summaryrefslogtreecommitdiff
diff options
context:
space:
mode:
-rw-r--r--.gitattributes3
-rw-r--r--15310-0.txt7393
-rw-r--r--15310-0.zipbin0 -> 106840 bytes
-rw-r--r--15310-8.txt7393
-rw-r--r--15310-8.zipbin0 -> 106004 bytes
-rw-r--r--15310-h.zipbin0 -> 117091 bytes
-rw-r--r--15310-h/15310-h.htm13512
-rw-r--r--LICENSE.txt11
-rw-r--r--README.md2
9 files changed, 28314 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/15310-0.txt b/15310-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..7a212a1
--- /dev/null
+++ b/15310-0.txt
@@ -0,0 +1,7393 @@
+Project Gutenberg's Dictionnaire François--Onontagué, by John Gilmary Shea
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Dictionnaire François--Onontagué
+
+Author: John Gilmary Shea
+
+Release Date: March 10, 2005 [EBook #15310]
+
+Language: French / Onondaga / English
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DICTIONNAIRE FRANÇOIS--ONONTAGUÊ ***
+
+
+
+
+Produced by David Starner, Renald Levesque and the Online
+Distributed Proofreading Team
+
+
+
+
+
+
+
+
+ SHEA'S
+ LIBRARY OF AMERICAN LINGUISTICS.
+
+
+With the increasing interest felt in the Science of Ethnology, much
+attention has of late been given to the study of the languages of the
+aboriginal tribes of America, and it must be confessed that more
+philosophical research, talent and investigation have been bestowed upon
+them in Germany than in our own country. Yet the science is still in its
+infancy. Relying on crude or hastily taken vocabularies, which often
+confound different languages, many have set on foot theories, and
+entered into criticisms, which fall to the ground on the examination of
+a carefully prepared grammar or dictionary of the language. Fortunately,
+of very many American languages such works exist, often the labor of
+early missionaries, whom a long residence with a tribe, a knowledge of
+their habits, manners, and usages, enabled to write with accuracy and
+judgment.
+
+Very few of these works were printed. Most have remained in manuscript,
+and are liable to perish by accident. Every investigator knows that many
+which survived till a few years since are now irrecoverably lost.
+
+The language of a tribe is its most important relic. The mechanical arts
+were rude, and the remains so scanty, that mound and bone pit, and
+deserted village, have given us scarce a clue to the history of the
+peoples to whom they belong. But language is the great key to the
+affinities of the tribes, and often enables us to trace their
+migrations, and in all cases to determine their kindred.
+
+We owe it to posterity to allow the work of destruction to go no
+further, and to put in a permanent form every work now in manuscript,
+giving the grammatical structure or a full vocabulary of an Indian
+dialect. Our national honor is interested, and the learned abroad even
+now begin to wonder at our indifference.
+
+Impelled by a desire to save these works, I began a series of them,
+printing a few copies of each, from the original manuscripts, my object
+being to preserve them; and seven grammars or dictionaries, of different
+tribes, have already been issued. So much, however, is yet to be done,
+that I appeal to the Public Libraries, the Historical Societies, and
+Literary Institutions of the Country, as well as to Ethnologists, here
+and abroad, to aid me, by subscribing to the series: as the greater the
+number of subscribers, the lower the works can be afforded, and the
+greater the number of volumes that can be issued.
+
+The works are handsomely printed on good paper, and carefully edited,
+forming a series of Royal 8vo. volumes creditable to any collection.
+
+SHEA'S
+LIBRARY OF AMERICAN LINGUISTICS.
+
+AMS PRESS, INC.
+NEW YORK
+
+
+
+
+ A
+ FRENCH-ONONDAGA
+ DICTIONARY,
+
+ FROM A MANUSCRIPT
+ OF THE SEVENTEENTH CENTURY.
+
+ BY
+
+ JOHN GILMARY SHEA,
+
+
+MEMBER OF THE NEW YORK, MASSACHUSETTS, MARYLAND, WISCONSIN,
+MICHIGAN HISTORICAL AND NEW ENGLAND HISTORIC-GENEALOGICAL
+SOCIETIES.
+
+NEW YORK:
+CRAMOISY PRESS
+1860.
+
+
+ PREFACE.
+
+The study of American Ethnology has always been fettered by the want of
+anything like reliable grammars and dictionaries, and while compelled to
+rely on scanty and erroneous vocabularies must ever remain in its
+infancy. Yet a vast number of tribes were the scenes of missionary
+labors of zealous and educated men who carefully studied the language of
+their flocks and have left behind them grammatical treatises and
+dictionaries more or less complete, the value of which in a philological
+point of view over the random words taken down in a few hours by a
+traveller, must be too apparent to need any discussion or proof. It is
+time that ethnologists should appeal for the Algonquin to some better
+authority than La Hontan, for Huron to something more full than Sagard.
+Many works have fallen into my hands which I deem it important to the
+cause of science to put within the reach of scholars; and the present
+volume will be a specimen of this Library of American Linguistics. The
+encouragement of a few will enable me to carry out the plan, and on them
+I rely, promising to perform my task of editing with all possible
+fidelity to the original.
+
+The original manuscript of the present volume is preserved in the
+Mazarin Library at Paris, and is supposed to be of the close of the
+seventeenth century. It is apparently the work of one of the Jesuit
+Fathers whose missions in New York extended from the middle of the
+seventeenth to the close of the first decade in the succeeding century.
+
+A copy was carefully made under the supervision of my kind friend, the
+Rev. Felix Martin of the Society of Jesus, who on his return to Canada
+submitted it to the Oblate Father Antoine, missionary at the Sault St.
+Louis. This competent Mohawk scholar on comparing it with specimens of
+the various dialects at his mission, and an analysis of the five
+Iroquois dialects, pronounced it to be Onondaga, noting as the most
+striking differences the substitution of _h_ for the Mohawk _r_, and in
+the preterites of _i_ for the Mohawk _on_.
+
+A comparison with various vocabularies of the tribes which composed the
+"Complete Cabin" left me under no doubt as to the correctness of this
+opinion, and I have accordingly styled it an Onondaga-French Dictionary.
+
+The fuller and later labors of Zeisberger and Pyrlaeus give us the same
+language half a century further down the stream of time, enabling the
+ethnologist to acquire a full knowledge of its genius, structure and
+limits.
+
+The language as here given is singularly free from European words; not
+even Ni8 the general corruption of _Dieu_ being given for God. The
+conjugations are not however as full as in other treatises on these
+dialects, lacking three of the fifteen persons usually given in each
+tense, and what is still more peculiar all the verbs are of the paradigm
+K, none being found of that in W.
+
+The work is here produced as it was in the original, no liberty having
+been taken, except that of throwing together in front some grammatical
+notes interspersed through the work, chiefly at the end of the letter A,
+and under the words Nom, Pronom, etc., and the insertion in brackets
+under their respective letters of some words grouped in these notes. The
+object of this will be apparent, as it avoids confusion and facilitates
+reference.
+
+NEW YORK, Jan., 1860. J.G.S.
+
+
+==========================================================================
+Note du transcripteur: Le text Onontagué contient un caractère inusité
+ayant la forme d'un 8 avec la partie supérieure ouverte. A défaut
+de pouvoir reproduire ce caractère, nous avons utilisé le 8. L'auteur ne
+donne aucune indication sur la prononciation de ce caractère. On trouvera
+aussi les voyelles e, a et o parfois accentuées d'un trait horizontal.
+--------------------------------------------------------------------------
+Transcriber's note: The Onondaga text contains an unusual character that
+has the shape of a 8 open at the top. Being unable to reproduce that sign,
+we have used the 8. The author does not provide any indication as to the
+pronunciation of that letter. The vowels a, e and o are also occasionally
+accentuated with a dash.
+==========================================================================
+
+
+
+ DICTIONNAIRE
+ FRANÇOIS-ONONTAGUÉ,
+ ÉDITÉ
+ D'APRÈS UN MANUSCRIT DU 17e SIÈCLE
+
+ PAR JEAN-MARIE SHEA.
+ NOUVELLE YORK:
+ A LA PRESSE CRAMOISY.
+ 1859.
+
+
+
+
+ SUPPLÉMENT GRAMMATICALE
+
+
+=Des Noms et des Verbes.=
+
+Tous les noms sont indéclinables, et les verbes se conjuguent peu
+près tous les uns comme les autres. La plupart des noms ont leur
+terminaison en _a_. Pour les verbes ils l'ont presque tous differente,
+c'est ce qui en rend la conjugaison difficile: Ex. gnon8es, _j'aime_;
+guech8ahens, _je hais_; guechakch, _je cherche_; gnigonha, _je couds_;
+ktag8as, _je crains_; kuenigonrondahach, _je donne de l'esprit_;
+garaganhek, _j'ai envie_ ou _je desire_; gatchonch, _je delie_;
+gassonderag8ach, _je dessoude_; degarattat, _je cours_; guechnoré, _je
+depesche un ouvrage_; kuenoyentanik, _je donne un dementi_, gatahennota,
+_je perche en canot_, ainsi des autres.
+
+Pour en faciliter la conjugaison on trouvera à chacun des verbes la
+première personne de tous les temps, et j'en conjuguerai quelques uns
+pour servir de règles aux autres.
+
+Une des plus grandes difficultés de cette langue vient de ce que les
+verbes n'ont point de substantif. Exemple. Du verbe _aimer_ on ne dit
+point _amour_; de _haïr_, on ne dit point _haine_, et l'on est obligé
+pour se faire entendre d'user de circumlocutions, qui sont tout fait
+incommodes pour les commençants. Ex. _J'aime la vie_, ils tournent,
+_j'aime cela par quoi l'on vit_.
+
+Les verbes n'ont point aussi d'infinitif; au lieu duquel ils se servent
+souvent du futur. Exemple. _Je veux aller_, ils disent _j'irai_ ou _je
+crois que j'irai_; quelque fois d'un autre temps, comme, _je l'ai veu
+batre_, ils disent, _j'ai veu qu'on le batoit_, et quelque fois du
+present: Exemple. _J'ai envie de danser_, on dit, _j'ai envie que je
+danse_.
+
+La pluspart des verbes au present la première personne commancent par
+la lettre _g_ ou _k_ qui determine si c'est d'une chose ou d'une
+personne que l'on parle. Exemple: gnon8es, _j'aime quelque chose_;
+kuenon8es, _j'aime quelqu'un_; chenon8es, _tu aimes quelque chose_;
+chenon8es, _tu aimes quelqu'un_; hanon8es, _il aime quelque chose_;
+chagonon8es, _il aime quelqu'un_.
+
+Cette difference se trouve dans tous et fait distinguer la chose dont on
+veut parler.
+
+La seconde personne commence toujours par _ch_.
+
+La troisieme par _ha_ ou _a_ simplement, et par _chago etc_, lorsqu'il
+s'agit d'un homme ou d'une femme qu'on aime ou qu'on hait ou qu'on bat
+etc.
+
+Il faut remarquer que lorsque la personne qui aime, hait ou frape, frape
+hait ou aime une autre personne, tous les verbes actif commencent par
+_ke_ et ont _chago_ la troisieme personne. Ex. kenon8es, chagonon8es,
+keyenta, chagoyenta.
+
+Mais si le verbe n'a rapporte qu'a une chose inanimée, comme: _j'aime
+le pain, je frape un arbre_, on met un _g_ au lieu de _ké_ à la
+premiere personne, et le troisieme a _ha_ au lieu de _chagô_. Ex.
+gnon8es, hanon8es; guienta, hayenta. Cette règle est la même pour tous
+les verbes.
+
+Au pluriel, à la premiere personne, on met devant le verbe ag8a, _nous_;
+a la seconde s8a, à la troisieme hati; Exemple, ag8anon8es, _nous
+aimons_; s8anon8es, _vous aimez_; hatinon8es, _ils aiment_.
+
+Et lorsque la personne est jointe avec le verbe, il ne faut qu'en
+changer les premieres lettres pour denoter celui qu'on fait agir ou
+celui dont on parle. Exemple:
+
+_Je t'aime_, gonnon8es. _Tu m'aime_, chkenon8es.
+_Je l'aime_, henon8es. _Tu l'aime_, hêchènon8es.
+_Il t'aime_, heanon8es. _Il m'aime_, hagnon8es.
+_Il l'aime, hônon8es.
+_Nous vous aimons_, ded8atatenon8es.
+_Vous nous aimez_, des8atatenon8es.
+_Ils s'aiment_, dehontatenon8es.
+
+Cela se pratique egalement, et il y a exception dans tous les verbes.
+
+Il en est de même du mot _gadat_, lequel audevant de chaque verbe
+auquel il peut convenir signifie _je me_. Exemple: _Je m'aime_,
+gadatenon8es; _je me hais_, gadatech8ahens.
+
+Tous les tems se forment du present mais quelques uns avec tant
+d'irrégularité que je ne crois pas qu'on puisse ny les partager par
+conjugaisons, ny donner aucune regles facilles pour les conjuguer; le
+futur seul est--mettant _en_ audevant du verbe. Exemple:
+
+Gnon8es, _j'aime_. Engnon8es, _vel_ engnon8enha, _j'aimerai_.
+
+Gaktendia, _je pars_. Engaktendia, _je partirai_.
+Higué, _je vas_. Engué, _j'irai etc._.
+
+Tous les verbes n'ont n'y participes n'y gerondif n'y supins, au lieu du
+participe _aimant_, ils disent _celui qui aime_ ou _qui aimoit_; pour le
+gerondif _en aimant_ on tourne _lorsqu'il aimoit_; pour le supin _
+aimer_, ils disent _que l'on aime_.
+
+
+=Remarques pour Servir la Conjugaison.=
+
+
+Les verbes qui se terminent en _ta_ font _ti_ au proeterit parfait.
+En _âha_ font _ahi_.
+En _iakch_ font _iagui_.
+En _ensek_ font _sehi_.
+En _dinha_ font _dihi_.
+En _tanik_ font _tani_.
+En _hahach_ font _hahagui_.
+En _ekkon_ font----.
+En _dié_ font _diehi_.
+En _g8a_ font _g8en_.
+En _k8a_ font _k8i_.
+En _chis_ font _chihi_.
+En _onk_ font _on_ mettant _8a_ au commencement.
+ Ex. kiotionk, _j'affille;_ 8akiotion, _j'ai affilé_.
+En _niahi_ font _ni_.
+En _gué_ font _guetti_.
+En _chionch_ font _chion_, mettant _8a_ au commencement.
+En _enha_ font _enhi_ ou _enti_.
+En _anha_ font _hai_.
+En _dik_ font _dihi_.
+En _onk_ font _ton_ en mettant _8a_ devant.
+En _attat_ font _tati_.
+En _inonk_ font _non_, mettant _8a_ devant.
+En _8anik_ font----.
+En _dé_ font _dehi_.
+En _dik_ font _dihi_.
+En _riek_ font _riehi_.
+En _na8as_ font----.
+En _8es_ font _8ehi_.
+En _hens_ font _henhi_.
+En _das_ font _dahi_.
+En _ronk_ font _ronh8i_.
+En _niaha_ font _ny_.
+En _8ach_ font _8i_.
+En _g8as_ font _g8en_.
+En _tanik_ font _tani_.
+En _rach_ font _rah8i_.
+En _onha_ font _on_, mettant _8a_ avant le mot.
+En _kach_ font _k8en_.
+En _hach_ font _hahi_.
+En _hek_ font _hai_.
+En _konk_ font _konhin_.
+En _tahah_ font _tah8i_.
+En _seron_ font _seronni_.
+En _êna_ font _êni_.
+En _hroch_ font _roh8i_.
+En _châa_ font _chahi_.
+En _hen_ font _henhi_.
+En _das_ font _dahi_.
+En _de_ font _dehi_.
+En _riek_ font _riehi_.
+En _sek_ font _sehi_.
+En _g8ach_ font _g8en_.
+En _tonk_ font _tonni_.
+En _chonch_ font _chonh8i_.
+
+
+=Verbes dont les Conjugaison sont Marquées cy dessus.=
+
+_Présent._ _Passé._
+
+kah8itta. kah8itti.
+kehniaha. kehniahi.
+grondiakch. grondiagui.
+konhadinha. konhadihi.
+gadatchensek. gadatchenséhi.
+kenigonrhatanik. 8akenigonrhatani.
+deguettohahach. deguettohahagui.
+guiena. 8aguieni.
+kninonk. 8akninon.
+kerihostanik. kerihostani.
+8agnechaa. 8aguechiahi.
+akchis. akchihi.
+guektonk. guektonh8i.
+8atkekonhen. 8atkekonhenhi.
+kiotionk. 8akiotion.
+degarattat. degarattati.
+skenak8endas. skenak8endahi.
+aguiôde. aguiodêhi.
+de8agueriendaninseron --seronni.
+kenondadie. kenondadièhi.
+kkahienha. kk8ahienhi.
+gadektonk. 8agadekton.
+8aguientenha. 8aguientèhi.
+8aguiadohanha. 8aguiadôhahâhi.
+grohroch. g8ohroh8i.
+sagatog8a. sagatoga8en.
+ketinhrek. ketinrhahi.
+kenon8ariakonk. 8akenon8ariakon.
+hagreserintahach. hagreserintah8.
+keyena8asek. keyena8asehi.
+guientonk. guientonni.
+gatchonch. gatchonh8i.
+guech8ahens. guech8ahenhi.
+kehedgiaronk. kehedgiaronh8i.
+ktag8as. ktag8en.
+kah8ach. kah8i.
+keyataguenriek. keyataguenriéhi.
+keyena8asek. keyena8asehi.
+kenon8es. kenon8ehi.
+keyattarong8ach. keyatterong8en.
+keyodas. keyodahi.
+gadiatag8ariechionch 8agakiatag8ariechion.
+guionha. 8aguion.
+kenosserach. kenosserah8i.
+kerorkach. kerork8en, _vel_ kerorkah8i.
+dekenatanhach. dekenatanhahi.
+
+
+=Remarques.=
+
+Comme il m'est impossible de conjuguer les verbes dans leur entier et
+que dans la suite[1], je ne marquerai les tems que de ceux qui se
+formeront differamment, on voudra bien pour leur conjugaison venir aux
+remarques que je fais icy.
+
+[Footnote 1: Apres la lettre A du dictionnaire.]
+
+L'imparfait se forme du présent y adjoutant _k8a_ à la fin.
+
+Le proeterit parfait sert à former le plusq. parfait du present en
+ajoutant _hna_ à la fin; et change lui même selon la terminaison des
+verbes.
+
+Le futur se forme du présent en mettant _en_ au devant du present.
+
+Le présent du subjonctif est le même que de l'actif.
+
+Le proeterit imparfait se forme en mettant _a_ devant le présent.
+
+Le parfait est le même qu'a l'indicatif.
+
+Le plusq. parfait du subjonctif se forme du plusq. parfait de
+l'indicatif mettant devant le verbe _aon_ ou _a_.
+
+Le futur du subjonctif se forme du proeterit parfait de l'indicatif en
+mettant _a_ au commencemen et la lettre _k_ à la fin. Ex: kenon8ehi,
+_j'ai aimé_; akenon8êhik, _j'aurai aimé_.
+
+
+
+=Des Pronoms.=
+
+_Moi_, i. _Mon_, i haga8en.
+_Toi_, is. _Ton_, is sa8en.
+_Lui_, ahonrha. _Son_, ahonrha horen.
+_Nous_, onguionrha. _Notre_, onguionrha ong8a 8en.
+_Vous_, dzionrha. _Votre_, dgionrha s8a 8en.
+_Eux_, ononrha. _Leurs_, ononrha ona8en.
+
+Le pronom _mon, ma_, s'exprime de même que le verbe possessif _j'ai_
+par les lettre _hak_ qu'on met audevant de la chose appartenant à la
+place des deux premieres qui composent le mot simple. Ex. gahonha, _un
+canot_; hakkonha, _mon canot_; gachionra, _un fusil_, hakchionra, _mon
+fusil_.
+
+
+
+=Des Adjectifs de Nombre.=
+
+1. unskat, _vel_ skata.
+2. tegni.
+3. achen.
+4. gayêri,
+5. 8isq ou 8ichk.
+6. hayak.
+7. tchiatak.
+8. tegueron.
+9. 8aderon.
+10. 8assen.
+11. 8assin skata kahré.
+12. tegni kahré.
+13. 8assin achen kahré.
+14. 8assin gayéri kahré.
+15. h8isque kahre 8assin.
+16. 8assin hayak kahré.
+17. 8assen tchiatak kahré.
+18. 8assen tegueron kahré.
+19. 8assen 8aderon kahré.
+20. te8assen.
+30, acnen ni8assin.
+40, gayeri ni8assin.
+50, 8ichk ni8assin.
+60, hayak ni8assin.
+100, 8assen ni8assin.
+1000, 8assen teh8enniah8i.
+10,000, 8assen ni8enniaé serassen.
+1/2, sate8achenonk.
+1/4, gayeri degayagui.
+1/8, achen na degayagui.
+
+_Le sixieme_, hayakotonta; _second_, tegni 8atonta, te8assen satonta,
+tchiatak otonta. _Six fois_, hagak nion. _Trois à trois_, achen chon.
+
+
+=Des Adverbes.=
+
+On trouvera très peu d'adverbes, la pluspart étant joints avec les
+verbes et ne composant qu'un seul mot. Ex. _je cours vite_, guianoré;
+_tu cours vite_, chianoré etc; _je parle bien_, grisahienk,
+chrisahienk, harisahienk, qui vaut autant que de dire, _j'entend faire
+un discours_.
+
+Voicy quelques uns des plus usité.
+
+_Par, par la ville_, gauataguéchon.
+_Ou_, kanin; _ou vas tu?_ kanin8aché.
+_Icy_, tonin; _reste icy_, tonin stak, _vel_ tchiderondak.
+_L _, hechi.
+_Dou_, kanin; _dou viens tu?_ kanin dachetta.
+_De là_, tô; _je viens de là_, tô daguetta.
+_Par ou_, kaninhag8a.
+_Par icy_, tô hag8a.
+_Par là_, nen hag8a.
+_Aujourd'huy_, onkkuen.
+_Demain_, hiourhenna.
+_Hiers_, haehetek.
+_Aprez demain_, endgiourhenna.
+_Tout les jours_, chetechon.
+_Une fois_, skata.
+_Pourquoy_, hot karihonnias.
+_Oui_, nêtô, _vel_ nayé, _vel_ toguech.
+_Non_, hi , _vel_ hyakien.
+_Courage_, tchiaguen.
+_Voil , le voil _, hi gayen
+_Ensemble_, tedgziarins, an duel
+_Bien_, issoa, _vel_ 8yaneré.
+_Beaucoup_, kstkâte, _plusieurs_.
+_Moins_, 8cht8ikha.
+_Peu, un peu_, 8cht8iha.
+_Ainsi, es ce ainsi_, netô quen niout; _c'est ainsi_, nètô.
+_Es ce cela_, n quen.
+
+
+Les comparatifs et superlatifs s'expriment seulement en montrant la
+chose ou la personne don't il s'agit, ou la denotant. Ex. _Celui la est
+plus fort_, il faut tourner, _c'est la le fort_.
+
+Les noms n'ayant ny comparatifs ny superlatifs, les adverbes n'en ont
+point non plus.
+
+
+Des Prépositions.
+
+_Aupres_, aktaa.
+_Chez_, tcha.
+_Autour_, detegiot8atassé.
+_Au dela_, chi hag8a.
+_En deça_, garo hag8a.
+_Dans_, agonhsa.
+_Hors, dehors_, asté.
+_Entre, permi_, achenonk.
+_Aupres, tout pres_, touchkuenha
+_Après_, ônâguén.
+_Derrierre_, ônâguén.
+_Au dessus_, hetken.
+_Le long_, aktatié.
+_Jusques la_, tcha hiodokta.
+_Devant_, ouhenton.
+_Contre_, aktaa.
+_Au dela_, chi hag8a.
+_Seullement_, kueng8a.
+_Trop peu_, 8dgidacht8i.
+_Pas encore_, son.
+_Tout juste_, netôdgik.
+_Ce n'est pas cela_, tigâté.
+_C'est autre chose_, hôyadzik.
+_Sans_, naguens.
+_En cachette_, dassetigué.
+_Sous_, hagonh8a.
+_Dessus, en haut_, henkuen.
+
+
+Des Conjonctions.
+
+_Si_, ne.
+_Aussi_, ong8a.
+_Alors_, tôqué.
+_Soit qu'importe_, tocheg8a.
+_C'est pourquoi_, nagarihonniaha.
+_Encor_, ôrach.
+_Pas encore_, son.
+_Parceque_, nagarihonniaha.
+_Nes ce pas q_, nayé quen, _vel_ neto quen.
+_Eh bien_, voyez _n'est point usité_, ta sen est le mot qui en approche
+le plus.
+
+
+Le point interrogant s'exprime par _qu'en_ qui vaut le _nonne_ des
+latins. Ex. _nes ce pas?_ neto qu'en.
+
+L'interrogation s'exprime en mettant ken à la fin du mot suivant.
+Ex. _es ce toi_, isken; _cela est-il bien_, netô ken, _vel_ 8hianeré
+ken.
+
+ ABA
+
+=A=. _Il a_, voyés _avoir_.
+=A=. _Il y a un Dieu;_ tournes; _un Dieu est._
+=à= entre deux verbes ne s'exprime point. Exemple: _Je commence à
+travailler._ On dit: _Voila que je commence ce que je travaille._
+=A=. Lorsque signifie le lieux comme _aux champs, la cabanne_, il
+s'exprime par gué. Ex: _à la campagne_, Kahentiagué.
+=Abaisser=. (Les verbes n'ont point d'infinitif), _abaissé_, hektagué
+ôha8itti, c'est à dire _amené à terre_, hektaguéha ou simplement
+hektagué signifie _à terre_.
+ _Present._
+ _J'abaisse_, hektaguéha haka8itta;
+ _tu abaisse_, hektaguéha hacha8itta;
+ _il abaisse_, hektaguéha haha8itta;
+ _nous ab_ hektagueha ag8aha8itta;
+ _vous abais_, hektaguéha s8aha8itta;
+ _ils abaiss_, hektagueha hatiha8itta;
+ _Duel. nous_, aguiha8itta;
+ _vous_, dziha8itta;
+ _ils_, hiha8itta.
+
+ _Preterit parfait._
+ _J'ai abaissé_, hektaguéha haka8itti;
+ _tu a abaissé_, hektaguéha hacha8itti;
+ _il a abaissé_, hektaguéha haha8itti;
+ _vous avez_, hektaguéha s8aha8itti;
+ _ils ont_, hektaguéha hatiha8itti.
+ _Duel. nous_, onguiha8itti;
+ _vous_, dziha8itti;
+ _ils_, heha8itti.
+
+ _Praeterit imparfait._
+ _J'abaissois_, haktagué ka8ittakk8a;
+ _tu abaissois_, hektagué cha8ittak8a;
+ _il abaissoit_, hektagué ha8ittakk8a;
+ _nous abai._, hektagué ag8aha8ittakk8a;
+ _ils_ etc., hektagué hetiha8ittakka.
+ _Duel. nous_, hagueha8itta8a;
+ _ils_, hiha8ittakk8a.
+
+ _Preterit plusq. Parfait._
+ _J'abaisserois_, hekagueha-hakka8itti;
+ _tu abaisserois_, hektagueha-hacha8itta;
+ _il abaisseroit_, hektagueha haha8itta;
+ _nous abaisser_, hektagueha hedra8itta;
+ _vous abaisser_, hektagueha hes8a8itta;
+ _ils abaisseroient_, hektagueha, hahatiha8itta.
+ _Duel. nous_ etc., ahediba8itta;
+ _vous_, ahedziha8itta;
+ _ils_, ahiha8itta.
+
+ _Future._
+ _J'abaisserai_, hektagueha enkka8itta;
+ _tu abaisseras_, hektagueha entcha8itta;
+ _il abaissera_, hektagueha enhaha8itta;
+ _nous abaisserons_, hektagueha end8aha8itta;
+ _vous abaisserez_, ensouaha8itta;
+ _ils abaisseront_, hektagueha enhatiha8itta;
+ _Duel. nous_, endiha8itta;
+ _vous_, endziha8itta;
+ _ils_, enhiha8itta.
+
+ _Impératif._
+ _Abaisse_, hektagueha sa8itta;
+ _abaissons_, hektagueha haha8itta;
+ _abaissez_, hektagueha hag8aha8itta;
+ _qu'ils abaissent_, hektagueha s8aha8itta;
+ _qu'ils (transposé,)_ hektagueha hatiha8itta.
+ _Duel. nous_, haguiha8itta;
+ _vous_, dziha8itta;
+ _ils_, hiha8itta.
+
+ _Prétérit plusque parfait._
+ _J'avois_ ektaguéha ka8ittihna;
+ _tu avois_, ektaguéha saha8ittihna;
+ _il avoit_, ektaguéha oha8ittihna;
+ _nous avions_, ektaguéha ong8aha8ittihna;
+ _vous aviez_, ektaguéha s8aha8ittihna;
+ _ils avoient_, ektaguéha hatiha8ittihna.
+ _Duel. nous_, hagui, etc.;
+ _vous_, dzi;
+ _eux_, hiha.
+
+ _Subjonctif imparfait_.
+ _J'abaisserois_, ektagueha haka8itta;
+ _tu abaisserois_, ektagueha hacha8itta;
+ _il abaisseroit_, hektagueha haha8itta;
+ _nous abaisse_, ektagueha hayag8aha8itta;
+ _vous_, ektaguehr hésouaha8itta;
+ _ils_, ektagueha hahatiha8itta.
+
+ _Plusque parfait_.
+ _J'aurais abaissé_, hektaguéha enkka8ittihna,
+ _tu aurois_, hektaguéha hésaha8ittihna;
+ _il auroit_, hektaguéha hahoha8ittihna;
+ _nous aurions_, hektagueha ayong8aha8ittihna;
+ _vous auriez_, hektagueha hes8aha8ittihna;
+ _ils auroient_, hektagueha, hôtiha8ittihna.
+
+ _Future_.[2]
+ _J'aurais abaissé_, hektagueha enhaka8ittik;
+ _tu auras abaissé_, hektagueha ensaha8ittik;
+ _il aura abaissé_, hektagueha enhoha8ittik;
+ _n. aurons abaissé_, hektagueha enhiong8aha8ittik;
+ _v. aurez abaissé_, hektagueha ens8aha8ittik;
+ _ils auront_, hektaguéha enhotiha8ittik.
+
+[Footnote 2: Ces trois temps sont les seuls usités du subjonctif.]
+
+=Abatement,= ne se dit point.
+=Abatis,= _tas d'arbre abâtus_, kôrhadiagui.
+=Abas=, _par terre_, ektagué vel ektaguéha.
+=Abatre=,
+ _J'abas_, guerhiénentha;
+ _tu abas_, cherhiénentha;
+ _il abat_, harhiénentha;
+ _nous abatons_, ag8arihenentha;
+ _vous abatés_, s8arihenentha;
+ _ils abatent_, hatitihenentha.
+ _Imp. Abas_, seriènentha; _abatre_, hôrienenthi.
+=Abatre un arbre.=
+ _J'abas_, grondiakch;
+ _tu abas_, chrondiakch;
+ _il abat_, harondiakch;
+ _nous abatons_, ag8arondiakch;
+ _vous abatés_, s8arondiakch;
+ _ils abattent_, hatirondiakch.
+=Abois=, _être aux abois._
+ _Je suis aux abois_, agadatchensck;
+ _tu es aux abois_, chadatchensck;
+ _il est aux abois_, hadatchensck;
+ _nous sommes_, etc., ong8adatchensck;
+ _vous êtes_, s8adatchensck;
+ _ils sont_, honadatchnsck.
+=Abois=, _aboyement_, ne se dit point.
+=Aboyer=,
+ _J'aboye_, kicehniaha;
+ _tu aboye_, chehniaha;
+ _il aboye_, ahniaha;
+ _nous aboyons_, ong8aniahaha;
+ _vous aboyez_, s8ahnihaha;
+ _ils aboyent_, otchniaha.
+=Abeille=, hônokkont.
+=Abhorrer=, voyez _haïr_.
+=Abisme=, hotonh8entgiagui.
+=Abolir=,
+ _J'abolis_,----;
+ _tu abolis_,----;
+ _il abolit_,----;
+ _nous abolissons_, ag8ari8attonta;
+ _vous abolissés_, s8ari8attonta;
+ _ils abolissent_, shatiri8attonta.
+=Abominable=, kahetkuen gôna.
+=Abomination=, ne se dit point.
+=Abondamment=, ne se dit point.
+=Abondance=, ne se dit point.
+=Aborder=,
+ _J'aborde_, konhadinha;
+ _tu aborde_, chonhadinha;
+ _il aborde_, hahondadinha;
+ _Pluriel, n. abordons_, 8ahag8ahonadinha;
+ _v. abordez_, 8es8ahonhadinha;
+ _ils abordent_, 8ahatihondahinha.
+
+ _Prétérit imparfait._
+ _J'abordois_,----;
+ _tu abordais_,----;
+ _il abordoit _,----;
+ _n. abordions_, ag8ahonhadisqu8a;
+ _v. abordiez_, s8ahonhadisqu8a;
+ _ils abordoient_, hatihondadisqu8a.
+
+ _Prétérit parfait._
+ _J'ai abordé_, hakonhadihi;
+ _tu as abordé_, sahonhadihi;
+ _il a abordé_, ohonhadihi;
+ _n. avons abordé_, ong8ahonhadihi;
+ _vous avez abordé_, s8ahonhadihi;
+ _ils out abordé_, hatihonhadihi.
+
+ _Prétérit plusque parfait._
+ _J'avois abordé_, hakonhadihihna;
+ _tu avois abordé_, hachonhadihihna;
+ _il avoit abordé_, ahahondadihihna;
+ _n. avions abordé_, ahed8ahonhadihih;
+ _v. aviez abordé_, ahés8ahonhadihih;
+ _ils avoient abordé_, ahatihonhadihihna.
+
+ _Future._
+ _J'aborderai_, enkonhadinha;
+ _tu aborderas_, enchonhadinha;
+ _il abordera_, enhahonhadinha;
+ _n. aborderons_, end8ahonhadinha;
+ _v. aborderez_, ens8ahonhadinha;
+ _il abordera_, enhahonhadinha;
+ _n. aborderons_, end8ahonhadinha;
+ _v. aborderez_, ens8ahonhadinha;
+ _ils aborderont_, enhatihonhadinha.
+
+ _Subjonctif, Prétérit impar._ Le présent
+ est comme l'actif.
+ _J'aborderois_, hakonhadihna;
+ _tu aborderois_, hachonhadihna;
+ _il aborderoit_, hahonhadihna;
+ _n. aborderions_, ahed8ahonhadihna;
+ _v. aborderiez_, ahes8ahonhadihna;
+ _ils aborderoient_, ahatihonhahadihna.
+
+ _Le prætérit parfait_ comme à l'actif.
+
+ _Prétérit plusq. parfait._
+ _J'aurois abordé_, ahonkon8adihihna;
+ _tu aurois abordé_, hesahon8adihihna;
+ _il auroit abordé_, ahahon8adihihna;
+ _Pluriel. n. aurions abordé_, ahiong8ahon8adihihna;
+ _vous auriez ab._, hes8ahon8adihihna;
+ _ils auroient abor._, ahotihon8adihihna.
+
+ _Futur._
+ _J'aurai abordé_, ahonkonhadihik;
+ _tu auras abordé_, hesahonhadihik;
+ _il aura abordé_, ahohonhadihik;
+ _n. aurons abordé_, ahiong8ahonhadihik;
+ _v. aurez abordé_, hahis8ahonhadihik;
+ _ils auront abordé_, ahotihonhadihik.
+
+ _Impératif. Aborde_, son8adinha;
+ _Pluriel, abordez_, s8ahon8adinha.
+ Les autres personnes comme au présent.
+=Aboutir=. Un clou qui aboutit ou qui perce. _Cela aboutit à_,
+tôhōdōkta; _l'isle aboutit à_, tônin hot8ennokta.
+=Abreuer=,
+ _J'abreüe_, kueneguirhata;
+ _tu abreue_, cheneguirhata;
+ _il abreue_, chagoneguirhata;
+ _nous_, ag8aneguirhata;
+ _vous_, s8aneguirhata;
+ _ils_, hatineguirhata.
+=Abreger= _un discours_, eri8ag8atta.
+ _J'abrege_, gri8ag8atta;
+ _tu abrege_, chri8agratta;
+ _il abrege_, hari8ag8atta;
+ _nous_, ag8ari8ag8atta;
+ _vous_, s8ari8ag8atta;
+ _ils_, hotiri8ag8atta.
+
+ _Imparfait._
+ _J'abregeois_, gri8ag8attakk8a;
+ _parfait, j'ai abrégé_, agri8ag8atti;
+ _plusq.,j'avois abrégé_, agri8ag8attihna;
+ _futur, j'abrégerai_, engri8ag8atta;
+ _subjonctif imp., j'abrégerois_, ahagri8ag8atta;
+ _plusq., j'aurois abrégé_, 8ongri8ag8attihna;
+ _j'aurai abrégé_, aongri8ag8attik.
+ _Cela abrège nos jours_, agatendag8attanik.
+=Abri=, ontkohronta. _Je cherche un abri,----;
+ _je suis à l'abri_, juechakch agadassèta;
+ _tu es à l'abri_, chechakch sadassèta;
+ _il est à l'abri_, rhechakch ahadasetta;
+ _nous,_ ag8echakch ayag8adasseta;
+ _vous_, s8ahakch, e8adasetta;
+ _ils_, henechak âhennadusetta.
+=Abricot=, inconnue parmi eux.
+=Abrutir=, rendre bête._
+ _J'abrutis_, kedechta;
+ _tu abrutis_, chedechta;
+ _il abrutit_, chagodechta;
+ _nous_, ong8endechta;
+ _vous_, s8endehta;
+ _ils_, ontidechta.
+=Abcès=.
+=Absence=. Son absence m'afflige. Ils disent: _Je suis affligé de ce
+qu'il est absent_, 8aknigonkarenha hiaté henderon.
+=Absent=, hiate henderon, _il n'y est pas.
+ _Je suis absent_, hiaté guideron;
+ _tu es absent_, hiate chederon;
+ _il est absent_, hiate henderon;
+ _nous_, hiate ong8enderon;
+ _vous_, hiate s8enderon;
+ _ils_, hiate hatideron.
+ _S'absenter_,----.
+=Absolu=, haderi8agonda chtenhēnonktonnionk.
+=Abstenir=, s'abstenir d'une chose qu'on se repend d'avoir fait.
+ _Je m'abstiens_, gadatrē8atta;
+ _tu t'abstiens_, chadatre8atta;
+ _il s'abstient_, hadtre8atta;
+ _nous_, ag8adatrē8atta;
+ _vous_, s8adatrē8atta;
+ _eux_, hatidatre8atta.[3]
+
+L'imperatif, abstiens toi et toutes les autres personnes s'expriment
+par la négation. Ak8i, ne etc.
+
+[Footnote 3: Quoique je ne mette point le duel chaque verbe que je
+conjugue néanmoins comme il differe toujours du pluriel, il faut y
+prendre garde dans le discours. Ex: au lieu du pluriel ag8a. nous,
+il faut, hagui; vous, s8a, il faut, dzi; hati, il faut, hi, et chacun
+pourra facilement le conjuguer.]
+
+=Abstinence=, voyez _Jeuner_.
+=Abuser=, _tromper quelqu'un._
+ _J'abuse_, kuēnigonrhatanik;
+ _tu abuses_, chenigonrhatanik;
+ _il abuse_, chagonigonrhatanik;
+ _nous_, äg8anigonrhatanik;
+ _vous_, s8änigonrhätanik;
+ _ils_, hatinigonrhätanik.
+ _Imp. j'abusois_, kenigonrhatanikk8a;
+ _parfait, _j'ai abusé_, kenigonrhatani;
+ _plusq. j'avois abusé_, kenigonrhatanikna;
+ _futur, j'abuserai_, enkenigonrhatin;
+ _Subjonctif, j'abuserois_, akenigonrhatin;
+ _j'aurois abusé_, akenigonrhataninna.
+=Abyme=, hoton8entgiagui.
+=Abimer=. Je retombe dans un abyme.
+ _J'abyme quelqu'un_, hadekueradietta;
+ _tu abimes_, hadecheradietta;
+ _il abime_, hadechagoradietta;
+ _nous_, haded8aradietta;
+ _vous_, hades8aradietta:
+ _ils_, hadehotiradietta.
+=Acablé= _de pesanteur_, deyottohägui.
+ _J'acable_, dekuettohahach;
+ _tu acables_, dechettoh hach;
+ _il acable_, dechagottoh hachob, deag8attoha hach,
+ des8attohahach, dehotittoha hach.[4]
+
+[Footnote 4: Les verbes qui se terminent en hach font hagui au proeté.
+parfait.]
+
+=Acablé= de chagrin.
+ _Je suis acablé etc._ de8aguerien daninseron;
+ _tu es accablé_, desariendaninseron;
+ _il est accablé_, dehōriendaninseron.
+=Accepter=.
+ _J'accepte_, gui êna;
+ _tu accepte_, chièna;
+ _il accepte_, hayena;
+ _nous_, ag8ayena;
+ _vous_, s8ayena;
+ _ils_, hattyêna.
+ _Prétérit imparfait, j'acceptais_, guienachk8a.
+ _Pre. P. j'ai accepté_, 8aguiéna;
+ _P. plusq. j'avois ac_. 8aguienanna;
+ _futur, j'accepterai_, enguiêna;
+ _Impératif, je_, guiena; _tu_, dziena; _lui_, hayéna;
+ _nous_, d8agèna; _vous_, s8aepena;
+ _ils_, hatiyena.
+ _Subjonctif, j'accepte_,----;
+ _imp. j'accepterois_, aguièna;
+ _plusq., j'aurois accep_, a onguienanna;
+ _futur, j'aurai accepté_, a onguienak.
+
+=Accident=, tchano8aha8enha, c'est dire, maniere dont la chose est.
+ _Cet accident est facheux_, ganoron tcha noha8enha.
+=Accès=,
+ _je suis de facille accès_, gatondatchkon;
+ _tu es_, chaton etc;
+ _il est_, hatondatchkon. Voyez _ne rebutez personne_.
+=Accommodant=, hôtoguent;
+ _je suis accommodant_, haktoguensek;
+ _tu es accom_, satoguensek;
+ _il est accommo_, hatoguen;
+ _s'accommoder bien ensemble_,
+ _avoir le même esprit_;
+ _je_, sa onguinigonrada;
+ _toi_, sedgini etc;
+ _lui_, shahotinigon etc. s'accommoder l'humeur des autres,
+ _je m'ac. etc._ haguiendetchkon;
+ _tu_, sayendetchkon; _il_, hoyendetchkon;
+ s'accommoder, _v._ se parer s'ajuster.
+=Accompagner=.
+ _J'accompagne_, kuenondadié;
+ _tu accompagne_, chénondadié;
+ _il accompagne_, chagonondadié;
+ _nous_, ag8anondadié;
+ _vous_, s8anondadié;
+ _ils_, hatinondadié.
+ _Præterit imp._, _j'accompagnois,_ kenonderadiesk8a;
+ _P. parfait, j'ai accompagné_, kenonderadiéhi;
+ _plusque parfait, j'avois accompag._, kenonderadichihna;
+ _futur, j'accompagneroi_, enkenonderadies;
+ _impératif, accompagne,_ sasenonderadié; les autres comme
+au présent.
+ _Subjonctif, j'accompagnerois_; akenonderadies;
+ _ plusq. parfait, j'eusse accompagné_, aonkenonderadiehihna;
+ _futur, j'aurai accompagné_, akenonderadiehikna.[5]
+
+[Footnote 5: Voyez le supplement.]
+
+=Accompli=. _Homme accompli,_ hong8édiô; _je suis accompli_, gong8ediô;
+_tu es accompli_, chong8édio; _il est etc._, rong8edio.
+=Accord=. _N. sommes d'accord_, sahong8ari8atta; _v. êtes d'accord_,
+ses8arih8atta; _ils sont d'accord_, sahitiri8atta.
+=Accorder=, consentir.
+ _J'accorde ou je consens_, kkayenha;
+ _tu accordes ou tu consens_, sakkyenha;
+ _il accorde ou il consent_, hakkayenha;
+ _nous_, ong8akayenha;
+ _vous_, s8akayenha;
+ _ils_, otikayenha.
+=Accoster= quelqu'un.
+ _J'accoste_, aktaa 8aktanha;
+ _tu accoste_, aktaa 8achtanha;
+ _il accoste_, aktaa 8athatanha;
+ _nous_, aktaa 8adid8atanha;
+ _vous_, aktaa 8adis8atanha;
+ _ils_, aktaa 8athatitanha.
+=Accoté_, 8adirik.
+ _J'accote_, 8agadik;
+ _tu accote_, 8asadik;
+ _il accote_, 8ahadik;
+ _nous_, 8ed8adik;
+ _vous_, 8és8adik;
+ _ils_, 8ahondik.
+=Accoucher=.
+ _J'accouche_, gadektonnionk;
+ _tu accouche_, chadektonnionk;
+ _elle accouche_, hadektonnionk;
+ _n_. ag8adektonnionk;
+ _v_. s8adektonnionk;
+ _elles_, hônadektonnionk.
+=Accouder=, s'accouder,
+ _je_, de8agadionchôta;
+ _tu_, dechadionchôtta;
+ _il s'accoude_, dehadionchôtta.
+=Accoupler=.
+ _Je m'accouple_, 8atkatera neguen;
+ _tu t'accouple_, 8atchatera neguen;
+ _il s'accouple_, 8athatera neguen;
+ _nous_, 8adiag8atera neguen;
+ _vous_, des8atera neguen;
+ _ils_, 8athontera neguen.
+=Accourci, ACCOURCIR=.
+ _J'accourcis_, kek8atha;
+ _tu_ accourcis, chek8atha;
+ _il accourcit_, hak8atha;
+ _nous_, ag8ag8atha;
+ _vous_, hes8ag8atha;
+ _ils_, ahatig8atha.
+ _Je m'accourcis_, gadateg8attha;
+ _tu t'accourcis_, chadateg8atta;
+ _il s'acctourcit_, shadategaatta;
+ _nous_, ag8adateg8atta;
+ _vous_, s8adateg8atta;
+ _ils_, hatidateg8atta.
+=Accourir=.
+ _J'accours_, dondahagarattat;
+ _tu accours_, dondahacharattat;
+ _il accourt_, dondahaharattat;
+ _nous_, dondahag8arattat;
+ _vous_, dondahas8arattat;
+ _ils_, dondahatirattat, vel daktakué, dachtakhé, dahatakhé.
+=Accoutumer=.
+ _Je m'accoutume_, 8agientenha;
+ _tu t'accoutume_, 8achiendenha;
+ _il s'accoutume_, 8ahahiendenha;
+ _nous_, 8ed8ahiendenha;
+ _vous_, 8és8ahientenha;
+ _ils_, hôtohientenha.
+ _Proetérit imp. Je m'accoutumois_, 8aguiendenhakk8a.
+ _Pré. parfait, je me suis accoutumé_ haguiendêhi;
+ _praeter. plusq. parfait, je m'étois accoutumé_, haguiendehihna;
+ _futur, je m'accoutumerai_, enguientenha;
+ _imperatif_, sagientenha;
+ _subjonctif, je m'accoutumerois_, dahaguientenha;
+ _je me serois accoutumé_, 8ahaguientēhihna;
+ _je me serai accoutumé_,----.
+=Accroc=, 8teradzion.
+=Acroche=, diahotaha8i;
+ _je m'accroche_, 8aguiadohanha;
+ _tu t'accroche_, 8acliiadohanha;
+ _il s'accroche_, 8ahayadohanha;
+ _pluriel_, hed8ayadohahanha, s8ayadohaanha, hatiyadohaanha.
+ _Imperatif, accroche_, sōdähak.
+=Acroupi=, honnohayenti.
+ _Je m'acroupis_, g8enno8ahienha;
+ _tu t'acroupis_, chenno8ahienha;
+ _il s'acroupit_, ahenno8ahienha;
+ _nous_, hag8enuo8ahienha;
+ _vous_, s8ennō8ahienha;
+ _ils etc._
+=Acroire=, _faire_, voyez _imposer_.
+=Acroitre=, voyez _augmenter_.
+=Accumuler=.
+ _J'accumule_, grohroch, vel kehronha;
+ _tu accumule_, chrohroch, vel chkehronha;
+ _il accumule_, hahrohroch vel haguehronha.
+ _Pluriel_, ag8ahrohroch, s8ahrohroch, hatihroch.
+=Accuser= quelqu'un.
+ _J'accuse_, kerihostanik;
+ _tu accuse_, cherihostanik;
+ _il accuse_, harihostanik;
+ _nous_, ag8arihostanik;
+ _vous_, s8arihostanik;
+ _ils_, hatirihostanik.
+=Acheter=.
+ _J'achette_, kninonk;
+ _tu achette_, chninonk;
+ _il achette_, haninonk;
+ _nous_, ag8aninonk;
+ _vous_, s8aninonk;
+ _ ils_, hatininonk.
+=Achevé=, kachiahi.
+ _J'acheve_, 8aguechäa;
+ _tu acheves_, chech a,
+ _il acheve_, 8ahachäa;
+ _nous_, ong8achaa;
+ _vous_, s8achaa;
+ _ils_ otichâa.
+=Acier=, onsonderakk8a.
+=Acquiter=, s'acquiter au jeu, s'acquiter, payer.
+ _Je m'acquite_, sagatog8a;
+ _tu t'acquites_, sachatog8a;
+ _il s'acquite_, sahatog8a;
+ _nous_, 8akkarokta;
+ _vous_, sagarokta;
+ _ils_, hogarokta.
+=Actif=, agissant.
+ _Je suis etc._, haguiadatez;
+ _tu_, sayadatet;
+ _il est_, goyadatet;
+ _Pluriel_, ong8agarocta, s8agarocta, hotigarocta.
+=Actuellement=, onkken g8ato.
+=Adouci=,_rendu doux_,kahrodinchta;
+ _j'adoucis_, krodinchta;
+ _tu adoucis_, chrodinchta;
+ _il adoucit_, harodinchta;
+ _nous_, ag8arodinchta;
+ _vous_, s8arodinchta;
+ _ils_, hatirodinchta.
+=Adouci=, _appaisé_, shonok8endahi;
+ _j'adoucis_, skenak8endas;
+ _tu adoucis_, tchenakendas;
+ _il adoucit_, tchagonak8endas;
+ _nous_, tchiong8anak8endas;
+ _vous_, dzis8anak8endas;
+ _ils_, shotinak8endas;
+ _Je m'adoucis_, s8agadatnak8endas.
+=Adjacent=, contigu, éhiahotihi.
+=Adieu=, ônin.
+=Admirable=, _bon_, oga8i,_admirable, cela est étonnant_,
+sanigonkenheyat.
+=Admirer=.
+ _J'admire_, guektonk;
+ _tu admire_, chektont;
+ _il admire_, haktonk;
+ _nous_, ag8aktonk;
+ _vous_, s8aktonk;
+ _ils_, hatiktonk.
+=Adolescent=, hakchiatassé.
+=Adopté=, dehotkonhen;
+ _j'adopte_, 8atkekonhen;
+ _tu adopte_, 8atchekonhen;
+ _il adopte_, 8athakonhen.
+=s'Adosser=, se tourner le dos.
+ _Je tourne le dos_, kechon8adeni;
+ _tu_, chechon8a;
+ _ils sont adossés_, dehonatchon8atenion.
+=Adroit=, _il est_, hayenniô; _je suis_, gueyenniô; _tu es_, chēgennio.
+=Adultere=; _je commets l'adultere_,
+kuenakk8akk8a, chenakk8akk8a, chagonakk8akk8a.
+=Affable=, konog8ayoden, vel gatoguent, satôgueut,hōtogueut.
+=Affaire=, gari8a; _c'est une bonne affaire_, gari8ihio; _mauvaise
+affaire_, gari8ahetkuen; je racommende une affaire; _je_,
+gn8acheronniaha; _tu_, cheri8acherionaha; _il_, hari8ach. Je gate
+une affaire; _je_, gri8ahetkuenta; _tu_, chri8achetkuenta; _il_,
+hari8ahetk etc. _Affaire de conséquence_, gari8anôron.
+=Affaire=,
+ _j'ai affaire_, 8aguiodenseré;
+ _tu as affaire_, sayodenseré;
+ _il a affaire_, hôyôdensere;
+ _nous_, ong8ayodensere;
+ _vous_, s8ayôdensere;
+ _ils_, hōtyyôdensere.
+=Affaise=. _Cela s'affaise_, hatadgiorech.
+=Affamé=, _il est affamé_, hôchis, _je suis_, hakchis; _tu es_, sachis;
+_j'affame_, kuéchis; _tu affame_, chechis; _il affame_, chagochis;
+_nous_, ong8achis; _vous_, s8achis; _ils_, hotichis.
+=Affecte=. _Je suis affecté_, gadatkonnienchta; _tu es affecté_,
+chadatkonnienchta; _il est affecté_, hadatkonnienchta.
+=Affecte=, je fais exprès; _je_, saguetta; _tu_, sachetta;_ il_,
+saretta.
+=Affirmer=.
+ _J'affirme_, gri8atoguenta;
+ _tu affirmes_, chri8atoguenta;
+ _il affirme_, hari8atoguenta;
+ _nous_, ag8ari8atoguenta;
+ _vous_, s8an8atoguenta;
+ _ils_, hotiri8atoguenta.
+=Affermi=, skanitti; _j'affermis_, knita; _tu affermis_, chnita; _il
+affermit_, hanita; _j'affermis mon discours_, gatad8ennenitta.
+=Affilé=, kahiotion;
+ _j'affile_, kuihiotionk;
+ _tu affiles_, chihiotionk;
+ _il affile_, âhiotionk;
+ _nous_, ag8ahiotionk;
+ _vous_, s8ahiotionk;
+ _ils_, hatihiotionk.
+ _Prété. impar. j'affilois_, kuihiotionkk8a;
+ _præ. parf. j'ai affilé_, 8akiotihion;
+ _præ. plusq. j'avois affilé_, akiotionna;
+ _futur, j'affilerai_, enkiotion;
+ _Subjonctif præ. impar. j'affilerois_, hakiotion;
+ _præ. plusq j'aurois affilé_, haonkiotionna;
+ _futur, j'aurai affilé_, a8akiotionk.
+=Affligé=,
+ _je suis_, haknigonkuenhēyon;
+ _tu es_, sanigonkuenheyon;
+ _il est etc._ honigonkuenheyon;
+ _je m'afflige_, gadatnigonkuenhèyons;
+ _tu t'affliges_, chadatnigonkuenhèyons;
+ _il s'afflige_, hadatnigonkuenheyons;
+ _nous_, ag8adatnigonk etc;
+ _vous_, s8adatnigon;
+ _ils_, dehonadatnigon.
+ _j'afflige quelqu'un_, kuenigonkuenhèyata;
+ _tu affliges_, chenigonkuenheyata;
+ _il afflige_, chagonigonkuenhèyata;
+ _nous_, ag8anigonken, etc;
+ _vous_, s8anigonken; _ils_, hatinigonken.
+=Affligeant=. _Cela est affligeant_, kônigonkenhèyata.
+=Affoibli=, kahrôdinchti.
+ _Je suis affoibli_, haguiata kenheyons;
+ _tu es_, sayataken, etc;
+ _il est_, oyataken;
+ _j'affoiblis q. chose_, krôdinchta;
+ _tu affoiblis_, chrôdinchta;
+ _il affoiblit_, harôdinchta;
+ _nous_, ag8arodinchta;
+ _vous_, s8arodinchta;
+ _ils_, hotirodinchta.
+=Affranchir=, donner la liberté.
+ _J'affranchis_, kecharondag8ach;
+ _tu affranchis_, checharondag8ach;
+ _il affranchit_, chagocharondag8ach.
+=Affreux=, kahetkon, gôna.
+=Affront=, faire affront.
+ _Je fais affront_, keyatehata;
+ _tu fais affront_, cheyatehata;
+ _il fait affront_, chagoyatehata;
+ _nous_, ag8ayatehata;
+ _vous_, s8ayatehata;
+ _ils_, hotihiatehata; vel chagonatchata.
+=Affronter= _les hazards, j'affronte_, knenrenta, chenrenta, hanenrenta.
+=Affût=, deyénenrayen dakk8a.
+=Afinq:= n'est point usité. _Je te corrige affin de te rendre sage_; on
+tourne, _je te corrige, je crois te rendre sage_.
+=Agacer=.
+ _J'agace_, ketk8aronk8anik;
+ _tu agaces_, chetk8aronk8anik;
+ _il agace_, chagotk8aronk8anik;
+ _nous_, hag8atk8aronk8nik;
+ _vous_, s8atk8aronk8anik;
+ _ils_, hatik8aronk8anik.
+=Age=. _Quel age as tu?_ il faut tourner: _Depuis combien d'hivers (ou
+d'estés) es tu né?_ toniô guenhagué chi chnagueré. _Je suis le plus
+agé_, îkkoanen; _tu_, ischkoanen; _ils est_, ahonrh8a hakoanen; _je suis
+le moins agé_, î haguechtoui; is sacht8i, ahonrh8a hocht8i; _nous sommes
+de la même age_, sadedionguiadoti; _vous êtes de la même age_,
+sadedidgiadoti; _ils sont de la même age_, sâdetônâtoti.
+=Agenoux=.
+ _Je m'agenouille_, degatontka;
+ _tu t'agenouille_, dechatontkota;
+ _il s'agenouille_, dehatontka;
+ _nous_, dehag8atontka;
+ _vous_, des8atontka;
+ _ils_, dehonatontka.
+=Agrandi=.
+ _J'agrandis_, kikohanata;
+ _tu agrandis_, chekohanata;
+ _il agrandit_, hakôhanata;
+ _nous_, ag8akohanata;
+ _vous_, s8akohanata;
+ _ils_, hatikohanata.
+=Agresser=, _attaquer.
+ _J'agresse_, gaterienta kenenrenttanik vel dekyatchot8ach;
+ _tu agresse_, decheyatchot8ach;
+ _il agresse_, dechagotohot8ach.
+=Agile=.
+ _Je suis agile_, haguiadatet;
+ _tu es etc_, sayadatet;
+ _il est agile_, ôyodatet.
+=Agir=.
+ _J'agis_, haguiôde;
+ _tu agis_, sayôde;
+ _il agit_, hôyôde;
+ _nous_, ag8ayodé;
+ _vous_, s8ayodé;
+ _ils_, hatihiôde.
+=Agité= par le vent.
+ _Je m'agite_, gadiataguenrick;
+ _tu tagites_, sayataguenrick;
+ _il sagite_, oyataguenrick;
+ _nous_, ag8adiatag8en, etc;
+ _vous_, s8adiata, etc;
+ _ils_, ondiataguenrick;
+ _j'agite quelqu'un_, keyataguenrick;
+ _tu agite_, cheyataguenrick;
+ _il agite_, chagoyataguenrick;
+ _nous_, ag8ayataguenrick;
+ _vous_, s8ayataguenrick;
+ _ils_, hatiyataguenrick.
+=Agoniser=. _J'agonise_, guiheyonsere; _tu agonises_, chiheyonsere; _il
+etc._ kenheyonsere.
+=Agreable=. _Je suis_, ongon8esk8anik vel agon8esk8at; _cela est
+agréable_, kahon8esk8at.
+=s'Aguerrir=.
+ _Je m'aguerris_, hagueskenraguettat;
+ _tu taguerris_, sachkenraguettat;
+ _il s'aguerrit_ hachkenraguettat; 8agatonniaha; chatonniaha;
+hatonniaha.
+=Ah=, hâhi.
+=Aider= quelqu'un.
+ _J'aide_, keyena8asek;
+ _tu aide_, cheyena8asek;
+ _il aide_, chagoyèna8asek;
+ _nous_, ag8ayena8asek;
+ _vous_, s8ayena8asek;
+ _ils_, hatiyena8asek;
+ _aide moi_, daguiena8as;
+ _aide lui_, hedziena8as;
+ _je t'aide_, gonyenna8as;
+ _tu m'aide_, chkienna8as;
+ _je l'aide_, héyenna8as;
+ _il m'aide_, haguienna8as;
+ _tu l'aide_, hecheyenna8as;
+ _il t'aide_, hiahienna8as;
+ _il l'aide_, hôyenna8as.
+=Aigle=, tonnionda, _vel_ skatgihérôna.
+=Aiglon=, 8chtouachia.
+=Aigre=, deyoyodzieh. _Cela a aigri_, kendeyoyodzieh.
+=Aigu=, ôyon8aha.
+=Aiguille=, de8aderon8arongotta.
+=Aiguisé=, kahiotion.
+ _J'aiguise_, kiotionk;
+ _tu aiguise_, chiotionk;
+ _il aiguise_, ahiotionk;
+ _nous_, ag8ayotionk;
+ _vous_, s8ayotionk;
+ _ils_, hatiyotionk.
+=Ail=, hônoncha.
+=Aille=, hoyata.
+=Ailleurs=, heren.
+=Aimable=, _je suis_, agnon8et; _tu es_, sanon8et; _il est_, honon8et.
+=Aimer= quelque chose.
+ _J'aime_, gnon8es;
+ _tu aimes_, chnon8es;
+ _il aime_, hanon8es;
+ _J'aime quelqu'un_, kenon8es;
+ _tu aime_, chenon8es;
+ _il aime_, chagonon8es;
+ _nous_, ag8anon8es;
+ _vous_, souanon8es;
+ _ils_, hatinon8es;
+ _j'aimois_, kenon8esk8a;
+ _tu aimais_, chenon8esk8a;
+ _il aimoit_, chagonon8esk8a;
+ _nous_, hag8anon8esk8a;
+ _vous_, souanon8esk8a;
+ _ils_, hatinon8eska.
+ _Praeterit p_. _J'ai aimé_, kenon8èhi;
+ _tu as aimé_, chenon8êhi;
+ _il a aimé_, chagonon8èhi;
+ _nous_, ag8anon8ehi;
+ _vous_, s8anon8ehi;
+ _ils_, hatinon8éhi;
+ _Præterit plusque parfait.
+ _J'avois aimé_, kenon8èhihna;
+ _tu avois aimé_, chenon8èhihna;
+ _il avoit aimé_, chagonon8èhihna;
+ _nous_, ag8anon8èhihna;
+ _vous_, s8anon8êhihna;
+ _ils_, atinon8ehihna;
+ _futur. J'aimerai_, enkenon8enha;
+ _tu aimeras_, enchenon8enha;
+ _il aimera_, enchagonon8enha;
+ _nous_, enhag8anon8enha;
+ _vous_, ens8anonh8enha;
+ _ils_, enhatinon8enha;
+ _Subjonctif imparfoit_. _J'aimerois_, akenon8es;
+ _tu aimerois_, achènon8es;
+ _il aimeroit_, ahènon8es _vel_ achagonon8es;
+ _nous_, ayag8anon8es;
+ _vous_, hes8anon8es;
+ _ils_, ahatinon8es.
+ _Plusq. parfait._
+ _J'aurois aimé_, akenon8ehihna;
+ _tu aurois aimé_, achenon8ehihna;
+ _il auroit aimé_, achenon8ehihna, _vel_ achagonon8ehihna;
+ayag8anon8ehihna; hes8anon8ehihna; ahotinon8ehihna;
+ _future, j'aurai aimé_, akenon8ehik;
+ _tu auras aimé_, achenon8ehik;
+ _il aura aimé_, achagonon8ehik;
+ _nous_, ahed8anon8ehik;
+ _vous_, ahes8anon8ehik;
+ _ils_, ahotinon8èhik.
+ _Je t'aime_, gonon8es;
+ _tu m'aimes_, chkenon8es;
+ _je l'aime_, henon8es;
+ _il m'aime_, hagnon8es;
+ _tu t'aime_, hèchenon8es;
+ _il t'aime_, hianon8es;
+ _il l'aime_, honon8es;
+ _nous nous aimons, duel_, dehiaguiatadenon8es;
+ _pluriel_, dehag8atadenon8es;
+ _vous nous aimés, duel_, dedziatadenon8es;
+ _pluriel_, des8atadenon8es;
+ _ils s'aiment, duel_, dechiatadenon8es;
+ _pluriel_, dehontadenon8es.
+=Ain=, gacha8inontchera.
+=l'Ainé=, enondadhiri.
+=Ainé=, hagôanan, voyez _agé_.
+=Ainsi=, _cela est ainsi_, netônaria8enha; _est ce ainsi_? netô quen
+mout; _c'est ainsi_, nètô.
+=Ajouter=,
+ _j'ajoute_, gassonderaha;
+ _tu ajoute_, chassonderaha;
+ _il ajoute_, hassonderaha;
+ _nous_, ag8assonderaha;
+ _vous_, s8assonderaha;
+ _ils_, hatissonderaha.
+=Air=, 8endet; _en l'air_, henken.
+=Airs=, se donner des. _Je me donne etc._, gadatkonnienchta; _tu te
+donne etc._, chadatkonnienchta; _il se donne etc._, hadatkonnienchta.
+=Aise= _je suis_, gatchennonniaha; _tu es_, chatchennonniaha; _il est_,
+hat. etc.
+=Aisé=, hiaté honhit.
+=Aiselle=; hohontagon8a.
+=Ajusté=, odiatacheronni.
+ _Je m'ajuste_, gadiadacheronniaha;
+ _tu t'ajuste_, chadiadacheronniaha;
+ _il s'ajuste_, hadiahacheronniaha;
+ _j'ajuste quelqu'un_, keyatacheronniaha;
+ _tu ajuste_, cheyatacheronniaha;
+ _il ajuste_, chagoyatacheronniaha; ag8ayadacheronniaha;
+s8ayadacheronniaha; hatiyadacheronniaha;
+ _j'ajustois_, keyatacheronniahakk8a;
+ _j'ai ajusté_, keyatacherôni;
+ _j'avois ajusté_, keyatacheronihna;
+ _j'ajusterai_, enkeyatacheronniaha;
+ _j'ajusterois_, akeyatacheronniaha;
+ _j'aurois ajusté_, akeyatacheronihna;
+ _j'aurai ajusté_, hakeyatacheronik.
+=Alaiter=,
+ _j'alaite_, kenong8erhata;
+ _tu alaite_, chenong8erhata;
+ _il alaite_, chagonoug8erhata;
+ _nous_, ag8anong8erhata;
+ _vous_, s8anong8erhata;
+ _ils_, hatinong8erhata;
+ _j'alaitois_, kenong8erhatakk8a;
+ _j'ai alaité_, 8akenong8erhati;
+ _j'avois alaité_, kenong8erhatihna;
+ _future, j'alaiterai_, enkenong8erhata;
+ _j'aurai alaité_, hakenong8erhatik;
+ _Subjonctif, j'alaiterois_, akenong8erhata;
+ _j'aurois alaité_, hakenong8erhatihna.
+=Alarme=, _nous avons eu l'alarme_, onkihatterong8en.
+=Alarmer=.
+ _J'alarme_, keyatterong8ach;
+ _tu alarme_, cheyatterong8ach;
+ _il alarme_, chagoyatterong8ach;
+ _nous, vous, ils; j'alarmois_, keyatterong8achk8a;
+ _j'ai alarmé_, keyatterong8en;
+ _j'avois alarmé_, keyatterong8enna;
+ _j'alarmerai_, enkeyatterong8ach;
+ _Subjonctif_, akeyatterong8ach;
+ _j'aurois alarmé_, 8akeyatterong8enna.
+=Aleine= _ racommoder des souliers_, onrattakoronk8a.
+=Alentour=, dediot8atassé.
+=Alerte=, terme de guerre, tchtiéh8aden; _je suis alerte_, haguiadatet;
+_tu es_, sayadatet; _il est_, hoyadatet.
+=Alise=, fruit, honenchatag8enten.
+=Alizier=, onenchsag8entén.
+=Alité=, _je suis_, guidaguera, chidaguera, hendagra.
+=Allegé=, kachté chayadi; _j'allege_, kechté chayata (indéclinable),
+_tu_, chechté etc; _il_, hachté etc.
+=Aller=.
+ _Je vais_, higué _vel_ 8agué;
+ _tu vas_, hichês, _v._ 8aché;
+ _il va_, hires,
+ _v._ 8ahré;
+ _nous_, 8aag8é;
+ _vous_, 8és8é;
+ _ils_, 8ahenné;
+ _j'alois_, higuesk8a;
+ _j'ai été_, 8aguetti;
+ _j'avois été_, 8aguettihna;
+ _j'irai_, engué;
+ _j'irois_, ha aguetta;
+ _j'aurois été_, a onguettihna;
+ _j'aurai été_, a onguettik.
+ _Imperatif. Allons_, (duel) dzidné;
+ _allez_, dzisné; _pluriel, allons_, hed8é;
+ _allez_, hes8é.
+ _Aler à pied, je vas à pied_, hektaguechéchon higué;
+ _tu_, hiches; hires;
+ on met hektaguechon devant le verbe, higué;
+ _je vas avec toi_, idné;
+ _tu vas avec lui_, 8essené;
+ _je vas avec lui_, 8aagné;
+ _il vat avec lui_, 8ahné;
+ _je vas avec eux_, sayag8é;
+ _tu vas avec eux_, sess8é;
+ _je vas avec vous_, sed8e;
+ _il vat avec nous_, sasenne;
+ _il vat avec eux_, sahenné;
+ _s'en aler pour ne plus revenir_, sagotkonden, sachatkonden,
+sahatkonden.
+=Aller= en canot, _je vas en canot_, kahon8aguéchon higué etc.
+sahotkonden; _je vas en raquette_, ka8enyahaguéchon higué etc; hiches,
+hires. Lorsq le verbe _aller_ est joint un autre verbe comme _je vas
+boire, je vas jouer etc_, il s'exprime en mettant les trois lettres hné
+la fin du verbe. Ex. _je vas boire_, kneguihrahné; _tu vas jouer_,
+8atkienhné; _je viens regarder_, kektonhné.
+=Allié=, _mon_, hagnonk8a; _ton allié_, echenonk8a; _son allié_,
+hononk8a; _nos allié_, ag8atadenonk8a.
+=s'Allier=, faire alliance.
+ _Je m'allie_, gatadenonk8a;
+ _tu t'allie_, chatadenk8a;
+ _il s'allie_, hatadenonk8a;
+ _nous_, ag8atadenonk8a;
+ _vous_, s8atadenonk8a;
+ _ils_, hatidenonk8a.
+ _Prætérit imp. je m'alliois_, gatadenonk8akka;
+ _parf. je me suis allié_, agadadenonk8i;
+ _plusque parfait, je m'etois allié_, gadadenonk8ihna;
+ _futur, je mallirai_, engadadenonk8a.
+ _Subjonctif imp. je malirois_, agadenonk8a;
+ _plusq. je me serois allié_, ahongadadenonk8ihna;
+ _futur, je me serai allié_, ongadadenonk8ik.
+=Allité=.
+ _Je suis allité_, guiadaguera;
+ _tu es_, chiadagra;
+ _il est allité_, hodaguera.
+=Allonge=, hionsti.
+ _Je suis allongé_, gadiatag8aricehiahy;
+ _tu_, sayata etc;
+ _il_, hoyata etc.
+ _Je m'allonge_, gadiatag8ariehchionch;
+ _tu t'allonge_, sayatag8ariehionch;
+ _il s'allonge_, hadyatag8arichionch;
+ _je m'allongeois_, gadiatag8ariechionchk8a;
+ _je me suis allongé_, agadiatag8ariehchion.
+ _J'allonge quelque chose--j'allonge_, konstha;
+ _tu allonge_, chonchta;
+ _il allonge_, honstha;
+ _nous_, ag8ahionsta;
+ _vous_, s8ayonsta;
+ _ils_, hatihionsta.
+=Allumette=, hetchiehtondakk8a.
+=Allumer=,
+ _impératif allume_, satehichtontin;
+ _j'allume_, kchiehtontha;
+ _tu allume_, schiehtonta;
+ _il allume_, hatchiehtonta,
+ _nous_, ag8atchiehtontha;
+ _vous_, s8atchiehtonta;
+ _ils_, onatchiehtonta, _vel_ hatitchiehtonta.
+=Allure=, hayâna.
+=Alors=, tôké.
+=Alouette=, ônêchiô.
+=Alte la=, destanha.
+=Alte=, faire, v. Je me repose.
+=Alteré=,
+ _je suis_, gonriatens;
+ _tu es alteré_, chonriatens;
+ _il est alteré_, ahonriatens.
+ _Cela altere_, ahonriatatha.
+=Alun=, deyók ranich.
+=Amaigri=, gôtiven.
+=Amaigrir=, rendre maigre.
+ _J'amaigris_, 8agati8ens;
+ _tu amaigris_, 8esati8ens;
+ _il amaigrit_, 8ahoti8ens.
+=Amande=, hôhniêra.
+=Amant=, on tourne, _celui qui aime_.
+=Amas=, kaguèhron.
+=Amasser=.
+ _J'amasse_, gnong8entch;
+ _tu amasses_, chenong8entch;
+ _il amasse_, hanonguentch.
+ _Præt. imp. j'amassois_, gnong8entchk8a;
+ _præt. parfait, j'ai amassé_, agnong8endzi.
+=Ambassadeur=, herrienhah8is, _vel_ onda8ihatahné.
+=Ambigu=, hiaté hôyendet.
+=Ambitieux=.
+ _Je suis ambitieux_, gatathendetta;
+ _tu es etc_, chatathendetta;
+ _il est etc_, hatathen etc.
+=Ame=. _Mon ame_, agat8ari; _ton_, satouari; _son_, hotouari.
+=Amelette=, ganhonchia, guenritah8i.
+=Amender=, s'amender, devenir meilleur. _Je m'amende_, sagong8é diokhé,
+sachong8e diokhe, sharong8ediokhe. (On met khi au passé.)
+=Amener= quelqu'un. _J'amene_, keya8itta; _tu amenes_, cheya8itta; _il
+amene_, chagohavitta.
+=Amenuiser=.
+ _J'amenuise_, guecht8atha;
+ _tu amenuise_, chechtouatha;
+ _il amenuise_, hacht8atha;
+ _nous_, ag8achtouatha;
+ _vous_, s8acht8atha;
+ _ils_, hoticht8atha.
+=Amer=, 8tgi8aguen.
+=Ami=, horien; _mon ami_, onguiatsi; _ton_, dziatsi; _son ami_, hônatsi.
+=Amoindrir=.
+ _J'amoindris_,guecht8ata;
+ _tu amoindris_, chechtouata;
+ _il amoindrit_, hacht8ata;
+ _nous_, ag8achat8ata;
+ _vous_, s8acht8ata;
+ _ils_, hoticht8ata.
+=Amolir, AMOLI=.
+ _J'amolis_, krodinchta;
+ _tu amolis_, chrodinchta;
+ _il amolit_, harodinchta;
+ _nous_, ag8arodinchta;
+ _vous_, s8arodinchta;
+ _ils_, hatirodinchta;
+ _cela s'amolit_, ohrodins.
+=Amorce=, hoguenra, hra.
+=Amorcer= un fusil.
+ _J'amorce_, kaguenhra;
+ _tu amorce_, chaguenrahra;
+ _il amorce_, hoguenrahra;
+ _imparfait_, kaguenhrahrakk8a;
+ _parfait_, kaguenhrahrahi;
+ _plusq. parfait_, kaguenhrahrahihna.
+=Amoureux=, chagonon8es. V. le verbe _j'aime_.
+=Ample=, ôt8irien.
+=Ampoule=,
+ _j'ai une la main_, haguennioguen;
+ _tu as_, sasenniogue;
+ _il at etc_, sahenniôguen.
+ _J'ai une ampoule au pied_, hagachitôguen;
+ _tu as_, sachitoguen;
+ _il at etc_, hochitoguen.
+=Amuser=.
+ _Je m'amuse_, onguiôdat;
+ _tu t'amuse_, 8esayodat;
+ _il s'amuse_, 8ahonhayodat;
+ _nous_,----;
+ _vous_,----;
+ _ils_,----;
+ _j'amuse quelqu'un_, keyodos;
+ _tu amuse_, cheyodas;
+ _il amuse_, chagoydas;
+ _nous_, ag8ayodas;
+ _vous_, s8ayodas;
+ _ils_, hatihyôdas;
+ _j'amusois_, keyodask8a;
+ _j'ai amusai_, keyôdahi.
+=An=. _Un an_, tziôguenhata, _vel_ dgiôcherate, (un hyver); _deux ans_,
+deyôguenhagué vel deyocherâque; _trois ans_, achen ni kakuenhague etc;
+_quatre ans_, gayêri ni kaguenhague; _tous les an_, hadeyoguenhaguek;
+_de trois ans en trois ans_, hachenni8ken, hagué hatié.
+=Ancien=, _vieillard_, hodiadichiahi.
+=Ancien=, _chef de conseil_, h8yané; _je suis, etc_, haguiané. _Les
+anciens_, ontiâné chon.
+=Ancien=, _usé_, ogayonhi.
+=Anciennement=, hônissi.
+=Ancre=, 8teg8entchera, ontonhiontakk8a; _je jette l'ancre_, 8agadion.
+=Andouille=, onhetcha.
+=Ange=, (du ciel habitants) garonhiagué rhônon.
+=Angleterre=, skanettati, _vel_----.
+=Anglois=, tiourhenska, _vel_ skanettati rhônon, _vel_ tiourhensaga,
+_vel_ skanettati haga.
+=Anguille=, gontèna.
+=Animal=, gariô.
+=Animer=, encourager.
+ _J'anime_, kehedziaronk;
+ _tu animes_, chehedgiaronk;
+ _il anime_, chagohedziaronk;
+ _imparfait_, kehedgiaronk8a;
+ _parfait_, hehedgiaronh8i;
+ _plusque parfait_, kehedgiaronh8ihna.
+=Anneau=, _bague_, nianhassera.
+=Année=, voyez _an_.
+=Anse=, hatassaha.
+=Anter=; _je_, gassonderaha; _tu_, chassonderaha; _il_, hasson etc.
+=Antique=, hori8agayon, _vel_ agayon.
+=Anus=, hotzigahra.
+=Aoust=, sareské; (chereskéha.)
+=Apaiser=,
+ _j'apaise_, skenak8endas;
+ _tu apaise_, tchenak8endas;
+ _il apaise_, tchagonak8endas; shag8anak8endas; ses8anak8endas;
+shôtinak8endas;
+ _j'ai apaisé_, kenak8endahi.
+=Appartenir=. _Cela m'apartient_, g8enniô; ch8enniô; ha8enniô.
+=A peine=, toserinke.
+=Apercevoir= quelqu'un.
+ _J'aperçois_, keguenha; cheguenha; chagoguenha;
+ _j'apercevois_, keguenhakk8a;
+ _j'ai aperçu_, 8akken;
+ _j'avois aperçu_, 8akkenhna;
+ _j'aperceverai_, enkeguen.
+=Aperitif=, onichttaguetta.
+=Aplomb=, dehiotoguenti.
+=Apointis, j'=, kiotionk, chiotionk, hiotionk.
+=Apostûme=, outkenseri. _Cela apostume_, diotkenserôta.
+=Apparament=, ag8ach toguech.
+=Apparence=. _Il niâ pas d'apparence_, hiatiha8et.
+=Appas=, hedgiondakk8a.
+=Apauvrir.
+ _J'appauvris_, dekeyatonhonkariatta;
+ _tu_, decheyon;
+ _il_, dechago etc.
+=Appeler= quelqu'un.
+ _J'apelle_, kehrenha;
+ _tu apelle_, chéhrenha;
+ _il apelle_, chagôhrenha;
+ _nous_, ag8irenha;
+ _vous_, s8ahrenha;
+ _ils_, hatihrenha;
+ _je m'apelle_, onguiasonk;
+ _tu t'apelle_, hésayosonk;
+ _il s'appelle_, honhayasonk;
+ _nous_, onguiasonk;
+ _vous_, hetchihiasonk;
+ _ils_, onhatihiasonk.
+ _Comment cela s'apelle-t-il_, hôt kayadzi.
+=Appesanti=, gakchteti.
+ _J'appesanti_, guechtatha;
+ _tu_, checht8ata;
+ _il_, hachtatha.
+=Appetisser=.
+ _J'appetisse_, g8echt8ata;
+ _tu_, checht8ata;
+ _il_, hacht8ata.
+=Appetit=. _J'ai appétit_, hakchis; _tu_, sachis; _il_, hochis.
+=Applani=, gonnetcheronni.
+ _J'aplanis_, gonnêchonniaha;
+ _tu_, chonnechronniaha;
+ _il_, honné etc;
+ _j'aplanissois_, gonnechronniahakk8a;
+ _j'ai applani_, gonnechronnihi;
+ _j'avois applani_, gonnechronnihihna;
+ _j'applanirai_, engonnechronniaha;
+ _subjonctif, j'applanirois_, agonnechronniaha;
+ _j'aurois applani_, ahongonnechronnihihna;
+ _j'aurai applani_, agonnechronnik.
+=Applati=, de8atag8enten.
+ _J'applatis_, dektag8entenha;
+ _tu_, dechtag8entenha;
+ _il_, dehatag8en.
+=Apporter=, _j'apporte quelque chose_, degatkétat, echatkêtat,
+dehatkêtat, _vel_ kah8ach, cha8ach, ha8ach. _Parfait, je_, kah8i; _tu_,
+cha8i; _il_, aha8i. Apporter quelqu'un, _j'apporte_, keché, chiché,
+chagoché, _vel_ kechatinha, chechatinha, chagochatinha.
+=Aprehender=, craindre quelqu'un. _J'aprehende_, ktag8as, chtag8as,
+chagotag8as. _Je crains que cela ne soit_, on tourne, _je crains que
+cela est_.
+=Apprendre= quelqun.
+ _J'apprend_, kêyenstanik;
+ _tu apprend_, cheyenstanik;
+ _il apprend_, hagoyenstanik;
+ _nous_, ag8ayenstanik;
+ _vous_, s8ayenstanik;
+ _ils_, hatiyenstanik;
+ _j'aprenois_, keyenstanikk8a;
+ _j'ai appris_, keyensti;
+ _javois appris_, keyenstihna;
+ _japprendrai_, enkeyensten;
+ _japprendrois_, akyenstanik;
+ _jaurois appris_, hakeyenstihna;
+ _jaurois appris_, aonkeyenstanik.
+=Apres=, ônâguén; _apres demain_, endgiourhenna.
+=A present=, onkken.
+=Aprester=,
+ _j'apreste_, guecheronniaha;
+ _tu_, checheronniaha;
+ _il_, hache, etc.
+=Aprivoiser= quelqun.
+ _J'aprivoise_,keyentêta;
+cheyenteta; chagoyentêta;
+ _japrivoisois_, keyentetakk8a;
+ _j'ai aprivoisé_, keyenteti.
+=Aprocher=, aller au pret.
+ _J'aproche_, degateranaguenha;
+ _tu_, dechateraneguenha;
+ _il_, dehate etc.
+ Aprocher quelq. chose,
+ _j'aproche_, degranêguen, deseraneguen, deharaneguen.
+=Aprofondir= unne affaire.
+ _J'aprofondis_, deguiatoretta;
+ _tu_, dechiatoretta;
+ _il_, dehayatoretta.
+=s'Approprier=, se rendre propre. _Je mapproprie_, gatad8enniochta;
+chatad8enniochta; hatad8enniochta.
+=Appui=, kahnittak8i.
+=Appuier=, gnirta, chnirta, hanirta.
+ _J'appuie_, shakrin;
+ _tu_, shacherin;
+ _il_, sahahrin;
+ _je mappuie_, guiatagâhre, chiatagahre, hayatagahre.
+=Aprouvé=, g8ri8anon8êhi; _j'aprouve_, gri8anon8es; cheri8anon8es;
+hari8anon8es.
+=Apret=, onaguen.
+=Apret=, _poursuis_, hihné.
+=Aragnée=, dziherâyent.
+=Arbaleste=, enenyoyag8achta.
+=Arbitre=, avoir son libre arbitre. _J'ai mon etc_, gadad8ennio;
+chatad8ennio; hatad8ennio.
+=Arbre=, garonda.
+Voici le nom des arbres les plus communs en Canada.
+ _Le merizier_, hennichkaha.
+ _Le chataignier_, ôheriata.
+ _Le cerisier_, heri.
+ _Le chesne_, garitti.
+ _L'osier_, osetta.
+ _L'orme_, kahongata.
+ _Le bois dur_, chkachnannen.
+ _Le senellier_, dzionkarettes.
+ _Le pin blanc_, ôhnêtta.
+ _Le pin rouge_, ohnettôya.
+ _Le sapin_, ôsohra.
+ _Le cotonnier_, guenhnens.
+ _La pruche_, onenda.
+ _L'aube épine_,----.
+ _L'epinette_, ossôhradet.
+ _L'epinette rouge_, ganerattens.
+ _L'erable_, ôh8atta.
+ _Le hetre_, oskenhra.
+ _Le laurier_, ahennagro.
+ _Le cedre_, ossohrata.
+ _Le cedre rouge_, onendondagri.
+ _Le noyer dur_, ônennogaa.
+ _Le noyer tendre_, oguièh8a.
+ _Qui a de longues noix_, dziocho8es.
+ _Noyer amer_, ganerasse.
+ _Noyer aux noix rondes de France_, oguieh8ada.
+ _Le tremble_, oncratkarêhi.
+ _Le fresne franc_, ganeron.
+ _Le fresne gras_, kahon8a.
+ _Le frene_, ona8a.
+ _Le bouleau_, kanadziêkk8a.
+ _Le buis_, oneratotchera.
+ _Le meurier_, sahies.
+ _Le pommier_, s8ahiona.
+ _Le prunier_, thichionk.
+ _Le prunier damas_, guenhrahra.
+ _La plaine_, âonhank8aha.
+ _Chêne blanc_, kagata.
+ _Bois blanc_, hossera.
+ _L'orme blanc_, hochkera.
+ _Le liar_, chkarok.
+=Arbrisseau=, ôhonda. _Toutes sortes darbrisseau_, hadeyohondagué.
+Voici la nom de quelques arbrisseaux.
+ _Alizier_, onenehtag8enten _vel_ sayades.
+ _Primina_, id
+ _Coudrier_, ostotchera.
+ _Bois rouge_, kentarogon ni ohennotin.
+ _Des poivriers_, hostkata.
+ _Des vinaigriers_, hotkôda;
+ _la fleur_, 8sanenda.
+ _Le genievre_, onendionni.
+=Arc=, ahēna; _corde d'arc_, garinsotâa.
+ _Je tire de l'arc_, guiag8ach;
+ _tu_, chiag8ach;
+ _il_, hayag8ach;
+ _je tirois de l'arc_, guiag8achk8a;
+ _j'ai tiré de l'arc_, 8aguiag8en;
+ _j'avois tiré de l'arc_, 8aguiag8enna;
+ _je tirerai de l'arc_, enguiag8ach;
+ _tire de l'arc_, dedziag8a;
+ _subjonctif, je tirerois de l'arc_, aguiag8ach;
+ _j'aurois, tiré de l'arc_, aonguiag8enna;
+ _j'aurai tiré de l'arc_, aonguiag8enk.
+ _Je bande un arc_, grinsodarich;
+ _je debande l'arc_, grinsodariechionch.
+=Arc en ciel=, onhiota.
+=Ardens=, _feux folets_, katchiehtondies.
+=Arest= _de poisson (une)_, kenddziochtienda.
+=Argent=, h8ichtanôron.
+=Argenté=, kah8ichtoserâh8.
+=Argille=, ôdara, enadgionniatha.
+=Aride=, 8rhen, _vel_ hiate kahnêgo.
+=Armé=, ag8eguinhêhôyen ondadientakk8a.
+=Armée=, kanenhra gôna.
+=Armer s'=, deguek8a (_je prens_) ondadientakk8a (_de quoi frapper_).
+=Armes=, passer par les, _je_, kéchonra8atch; chechonra8aha; _je l'ai
+passé par les armes_, hechonra8ati.
+=Armurier=, hayentonniaha _vel_ hechonronniaha.
+=Arraché=, hotehniôdag8en.
+=Arrache j'=, _je_, guenniôdag8ach; _tu_, chenniodag8ach; _il_,
+hanniodag8ach.
+=Arrangé=, toguen kaguehron.
+=Arranger=,
+ _je_, toguens guêhron;
+ _tu_ toguens chehron; toguens haguehron;
+ _j'arangeois_, toguens guèhronk8a;
+ _j'ai arrangé_, toguens guéhronh8i;
+ _j'avois arrangé_, toguens guehronh8iha;
+ _j'arrangerai_, toguens enguehron.
+=Arresté=, determiné, hadègagonda.
+=Arresté=, _detenu_, sonhayatadinchti, _vel_ s8endôktakk8i;
+ _j'arreste_, keyatadinchta; cheyatadinchta; chagoyata etc;
+ _je m'arreste_, 8aguetanha, 8adechtanha, 8atáthanha,
+ _je m'arrestois_, 8aktanhakk8a, _vel_ dektask8a;
+ _je me suis arresté_, de8aktahi.
+=Arriere=, _en arriere_, ohnâguen hag8a.
+=Arrivé=, shôyon;
+ _j'arrive_, gnionha, chionha, hayonha;
+ _Duel_, aguionha, dzionha, hiônha;
+ _Pluriel_, ag8ayonha, s8ayonha, hatiyonha;
+ _j'arrivois_, guionhakk8a;
+ _tu_, chionhakk8a;
+ _il_, hayonhakk8a;
+ _j'ai arrivé_, 8aguion, 8achion, 8ahayon;
+ _j'avois arrivé_, 8aguionna, 8achionna, 8ahayonna;
+ _j'arriverai_, enguion, enchion, enhayon;
+ _Subjonctif, j'arriverois_, aguionha, achionha, ahayonha;
+ _j'aurois arrivé_, ahonguionna, ahcheyonna, ahoyonna;
+ _j'aurai arrivé_, aheguionk, ahechiont, ahehayonk;
+ _qu'il est arrivé_, hôt hôrihô dahi;
+ _si cela arive_, nengarihodanhag8a higuen.
+=Arrondi=, dèyot8enonni,
+ _j'arrondis_, k8enonniaha, ch8ênonniaha, has8enonniaha;
+ _j'arrondissois_, k8enonniahakk8a;
+ _j'ai arrondi_, de8akk8énonni.
+=Arrosé=, kanegosserah8i,
+ _jarôse_, kuegosserach, chnègosserach, hanegosserach;
+ _jarosois_, knegosserach;
+ _j'ai arrosé_, knegosserah8i;
+ _j'arroserai_, enknegosserak.
+=Asne=, kensere.
+=Ascension=, garonhiagué sonsaretta.
+=Assaillir=,
+ _j'assaillis_, kenenrentanik, chenenrentanik, chagonen etc;
+ _j'assaillissois_, kenenrentanikk8a;
+ _j'ai assailli_, 8akenenrentani.
+=Assassiner=,
+ _j'assassine_, keyasetta, cheyasetta, chagoyasetta;
+ _j'assassinois_, keyasettakk8a, cheyasettak8a, chagoyasettak8a;
+ _j'ai assassiné_, keyasetti.
+_Assaisonner_, _j'assaisone_, deguiechta, dehayechta.
+=Assemblée=, ontkennichiahi.
+=Assemble=,
+ _je_, kerorkach, cherorkach, harorkach,
+ _vel_ grotch, chrotch, harotch;
+ _j'assemblois_, kerorkachk8a _vel_ grotchk8a;
+ _j'ai assemblé_, kerorkah8i _vel_ agroh8i.
+=Assez=.
+=Asseoir=, _je massois_, gatienha, chatienha, hatienha,
+=Asseuré=, _je suis, d'unne chose_, guerhé toguech.
+=Asseure j'=, gadad8ennanitta igatonk, (_je donne de la force à ma
+parole sur ce que je dis_), chadad8ennanittais chatonk.
+=Assiegé=,
+ _j'assiège_, dekenatanhach, dechenatanhach, dehanatanhach;
+ _j'assiegois_, dekenatanhachk8a;
+ _j'ai assiegé_, dekenatanhahi.
+=Assiette=, dont on se sert à table, atzien.
+=Assiette=, situation, hôyensti.
+=Atriste=,
+ _je m'_, gadatnigonheyata, chadatnigon etc, hadatnigon etc,
+ _j'attriste quelqun_, kenigonkenhèyatanik etc.
+=Atteindre=, _jatteins_, grag8ach, chrag8ach, harag8ach; _atteins_,
+srag8a.
+=Attendre=, gnonna, chnonna, hanonna;
+ _j'attends quelqu._, keron8asck, charon8asck, chagoron8asck;
+ _j'attendois_, keron8asckk8a;
+ _j'ai attendu_, keron8asêhi;
+ _impératif, attend_, sah8en _vel_ snonna;
+ _j'attendais que tu fusse venu_, gonnonnakk8a.
+=Attendri=, _mol_, karôdinchti, coeurattendri.
+=Attendri=, _je suis_, de8aknigonranenton, desanigon etc, dehonig.
+=Attendris, j'=, de8aknigonranensonk8a; _je m'attendris_,
+de8aknigonranensonni.
+=Attente=, _c'est mon_, na tchi guerhé.
+=Attenter= sur la vie,
+ _j'attente_, guerhé heriô;
+ _tu_, cherhé herio;
+ _il_, rerhé herio.
+=Attentif=, _je suis_, gataonchiochta.
+=Attirer=, trainer,
+ _j'attire quelqu'un_, keyatisseré, cheyatisseré, chagoyatisseré;
+ _j'attirois_, keyatisseresk8a;
+ _j'ai attiré_, keyatisserèhi;
+ _j'attire quelqu'un_, keyatatironta, cheyatatironta,
+chagoyatatironta.
+=Attiser= le feu;
+ _j'attise le feu_, guedgichtontarecheronk;
+ _tu_, chedgichtontarecheronk;
+ _il_, hadgichtontarecheronk.
+=Attitude=.
+=Attraper=, tromper,
+ _j'attrape_, kenigonrhatanik;
+ _tu_, chenigonrhatanik;
+ _il_, chago etc;
+ _j'attrapois_, kenegonrhatanikk8a;
+ _j'ai attrapé_, 8akenigonrhatani.
+=Attraper=, atteindre quelqu'un la course;
+ _j'attrape_, 8atkeranha;
+ _tu_, 8acheranha;
+ _il_, 8achagoranha.
+=Attraper= quelque chose en l'air,
+ _j'attrape_, degrenhahag8ach;
+ _tu_, dechrinhahag8ach, deharinhahag8ach.
+=Attrape=, _une_, kahienton;
+ _je fais des attrapes_, guientonk, chientonk, hayentonk;
+ _je faisois etc._, guientonkk8a;
+ _j'ai fait etc_, guientonni.
+=Au contraire=.
+(=Au dela=, chihag8a.)
+=Audessus=, hetken.
+=Avalle=, kagonnenthi;
+ _j'avalle_, hegonnentha, hechonnentha, heronnentha;
+ _j'avallois_, hegonnenthakk8a;
+ _j'ai avallé_, 8agonnenti;
+ _impératif_, sonnenta, _avale_.
+=Avance=. _Cela avance_, hadèganhâa _ou_ hottendion hatié.
+=Avance=. _Donne moi par avance etc_, dasatierenta dagon.
+=Avancer=,
+ _j'avance_, tô 8aguetta;
+ _j'avançois_, tô 8aguettakk8a;
+ _j'ai avancé_, tô 8aguetti.
+=Avant=, _en_, (devant), 8henton.
+=Avant=, (profondement) âgonh8a; _plus avant, au dela_, chi hag8a.
+=Avantage=, _dire à son avantage_, degataterinsaronk.
+=Avare=, _je suis_, hagnion, sanion, hônion.
+=Aucun=, hia, chon gara.
+=Avec=;
+ _je suis avec toi_ ou _tu es avec moi_, tig8egue _vel_ deagni;
+ _je suis avec lui_ ou _il est avec moi_, naguig8ègui, dedgni;
+ _tu es avec lui_ ou _il est avec toi_, dzig8egui, desni;
+ _il est avec lui_, knig8egui, dehni;
+ _je suis avec vous_ ou _vous êtes avec moi_, ded8ag8egui
+ _vel_ dedion;
+ _je suis avec eux_ ou _ils sont avec moi_, aig8ag8egui
+ _vel_ dehiaguion;
+ _tu es avec eux_ ou _ils sont avec toi_, isdes8ag8egui, hadetgion;
+ _il est avec eux_ ou _ils sont avec lui_, hehatig8egui, hadehennon;
+ _nous sommes avec eux_, hiag8eg8egui;
+ _nous sommes avec eux_, hed8ag8egui;
+ _vous êtes avec eux_, hès8ag8egui
+ _ils sont avec nous_,----;
+ _ils sont avec eux_, hatig8egui.
+ _Le Duel. Nous sommes ensemble_, dig8equi;
+ _vous êtes ensemble_, dzig8egui;
+ _il sont ensemble_, hig8egui.
+=Aveindre= _de haut en bas, j'aueins_, hekrag8ach; _aveindre de bas en
+haut_, ktakk8ach.
+=Avelinne=, ochoritsera.
+=Avenir, l'=, tchanondaya8enseré. _A l'avenir_, diorihhag8a.
+=Aversion=, avoir en, _v._ hair.
+=Avertis=, onenhehonhatorienni,
+ _j'avertis_, keyatoriennik, cheyatoriennik, chagoyatoriennik;
+ _avertis donc_, chatoria.
+=Aveugle=,
+ _je suis_, dekkakk8ègui;
+ _tu_, dechégak;
+ _il_, dehagi etc.
+=Augmente=, hechkahiechli, _vel_ kagôânati. _J'augmente quelque chose_,
+schkiechta, schiechta, shahiechta _vel_ kekôânâta.
+=Avili=. _J'auilis quelq._, keguenronniaha, cheguenron, chagôguen.
+=Aujourd'huy=, ken8endé vel onkken.
+=Aviron=, _mon_, haga8echia; _ton_, saga8echia; _son_, hoga8échia.
+=Avis=, donner avis, _je donne etc_, keri8ah8e; _tu_, cheri8ah8e; _il_,
+chagori8ah8e.
+=A vis, vis=, deyotoguenti.
+=Aviser=, _se raviser_, donsongaten8ateniennik; _au passé_,
+donsongateri8atennien.
+=Avoine=, garontanent8ik ônadzia.
+=Avoir=.
+ _J'ai_, 8aguien, 8echien, hôyen;
+ _Duel; nous avons_, onguiên, dzien, hotièn;
+ _Pluriel, n. avons_, ong8ayen, s8ayen, hotien;
+ _j'avois_, 8aguiendakk8a, 8achiendakk8a, hoyend;
+ _j'ai eu_, 8aguienhi, sayenhi, hoyenhi;
+ _j'avois eu_, aguienhihna, sayenhihna, hôyenhihna;
+ _j'aurai_, en8aguiendanha;
+ _Subjonctif, j'avais_, aonguiendak;
+ _j'aurois eu_, aonguiendahihna;
+ _j'aurai eu_, aonguiendahik.
+ _Je n'ai que faire de cela_, hiachtente aguechta;
+ _j'en ai affaire_, guechtahne;
+ _il ni a que mon frère qui joüe_, on tourne, _mon frère seul joüe_,
+ahorh8ag8a guiatateguen dehayenha.
+=Avorter=,
+ _j'avorte_, kneg8as, chneg8as, haneg8as;
+ _je fais avorter_, 8akeneg8as, 8acheneg8as, 8achagoneg8as;
+ _je faisois avorter_, 8akeneg8ask8a:
+ _j'ai fait avorter_, 8akaneg8ahahi.
+=Avorton=, kôneg8aahiha.
+=Avouer=,
+ _j'avoüe_, gri8agatchonch;
+ _tu avoües_, cheri8agatchonch, hari8agatcho;
+ _j'avoüois_, gri8agatchonchk8a;
+ _j'ai avoüé_, 8agri8agatchon.
+=Auparavant=, ohenton, _vel_ tiotierenti.
+=Au plus tost=, gontatiéhahiguen.
+=Auprez=, aktâa touchkenha, _vel_ neng8ato. Aktaa est le terme le plus
+propre, les deux autres signifiant tout pret.
+=Avril=, ganos, _vel_ ganerattoha.
+=Aurore=, dedia8entaronh8a, _vel_ da8endôten.
+=Aussi=, ong8a.
+=Autant=, netônion _vel_ sadehionk.
+_Il y a autant de femmes que d'hommes_, sade hoti diakk8a hatidzina ne
+gonhehron; _autant que je peux_, teha ni k8icheré; _autant que vous
+voudrez_, tehanionk chenonktonk.
+=Automne=, kanenagué.
+=Autour=, aktatié _vel_ dediot8atassé, _v._ (detegiot8atassé. _Autour de
+la ville_, dediodenatatasse.)
+=Autre=. _Je prend l'un pour l'autre_, 8atknerag8a, 8atchnerag8a,
+8athanerag8a; _un autre_, agoya, _vel_ tihayataté. _Je prend l'un pour
+l'autre_, parlant d'un homme, 8atkeyatanerhag8a, 8atcheyata. etc,
+8atchoyata. etc; _l'un et l'autre_, hadedgiaron; _ni l'un ni l'autre_,
+nhadehni.
+=Autrefois=, ôri8agayon, _vel_ honissi.
+=Autrement=, tigate.
+=Autrepart=, âhèren.
+=Ayeul=, _mon_, kehiota, sachiota, hôchiôta. Nos ayeuls, nos anciens.
+
+
+ =B.=
+
+
+=Bailler=,
+ _je baille_, de8aguechkara8ach;
+ _tu_, desaguechkara8ach;
+ _il_, dehaguechk.
+=Babillard=,
+ _je suis_, hagri8agate;
+ _tu es_, sari8agate;
+ _il est_, hori8agate.
+=Babille=, _je_, hagaderistaa, chaderistaa, hôderistaa.
+=Babine=, hechk8aragué.
+=Badine=,
+ _je_, gadatchatonniaha;
+ _tu_, chadatchatonniaha;
+ _il_, hadatchatonniaha.
+=Badin=, _railleur_, hô8ennores.
+=Bague=, hennienhassera.
+=Baigne=,
+ _je me_, gatah8enha, chata8enha, hatah8enha.
+ _Praeterit imp._ gatah8enhakk8a;
+ _præterit parfait_, gatah8enhi.
+Baise=,
+ _je_, keyatchog8aronnionk;
+ _tu_, cheyatchog8aronni;
+ _il_, chagoyatchog8aronnionk.
+ _Præt. impar._ keyatchog8aronnionkk8a;
+ _præ. parfait_, 8akeyatchog8aronnion.
+=Baiser=, s'accoupler, _je baise_, kedchigada, chedchigada,
+chagodchigada.
+=Bal=, dêyontk8a.
+=Balafre=, hotkoncharôkhon. _Je balafre_, kekonchiakonk,
+chekonchiakonuk, chagokonchiakonk.
+=Balai=, henakta 8akta.
+=Balancer= son corps; _je balance_, gadia don daktâ, chadiadondaktha,
+hadiadondak. Balancer une affaire. _Je balance_, (ce terme n'est point
+usité). _La chose est en balance_, â son te ôteri8ichiahi.
+=Balayer=, gnaktah8ach, chênaktah8ach etc.
+=Bale= _à jouer_, odzikk8a deyêyendakk8a; _bale de fusil_, ônenhia.
+=Bande=, _troupe_, kendiôk8a.
+=Bandé=, _tendu_, g don.
+=Bandeau=, ontkendzianhachta.
+=Bander=, tendre, _je bande quelq. chose_, gadonch, chadonch, hadonch;
+_je bande un fusil_, kenientahach; _tu_, chenientahach; _il_, hanienta;
+_je bande un arc_, keronkarotahach, cherontarotahach, harontarodahach.
+=Banni=, onhateg8atti; _je bannis_, keyateg8ata, cheyateg8atta,
+chagoyateg8atta.
+=Baptiser=,
+ _je baptise_, kenegahechta, chenegahechta, chagonegahechta;
+ _je suis baptisé_, onknégahechi;
+ _tu es_, hièsanegahechti;
+ _il est baptisé_, honanegahechti.
+=Barbe=, on8skera, _vel_ agoncht8enra;
+ _j'ai la barbe longue_, hagnoskeres;
+ _tu as_, sanoskeres;
+ _il_ a etc., honoskeres.
+ _Je fais la barbe_, kenoskerentha, chenoskerentha, chagonoskerentha.
+=Baril=, niganakkaha.
+=Barbouille=, hodosserah8i; _je barbouille_, kekonchokach,
+chêkonchokach, hakonchokach.
+=Barbu=, deyagon8skeronda.
+=Barbüe=, poisson, tk8iroguen.
+=Barique=, kanakkô8anen.
+=Barque=, kahonh8a.
+=Barre=, diêronh8achta.
+=Barrer=, dekronh8ach, decheron8atch, deharon8ach: barrer le chemin, _je
+barre etc_, kehiharonch, tcha ou hâté.
+=Barriere=, deyagononh8i.
+=Bas=, _en bas_, ektagné; _au fond_, âgonh8a; _je parle bas_,
+gad8ennacht8ata; _tu_, chad8ennacht8ata; _il_, had8enn.
+=Bas=, _chausseure_, deyochitonda; _je mets mes bas_, degaderich,
+dechaderich, dehaderich; _j'ote mes bas_, degaderichchionch,
+dechadericchionch, dehaderi.
+=Bassané=, tiguen a higuenk tchani hahondzi, _il est un peu noir_.
+=Batard=, hiate hôni chen.
+=Baton=, ganhia.
+=Bastonne=, _je_, ganhia keyenta, ganhia cheyenta.
+=Bataille=, onderioch;
+ _donner la bataille_, kenenhrentha, chenenhrentha, hanenhrentha;
+ _je gagne la bataille, kenenianik, chenenianik, chagonienanik;
+ _je perds la bataille_, onkknenianik, hesanenianik, honhanenianik.
+=Bateau=, gahonh8a.
+=Batir=, gnonchonniaha, chnonchon etc, hanon.
+=Batre=, _je bats_, kedarioch, chedarioch, chagodarioch.
+=Banc=, gotehkrotha.
+=Baver=,
+ _je bave_, de8aguetchkrarich;
+ _tu_, desatchkrarich;
+ _il_, dehatchkrarich.
+=Baveux=,----.
+=Baye=, _une_, ôguerhasen.
+=Beau=, 8yaneré; _je suis beau_, ktag8ahi, chtag8ahi, hatag8ahi. Lorsque
+l'adjectif _beau_ est joint un substantif il s'exprime en mettant io
+la fin du substantif. Exemple. _Bel homme_, hong8édiô; _beau fusil_,
+gachionriô; _tout beau_, chkenonguisa. _On a beau, c'est en vain_,
+hiatarh8aton.
+=Beaucoup=, parlant de choses, vucantes, goutkaté _vel_ honatkaté.
+=Beaucoup=, hisso.
+=Beau frere=, _mon_, agucatio; _ma belle soeur_, aguiarien; _mon beau
+pere_, hagnenhons; _ma belle mere_, agnenhons; _mon beau fils_, hènô;
+_ma belle fille_, kénô.
+=Bec=, hoyonta.
+=Becasse=, honadziakk8en.
+=Beche=, _une_, tchioktonchera.
+=Becher=, kehoktonch, fatchoktonch, hatchoktonch.
+=Begayer=, degat8enniakch; _tu_, dechat8enniakch; _il_, dehat8en.
+=Belier=, mouton, tiôtinagaronton.
+=Bercer=, _je berce_, kerahoncherondata, cherahoncherondata,
+chagorahoncherondatha.
+=Berceau=, garahonchera.
+=Besler=, je, tiotinagaronton gnagueranik.
+=Besoin=, _j'ai_, guechthahné, chechtahné, hachtahné, _Il n'est pas
+besoin d'y aller_, tocheg8a (_quesceque_) ak8i (_cela fait_) to
+(_qu'on_) hêyen (_ni aille pas_).
+=Beste=, gariô.
+=Bete=, _je suis_, haguide, saindé, hedé. _Cela rend beste_, kôdechta.
+Boeuf, tionhochk8aront; _boeuf Ilinois_, tegueriagui.
+=Beugler=, _je beugle_, konra8atch, chonra8atch, gahonra8atch.
+=Biche=, tchiougaragak.
+=Bien=, _fort bien_, tchennahienha; _bien, beaucoup_, hisso, _cela est
+bien_, 8yaneré. _Bien_ joint un verbe, ag8ach. Ex. _je l'aime bien_,
+ag8ach henon8es; _je suis bien fait_, haguiata ganonni; sayataganonni,
+hoyataganonni; _bien loin_, hinondzik.
+=Bientost=, onh8a, _vel_ onkkendzik.
+=Bierre=, _de la_, onhenhâgri.
+=Bigle=, kkakkarenhré, chkakkarenhre, hagakkaren etc.
+=Bissac=, gayara.
+=Blamer=, _je blame_ kerihostanik, cherihostanik, chagorihostanik.
+=Blanc=, 8rahesta.
+=Blanchis=, _je_, grahechthach, chrahechthach, harahechthach.
+=Bled=, froment, hônadzia; _bled d'inde_, ônenha.
+=Bleme=, _je suis_, de8adechkennadiagui; _tu_, desachkenna etc; _il_,
+dechodesken.
+=Blemis=, _je_, de8aguechkennadiakch, de8achkenna etc, dehochken.
+=Blesse=, _exprès_, onh8ahrin, _vel_ onhanerag8en, _par mégarde. Je
+blesse quelqun_, kehrinha, cherinha, chagohrinha; _je me blesse_,
+gadatrinha, chadatrinha, hadatrinha; _je blesse un animal_,
+krinha, chrinha, harinha; _il s'est blessé_, hodathrin; _je blesse par
+mégarde_, kenerag8ach, chenerag8ach, chagonêrag8ach.
+=Bleu=, horanhiahen.
+=Blond=,
+ _je suis, de cheveux_, rahesta ni hagnonk8erôtin;
+ _tu es blond_, rahecta ni sanonk8erôtin;
+ _il est blond_, rahesta ni hononk8erotin.
+=Bluet=, fruit, hôyadzi.
+=Bocage=, hotohni, _vel_ garhayen.
+=Boëte, kahonchera.
+=Boire=,
+ _je bois_, guêhra;
+ _tu_, cherha;
+ _il_, rerha
+ _vel_ kneguihra, chneguihra, haneguihra;
+ _je donne à boire_ kenegarh.
+=Bois=, hoyenda; _bois blanc_, hossera;_bois dur_, chkachnannen; _bois
+rouge_, kentarogon ni ohennotin; _bois vert_,----; _bois sec_,----;
+_bois pouri_.
+=Bois=, _un_, garhayen; _dans le bois_, garhagonh8a.
+=Boisson=, gonon8ahatontakk8a.
+=Boiter=, _je boite_, akchioka, sachioka, hochioka.
+=Boiteux=, kochioka.
+=Bombe=, heyagotchettondietta.
+=Bon à manger=, ôgah8i.
+=Bon, bien=, 8yaneré.
+=Bonde=, katchirôh8i; _je bonde_, kchirota, schirota, hatchirota.
+=Bondon=, hetchirodakk8a.
+=Bonheur=, _j'ai du_, hagadenri; _tu_, sadenri; _il_, hodenri.
+=Bonjour=,
+ _je donne le_, kenonronk8anionk;
+ _tu donnes etc_, chenonronk8anionk;
+ _il donne etc_, chagononronk8anionk.
+=Bonnet=, agnonrotchera; _ton_, sanonrotchera; _son_, honorot.
+=Bonsoir=, on dit seullement, ônen, id est, _je m'en vas_.
+=Bord=, deyeronk8a vel deyenhesaronkk8a; _bord au bord_, aktaha.
+=Border=, daguenhesaronk; _tu_, dechenhesaronk; _il_, dechanhé etc.
+=Borgne=, _je suis_, 8agatkatta8enhion; _tu_, desatkatta8enhion; _il_,
+dehatkatta8enhion.
+=Borne=, _but_, tchakanedziôta.
+=Bosquet=, ohondaha.
+=Bosse=, ônôhia.
+=Bossu=, _je suis_, de8agnohiagui; _tu_, desanohiagui, dehonohiagui.
+=Boucanne=, hôyeng8ara; _je suis à la boucanne_, hagatiengochta.
+=Boucanner=, _je boucanne une peau_, guieng8arôta; _tu_, chieng8arota;
+_il_, hayeng8arota, _vel_ gatienrotha, cha etc; boucanné_,
+kayieng8aritte. _Viande boucannée_.
+=Boucanne=, _je fais de la boucanne_, guieng8aronniaha.
+=Boucanner=, _je boucanne de la viande_, guieng8aritta 8h8ahra.
+=Bouche=, _ma_, kchigué; _ta_, chechigué; _sa_, hachigué; _j'ouvre la
+bouche_, degatchkaha8atch, dechat etc, dehatchka; _je ferme la bouche_,
+gatchag8ech, chatcha etc, hatchag8ech.
+=Bouchee=, _unne_, dzièchôk8ata.
+=Bouchon=, hetchirotakk8a.
+=Boucle=, hônigaktchèna.
+=Bouder=, _il boude_, k8nag8en, V. _se facher_.
+=Boüe=, oudara.
+=Boueux=, ondararigui.
+=Bouillant=, ouriahens, _cela bouille_.
+=Bouillir=, _je fais_, keriahata, cheriahata, hariahata.
+=Bouillon=, hônêgagri; _le bouillon passe par dessus_, 8tnegah8enratch.
+=Bouillonne=, _l'eau_, de8at8enstiakch.
+=Boulanger=, herakkonniaha.
+=Boule=, hotdzikk8a.
+=Bouleau=, kanadgiekk8a.
+=Boulet canon=, honenhio8anen gachionra.
+=Bourbe=, oudara; _jenfonce dans la bourbe_, 8aguedararanha, 8achedara,
+8aha.
+=Bourg=, niganataa, _v._ onatah8enté.
+=Bourre de fusil=, hetchiron dâtha; _bourer un fusil_, kchirondahach,
+chetchirondahach, hatchironda.
+=Boureau=, chagoniaterinch.
+=Bourru=, _fantasq._ hori8ahentken.
+=Bout=. _Au bout_, tcha hiodokta; _ajoute au bout_, degraneguenha tcha
+hiodokta; _bout à bout_, deguiadassondera; _au bout d'un an_, tcha
+hiotkenhokta. A bout. _Je viens à bout de quelq. chose_, hagadonsek,
+chagadonsek, hadonsek; _je venois à bout_, hagadonsekk8a; je
+suis venu à bout_, hagadonséhi; _je viens à bout de quelqun_, kenagoras,
+chenagoras, honagoras; _je pousse à bout_, grenhag8a, cherenhag8a,
+harenhag8a.
+=Bouton=, outchikkottakk8a.
+=Bouis=, honeratotchera.
+=Boyeau=, hôyonra.
+=Bracelet=, henenchtanhassera.
+=Brancar=, ondadiadarakk8a, _vel_ hask8a.
+=Branche=, oringaha.
+=Branchu=, hoteringahagaté.
+=Branler=, _Cela branle_, âhondakta; _je branle mon corps_,
+gatadiadondâtha.
+=Bras=, ônentcha; _mon bras_, hagnentcha.
+=Brasse=, _une brasse_, s8ateh8éhiata.
+=Brasser=, _je brasse_, dektinch, dechtinch, dehatinch.
+=Brave=,
+ _je suis brave_, gatheriatha;
+ _tu es_, chatheriatha;
+ _il est_, hatheriatha.
+=Brebis=, tiotinagaronton guenhron.
+=Breche=, hotah8étahag8en; _je fais breche_, kah8etahag8ach,
+chah8étahag8ach.
+=Breuage=, héhrata ôhnèga.
+=Bride=, haderichtanhondakk8a.
+=Brillant=, gasserèniô.
+=Brise=, dekaritti;
+ _je brise_, degritta;
+ _tu_, dechritta;
+ _il_, deharitta.
+=Broche=, ondeskondakk8a; _mettre à la broche_, gadeskonta, chadeskonta,
+hadeskonta.
+=Brochet=, dzikonchies.
+=Brossailles=, ohondachonha.
+=Brouette=, gasserêtha.
+=Brouillard=, hotchiguers.
+=Brouiller= _quelq chose_, dega8enriek, decha8enrick, dehah8enrick;
+_brouillard_, hôtchiguers.
+=Brouter=, _je broute_, guennokerach, chennokerach, hennokera.
+=Broye=, gatethi.
+=Bru=, _ma_, kesah8ak, chésah8ak, chagosah8ak.
+=Bruinne=, deyahonrioh8i.
+=Bruit=. _Cela fait du bruit_, hôteristaha; _je fais du bruit_,
+kristonniaha, christonniaha, haristonniaha.
+=Brulé_, 8teguin;
+ _cela brule_, 8atchach;
+ _je brule quelq chose_, gatchatha, chatchatha, hatchatha;
+ _je brule quelqun_, keyatarha, cheyatarha, hayatarha;
+ _je me brule_, gadskondanha, chechkondanha, haskondanha;
+ _je me brule en me chaufant_, gadiadatehach, chadiadatehach;
+ _je brule quelqun an poteau_, keyatarha, cheyatarha, chagôyatarah;
+ _cela est brulant_, 8tchichtadet.
+=Brun=, oguenhrahen _vel_ ohessahen.
+=Brutal=, oh8ennadet.
+=Brute=, _terre_, ason te kadzihenrié.
+=Buche=, onhatta.
+=Bucher=, _tas de bois_, kahiendaguehron.
+=Bucher=, _je buche_, guiendag8ach, chiendag8ach, hayendag8ach.
+=Buchette=, ohongara; _je porte la buchette pour convier à un festin_,
+kongarinhah8i, chongarenhah8i, ahonharenhah8i.
+=Buis=, voyez _bouis_.
+=Butin=, chtenchonha, _vel_ nhadêhion, de toute sorte de chose.
+=Butiner=, _je butine_, deguek8a, hatié, desek8a, dehakk8a
+=Butte=, onondag8aronda.
+
+
+ =C.=
+
+
+=Cabanne=, gononchia; _j'ai unne cabanne_, hagnonchiayen; _tu_,
+sanonchiayen; _sa_, hononchia etc.
+=Cable=, enrharachera, onconhyendakk8a.
+=Cache=, _unne_, 8settakk8a.
+=Caché=, 8asetti; _cacher en terre_, gatchatonch;
+ _je cache_, gassetha, chassetha, hassêta;
+ _je cache un discours_, gri8asetta, chri8asetta, hari8asetta;
+ _je cache quelqun_, keyadasetta, cheyadasetta, chagoyadasetta;
+ _je me cache_, gadasetta, chadasetta, hadasetta.
+=Cachot=, ondadenhotonkk8a.
+=Cadavre=, hostientogonha.
+=Cadet=, _mon_, keguen, cheguen, heguen. _Ma cadette_, keguenha.
+=Cadran=, garakk8ichiakch.
+=Caillou=, onenhia.
+=Calculer=, voyez _compter_.
+=Caler= _à fond_, kanon8a gonh8a n8agué.
+=Caille=, kokkori.
+=Calme=, ôrent8i; _le vent calme_, 8agarent8a hatié.
+=Calumet=, kanonah8enta.
+=Camarade=, _mon_, guiatsi, dziatsi, honatsi.
+=Camp=, gonatayen.
+=Camper=, gnatayenha, chnatayenha, hanatayenha.
+=Canard=, sorak, chon, pour denoter _le canard noir_, et _le canard de
+france_ on dit, gontigouauens (les gros) _canard branchus_, konré konré.
+=Canne de roseau=, ochaguenda.
+=Canon=, gachionr8anen.
+=Capitaine=, hon8ennagueratik, 8stinraguettat.
+=Capilaire=, deganontadgis, _id_ à la longue tige; _herbe_, ha8ennokera.
+=Capot=, deganiarahra.
+=Captif=, hènachk8a.
+=Car=, garihonniaha.
+=Carcasse=, ôstientôgon.
+=Caresme=, togué hiate dzieh8arakch.
+=Caresser=, keyaton8esk8atanik; _tu_, cheyaton8esk8atanik,
+chagoyaton8esk8a.
+=Carnage=, _je fais_, keya8ent8ach. _vel_ agnaguerins, en parlant de
+chasse.
+=Carnassier=, ah8aragachtha.
+=Carpe=, honon8ariô, _carpe_, 8karistona.
+=Carquois=, katatchera.
+=Carré=, dèyôtôguenron donnion.
+=Carrer=, _je me carre_, haguennayente hatié; _tu te_, sennayenti hatié.
+=Carriolle=, ontonh8isserèta.
+=Cartes= _à jouer_, dehêyen dakk8a gahiatenchera.
+=Cascade=, gaskonchienta.
+=Casse=, tehiotiagui; _je casse_, deguiakch, dechiakch, dehâyakch.
+=Castor=, nagariagui. _Petit castor_, 8st8achia.
+=Cavalle=, garondanenk8ik, guenhron.
+=Cave=, 8chatagon8a.
+=Caverne=, 8stenra gonh8a.
+=Cause=; _Cela est cause_, na harihonniaha; _je suis cause de etc_,
+hagrihonniaha; _à cause de quoy_, hot garihonniaha.
+=Causer=, de8aguettâa, desattaa, dehôtaa.
+=Ce qui=, nanê; _à ce qu'on dit_, nané hiondonk. _Est ce que_? ken, qui
+se met à la fin du premier mot de la phrase. Ex. _Est ce que c'est toi_,
+is kuen? _Es ce ainsi_? token niout vel niôt.
+=Ceci, cela=, tchatô; _celuy ci, celuy la_, tchatô.
+=Ceder= quelq. chose à quelqu'un: _je cede_, keyat8endettanik,
+cheyat8endettanik, chagoyen.
+(=Cedre=, _le_, ossohrata; _le cedre rouge_, onendondagri.)
+=Ceindre=, voyez _lier, je me ceins_, gatag8arinch, chatag8arinch,
+hatag8arinch.
+=Ceinture=, ontag8arinchta.
+=Cela=. _Es cela_? naye ken? _vel_ naken tchato? _es ce celui la c'est
+cela_, nayé _ou_ tchato, _c'est celui la_.
+=Cendre=, hoguenra; _jetter de la cendre sur la teste_,
+keyaguenrosserach.
+=Cent=, 8assen ni8assen.
+=Cent fois=, 8assen ni8assen.
+=Centre=, _au centre_, achenondzik.
+=Cerf=, tchiongaragak nagaronton.
+=Cerceüil=, ondadenontahakk8a.
+=Cerfeüil=, hōtéhia.
+=Cerise=, dehiôkaranich.
+=Cerisier=, hêri.
+=Certain=. _Je suis certain_, haktôguensek, saktoguensek, hôtôguensek.
+=Cervelle=, hotchicheroh8enta.
+=Cesser=,
+ _je cesse de travailler_, guennirhen;
+ _tu_, chennirhen;
+ _il_, hanirhen.
+ _Je cesse de parler_, grihokta, chrihokta, harihokta.
+=Cet=, tchâto.
+=Chagrin=,
+ _j'ai du chagrin_, hagnigonkenheyons;
+ _tu_, sanigonkenheyon;
+ _il a_, hanigonkenheyon;
+ _je chagrinne_, kenigonkenheyatha, chigonkenhèyatha,
+chagonigonkenheyatha.
+=Clair=, 8ahra.
+=Chaisne=, degarichtotahah8i.
+=Chaleur=, dehiôdonk8ahat.
+=Chambre=, ganackta.
+=Champ=, kahenta.
+=Champignon=, oneracha.
+=Chance=, au jeu, 8enda.
+=Chanceux=, à la chasse et au jeu, hôyata nonh8é.
+=Chandelle=, hetchichkodakk8a.
+=Changeant=, dehoterih8anediechkon;
+ _je change_, degatatah8e;
+ _tu_, dechatatah8e;
+ _il_, dehatata etc;
+ _je change d'avis_, donsongaterih8atenion.
+=Chanson=, karennas.
+=Chanter=, _je chante_, gaderinnôta, chaderinnôta, haderinnôta; _je
+chante unne chanson de mort_, gatnrontha, _vel_ hagnonharioraha; _je
+chante une chanson de guerre_, gatonrontha, chatonrontha, hatonrontha.
+=Chapeau=, _mon_, hagnonrotchera, sanonrotchera, hononrotchera, on
+adjoute deyatarenda. _J'ote mon chapeau_, guenonrotchonch,
+chenonrotchonch.
+=Chapelet=, garinsa onterennayendakk8a.
+=Chaque jour=, hade8entagué.
+=Charbon=, hoss8enda; _charbonné_, gass8ndahah8.
+=Chardon=, hônonnitha.
+=Charge=, karèna;
+ _je charge quelqu'un_, keguettach, cheguettach, haguettach;
+ _je suis chargé_, 8akketé, sakketé, hôketté;
+ _je charge un fusil_, kaguenroch gachionra.
+=Charette=, gasseretha.
+=Charier=, _je charie_, gnesseré, chessere, hasseré.
+=Charogne=, kadgiettagrass.
+=Chasse=. _Je vas à la chasse_, gadoratch, chadôratch, hadôratch.
+=Chasser=. _Je chasse quelqu'un_, keyateg8ata, cheyâtêg8ata,
+chagoyateg8ata.
+=Chasseur=, _bon_, hatzino tiô.
+=Chateau=, maison en forme de fort, ganonchia attinrayondakk8i.
+=Chat=, tagos; _chat sauvage_, tchouêragak.
+=Chataigne=, ôhêriatha.
+=Chatier=,
+ _je chatie_, kechok8ahesonk;
+ _tu_, chechok8ahesonk;
+ _il_, chagochok8a.
+=Chatouiller=, _je chatouille_, deken8sk8atanik;_tu_, dechen8squ8atanik.
+=Chatouilleux=, dechagôn8sk8atanik.
+=Chatre=, dêhiondadenhonchiatakk8en; _je chatre_, dekenhonchiatakk8ach.
+=Chaud=, 8tarihen; _il fait chaud_, 8tarihen; _j'ai chaud_,
+deh8aktonk8ahas; _tu_, desadon; _il_, dehodonk8a etc.
+=Chaudierre=, kanadzia; _mettre la chaudierre_,----.
+=Chauffer=,
+ _je me chauffe_, gatontetha, chatontetha, hatontêtha;
+ _je fais chauffer_, gatarihata, chatarihata, hatarihata.
+=Chausser=,
+ _je chausse quelqun_, dekeyarattach, decheyattach, dechagoya etc;
+ _je me chausse_, degarattach, decharattach, deharattach.
+=Chausson=, hatateritchera.
+=Chauve=, ononh8arenhi
+=Chauve= _souris_,----.
+=Chaux=, _de la_, hônâ8ata.
+=Chef=, hachennoanen;
+ _je suis chef_, kehennoanen;
+ _tu es_, sachennoanen;
+ _il est_, hachen;
+ _il a fait cela de son chef_, dadehayadi tchany hotierin.
+=Chemin=, 8hate _vel_ 8haha; _je montre le chemin_, kenadonnek tcha
+ôhaté; _je cherche le chemin_, kahahichakch; _tu_, chahahichakch; _il_,
+hahahicha8ch; _j'ai perdu le chemin_, ongatahattoni; _je trouve le
+chemin_, skahahorens, tchahahorens.
+=Cheminee=, gatarôtha.
+=Chemise=, kagahenha.
+=Cher=, ganoron; _cela m'est cher_, gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.
+=Chesne=, garitti. Voyez _arbre_.
+=Chercher=,
+ _je cherche quelque chose_, guechakch, chechakch, ahésakch;
+ _je cherche quelqu'un_, keyatichiakch;
+ _tu_, cheyatichiakch;
+ _il_, chagoyati etc.
+=Cherir= quelqu'un, _je cheris_, kenoronk8a, chenoronk8a, chagonoronk8a.
+=Cheval=, garondanonk8ik; _je vas cheval_, hagueché (_il me porte_)
+karondanenk8ick.
+=Chevelure=, hononk8era; _jai unne belle chevelure_, haknank8eriô; _tu
+as etc_, sanonk8erio; _il a_, hononk8erio; _il a une belle chevelure,
+des cheveux bien coupés_, beg8tziô; vel hononk8erio.
+=Cheveux=, ah8erôchia; _se faire les cheveux_, gadenonkaronch,
+chadenonkaronch, hadenonkaronch.
+=Chevet=, hatkonserakk8a.
+=Cheville=, entoniodakk8a; _la cheville du pied; chevillé_,
+hotchiharog8agué; _je cheville_, kohatchtotha; _tu_, chohachtotha,
+hah8achtotha.
+=Chevreuil=, chkenonton; _petit chevreuil_, 8statienha.
+=Chez=, tcha; _chez lui_, tcha hononchiayen.
+=Chiche=, _je suis chiche_, hagniôn, saniôn, goniôn, _vel_ hagnonchté,
+sanonchté,hônonchté.
+=Chichicoi=, gastah8enchera. Le chichicoi est unne gourde dans laquelle
+ils mettent des grennes ou des graines de petite rassade avec laquelle
+ils battent la mesure dans leur chansons. _Je bats la mesure avec le
+chichicoi_, guechtah8enserondakta, chechta etc, hachtah8en.
+=Chien=, tchirha.
+=Chier=, _je chie_, guennidahienha, chennidahienha, hennidahienha.
+=Chirurgien=, hatedgiens.
+=Choisir=,
+ _je choisis_, degoriachionch, dechioriachionch, dehôriachi;
+ _je choisissois_, degoriachionchk8a;
+ _jai choisi_, de8agoriachion;
+ _javois choisi_, hadegoriachionch;
+ _je choisirai_, endegorachia.
+=Choquer=, offenser quelqu'un,
+ _je_, kehagatha;
+ _tu_, chehagatta;
+ _il_, chagohatha;
+ _je suis choqué, enragé etc_, degaderiatitonk;
+ _je me choque_, gadathagatha, chadathagatha, hadathagatha.
+=Chose=, _quelque chose_, chtenchonha; _c'est la meme chose_, sagat,
+_vel_ sagâta.
+=Chou=, ônon8aha, ônêch8.
+=Chouette=, onh8arêre.
+=Chretien=, hagri8ihi8isti, sari8ihiousti, hori8ihi8sti.
+=Chute d'eau=, gaskonchiate.
+=Cidre=, hoyagri.
+=Ciel=, garonhiagué.
+=Cierge=, ononchato guentigué ontacherodakk8a.
+=Cigale=, kanenharista.
+=Cigne=, héhé.
+=Cigüe=, honachinra.
+=Cime= _d'un arbre_, garinhaguenhiata; _la cime d'unne montagne_,
+honondaguenhiâta.
+=Cimetierre=, ondadenonta hachta.
+=Cinq=, 8isk,_ vel_ 8ichk.
+=Circuit=. _Le circuit dunne chose_, dediot8atassé.
+=Ciseau=, te8asserassera.
+=Citron=, fruit, oneh8ensta.
+=Clair=, dehiorhatek; _clair, net_, dehiostatek; _clair, qui n'est
+point troublé_, hiaté hônekhen; _clair, qui n'est point epais_, hiaté
+hôssera.
+=Clair de lune=, endehen tchagarakk8a sonrekha.
+=Claye=, gaya8entaha.
+=Clef=, enhotong8atta.
+=Cligner= _les yeux_, degatkarikech.
+=Clin= _d'oeuil_, deyonkkarikechta.
+=Cloche=, heh8ichtondadakk8a; _je_ _vas à cloche pied_, skachidata
+keng8a higué.
+=Cloison=, deguensaton.
+=Clos=, de8atthinrathon, clôture.
+=Clou=, heronh8arodakk8a; _clou, apostume_, gog8aronda; _j'ai un clou_,
+akk8arontha, sak8aronta, hakk8arontha.
+=Cloue=, garonh8arôtha;
+ _je cloüe_, gronh8arota;
+ _tu_, chronh8arota;
+ _il_, haronh8a.
+=Cochon=, k8ichk8ich.
+=Cocu=, honh8entog8anik.
+=Coeur=, hah8eriachia; _j'ai du coeur_, gateriatha, chateriatha,
+hateriata; _j'ai mal an coeur_, de8aguéch8ahatanik, _vel_
+hagueriachanon8akch; _je vas à contre coeur_, hiaté 8agrih8iosek tcha
+higué; _de bon coeur_, 8agrih8iosek.
+=Coffre=, kahonchera.
+=Cognee=, hetgikk8a hechta.
+=Cogner=, _je_, koahech, choahech, ah8ahech.
+=Coin=, _au_, kensakta.
+=Col=, honiara.
+=Colere=, _qui est en colère_, kônâk8enhi; _je me mets en colère_,
+ongnak8enha; _tu_, hesanak8enha; _il_, ôhônâk8enha; _je fais metre en
+colère_, kenak8atanik; _tu_, chenak8atanik; _il_, chagonak8atanik; _je
+suis sujet colere_, konak8enchkon.
+=Colique=, _j'ai la colique_, haguechiontanon8akch, sachiontanon8akch.
+=Colle=, _de la_, 8sechta.
+=Coller_,
+ _je colle_, guêsechtahach;
+ _tu_, chechechtahach;
+ _il_, hachech.
+=Collier=, parure, garinsa; _collier pour affaires_, gach8enttha;
+_collier à porter_, gachaâ; _collier à lier des prisonniers_, garonkaâ.
+=Colorer=, donner de la couleur, _je colore_, gassoch, chassock,
+hassoch.
+=Combat=, onderioch.
+=Combattre=, _je combats_, gaderioch, chaderioch, haderioch.
+=Combien=, tônigon; _combien d'hommes_, toni hennadi; _combien je
+vous estime_, tchani gonnoronk8a.
+=Comble=, _plain_, degaheron _vel_ heyotchiodziota.
+=Combler=, deguechodziota, dechéchodziota, dehé etc.
+=Commander=, _je commande_, kenhanha, chenhanha, chagonhanha.
+=Comme= _toi_, tcha ni8t is; _comme tu voudras_, enchennontonk; _comme
+si_, tcha ni8t.
+=Commence=, gôssâ8a;
+ _je commence_, gatierentha;
+ _tu_, chatierentha;
+ _il_, hatierentha;
+ _je commence à jouer_, acha 8oadéguienha;
+ _je commence à me guerir_, acha s8agadonhatié, vel âchaaktchirendahi.
+=Comment=, hôt ni8t; _comment as tu fait cela_? hoe no8a sayerin.
+=Commerce=, _je fais commerce_, gatenninonk, chatenninouk, hatenninonk.
+=Commerceant=, hatenninonk.
+=Commission=,
+ _je donne commission_, keri8aniettanik;
+ _tu_, cheri8aniettanik;
+ _il_, chagorih8aniettanik.
+=Commode=, ohiensti _vel_ 8yaneré.
+=Commun=, _pas rare_, hiate kaguenhré.
+=Communaute=, _je suis en_, de8agadiechti.
+=Communier=, _je communie_, ongatkaristianhont8ach.
+=Communiquer=, _je communique unne affaire_, keyarongata, cheyarongata,
+chagoyarongata.
+=Compagnon=, _mon_, hagué; _ma compagne_, dehagnideron, desnideron,
+dehnideron.
+=Comparaison=, _il n'y a pas de_, hiaté deskeri8atierin.
+=Compas=, onteniendenchta.
+=Compasse=, _je_, gateniendenha, chatenien, hatenien etc.
+=Compassion=, _j'ai_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
+=Complice=, _je suis_, guiataha, teha akiriô.
+=Complot=, oderi8ichehiahi; _je fais complot_, gaderi8ichhach,
+chaderi8ichhach, haderi8ichhach.
+=Compose=, _je me compose_, gadadong8ediochta etc, _vel_
+gadatnayettanik.
+=Compter=, _je compte_, gassetch, sassetch, hassetch.
+=Compte=, _je rends compte d'unne affaire_, skrihokta, tcherihokta,
+sarihokta.
+=Conclu=, parlant d'affaire, hoterih8ichiahi; _je conclus_, grihonniaha,
+cherihonniaha, harihonniaha.
+=Concubine=, gotchinadonk.
+=Condamné=, onhad8entêthi; _je condamne_, gad8endetha, chad8endêtha,
+had8en, etc.
+=Conduis=, _je_, kederonné, chederonné, chagoderonné.
+=Confesser= quelqu'un;
+ _je confesse_, skerong8anik, scherong8anik;
+ _il_, schag8rong8anik;
+ _je me confesse_, skataterong8anik, tchatateron etc;
+ _il se_, shataterong8a;
+ _je confesse, j'avoüe_, gadatnoyotachionch, sadatnoyo etc,
+hadatnoyo.
+=Confiance=, _j'ai confiance en quelqu'un_, keyenni gonra nendagui.
+=Confidence=, _je fais confidence_, dassetigué keyatoriennik.
+=Confier=, _je me confie en, etc_, guiatahas, chiataas, chagoyataas.
+=Confirme=, parlant d'affaire, _je confirme_, orih8ihio gonniaha,
+chonniaha, ronniaha.
+=Conformer=, se conformer etc; _je me conforme_, kenagueranik,
+chenagueranik, chagona etc.
+=Confronter=, _je confronte_, keri8atakk8assek, cheri8atakk8assek,
+chagori8a.
+=Congelé=, hônechtô.
+=Conjecture=, _je_, g8atiguerhé, g8aticherhé, g8atirerhé.
+=Connoitre= quelqu'un,
+ _je connois_, keyentes, cheyentes, chagoyentes;
+ _je connoissois_, keyendesk8a;
+ _j'ai connu_, keyendêhi;
+ _je connoitrai_, enguiendenha.
+=Conquester= un pais: _je conqueste_, agnatagariahon, sanatagariahon,
+hanatagariahon.
+=Conseil=, _je tiens_, akhachin, sahachin, ôhachin; _on tient conseil_,
+kôhachin.
+=Conseiller=
+ _je conseille quelqu'un_, kerih8ahienstanik;
+ _tu_, cherih8a;
+ _il_, chagorih8a,
+ _vel_ dekeyatorettanik.
+=Consens=, _je_, ongatons; _tu_, hesadons, 8ehodons.
+=Conserve=, _je_, hagadensetti, c'est à dire, _je l'ai caché_.
+=Considere=,
+ _je, je regarde_, guektonk, chektonk, haktonk;
+ _je considere quelque chose, j'estime_, gnoronk8a;
+ _tu_, chnoronk8a;
+ _il_, honoronk8a;
+ _j'ai estimé quelqu'un_, kenoronk8i.
+=Consoler=,
+ _je console quelq_, kenigonracheronniaha;
+ _tu_, chenigonracheronniaha;
+ _il_, chagonigonracheronniaha;
+ _je me console_, gadatnigonracheronniaha;
+ _je consolois_, kenigonracheronniahakk8a;
+ _j'ai consolé_, kenigonracherôni;
+ _j'avois consolé_, kenigonracheroninna;
+ _je consolerai_, enknigonracheronniaha.
+ _Subjonctif, je console_, id ac præs etc;
+ _je consolerois_, akenigonracheronniaha;
+ _j'aurois consolé_, 8akenigonracheroninna;
+ _j'aurai consolé_, akenigonracheronnik;
+ _je te console_, gonnigonracheronniaha;
+ _tu me console_, chkenigonracheronniaha;
+ _il me console_, haknigonracheronniaha;
+ _je le console_, henigonracheronniaha;
+ _tu le console_, hechênigonracheronniaha;
+ _il le console_, hianigonracheronniaha;
+ _il le console_, hônigonracheronniaha.
+=Consomme=, hade8agachatti; _je consomme_, guechatta, chechatta,
+hatchatta.
+=Constant=,
+ _je suis_, haknigonranendagui;
+ _tu_, sanigonranendagui;
+ _il_, honigonranendagui.
+=Construire=, gonniaha, chonniaha, ronniaha.
+=Consulter=, keri8ahiennik, cheri8ahiennik, chagori8ahiennik.
+=Constipé=, aguidanoronk, saindanoronk, hodanoronk.
+=Conte=, kagâra; _je fais un conte_, kkaratonk, chkaratonk, hakaratouk.
+=Content=, _je suis_, haknigonriosek, sanigonriosek, honigonriosek.
+=Contigu=, deguiateraneguen.
+=Continuellement=, tiotkont.
+=Continûe=, _cela_, 8agari8atatié, _vel_ 8agatatié; _je continue_,
+hégadokta, héchadokta, héhadokta.
+=Contraire=, _au_, hiadeskiaterih8atierin; _ce que je mange m'est
+contraire_, hagoriatanik.
+=Contrarie=, _je_, kerihiadakk8a.
+=Contre=, degraneguen.
+=Contre coup=, dedi8ttatahion.
+=Contredis=, _je_, kenoyentanik,
+chenoyentanik, chagonoyen.
+=Contrefais=, _je_, kenagueranik, chenagueranik, chagonague etc.
+=Contrefait=, _difforme_, kahetken.
+=Contrepoison=, ononk8atchera, deyorenguenniou hautkon.
+=Contusion=, hôtôh8a.
+=Convient=, _cela_, ôrasek.
+=Convent=, otihiatatoguenti otinonchiayen.
+=Convier=, kenonkhé, chenonkhé, chagononkhé.
+=Copeau=, ôkara.
+=Coq=, kitkit katzina.
+=Coquille=, ganocha.
+=Coquin=, rong8odahetken.
+=Corbeau=, kakaa.
+=Corde=, gachira; _je corde_, kehirick, chehirick, hachirick.
+=Cordon=, karonkaa.
+=Cordonnier=, hattakonnich.
+=Corne=, kanagâa.
+=Corneille=, kagaa.
+=Corps=, _mon_, haguiata, sayata, hoyâta, _vel_ guierongue, chierongué,
+hayerongué.
+=Corriger= quelqu'un,
+ _je_, kehre8atta;
+ _tu_, chere8atta;
+ _il_, chagoré;
+ _je me corrige_, gadatré8atta, ohadatre8atta, hadatre8atta.
+=Corrompre= quelqu'un,
+ _je corromps_, kenigonrodag8ach;
+ _tu_, chenigonradag8ach;
+ _il_, chagonigonradag;
+ _corrompu, viande corrompüe_, 8aratkon.
+=Coste=, os, ottêgaa.
+=Coste=, _rivage_, kenhionhaktatié.
+=Costé=, _le_, och8a;
+ _à costé_, aktaa;
+ _à côté de moi_, guiadakta, chiadakta, hoyadakta;
+ _de tous côtés_, dedziaronk8i;
+ _d'un autre coté_, heren hag8ata;
+ _de ce côté cy_, nen hag8ati;
+ _l'un a passé d'un côté, l'autre de l'autre_, 8adiaguiatenna8a;
+ _de quel coté_? canen hag8a.
+=Coteau=, deganessa ronh8a; _au haut du côteau_, kenhiata.
+=Coton=, hoskâa.
+=Cotonier=, _le_, guenhnens.
+=Cotter=, degatatienach,
+=Couchant=, _le_, hade8atchot8ach hag8a.
+=Couché=, kendagra; _je me couche_, garatch, charatch, haratch; _je vas
+me_ _coucher_, garathé, charathé, harathé.
+=Coucher= en joue,
+ _je_, gadesseronniaha;
+ _tu_, chadesseronniaha;
+ _il_, hadesseronniaha.
+=Coucou=, il n'y en a point en Canada.
+=Coudre=, kionchâgué.
+=Coudee=, dziéhionchata, tchanions.
+=Coudrier=, ostotchera.
+=Coulant=, _l'eau coule_, hatnegongotta; _couler quelque chose_,
+degongotta; _tu_, dechongotta; _il_, dehongotta.
+=Couleur=, 8assoh8i.
+=Couleuvre=, h8sarista.
+=Coulisse=, hatnegongottakk8a.
+=Coup=,
+ _je donne un coup_, keyenta, cheyenta, chagoyenta;
+ _je donne un coup de pied_, keyarasint8ach, cheyarasint8ach,
+chagoyarasint8ach;
+ _coup de poin_, kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a;
+ _faire coup_, gata8ent8a, chata8ent8a, hata8ent8a;
+ _à coup seur_, hiate ha8et ayagoyéh8a;
+ _je donne un coup d'oeuil_, keyatkarisatta;
+ _tu_, cheyatkarisatta;
+ _il_, chagoyatkarisatta.
+ _Coup sur coup_, deguiad8ennaseratié;
+ _faire manquer le coup à quelqu'un; je fais etc_, keyatôriennik,
+cheyatoriennik, chagoya;
+ _je manque mon coup_, sagat8atta, sachatt8atta, sahat8âtta;
+ _je vais faire coup un parti que je rencontre et que je fais
+relacher en lui donnant un prisonnier_, keyatah8ent8asé,
+cheyatah8ent8ase, chagoyata.
+=Coupé=, degayagui; _je coupe_, deguiakch, _vel_ krenach, chrenach;
+_il_, harenach; _une couppe de bois_, kôroho.
+=Courage=, tchiaguen;
+ _je prend courage_, haguedzieguen;
+ _tu_, sadgiaguen;
+ _il_, hadgiaguen;
+ _je perds courage_, gatchentha, chatchentha, hatchentha;
+ _je donne courage_, kehedgiaronk;
+ _tu_, chehedgiaronk;
+ _il_, chagohed;
+ _j'ai du courage_, hiate h8kk8eniak;
+ _tu as_, hiaté sag8eniat.
+=Courant de l'eau le=, hona8até.
+=Courbé=, deyagotchakton;
+ _je me courbe_, degatchaktonch;
+ _tu_, dechatchaktonch, dehatchaktonch.
+=Courir=,
+ _je cours_, ktakhé, chtakhé, hatakhé;
+ _je cours contre un autre_, haguiareron;
+ _vous_, dedziareron;
+ _ils_, dehiareron;
+ _le bruit court_, 8aterih8ines;
+ _je suis leger la course_, guianôré, chianoré, hianôré.
+=Court=, 8ag8a; _s'arester court_, guiatatinehta, chiatatinehta,
+hayatatinehta.
+=Cousin=, guiarasé; _ma cousin_, aguiarasé.
+ _Remarque_. Ils appellent cousin les enfans d'un frere et d'unne
+ soeur, car ceux des deux freres ou de deux soeurs, sont freres et
+ soeurs.
+=Cousu=, kanigon.
+=Couteau=, assaa; _mon couteau_, haggassaa, sassaa, hossaa.
+=Couter=, _cela coute beaucoup_, hossencherô8anen; _cela coute tant_,
+nêtô niô serenchera.
+=Coutume=, _c'est la coutûme, sahagoyerat; _c'est ma coûtume_,
+saonguierat; _c'est ta_, sasayerat; _c'est sa etc_, sahoyerat.
+=Couvent=, voyez _convent_.
+=Couver=, _je couve_, gatinnachin, chatinnachin, hôtinnachin.
+=Couvercle=, hekohronta.
+=Couvert=, _ _, enguié; _je me mets couvert_, enguié heguieuha, enguié
+hechienha, enguié heyayenha.
+=Couverture= _de maison_, hononcha kohronsta; _couverture de lit_,
+ôyenchera.
+=Couvrir=,
+ _je me couvre_, gatkohronch;
+ _tu_, chatkoronch;
+ _il_, hatkohronch;
+ _je couvre quelqu'un_, kekohronch, chekohronch, chagokoh;
+ _je couvre un mort_, a8enheyonda (_un mort_) keh8asset, (_je
+couvre_), cheh8assek, chago8assek;
+ _je m'achette de quoi me couvrir_.
+=Crachat=, hôtkra.
+=Cracher=,
+ _je crache_, gnitchkrondies;
+ _tu_, chnitchkrondies, hanitchkrondies;
+ _je crache sur quelqu'un_, kenitchkrondies, chenitckkrondies,
+chagonitchkrondies.
+=Craindre=,
+ _je crains quelqu'un_, ketag8as, clietag8as, hôtag8as;
+ _je crains_, agatterons, satterons, hôtterons.
+ _Remarque_. Apret le verbe craindre lorsqu'il suit le _de_ et le
+ _que_ accompagnez d'unne seule négation, comme: _Je crains que tu ne
+ tombe_, on tourne, _je crois que tu tomberas_.
+=Crampe=,
+ _j'ai la crampe_, hegatchichtenhi;
+ _tu_, satchichtenhi;
+ _il_, hotchichtenhi.
+=Crâne=, hononhaa.
+=Crapaux=, nonsk8arag8aronton.
+=Craquer=, _cela craque_, 8akk8aniakch
+=Crasse=, hostag8a.
+=Crasseux=, _je suis_, hâgnestag8ara, sânestag8ara, hônestag8ara.
+=Crayon=, heyatongkk8a.
+=Creature=, agong8é.
+=Creature=, onton8entgionni tchi (_de tout temps_) hanagueré (_né_);
+hag8eguinhehochhiahi, (_il a tout fait_.)
+=Credit=,
+ _j'achepte crédit_, onkkarotanik
+ _on me prete_; hèsakarotanik
+ _on te prete_; honhakarotan _on lui prete_;
+ _je vend à credit_, kekarotanik, chekarotanik, chagokarotanik.
+=Creste=, ogbdgiahra.
+=Creve=, dehodiatanegaron; _crevé de manger_, honattiagui;
+ _se crever de manger_, guennattiakch, chennattiakch, hennattiakch;
+ _je creve quelque chose_, degranegaronch;
+ _tu_, dechranegaronch;
+ _il_, deharanegaronch;
+ _je creve les yeux_, kegattah8enhionch;
+ _tu_, chegattah8enhionch;
+ _il_, chagogattah8enhionch.
+=Creuse=, 8chtonni;
+ _je creuse_, kehatonniaha;
+ _tu_, chehatonniaha;
+ _il_, hachaton.
+=Creux=, 8chaté.
+=Cri=.
+ _Je fais un cri de joie_, degadondarikta;
+ _tu_, dechadondarikta;
+ _je fais un cri de nouvelle_;
+ _tu_, de8akkenhrêtta;
+ _il_, dehokkenhretta;
+ _je fais le cri_, gat8ennotin;
+ _tu_, chat8ennotin;
+ _il_, hat8ennôtin;
+ _je fais un cri mort_, kenhré;
+ _tu_, chenrhé;
+ _il_, ahenhré.
+=Crier=,
+ _je crie_, _je piaille_, degarsint8ach;
+ _tu_, decharsint8ach;
+ deharsint8ach.
+=Criard=, _enfant_, gôdziadanen.
+=Crible=, deyagongottakk8a.
+=Crime=, _je fais un crime_, degaderi8at8atta, dechaderi8atouatta; _il_,
+dehaderi8a8atta.
+=Crin=, karondanenk8ik ah8erôchia.
+=Cristal=, otkonchotchera.
+=Crochet=, gatziontkâ; _je fais un crochet_, gatziontkaronniaha; _tu_,
+chat etc; _il_, hat etc.
+=Cruche=, deyotkchakton.
+=Crocodille=, totich gona (id.) _gros lezard_
+=Croire=. _On croit_, enrhé; _je crois que oui_, hia; _je crois_,
+guerhé, cherhé, rerhé.
+=Croiser=, deguiasseraha; _tu_, dechiaperaha; _il_, dehayasseraha;
+_croisé_, degayasserah8i.
+=Croissant=, _le_, ason te... hoterakk8ichiahy.
+=Croitre=, grandir, _je crois_, gatotiach, chatotiach, hatotiach.
+=Croix=, degayachonda.
+=Croque=,
+ _je_, gadenotziotta;
+ _tu_, chadenotziota;
+ _il_, hadenotziota.
+=Crosse= _à jouer_, kanhia... dechiont chik8ahechtakk8a; _je joue à la
+crosse_, de8agatchikk8ahé, dechatchikk8ahé, dehatchikk8ahé.
+=Crote=, 8dara; crotté, 8dararigui.
+=Crotter=, _je me crotte_, gadattarach, chatattarach, hatattarach; _je
+crote quelqu'un_, ketarach, chetarach, chagotarach.
+=Croupe=, 8hacha.
+=Croupi=, _eau croupie_, hiate 8atnegaktendionch.
+=Croupion=, v. _croupe_.
+=Croûte= _de pain_, ona8enkâa; _croûte de neige_, ah8enssere.
+=Croyable=, ah8et, _vel_ ôyendet.
+=Crud=, hong té.
+=Cruel=, honiagasté.
+=Cul ou cu=, hotchig ra.
+=Culbute=, _je fais la_, deguennonh8é deriakch.
+=Cueillir=, gueg8ach, cheg8ach, hag8ach, _vel_ gnong8entch,
+chnong8entch, hanong8entch.
+=Cuillier=, hatog8atchera.
+=Cuir=, guennonk.
+=Cuire=, _je fais_, krittha, chrittha, harittha; _cela est cuit_,
+karitthi, _vel_ hi8ri; _cela me cuit_, hagronk8anik.
+=Cuisse=, honitcha.
+=Cuit=, hi8ri.
+=Cuivre=, kanadzia (_à chaudiere_) 8teguentchera (_fer._)
+=Culotte=, hetnatchochta.
+=Cultiver= la terre; _je cultive_, guient8ach, chient8ach, hayent8ach.
+=Cure dent=, ondenotahag8atta, ondenodziaguèh8attakk8a.
+=Cure oreille=, ondadahontagueh8atakk8a.
+=Curieux=,
+ _je suis_, gatarondonchkon;
+ _tu_, chatarondonchkon;
+ _il_, hatarondonchkon.
+=Cygne=, hehé.
+
+
+ =D.=
+
+
+=Daguet=, _jeune cerf_, tch8garakak ganachasadegna.
+=Dame=, rhôna; _les dames_, _les enciennes_, honatonhîsen.
+=Damné=, onechon... dehatonhonkariakch; _je me damne_, onechon (_enfer_)
+gatatiadondietta.
+=Demoiselle=, echenno8anen gonhadektont, gakchagona.
+=Danger=, deyodenonhianitti tcha guideron.
+=Dans=, hagonh8a; _dans l'espace de etc_, ne s'exprime point.
+=Danse=, ônonnia.
+=Danser=,
+ _je danse_, gnoniaha, chnonniaha, hanonniaha;
+ _je danse la decouverte_, gattonk8ayenha;
+ _tu_, chattonk8ayenha;
+ _il_, hattong8at;
+ _je danse le calumet_, guenereg8arahech;
+ _tu_, chenereg8arahech;
+ _il_, haneré etc;
+ _je danse en rond_, gastoroch, chastoroch, hastoroch;
+ _je danse la medelline_, khidoch, chidoch, haidoch;
+ _j'ai envie de danser_, gnonnianonakch;
+ _tu_, chnonnianonakch;
+ _il_, hanonnianonakch;
+ _je danse_, degatk8a, dechatk8a, dehatk8a;
+ _je danse bien_, gnonniahienk;
+ _tu_, chnonniahienk;
+ _il_, hanonniahienk.
+=Dard=, hetgiondohiag8atta.
+=Darder=,
+ _je darde_, kagatta, chagatta, hagatta;
+ _je darde de poisson_, kedgiondôhiag8ach;
+ _tu_, chedgiondohiag8a,
+ hedgiondohiag8ach.
+=Dartre=, _j'ai unne_, hagneyonchk8aa.
+=Davantage=, hiss8a.
+=De=. Il est mal de mentir. _De deux jours l'un_, skata8endah8ettaah8i;
+_de trois en trois_, achenchon; _je souhaite de le connaitre_, gueché
+aheyentenha.
+=Dé= _jouer_, oninchtau.
+=Dé= _coudre_, onniahahakk8a.
+=Debaler=,
+ _je debale_, gatak8arichionch;
+ _tu_, chatakk8a;
+ _il_, hatakk8a.
+=Debander=,
+ _je me debande_, gadekachionch;
+ _tu_, chadekachionch;
+ _il_, hadekachionch;
+ _nous nous sommes débandés_, deong8adekachion.
+=Debarbouille=, _je me_, gatkonchôharech, chakoncho, hatkonchoharch.
+=Débarque=, _je_, gadidakksa, chadidakk8a, hadidakk8a.
+=Debarasse=, _je_, herengakk8itahronk; _tu_, herenchakk8itahront,
+herenhakk8ita etc.
+=Debats=, _je me_, gatoriahronk, chatoriahronk, hatoriaheronk.
+=Debauché=, nhadehori8ahienton, gari8ahetkenchera.
+=Debauche=,
+ _je_, kenigonrodag8ach;
+ _tu_, chenigonrodag8ach;
+ _il_, chagoyonigon.
+=Debille=, _je suis_, haguiataguenheyon, sayataguenheyon; _il_,
+hoyataguenheyon.
+=Debonder= _un baril_, kchirodag8ach, tchirodag8ach, hatchirodag8ach.
+=Deborder=. _Cela deborde_, heyôhnentonk; _la riviere est debordée_,
+hôhuôtondié, _vel_ hotnega8enrati.
+=Debouche=, skachiharong8en;
+ _je debouche_, kchiharong8ach;
+ _tu_, tchiharong8ach;
+ _il_, hatchiharong8ach.
+=Debourbe=, odaraguenhi; _se debourber_, htaraguens; _tu_, chtaraguens;
+_il_, hatharaguens.
+=Debouter_,_ cela deboute_, hodokta.
+=Debrouiller=, _je_, degoriachioch, dechoriachionch, dehoriachionch.
+=Deça=, _en deça_, gârô ahongottakk8i.
+=Decachete=, kesechtagatchonh; _tu_, chesechtagatchonch; _il_,
+hasechtagat etc.
+=Decampe=, _je_, degnatakk8a, dechnatakk8a, dehanatakk8a.
+=Decapite=, _je_, keniariakch, cheniariakch, chagoniariakch.
+=Deceinds=, _je me_, gatag8arichionch, chatag8arichionch,
+hatag8arichionch.
+=Deceler=, voyez _decouvrir_.
+=Decembre=, _le mois de_, dziotoréha.
+=Dechaisne=, _je_, dekch8ichton dag8ach, dechch8iston dag8ach,
+dechagah8iston dag8ach.
+=Decharger=,
+ _je me_, _présent_, hagattrennayenha;
+ _temps passé_, 8agatrenayen;
+ _tu_, satrenayen;
+ _il_, hatrenayen;
+ _je decharge quelq_, kehré na 8asek,
+ _j'aide à decharger_ vel keguettachionch
+ _je decharge_ melius;
+ _je decharge mon coeur_, dagri8achatta tcha ni8aknigonraroten.
+ (_je dis tout ce que je pense_.)
+=Decharge=, _unne decharge de coups de fusil_, sadiechonra 8atton.
+=Dechausser=,
+ _je dechausse_, dekerattachionch, decherattachionch,
+dechagorattachionch;
+ _je me dechausse_, degarattachionch;
+ _tu_, desarattachionch;
+ _il_, deharattachionch.
+=Dechire=, ôteradzion; _je dechire_, gratzionch, chratzionch,
+haratgionch.
+=Decide=,
+ _je_, hadeg8ennagonda, hadechoeennagonda, hadehah8ennag etc;
+ _l'affaire est decidée_, onen gori8ichiahi.
+=Decloue=, hoteronh8arondag8en;
+ _je decloüe_, kronh8arodag8ach;
+ _tu_, chronh8arondog8ach, haronharondag8ach.
+=Decocher=, _je decoche une fleche_, guiag8ach, chiag8ach, hayag8ach.
+=Decolle=, _je_, skanendachionch, chranendachionch, haranendachionch.
+=Deconcerté=, g8atihôdetcha... hôtaa; _je deconcerte_, kedechta,
+chedechta, chagodechta.
+=Decouds=, _je_, kenikong8ach; _tu_, chenikong8ich, chagonikong8ach;
+_decousu_, kanikong8en.
+=Decourage=, _je me_, voyez _courage_.
+=Decours= _de la lune_, ni8ennita guenhiata.
+=Decousu=, kanikonig8en.
+=Decouvert=, _parti decouvert_, onhatikakkenion; _je vas la
+decouverte_, 8agatkatahné, satkatahné, hatkatahné.
+=Decouvrir=,
+ _je decouvre_, kagakkennionch, chegakkennionch, chagogakken;
+ _je decouvre_, _j'ote une couverture_, keh8asseronch,
+cheh8asseronch, chagoh8asseronch; _je decouvre_, _je decele une
+affaire_, _je m'aperçois de ce qu'il faut faire_, grihorens, chrihorens,
+harihorens.
+=Decrasse=,
+ _je_, guestag8aragueh8ach;
+ _j'essuie la crasse_, vel guestag8aroharech;
+ _je lave la crasse_; _je me decrasse_, gadatestag8aroharech,
+chatadestag8aroharehi.
+=Decrepit=, _je suis_, gadiadichchiahi, sadiadichchiahi,
+hodiadichchiahi.
+=Decroché=, ganiondag8en; _je decroche_, kniondag8ach, chniondag8ach,
+haniondag8ach.
+=Decrotte=,
+ _je me_, gadatetarague8ach;
+ _tu_, chadatetarague8ach;
+ _il_, hadatetarague8ach.
+=Dedaigne=,
+ _je_, kguenranik, chguenranik, haguenranik;
+ _je suis dedaigneux_; kguenranichkon, cheguenranichkon,
+haguenranichkon.
+=Dedans=, âgônh8a.
+=Dedis=,
+ _je me_, sagatadennoyenta, sachatadennoyenta, sahadennoyenta;
+ _je dedis quelqu'un_, kennoyentanik, chennoyentanik,
+chagonnoyentanik.
+=Deffais=, _je_, skegatchonch, tchegatchonch, shagatchonch.
+=Deffaut=, _j'ai des deffauts_, hade8agri8ahienton-8ahetken.
+=Deffends=,
+ _je_, keyarichta, cheyarichta, hayarichta;
+ _je deffends quelqun_, kenhek, chenhek, chagonhek.
+=Deffendu=, _cela est_, h8ati hah8enré.
+=Deffi=, _je fais un deffi_, gatongarotha, hatongarottha.
+=Defier=, _je me defie de_, kenigonrattag8as, chenigonrattag8as,
+chagonigonra etc.
+=Defoncé=, hotenerarichchon; _je defonce_, kenererarichchonch,
+chenererarichchonch, hanererarichchonch.
+=Defriché=, kahentonni; _je defriche_, kendonniaha, chendonniaha,
+ahentonniaha.
+=Defunt=, kôgahiondon.
+=Degager=, _se degager de_, deskatatiadakk8a, detchatatiadakk8a,
+dethatatyadakk8a; _degager quelq. chose_, deskek8a (_je retire_)
+kagaranonna (_mes gages_).
+=Degel=, _le_, ganonniana8enha; _cela est degelé_, ononniana8en; _je
+fais degeler_, gnonniana8enta; _tu_, chnonniana8enta, hanonniana8enta.
+=Degoûté, _je suis_, hiachtenté s8akkah8ach, hiachtentesakah8ach;
+_degouter, cela degoute_, 8atchahonnionk.
+=Degraisser=,
+ _je degraisse de la viande_, deguendonseraguenseronch;
+ _je degraisse_, knagueh8ach;
+ _tu_, chnagueh8ach;
+ _il_, hanague8ach.
+=Degré=, _un_, heratinchta.
+=Deguisé=, hoya ni hodiadodinchti;
+ _je me deguise_, hôya niguiadotinchta;
+ _tu_, hoya ni sayadotinchta;
+ _je deguise ma pensée_, keri8asetta tcha ni8ak (_ma pensée_)
+nigonrotin.
+=Dehors=, asté.
+=Deja= ou _desja_, onenniguéken.
+=Dela=, tô; _audela_, chihag8a; _il s'ensuit dela_, on tourne _cela est
+cause_.
+=Delassé=, hiaté s8aguechkenhyon; _je me delasse_, (voyez _se reposer_,)
+gatonrichchenha, chatonrichchenha, hatonrichchenha.
+=Delayé=, de8a8enrié; _je delaye_, dega8enriek, decha8enriek,
+dehah8enriek.
+=Deliberer=, _je delibere_, deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.
+=Delicat=, _je suis délicat_, hakkoniench, sakonniench, hakkonniench.
+=Delier=, _je delie un prisonnier_, kecharondag8ach, checharondag8ach;
+_il_, chagocharondag8ach; _je delie_, grinchionch, chrinchionch,
+harinchionch.
+=Deluge=, _le_, tchi honodonnion 8entziag8egui, _vel_ sahonnonha
+sentgiag8egui.
+=Demaillote=, _je_, kerhonchera gatchonch, cherhonchera gatchonch,
+harhonchera gatchonch.
+=Demain=, hiourhenna; _apres demain_, endgi8rhenna, _vel_ oyahi8rhenna.
+=Demande=, _je_, kneganik, chneganik, haneganik.
+=Demanger=, _cela demange_, horok8at; _cela me demange_, hagronk8anik.
+=Demarche=, hayana; _belle demarche_, hayanio; _mauvaise demarche_,
+hayanahetken.
+=Demate=, oderondodag8en, ontiercherodakk8a; _j'ai dematé_,
+ongaderondodag8en, hesaderondodag8en; _il_, hotonderondag8en.
+=Demesle=, _je_, degorachionch, dechorachionch, dehorachionch.
+=Demembre=, _je_, hagatchioha, satchioha, hatchioha.
+=De même=, sagat _vel_ netô niont.
+=Dementir=, _je dements quelqu'un_, kenoyentanik, chenoyentanik,
+chagonoyentanik.
+=Demettre=, _je me suis demis le bras_, hagnentchanihi; _tu_,
+sanentchanihi, honentchanihi.
+=Demeure=, _je_, tguideron, tchideron, thenderon. _Ma demeure_, v. _ma
+cabanne_.
+=Demi=. _à demi_, achênnonk; _fait à demi_, achennonk n8ahokten.
+=Demoli=, ôtkatehon; _je demolis_, kkatchonch, chkatchonch,
+shakatchonch.
+=Demon=, nechchonrhônon.
+=Denoter=, _je denote quelqu'un_, keyatanota, cheyatanota,
+chagoyatanota.
+=Denoué=, ganosk8arodag8en; _je noue_, gnosk8arodag8ach _vel_
+krinchionch.
+=Dent=, honozzia; _j'ai mal aux dents_, hagnogariakch; _j'arache une
+dent_, ken8tgiodag8ach, chen8tgiodagsach, chagon8tgiodag8ach.
+=Depescher=, _je depesche quelqu'un_, dekenon8ariahatanik etc; _je me
+depesche_, de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon8ariahens.
+=Depeint=, _homme depeint_, heyataa, kahiaton (_depeint_) _vel_
+gayanati; _je depeins_, kianata, chianata, hayanatha.
+=Depenser= son bien; _je etc_, gadek8ichiach tcha ni 8aguien; _tu manges
+tout ce que tu as_, chatek8ichiach tcha ni sayen.
+=Depeuplé=, ondaton8entgiattonti; _je depeuple_, keyon8entgiattonta,
+cheyon8entgiattonta, chago8entgiattonta.
+=Deplacé=, herenskayen; _je deplace_, herenheskienha, herenhetchienha,
+herenhehayenha.
+=Deplais=, _je_, tournez _on me hait_, voyez _hair_.
+=Deplanté=, skahniodag8en; _je deplante, keniodag8ach, cheniodag8ach,
+shaniodag8ach.
+=Deplorer=, _je deplore mon sort_, gatadenhatinha etc.
+=Deploye=,
+ _je_, ktag8arichionch;
+ _tu_, chtag8aririonch;
+ _il_, hatag8ari etc.
+=Depouillé=, ondat8asseronh8i;
+ _je depouille_, keh8asserach, cheh8asserach, chagoh8asserach;
+ _je me depouille_, gad8assaronch, chad8asseronch, had8asseronch.
+=Depuceler=, dekeyahariak.
+=Depuis q=, tôqué; _depuis quand_, sentonké.
+=De quoy=? hôt.
+=Deraciné=, gakterodag8en; _je deracine_, kterodag8ach, chterodag8ach,
+hakterodag8ach.
+=Derangé=, _je derange_, voyez _deplacer_, _vel_ herenkah8ittaheronk.
+=Derechef=, hoyag8a.
+=Dernier=, _le plus jeune_, hocht8i; _je suis le dernier_, onaguenhigue,
+onaguenhiches, onaguenhires.
+=Derobe=, _je_, kenenchk8ach, chenenchk8ach, hanenck8ach; _à la
+derobée_, dassettigué.
+=Derouille=, _je_, kechkenserague8ach, chechenserague8ach,
+hachkenserague8ach.
+=Deroule=, _je_, k8enonniachonch, ch8enonniachonch, hah8enonnia.
+=Derriere=, onaguen hag8a; _derriere moi_, knaguen hag8a, _vel_ kechonné
+hag8a; _derriere toi_, chnaguen hag8a, _vel_ chechonné hag8a; _derriere
+lui_, honaguen hag8a, _vel_ hechonné hag8a.
+=Dez que=, tôke g8ato.
+=Desacoutume=,
+ _je me_, s8agrihondies;
+ _tu_, dzisarihondies;
+ _il_, shorihondies.
+=Desaltere=,
+ _je_, keyonriana8enta;
+ _tu_, cheyonriana8enta, chagoyonriana8enta;
+ _je me desaltere_, gadatoriana8enta;
+ _cela desaltere_, ahonriana8ent.
+=Desaprouve=, _je_, voyez _je blame_.
+=Desarme=, _je_, kek8ach ondatienta, chek8ach ondatienta, chagog8ach
+ondatienta.
+=Desavoue=, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha.
+=Descend=, _je_, gatk8enenta, chatk8enenta, hatk8enenta.
+=Descente=, 8hahasnenti, id. _chemin qui descent_; _descente de boyaux_,
+hanhonchagonh8a hehio sens, nioyonrassa.
+=Desemplir=, v. _vider_.
+=Desenflé=, hiate dziodo8a, godo8achion; _je desenfle_, skado8achionch,
+tchado8achionch, shodo8achionch.
+=Desennuie=, kenigonroriaha, chenigonriaha, chagonigonroriaha.
+=Desensorceler=, skedgiens ondatahennaha8inna, (_je gueris le sort
+qu'on lui a jetté_.)
+=Desenyvre=, _je me_, s8agattoguen hatié hagnon8ahatonhihna, (_ie
+ratrape l'esprit que le vin m'avoit ôté_); _je desenyvre
+quelqu'un_, kenigonrondahach, chenigonrondahach, chagonigonrondahach.
+=Desert=, kayent8i, _vel_ kayentayen.
+=Deserte=,
+ _je_, kentonniaha, chendonniaha, ahendonniaha;
+ _je deserte_, _fuis_, gadiadattonta, chadiadattonta, hadiadattonta,
+ _vel_ skeniaguens, tcheniaguens, sheniaguens.
+=Desesperé=, honigonkenhêyon;
+ _je suis au desespoir_, haknigonkenhêyon;
+ _je me desespere_, _je m'afflige_, 8aguennigonriakch,
+ _vel_ haguennigonkenheyon;
+ _j'en desespere_, g8ati8aguennigonriagui;
+ _je mets au desespoir_, kenigonkenheyata, chenigonkenheyata,
+chagonigonkenheyata.
+=Deshabille=,
+ _je me_, gat8asseronch, chat8asseronch, hat8asseronch;
+ _je deshabille_, ke8asseronch _vel_ keyata8ittachionch.
+=Deshonore=,
+ _je_, keyatehata, cheyatehata, chagoyatehata;
+ _je me deshonore_, gadatatehata, chadatate, hadatatohata.
+=Desja=, _vite_, hôchnôre.
+=Desir=, _je desire_, garaganhek, charaganhek, harayanhek.
+=Desobeis=, _je_, ke8ennondies, che8ennondies, chago8ennondies.
+=Désolé=, voyés _affligé_.
+=Désordre=, deyahonniagak.
+=Desormais=, entkenhatié.
+=Dessossé=, gachtiendatakk8en; _je dessosse_, guechtiendag8ach,
+chechtiendag8ach, hachtiendag8ach.
+=Dessechée=, _viande_, 8h8aratin; _je fais dessecher_, guerhata,
+cherhata, harhata.
+=Dessein=, _j'ai_, guerhé, cherhé, rerhé; _à dessein_, ti ha8etti;
+_sans dessein_, chkènon.
+=Dessale=, hiate dziodchiketta; _je fais dessaler_, gnana8enta,
+aontedziketa hendachia.
+=Desserré=, karodinchti; _je desserre_, krodinchta, chrodinchta,
+harodinchta.
+=Dessine=, _je_, guianata, chianata, hayanata.
+=Dessoudé=, tiodassonderag8en;
+ _je dessoude_, gassonderag8ach;
+ _tu_, chassonderag8ach;
+ _il_, hassonderag8ach.
+=Dessous=, hagonh8a.
+=Dessus=, hentken; _par dessus_,----.
+=Destin=, _c'est mon destin_, ha8eri, tchani8aguiadodenchti.
+=Desunir= les esprits, _je desunis_, dekenigonrakachionch,
+dechenigonrakachionch, dechagonigonrakachionch.
+=Detacher=, hoterinchion; _je detache_, krinchionch, chrinchionch,
+harinchionch.
+=Determiné=, _homme determiné_, hiachtente hattag8as; _je me
+determine_, gatadenigonrichhkch, chatadenigonrichhach.
+=Deterré=, _mort deterré_, ondatchatong8en; _je deterre un mort_,
+kechatong8ach, chechatong8ach, chagochatong8ach; _je deterre quelq.
+chose_, kech8ahens, chech8ahens, hach8ahens.
+=Detorse=, _j'ai une_, hagatcharakkiagui.
+=Detortille=, kah8adasechon; _je detortille_, k8adachechonch,
+ch8adachechonch, hah8adasechonch.
+=Detour=, heren nhéyontronhag8en; _je prend un detour_, heren
+hengatronhag8a, heren8achatronhag8a.
+=Detourne=,
+ _je_, heren hekkattha;
+ _tu_, herenhechkattha;
+ _il_, herenhehagattha;
+ _je me detourne_, herenskatkattha, harenhechatkaktha,
+herenhehatkattha.
+=Detrempe=, _je_, gnana8enta, chnana8enta, hanana8enta; _detrempé_,
+ganana8enti.
+=Detroit=, _un_, dehi8tah8é.
+=Detruis=, _je_, ga8ent8ach, cha8ent8ach, ha8ent8ach.
+=Devancer=, _je devance a la course_, keyatongottanik, cheyatongottanik,
+chagoyatongattanik.
+=Devant=, ohenton;
+ _je vas an devant_, keyaterattanihé;
+ _tu_, cheyaterattanihé;
+ _il_, chagotterattanihé.
+=Developpe=,_je_, guerhorochionch, cherhorochionch, rerhorochionch.
+=Deviens=, _je_, ne se dit point seul, le mot hatié s'exprime. Ex. _je
+deviens fort_, dakk8ichchere-hatié; _quesque cela deviendra_, hôt
+nenhiohia-tah8enha.
+=Deüil=, _je suis en_, hagaterenhich, saterêhich, hoterehich.
+=Devin=, hatadotha kenoyatachionch, (_je devine la pensée d'un autre_.)
+=Devine=, _je_, gatadotha, chatadotha, hatadotha.
+=Devisage=, _je_, dekekoncharitta, dechekoncharitta, dechagokoncharitta.
+=Deviser=, _je_, gataaron, chataaron, hotaaron.
+=Devoile=, _je_, kkorochionch, chkorochionch, hakorochionch.
+=Devoir=, _c'est mon devoir_, i hagri8a; _je dois, on m'a presté_,
+onkkarotanik, hesakarotanik, onhakarotanik; _je dois aller_, enguetta,
+enchetta, enretta; _il est de mon devoir_, hagataderi8ahienni.
+=Devore=, onhayatagarien; _je devore_, keyatagariakch, cheyatagariakch,
+chagoyatagariakch.
+=Devot=, g8ri hiousti.
+=Deux=, tegni;
+ _deux hommes_, dehiatague;
+ _tous deux_, tedziaren;
+ _deux animaux_, degayatagué;
+ _lequel des deux_, chonnen dehiatagué;
+ _de deux jours l'un_, hah8endah8ettahah8i.
+=Dextre=, main dextre,
+ _mon_, keyennerekk8i;
+ _ton_, cheyenerekk8i;
+ _son_, hayennerekk8i.
+=Diable=, nechchonronon.
+=Diamant=, ganenhya nôron.
+=Diarée=, dehiagotiatongotta.
+=Dieu=, garonhiague, onh8ennagueratti; _je prie Dieu_, gaterennayenha.
+=Diffamer=, v. _deshonorer_.
+=Differemment=, hoyadzik.
+=Different=, _cela est different_, tigâté.
+=Difference=,_ je fais de la_, hiate degayondaa; _tu_, hiate
+dechayondaa; _il_, hiate dehayondaa.
+=Difficile=, onhit; _cela m'est trop_ _difficile_, haguenhittanik,
+sanhittanik, honhittanik; _difficile à dire_, honhit ayaheron.
+=Digne=, _il est digne de commander_, hotoguentina endiokk8enha 8is; _je
+suis digne_, haktoguenti, satoguenti, hotoguenti.
+=Digue=, deyosseraronh8a _vel_ osseré.
+=Diligent=,
+ _il est_, hahniahnoré;
+ _je suis_, guehniahnore;
+ _tu es_, chehniahnore;
+ _je me diligente de faire_, guechchnore, chechchnore, hachnore;
+ _je me diligente de dire_, gad8ennachnoré, sad8ennachnoré,
+had8ennachnore;
+ _je me diligente de marcher_, aguianadet, sayanadet, hoyanadet,
+ _vel_ guianoré, chianoré, hayenoré.
+=Diminue=, cela diminue, _je diminue quelque chose_, guecht8ata,
+checht8ata, hacht8ata.
+=Dire=,
+ _je dis_, gatonk, chatonk, hatonk;
+ _je dis à quelqu'un_, keyatonsek, cheyatonsek, chagoyatonsek;
+ _je dis_, guiheron, chiheron, honheron;
+ _je disois_, gatonkk8a, chatonkk8a, hatonkk8a;
+ _j'ai dit_, 8aguen, isen, ha8en;
+ _je dirai_, enguiheron, enchiheron, enhenheron;
+ _je dirois_, aguiheron, achiheron, ahenheron;
+ _j'aurois dit_, aonguenna, ahesenna, aha8enna;
+ _j'aurai dit_, enguiheronk, enchideronk, enhenheronk.
+ _On dit_, hiondonk;
+ _je te dis_, gonyatonsek;
+ _tu me dis_, chkatonsek;
+ _je luy dis_, heyatonsek;
+ _il me dit_, hagatonsek;
+ _tu lui dis_, hechatonsek;
+ _il te dit_, hyatonsek;
+ _il lui dit_, hotonsek;
+ _je t'ai dit_, gonyatonsehi;
+ _tu m'as dit_, chkatonsehi;
+ _je lui ai dit_, heyatonsehi;
+ _il m'a dit_, hagatonsehi;
+ _tu lui as du_, hechatonsehi;
+ _il t'a dit_, hiatonsehi;
+ _il lui a dit_, ahotonsehi.
+=Discontinue=, _je_, saguennirhen, sachennirhen, sahennirhen.
+=Discorde=. _La discorde est entre eux_, hotiri hôte, _vel_
+dehonaderih8ah8enné.
+=Discours=, gari8a.
+=Discret=, hori8anoronk.
+=Discourir= _en public_, hagatetaha; _tu_, sataa; _il_, hotaa,
+kahacheragonh8a; _discourir_, haguetaron; _tu_, sataron; _il_,
+hotaron.
+=Disculpe=, _je me_, s8agri8ag8adag8en, hagri8ahechtihna.
+=Disert=, _eloquent_, harih8ayenk.
+=Disette=, _je suis en_, haguiech8as; _tu_, sayèh8as; _il_, hoye8as.
+=Diseur=, _harangueur_, ha8ennotatiésonk.
+=Disparu=, _cela a_, g8aton sah8atton; _je disparois_, tonsagadiadatton,
+donsachadiadatton, _vel_ donsagatton, donsachatton; _il_, donsachatton.
+=Dispersé=, _on les a_, dehonhanareniati; _je disperse_, dekeyareniata,
+decheyareniata, dechagoyareniata.
+=Dispos=, voyez _agile_, hoyadadet.
+=Dispose=, _je me, etc_, gasseroniaha, chasseroniaha, hasseroniaha.
+=Dispute=, degadatchach, dechadatchach, dehadatchach.
+=Dissemblable=, hia deskiatierin.
+=Dissimule=, harih8asetta; _je dissimule_, grih8asetta, cheri8asetta,
+harih8asetta.
+=Dissipe=, _je_, gnagorach, chnagorach, hanagorach.
+=Dissous=, _je_, gassonderag8ach, chassonderag8ach, hassonderag8ach.
+=Dissolu=, hôtassonderag8en.
+=Dissuade=,
+ _je_, dekenigonratenionch;
+ _tu_, dechenigonratenionch;
+ _il_, dechagonigonra etc.
+=Distance=, tcha na deguiatere; _il y a 20 pas de distance_,
+deyeyanassen tcha na deguiatere.
+=Distinctement=, _cela paroist distinctement_, heyoyendet, hehiohiendat;
+_je parle distincte etc_, tchôtah8ente tcha haguetaa.
+=Distinguer=, _je distingue quelq chose_, hekeyendes, hechiendes,
+hehayendes.
+=Distrais=, _je distrais quelqu'un_, kenigonra8enriaha,
+chenigonrah8enriaha, chagonigonrah8enriaha.
+=Distribue=, _je_, gatenras, chatenras, hatenras.
+=Dit=. _Cela est dit_, honen ga8en.
+=Diversement=, _on en parle diversement_, hoya na dehiontonhronk.
+=Divertis=,
+ _je_, kenigonroriaha;
+ _tu_, chenigonroriaha;
+ _il_, chagonigonroriaha.
+ _Je me divertis_, gadatnigonroriaha;
+ _tu_, chadatnigonroriaha;
+ _il_, hadatnigonroriaha.
+ _Cela est divertissans_, honigonroriat, _vel_ a on8es 8at.
+=Divin=, hotoguenti.
+=Divisé=, degakachion; _je divise_, dekekachionch, dechekachionch,
+dehakachionch; _les sentiments sont divisés_, dehotinigonrakachion.
+=Divulgué=, kanhoanatti; _je divulgue une affaire_, krihôanatta,
+chrihôanatta, harihoanatta.
+=Dix=, 8assen,
+ _dixieme. De dix en dix_, 8assen chon;
+ _dix sept_, 8assen tchiatak kahré;
+ _dix huit_, 8assen tegueron kahré;
+ _dix neuf_, 8assen 8aderon kahré;
+ _dix mille_, 8assen ni8enniaé serassen;
+ _dix fois_, 8assen nion;
+ _dix jours_, 8assen ni8entagué;
+ _dix mois_, 8assen ni8enni;
+ _dix ans_, 8assen nikaguenhagué.
+=Docille=, _je suis_, 8aguennigonrio, chennigonrio, hennigonrio.
+=Docte=, _je suis_, hagnigonr8anen.
+=Dodu=, _je suis_, hagassen, sassen, hôssen.
+=Doigt=, _le_, hônia.
+=Dolent=, v. _triste_.
+=Dompté=, honhayataguenhiati;
+ _je dompte_, keyataguenhiata, cheyataguenhiate;
+ _il_, chagoyataguen.
+=Donné=, kotah8i;
+ _je donne_, keyah8é, cheyah8é, chagoyah8é;
+ _je donnois_, keyah8ék8a;
+ _j'ai donné_, keyah8i;
+ _j'avois donné_, keyah8ihna;
+ _je donnerai_, enkehion;
+ _je donnerois_, akehiah8é;
+ _j'aurois donné_, akehia8ihna;
+ _j'aurai donné_, akehia8ik;
+ _Imperatif, donne moi_, dassa _vel_ dagon;
+ _je te donne_, gonhion, _vel_ gonhiah8e;
+ _tu me donne_, chkon _vel_ chkiah8e;
+ _je lui donne_, heyon, _vel_ heyah8e;
+ _il me donne_, hagon, _vel_ hagah8e;
+ _tu lui donne_, heson, _vel_ hesah8e;
+ _il te donne_, hion, _vel_ hyah8e;
+ _il lui donne_, hohion, _vel_ hohiah8e.
+=Dont=, nânê. Ex. _C'est la le couteau dont je me sers_, nânê gata
+assaa.
+=Doré=, kah8istoserah8i; _je dore_, k8istocherach, ch8ichtocherach,
+ha8istoserach.
+=Dormeur=, hareserintagachta. _Cela endor_, kodachta, _vel_
+koreserintaatta.
+=Dormir=, _je dors_, 8aguihtah8i, saentah8i, hotah8i.
+=Dos=, _mon_, kechonné, chechonné, hachonné; _nous sommes dos à dos_,
+dediadech8enna neguen; _vous êtes_, dezgia etc; _ils_, dehiach8en etc.
+=Double=, degannanêta.
+=Doubler=, _je double quelq. chose_, deknanetta, dechnanettta,
+dehananetta.
+=Doublure=, dehiennanetakk8a.
+=Doucement=, chkenonha; _je vas doucement_, skenonhahigué, hiches,
+hires; _je parle doucement_ (_bas_), gad8ennacht8ata, chad8ennacht8ata,
+had8ennacht8ata.
+=Douleur=, _j'ai douleur_, hagronhiaguens, saronhiaguens, hôronhiaguens.
+=Douter=, _je doute de quelque chose_, gadennoyenta, chadennoyenta,
+hadennoyensa.
+=Doute=. _Cela est en doute_, hason horih8iô têguen; _sans doute_,
+ononché ôtôguenhi.
+=Doux=, _qui n'est pas salé_, hiate hotchiketâa; _j'ai l'esprit doux_,
+hakni gonrio, sanigonriô.
+=Douze=, tegni kahré; _douze fois_, tegni chon kahratie.
+=Dragon=, kahacherondietta.
+=Drap rouge=, houchterich; _drap bleu_, ti8serenatek.
+=Drapeau=, onteniendenchta kagahenha.
+=Dressé=, kag8atong8en;
+ _je dresse quelque chose_, kk8atong8ach, chk8atong8ach,
+hakk8atong8ach;
+ _je me dresse_, gadiatag8arichchionch;
+ _tu te_, chadiatag8arichchionch;
+ _il se_, hadiatag8a etc.
+=Droit=, _tout droit_, deyotoguenti; _je suis droit_,
+hagniatag8arichchion, sayata etc, hoyata etc; _adroit, habille_,
+gueyenniô, cheyennio, hayennio.
+=Duquel=, chon.
+=Durant=, _que tu es la_, hotiesahi (_pendant_) g8atochideron.
+=Dur=, hohniri. _Etre dur au mal_, haguiatagaste, sayatagaste,
+hoyatagaste.
+=Durcir=, _je fais_, knirta, chnirta, hanirta. _Cela durcit_, ôhohniké.
+=Dure=, _cela dure longtemps_, kagasté.
+=Durillon=, kôsahetata.
+=Duvet=, hohnag8a.
+
+
+ =E.=
+
+
+=Eau=, hohnega.
+ _Eau benite_, hohnegatoguenti;
+ _eau froid_, hohnegano;
+ _eau chaude_, hohnegatarihen;
+ _eau claire_, hiate hônonhio;
+ _eau trouble_, hohnèken;
+ _eau forte_, hohnegadet;
+ _eau de vie_, 8tchkarat, _vel_ hohnegadzi8aguen;
+ _les eaux sont basses_, osté;
+ _je suis tout en eau_, deh8aktonk8ahas;
+ _tu_, desadonk8ahas; _il_, dehodonk8ahas;
+ _j'etois en eau_, de8aktonk8aask8a;
+ _j'ai été en eau_, de8aktonk8aahi.
+=Ebauché=, gossah8en; _j'ebauche_, gassah8ach, chassah8ach, hassah8ach.
+=Ebloui=,
+ _je suis_, de8agatkonchkeri;
+ _tu_, desatkonchkeri;
+ _il_, dehatkonchkeri;
+ _cela éblouit_, de8akkahrieh.
+=Eborgne, j'=, voy. _borgne_.
+=Eboule=, _la terre_, onton8entgia nendachia.
+=Ebranché=, karingaroskaron; _j'ebranche_, keringariakch,
+cheringariakch, haringariakch.
+=Ebranlé=, kaondakti; _j'ebranle_, gondatha, chondatha, hondatha.
+=Ebreché=, diotiokta; _j'ebreche_, dekioktonch, dechioktonch,
+dehioktonch.
+=Ecaille=, karichta.
+=Ecaillé=, kenstenti; _j'écaille_, krichtentha, chrichtenta,
+harichtentha.
+=Ecarlatte=, dgi8taguigôna.
+=Ecart=, heren hag8ati; _mettre l'écart_, heren heguienha, hechienha,
+hehayenha.
+=Ecarté=, _egaré_, godiadaton; _je m'écarte du chemin_, onga ha hatton,
+hesahahatton, ohohatton; _j'écarte quelqu'un_, keyadattonta,
+chayadattonte.
+=Echalotte=, v. _ognon_.
+=Echancré=, kag8edâron.
+=Echapé=, shôniaguenhi;
+ _je m'echappe_, sagueniaguenha, saseniaguenha;
+ _il_, sahoniaguenha;
+ _je fais échaper_, skeniaguentha, tcheniaguentha, tchagonia etc.
+=Echaudé=, koskondahi;
+ _j'echaude quelqu'un_, keskont8ach, chechkont8ach, hachkont8ach;
+ _je m'échaude_, gadadeskont8ach, chadadeskont8ach;
+ _il_, hadadeskon etc.
+=Echaufer=,
+ _J'echaufe quelq. chose_, gatarihata, chatarihata, hatarihata;
+ _je m'échaufe_, gadiatarihata, chadiatarihata, hadiatarihata;
+ _je suis échaufé_, deh8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas.
+=Echelle=, hêratinchta.
+=Echine=, ôronk8êna.
+=Echo=, ehioh8ennahechti.
+=Echoue= _en canot_, kehonh8arahi; _j'échoue_, konh8aranha,
+chonh8aranha, ohonh8aranha.
+=Eclair=, deyonnirh8anonk.
+=Eclairci=, _poli_, tchiostatek;
+ _j'éclaircis_, deguechtatetha, dechechtatetha, dehachtatetha;
+ _j'éclaircis ce qui étoit troublé_, skenonhayent8atta;
+ _tu_, sehenonhayent8atta;
+ _il_, shanon etc;
+ _cela s'est éclairci_, dgiononhayendahi.
+=Eclairer=, _j'eclaire_, deguerhatetha, decherhatetha, deharhatetha.
+=Eclat=,_ eclatant_, teyostatiatek.
+=Eclat= _de tonnerre_, gah8ennotatiésonk.
+=Eclater=, _j'eclate de rire_, ag8ennachten haguiondiaha.
+=Eclipse=, ong8aterakk8atton.
+=Econduit=, _refusé_, ohonhaterayadakk8en; _je conduis_,
+keyaderayadakk8as, cheyaterayadakk8as, chagoya etc.
+=Eclos=, deyonninhonchiagui; _je fais éclore_, deguenninhonchiak,
+dechennin etc, dehennin etc.
+=Ecluse=, deyosera ronh8a, _vel_ hosseré; _je brise une ecluse_,
+dekronh8ag8ach hossere.
+=Ecorce=, gachonta; _la grosse, la premierre écorce_, oh8adgichta; _je
+leve des écorces_, knehronch, chnehronch; _il_, hanehronch; _l'ecorce de
+bouleau_, kanadgiekk8a.
+=Ecorche=, kahienseron; _j'écorche, guienseronch, chienseronch,
+hayenseronch.
+=Ecorné=, hôtenagariagui; _j'écorne_, knagariach, chnagariach,
+hanagariach. _Cornes tombées_, diotenna garenti.
+=Ecoulé=, osté vel hotnegongotti;
+ _j'ecoule_, gastetha, chachtetha, hachtetha;
+ _je coule_, gatonde, chatonde, hatondé.
+=Ecrasé=, degaritti; _j'ecrase_, dekritta, dehritta, deharitta.
+=Ecrit=, kahiatonk; _j'écris_, kiatonnion, chiatonnion, hayatonnion.
+=Ecueil=, heskôtta.
+=Ecume=, oh8ensta; _j'ote l'écume_, k8enstog8ach, ch8enstog8ach,
+had8ensto; _je jette l'écume par la bouche_, akk8enstota,
+sah8enstota, hah8enstota.
+=Edenté=, gotennodgiogaron; _j'edente_, kenotgiogaaonoh
+ chenotgiogaronch, hanotgiô.
+=Effacé=, g8eteraguéh8en; _j'efface_, kraguéh8ach, chragueh8ach,
+haraguéh8ach.
+=Effarouché=, onhateronk8ani; _j'effarouche_, gateronk8anik,
+chateronk8anik, hateronk8 etc.
+=Effleuré=, degaguendiagui; _j'effleure_, dekkendiakonk.
+=Effondré=, _j'effondre_, guionratakk8ach, chionratakk8ach, hoyonra etc.
+=Effort=, _j'ai prit un_, haguiatanihé, sayatanihé, hoyatanihé; _j'ai
+fait mes efforts_, deguechkenheya, dechechkenheya, dehach; _la glace a
+fait son effort_, onen deyot8ichiah8é.
+=Effrayé=, hoterons; _effrayant_, deyodenonhianitti; _j'effraye_,
+keyatteronta, cheyatteronta, chagoyatteronta.
+=Effronté=, hôterochkon.
+=Effroyable=, kahetkengôna.
+=Egaux=,
+ _nous sommes egaux d'age_, sadedionguiadoti;
+ _nous sommes égaux de hauteur_, sadedinenhies;
+ _nous sommes egaux en vitesse_, sadedianôré;
+ _nous sommes egaux en force_, sadedih8ichcheré;
+ _vous êtes egaux_, sadesna;
+ _ils sont egaux_, sadehennas.
+=Egaré=, godiadatton; _je m'egare_, gadiadatton, chadiadatton,
+hodiadatton; _j'egare quelq. chose_, hagattonik, sattonik, hotonik.
+=Eglise=, ganonchia toguenti.
+=Egorgé=, onhaniariagui; _j'egorge_, guenniariach, cheuniariach,
+hanniariach.
+=Egout=, tcha heganeguit kentakk8a.
+=Egouter=, _cela s'egoute_, skanègnitkenta.
+=Egratigner=, _j'egratigne_, dekek8etaronch, dechek8etaronch,
+dechagok8etaronch.
+=Egrenné=, kaoguenhion; _j'egrenne_, koguenhiach, choguenhiach,
+hoguenhiach.
+=Eguille=, deh8ateronh8arongotta.
+=Eguillon=, gonhagatakk8a; _j'eguillonne_, keyagatta, cheyagatta,
+chagoyagatta.
+=Eguisé=, kâhiôtiôn; _j'eguise_, kiotionk, chiotionk, hahiotionk.
+=Elan=, ou _orignal_, tchi8garagak.
+=Elancé=, _je m'elance_, deguennatk8ak8a, dechennask8akk8a,
+dehennask8ak8a.
+=Elargi=, skagohanatti; _j'elargis_, dektag8enta, dechtag8enta,
+dehatag8enta.
+=Elever=,
+ _j'eleve en l'air_, kegnetchk8ach, cheguetchk8ach;
+ _il_, haguet etc;
+ _j'elève, je nourris_, kehiodiakch, cheyodiakch, chagahodiakch.
+=Elire=, voy. _choisir_.
+=Elle=, aônha; _elles_, ônonha.
+=Eloigné=, hinon, hêgâyen;
+ _j'eloigne_, hinon heguienha, hinon hêchienha, heyayenha;
+ _je m'eloigne_, hinon 8aguetta, hinon 8achetta, hinon 8ahretta.
+=Eloquent=, hôrasek tcha hôtaa.
+=Embalé=, gastotcheronni; _j'embale_, guistotcheronniaha,
+chistotcheronniaha, hastotcheronniaha.
+=Embarque=, ondahah8i;
+ _j'embarque quelq. chose_, kedaak, chedaak, hêdaak;
+ _je m'embarque_, 8agadidaak, 8achadidaak, 8ahadidaak;
+ _j'embarque quelqu'un, je donne passage_, keyadidaak, cheyadidaak,
+chagoyadidaak.
+=Embaras= _dans une riviere_, gask8haro.
+=Embarassé=,
+ _je suis_, haguenhittanik, sanhittanik;
+ _il_, honhittanik;
+ _j'embarasse quelqu'un_, kenhittanik, chenhittanik, chagonhittanik;
+ _je m'embarasse_, gadadenhittanik, chataten etc, hatatenhittanik.
+=Embassade=, _je vas en_, 8agnadionhré, snadionhré, hanadionhre.
+=Embeli=, h8ihiochti; _j'embelis_, k8ihiochta, ch8ihiochta,
+hah8ihiochta.
+=Embouchure= _d'une rivière_, hocharonda.
+=Embourbé=, hodarari; _je m'embourbe_, guidararanha, saindararanha,
+hodararanha.
+=Embrasser=, _j'embrasse quelqu'un_, keyatchog8aronnionk, chegatchog8a;
+_il_, chogoyatchog8a.
+=Embrâsé=, hotgiéhendahi; _j'embrase,_ guetgienhohanatta,
+chedgienhohanatta, hatgien etc.
+=Embuscade=, deganenrâyen;
+ _jedecouvre l'embuscade_, kegakkennionch, deganenrahien;
+ _je tombe dans l'embuscade_, 8aguientenha tcha deganenrahien;
+ _je m'embusque_, degnenhrayenha, dechnenhrayenha, dehanenrayen etc.
+=Embroché=, dehagoh8echti;
+ _j'embroche_, degahah8echta, dechahah8echte, dehahah8echta.
+ _J'embroche_, koharha;
+ _je me desembroche_, gatatiadohahag8ach;
+ _je m'embroche_, gatatiadôhas.
+=Emerillon=, taritari.
+=Emeû=, dehoyadissonk.
+=Emié=, degaritti; _j'emie_, dekritta, dechritta, deharitta.
+=Emmaillote, j',= kerahoncheronniaha, cherahon etc, chagorahon.
+=Emmancher=, _j'emmanche une hache_, koharha, choharha, roharha.
+=Emmener=, _j'emmene quelqu'un_, keyatenhah8a, cheyatenhah8a,
+chagoyatenhah8a.
+=Emondé=, karenh8skaron, _j'emonde_, krinh8skaronch, chrinh8s etc.,
+harinh8skaronch.
+=Emoussé=, deyiotiokta; _j'emousse_, dekiokta, dechiokta, deheyokta.
+=Emouvoir=, koriaheronk, choriaheronk, ahoriaheronk.
+=Empan=, dgioron karata.
+=Emparer=, _je m'empare_, gadad8enniochta, chadad8enniochta,
+hadad8enniochta.
+=Empescher=, keyarichta, cheyarichta, chagoyarichta; _j'empesche qu'il
+ne sorte_, heyarichtahiate hayaguens.
+=Emplatre=, ondadiensaronk8a.
+=Empli=, degahron; _j'emplis_, dekronch, dechronch, deharonch.
+=Employé=, _c'est bien employé_, hadaya nerenha; _j'employe quelque
+chose, je me sers de_, guechta, chechta, hachta.
+=Empoigne, j',= guiena, chiena, hayèna.
+=Empoisonné=, honhanachinranont8i;
+ _j'empoisonne_, kenachinranont8ach, chenachenranon etc,
+chagonachinra;
+ _je m'empoisonne_, gadatnachinranont8ach, etc;
+ _je empoisonnois_, kenachinranontsachk8a;
+ _j'ai empoisonné_, kenachinranont8i;
+ _j'avois empoisonné_, kenachinranont8ihna;
+ _j'empoisonnerai_, enkenachinranont8ach;
+ _j'aurois empoisonné_, akenachinra, nont8ik.
+=Emporte, j'=, sakkah8a, schah8a, shahah8a.
+=Empoule=, _j'ai une empoule_, haguenniogui; si c'est la main, _j'ai
+une empoule au pied_, hagachitogui.
+=Empresser=, _je m'empresse_, degadat non h8ariatanik.
+=Emprisonner=, _j'emprisonne_, kenhotonk, chenhotonk, chagonhôtonk.
+=Emprunte, j'=, aguenihen, senihen, hônihen.
+=Empuantis, j'=, guesennahetkenta, chesennahetkenta, hasen etc.
+=En=, ne s'exprime point lorsqu'il sert marquer l'espace de temps.
+_En_ joint au participe françois comme _en lisant_, se dit, _lorsque je
+lisois. En_ mis la place d'un relatif s'exprime par na. Ex: _vous en
+êtes le maitre_, is na ch8ennio.
+=En=, _dedans_, hagnonh8a.
+=En deça=, garhog8a.
+=Enchaisné=, degah8ichtotahah8i; _j'enchaisne_, dekeh8ichtotahach,
+decheh8ich etc, dechagoh8ich etc.
+=Enclos=, de8attenraton.
+=Enclos, j'=, degatenratonk, dechatenratong, dehatenratonk.
+=Enclume=, heh8ichta hechta.
+=Encore=, hôrach; (_pas encore_, ason.)
+=Encourager=, voyez courage.
+=Encre= écrire, heyatonkk8a-hoss8enda.
+=Encre= _de navire_, voy. _ancre_.
+=Endepté=,
+ _je suis_, onkkarotonni;
+ _tu es_, hesakarotonni;
+ _il est_, onhakarotonni.
+=Endormi=, hotah8i; _je m'endors_, haguitakch, saintakch, hotakch, _vel_
+hagreserintahach.
+=Endouille=, degayenraritti.
+=Endroit=, lieu; _endroit d'unne etoff_, tcha-gan8sk8erondakk8i, hag8a.
+=Endurci=, hôhniradi; _j'endurcis_, hakniradi, saniradi, hôniradi;
+_endurci la fatigue_, hiaté hatchente.
+=Endure, j'=, hagakkasté, sakkasté, hokkasté.
+=Enervé=, hadehotaderadietti;
+ _je m'enerve_, hadegadaderadietta;
+ _tu_, hadechatadera etc;
+ _il_, hadehata etc.
+=Enfant= _male naissant_, hôtonia; _enfant femelle_, kotonia; _enfant de
+deux jusques à 12 ans, male_, akchiaha; _femelle_, hekchaha.
+=Enfante, j'=, gadektonk, chadektonk, hadektonk.
+=Enfer=, ônêchon.
+=Enfermé=, ondadenhoton; _j'enferme quelque chose_, kenhotonk,
+chenhotonk, hanhotonk.
+=Enfilé=, _j'enfile_, kniharonk, chniharonk, haniharonk.
+=Enfin=, oneng8a.
+=Enflamé=, dayodonkkonda; _j'enflame_, de8aktonkonda, desadontkonda,
+dehodontkonda.
+=Enflé=, hôdôh8a;
+ _j'enfle_, hagodiadoh8aa, sadiadoh8aa, hadiahdo8aa;
+ _je fais enfler_, gatering8atta, chatering8atta, hatering8atta.
+=Enfoncer=,
+ _j'enfonce en marchant_, hagachitenhi, sachitenhi, hôchitenhi;
+ _j'enfonce dans la glace_, ongadoh8idgiak;
+ _j'enfonce dans la boüe_, 8daragonh8a, 8aguiatenha.
+=Enfoui=, 8chatagonh8a 8ata; _j'enfouis_, onchatagonh8a gasetta,
+chasetta, hasetta.
+=Enfui=, g8teg8en; _je m'enfuis_, gateg8ach, chateg8ach, hateg8ach;
+_l'eau s'enfuit par dessus en bouillant_, deh8atah8enrat.
+=Enfumé=, deyoyeng8ayen; _j'enfume_, gatienrota, chatienrota,
+hatienrota.
+=Engagé=, onhanhahi;
+ _j'engage_, kenhanha, chenhanha, chagonhanha;
+ _j'engage, j'excite_, kenigonrondahach, chenigonron etc, chagonigon,
+_vel_ kenigonrondag8ach.
+=Engendre, j'=, kenerichiakch, chenerichiakch, chagoneri etc.
+=Englouti=, h8entgiagonh8a, choyatenhi.
+=Engoué=, ahonhecti; _je suis engoué_, honguechti.
+=Engourdi=, _je suis_, hagatchicten, satchichten; _il_, hotchichten.
+=Engraissé=, ossen; _moi j'engraisse_, gasinchta, chasinchta, hasinchta.
+=Engrossée=, onhanerichiahi; _j'engrosse_, kenerichiakch, v.
+_engendrer_.
+=Enjambée=, _unne_, dgiehahata; _dix enjambée_, 8assen hièhahagué;
+_j'enjambe_, degatahahechta, dechatahahechta, dehata etc.
+=Enjoué=, kononkk8ayoden.
+=Enyvré=, kononh8ahaton; _j'enyvre_, kenonh8ahattonta,
+chenonh8ahattonta, chagononh8a etc; _je m'enyvre_, gadatnonhoua,
+hattonta, chadat etc, hadatnon etc.
+=Enleve=, goyatakk8en; _j'enleve quelqu'un_, keyatakk8a, cheyatakk8a,
+chagoyatakk8a.
+=Ennemi=, _mon_, haguiaderioch; lorsqu'il n'y a que de la haine on dit:
+dediatadech8ahens; _nos ennemis_, hag8aderioch deyag8atadech8ahens; _nos
+ennemis sont venus chez nous sans armes en temps de guerre_,
+onkinadions.
+=Ennuier=, _je m'ennuie_, kk8adahas, chk8adahas, hakk8adas.
+=Enragé= _de peine_, tihonigonkenheyon; _je fais enrager_,
+enigonkenheyata, chenigonkenheyata, chago etc; _j'enrage_,
+hagueriendachon.
+=Enrhumé=, _je suis_, gassakha, chassakha, hassakha.
+=Enroué=, _je suis_, degad8enniakch, dechad8enniakch, dehad8enniakch.
+=Ensanglanté=, kotk8ensokahah8i; _j'ensanglante_, ketk8ensokach,
+chetk8ensokach, hatk8en.
+=Enseigne, j'=, keyenstanik, cheyenstanik, chagoyenstanik.
+=Enseigne=, _drapeau_, onteniendenchta.
+=Ensemble=, _pêle mele_, dehiondiechti; (tedgziarins.)
+=Ensemencé=, kanaguen; _j'ensemence_, knakha, chnakha, hanakha.
+=Enseveli=, ah8enheyendori; _j'ensevelis_, keyenherendoronch,
+cheyenheyen, chagoyen etc.
+=Ensorcelé=, honhahennaah8i; _j'ensorcelle_, keyahennahach.
+=Ensuite=, chihag8a.
+=Entaillé=, karhô; _j'entaille_, keroch, cheroch, haroch.
+=Entassé=, toguent kaguehron; _j'entasse_, kehronha, chkeronha,
+hakeronha, _vel_ groteh, _vel_ grorkach.
+=Entend, j'=, hagatonde, chatondé, hôtondé, _vel_ garonka, charonka,
+haronka.
+=Entesté=, _je suis_, hagad8ennori, chad8ennori, hod8ennori.
+=Entier=, _homme entier_, hôri8as.
+=Entonne, j'=, _dans un baril_, knegondahach, chnegondahach,
+hanegondahach; _j'entonne une prierre_, gri8agadatch, chri8agadatch,
+harih8agadatch.
+=Entortillé=, deyot8atassé; _j'entortille_, kk8adasech, chk8adasech,
+hak8adasech.
+=Entour=, _l'entour_, aktatiéha.
+=Entoure=, detonh8at8atassé; _j'entoure_, detk8atassech,
+detchk8atassech, dethak8ata etc.
+=Entraider=, _nous nous entraidons_, deyag8atatiônah8asek.
+=Entraimons=,
+ _nous nous_, deyag8atadenon8a;
+ _vous vous entraimés_, des8atadenon8es;
+ _ils s'entraiment_, dehotitadenon8es.
+ Voyez au supplement la remarque sur ces mots.
+=Entraine, j'=, _quelqu'un_, keyadisseré, cheyadisseré, chagoyadisseré;
+_j'ai entrainé_, keyadissereti.
+=Entre deux=, dehioguen.
+=Entre nous=, ded8ayatoguen; _entre vous_, des8ayatoguen; _entre eux_,
+dehatiniatoguen.
+=Entre=, _parmi_, achenonk.
+=Entre=, éhéyondakk8a; _j'entre_, heguionk, hechionk, hehahionk.
+=Entrepoussons=, _nous nous_, dehag8adatrech.
+=Entreprenant=, _je suis_, hiachtenn8ahauten te hagnoronsck.
+=Entrevoir=, on tourne, _voir un peu, j'entrevois_, degakarongotta,
+dechatkarongotta, dehatka etc.
+=Entrouvert=, onhahaguianondé.
+=Enveloppe=, kah8enonni; _j'enveloppe_, k8enononniaha, ch8enonniaha,
+hah8enon, _vel_ kerhoroch, cherhoroch,
+harhoroch; _j'enveloppe l'ennemi_, 8atkeh8a heg8a, 8atcheh8a heg8a,
+8atchegoh8aheg8a.
+=Envenimé=, h8tkenserata.
+=Envers= _d'une étofe_, heren hag8ati.
+=Envie=,
+ _j'ai envie de_, garaganhek, charaganhek, haraganhek;
+ _j'ai envie de manger_, gnonhach, chnonhach, hanonhach.
+=Envie=, _je porte envie_, kenossaha, chenossaha, chagonossaha.
+=Environ= _ce temps a_, toké ha.
+=Environne, j'=, degatat8assech.
+=Envisager= _une chose_, deguiatoretta, dechiato, dehayato.
+=Envolé=, dedgioden; _il s'est envolé_, desoden; _je m'envole_,
+donsakten, donsachten, donsahaten. (_v._ deshôden.)
+=Envoyer=, _j'envoye quelqu'un_, kenhas, chenhas, chagonhas.
+=Epais=, gatens; _cela epaissit_, 8agatensé.
+=Epanouir=, _la fleur s'epanouit_, 8tgidgiahahagui
+=Epargne, j'=, gadenonhianitta, chadenonhia etc, hadenonhia etc;
+_j'epargne le vaincu_, dekeyatanonhianich, decheyata, dechagohiata.
+=Epars=, _dispersé_, dehiorennion.
+=Epaule=, onia honskaa.
+=Epée=, gachêg8a.
+=Eprevier=, garahgonha gôna.
+=Epi=, _un_, ononk8eya.
+=Epie, j'=, dassetigué dekekahra, dechekahra, dechagokahra.
+=Epine=, ohikta, _vel_ oyonh8aa.
+=Epie, j'=, kegahenhionk, chegahenhionk, chagogahen.
+=Epinette, l'=, (ossohradet; _l'epinette rouge_, ganerattens.)
+=Epingle=, onteronh8arotakk8a.
+=Eplucher=, _je m'epluche_, gatratinta, chatratinta, hatratinta.
+=Epointé=, hotionh8ariagui; _j'epointe_, kionh8ariakch, chionh8ariakch,
+hayon etc.
+=Eponge=, henegog8atta; _j'eponge_, knegog8ach, ohnegog8ach,
+hanegog8ach.
+=Epoux, epouse=, rhona, _vel_ kenakk8i, _mon epouse; j'epouse_,
+haguenniakch, sanniakch, honniakch.
+=Epouvantable=, sattag8at.
+=Epouvante, j'=, keyaterong8anik, cheyaterong8a etc; chagoyate etc; _je
+fais la nouvelle plus epouvantable quelle n'est_, grih8attag8atta.
+=Eprouve, j'=, gatenientenha, chatenhientenha, hatenientenha.
+=Epuise=, _je suis epuisé de biens_, hadeh8agueradietti; _je m'epuise_,
+degatateradietta, dechatatera, dehata etc.
+=Equiper=, _je m'equipe_, gasseronniaha, chasseronniaha, hasseronniaha.
+=Equivoque=, dehagonigonrague, _vel_ dehorih8agué.
+=Erable, l'=, hoh8atta.
+=Errené=, deyagoteronk8eniagui.
+=Escalade, j'=, degatah8enratch, dechata etc, chagonchora etc.
+=Escalier=, heratinchta.
+=Escarmouche, j'=, kechonrah8atonch, chechonra, chagochonra etc.
+=Esclave=, _mon_, haguetchênen, satchenen, hotchênen; _je fais esclave_,
+kecharonta, checharonta, chagocharonta.
+=Escorte, j'=, kegaktatié, chegaktatié, chagogaktatié.
+=Espagnol=, seq8anen rhonon.
+=Espere, j'=, guerhé, cherhé, rerhé; _j'ai esperé_, 8agueri, sêri,
+hôri.
+=Espion=, chagogahenhionk.
+=Esprit=, onigonra; _j'ai de l'esprit_, haknigonta, sanigonta,
+honigonta; _j'ai beaucoup d'esprit_, haknigonroh8anen, _vel_
+hagnigonrakchten; _mon esprit, mon ange_, haguiaronchera,
+sayoronchera, hoyaronchera.
+=Esquiver=, _s'eloigner de quelqu'un_, keyadattontanik; _tu_,
+cheyadattontanik; _il_, chago.
+=Essaye, j'=, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten.
+=Essouflé=, _je suis_, agadonricherokta; _je m'esoufle_,
+gadonricheroktanik, chadonricherokta etc, hadonriche etc.
+=Essuié=, 8teraguéh8ach, haragué8ach.
+=Esceq=. naken.
+=Esté, l'=, kenhek; _tout un esté_, kenhatatié.
+=Estime, j'=, kerakk8a, cherakk8a, chagorakk8a, _vel_ kenoronk8a,
+chenoronk8a, chagonoronk8a; _je suis estimé_, kerakk8i, cherakk8i,
+harakk8i.
+=Estre=, _je suis_, guideron, chideron, henderon.
+=Estomac=, _mon_, haguidosseragué, saindosseragué, hodosseragué.
+=Estropié=, hoyatahié sahi; _j'estropie_, keyatahiesatta,
+cheyatahiesatta, chagoyatahiesatta.
+=Et=, 8ng8a.
+=Etablir=, _je m'etablis_, guennagueratch, chennagueratch,
+hennagueratch.
+=Etancher=, _j'etanche un canot_, kesechtahach, chesechtahach,
+hasechtahach.
+=Etanché=, hiaté hokach.
+=Eteins=, hoss8en; _j'eteins_, gass8atta, chas8atta, hass8ata.
+=Etend, j'=, guesseratonk, chesseratonk, hasseratonk.
+=Etendu=, kasseraton.
+=Eternue, j'=, d8aguetchonch, desatchonch, dehotchonch.
+=Etincelle=, katchichtondies.
+=Etique=, ostientogonha, _vel_ hagatih8en, (_je suis etique_.)
+=Etoile=, hotchichsenokk8a; _le ciel est etoilé_, hotchichte
+nok8aronnion.
+=Etonnant=, _cela est_, horih8as; _j'etonne quelq_, dekeh8ennotka,
+decheh8ennotka, dechagoh8ennotka; _je m'etonne de etc_,
+8aguennigonrokta, sasennigonrokta, sahonigon etc.
+=Etonné=, surpris, demonté,
+ _je suis_, deh8agasken;
+ _tu es_, desasken;
+ _il est_, dehosken.
+=Etouffé=, onhachk8egui; _j'etouffe_, kech8ech, chechk8ech,
+chagochk8ech.
+=Etourdi=, _inconsideré_, hiaté honigonta; _j'etourdis du bruit_,
+keyatahonchtéha, cheyahonchteha, chagoyahonchteha.
+=Etourneau=, dgiogrichta.
+=Etranger=, _un_, hoyan8a heyadotin; _il est venu des etrangers chez
+nous_, onkionh8ent dziorenhi.
+=Etroit=, nih8asseratié ha; _étofe étroite_, dehionihag8aha.
+=Etudier=, n'est point d'usage, voyez _j'aprends_.
+=Evader=, voyez _s'enfuir_.
+=Evanouir=, _je m'evanouis_, haknigonratton, sanigonratton,
+honigonratton.
+=Eveille, j'=, keyetta, cheyetta, chagoyetta; _je m'eveille_, 8aguiek,
+8achiek, 8ahahiek.
+=Eventail=, ontah8akta.
+=Eventer=, _je m'evante_, gatah8akch, chatah8akch, hatah8akch.
+=Eventre, j'=, ketk8ichtorenha, chetk8ichtoronha, hatk8ich etc.
+=Evesque=, harih8ah8agui.
+=Eux=, hononrha.
+=Euf=, onhoncha.
+=Exagere, j'=, grih8anatta, chrih8anatta, harih8anatta, _vel_
+grih8ahiechta.
+=Examine, j'=, deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.
+=Exciter=, _j'ex_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagoni etc.
+=Excrement=, hôta.
+=Excuser=, _je m'excuse, je me lave d'unne accusation_, gadiadoharek,
+chadiadoharek, (honhatonsekk8a, _de ce dont on l'accusoit_,)
+hadiadoharek.
+=Exemple=. _Il n'y a point d'exemple de cela_, hiadeskahierondaa, _vel_
+hia h8enton te hagoguen, vel hia tôte hah8enhi.
+=Expire, j'=, hagonricherattonk, sonnicherattonk, ahonricherattonk.
+=Expliquer=, _j'explique, je dresse un discours_, keri8atoguenstanik,
+cheri8atoguenstanik, chagori8atoguenstanik.
+=Exposer=,
+ _un fait_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagorih8ahiennik;
+ _j'expose quelqu'un à la mort_, kenheyongué, hekeyatondietta,
+cheyaton etc, chagoyatondietta etc.
+=Exprez=, _à dessein_, tchi agah8etti; _je l'ai fait expres_, tchi
+8aguetti; _tu_, tchi setti; _il_, tiha8ehi.
+=Exprimer=, _je m'exprime bien_, grih8ahienk, chri8ahienk, harih8ahienk.
+=Extenué=, hadehoradietti; _je m'extenue_, gadaderadietta,
+chadaderadietta, hadadera etc.
+=Extraordinaire=, _cela est extraordinaire_, hoya nhéhiah8enttakk8i;
+_homme extraordinaire_, hoyati hong8édoten.
+=Extravagant=, dehonihienha.
+=Extremite=, _je suis la_, honenhagadatchensé, chadatchensé,
+hodatchensé.
+
+
+ =F.=
+
+
+=Fable=, kagara; _je conte une fable_, kkaratonk, chkaratonk,
+hakaratonk.
+=Face=, _nous sommes face à face_, dehaguikoncha neguen.
+=Fache=, _je suis_, hagnak8enhi, nanak8enhi, honak8enhi; _je me fache_,
+hagnak8ens, sanak8ens, hónak8ens.
+=Facecieux=, _je suis_, hagonk8esk8at, chonh8esk8at, ahonh8es.
+=Facille=, hiaté honhit, _à dire_, ahayeron.
+=Façon=, _la façon des sauvages_, ong8ehonh8e ni... heyennotin.
+=Fade=, dehiokkaanich.
+=Faim=, _j'ai faim_, akchis, sachis, hôchis, _vel_, gatonkariakch; _j'ai
+faim de viande fraiche_, haguéch8atens, sach8atens, hoch8atens.
+=Faineant=, _je suis_, hagnoronsek, sanoronsek, hônôronsek.
+=Faire=, (voyez le supplément);
+ _je fais_, gonniaha, chonniaha, ronniaha,
+ _vel_ guecheronniaha;
+ _fais cela_, sonniaa;
+ _fais comme cela_, tonôa dzièra;
+ _cela est bien fait_, hayenk tingui gouchiahi;
+ _cela ne fait rien_, tocheg8a, _vel_ hah8eri hatié;
+ _je suis bien fait_, haguiataganonni, sayataganonni, hoyataganonni.
+=Fantaisie=, _il ne fait qu' sa fantaisie_, hahonha honigonrati
+hahierata.
+=Faisan=, hononniagarehi.
+=Fait=, _prendre sur le fait_, kekakkennionch, chegakkennionch,
+chagôgakkennionch.
+=Faut=, _il faut_, on met seulement ha devant le verbe suivant. Ex. _il
+faut le tuer_, ha honhario etc; _il s'en faut bien_, hiss8adgikdiodokta;
+_peu s'en est falu_, ônen guenhra.
+=Fanal=, hehacherondaatha.
+=Fantasque=, hod8ennori.
+=Faon=, tchichtatienha tch8garagak.
+=Farinne=, 8tetchera.
+=Farouche=, hiate honigonrahiendas.
+=Fatigué=, _je suis_, 8agadatchensé, _vel_ hagronhiaguens; _je me
+fatigue_, gadatronhiaguenta, chadateron, hadateron.
+=Fauche=, _je_, guechtonderiakch, chechtonderiakch, hachtonderiakch.
+=Faucille=, hechtonderiâta.
+=Faucon=, garhagonha gôna.
+=Favoriser=, _le temps nous favorise_, ong8endiochta.
+=Faux=, hechtonderiatha.
+=Faute=, _faire_, greh8anerag8ach, chrih8anerhag8ach, harih8anerag8ach;
+_sans faute_, hadegagonda; _c'est sa faute_, ahonrh8a horih8a.
+=Feins=, kehoretakk8i, schoretakk8a, shachoretakk8a.
+=Fellé=, têhiotorin.
+=Femelle=, hehron.
+=Femme=, hehron goniagui.
+=Fendre=, _je fends_, degorinha, dechorinha, dehorinha; _fendu_,
+dehiotoren.
+=Fenestre=, hônoncha karinta.
+=Fente=, tcha tchiotorin.
+=Fer=, outeguentchera.
+=Ferme=, ohniri; _je tiens ferme, je resiste_, gadiatanitta,
+chadiatanitta, hadiatanitta.
+=Fermé=, ganhotonk; _je ferme_, guenhotonk, chenhotonk, henhotonk.
+=Feroce=, hiaté hoyendetchkon.
+=Ferré=, dehoh8ichtanentagui.
+=Fesses=, _mes_, gnitchagué, chnitchagué, hanitchagué.
+=Fesse=, _je_, kechok8ahessonk, chechok8ahessonk, chagochok8ahessonk.
+=Feste=, ah8endatoguenti; _c'est le jour de ma feste_, i haguendah8en.
+=Festu=, hah8ennokkerata.
+=Feu=, _le_, ontchichta;
+ _il y a du feu_, outêka;
+ _bate feu_, outchichta hechta;
+ _je bats du feu_, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchchichta
+hechta;
+ _je fais du feu_, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchichta
+hecta;
+ _je mets le feu quelque part_, kedgiaronk, chedgiaronk, hetgiaronk;
+ _je mets le feu à une maison_, gnonchendach, chnonchendach hanon
+etc;
+ _j'eteins le_
+ _feu_, gass8ata, chass8ata, hass8ata;
+ _le feu est eteint_, hoss8en.
+=Feue=, hôsahêta.
+=Feuille=, honeratta; _les feuilles tombantes_, ganerattenha; _les
+feuilles naissantes_, ganerattonta; _feuillu_, honeratonda; _les
+feuilles sont leur grandeur_, hôtenerattichiah.
+=Feurier=, le mois de, (tichha.)
+=Ficelle=, gachira.
+=Fiel=, dgigah8achera.
+=Fiente=, hôda.
+=Fier=, _je suis_, gnayé, chnayé, hanayé.
+=Fier=, _je me fie à_, keyennigonra, nendagui, cheyen etc. chagoyen etc.
+=Fievre=, _j'ai la_, haktonk8ahach, hodonk8ahach.
+=Figé=, ôssera hen.
+=Figuier=,----.
+=Fil=, gachira; _j'ai perdu le fil du discours_, songaderih8attons,
+donsaderi8attons, sahoderi8attons; _je reprend le fil du discours_,
+sagadatrih8a hiendes, sachatatrih8ahie, sahatrih8ahiendes.
+=File=, _je_, kchironniaha, schironniaha, hachironniaha.
+=Filet=, ahara, _vel_ ontaharokk8a;
+ _filet tourtre_,----;
+ _filet la passée_, ontaharadakk8a;
+ _filet tourtre suspendu_, ontaharodakk8a;
+ _j'etend un filet_, gataharokk8a.
+=Fille=, _une_, hehron ason te ganakkayenteri.
+=Fin=, _delie_, nih8assa; _esprit fin_, honigonradet.
+=Fin=, _voila la fin_, neto hodokta; _à la fin, enfin_, ônenhon.
+=Finir=,
+ _cela est fini_, hadegagonda;
+ _je cesse, je finis_, guennirhenha, chennirhenha, hannirhenha;
+ _j'ai fini un ouvrage_, 8akehiahi, sachiahi, hôchiahi;
+ _je finis_, 8agokten, 8achokten, 8ahokten.
+=Flamand=, skanettati rhonon.
+=Flacon=, kenchèta deyotoguenrhon.
+=Flaire=, _je_, hagues8ach, sach8ach, hos8ach.
+=Flambeau=, hontchichtodakk8a; _je pesche au flambeau_, gatacheraratié,
+chatacheraratié; _il_, hatacheraratié.
+=Flambe=, _je_, haktonkota, saktonkota, haktonkôta.
+=Flame=, hodonkôta.
+=Fort=, _un_, outinra.
+=Forest=, _les_, garhaté, _vel_ garhayen.
+=Forgé=, kah8ichtonni; _je forge_, k8ichtonniaha, ch8ichtonniaha,
+hah8ichton etc.
+=Forgeron=, hah8ichtonniaha.
+=Former=, _je forme un dessein_, grihonniaha, harihonniaha.
+=Fosse=, 8ehata; _fossé_, degatariagui.
+=Fouet=, ondatchok8a hechonchta; _je donne le fouet_, v. _je fesse_.
+=Fougere=,----.
+=Fouille=, _je_, ou _je fouis_, gnag8atch, chnag8atch, hanag8atch.
+=Foule=, _la_, kendiok8anen.
+=Fouler=, _je foule quelque chose_, kadgioroch, chadgioroch, hadgioroch.
+=Foulure=, _j'ai unne_, hakhakk8ahadgi, sahakk8ahad, hohokk8ahadgi.
+=Four=, _un_, ontrakkondakk8a.
+=Fourbe=, _un_, hadehorih8ahienton.
+=Fourbis=, _je_, deguechtatetha, dechechtateta, dehachtateta.
+=Fourche=, _une_, dehionhaktoguen.
+=Fourmi=, dginhonchtog8en.
+=Fourneau=, hênénhiènd ta.
+=Fournir=, _je fournis quelq. chose_, kehiah8e, chèhiah8e, chagohiah8é.
+=Fourrer=, _je fourre quelq. chose dans un lieu_, hegayata, hécheyata,
+hehayata.
+=Foye=, _le_, hot8enchia.
+=Foyer=, _le_, ontegatakk8a.
+=Frais=, hohnânô; _eau fraiche_, hohneganô; _je prend le frais_,
+gatinhanochta, chatinhanochta, hatin etc; _un vent frais_, âhôranô.
+=Fraises=, _de_, ohondadekakk8a.
+=Fraise= _de veau_, hôyonra.
+=Framboises=, honadgiokk8a ohonda.
+=François=, tiotiaguiga.
+=Fraper=,
+ _je frape quelqu'un_, keyenta, cheyenta, chagoyenta;
+ _je frape quelq. chose_, guienta, chienta, hayenta;
+ _je frapois_, keyentakk8a;
+ _j'ai frapé_, keyenti;
+ _j'avois frapé_, keyentihna;
+ _je fraperai_, enkeyenta;
+ _subjonctif, je fraperois_, hakeyenta;
+ _j'aurois frappé_, 8akeyentihna;
+ _j'aurai frappé_, hakeyentik;
+ _je me frape_, gatadienta, chatadienta,hatadienta.[6]
+
+[Footnote 6: J'ai expliqué au commencement qu' tous les verbes auxquels
+on peut mettre je me, comme _je frape_, on peut dire _je me frappe_, il
+faut ajouter au devant du mot Iroquois gaded. Ex: keyenta, _je frappe_,
+gadadienta, _je me frape_.]
+
+=Fremis=, _je_, 8aguiadondakta. 8achiadondakta, 8ahayadondakta.
+=Frene=, voyez _arbre_, (ona8a; _fresne franc_, ganeron; _fresne gras_,
+kahon8a.)
+=Frere=, _mon_, guiatateguen, chiatateguen, hiatateguen, _vel_
+dehiaguiadenondera, dedgiadenondera, dehiadenondera; _mon frere cadet_,
+heguenha; _mon frere aisné_, haktehiha.
+=Fressure=, hot8encha.
+=Friand=, g8niatorich.
+=Fricasse=, _je_, garitach, charitach, haritach.
+=Frimas= _de glace dans l'eau_, 8chenra.
+=Frimas=, dehiogronda.
+=Fripon=, henenchk8ach.
+=Friponne=, _je_, gnenchk8ach, chnenchk8ach, hanenchk8ach.
+=Frisé=, de8aknonkeri, desanonkeri, dehononkeri;
+ _je me frise_, degadadenonkerich, dechadadenonkerich,
+dehadadenonkerich;
+ _je frise quelqu'un_, dekenonkerich, dechenonkerich,
+dechagononkerich.
+=Frisson=, _j'ai le_, voyer _je fremis_.
+=Froid=, _il fait_, hôtôré; _j'ai froid_, hagatorach, satorach,
+hatorach.
+=Fromage=, h8ichto chera.
+=Froment=, honadgia.
+=Front=, kendgiagué, chkendgiagué, haguendziagué.
+=Frotte=,
+ _je_, graniek, chraniek, haraniek;
+ _je me frotte d'huile_, gadiadokach, chadiadokach, hadiadokach.
+=Fruit=, ôhia; _il y a bien du fruit_, 8tahionni.
+=Fuis=, _je_, gateg8ach, chateg8ach; _je fais fuir_, keyateg8ata,
+cheyateg8ata, chagoyateg8ata.
+=Fumé=, _boucanné_, kayeng8aritti; _je fais fumer_, guieng8aritta,
+chieng8aritta, hayeng8aritta; _je fume avec une pipe_, hakrota, sârota,
+harota, _vel_ gatchog8ach, chatchog8ach, hatchog8ach; _fume_, srotin.
+_Fumée_, hoyeng8ara.
+=Furieux=, _je suis_, haktag8at, sattag8at, hottag8at.
+=Fusil=, gachionra; _mon fusil_, hakchonra.
+=Fusille=, _je_, kehonrah8ach, sehonra8atch, hachonrah8atch.
+=Fuyard=, _je suis_, tid8agadattonti, tidisadattonti, tithodattoti.
+
+
+ =G.=
+
+
+=Gagé=, onhanhahi;
+ _je gage quelqu'un_, kenhas, chenhas, chagonhas;
+ _je parie, je gage_, deguienha, dechienha, dehayenha;
+ _gageons_, dedien;
+ _nous gageons_, dehag8ahienha, deyaguienha;
+ _vous gagés_, des8ahienha, dedzihienha;
+ _ils gagent_, dehotihienha, dehienha;
+ _je gageois_, deguienhakk8a;
+ _j'ai gagé_, de8aguien, _vel_ 8aguienhi;
+ _j'avois gagé_, 8aguien hihna;
+ _je gagerai_, d'enguien;
+ _je gagerois_, d'aguienha;
+ _j'aurois gagé_, daonguienhihna;
+ _j'aurai gagé_, a onguienhik.
+=Gagne=, degadentcha, dechadentcha, dehadentcha; _on m'a gagné_,
+dehionguetchahi, dehiesatchahi, dehonhatchahi.
+=Galand=, _homme_, hehnonchera nonh8et.
+=Galette=, _pain_, horakk8aten, _vel_ dyorakk8ag8enten.
+=Galle=, _j'ai la_, hagnosserach, sanosserach, honosserach, _vel_
+haguistarennion. _Cella est par tache_.
+=Galoppe=, ktakhé, chktakhe, hatakhé.
+=Gand=, henniotchera.
+=Gangrenne=, _j'ai la_, tigahontzi tcha onkkrin _i.e. ma playe est
+noire_.
+=Garde=, _je_, gnonna, chnonna, hanonna.
+=Garde=, _je monte la_, gnatanonna, chnatanonna, hanatanonna.
+=Garde=, _je prend_, gachterista, chachterista, hachterista; _je n'y ai
+pas pris garde_, hiate h8aguerhi; _prend garde de etc._, ak8l.
+=Gare=, herin setta.
+=Gaté=, _puant_, houtken; _gaté, sali_, ôhetkenti; _je gate quelque
+chose_, ketkenta, chetkenta, ahetkenta.
+=Gauche=, _ ma_, skeyennogati; _ta_, cheyennogati; _ sa_, hoyennogati.
+=Géant=, ni hanenhies gôna.
+=Geay=, _oiseau_, tidi.
+=Gelé=, hononniano, _vel_ hononnyagen;
+ _la terre est gelée_;
+ _il gele_, gachinhrahyenha;
+ _la riviere est gelée_, _glacée_, ôh8ichô;
+ _je suis gelé_, haguiata nonniayen, sayata, hoyata.
+=Gemeaux=, dehiôkhen; _nous sommes gemeaux_, deguikhen; _vous_,
+dedziken; _ils_, dehikhen.
+=Gencives=, _mes_, gnotgiôtakk8i, chnotgiotakk8i, hanotgiotakk8i.
+=Gendre=, hagnenhons, chenenhons.
+=Gêné=,
+ _je suis_, deh8agadiatahahagui, desadiato, dehodiatoha, etc;
+ _je gene quelqu'un_, dekeyatohahach, decheyatohahach,
+dechagoyatohahach.
+=General=, _en_, hag8eguitchih8en, _vel_ g8atigag8egui.
+=Genie=, _un_, ce qui croyent qui les conduit, hoyaronchera. Voyez
+_esprit_.
+=Genievre=, _le_, onendionni.
+=Genisse=, tchichtatienha, tionhochk8aront.
+=Genou=, _le_, kontchigué, chontchigué, hontchigué; _je me mets genou_,
+degatontkôta, desatontkota, dehatontkôta.
+=Gercé=, _je suis_, hagôguen, chognen, hahôgnen.
+=Germe=, honenha; _cela germe_, hônenhôta.
+=Gesticule=, _je_, degatieronnionk, dechatieronnionk, dehatieronnionk.
+=Gibier= _d'eau_, sourac chon; _gibier de terre_, gondidié chon, _vel_
+garhagonha gondidies.
+=Git=, _cy git_, to gayen.
+=Gite=, _mon_, agnakta, sanakta, honakta, _vel_ agnoncha, sanoncha,
+hononcha.
+=Glacé=, kah8ichioch.
+=Glace=, _de la_, oh8ichia; _la glace est sans nege_, hogakkonh8en; _la
+fonte des glaces_, tcha ga8ichog8a.
+=Glaçon=, hoh8ichiotonnion.
+=Glacierre=, _une_ heh8ichiaguébrondakk8a.
+=Gland=, garitti.
+=Glaise=, _lieu ou le chevreuil et le serf aiment à se trouver_,
+hohienguenchen.
+=Glande=, hôsahêta; _j'ai unne glande_, haksahetata, sasahetata,
+hosahetata.
+=Glissant=, dehionh8itchk8at;
+ _je glisse_, deh8ag8itchk8ach, desah8itchk8ach, dehôhsitchksach;
+ _je glissois_, deh8ag8itchk8akk8a;
+ _j'ai glissé_, deh8ag8itchk8en;
+ _j'avois glissé_, deh8ag8itchk8senna;
+ _je glisserai_, endeh8ag8itchk8ata;
+ _je glisserois_, hadeh8sag8itchk8ach;
+ _j'aurais glissé_, hadehong8itchk8enna;
+ _j'aurai glissé_, dehong8itchk8enk;
+ _je glisse exprès_, hegatonh8isech, hechatonh8isech, hehatonh8isech.
+=Glorieux=, gnayé, chnayé, hanayè.
+=Glouton=, hôniatorieh.
+=Glu=, osechta.
+=Glue=, _je_, kesechtahack, voyez _gomme_.
+=Gobelet=, heneguirhata tiot8enonni.
+=Goguenard=, _je suis_, hag8ennores, sah8ennores, hoh8ennores.
+=Gôme=, osechta; _je gomme_, kehechtahach, chêchechtahach, hasechtahach.
+=Gorge=, _ma_, gueniarigué, cheniarigué, honiarigué; _j'ai quelque chose
+dans la gorge_, onguechti; _unne gorgée_,----.
+=Gourmand=, honiatorieh.
+=Gouter=, _je goute quelque chose_, gatenieutenha, _vel_ guektonk.
+=Goute=, _je ne vois goute_, hiate kkenha, hiate chkenha, hiate
+haguenha.
+=Goutte=, _unne_, skassarata.
+=Gouverner=, _je gouverne un canot_, deguennidenh8ata, dechennidenh8ata,
+dehennidenh8ata.
+=Grace=, _je fais_, ketinrhé, chetinrhé, chagotinrhé.
+=Grace=, _j'ai bonne_, haguiatahiensti, sayatahiensti, hoyatahiensti.
+=Grain= _de bled_, dziennenhata.
+=Graine=, honenchta.
+=Graisse=, _de la_, hoh8ichia.
+=Graisse=,
+ _je me_, gadokach, chadokach, hadokach;
+ _je graisse quelque chose_, knôkach, chnôkach, hanokach;
+ _je graisse quelqu'un_, kenokach, chenokach, chagonokach;
+ _graissé_, kanokah8i.
+=Grand=
+ _homme_, hanenhies;
+ _je suis grand_, gnenhies, chenenhies, hanenhies,
+ _grand_ (_long_,) hons;
+ _grand_ (_et gros_,) goh8anen;
+ _je suis aussi grand que toi_, sadedinenhies;
+ _je suis aussi grand que lui_, sadehaguinenhies;
+ _il est aussi grand que toi_, sadedginenhies;
+ _il est aussi grand que lui_, sadehinenhies;
+ _nous sommes de même grandeur tous trois_, saded8anenhiedgis.
+=Grandeur=, _ma_, tcha niga; _ta_, tcha nicha; _sa_, tcha nihra.
+=Grape=, skentok8ata.
+=Grapin=, dehiont8ichnendakta.
+=Gras=, ossen; _je suis gras_, hagassen, sassen hossen.
+=Gras=, _le gras de la gambe_, osnonna.
+=Gratter=,
+ _je me gratte_, gatketach, chatketach, hatkedach;
+ _je gratte quelq_, kekedach, chekedach, chagokedach;
+ _je gratte une peau_, kogonch, chogonch, rogonch;
+ _peau gratter_, hiogonh8ero.
+=Gratis=, _je donne_, g8ati skehion.
+=Gravé=, kayanati; _je grave_, guianata, chianata, hayanata.
+=Gré=, _de mon bon gré_, hagrih8ihosek, horih8ihosek, sarih8ihosek.
+=Grêle=, hônêcha; _il grele_, houvcharonkondies.
+=Grenne=, honinchta.
+=Grenouille=, sk8arak.
+=Grez=, _du_, _pierre_, êhiotiônk8a.
+=Gril=, ondeskondakk8a.
+=Griller=, kentchidach, chentchidach, hahentchidach; _cela est grillé_,
+kahentchitah8i.
+=Gris=, hohessa hen; _j'ai les cheveux gris_, kouhratin, chonhratin,
+ahonhratin.
+=Grimace=, _je fais la_, degatkoncharonnionch.
+=Grincer=, _je grince les dents_, degutnodgiatahionch, dechadnod etc,
+dehadnod etc.
+=Grive=, tchichkagak.
+=Gronder=, _je gronde quelqu'un_, kedach8ahens, chedach8ahens,
+chagodach8ahens.
+=Gros=, goh8anen.
+=Groiselle=, honadgiokk8a.
+=Grosse=, _je suis_, gnèri, chneri, hanéri.
+=Grossier=, hodé; _je suis_, haguidi; _tu es_, saindé.
+=Grossis=,
+ _je_, (_je deviens gros_,)8akkoh8anenkhé, chkohs8nenkhé,
+hakkôh8anenkhé;
+ _je grossis quelque chose_, kekohanata, chkohanata, hakohanata.
+=Grue=, tarera.
+=Gué=, _à_, dehiontchot8ach.
+=Guenon=, guennonha, _vel_ ong8é... gakonchondakk8a.
+=Guespe=, hônakkonda.
+=Guerre=, _la_, honodaguettat; _je vas en guerre_, gareg8ach, sareg8ach,
+hareg8ach.
+=Guéri=, _je suis gueri_, s8agadon, dzisadon, shôdon, vel onhatedgienhi;
+_je gueris quelqu'un_, kedgieus, chedgiens, chagodgiens.
+=Guette=, _je_, deh8agnenrayen, desanenrayen, dehonenrayen.
+=Gueule=, v. _bouche_.
+=Gueux=, _je suis_, degatonhonkariakch, desatonhonkariakch, dehatonhon
+etc.
+=Guese=, _je_, knegahné, chnegahné, hanegahné.
+=Guide=, dehaha hakk8a.
+=Guide=, _je_, degahahakk8en hatie, dechahahakk8en etc, dehahahakk8en.
+=Guimauve=, herbe,----.
+
+
+ =H.=
+
+
+=Habile=, _je suis_, gmeyennio, cheyenniô, hayennio.
+=Hall=, _exclamation_, h gué.
+=Habiller=,
+ _j'habille quelqu'un_, kehiatah8ita, cheyatah8itta, chagoyata;
+ _je m'habille_, gadiatah8ita, chadiatah8ita, hadiatahsi.
+=Habit=, _mon_, gatiatah8itchera degananeta, satiatah8itchera,
+hôtiata8itchera.
+=Habitant=, hayent8ach.
+=Habite, j'=, guennagueratch, chennagueratch, hennagueratch.
+=Habitude=, _c'est mon=, toniguiennoden, toni chiennoden, toni
+hayennoden.
+=Habituer=, _je m'habitue à quelque chose_, haguiendetchkon,
+sayendetchkon, hoyendetchkon.
+=Hable=, _je_, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.
+=Hache=, ask8echia; _ma hache_, hagask8echia, sask8sechia, hosk8echia.
+=Hache=, _je_, dekritta, dechritta, deharitta.
+=Hair=,
+ _je hais quelque chose_, guech8ahens, chech8ahens, hach8ahens;
+ _je hais quelqu'un_, kech8ahens, chech8ahens, chagoch8ahens.
+=Halé=, _je suis_, hakrak8aritti, sarakk8aritti, hôrakk8aritti.
+=Haleine=, _mon_, gatonrits, chatonries, hatonries, _vel_ hagonrichera,
+chonrichera, ahonrichera; _je prends halene_, degadonricheratironta,
+dechadonri, dehadonri; _ il ne fait pas une halene de vent_, hiata
+tkaarôtha; _je suis hors d'halene_, gatonriakta, chatonriokta,
+hatonriokta.
+=Hameçon=, gachah8inontchera.
+=Hanche=, _la_, tcha gatnit chokta.
+=Hanneton=, hônôh8a.
+=Hanter=, _je hante quelqu'un_, keyerondarha, heyerondarha,
+chagoyerondarha.
+=Harang=, chonh8a.
+=Haranguer=, n'heh8ennotatié, sonk-hah8ennotatié; _je harangue en
+conseil_, haguetaa kahachera gonh8a; _je harangue dans le village_,
+koh8ennototié, ch8ennotatié, hah8ennotatié.
+=Hardes=, _mes_, gasseronniatha, chasseronniatha, hasseronniatha.
+=Harcele=, _je_, deguechkenheyata, dechechken, dechago.
+=Hardi=, _je suis_, hiachtente (_i.e. de rien_) haguidateronha (_je n'ai
+peur_.)
+=Hargneux=, agad8ennori, sah8ennori, hah8ennori.
+=Harpon=, dehiotgionda hechta; =je pesche au harpon_, gatecheg8aharonk,
+chatecheg8a, hatecheg8a.
+=Hazard=, _par_, g8ata hadienra.
+=Hater=, _se_, deh8aknon8ariahen, desanon, dehonon, voyez _depescher_.
+=Haure=, ontonh8iniondakk8a.
+=Haussé=, degensechti, _vel_ hentkenkatati; _je hausse_, hentken (_i.e.
+en haut_) kraha (_je leve_), chraha, hahraha; _je me hausse_, hentken
+gadatraha, chadatr etc, hadatraha.
+=Haut=, hentken.
+=Hauteur=, _ma_, tcha ni knenhies, chnenhies, hanenhies.
+=Hauteur=, _montagne_, onondahra.
+=Haut= _mal_, _je tombe du_, akehontahas, sachontahas, hôchontahas.
+=Haye= _d'épine_, dehioh8iktaronh8a.
+=Hé=, _intergection_, ahi.
+=Hebeté=, _je suis_, haguidé, saindé, hôdé; _je rend hébeté_, kedechta,
+chedechta, chagodechta.
+=Hellebore=,----.
+=Hemoragie=, dehiênionkas.
+=Hennir=, _je hennis_, degarsint8ach, decharsint8ach, deharsin.
+=Herbe=, hah8ennokkera.
+=Herce=, _unne_, deganodgionda gassereta.
+=Herissé=, dehononkeri.
+=Herisson=, honhêta.
+=Hermaphrodite=, hehron enerôta.
+=Heron=, honiniassag8aton.
+=Hesiter=, _je hesite à faire quelque chose_, a sonte hagad8ennondag8en,
+chad8en etc, had8en etc, gadouennokta, chad8ennokta, had8en; _je hesite
+en parlant_, tchagataa, tcha sataa, hotaa.
+=Hestre=, hoskenra.
+=Heure=, ils ne comptent point les heures.
+=Heure=, _tout à l'heure_, onkken, _vel_ onh8a, _vel_ kendgik; _si la
+chose est passé_, achiadgik. _A la bonne heure_, _tant mieux_,
+dehianerinha.
+=Heureux=, _je suis_, haguitenri, saintenri, gotenri.
+=Hibou=, kekôa.
+=Hier=, hacheté; _avant hiers_, chichetek.
+=Hirondelle=, dgironhiori.
+=Histoire=, garih8a; _je conte une histoire_, gatoriaha, chatoriaha,
+hatoriaha.
+=Hyvers=, kocheragué;
+ _au milieu de l'hyvers_, kocherahen;
+ _le commencement de l'hyvers_, hocherakta;
+ _le fin de l'hyvers_, hocheraguenhiata.
+=Hyverne, j'=, gadocheriak, chadocheriak, hadocheriak.
+=Hola=, _assez_, onen, _vel_ ak8i, _ne fait pas_.
+=Homme=, ong8e; _je suis homme_, hagong8é, chong8é, rong8é; _il est
+homme à mentir_, on tourne, _il est homme qui menteroit_, ahennoyenta
+tchanihayadoten.
+=Honorer=, _j'honore quelqu'un_, kerakk8a, cherakk8a, chagorakk8a.
+=Honte=, _j'ai_, gatehens, chatehens, hatehens.
+=Hontoye=, _je_, keyatehata, cheyatehata, chagoyatehata.
+=Hoquet=, _j'ai le_.
+=Horloge=, _unne_, garakk8ichiak.
+=Horreur=, _cela fait_, hôttag8at.
+=Horrible=, deyodenonhianitti, _vel_ sanigonkenheyat.
+=Hors=, _dehors_, aste; _je mets quelqu'un dehors_, keyaditkench,
+cheyaditkench, chagoysiditkench.
+=Hoste=, _mon_, 8aguion (_j'arive_) tcha (_dans_) hononchiayen (_sa
+cabane_) _ton_, 8acheon (_tu_) etc; _son_, 8ahayon (_il arive_) etc.
+=Huée=, _je fais la huée_, dekeyadondarikta, decheya, dechago.
+=Huit=, tegueron.
+=Huile=, ôhna.
+=Huile, j'=, gnokach, chnokach, hanôkach; _huilée_, ganonkah8i.
+=Humecté=, kananah8enta, hananah8enta.
+=Humeur=, _je suis de mauvaise humeur_, degatariendokch, dechaterien
+etc, dehaterien; _je suis de bonne_ _humeur_. hagnigonronh8esk8ak;
+_c'est mon humeur_, toni knigonrotin.
+=Humide=, hout chatenhi.
+=Hupé=, hostôserôta, hogokgiâhra.
+=Hurle=, _je_, _comme un loup_, garkentat, charkentat, harkentat.
+=Hydropique=, haguiadoh8a, sadiadoh8a, hodia etc.
+=Hypocrite=, krih8i h8sti hen.
+
+
+ =I=.
+
+
+=Jabot=, honiata.
+=Jadis=, hôrih8a gâyon.
+=Jaloux=, _je suis_, hagakkahrin, sakkahrin, okkahrin.
+=Jamais=, hia h8enton.
+=Jambe=, hononda; _le gras de jambe_, osnonna; _le devant de jambe_.
+=Janvier=, le mois de, v. au supplement Mois, (dziotaragona.)
+=Japper=, _je jappe comme un chien_, kahhiaha, channiaha, hanniaha.
+=Jardin=, kahient8i.
+=Jargon=, _mon_, nig8ennodin, nich8ennoden, ni hah8ennoden.
+=Jarret=, guiattigué, chiattigué, hoyattigué.
+=Jaune=, hotgikk8arogon; _je rends jaune_, hotgikk8a ni8t gassoch.
+=Javelot=, ils ne le connoissent point.
+=Jaunisse=, _j'ai la_, deh8aguechkennadiagui, desachkenna, dehochkenna.
+=Ici=, tonin; _par ici_, tonen hag8a.
+=Idée=, _c'est mon idée_, neto ni 8aknigonrotin; _je change d'idée_,
+deskagadat nigonratenionch.
+=Je= ou _moi_, hi.
+=Jai=, (_avoir_), 8aguien, sayen, hoyen.
+=Jesuitte=, hatit gienstadgi.
+=Jesus=, Hiêssôs.
+=Jet= _de pierre_, tcha ni gasseres hagonenhiondi.
+=Jetter=, _je jette quelque chose_, gadion, sadion, hodion; _je jette
+des pierres à quelqu'un_, kenenhiohiag8ach, chenenhio etc,
+chagonenhiohiag8ach; _je jette quelqu'un par terre_, keyah8endahechta,
+cheyahsendahechta, chagoyah8enda etc.
+=Jeu=, kahienda.
+=Jeuner=, _je jeune expres_, haguendondietti, sayendondietti,
+hayendondietti; _je jeune de force_, gatonkariakch, chatonkariakch,
+hatonkariakch.
+=Jeune= _homme_, hakchatasse; _jeune fille_, ekchatasse.
+=Ignore, j'=, hakkoudonk, sakkondonk, hokkondonk.
+=Ignorant=, _je suis=, hiachtente guehienk, chehienk, hahienk.
+=Il=, pronom ne s'exprime ordinairement point. _Ou est il?_ kanen
+thenderon; _il est la_, tô thenderon.
+=Ile= ou ISLE, ka8enno; _dans l'isle_, ka8ennagué; _au bout de l'isle_,
+tcha hot8ennokta.
+=Image=, kayatonchera hêyataa.
+=Imagine, j'=, guennonk tonnionk, chenonk tonnionk, hononkton.
+=Imbecille=, hiate honigonrata.
+=Imite, j'=, kenagueranik, chenagueranik, chagonagueranik.
+=Immobile=, hiate hotoria heronk.
+=Immodeste=, hiate hotehens.
+=Imparfait=, _qui n'est pas fini_, ason te 8adeyennichiahi; _plein de
+défauts_, ti 8ahetken hayata hien tatié.
+=Impatient=, honak8enchkon, _vel_ dehateriendokch.
+=Impatienter=, _je m'impatiente_, degateriendokch, dechate etc,
+dehaterien
+=Impitoyable=, hiate hodanitenron.
+=Importe=, _cela_, garih8anoron; _q'importe_, tocheg8a, _vel_ hah8eri
+hatié.
+=Importun=, _je suis_, akonhachon, sahonhachon, hahonhachon.
+=Importune, j'=, keyehonchterha, cheyahonchtaha, chagohonchterha.
+=Impression=, _cela fait impression_, gonigonragonh8aèh8asens.
+=Imprudent=, hiate dehayatoretta.
+=Impudent=, hiate haterakk8a.
+=Impudique=, hontehinadonehkon.
+=Incapable= _de etc_, godgihoha.
+=Incertain=, _je suis_, hìate haktoguensek, satoguensek, hotoguensek.
+=Incessamment=, onen g8ato.
+=Incision=, _je fais une_, degorinha, dechorinha, dehorinha.
+=Incise, j'=, keyatarichta, cheyatarichta, chagoyata etc.
+=Incommode=, hah8entonniat.
+=Incommoder=, _j'incommode quelqu'un_, keyodatch, cheyodatch,
+chagoyodatch.
+=Inconnu=, hiate honigonrayendas.
+=Incorrigible=, hiate had8ennahakk8a.
+=Incredule=, hiate hatondatch, _vel_ hiate horih8ioteronnia.
+=Inculte=, ason te kahient8i.
+=Indevot=, hiate horih8ihi8sti.
+=Indifferent=, hiate hachniach.
+=Indigne=, 8ahetken.
+=Indigestion=, _j'ai une_, guennaktiach, chennaktiach, hennaktiach.
+=Indiscret=, hakrih8agayen, sarih8agayen, hôri8agayen.
+=Indocile=, horih8ahetken.
+=Indolent=, hônoronsek.
+=Industrieux=, ag8egui nhé hayenk.
+=Inegal=, dehiote hen.
+=Inépuisable=, hiate hah8et ha ondokten.
+=Inevitable=, totchi hiah8enhi.
+=Inexorable=, hiate hatanitenrhé.
+=Infanterie=, hatiskenraguettat hektaguéchon hennes.
+=Infatigable=, hiate ta dehachkenheyons.
+=Infecté=, 8tkenkagras, _vel_ gasennahetken; _j'infecte_, kehiass8atta,
+cheyass8atta, chagoyas8atta.
+=Infiniment=, hag8ech.
+=Infirme=, _je suis_, haguetgiôha, satgioha, hotgioha.
+=Informer=, _je m'informe_, herih8a nondonk, cherih8a nondonk, chagori;
+_j'informe quelqu'un_, v. _j'avertis_.
+=Infuser=, _je fais_, gnanah8enta, chnanah8enta, hananah8enta.
+=Ingenieux=, ag8eguinhehayenk.
+=Ingrat=, hiaté hennonk tonnionk tchani onh8entenrhekk8a.
+=Inhume, j'=, kenontahach, chenontahach, chagonontahach.
+=Injures=, _je dis des injures_, kenanicherong8ach, chenanicheron etc,
+chagonaniche etc.
+=Inhuman=, v. _cruel_.
+=Innocent=, _il est_, hiaté herih8a nerag8en--onh8arih8ahechtina (_de ce
+dont on la accusé_.)
+=Inquiet=, _je suis_, hiate aknigonriôsek.
+=Insensé=, voyez _fol_.
+=Insolent=, _je suis_, hakrih8agate, sarih8agate, horih8agate.
+=Instant=, tchan8a honissèha; _à l'instant_, toké g8ato.
+=Instruire=, _j'instruis quelqu'un_,
+kerihoriennik, cherihoriennik, chagorihoriennik.
+=Insulter=, _j'insulte quelqu'un_, hadekeyeronnionk, hadechey,
+hadechagoyeron etc.
+=Interessé=, _je suis_, hasgasteniaron, _vel_ deh8aknonhianiek.
+=Interprette=, chagoh8ennagaadatch.
+=Interprette, j'=, krih8agadatch, chrih8agadatch, hari8agadatch.
+=Interieurement=, haknigonragonh8a.
+=l'Interrogation= s'exprime en mettant ken la fin du mot suivant.
+Ex: _Es ce toi_? isken? _cela est il bien_! netôken, _vel_ 8hianeréken.
+=Interroge, j'=, keyarondonk, cheyarondonk, chagoyarondonk, _vel_
+kerih8atakk8ach, cherih8a, chagorih8a.
+=Interromp, j'=, kerihoriennik, cherihoriennik, chagoriho etc.
+=Intime=, _mon intime ami_, onguiatsi, dziatchi, hônatchi.
+=Intimidé=, onhatchanitti; _j'intimide_, keyatetchanitta, cheyatet,
+chagoyatet.
+=Intrepide=, hah8eriaté.
+=Introduis= _quelqu'un_, kederonné, chederonné, chagoderonné.
+=Invectiver=, voyez _injurier_.
+=Inventer=, _j'invente une histoire_, gri8acheronniaha, chrih8a etc,
+harih8a etc.
+=Investis, j'=, 8atk8ahêg8a, dech8aheg8a, dehohahêg8a.
+=Invincible=, _je suis_, hiate hah8et onknênanianik.
+=Invisible=, hiate hoguent.
+=Inviser=, _j'invise d'un repas_, kenonkhé, chenonkhé, chagononkhé.
+=Inutille=, dont on ne se sert pas, hiate hechta; _cela est inutile,
+c'est en vain_, hiatarh8aton.
+=Joyeau=, _joyeau_, kanenhia noron.
+=Joindre=, _je joins une chose à unne autre_, degraneguenha,
+dechraneguen, dehara etc; _cela est joint_, degaraneguen.
+=Jointure=, _une_, deyossondera.
+=Joli=, hiô, _vel_ kattag8ahi.
+=Jonc=, hônôda.
+=Joüe=, _la_, kioguensagué.
+=Joüe=, _je_, deguienha, dechienha,dehayenha.
+=Jongle=, _je_, gatadotha, chatadotha, hatadotha, _vel_ keyatkatt8ach.
+=Jouet=, _il sert de_, onhatentoriata.
+=Jour=,
+ _le_, 8endé;
+ _il fait jour_, ourhenhi;
+ _le point du jour_, 8rhenguetdzik;
+ _long jour_, 8endes;
+ _jour court_, nih8endag8aha;
+ _un jour_, s8endata;
+ _tous les jours_, chetechon;
+ _mes jours finissent_, ongadondoktas;
+ _je donne le bon jour_, kenonronk8anionk;
+ _tu_, chenonronk;
+ _il_, chagononronk8a.
+=Journée=, _le chemin d'une_, hehioyondakk8i.
+=Joyeux=, _je suis_, haknigonrana8en, sanigonrana8en, honigonrana8en.
+=Irresolu=, _je suis_, de8nigonragué, desanigon etc, dehonigon.
+=Irrité=, honak8enhi; _j'irrite_, kenak8atanik, chenak8atanik,
+chagonak8atanik.
+=Isle=, kah8ennio; _à l'isle_, kah8ennagué.
+=Juger=, _je juge quelqu'un_, keyad8endetha, cheyad8en etc, chagoyan8en.
+=Juillet=, (hiarigona.)
+=Juin=, (ichakka.)
+=Jumeaux=, dehickhen; _nous sommes jumeaux_, dedikhen, dedgikhen,
+dehikhen.
+=Jupe= ou _braguet_, kak8aa.
+=Jusques la=, tononh8é; _jusques à quand_, 8entonké; _jusques à
+present_, toké hanen; _jusques à moi_, tcha hikta.
+=Juste au corps=, degananêta.
+=Juste=, _tout juste_, netôdzik, netodzik; _fusil juste_,----; _cela
+est juste_,----.
+
+
+ =L=.
+
+
+=La=, article,----.
+=Là=, adverbe, tonen; _par là_, to hag8ati; _là ou je suis_, tcha
+guideron; _de là_, tô; _par là_, nen hag8a.
+=Lac=, ganiataré; _le long du lac_, ganiatahaktatié.
+=Laboure=, _je_, guettakarhat8ach, chettakar etc; hohettakar etc.
+=Lache=, _dete du_,----; _je suis lache_, _peureux_, haguidogueré,
+saindogueré, hodogueré.
+=Ladre=, _je suis_, hagnion, sanion, honion.
+=Laid=, _je suis_, haguetken, chetken, hahetken.
+=Laine=, _de la_, hogonnh8a.
+=Laisse= _cila_,
+ _ny touche pas_, satka;
+ _je laisse quelque chose expres dans un lieu_, _ou je laisse
+garder_, gatakk8anayenha, chatakk8a etc, hatakk8anayen;
+ _je laisse échapper_, skeniaguenta, tcheniaguenta, shaniaguenta;
+ _je laisse_, _je permets_, kkahienha, chkahienha, hakkahienha;
+ _je laisse_, _j'abandonne_, voyez _abandonner_;
+ _je laisse par oubli_, gnigonrhenha, chnigonrhenha, hanigonrhenha.
+=Lait=, _du_, hononrachia.
+=Lame=, _une_, gahionta.
+=Lamente=, _je me_, degassint8ach,dechassint8ach, dehassiuta etc.
+=Lampe=, _unne_, hehnarakk8a, kahachera.
+=Lance=, _une_, gacheg8a rohaa.
+=Lance=, _je_, 8agadies, hêsadies, hehôdies.
+=Lancette=, dehiondadenint cha hechtakk8a.
+=Langue=, hônacha.
+=Langage=, _mon_, nig8ennoden, nich8ennoden, nihah8ennoden; _je parle un
+autre langage_, gad8ennondakk8a, chah8ennon etc; had8ennondakk8a.
+=Languis=, _je_, hagronhiaguens, saronhiaguens, hôronhiaguens.
+=Lapide=, _je_, onenhia keriotta, cheriotta, chagoriotta.
+=Lapin=, sk8ahen.
+=Lard=, k8ichk8ich hôdonsera.
+=Laquais=, onhanhas.
+=Larde=, _je_, degah8esta hodonsera, dechah8esta, dehah8esta.
+=Large=, _étoffe_, dehionihes, _vel_ hatag8enta.
+=Larme=, oukassera; _verse des larmes_, kkasseraris, chkasseraris,
+hakasseraris; _j'essuie les larmes_, kekasserag8eh8ach, chekassera etc,
+chagokassera.
+=Larron=, hanensk8ach.
+=Las=, _je suis_, hadeh8agueradietti, desaradietti, hadehoradietti.
+=Lasser=, _je me lasse_, hadegradietta, hadecheradietta, hadeharadietta.
+=Lavé=, hioharé; _je lave_, goharech, choharech, hoharech.
+=Lavement=, _je donne un lavement par le cul_, hetchigaragonh8a
+keneganhont8ack.
+=Laurier=, hahennagras, _vel_ hatatiach.
+=Laxatif=, dêyâgôdia tongottakk8a.
+=Le=, l'article _le_, _la_, _les_, ne s'exprimepoint en Iroquois, on met
+cependant quelque fois le mot chou apres celui dont il s'agit. Example:
+kanadgia, _la chaudierre_; kanadgiachon, _les chaudierres_; _le long_,
+haktatié.
+=Leche=, _je_, keganentch, cheganentch, haganentch.
+=Leger=, nih8kechté chayonha.
+=Lendemain=, _le_, honsahi8rhenha.
+=Lent=, _je suis_, haguiadachayen, sayadachayen, hoyadachayen.
+=Lendes=, _des_, hotginhontk8a.
+=Lequel=, chonnonk, _vel_ kanen ni hayatâa.
+=Lettre=, _j'ecris une_, keyiatonsek, cheyatonsek, chagoyatonsek.
+=Levé=, _il s'est_, hotkenh8i; _je me leve_, gatkenhach, chatkenhach,
+hatkenhach; _je leve quelque chose_, deguekk8ata, _vel_ deguek8a,
+dechek8a, dehak8a; _je leve une hache_, keyatchatong8asek.
+=Levre=, _la_, hechk8aa.
+=Levraut=, tahonta neguen 8st8achia.
+=Leurs=, ononrhe ona8en.
+=Lezard=, totich.
+=Liard=, arbre, skarok, _vel_ chkarok.
+=Liberal=, _il est_, hotiesen; _je suis_, hagatiesen; _tu es_, satiesen.
+=Libre=, _je suis_, gatat8ennio, chatat8enniô, hatat8enniô.
+=Lié=, kahrito; _je lie quelque chose_, knerinch, chnerinch, hanerinch;
+_je lie quelqu'un_, kecharontha, chagocharonta; _un homme lie_,
+hachanonda.
+=Lien=, henerinchta.
+=Lierre=,----.
+=Lieu=, _en quel lieu_? kanen.
+=Lievre=, tahonta naguen.
+=Ligne= _à pescher_, ontchirokk8a; _je pesche à la ligne_, atchiroch,
+chatchiroth, hatchiroth.
+=Liguer=, _se_, _il se sont ligués_, 8atondiechta.
+=Limaçon=, ganonchisseré.
+=Lime=, heranietta.
+=Lime=, _je_, granick, chranick, haranick.
+=Linge=, kagarinha.
+=Liquide=, hônanah8en.
+=Lis=, _je_, de8akiatoncherag8aritti, desaya etc, dehoyaton etc.
+=Livre=, kahiatonchera.
+=Livre=, _poids_, skatkoncherata.
+=Livrer=, voyer _donner_.
+=Loger=, _je loge la_, tônin 8agnonchiahien, sanonchiahien, hononchia.
+=Loin=, hinon; _tres loin_, hinon gôna.
+=Loisir=, _je n'ai pas le_, haguiodéché, sayodéche, hoyodéché.
+=Long=, hous; _tu es long à faire_, chiodé tingui tcha chonniaha, _vel_
+sachayen; _la longue_, _il fera la longue_, nhenheronniag8a; _tout du
+long_, haktatiéha, _tout le long du bord_, haktatié.
+=Longtemps=, honissé.
+=Lorsque=, toqué; _pour lors_, togué.
+=Lot=, _un_, kayakonk; _je fais les lots_, guiakonk, chiakonk, hayakonk.
+=Louche=, _je_, kkakkarinhré, chkakkarinrhé, hakakka etc.
+=Louche=, hagakkarinhré.
+=Loue=, _je_, _je gage_, ongnenniasek, (_on me prete_) ekkariakch, (_et
+je payerai_); hesenniasek (_on te prete_) enchkariak; onhenniasek (_on
+lui prete_) enhakariak.
+=Loüe=, _je_, _je donne des louanges_, dekerincharoiik, decherinsaronk,
+dechagorin etc.
+=Loup=, tahionni.
+=Loutre=, sk8ayen.
+=Lourd=, hoyadakchté.
+=Louppe=, hôtzikkota.
+=Luette=, _la_, ogoncta.
+=Luisant=, teyostatek; _cela reluit_, deyoserennatek.
+=Lumierre=, deyorhatek.
+=Lune=, _la_, karakk8a sonrekha; _croissant de la lune_, asonte
+dgioterakk8ichiahi; _plein de la lune_, dgioterakk8ichiahi; _decours de
+la lune_, sagarakk8atton.
+=Lunette=, hatkonchotchera hêgârha.
+=Lutter=, _je lutte_, degatatienaonch, dechatatiena etc, dehatatiêna
+etc.
+=Luxurieux=, henhroncheranonh8é.
+=Lui=, ahonrha; _elle_, ahonha.
+
+
+ =M=.
+
+
+=Ma=, _mon_. Le pronom _ma_, _mon_, s'exprime comme je l'ai dit au
+commencement de même que le verbe possessif _j'ai_ par les lettres hak,
+qu'on met audevant de la chose, appartenant la place des deux
+premieres qui composent le mot simple. Ex. gahonha, _un canot_;
+hakkonha, _mon canot_; gachionra, _un fusil_; hakchionra; _mon fusil_.
+=Maché=, deh8atehkahon; _je mache_, degatchkata, dechatchkata,
+dehatchkata.
+=Machoire=, _la_, hoyoguensa.
+=Madame=, hotonhissen. _Madamoiselle_,----.
+=Madrier=, och8engaa.
+=Magazin=, tcha ontenninonta.
+=Mai=, _un_, kaninharôta.
+=Mai=, le mois de, voyez supp. mois, (ganerattogona.)
+=Maigre=, _je suis_, hagati8en, chati8en, hôti8en.
+=Main=, _ma_, kechotta, chechotta, hachotta; _je serre avec la main_,
+guiena8akonk.
+=Maison=, _ma_, haknonchiayen, sanonchiayen, hônonchiayen.
+=Maitre=, _je suis maitre de quelque chose_, g8enniô, ch8enniô,
+hah8enniô, _vel_ hi hagah8en, is sa8ea, aonrha hoh8en; _je me fais le
+maitre_, _je m'approprie_, gadad8enniochta, chatad8en, hatad8en.
+=Mal=, _j'ai_, hagnonhaktanik, sanonhaktanik, hononhaktanik.
+=Malade=, _je suis_, haguenhraras, sanhraras, honhraras.
+=Maladie=, _tout maladie generalle_, ganonchi8tarines.
+=Mal aisé=, onhit.
+=Maladroit=, _je suis_, haguenhis, sanhis, onhis.
+=Malfait=, (_quelque chose_), konhihi; (_quelqu'un_), hayata hetken.
+=Male=, _unne_, kahonchera.
+=Mâle_, hatgîna.
+=Malgré= _moi_, dehonharahiadakk8a;
+ _malgré toi_, diesarayadakk8a;
+ _malgré lui_, thon harayadakk8a.
+=Malheureux=, _je suis_, gaterass8a hetken; _tu_, chaterass8a;
+haterass8a.
+=Malhabile=, _je suis_, hagueyennahetken, cheyenahetken; _il_, hayena.
+=Malicieux=, _je suis_, hagrih8ahetkeri; _tu_, chrih8a; _il_, harih8a.
+=Maltraiter=,
+ _je maltraite_ (_de parolle_), kedach8ahens, chedach8ahens, chagoda
+etc;
+ _je maltraite_ (_de coups_), kekarioch, chedarioch, chagodarioch.
+=Mamelles=, gononrachiagué.
+=Manche=, _un_, héh8ennohahokk8a.
+=Manche=, _unne_ skanintchagaratti.
+=Mander=, _je mande quelqu'un_, hekenonkhi, chenonkhi, chagononkhi.
+=Mangé=, hôgui, _vel_ hôgarien; _je mange_, higuekch, hichekch, hihekch,
+_vel_ gatekonia, chatekonia, hatekonia; _bon manger_, hôgah8i; _je
+donne à manger_, kedgientanik, chedgientanik, chagodgien etc; _je fais a
+manger_, gatkastonk, chatkastonk, hatkastonk.
+=Manier=, _je manie_, _je touche_, 8aguiêna, 8achiêna, 8ahayêna.
+=Manquer=, _je manque de_, haguiéh8as, sayéh8as, hôyèh8as; _je manque
+mon coup_, sagatt8atta, sachatt8atta, sahatt8atta; _ny manque pas_,
+hak8i sanigonrhenha.
+=Marais=, _un_, 8chaguendayen, _vel_ kahentayen.
+=Marchand=, hatendinonk.
+=Marchandises=, hontenninonta, _vel_ hatak8ennia.
+=Marcher=,
+ _je marche_, higué, hiches, hires;
+ _je marchois_, higuesk8a;
+ _j'ai marché_, 8aguetti;
+ _je marcherai_, hengué;
+ _subjonctif_, _je marcherois_, ahigué;
+ _j'aurois marché_, ahonguettihna;
+ _j'aurai marché_, ahonguettik;
+ _il marche de bonne grace_, hayaniô;
+ _je marche vite_, gnianore;
+ _tu_, chianore;
+ _il_, hayanore;
+ _je marche doucement_, skenonhigué, chkenonhigué, chkenonhires.
+=Marche=, _une longue_, âhahis.
+=Marche=, _degré_, heratinchta.
+=Marché=, _à bon_, 8atiesen.
+=Marecage=, nikentaha.
+=Mareschal=, garondanenk8ik... dehattakonniennik.
+=Mari=, _un_, kanakk8a.
+=Marié=, honiagni; _mariée_,----.
+=Marie=, _je me_, haguenniakch, saniakch, honiakch; _je me demarie_,
+sagadekachionch, hagueniaguihna.
+=Marmite=, deganontonta.
+=Marqué=, kayanati; _je marque_, guianata, chianata, hayanata.
+=Marraine=, _ma_, hakchennah8i.
+=Marri=, _je suis_, skatatreh8atta, tchatatreh8atta, shatatreh8atta.
+=Mars=, mois de, v. supp. mois, (tichkona.)
+=Marte= ou _martre_, tchêrannoha.
+=Marteau=, heh8ahechta.
+=Masque=, ontkonchorechta.
+=Masque=, _je me_, gatkonchorech, chatkonchoreck, hatkonchôrech,
+=Massacré=, onhanon8ariakon; _je massacre_, kenonh8ariakonk,
+chenonh8ariakonk, chagonon8ariakonk.
+=Masse= ou _massue_, kadgikk8a.
+=Masson=, hanonchonniaha, _vel_ hastenronniaha.
+=Mast=, _un mast de canot_, harontodakk8a.
+=Matelas=, _un_, honnisorakk8a.
+=Mâte=, _je mâte en canot_, grondota, chrondota, harondota.
+=Matelot=, 8sechtogon 8ng8é.
+=Matin=, _le_, ourhenhigué.
+=Matinée=, _la_, h8rhenhigué ha.
+=Matinal=, hayé h8ata.
+=Matou=, tagos.
+=Matrice=,----.
+=Mauvais= _à mange_, 8ahetken hahiek; _mauvais_, parlant d'un homme,
+hahetken; _mauvais_, parlant de quelq. chose, hetken.
+=Mechant=, v. _mauvais_.
+=Meconnoissant=, v. _ingrat_; _je meconnois quelqu'un_, hiate skeyentes,
+hiate tcheyentes, hiate tchagoyentes; _je me meconnois_, hiate
+skatadientes.
+=Mecontent=, hiaté hônigonriôsek.
+=Mecontente=, _je_, skenigonrat8atta.
+=Medecin=, hatedgiens. Voy. lesupplement. (Medecinne, hononk8atchera.)
+=Medecine=, _je_, kenonk8atcheranont8ach, chenonk8atchera, chagononk8at
+etc.
+=Medis=, _je_, keh8ennôtas, cheh8ennôtas, chagoh8ennôtas.
+=Medisant=, chagoh8ennotachkon.
+=Mefie=, _je me_, hagatenhaha, chatenhaha, hatenhaha.
+=Mefiant=, _je suis_, hagarharé, sarharé, harharé.
+=Megarde=, _je l'ai fait par megard_, hiase h8aguetti.
+=Meilleur=, na ne oga8i, _vel_ na ne 8yanere.
+=Mêlé,= teyodiechti; _je mele_, deguiechta, dechiechta, dehahiechta.
+=Mêle,= _ils sont pêle mêle_, degondiechti.
+=Melon d'eau,= onionchiagaté; _melon françois_, kanionchiagras.
+=Membre= _viril_, honera.
+=Même,= _sagata._ (V. _mesme._)
+=Memoire,= _j'ai bonne memoire_, haknigonro8anen, sanigon etc, honigon.
+=Memorable,= hiate ayagonigonrhenha.
+=Menace,= _je_, kenhariong8ach, chenhariong8ach, chagonharion.
+=Mesnage,= _je_, _je suis mesnager_, kchenonniaha, schenonniaha,
+hachennon etc.
+=Mandiant,= konegachkon, _vel_ hanekha.
+=Mandie,= _je_, keneganik, cheneganik, haneganik.
+
+=Mene,= _je_, kuéderonné, _vel_ keyatenhah8i, cheyaten etc; _il_,
+chagoyaten; _je le mene voir etc_,----.
+=Menterie,= onnoyenda.
+=Ments,= _je_, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.
+=Menteur,= hodanoyen.
+=Menton,= ohiôha.
+=Menu,= nih8asseratiêha.
+=Mepriser,=
+ _je méprise quelqu'un_, keguenranik, cheguenranik, chagoguenranik;
+ _je suis meprisé_, hiate onkkrakk8i, hiate hesarakk8i, hiate
+honherakk8i.
+=Mer,= _la_, ganiatar8anen.
+=Merci,= _grand_, niah8an.
+=Mere,= _ma_, hagnourha, san8rha, hon8rha. Quand on l'apelle on dit:
+haha, _ma mere_; _du coté maternel_, kanohencheragué hag8ati; les enfans
+des deux soeurs appellent leur tante leur mère, ils sont aussi leurs
+fils la manière des Iroquois.
+(=Merisier=, _le_, hennichkaha.)
+=Merite=, _homme de_, onharonnienchta.
+=Meriter=, _il merite cela_ (_en bonne part_) netotdgik tchani onhayato
+dinchta; _il n'a que ce qu'il merite_ (_en mauvaise part_) hodayanerinha
+netodgik chan8a, hoyatah8cnha.
+=Merle=, _grive_, tchichkaga.
+=Mesme=,
+ _c'est de mesme_, netôdzik:
+ _je suis du même avis que toi_, sade honguinigonrotin;
+ _en même temps_, tokédgik;
+ _c'est de même que si etc_, sadehiot;
+ _non pas même celui la etc_, hia na ganka tchato.
+=Messager=, horih8enhah8itta.
+=Messe=, _la_, hohachin hatgiens tadgi, _vel_ outerennayenha; _j'entends
+la messe_, hagaterinnayen hohachin.
+=Mesure=, onteniendenchta; _à mesure que_, n'hag8a.
+=Mesure=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten.
+=Metamorphosé=, hoya hotatiatondat8i, _vel_ deyotiatadênion.
+=Metal=, _cuivre_, henatgionniata.
+=Mettre=, _je mets la_, to 8aguien, to 8achien, to 8ahayen; _je mets
+apart_, heren hêguienha, hechienha, hehayenha.
+=Meunier=, hatetcheronniaha.
+=Meur=, 8tchichiahi; _fruit meur_, ohiari.
+=Meure=, 8sahies.
+=Meurier=, sahies garonda
+=Meurir=, _les fruits meurissent_, ohiari hatié.
+=Meurtri=, ohrahennata hen; _je meurtris quelqu'un_, kerahennatach,
+cherahen etc, chagoraheu.
+=Mi=, _à demi_, achênon.
+=Midi=, garonhiahen, _vel_ endiek.
+=Miel=, orana8enda.
+=Mie= _de pain_, orakk8a gonh8.
+=Mien=, i hagah8en; _le tien_, is sa8en; _sien_, ahonrha hoh8en.
+=Mieux=, le comparatif _mieux_ ne s'exprime qu'en montrant les choses
+comparées et disant de l'unne: _celle la est bien_, (nayé ting8ach)
+_vel_ nêtôdgik, lorsqu'il y a, _il vaut mieux_.
+=Mil=, nombre, 8assen tch8enniah8é.
+=Milieu=, _le_, achénonk; _au milieu de nous_, ded8ayatoguen; _au milieu
+de la ville_, kanathin.
+=Mince_, kagarinha.
+=Mine=, _je fais la_, hagatkengrenti, satkengrenti, hotken etc; _j'ai
+bonne mine_, haguiataganonni, sayata etc, hoyata etc.
+=Minuit=, assontin.
+=Miracle.=
+=Miroir=, hatkonchotchera.
+=Misérable=, _je suis_,----.
+=Mis=, to gayen.
+=Mitaines= _mes_, hoguenniotchera, senniot etc, honniot etc.
+=Mobile=, ahondakta, _vel_ hatoriaheronk.
+=Mode=, v. _façon_.
+=Modere=, _je me_, skenonha, gatatonniaha.
+=Moderne,=----.
+=Moeurs=, _nos_, tcha ni ag8ayeunodin.
+=Moi=, î, _vel_ hî, on appuie beaucoup sur l'î.
+=Moindre=, hocht8i.
+=Moineau=, garioha.
+=Moins=, hodgidacht8i; _tout au moins_, honsk8aha; _le moins que tu
+pourras_, enchatkenrata hahiguen; _tu en as le moins_, on tourne, _il en
+a le beaucoup_, hissôa hôyen; _j'en donne moins_, guecht8ata,
+checht8ata, hacht8sata.
+=Mois=, s8ennidata. Nom des mois,
+ _janvier_, dziotaragona;
+ _fevrier_, tichha;
+ _mars_, tichkôna;
+ _avril_, ganerattoha;
+ _mai_, ganerattogona;
+ _juin_, ichakka;
+ _juillet_, hiarigôna;
+ _aoust_, chereské ha;
+ _septembre_, chereské gona;
+ _octobre_, kenten ha;
+ _novembre_, kentengôna;
+ _decembre_, dziotoré ha;
+ _un mois_, dgionnidata.
+=Moisi=, 8chkenharé.
+=Moisson=, _temps de la_,----.
+=Moite=, honanah8en.
+=Moitié=, _la_, sate8achenonk; _par moitié_, achenonk.
+=Mol=, nyohrodinha; _cela s'amolit_, ohrodins.
+=Mon=, s'exprime en mettant devant le substantif ces trois lettres: hag.
+Ex. assaa, _couteau_; hagassâa, _mon couteau_.
+=Monceau=, kaguéhron.
+=Monde=, _le_, 8entgiag8egui; _beaucoup de monde_, kendiok8ânin.
+=Monstre=, kahetken gôna.
+=Mont=, hônondahra.
+=Montée=, honetota atti.
+=Monter= _une côte_, _je monte_, knetotahach, chnetotahach,
+hanetotahach; _je monte dans une chambre_, gratinha, chratinha,
+haratinha.
+=Montrer=, _je montre au doigt_, keyatchiatanik, cheyatchia etc,
+chagôyat etc; _je montre quelque chose à quelqu'un_, kenatonnik,
+chenatonnik, chagonatonnik; _je me montre_ (_caché que j'etois_),
+gadodachionch, chadodachionch, hadoda etc.
+=Montre=, _unne_, karakk8ichiakch, _vel_ karakk8a gahenhionk.
+=se Moquer= _de quelqu'un_,
+ _je me moque_, keyatentoriata;
+ _tu_, cheyatentoriata, chagoyatentoriata;
+ _c'est en se moquant que etc_, ôchoretakk8a;
+ _on se moque de moi_, hongatentoriata.
+=Moqueur=, _je suis_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hochoretakk8a;
+=Morceau=, degayagui; _morceau de viande_, otchokk8a.
+=Mordre=,
+ _je morde_, kerich, cherich, chagorich;
+ _je te mord_, gonrich;
+ _tu me mord_, chkrich;
+ _je le mord_, herich;
+ _il me mord_, hagrich;
+ _tu le mord_, hécherich;
+ _il te mord_, hiarich;
+ _il le mord_, hôrich;
+ _je mordois_, krichk8a;
+ _j'ai mordu_, krigui;
+ _j'avois mordu_, kriguina;
+ _je morderai_, engrik;
+ _je morderois_, enhegrik;
+ _j'aurois mordu_, aongriguihna;
+ _j'aurai mordu_, ag8a engrik;
+ _mordu_, karigui.
+=Maure=,----.
+=Morfondu=, _je suis_, hagatorach, chatorach, hatorach.
+=Moribond=, _je suis_, de8akk8atonch, desakk8atonch, dehok8atonch, _vel_
+gadatchensek, chadatchensek, hodatchensek.
+=Mort=, _la_, ne se dit point; ohrenich; _je condamne à la mort_,
+keyad8entetha, cheyad8en, chagoya; _je pleure la mort_, kenas, chenas,
+chagonas; _je cherche la mort_,----.
+=Mort=, kahonhêyen, _vel_ hochkenna.
+=Mortellement=, enhiahi hèyata.
+=Mortier= _à massonner_,----; _mortier_, kanigakta.
+=Mortifié=, _chagrin_, dehoriendaninseronk; _je mortifie quelqu'un_,
+dekeriendanintanik, dcherien, cechagorien etc; _viande mortifiée_ ne se
+dit point; _se mortifie_, dehatatenhonkariatta, _vel_
+gatateronhiaguenta.
+=Morue=, hetginonkera.
+=Morveux=, _je suis_, haguetginonk8arota, satginonk8a etc, hotginon etc.
+=Mot=, dgie h8ennata, _vel_ skari8ata;
+ _je ne dis mot_, hiachtente guiheron, hiachtente chicheron,
+hiachtente henheron;
+ _ne dis mot_, ak8i chtente chicheron;
+ _je prend au mot_, ne se dit point;
+ _mot mot_, skata chongué.
+=Motte de terre=, ohetta g8aronton.
+=Moucher=,
+ _je mouche une chandelle_, kchichtohag8ach;
+ _je mouche quelqu'un_, ketchinonkerague8ach;
+ _tu_, chetchi; _il_, chagotchinon etc;
+ _je me mouche_, gadatchinonkeragué8ach;
+ _tu_, chadat etc;
+ _il_, hadat etc.
+=Mouchoir=, hontehinonkerague8atta.
+=Moud=, _je_, ketetha, chetetha, hatetha.
+=Mouelle=, hostaronh8a.
+=Mouillé=, ôhranonh8en;
+ _je mouille quelque chose_, gnana8enta, chnana8enta, hanana8 etc;
+ _je mouille quelqu'un_, keyadosserach, cheyadosserach,
+chagoyadosserach.
+=Moulé=, ganana8enti.
+=Moule=, _un_, ne se dit point.
+=Moulin=, ganigakta.
+=Mourant=, (voyés moribond,) enheyonseré.
+=Mourir=, _je meurs_, quiheya, chiheya, hiheya.
+=Mousquet=, voir _fusil_.
+=Mousse= _qui est aux arbres_,----.
+=Moutarde=,----.
+=Mouton=, tiotinagaronton ha.
+=Mouvant=, hatoriaheronk; _je mouve_, gatoriahronk, chatoriahronk,
+hatoriahronk.
+=Mouvement=, ontoriahronk.
+=Moy=, î.
+=Moyen=, _je n'ai pas le moyen_, hiate 8aguien.
+=Müe=, _il_, (pour une bete) 8atkonh8enta; (pour un oiseau)
+8adenag8entha.
+=Mugis=, _je_, gatâa, chatâa, hatâa.
+=Mur=, _muraille_; _je fais un mur_, guechtinronniaha, chechtin etc,
+hachtinronniaha.
+=Museau=, kanionehagué.
+=Mutilé=, pour un bras, dehodenintchiagui.
+=Mutin=, _je suis_, hagaderihori, chaderihori, hôderihôri, _vel_ hiate
+horatchkon, _il ne veut pas ceder_.
+=Mutine=, _je me_, gadadenak8atanik, chadadenak8atanik, hadadenak8a etc.
+
+
+ =N.=
+
+
+=Nager=, _je nage_, _je me baigne_, gateniondes, hateniondes,
+hateniondes; _je nage en canot_, kka8et, chka8et, haga8et.
+=Nage=, _je suis en_, gatarihens, chatarihens, hatariens, _vel_
+de8aktonk8ahas.
+=Nageoire= _d'un poisson_, ona8ena.
+=Nain=, _un_, nyhanenhiag8aha, _vel_ haht8i.
+=Natif=, _je suis_, gnaguera, chnaguera, hanaguera.
+=Nation=, _ma_, ag8anaguera, _vel_ saguion8entgiata; _de quelle nation
+es tu_, hotno8a chiadotin.
+=Natte=, kentchka ha.
+=Nature=, _cela lui est naturel_, sahôhierat.
+=Naufrage=, _j'ai fait_, hakonhiohi, sahonhiohi, ohonhiohi.
+=Navigable=, hehoyondietta.
+=Naviger=, _je navige_, konhiondies, chonhiondies, ahonhiondies.
+=Navire=, gahonhiô8anen.
+=Nay= ou _né_, gonaguerati.
+=Ne= devant l'imperatif francois s'exprime par ak8i. Ex. _Ne fait pas
+cela_, ak8 tônô8a chiêra. _Ne_ dans l'interrogation s'exprime par ken.
+_N'est ce pas toi_? hia ken is.
+=Necessaire=, tiotkont hechta.
+=Nefle=, il n'y en a point dans ce continent.
+=Nege=, ôgra; _il nege_, okrondies; _combien y a t-il de nege_? kanin ny
+okrayen _vel_ kanin ny onniêyen.
+=Negliger=,
+ _je neglige_, hiate gasterista;
+ _tu_, hiate chasterista;
+ _il_, hiate hasterista.
+=Negoce=, ce terme n'est point en usage chez eux.
+=Negre=, kahontzi.
+=Nerfe=, dzinonhiata.
+=Nerveux=, hotzinonhiata gaté.
+=Néz=, onionchia.
+=Net=, _ou il ne paroist rien_, hiachtenté, hotiêrin; _net_, _lavé_,
+korague8en.
+=Netoye=, _je_, krague8ach; _tu_, chrague8ach; _il_, harague etc.
+=Neud=, otgikk8aronda.
+=Neveu=, _mon_, gon yen 8aden, cheyen8aden, chagoyen8aden.
+=Neuf=, assez; _tout neuf_, assédgik.
+=Neuf=, nombre, 8aderon.
+=Ni=, hia.
+=Niais=, hôdé; _je suis_, haguidé; _tu es niais_, saindé.
+=Nid=, hotinnachin, _vel_ honakk8ahra.
+=Niece=, voyez _neveu_.
+=Nie=,
+ _je_, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha;
+ _je niois_, gatonhihakk8a;
+ _j'ai nié_, 8agatonhihi;
+ _j'avois nié_, gatonhihihna;
+ _je nirai_, engatonhiha;
+ _je nirois_, hagatonhia;
+ _j'aurois nié_, aongatonhihihna;
+ _j'aurai nié_, nengatonhiha.
+=Nippes=, tiatah8it cherachon; _nippes mettre dans des souliers
+sauvages_, hatatitchera.
+=Noble=, _je suis_, kchenno8anen; _tu es_, schenno8anen; _il est_,
+hachenno8anen.
+=Noces=, ce terme n'est point usité.
+=Noël=, _feste_, sahennaguerat Jes8s.
+=Noir=, oss8endogon, _vel_ hontzi.
+=Noircis=, _je_, gass8endosserach, chass8endosserach, hass8endosserach.
+=Noisette=, ôcha8issera.
+=Noix=, ôchôg8a.
+=Nom=, _mon_, hakchinna, sachinna, hochinna; _je nomme le nom de
+quelqu'un_, keyasonk, cheyasonk, chagoyasonk;_comment cela se
+nomme-t-il_? hot kayadzi.
+=Nombre=, _je_, gassetach, chassetach, hassetach.
+=Nombril=, _mon_, haguitchetota, saintchetota, hotchetôta.
+=Non=, hia, _vel_ hiakten.
+=Nonante=, 8aderon ni8assin.
+=Nord=, hôtôrégué hag8a.
+=Nos=, chong8a.
+=Notre=, chongui, (onguionrha ong8a 8en.)
+=Noué=, kanonok8arota; _je noud_, gnonok8arota, chnonsk8arota,
+hononsk8arota.
+=Nourri=, ônadgientanik; _je nourris_, kedgientanik, chedgientanik,
+chagodgientanik.
+=Nourisse=, hanong8erhata, (_elle donne son lait_.)
+=Nourisson=, onhanong8erhata, (_on lui donne du lait_.)
+=Nous=, onguionrh8a; _vous_, s8aonrh8a; _eux_, ononrh8a; _duel_,
+ognonrhaa, snonhaa, ononhaa; _nous sommes deux_, dehaguiatagué; _vous
+etes deux_, dedgiatagué; _ils sont deux_, dehiatagué. (V. _pronom_.)
+=Nouveau=, orih8assé; _fruit nouveau_, achia ohhiari.
+=Nouvellement=, âchiadgik.
+(=Novembre=, kentengona.)
+=Noyeau=, oninchta.
+=Noyé=, gochkohi; _je me noye_, gueskonha, chechkonha, hachkonha; _je
+fais noyer_, keskonha, chechkonha, chagochkonha.
+=Noyer= _dur_, oninnogaha; _noyer tendre_, hoguie8atta; _noyer longues
+noix_, dgiôchog8ess; (_aux noix rondes de France_, oguieh8ada.)
+=Nu= ou _nud_, k8asseron;
+ _je suis nud teste_, hiate haknonrori, sanonrori, hononrori;
+ _je vas nuds pieds_, hagachkonchon higué, hiché;
+ _il_, hirers.
+=Nuage=, hotchiguera ronnion.
+=Nuée=, hotchiguera.
+=Nuire=, _je nuis à quelqu'un_, dekayete8en, nah8eriasek decheya,
+dechago etc.
+=Nuit=, sonrek; _il fait nuit_, hôgarah8i; _minuit_, assontin; _la nuit
+vient_, dehiogarah8i hatié.
+=Nul=, hia chongara.
+=Nulle= _part_, hia ganka.
+
+
+ =O=.
+
+
+=Obeis, j'=, ke8ennarakk8a, che8ennarakk8a, chogo8enna, ou bien
+gatondatch, chatondatch, hatondatch.
+=Obligé=, _je te suis obligé_, nia8an chkiterhekk8a, c'est à dire, _je
+te remercie tu m'a secouru_; _tu m'obligera_, hachkita nitenra; _je suis
+obliger de faire etc_, _obliger_, _contraindre_, _etc._
+=Obscurci=, de8atta sondiak.
+=Obscur=, _lieu obscur_, deyodassondarigui.
+=Observe, j'=, deguiato8etta, _vel_ de8akuenrayen.
+=Obstiner=, _je m'obstine à ne etc_, gaderayadakk8a, chaderaya, haderaya
+etc.
+=Occident=, tcha dehatchot8ach hag8a.
+=Occupé=, _embarrassé_; _je suis occupé_, haguiodé, sayodé, hôyôdé.
+=Occuper= _un lieu_, _j'occupe_, gnaguere, chnaguere, honagueré.
+=Océan=, ganiatara 8anangona.
+=Occasion=, _quand l'occasion st presentera je lui ferai le meme
+plaisir_, 8enton guig8a tonin sheyera tcha ni haguierin, c'est à dire,
+_il pourra être un tems_, _quand je ne sais pas_.
+=Octobre=, kentenha.
+=Odeur=, _bonne_, oga8i tcha 8agras, _vel_ gasinniô; _mauvaise odeur_,
+gasinna hetken.
+=oeil=, _mon_, kegara, chegara, hôgara; _oeil_, hegâra; _bel oeil_,
+8gariô.
+=oeillade=, degatkarikkont.
+=oeuf=, onhonchia.
+=Offenser=, _j'offense quelqu'un_, kenigonrahetkenta, chenigonra etc,
+chagoni etc.
+=Offre, j'=, kehiah8e, cheyah8é, chagoyah8é. _Offrir_ et _donner_ parmi
+des Iroquois c'est la meme chose parceque celui à qui l'on offre seroit
+incivil s'il refusoit, et il prend toujours.
+=Ognon=, ononch8anen.
+=Oindre=, voyés _graisser_.
+=Oiseau=, gariôha.
+=Ombrage=, outinhanochti.
+=Ombre=, outinhano.
+=On=, particule. _On l'aime_, il faut dire, _ils l'aiment_,
+onhanon8es.
+=Ongle=, _mon_, haguetta, sahetta, ôhetta.
+=Onze=, 8ssin skata kahré.
+=Oncle=, _mon_, gnossens; _ton_, hianossens; _son_, honossens.
+=Opinion=, _c'est mon opinion_, nane 8aknigonrotin; _c'est ton etc_,
+nane sanigonrotin; _c'est son_, nane honigonrotin.
+=Opiniatre=, voyez _mutin_.
+=Opposer= _au sentiment de quelqu'un_, _j'oppose_ etc., hiate
+gri8anon8es, hiate chri8anon8es, hiate hori8anon8es.
+=Opte, j',= grag8ach, chrag8ach, harag8ch.
+=Opulent,= _je suis_, 8âkkâté, sag te, hôg te.
+=Or=, 8ichtanoron tzitk8arogon.
+=Orage,= dagah8ennotatié (_tonnerre_) 8stara (_et pluie_) degondiesti
+(_meslée._)
+=Orange,= fruit.
+=Ordinaire,= _c'est mon ordinaire_, songuierat, sesayerat, sahôyerat.
+=Ordre,= _je donne_, gatenhas, chatenhas, hatenhas; _je mets d'ordre_,
+gadeyennonniaha, chadeyennon, hadeyennon etc.
+=Ordure=, ha8ennokkera chonha.
+=Oreille,= ohonta.
+=Oreiller,= ontkonserakk8a.
+=Orgueilleux=, gnayé, chnayé, hanayé.
+=Orient,= tkarakk8inkens, hag8a.
+=Orme,= kahongaha; (_orme blanc_, hochkera.)
+=Orteil,= onhiag8ira.
+=Ortie,= hôhèchera.
+=Os,= hechtienda.
+=Ose, j',= hiate gatigueronha; _tu,_ chatigueronha, hiate hatigueronha.
+=Oseille,= oneratta deyoyodgich.
+=Osier,= osetta.
+=Ours,= ôqu8ari; _ourson_, ôtatchera.
+=Otage,= karih8a nonna; _j'ote_, dekték8ach, dechak8ch, dehak8ach.
+=Ou,= kanin; _le village ou j'ai esté_, hadekagakton; (_ou vas tu_,
+kanin 8aché; _d'ou viens tu_, kanin dachetta; =par ou=, kanin hag8a.)
+=Ovale,= hons deyot8enonni.
+=Oubliois, j',= knigonrhensk8a;
+ _j'ai oublié_, haknigonrhenhi;
+ _j'oublie_,knigonrhens, chnigonrhens, hanigonrhens;
+ _j'avois oublié_, knigonrhenhihna;
+ _j'oublirai_, enknigonrhensa;
+ _je t'ai oublié_, gonnigonrhenhi etc.
+=Oui=, nètô, nayé, ni8, tignech, hê-én.
+=Oüis, j'=, gatondé, chatondé, hotondé.
+=Outarde=, kahonk.
+=Outil=, ontierata.
+=Outre=, _je perce d'outre en outre_, degongotta, dechongotta,
+dehongotta.
+=Ouvert=, 8tenhotong8en, _vel_ ganhotong8en; _je parle à coeur ouvert_,
+haknigonrag8egui (_de tout mon coeur_) haguètaha (_je parle_.)
+=Ouvrage=, gonniaha; _il y a bien de l'ouvrage_, hissoa hayagoyodenha.
+=Ouvre, j'=, guenhotong8ach, chenhotong8ach, hanhotong8ach.
+=Oye=, konkha, _vel_ d8ad8enniakch.
+
+
+ =P.=
+
+
+=Pacifique=, onigonriô.
+=Paie=, _je_, voyé's _je paye_.
+=Paille=, hochtondera; _une paille_, dgiochtonderata.
+=Pain=, orakk8a.
+=Paire=, _une_, tegni.
+=Pays=, _mon_, hagonh8entgiagué, chou8entgiagué, ahont8enigiagué; _de
+quel pays es tu!_ chon rhonon? _vel_ kanin rhonon?
+=Paitre=, _il paist_, ha8ennokerach.
+=Paix=, chkenon;
+ _on est en paix_, hiaté hagoderi ô;
+ _ils out fait la paix_, schkenon shonadon;
+ _ils rompent la paix_, dgionderiocheré;
+ _paix la! taisez-vous_! dgiatierink.
+=Pale=, _je suis_, de8aguechkennadiagui, desachkennadiagui,
+dehochkennadiagui.
+=Palis=, _je_, dkechkennadiak, tchechken etc, thakkenna etc.
+=Pamé=, honigonratton.
+=Panchant=, _le_, kakarinhré.
+=Panche=, _je me_, gatchaktonch, chatchaktonch, hatchak etc, _vel_
+gadiatkarinratch, chadiatkarin etc, hadiat etc; _il panche de ce coté
+là_, nen hag8a kagarinré.
+=Pannier=, kahassera.
+=Panse=, _la_, 8neguerinda.
+=Pante=, 8agarenhré, _vel_ ontonharonnentakk8a.
+=Papier=, kayatonchera.
+=Papillon=, anah8en.
+=Pasques=, tcha nens hatonhek.
+=Paquet=, kahrêna;
+ _je fais un paquet_, khrenonniaha, chrenon etc;
+ _je delie un paquet_, krenagatchonch, chrenagat etc;
+ _je charge un paquet_, gatrenaraha, chat, hatrena etc,
+=Par=, _par là_, nenhag8a; (_par icy_, to hag8a) _par ou_, kanin hag8a;
+_partout_, g8atigag8egui; _parceque_, garihonnia: (_par la ville_,
+ganataguéchon.)
+=Paradis=, garonhiagué.
+=Parasite=, hakk8anen.
+=Parcours=, _je_, guêsonk, chêsonk, rhêsonk.
+=Pardonne=, _je_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
+=Paré=, hodiadacheronni; _je me pare_, gadiadacheronniaha,
+chadiadacheron etc, hadiadacheron etc.
+=Parer=, _je pare un coup etc_, gadennahag8ata.
+=Parent=, _mon_, kenonk8a, chenonk8a, chagononk8a.
+=ParesseuX=, _je suis_, haknoronsek, sanoronsek, honoronsek.
+=Parfais=, _je_, gadeyennichiak, chadeyennichiakch, hadeyennichiak.
+=Parfait=, 8adeyennichiay; _homme parfait_, hiachtente hayerin.
+=Parie=, _je_, deguienha, dechienha, dehayenha.
+=Parle=,
+ _je_, haguetaa, sataa, hotaa;
+ _je parle mal de_, ke8ennotahas, che8ennotaas;
+ _il_, chago8ennotahas;
+ _de qui parle tu_? chon cheyatanota.
+=Parleur=, _grand_, horih8enhi.
+=Parmieux=, _je suis_, nadeyag8adiechti.
+=Paroitre=, _cela paroist_, hoguent;
+_je parois plus grand_, on tourne, _je me croyois plus grand_; _tu
+parois_; _il paroist_.
+=Parolle=, _ma_, he8enna, che8enna, ha8enna.
+=Parain=, _mon_, hakchinnah8i, sachinnah8i, hochinna.
+=Part=, _par quelque part_, kenka chonha; _de toutes parts_, g8ati
+gags8gui; _je mets à part_, heren 8agatienhas, herenchatienhas,
+herenhatienhas; _je prends ma part_, gataterag8ennik, chata etc, hata;
+_je fais plusieurs parts_, guiakonk, chiakonk, hayakonk.
+=Partage=, sadeguienha, sadechienha, sadehayenha; _cela est partagé_,
+sadegayenton.
+=Partie=, _unne_, _unne partie de jeu_, skayendata, _vel_ skanedgiata.
+=Parures=, ondiada cheronniata.
+=Pas=, dgiehahata; _à chaque pas_, nadchathahekk8ag8a.
+=Passage=, ontongotlakk8a.
+=Passant=, hatongota; _passé_, hotongotti; _le temps passé_, onissi; _je
+passe_, gatongotta, chatongotta, hatongotta; _le temps passe vite_,
+hiate honontonch, hontocherongotta.
+=Passeport=, ontongottakk8a gayatonchera.
+=Passoire=, onakta.
+=Pâte=, _de la_, 8esera, _vel_ gatetchera na8enti.
+=Parti=, _un parti de guerre_, kaninhra; _il vient un parti_,
+kaninhrondié; _je vas en parti_, gareg8ach, chareg8ach, hareg8ach.
+=Partir=, _je pars_, gaktendia, chattendia, hattendia.
+=Pate=, _pied_, ôchida; _pate de chevreuil_, hotginarenda. C'est le meme
+mot pour tous les animaux qui ont de la corne aux pieds.
+=Patient=, chkénon, henonna, tcha non daya8ensere.
+=Patience=, _je prends_, g8atig8enonk tonnionk, chenonk tonn etc,
+hônonktonnionk; _je pers patience_, guennigonrokta, chennigon etc,
+hennigonrokta.
+=Patin=, ontodginekakk8a; _je vas sur les patins_, degatodginetta,
+dechatodginetta, dehatot etc.
+=Patir=, _je patis_, hakronhiaguens, saronhiaguens, hôronyaguens.
+=Patrie=, _ma_, hagonh8entgiagué, chonh8entziague, hahon8entziagué.
+=Pavé=, _le_, gachtinratintaha.
+=Pavillon=, ontiencherodakk8a gayanerinchera, _vel_ onteniendenchtakk8a
+kagarinha.
+=Paupiere=, _ma_, kkarattagué, chkarettagué, hakkaretagué.
+=Pauvre=, _je suis_, degatonhonkariakch, dechatonhonka etc,
+dehatonhonka.
+=Payer=, _je paye quelqu'un_, kekariakch, chekariakch, chagokariakch;
+_je paye simpl_, kkariakch, chkariakch, hakariakch.
+=Peau= _verte_, hoserochia; _peau qui a été tendue_, kaneh8a; _peau
+passée_, katkonhata.
+=Péché=, gorih8a neragui.
+=Pèche=, _je_, grih8aneragnach, chrih8anerag8ach, harih8a etc.
+=Peigne=, kanakta.
+=Peigne=, _je me_, degadodarichchionch, dechadodarichchionch,
+dehadodarichchionch; _je peigne quelqu'un_, dekeyodorichchionch,
+decheyoda etc, dechagoyoda etc.
+=Peine=, _chagrin_, _j'ai de la peine_, haknigonrahetkens,
+sanigonrahetkens, honigonrahetkens; _j'ai de la peine au travail_,
+hakronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _à peine_, to serinké.
+=Peins=, _je_, voyés _j'écris_, _vel_ guianatonk, chianatonk,
+hayanatonk.
+=Pêle mêle=, degoudiechti.
+=Pele=, deyenakk8ata.
+=Pelé=, kagonhenti; _je pele_, kagonhenta, chkonhenta, hagonhenta.
+=Pelure= _d'un fruit_, hôrah8ichta.
+=Pelotte= _à jouer_, hodgikk8a.
+=Pendant que=, tô kué.
+=Pendre=,
+ _je pends quelque chose_, gnionta, chnionta, hanionta;
+ _je pends un homme_, kehonderinch, chehonderinch, chagohonderinch;
+ _pendu acroché_, kaniondâ.
+=Penetre=, _je_, degongotta, dechongotta, dehongotta.
+=Pense=, _je_, _je songe_, guenonktonnionk, chenonkton etc, hononkton
+etc.
+=Pense=, _je_, _une playe_, keronsek, cheronsek, chagoronsek _vel_
+keyensaronk.
+=Pensée=,
+ _ma_, tcha ni8aknigonrotin;
+ _ta pensée_, tcha nisanigonrotin;
+ _sa pensée_, tcha nihonigonrotin.
+=Pensé=, _j'ai_, _j'ai presque_, onenguenhra; _j'ai pensé mourir_,
+onenguenhra (_peu s'en est falu_) guiheyonna (_j'etois mort_.)
+=Pensif=, hênonktounionk.
+=Pepin=, oninchta.
+=Percant=, ôhiôtié.
+=Percé=, 8karinta; _je perce_, kkarinta, chkarinta, hakarinta, _vel_
+degahechta, dechahechta, dehahechta.
+=Perche=, _une_, ontahennotakk8a.
+=Percher=, _je perche en canot_, gatahennota, chatahennota, hatahennota;
+_je suis perché_, deh8agatk8ahra, dechatk8ahra, dehatk8ahra.
+=Perdu=,
+ _quelque chose perdu_, hotton;
+ _nous sommes perdus_ end8enhaya ong8ayadatton (_écartes_);
+ _je pers quelque chose_, ongattons, hésatons, ohotons;
+ _je perd au jeu_, dehiouguezchach, dehiesatchach, dehonhat etc;
+ _je suis perdu_, _écarté_, gadiadaton, chadiadaton, hodiada etc.
+=Perdreau=, hononniagareri 8cht8achia.
+=Perdrix=, hononniagareri, _vel_ ôk8essen.
+=Père=, _mon_, kniho, hianiha, hôni; _mon grand pere_, kehiôtaa,
+sachiotaa, hochiôtaa; _mes peres_, hagatouni; _vos_, s8atonni; _leurs_,
+honatonni; _mon beau pere_, hagnenhons.
+=Péril=, _il y a du peril_, hotteron, _vel_ deyodenonhianitt.
+=Peris=, _je_, guihêya, chiheya, ahihêya.
+=Permets=,
+ _je_, kkayenha, chkayenha, hakkayenha;
+ _cela n'est pas permis_, hiah8enton tôté heyerha;
+ _il est permis_, sôyerati.
+=Perroquet=, degaktiakch.
+=Perruque=, hononrorekta hah8erochia.
+=Persecuté=, onhaterong8ani; _je persecute_, keyaterong8anik,
+cheyaterong8anik, chagoyaterong8anik.
+=Persil=, 8kteyahen.
+=Personne=, hiachongara; _personne_, _pour quelqu'un_, ong8é.
+=Persevère=, _je persévère à l'aimer_, on tourne, _c'est toujours de
+meme que je l'aime_.
+=Persuade=, _je_, kenigonrakarhat8ach, chenigonra, henigonra.
+=Pervertis=, _je_, kenigonrodag8ach, chenigonro, henigonrodag.
+=Pesant=, 8kchté.
+=Pesche=, _fruit_, ogonhoré ôhia.
+=Pesche= _à poisson_, hedgiag8atta.
+=Pesche=, _je_, guetdgiag8ach, chedgiag8ach, hedgiag etc; _je pesche a
+la ligne_, gatchiroch, chatchiroch, hatchiroch.
+=Pese=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenientenha.
+=Pesle mesle=, dehondiechti (si ce sont des hommes) _vel_ degondiechti,
+(si ce sont des femmes)
+=Peste=, _la_, ganonchiotarines gôna.
+=Peste=, _je_, haguenienda hetkens, sanienda hetkens, hanienda hetkens.
+=Pet=, gounidenion; _je pete_, guenidenionch, chenidenionch,
+hanidenionch.
+=Petillant=, 8atta tong 8ach.
+=Petit=, ni8a; _petit homme_, nihanenhiag8aha; _le plus petit_,
+héhocht8i.
+=Peu=, h8cht8iha; _un peu_, nionha; _trap peu_, hodgidacht8i.
+=Peuple=, _le_, gatonh8entgionniaha, chaton8entgion etc, haton8entgion.
+=Peur=, _j'ai_, haguidatterons, saindatterons, ho atterons; _je fais
+peur_, _j'épouvante_, kadatterong8anik, chedatterong8anik, chagodat etc.
+=Peureux=, _je suis_, haguidogueré, saindogueré, hodogueré.
+=Peut etre=, togat, _vel_ chtenguig8a.
+=Phantome=, hechkenna.
+=Phiole=, katchêta.
+=Phisionomiste=, hadekekarahiendat.
+=Piaille=, _je_,----.
+=Pie=, _oiseau_,----.
+=Piece=, _morceau_, deguenhniakonk; _je mets en piece_, degritta,
+dechritta, deharitta, _vel_ deguiakonk, dechiakonk, dehoyakonk; _je
+taille en piece l'ennemi_, kenenianioh, chenenianich, chagonenianich;
+_jouer piece_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk, dechagoyeronnionk.
+=Pied=, ochida;
+ _mon pied_, hagachida, sachida, hôchida;
+ _j'ai mal au pied_, agachidanonakch, sachidanonakch, hochidanonakch;
+ _pied à pied_, _gradatim_, chkenonha;
+ _de pied ferme_, dehiong8achidanirik;
+ _mettre sur pied une armée_, kenenhronniaha, chenenhron,
+chagonenhronniaha.
+=Piege=, heyentonk8a; _donner dans une piege_, gatadena8a, chatadena8a,
+hatadena8a.
+=Pierre= _à fusil_, ônenhia, _vel_ hochtinra; _pierre_, _rocher_; _je
+jette des pierres à quelqu'un_, kenenhioyag8ach, chenenhio, chogonen
+etc; _pierre précieuse,_ ganenhianoron; _pierre éguiser_, onenhia
+ehiotionk8a.
+=Pigeon=, tchiourakkoya.
+=Pile= _à piler_, ganigakta; _je pile_, guetetha, chetetha, hatetha.
+_Pilon_, hétetakk8a.
+=Pin=, _arbre_, honetta; _pin rouge_, honectoya; (_pin blanc_, ôhnêtta.)
+=Pincer=, dekenanonk8anik, dechenanonk8a etc, dechagona etc.
+=Pinces=, _des_, _à feu ou à fumer_, dehiêdgichtohâ hâta.
+=Pioche=, tchioktonchera.
+=Pioche=, _je_, gatchioktonch, chatchioktonch.
+=Pipe=, hatchog8atta.
+=Piquant=, _qui pique_, ohionhadet.
+=Pique=, _epée emmanchée_, gacheg8arohaha.
+=Piquer=, _je me pique de savoir ou de faire_, hagnenonktonk tchi h8en,
+chenonktonk, henonktonk etc.
+=Piquet=, kanagarotion, _vel_ kahennotionk; _je plante un piquet_;
+kahennotaha, chahennotaha, hahennotaha; _j'arache un piquet_,
+kahennotag8ach, chahennotag etc, ahennotag8ach.
+=Piqueure= _de mouche._
+=Pique=, _il me_, kotcherenda garien; _je pique avec une epingle_,
+dekeyahechto, decheyahechta, dechagoyahechta.
+=Pire=, nat ché g8a ahetken.
+=Pis= _ de mal en pis_, degatkensereg8a; _au pis aller_, nhêyah8enhag8a.
+=Pissat=, onhenha.
+=Pisse=, _je_, guenichtiaguech, chenichtiaguech, hennichtiaguech.
+=Pistolet=, nigachionrag8aha.
+=Pitie= _de_, _j'ai_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
+=Pitoyable=, _je suis_, hagatanitenrachkon.
+=Pituileux=, _je suis_, de8aguenioncha hechta, desanioncha hechta,
+dehannioncha hechta.
+=Pivert=, _oiseau_, g8itôg8itô.
+=Place=,
+ _ma_, hagnakta, sanakta, honakta;
+ _je fais place_, kenaktotas, chenaktotas, chagonaktotas;
+ _je me fais unne place_, gadatnaktotanik, chadat, hodanaktotanit.
+=Plain=, _plat_, sade8entgiate.
+=Plains=, _je me_, akchodionch, sachodiouch, hôchodionch; _je me plains
+de quel etc_, kerihostanito, cherihostanik, chagorihostanik.
+=Plaine=, dehoh8ennonda.
+=Plaine=, _arbre_, hotkonchó; _cotonnier_, _arbre_, gueunens. (V.
+_arbre_.)
+=Plais=, _je_, ongnon, 8es, hesanon, 8ses, ouhanon, 8es.
+=Plaisant=, _il est plaisant_, _agreable,_ ahon, 8esk8at.
+=Plaisante=, _je_, keyatontoriata, cheyatontoriata, chagoyatontoriata.
+=Plaisir=, _c'est un plaisir_, hotehennonniat; _je fais plaisir_,
+_j'oblige_, keyenna8asek, cheyenna8asek, chagoyena8asek; _j'ai du
+plaisir_, hagatchennonia, satchennonnio, hatchennonnia.
+=Planche=, hoch8engahâ; _je fais des planches_, keh8engaronniahe,
+seh8engaron etc, hoch8enga etc.
+=Plant=, _du_, ahenniôtin.
+=Plante=, _je_, gueniota, cheniôta, haniôta.
+=Plante= _des pieds_, herag8atta.
+=Plantin=, hochk8enrita.
+=Plaque= _de fusil_, otginonkara.
+=Plat=, _uni_, de8atag8enten; _j'aplatis_, dektag8entenha; _tu aplatis_,
+dechta etc.
+=Plat= manger, hatgien.
+=Platon=, dehia8entgiakk8en.
+=Plausible=, ahôri toguech aguenk.
+=Playe=, dehionihniagué; _je pense une playe_, keronsek, cheronsek,
+chagoronsek.
+=Plein=, degaheron. Lorsque _plein_ est joint à un substantif il
+s'exprime en changeant sa derniere lettre en i. Ex. _baril_, ganakk8a;
+_baril plein_, ganakk8i; _pleine lune_, garakk8a g8egui; _plein jour_,
+garonhiahen, _vel_ 8endéhné; _pleine nuit_, assontin.
+=Pleurs=, oukassera.
+=Pleure=, _je_, garkentat, charkentat, harkentat; _je fais pleurer_,
+keyarkentakk8a, cheyarkentakk8a, chagoyarken.
+=Pleureux=, _enfant pleureux_, hotgidanen.
+=Pleuvoir=, _il pleut_, h8starondiés.
+=Pli=, _un_, hottogueri.
+=Plier=, dekehaktonch, desatchaktonch, dehatchaktonch; _plié_,
+dehiotchakton; _je me plie_, degadatchaktonch, desadatchaktonch,
+dehadatchak.
+=Plissé=, _visage plissé_, dehiotkonchkeri; _etofe plissée_,----; _je
+plisse_, dektoguerich, dechtoguerich, dehatoguerich.
+=Plomb=, onenhia; _à plomb_, dehiotoguenti.
+=Plonge=, _je_, gatonroch, chatonroch, hatonroch.
+=Plongeon=, _plongeurs_, oiseaux de rivierre, kontonroch.
+=Ploton=, deliiot8enonni.
+=Pluie=, hostââ.
+=Plume= _à ecrire_, kahrata ehiatonkk8a.
+=Plumage=, _plume_, onag8a, _vel_ oronra.
+=Plumet=, deganachahra.
+=Plus=,
+ _d'avantage_, hisson;
+ _plus souvent_, tiotkontaguenk;
+ _plus que moy_, onguiatongottanik;
+ _plus que toy_, hesatongottanik;
+ _plus que luy_, hehonhatongottanik;
+ _plus fort_, nahah8issêré;
+ _plus qu'il n'en faut_, hyokonchôta;
+ _le plus tost que je pourai_, ils disent, _je me depescherai_;
+ _plus tost que lui_, voyez _avant lui_;
+ _je viens plus tost_, kendé, chendé, âbendé.
+=Pluvier=, tah8ichlah8ich.
+=Poche=, gayara.
+=Poële=, atog8atehera (_cuiller_) ondechkondakk8a (_à frire_); _poelon_,
+id.
+=Poid=, onteniendenchta.
+=Poignard=, hassaha ondadientakk8a.
+=Poignarde=, _je_, assaha keyenta; hassaha cheyenta; hassaha chagoyenta.
+=Poignée=, _une_, 8atgiogari.
+=Poing=, _poignet_, hechiottagué; _je donne de coups de poing_,
+kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a.
+=Poignet=, echeottagué.
+=Poil=, hogonh8a; _je fais le poil_, kegonh8enta, chegonh8enta,
+chagogonh8enta.
+=Point= _du jour_, hourhenhiguet chik dediah8endaronh8a.
+=Point=, negation, hia.
+=Point=, _le_, _d'unne montagne_, nionondaguenhiata.
+=Point=, _je suis sur le point de_, onentoha, _vel_ onengatendoktanik,
+_sur le point de partir_.
+=Pointe=, ehiotion8arokta; _pointe de terre_, oniata.
+=Pointu=, kahiotion; _j'apointis_, kiotionk, chiotionk, ahiotionk.
+=Poire=, ohia hotkonnonni.
+=Poireau=, hônonchia.
+=Pois=, _legume_, 8sahêta.
+=Poisson=, hotgionda.
+=Poitrine=, éhachigué.
+=Poivre=, ononk8atchera ontkastonk8a.
+(=Poivrier=, hostkata.)
+=Poizon=, hônachinra.
+=Poix= _raisinne_, 8sechta.
+=Poli=, deyostatek; _je polis_, deguestata, dechechtata, dehastata.
+=Ponant=, _le_, _le couchant_, tcha tehiot chiot 8ach hag8a.
+=Pondre=, _elle pont_, honinhonchenda.
+=Poltron=, hâdogueré; _je suis_, haguidoguere; _tu es_, saindogueré.
+=Pomme=, s8ahiona.
+=Pommier=, s8ahiôna ohonda.
+=Pont=, 8askôhi.
+=Porc=, k8ichk8ich.
+=Porc espic=, onhêta.
+=Port= _pour les vaisseaux_, tcha kontonhiondakk8a (_ou jettent
+l'ancre_) kahonhio8anan (_les navires_.)
+=Porte=, kanhoh8a.
+=Porté=, _enclin_, hagachta.
+=Portée=, _a_, tcha (_dou_) na (_lon_) dehierondoyag8achniore
+(_tire juste_.)
+=Porter=,
+ _je porte une charge_, akketé, saketté, hoguetté;
+ _je porte un enfant_, kechatins, chechatins, chagochatins;
+ _je me porte bien_, hiachtente haguiata 8ens;
+ _comment te porte tu_? hyaken chtente sayata 8ens,
+ _vel_ chkenonkuen tcha chonhek.
+=Portion=, hagatchiok8a, satchiok8a, hatchiok8a.
+=Portrait=, hêkonchâa.
+=Pose=, _je_, 8agnien, 8achien, 8ahien.
+=Possede=, _je_, haguien, sayen, hôyen.
+=Possible=, hah8et ah8aton; _cela n'est pas possible_, hiate ha8et
+ah8aton; _je fais mon possible_, deguechkenheyons, dechechken etc,
+dehochken etc.
+=Poste=, _je cours la_, degarattat gri8enhasi; _tu_, decharattat
+cheri8enha8i.
+=Poster=, _je poste des guerriers_, kederondonk, chederondonk,
+chagoderondonk.
+=Pot=, kenchèta.
+=Potable=, ahié neguirha (_se boit_)tchato (_cela_.)
+=Potier=, henchetonniaha 8dara.
+=Pouce=, ohionkaha.
+=Poudre=, _poussiere_ hoguenra ho8entgia; _poudre à tirer_, hoguenra
+hechonrah8asta.
+=Poudre=, _je me_, gatetesserosserach, chatetesserocherach, hatete.
+=Poudrerie=, _il fait de la poudrerie de neiges_, onieng8atasse,
+_poudrerie de poussiere_, 8taguenrotag8en.
+=Poudré=, hote tesse sera h8i.
+=Poudreux=, dehioguenhrongo.
+=Poule=, kitkit.
+=Poulet=, kitkit 8st8achia.
+=Poulin=, karonda nenk8ik tchichtatienha.
+=Pouls=, hentchigué 8atonries.
+=Poumon=, hônag8a; _j'ai mal aux poumons_, hagnag8anon8ak.
+=Pour=, ne se dit point seul.
+=Pourquoy=, hotgarihonniaha, _vel_ hotinnayé.
+=Pour lors=, tokué.
+=Pourpre=, _maladie_, hogonk8aha; _couleur_, ni8taguigona.
+=Pouri=, hotkuen; _cela se pourit_, otkens, _vel_ hyotkenha.
+=Poursuis=, _je_, kecheré, chesseré, chagocheré.
+=Pourtant=, _pourvu que_, s'exprime par perifrase.
+=Pousser=,
+ _je pousse quelque chose_, kreg8ach, chereg8ach, hareg8ach;
+ _je pousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatereg etc, chagoyata;
+ _je pousse quelqu'un about_, 8agranhag8a, 8achranhag8a,
+8aharanhag8a.
+=Poutre=, kanoncharakk8i.
+=Pouvois=, _je peux_, hagatonsek, satonsek, hatonsek.
+=Poux=, _un_, hotgikta.
+=Prairie=, kahintin; _pré_, id.
+=Pratiquer=, _cela se pratique_, netonigarihotin.
+=Precaution=, dehiagoyatoretti; _je prends mes precautions_,
+deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.
+=Precede=, _je_, kendé, chendé, hahendé.
+=Presche=, _je_, ketahanik, chetahanik, chagotahanik.
+=Precieux=, ganoron.
+=Precipice=, hoton 8ent giagai; _je tombe dans un precipice_, guiatinha
+tcha hoton 8entgiagui.
+=Precisement=, netôdgik.
+=Predire=, _je predis_, 8aktoguensek (_je sais_) tcha non (_ce qui
+doit_) daya 8ensere (_arriver_.)
+=Prefere=, _je_, kekonnienchta, chkonnienchta, chagokonnienchta.
+=Premedite=, _je_, _ce que je fais_, kenonktonionch tcha ni guierha.
+=Premier=, _je suis le premier_, ohenton gata, (_devant je suis_),
+ohenton (_devant_) sata (_tu es_), ohenton (_devant_) hata (_il est_);
+_la premiere fois que_, tiotierenti; _premier né_, hagoanen.
+=Premierrement=, dontierenta.
+=Prend=, _je_, voyés _je vole_; _je prend ce qu'on me donne_, guiena,
+chiena, hayêna; _prend_, dziena; _il s'y prend bien_, hayenk (_il sait_)
+tcha ny (_ce qu'il_) hayerha (_fait_), _je m'y prend bien_, guehienk,
+cheyenk, hahienk; _il s'en prend à moy_, hagrihostanik; _je m'en prend
+à_, kerihostanik, cherihostanik, herihostanik; _je m'en prend à toi_,
+gonrihostanik; _il me prend pour_, on dit, _il croit que je suis_.
+=Prepare=, _je_, _quelque chose_, keyennoktanik, cheyennoktanik,
+hayennoktanik; _je me prepare _, gadeyennokta, chadeyennokta,
+hadeyennokta.
+=Prépositions=,
+ _pres_, _aupres_, touchtenka;
+ _chés lui_, tcha ononchiayen;
+ _deç _, garo;
+ _dans_, hagon8a;
+ _dela_, chihag8a;
+ _entre nous_, dehaguiataneguen;
+ _par la_, nen hag8a;
+ _entre_, achenondgik;
+ _devant_, ohenton;
+ _aprez_, onaguen;
+ _pres de_, akta;
+ _contre_, degareneguen;
+ _sous_, hagon8a;
+ _au dessus_, hentkuen;
+ _le long_, aktatie;
+ _pour_, _sans_, _si_, ne se disent point.
+=Pres= _de_, akta; _tout pres_, to g8ato.
+=Présent=, _je fais present dans un conseil_, kue8ennendasek, che8ennen;
+_je fais present_, kehiah8e, chehiah8e, chagohiah8e; _je ferai present_
+id, enkehion, enchêyon, enchagohion.
+=Présent=, _je suis_, guideron, chideron, henderon.
+=Présent=, _des à_, onkkeng8atô.
+=Presente=, _je_, v. _je donne_.
+=Preserve=, _je_, _quelqu'un de_, keyatononchtat, cheyatononch etc,
+chagoyata etc.
+=Preside,= _je_, I haguetaa, is sataa, ahonha hôtaa.
+=Presomptueux,= _je suis_, gadatkonnienchta, chadatkonni etc,
+hadatkonnien.
+=Presque,= onen guenhra.
+=Presqu'isle,= ka8ennagué hen.
+=Presse,= _dans la_, kendiokk8a gonh8a.
+=Presse,= _je_, _quelque chose_, _j'exprime_, degahon8etch, _vel_
+knitta, chnitta, hanitta; _je presse quelqu'un de etc_,
+dekenon8ariahata, dechenon8aria etc, dechagonon etc; _je suis pressé_,
+de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon; _le temps presse_,
+dehionon8ariahat.
+=Prest,= _je suis_, agadeyennoktahi, desadeyennoktahi, dehadeyennok etc.
+=Preste,= _je_, _quelque chose_, keyenniasek, cheyenniasek,
+chagoyenniasek.
+=Pretexte,= _c'est un_, nag8a ahienra tona haguiera.
+=Pretre,= haniask8iro.
+=Prevois,= detkiatoretta, detchiatoretta, dethayatoretta.
+=Preuve,= _c'est la_, tchit kari8ahieri.
+=Prier,= _je prie Dieu_, gaterennayenha, chaterennayenha,
+haterennayenha.
+=Prince,= Onontio gona (_de Roy_) hoha8ak (_fils_.)
+=Printemps= _passé_, keng8ité; _à venir_, tchioguenhondion.
+=Prison,= ondadenhotonk8a; _enprisonner_, kenhotonk, chenhotonk,
+chagonhotonk.
+=Pris,= onhahiénaon, _vel_ ondadenhotonk, (_enfermé_.)
+=Prisonnier= _de guerre_, hênachk8a; _je fais un prisonnier_,
+kenachkonniaha, chenachkon; _je delie un prisonnier_, kecharondag8ach,
+checharon, chagocha etc.
+=Prix,= _hors de prix_, ossencheroanen; _de quel prix cela est-il?_
+tonio senchera; _à quelque prix que ce soit_, tochêg8a tcha neyot
+sencherakch.
+=Proche,= touskenha.
+=Proclame,= _je_, de8atkenhretta, dechathenhretta, dehatkenhretta.
+=Prodigue,= _je_, gatiessen, chatiessen, hotiessen.
+=Produire,= _la terre produit des ronces_, hotonni (_il croit_) hohikta
+(_des ronces_) 8entgiagué (_sur terre_,)
+=Profitable,= _cela m'est_, gatkenh8atta, chatkenh8atta, hatkenh8atta.
+=Profite,= _cet arbre profite_, hoterontatisnoré; _j'en profite_, id;
+_cela m'est profitable_.
+=Profond,= agonh8adgyk; _profond_, _parlant d'eau_, onodess.
+=Proye,= _ma_, de8agadentchai; _oiseau de proye_, garhagonha.
+=Prolonge,= gueyennis, cheyennis, hayennis.
+=Promene,= _je me_, g8ati guesha, g8ati chesha, g8ati resha.
+=Promets,= _je_, nêto tcha ni guiera, neto tcha ni chiera, neto tcha ni
+hayera.
+=Prompt,= _de corps_, hoyadadet; _prompt d'esprit_, onigonradet;
+_prompt, colere_, honak8enchkon.
+=Pronom,=
+ _moi_, i;
+ _toi_, is;
+ _lui_, ahonrha;
+ _nous_, onguionrha;
+ _vous_, dzionrha;
+ _eux_, ononrha;
+ _mon_, i haga8en;
+ _ton_, is sa8en;
+ _son_, ahonrha ho8en;
+ _notre_, onguionrha ong8a8en;
+ _votre_, dgiourha s8a8en;
+ _leurs_, ononrha ona8en.
+=Prononce,= _je prononce bien_, gue8enniô, che8ennio, hah8ennio; _je
+prononce mal_, gue8enna hetken, che8enna hetkuen, hah8enna etc.
+=Proportion=, _a_, tondahion daten nagueratta.
+=Propos=, _a_, adsk8i; _à propos deliberé_, tondahionna gueratta.
+=Propose=, _je_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagori8ahi.
+=Propre=, _je suis_, gneniô, chneniô, haneniô.
+=Protege=, _je_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.
+=Protester=, v. _asseurer_.
+=Prostituée=. kotchinadonchkon.
+=Provision= _de vivres_, ondenatchera; _je fais mes provisions_,
+gadennatcheronniaha, chaden etc, haden.
+=Prunes=, tichionk.
+=Prunier=, tichionkohonda; (_prunier damas_, guenhrahra.)
+=Pruche=, arbre, onenda.
+=Puant=, hasennahetken, _vel_ kagras.
+=Puberte=, _age de_, hekchataséha.
+=Public=, _en_, kendiokk8agué, _vel_ kasseragué.
+=Publie=, _je_, kerihonata, cherihonata, harihonata.
+=Puce=, te8atchotonch.
+=Pucelle=, hiate henakk8a hienteri.
+=Pudiq.= id, _vel_ hiaté hayerin.
+=Pus=, _je_, guiatagras, chiatagras, hoyatagras.
+=Puis=, tcha hetgientakk8a degachtinratonk.
+=Puiser=, _je puise de l'eau_, guetgienta, chedgienta, hatgienta.
+=Puissant=, ha8ennio tcha hanagneré.
+=Pulmoniq=, honag8a non 8akch.
+=Pulverisé=, degahritti.
+=Punais=, hanionchagras.
+=Punis=, _je_, kereh8atta, chere8atta, chagoreh8atta.
+=Punaise=, hodgiktoya.
+=Pupille=, kahonha okonchotti, _vel_ hiate agonhek gonhadekton8a.
+=Purge=, _je_, dekeyadiaton gottakk8a.
+=Pur=, hiate degayesti.
+=Purgatif=, ondadiatongottakk8ata.
+=Pus=, apostume, otkenseri.
+=Pustule=, dehiagotonh8anik.
+
+
+ =Q.=
+
+
+=Quadrand=, garakk8ichiakch.
+=Quand=, 8enton; _quand donc?_ 8enton ti? _je ne sçais pas quand_,
+8enton guig8a.
+=Quarante=, gayeri ni8assin.
+=Quart=, _le_, gayeri degayagui.
+=Quartier=, _demander_, voyés _pitié_.
+=Quasi=, hen.
+=Quatre=, gayeri.
+=Quatorze=, ouassin (_dix_) gayeri (4) kahre (_de plus_.)
+=Quel=, _le_, chongaa; _lequel de ceux la_, canen ny hayataa.
+=Que= _ne_, hot nen? garihonniaha.
+=Quesque= _cela_, hotnen n8ahautin.
+=Quelque= _chose_, chtenchonha;
+ _quelque peu_, nionka;
+ _quelques jours_, togaha ni8entagué;
+ _dans quelque tems_, togaha hi8entaguek;
+ _quelque fois_, onderinhaguens, _vel_ g8atiguéha;
+ _quelqu'un_, dgiadata chonha.
+=Querelle=, _je_, kedach8ahens, chedach8ahens, chagodach8ahens.
+=Querir=, _je vais_, guég8ahé, cheg8ahé, hag8ahé.
+=Questionne=, gatarondonk, chatarondonk, hatarondonk.
+=Question=, _de quoy est-il question?_ hot neya8enha.
+=Quitte=, _je_, voyez _j'abandonne_ ou _je laisse_ ou _je jette_.
+=Quitte=, _je suis_, sagatog8a, sachatog8a, _vel_ akkarokta, _pour
+deptes_.
+=Qui= _es ce_, chonnen.
+=Quiconque=, tochegu8oua ny heyadotinhak.
+=Quinze=, h8isque (_cinq_) kahre(_de plus_) 8assin (_dix_.)
+=Quoy=, hot onk.
+=Quoiqu'il= _en soit_, nehey8senha hag8a.
+=Queüe=, outinra; _queüe de poisson_, 8tachia.
+
+
+ =R.=
+
+
+=Rabaissé=, voyés _abaissé; je rabaisse_, v. _abaisser_.
+=Rable=, oronksêna.
+=Rabas=, _je, de prix_, detkonnenta, detehonnenta, detronnenta.
+=Racommode=, _je_, skecheronniaha, tchecheronniaha, shacheronniaha.
+=Raccorde=, _je_, kenigonracheroniaha, chenigonra, chagonigonra.
+=Racourcis=, _je_, skeg8atta, toheg8atta, shag8atta.
+=Rachepte=, _je_, skninonk, tchninonk, shaninonk.
+=Racinne=, ouktera.
+=Racle=, _je_, keguetach, cheguetach, haguetach; _raclé_, kagueten.
+=Raconte=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.
+=Radote=, _je_, de8agnehienha, desanihienha, dehonihienha.
+=Rafermis=, _je_, sknitta, tchitta, shanitta.
+=Rafraichis=, _je_, skanochta, tchanochta, shanochta; _rafraichi_,
+skananochti.
+=Rage=, _la_, ha8eriendachon; _j'enrage_, hagueriendachon.
+=Ragout=, dega8araritti.
+=Rajeunis=, _je_, skadekchagoaniha, tchadetchago etc, shadetcha.
+=Raille=, _je_, g8ennores, ch8ennores, ha8ennôres.
+=Raisin=, ohiong8issera.
+=Raison=, _avec raison_, gari8ahierik; _j'ai de la raison_, toguech (_je
+sai_) tcha (_ce que_) niguiera (_je fais_), toguech (_tu sais_) tcha
+(_ce que_) nychiera (_tu fais_.)
+=Raisonne=, _je=, haguètaha, satâha, hôtâha.
+=Rallie=, _je_, skediokk8arorech, tchediokk8arorech tchagodiokk8a.
+=Rallonge=, _je_, skonchta, tchonchta, shonchta.
+=Ralume=, _je_ skategata, stohategata, shategata.
+=Ramasse=, _je_, hagnon8entch, chenong8entch, hanong8entch.
+=Ramenne=, _je_, skederonné, tchederonné, tchagoderonné.
+=Ramolis=, _je_, krodinchta, chrodinchta, harodinchta.
+=Range=, _je_, herenk8ita, herensk8ita, herenhak8ita.
+=Rapide=, kanah8ara;
+ _au bout du rapide_, kana8aguenhiata;
+ _je descend le rapide_, haguenna8enti hatié, chenna8enti etc, ahenna
+etc;
+ _je monte le rapide_, hagnora 8i hatié, sanora 8i hatié, hanora etc.
+=Rapporte=, _je_, skienhné, schienhné, shayenhné; _je m'en rapporte à_,
+agatondé tchany haytera, _vel_ keyat 8ennatondé.
+=Rameau=, onerattonta.
+=Ramier=, tchiourhoya.
+=Ramonne=, _je_, gataragué8ach, chatarague etc, hatara etc; _cheminée
+ramonée_, gataragué8en.
+=Rampant=, kayatarissere; _je rampe_, haguiadissere, sayadissere,
+hayadissere.
+=Rançon=, dehiondadiadakk8ata; _je paye rançon_, kekariakch tcha
+skayatakk8a.
+=Rancune=, _j'ai de la_, hiate s8aknigonrhens sayongnigonrat8atti, _je
+n'oublie point le mal qu'on ma fait_.
+=Rang=, ils n'out point de rang.
+=Rang=, _je suis en_, kaninhragué hikta, hichta, hata.
+=Range=, _je me_, herengatk8ita, satk8ita, hatk8ita; _range toi_, heren
+satk8ita.
+=Rape=, heranietta.
+=Rape=, _je_, graniek, chraniek, haraniek.
+=Rapelle=, _je_, skerinha, tcherinha, tchagorinha.
+=Raporte=, _je_, ou _je raconte_, skatoria, tchatoria, shatoria.
+=Raprend=, skadehien tanik, tcha dehiens, shadehienstanik.
+=Raproche=, _je_, garo sagatk8ita, sachatk8ita, sahatk.
+=Raquette=, kah8enguha; _je vas en raquette_, de8akk8engarondadies,
+desa8en, deho8en.
+=Rare=, 8aguenhré.
+=Rarement=, g8ati guesha guens, 8agonreuha.
+=Ras=, ouheudoskon.
+=Rassade=, 8starog8i.
+=Razé=, kagonhenti; _je rase un fort_, ganatagat chonch.
+=Raze=, _je me_, gadatenos kerogaronch; _tu_, chadat; _il_, hadetenos
+etc; _je raze_, kenoskerogaronch, chenoskerogaronch, chagonoskero.
+=Razoir=, ondadenoskerogaronta.
+=Rassazié=, _je suis_, agatâï, sattaï, hott ï; _je me rassazie_,
+gatanha, chatanha, hotanha.
+=Rassemble=, _je_, skeyatkennichiatta, tcheyatkennichi etc, tchagoya.
+=Rasseure=, _je me_, songnigon rayendanha.
+=Rassois=, _je me_, skatienha, tchatienha, shatienha.
+=Rat=, tzitenha.
+=Rate=, _la_, osk8echia.
+=Rateau=, ehentonniata deganotgionda.
+=Rature=, _je_, skiatong8ach, tchiatong8ach, shoyatong8ach.
+=Ravage=, _je_, degonh8entgearitta, dechonh8entgearitta, dehonh8ent etc.
+=Ravinne=, ohionhentaheron.
+=Raviser=, _se_, denskiatoretta, dentcheatoretta, denshayatoretta.
+=Ravoir=, s8aguien, shayen, shôyen.
+=Raye=, kayanaty.
+=Rayé=, id, _effacé_, skarague8en, _vel_ oterague8en; _je raye_,
+_j'efface_, skerague8ach, scherague8aoh, sharague8ach; _je raye_,
+guianata, chianata, hayanata.
+=Raye=, _à poison_, ahara; _je fais unne raïe_, kaharonniaha,
+chaharonniaha, aharonniaha; _je tend une raïe_, kataroch, chataroch,
+hataroche.
+=Rayon=, 8tinharôta.
+=Rebatre=, _redire_, _je rebas_, skari8ata keng8a skatona, _la meme
+chose je raconte_.
+=Rebatis=, _je_, sknonchonniaha, tchnonchonniata, shannonchon.
+=Reblanchis=, skrahestonniaha, schrahestonniaha, sharahes etc.
+=Rebondis=, _cela rebondit_, deh8adekk8a.
+=Rebord=, aktatié, _vel_ aktaa.
+=Rebouché=, skachiharon.
+=Rebours=, _de_, okarahetken.
+=Rebroussé=, dedioktatahion.
+=Rebut=, _de_, k8ch8ahenhi.
+=Rebute=, _je_, _quelqu'un_, ke8ennondies,che8ennondies,
+chago8ennondies.
+=Recelle=, gasseta ganenchk8en, chasseta, hasseta.
+=Recent=, assez.
+=Reçois=, _je_, guienach, chiênach, shayènach.
+=Rechappe=, _je_, skeniaguens, tcheniaguens, shoniaguens.
+=Recharge= _un fusil_, skaguenroch; _un canot_, skondahach, _j'y mets
+des effets_.
+=Rechauffe,= _je, quelq. chose_, skatarihata, stchatarihata,
+shatarihata; _je me rechauffe_, sgadiatatarihata, tchadiata,
+shadiatata etc.
+=Recherche=, _je_, skechakch, shechakch, srechakch.
+=Recite=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.
+=Recidive=, _je_, dekata sa8enha, dechkata etc, dechakatasa.
+=Reclame=, _je_, saguientenha, haga8en, sachientenha sa8en.
+=Recolte=, _temps de_, tcha ni heyent8ag8ach; _je fais recolte_,
+gnorag8ach, chnorag8ach, hanorag8ach.
+=Recommande=, kodgiaronk, chedgiaronk, chagodgiaronk.
+=Recommence=, _je_, dondagatierenta, dondachatierenta, dondahati etc.
+=Recompense=, _je_, gatonhracheronk, chatonhrache etc, hatonhra etc.
+=Reconcilie=, _je_, skenigonracheronniaha, tchenigonra, tchagonigon.
+=Reconduis=, _je_, skederonné, schederonné, schagoderonné.
+=Reconnois=, _je_, skientes, schientes, schagoyentes.
+=Reconnoissant=, _je suis_, s8agarhas (_je me souviens_) tcha (_qu'on_)
+onguitenrhek (_ma soulagé_).
+=Recoquillé=, dziot8enonni.
+=Recoudre=, sknikonk, schnikonk, shanikonk.
+=Recouper,= itkiakch, itchiakch, shayakch.
+=Recourir,= _a_, keniende, cheniende, haniende.
+=Recousu,= skanikonk.
+=Recouvert,= skakoron8i; _je recouvre unne maison_, skohronk,
+schkohronk, shakohronk; _je recouvre_, skohrins, schkohrins, shakohrins.
+=Recrée,= _je me_, gadatnigonroriaha, chadatnigon, hadatnigonro etc.
+=Recrie,= _je me_, hag8ennôta, sa8ennota, ha8ennota; _je recris_,
+skiatonk, tchiatonk, shayatonk.
+=Recueille,= _je_, skniondag8ach, tchniondag8ach, shaniondag8ach.
+=Recuis,= _je_, skritta, tchritta, sharitta.
+=Reculé,= dediotonnon; _je reculle_, herenkk8ita, herenchk8ita,
+herenshakk8ita, _vel_ katontkach, chatontkach, hatontkach.
+=Recullons,= _a_, echonné hag8a.
+=Recuse,= _je_, voyez _je rebute_.
+=Redemande,= _je_, skeyarondonk, scheyarondonk, shagoyarondonk.
+=Redige,= dondagatnanetta, dondacdatnanetta, dondahatnanetta.
+=Redonne,= _je_, skeyah8e, tcheyah8e, tchagoyah8e.
+=Redouble,= _je_, deskiasseraha, deschiaseraha, deshayaseraha.
+=Redoute,= _je_, keteg8ach, chetag8ach, chagotag8ach; _je me fais
+redouter_, keteg8atta, chetag8atta, chagotag8atta.
+=Redresse,=
+ _je, quelque chose_, skak8atong8ach, chag8atong etc, hag8aton etc;
+ _je redresse celui qui parle_, kerihohensek, cherihohensek,
+chagoriho;
+ _je me redresse le corps_, gadiatag8arich chionch, chadiata,
+hadiata.
+=Reduire,= _je reduis à l'extremité_, kegaronniaha, chegaronniaha,
+chagogaronniaha.
+=Refais,= _je_, skecheronniaha, schecheronniaha, shacheronniaha.
+=Referme,= _je_, skenhotonk, schenhotonk, shanhotonk.
+=Reflechis,= _je_, deskiatoretta, deschiatoretta, dethayatoretta.
+=Reforme,= _je_, decktenionch, deschteniononch, deshatenionch.
+=Renfrogne,= _je me_, degatkonchkerich, dechatkonchkerich,
+dehatkonchkerich.
+=Refroidir,= _je fais_, sknassochta, schnanocha, shananochta.
+=Refond,= _je_, skana8enta, schnana8enta, shanana8enta.
+=Refugie,= _je me_, skennagueratch, tchennagueratch, sahennagueratch.
+=Refuse,= _je_, de8aknonhianik, desanonhyanik, dehononhianik.
+=Regagne,= _je_, donsagatentchaa, donsachatentchaa, donsahatentchaa.
+=Regale,= gateniota, chateniota, hateniôta.
+=Regarde,= _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ach, chatkatt8ach, hatkatt8ach.
+=Regle,= _je_, gri8acheronniaha, chri8acheronniaha, hari8acheron etc.
+=Regne,= _je_, v. _je commande_.
+=Regorge,= _je_, haguesennies, sachennies, ochennies.
+=Regret,= _a_, onhatink.
+=Regrette,= _je_, _les morts_, guenhatenha koh8endahi; _je regrette
+quelque chose_, guenhatinha, chenhatinha, henhatinha.
+=Rehausse,= _je_, henken gnionta, chnionta, hanionta.
+=Rejaillit,= 8ad8atog8a, _le sang rejaillit_, 8adetk8ensôg8a.
+=Rejette,= _je_, s'8agadi, sesadi, sahodi.
+=Rejetton,= osk8eya.
+=Reine,= onontio gona rhôna.
+=Reins,= _les_, oronk8ena,
+=Rinse,= _je_ goharek, choharek, roharek.
+=Rejoins,= _je_, deskraneguenk, deschraneguenk, desharaneguenk.
+=Rejoüis,= _je me_, agatonhahra, chatonhahra, hatonhahra.
+=Relache,= _je_, _de voyage_, dondagakta, dondasakta, dondahakta.
+=Relache,= _je_, voyez _je denoüe_, grinchonch, chrinchonch,
+harinchonch.
+=Relation,= _j'ai relation avec lui_, gayasserinchera (_d'affaires_)
+deagnitaa (_nous parlons_.)
+=Relever,= _je releve de terre_, deguekk8ata, dechekk8ata, dehakk8ata;
+_je me releve_, dondagatkenha, dondachatkenha, dondahatkenha.
+=Relie,= _je_, skringach, sehringach;
+sahringach; _relié_, skahrin.
+=Relis,= _je_, gayatoncheragon8a (_dans un livre_) dekkahra (_je
+regarde_.)
+=Religieux,= goyatatoguenti.
+=Reluisant,= deyostatek.
+=Remarie,= _je me_, s8aguenniakch, sachenniakch, sahenniakch.
+=Remarque,= _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatennien etc.
+=Remede,= ononk8atchera.
+=Remedie,= _je_, kedgienta, chedgienta, chagodgienta.
+=Remenne,= _je_, v, _je reconduis_.
+=Remercie,= _je_, gatonracheron, chatonracheron, hatonracheron.
+=Remets,= _je_, skien, tchien, shahien; _je remets_, _prolonge_,
+gri8esta, chri8esta, hari8esta.
+=Remontre,= _je_, _à quelqu'un_, skeyenstanik, tcheyenstanik,
+tchagoyenstanik.
+=Remplis,= _je_, dechkehronch, dechchehronch, dechharonch.
+=Remporte,= _je_, onsachkah8a, onsachchah8a, onsahahah8a.
+=Remüe,= _je_, gatoriaheronk, chatoriaheronk, hatoriaheronk, _cela
+remue_.
+=Renard,= skennakchen.
+=Rencontre,= _je_, 8atkateranha, 8atchateranha, 8athateranha.
+=Rencontre,= _je vas à la_, kataratta hné, chateratta hné, hateratta
+hné.
+=Rendre,= _je_, sakeyon, sacheyon, sahayon; _je me rend_, _j'arive_,
+saguion, sachion, sahayon, _je me rend_, _je suis vaincu_, gnadion,
+chnadion, hanadion.
+=Renfle,= _cela_, sondonh8a hatié.
+=Renforce,= _je_, s'akk8ichcherinha, sach8ichcherinha, sahah8ich etc.
+=Rengage,= _je_, skatenhanha, tchatenhanha, shadenhanha.
+=Renonce,= _je_, sagrihondies, sarihondies, sharihondies; _j'y renonce_,
+skad8endeta, tchad8endeta, shad8endetta.
+=Renoüe,= _je_, skringach, schringach, sharingach.
+=Renouvelle,= _je_, assé skonniaha, assé chonniaha, assé ronniaha.
+=Rentre,= _je_, heskionk, hetchionk, hehayont; _rentre_, onsatgion.
+=Renverse,= _je suis à la_, haguechatahi, sachatahi, hochatahi.
+=Renverser,= _je renverse quelqu'un_, kechata, chechata, chagochata;
+_renverse, repandu_, kahri8i; _je renverse_, hikrich, hichrich,
+heharich.
+=Renvoyer,= keyatendietta, cheyatendietta, chagoyatendietta.
+=Reparer,= v. _refaire_.
+=Repasse,= _je_, _je reviens_, skatongotta, tchatongotta, shatongotta.
+=Repend,= _je me_, gattatre8atta, chatatre8atta, hatatre8atta.
+=Reperds,= _je_, _quelque chose_, songaton, sesaton, sahotton.
+=Replace,= v. _je remets_.
+=Replante,= _je_, skeniotta, tcheniotta, sahenniotta; _replante_,
+sasenniotin.
+=Replet,= _je suis_, hagassen, sassen, hassen.
+=Replie,= _je_, dekchaktonch, desachaktonch, dehatchaktonch; _replie_,
+dedgiotchakton.
+=Repond,= _je_, saguiheron, sachiheron, sahenheron.
+=Repose,= _je_, agadonrich chen, sadonrich chen, hadonrich etc.
+=Repos,= _je suis en_, chkenon guideron, chideron, henderon.
+=Repousse,= _je_, _quelque chose_, skaniotta, schaniotta, shaniotta; _je
+repousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatareg8ach, chagoyata etc.
+=Reprend,= _je_, v. _je recois_; _je reprend_, _je corrige_, kehre8atta,
+chehre8atta, chagohre8atta.
+=Represente,= _je_, _je remontre_, keyatchatanik, cheyatchatanik,
+chagoyat etc.
+=Reproche,= _je_, keyatanotha, cheyatanota, (_melius_)
+dekerencharong8ach.
+=Repudie,= _je_, keyateg8atta, cheyateg8atta, chagoyateg8atta.
+=Reserve,= hagadensetta, chadensetta, hadensetta.
+=Resiste,= _je_, gnagoras, chnagoras, hanagoras.
+=Resolu,= _je suis_, gateriatha, _vel_ agnigonrat chanit; _je me
+resous_, agata dennigonra chatti chatadenni etc, hatadeni etc.
+=Respecte,= _je_, gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.
+=Respire,= _je_, gatonries, chatonries, hatonries.
+=Ressemble,= _je_, skehierin, tchehyerin, sahoyerin.
+=Ressere,= _je_, sknirta, tchnirta, shanirta.
+=Ressort,= _je_, teyonkchakton; _c'est de mon resort_, hihagri8a.
+=Ressouds,= _je_, _en plongeant_, gatonrog8ach, chaton etc, hatonro.
+=Ressouviens,= _je me_, s8agarhas; dgisarhas, shorhas.
+=Reste,= _le_, okonchôta; _voila le reste_, neto ny dgiotatenri; _j'ai
+du reste_, gatatenrasek.
+=Rester,= _il ne reste aucune esperance_, onguesenni; _reste icy_, tonin
+stak, _vel_ tchiderondak.
+=Restitue,= _je_, kehiah8e (_je rend_) gnesk8enna (_ce que j'avais
+volé_.)
+=Retarde,= _je_, agatengondotta, chatendongotta, hatendongotta; _je
+retarde quelqu'un_, keyendongottanik, cheyendongottanik, chagoyen.
+=Retiens,= _je_, _quelqu'un_, keyatadinchta, cheyatadinchta, chagoyata
+etc.
+=Retentit,= _cela_, 8a ho enna hechta.
+=Retirer,= _je retire profit_, aguiendas, sayendas, hoyendas; _je me
+retire_, dondagatonka, dondachatonka, dondahatonka.
+=Retombe,= _cela retombe sur moi_, ongaderi8ahienhas.
+=Retoucher,= skiata hechta, chiata hechta, shayata hechta.
+=Retourne,= _je_, onsagné, onsaché, onsahré.
+=Retranche,= _je_, skorag8ch, schorag8ach, sahorag8ach.
+=Retrecis,= _je_, skechtouata, schechtouata, shachtouata.
+=Retrousse,= _je_, gaadatch, chaadatch, hahadatch.
+=Retrouve,= _je_, skorich, schorich, sahorich.
+=Ret,= v. _raye_.
+=Reue,= gonterass8in; _reve pour_ _acomplir_, de8akkahrahi; _j'ai fait
+un mauvais reve_, ongreserentakchtenha.
+=Reve,= _je_, gaterass8ach, chaterass8ach, haterass8ach.
+=Reveille,= _je_, keye8atta, cheye8atta, chagoye8atta; _je me reveille_,
+8aguiek, 8achiek, 8ahahiek.
+=Revelle,= _je_, gri8atachia, chri8atachia, hari8atachia.
+=Revend,= skeninonk, scheninonk, shaninonk.
+=Reviens,= hisqué, hitché, hisseré.
+=Reverdit,= _cela_, sagat gikk8arontin.
+=Revers,= agonh8agonha.
+=Resveur,= _je suis_, gaterass8ahonk, chaterass8ahonk, hoterass8a.
+=Reunis,= _je_, gassouderaha, _vel_ skata skonniaha.
+=Revois,= _je_, skeguenha, tcheguenha, shaguenha.
+=Revolte,= _je me_, ke8enna ch8aens, che8enna ch8ahens, chago8en.
+=Reussis,= _je_, ongatons, hesatons, ahôtons.
+=Reume,= _je suis enrumé_, gassakha, chassakha, hassakha.
+=Riche,= _je suis_, gotchogona, chotchogona, hotchogona.
+=Ridé,= 8agatchkoncheri, satkoncheri, hotkoncheri.
+=Ridiculle,= _je suis_, hagri8aguenniata, sari8aguen etc, hori8aguen
+etc.
+=Rien,= hiachten.
+=Ris,= guiondiaha, chiondiaha, hoyondiaha.
+=Risque,= _je_, garichkon, charichkon, harichkon.
+=Risq,= _il y a du_, hotteron, _vel_ dehyodenonhianitti.
+=Rivage,= _de rivierre_, kinhion actatié; _de lac_, ganataaktatié.
+=River,= detkron8araktonch, detchron8ar etc, detharon8ar.
+=Rivierre,= skenhion8ate.
+=Robe,= atiata8itchera.
+=Roche,= onenhia.
+=Roder,= g8atiguesha, g8atichesha, g8atiresha.
+=Rogner,= detkiakch, detchiakch, dethayakch.
+=Roide,= hohniri; _roide_, _à piq_, hiate kagarenhre.
+=Roidir,= v. _resserrer_.
+=Romps,= _je_, deguiakch, dechiakch, dehayakch; _rompu_, deyayagui.
+=Rond,= ot8enonni.
+=Ronde,= _je fais la_, guennatatasech, chennatatassech, hennata etc.
+=Ronfle,= deguenniongaha, dechenniongaha, dehennion.
+=Ronge,= _je_, guechtiendoganinch, chechtiendo etc, ahestiendo etc.
+=Rose,= hodgidgiahahagui.
+=Rossignol,= karich kensé.
+=Rotte,= _je_, guenniadiakch, chenniadiakch, henniadiakch.
+=Roti,= oskon8a; _je fais rotir_, gadeskonta, chadeskonta, hadeskonta.
+=Roüe,= _je_, kechtiendaritta, chechtiendaritta, hachtiendaritta.
+=Rouge,= qu8enta rogon.
+=Rougis,= _je_, qu8enta rogon onkoncha renha; _je rougis_, _je teins_,
+qu8enta rogon gassoch, chassoch, hassoch.
+=Rouillé,= 8tkenserarigui.
+=Roule,= _je_, karhatenion hatié; _je me roule_, gadiata guenriek,
+chadiata guen etc, hadiata.
+=Roupie,= _j'ai la_, gadginonkerota, satginonkerota, hatginonkerota.
+=Rousseurs,= _j'ai des_, agatzichtenoton kekonchigué.
+=Roussi,= ohentsita teguen; _je me roussis_, hakentsitategach,
+sahentsitategach, sohentsita.
+=Route,= tcha nheyens, _vel_ tchanhéyotahinon.
+=Roux,= ohessa ni hononk8erotin.
+=Ruban,= ononh8a.
+=Rüe,= dionatag8entatié.
+=Ruer,= _je_, keyarasint8ach, cheyarasint8ach, chagoyara etc.
+=Ruiné,= _je suis_, hiachtente s8aguien, sayen, hoyen.
+=Ruisseau,= ny kenhiaha.
+=Rusé,= hagnigonradez, sanigonradez, onigonradez.
+=Rut,= _le_, tcha degondatcherez.
+
+
+ =S.=
+
+
+=Sa,= ô; _son_, hâ; _ses_, hô, _vel_ ô au feminin.
+=Sable=, onêcha.
+=Sabre=, assaregôa.
+=Sabre,= _je_,----.
+=Sac,= gayara; _sac tabac_, kayetta;_de medecine de guerre_, ganota;
+_je mets à sac_, keya8ent8ach, cheya8ent8ach, chagoya8ent8ach.
+=Safran,= hotgikk8a onsôkk8a.
+=Saigne,= _je_, _du nez_, deguenionkach, dechinionkach, dehenionkach;
+_je saigne quelqu'un_, dekenintcha hechta, dechenintcha etc,
+dechagonintcha.
+=Sacrifice,= _je fais un_,----.
+=Sage,= _je suis_,----.
+=Sain,= _je suis_,----.
+=Saindoux,= hohna oqu8ari.
+=Saint,= gayatatoguenti.
+=Saisis,= _je_, kek8ach, chagok8ach.
+=Salade,= henerattach.
+=Sale,= 8astag8arigui.
+=Salé,= katchik etokka h8i.
+=Salis,= _je_, kag8arokach, chtag8arokach, hatag8arokach.
+=Salpêtre.=
+=Salüe,= _je_, kenonronk8anion, chenonronk8anion, chagononron etc.
+=Salive,= _je_, 8tchera.
+=Saliver,= v. _cracher_.
+=Sandale,= chitagon hottak8a.
+=Sang,= hotk8ensa.
+=Sangfroid,= _de_, 8ahennigonronniaha.
+=Sanglant,= hotk8ensogonha.
+=Sans,= ne se dit point, on dit _vous estes_ ou _vous nete pas cause_.
+=Sanglote,= gassint8ach, chassint8ach, hassint8ach.
+=Sanguin,= guenkensoanen, chenk8ensoanen, henk8ensoanen.
+=Sans doute,= hag8ach.
+=Sans faute,= gatoguen tchi h8en.
+=Sans retardement,= 8tendoktin.
+=Sancte,= _je suis en_.
+=Saoul,= _je suis_, (_de vin_,) hagnon 8ahaton; _je soule quelqu'un_,
+kenon 8ahatonta; _je suis saoul de viande_, hagatai; _je rassassie
+quelqu'un_, ketanha.
+=Sarcelle,= _oiseau_,----.
+=Sas,= onakta.
+=Sasse,= _je_, gate8ach, chate8ach, hate8ach.
+=Sapin,= _arbre_, ôssohra.
+=Satisfait,= _je suis_, gatchennonni, chatchennonni, hatchennonni; _je
+satisfais_, keyatchonniata, cheyatchonniata, chagoyat etc.
+=Savetier,= shatakk8anikonk.
+=Sauve conduit,= gayatonchera ayontongottakk8a.
+=Saule,= ôsetta.
+=Saumon,= tachiona.
+=Saumur,= gatchiketa hohnéga.
+=Savon,= onyenchero haretta.
+=Savonne,= _je_, guiencheroharek, chienseroharek, hayencheroharek.
+=Savonnette,= henoskeroharetta.
+=Sauce,= _je sauce du pain_, gatrakkoch, chatrakkoch, hatrakkoch.
+=Sauce,= _ma_, agok8a.
+=Saucisse,= hoyonra degah8aritti.
+=Saute,= deguennachk8akk8a, dechennach etc, dehennach etc.
+=Sauvage,= ong8e honh8e.
+=Sauve,= _je me_, skeniaguens, scheniaguens, shoniaguens; _je fais
+sauver_,----.
+=Sçavant,= _je suis_, gnigonro anen, chenigonro anen, honigonro anen.
+=Sçais,= _je_, guienteri, _vel_ guenonktonk, _vel_ aktoguenha; _on ne
+sçauroit_, hiate hah8et; _c'est à savoir_, ongatoguenha; _je ne sçai
+pas_, hôtôgat, _vel_ hiate aktoguenha.
+=Scelerat,= ong8edahetkengona.
+=Scie,= deyech8engariatta.
+=Scié,= _scie_, degorinha, dechorinha, dehorinha.
+=Scorbut,= ononchiotaha.
+=Se,= _il se etc_, hatat. Ex. _il se tue_, hataderio.
+=Sec,= ourhen; _bois sec_, oyendaten.
+=Secher,= _je le fais_, guerhata, cherhata, harhata.
+=Second,= tegni 8atonta.
+=Seconde,= _je_, _quelqu'un_, keyarichkonta, cheyarichkonta,
+chagoyarich.
+=Secoue,= _je_, gah8atch, chah8atch, hah8atch; _secoué_, 8ah8agui.
+=Secours,= _je donne_, kenhêsck, chenhesck, chagonhesck.
+=Secret,= _en_, dassetigué; _je garde le secret_, grih8asetta,
+chrih8asetta, harih8asetta; _je devulgue le secret_,----.
+=Seditieux,=----.
+=Seduis,= _je_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon etc.
+=Sein,= henonrachiagué.
+=Sejourne,= _je_, kendokta, chendokta, ahendokta.
+=Seize,= 8assin hayak kahré.
+=Sel,= hotchiketa.
+=Semaine,= _une_, ne se dit point, ils ne comptent que par lune.
+=Semblable,= toniôt.
+=Semblant,= _je fais_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hachoretakk8a.
+=Semble,= _il me_, guerhé.
+=Semé,= ganag8en; _semer_, gnakha, chnakha, hanakha.
+=Semence,= oninchta.
+=Sêne= _à pêcher_, ontaharokk8a hoyaronda. (=Senellier=, _le_,
+dzionkarettes.)
+=Sens,= _le bon_, hagnigonrag8egui.
+=Sensible,= _je suis_, hagakkahrin, sakkahrin, hakkahrin.
+=Sens,= _je_, _je fiere_, hagues8ach, sach8ach, hos8ach.
+=Sentiras,= _tu t'en_, engisarharanha.
+=Separer,= _je separe quelqu'un_, dekekachionch, dechekachionch,
+dechagoka; _je separe quelque chose_, deguekachionch, dechekachionch,
+dehokachionch.
+=Sept,= tchiatak; _le septieme_, tchiatak otonta; _septante_, tchiatak
+ni8assin; _sept cent_, tchiatak te8enniah8é.
+=Septembre,= chereskegona.
+=Serein,= _le_, ôh8ahia.
+=Serieux,= _je suis_, degatkuengerenti, dechakkenguerenti, dehotken etc.
+=Serpent,= 8sarichta; _serpent d'eau_, hanadonk; _serpent à sonnettes_,
+cheg8aronda; _serpent au long corps_, shayadess.
+=Serré,= _lié_, kanitti.
+=Serre,= _je_, gnirta, chnirta, hanirta: _je serre_, _je cache_,
+gassèta, chassêta, hassêta.
+=Serrure,= enhôtongk8a.
+=Sers,= _je_, _quelqu'un, _je rend service_, keyenna8asek, vel_
+nguenhas, hesanhas, honanhas; _je me sers à manger_, gatateranik,
+chatateranik, hatateranik; _il me sert de pere_, ha8et knihô; _je me
+sers de cela_, guechtaa, chechtaa, hachtaa; _je ne me resers pas_,
+gayerati.
+=Sêve=, onanah8en; _les arbres sont en sêve_, tkaranah8en.
+=Seucre=, oh8ennaset.
+=Seul=, _je suis_, agonrh8aa, son8h8aa, ahonrh8aa; _je n'ai que ce seul
+etc_, nag8a heguen ha.
+(=Seullement=, kueng8a.)
+=Seur=, gatoguen.
+=Seur=, _à coup seur_.
+=Sêvre=, _je_, _une enfant_, kenonrachiatkah8ach, chenon etc, chagonon
+etc.
+=Sexe=, _masculin_, hehronchonha; _sexe feminin_, hatginachonha.
+=Si=, né; _si cela est vrai_, ne toguech g8a, héguenk; _si tu ne peux
+pas_, né sanorons; _si tu ne veux pas_, né chera hia; _comme si tu en
+avois_, né ensayendak.
+=Sied=, _cela me_, hagrasek, sarasek, horasek.
+=Siege=, _faire un siege_, kenata; _je leve le siege_, donsagnenrakkra,
+donsachnenrakk8a.
+=Siege= _pour s'assoir_, ontiendakk8a; _je m'assois_, gatienha,
+chatienha, hatienha.
+=Sien=, _le_, ahonrha hoh8en.
+=Sifle=, _je_, gnagarerach, chnagarerach, hanagarerach.
+=Signal=, sa honteniendenchta; _je donne le signal_,----.
+=Signalle=, _je me_,----.
+=Signe=, _je fais_, keyenniatach, cheyenniatach, chagoyenniatach.
+=Signifie=, _quesce que cela_, hos n8a hautin de8ateniendenchti (_s'il
+paroist quelq. chose_.)
+=Silence=, _taisés vous_, datgiaticrin.
+=Silence=, _je garde le_, ti8agatierin, tisatierien, tihotierin; _je
+romps le silence_,----.
+=Silencieux=, tihotierin.
+=Simples=, _herbes_, hônonk8at chera chon.
+=Simplement=, nag8aheguenha.
+=Sincere=, _je suis_, hiate hognoyen, hyate sanoyen, hiate honôyen.
+=Singe=, ong8e gakonchondakk8i, _vel_ guennonha.
+=Singeries=, _je fais des_, degatieronnionk, dechatieronnionk, dehatier
+etc.
+=Singulier=, v. _rare_.
+=Sinon=, nayég8a.
+=Sirop d'erable=, oranah8entagueri.
+=Situé=, _bien_, a honh8entgia 8ensti.
+=Situation=, _belle_, oyenoti.
+=Six=, hayak; _six fois_, hayaknion; _sixiesme_, hayak otonta.
+=Sobre= _à manger_, _je suis_, nigakk8aha, nichakk8aha, nihakk8aha;
+_sobre boire_, hiate kneguirha, hiate chneguirha, hiate haneguirha.
+=Soc=, dehia go onh8entgiorinchta.
+=Société=, _je suis en_, deh8agadiechti, desadiechti, dehodiechti.
+=Soeur=, _ma_, _ainée_, âkchih; _ma soeur cadette_, keguenha.
+=Soif=, _j'ai_, gonriatins, chonriatins, ahonriatins.
+=Soigne=, _je_, gachterista, chasterichta, hachterista.
+=Soigneux=, hachterichta.
+=Soin=, _je n'ai point de_, gadiondiata, chadiondiata, hadiondiata.
+=Soir=, _le_, tetinrea; _du matin ansoir_, hendag8ektchih8en.
+=Soit=, niô.
+=Soixante=, hayak ni8assin.
+=Soldat=, _je suis_, haguechkenraguettat, sachkenra etc, hachkenra etc.
+=Soleil=, garakk8a; _soleil levant_, garakk8inkens; _soleil couchant_,
+de8atchot8achgarakk8a.
+=Solide=, hiate honagorach.
+=Sollicite=, _je_, keskenhatanik, cheskenhatanik, chagoskenha etc.
+=Sombre=, dehiodassondariagui.
+=Sommeil=, _j'ai_, haguitakch, saintakch, hotakch; _j'interrompe le
+someil_, kere serintoriaha, cheresin etc, chagoreserintoria.
+=Somme=, _je_,----.
+=Sommet=, _le_, âguenhiata.
+=Son=, _bruit_, 8tkak.
+(=Son=, ahonrha ho8en.)
+=Sonde=, onteniendenchta.
+=Sonde=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hateirientenha.
+=Songe=, _reve_, gaterass8en.
+=Songe=, _je_, v. (_je reve_,) gaterass8ach, chaterass8ach,
+haterass8ach; _je songe_, v. (_je pense_,) guenonktonionk,
+chenonktonnienk, hennonkton etc.
+=Sonne= _une cloche_, k8ichtondatha, ch8ichtondatha, ah8ichton.
+=Sonnette=, eh8ichtondatakk8a.
+=Sorcier=, _je suis_, gatahennahach, chatahennahach, hatahennahach.
+=Sort=, _tirer au_, on dit _jouer_.
+=Sorte=, _quelle sorte d'homme esce_? hotni rong8edôtin; _je fuis en
+sorte_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.
+=Sortir=, _je sors_, skiaguenha, schiaguenha, shayaguenha; _je fais
+sortir_, skeyaguens, tcheyaguens, tchagoyaguens; _je fais sortir_, voyés
+_je chasse quelqu'un_.
+=Sot=, hôdé.
+=Souls=, v. _saous_.
+=Souche=, kokehina; _il y a une souche_, hokchinôta.
+=Soucie=, _je me_, _je ne m'en soucie pas_, hiachtente guerhé, herhé,
+rerhé.
+=Soude=, _je_, gassonderaha, chassonderaha, hassonderaha.
+=Soufle=, _je_, garondatch, cherondatch, harondatch.
+=Souflet=, _je donne un_, kekonchahech, chekonchahech, chagokonchahech.
+=Soufre=, _du_,----.
+=Soufre=, _je_, hagronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _je fais
+soufrir_, keronhiaguenta, cheronhiaguenta, chagoronhiaguenta.
+=Souhaite=, guerhé, cherhé, rerhé.
+=Souillé=, outetkenti; _je souille_, ketkenta, chetkenta, hatkenta.
+=Soulage=, _je_, keyêna 8asek.
+=Soue=, voyés, _saoüle_.
+=Souleve= _de terre_, _je_, deguek8ata, dechek8ata, dehak8ata.
+=Soulier=, attak8; _je mets mes souliers_, degarattach, decharattach,
+deharattach; _j'ote mes souliers_, degarattachionch,
+decharattachionch, deharatta; _je racommode mes souliers_, garakkoronch,
+charakkoronch, harakkoronch.
+=Soupçonne=, _je_, _quelqu'un_, kerasek, cherasek, chagorasek.
+=Soupe=, _de la_, onondaa degarakkaritti.
+=Soupose=, _je_, gatenientenha tcha ny oukchté.
+=Soupire=, _je_, gatonriés, chatonries, hatouries.
+=Souple=, parlant de bois, ô kario; _corps souple_, hoyadadet.
+=Source=, ona8arôta, _vel_ otoncherôta.
+=Sourcil=, hekakk8a hâgué.
+=Sourd=, _je suis_, degass8égui, dechass8égui, dehass8egui.
+=Souris=, _je_, aguiondiaha, sayondiaha, hoyondiaha.
+=Souriciere=, tchitenha gayenton.
+=Souris=, tchitenha.
+=Sous=, _dessous_, agonh8a.
+=Soutiens=, _je_, gniktakk8a, chniktakk8a, haniktak.
+=Soutien=, _appui_, kohniktakk8i.
+=Souviens=, _je me_, s8agarha, dgisarhas, shoras; _je fais souvenir_,
+keyarharatta, cheyarharatta, chagoyarharatta.
+=Souvent=, chetechon, _vel_ tiotkont.
+=Soye=, dginonha, hotikon chichiahi.
+=Sperme=, onenha.
+=Spirituel=, hônigonta.
+=Squelette=, onhrênich.
+=Sterille=, hiate hadektonk; _terre sterille_, hiactente 8atonnian.
+=Stupide=, hôdé.
+=Submergé=, ohnôdon.
+=Suborne=, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon.
+=Subtil=, agueyennadet, cheyennadet, hayennadet.
+=Suc=, orana8enta ga8i.
+=Suce=, _je_, gotgiekch, chotgiekch, hodgiekch.
+=Sucre=, orana8enta ga8i.
+=Sud=, garonhiahen hag8a.
+=Suë=, _je_, de8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas; _je sue
+dans une sürie_, guenêyonk, cheneyonk, onêyonk.
+=Suffisant=, hadat konnienchta.
+=Suie=, ohaguenta.
+=Suif=, o8ichia.
+=Sujet=, _mon_, agong8eda, chong8eda, rong8eda.
+=Sujet=, _je suis_, _enclin_, saonguierat, sesayerat, sohoierat.
+=Suite=,
+ _ensuite_, chi hag8a;
+ 2 _jours de suite_, te8enda neguen;
+ _tout de suite_, 8asonni hatié;
+ _à l'avenir_, _dans la suite_, ag8a honaguen.
+=Suis=, _j'y_, guideron, chideron, henderon; _je sui_, kenonderadies,
+chenonderadies; _je suis unne piste_, keyanenhah8a, cheyanenhah8a,
+hayanenhah8a.
+=Superbe=, hanâyé.
+=Superieur=, hago8anan.
+=Supersticieux=, hadeh8agrih8a hienton.
+=Suplicie=, kerioch, cherioch, chagorioch.
+=Suporte=, _je_, 8akkete, saguetté, shoguetté; _je suporte_, v.
+_soufrir_.
+=Supposition=, ennoyenta.
+=Suppure=, _cela_, diotkenserarihi.
+=Suppute=, _je_, v. _je compte_.
+=Sur=, _dessus_, hentken.
+=Surchargé=, _je suis_, haguechtahne, sachtahne, hachtahne.
+=Surplus=, hetgiokonchôta.
+=Surprendre=, _je surprend l'ennemi_,----; _cela me surprend_,
+agnigonkenhêyon; _cela est surprenant_, sanigonkenheyat.
+=Suspect=, _je suis_,----.
+=Suspens=, _je suis en_, asong8a nenti 8aguierin.
+=Syrop=, orana8entagueri.
+
+
+ =T.=
+
+
+=Tabac=, oyeng8a.
+=Tabatierre=, oyeng8atakk8a.
+=Table=, och8engaha ondekonniata.
+=Tableau=, ong8é hayataa.
+=Tache=, _macule_, ohnâra.
+=Tache=, _je_, gnosserach, chnosserach, chagonosserach; _je tache_,----.
+=Taillant= _de hache_, kahiontagué.
+=Taille=, _pierre de_, kanenhia cheronni.
+=Taille=, _je_, _en piece l'ennemi_, voyez _piece_; _coupe par
+piece_,----.
+=Tais=, _je me_, ti8agatierin, tisatierin, tihotierin.
+=Talon=, _le_, horadigué.
+=Tambour=, kahonchera.
+=Tambourinne=, _je_, koncherahech, chonchera etc, hahonchera.
+=Tamis=, onakta; _je tamise_,----.
+=Tandisq=, tcha heu hahonissé.
+=Tant=, nêtonion; _tant que je vivrai_, tcha hen hionissé engonhek.
+=Tante=, agrahak, sarhak, horhak.
+=Tapisserie=, deyeyencheratonk8a.
+=Tapisse=, _je_, deguiencheratonch, dechiencheratonch, deyayen.
+=Tard=, onen ôgaak.
+=Tari=, osté; _je taris_, guestata, chestata, hachtata.
+=Tas=, ogate, _vel_ kaguèhron; _je mets en tas_, kehronha, chkeronha,
+sharonha.
+=Tasse=, eneguirhata (_à boire_) atgien (_plat_.)
+=Tâte=, _je_, guenniadatch, chenniadatch, henniadatch.
+=Tâtons=, _a_,----.
+=Taupe=, dginiagarinha.
+=Taureau=, tionhonchk8aront (_boeuf_) onhonchiata (_non tourné_.)
+=Taie=, _j'ai une_, _sur l'oeil_, hagnecho, sanecho, hônêcho.
+=Teins=, _je_, gassoch, chassoch, hassoch.
+=Teinture=, onssôk8a.
+=Themoin=, _je suis_, gatondé, satondé, hôtondé.
+=Tempeste=, ga8ennotaties oustara degondiechti.
+=Temps=,
+ _le_, onenda;
+ _il est temps_, onen haron;
+ _il n'est pas temps_, ason haron;
+ _pour quelque temps_, endgionissea;
+ _beau temps_, onendio, onenda hetken;
+ _il viendra un temps_, end8endondié;
+ _tout d'un temps_, keng8atô;
+ _dans peu de temps_, keng8at kendgik;
+ _depuis le temps_, tcha noâ honissé;
+ _de notre temps_, hagon henion (_sans envie_) hotiguen
+ (_ceux qui tout veu_);
+ _de tout temps cela a été_, hotonh8entgionni tot, chigarihotin.
+=Tendre=, _mol_, ôhrodin.
+=Tend=, _je_, _un filet_, gataarok, chataarok, hataarok; _je tends une
+ligne_, gatchirok, chatchirok, hatchirok; _je tend une
+peau_, ueseratonk, cheseratonk, hasseratonk; _je tend un fusil_,
+kehonratonk, chechonratonk, hachonratonk.
+=Tiens=, _je_, guiena, chiena, hayena; _je me tiens debout_, ikta,
+ichta, hata; _il ne tient qu'a toi_, is enchennonktonk.
+=Tente=, _pavillon_, kagarinha ganoncha.
+=Tente=, _je_, _je debauche_, kenigonrodag8ach, chenigon etc, chagoni.
+=Terme=, _borne_, kanedgiôta.
+=Terminé=, outeri8ichiahi; _cela se termine_, la tô oterihokta.
+=Terni=, hiate (_pas_) dehyostatek (_clair_); _je ternis ma reputation_,
+gadatkenronnionk, chadatkenronnionk, hadatken.
+=Terrasse=, keyonh8enda hochta.
+=Terre=, ôhetta; _toute la terre_, 8entgia g8egui (_toute_.)
+=Terroir=, ohetta.
+=Themoigne=, _je_, gri8atachionch, chri8atachionch, hari8atachionch.
+=Tête=, onon8aa; _le devant_, 8kentgiagné; _le derriere_, hénon, _vel_
+chagué; _je casse une tête_, kenon 8ariakonk, chenon8aria etc, chagonon
+etc; _je romps la tête de bruit_, kenon8aktanik, chenon8aktanik,
+chagonon8ak; _tête à tête_, deyadenon hara neguen; _la tête de
+l'armée_, kanenraguenhiata.
+=Tete=, _je_, gnonguerha, chnonguerha, hanonguerha; _je donne à teter_,
+kenonguerhata, chenonguerhata, chagonon etc.
+=Teton=, ononrachia.
+=Tiede=, _eau_, onega tarihen.
+=Tien=, _le_, is sa8en; _prend tien_, k8a _vel_ dgièna.
+=Tiers=, _le_, achen na degayagui.
+=Tige=, ohion8aa.
+=Tigre=, kendachech gona, _vel_ guenhrach.
+=Timide=, _je suis_, gatchens, chatchens, hatchens.
+=Tirre bourre=, enenhiatakk8ata.
+=Tire=, _je_, _quelque chose_, gatironta, chatironta, hatironta; _je
+tire un fusil_, kechonrah8ach, chechonrah8ach, chachonra etc; _je tire
+quelqu'un_, keyatatironta, cheyatatironta, chagoyata etc; _je tire au
+blanc_, degrondyag8ach, dechrondoyag8ach, deharon etc.
+=Tison=, _allumé_, okonkono; _tisonmort_, oss8en.
+=Toi=, is.
+=Toit= _de maison_, ganonchakohronh8i.
+=Toison= _de mouton_, tioti nagaronton hôgonn8a.
+=Tombe=, henonta.
+=Tombe=, _je_, guiatenha, chiatenha, hayatenha; _je fais tomber_,
+kedagueratta, chedagueratta, chagodagueratta.
+(=Ton=, ssa8en.)
+=Tondu=, kagonhiagui.
+=Tonneau=, ganakkoanen.
+=Tonnerre=, gachagayondes, _vel_ hihron.
+=Tonne=, _il_, hihnon ka8ennotatié.
+=Torche=, _je_, gragueh8ach, chrague8ach, harague8ach.
+=Torchon=, herague 8achta.
+=Tords=, k8adasech, chk8adasek, hak8adasech.
+=Torrent=, onah8âte.
+=Tort=, _tortu_, teyat, chaktonk, _vel_ deyotk8adon; _j'ai tort_, i
+ongri8anhik.
+=Tôst=, _trop tôst_, ochnoré.
+=Touchant=, _je parle touchant cela_, haguetaa hakk8i.
+=Touche=, _je_, kenotias, cheniotas, henniotas; _je suis touché_,
+de8agnigonranonson, desanigohra etc, dehonigonra etc; _j'y touche_,
+aguiataneguin, chiataneguin, hoyataneguin.
+=Toujours=, tiotkont.
+=Tour=, _je fais le tour_, degat8atassé, dechat8atassé, dehat8atassé.
+=Tour=, _unne_, ganigaktota.
+=Tour= _à tour_, dziéhiadata chongué; _autour de la ville_,
+dediodenatatassé.
+=Tour=, _je fais_, _piece_, keyeronk, cheyeronk, chagoyeronk.
+=Tourmente=, _je_, _quelqu'un_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk,
+dechagoyeronnionk; _je tourmente un patient_, keronhiaguenta,
+cheronhiaguenta, chagoron.
+=Tourné=, outkarhat8en.
+=Tourne=, _je_, kkarhat8ach, chkarhat8ach, hakarhat8ach; _je tourne
+autour_, gat8atasech, chat8atasech, hat8atasech.
+=Tourterelle=, tchiourha.
+=Tousse=, _je_, gassakha, chassakha, hassakha.
+=Tout=, ag8ekchih8en, _vel_ ag8egui;
+ _je donne tout_, guechatta, chechatta, hachatta;
+ _tous les jours_, hade8entaguek;
+ _tous les mois_, hade8ennitaguek;
+ _partout_, g8atigag8egui;
+ _tout juste_, netôdgik.
+=Tout à fait=, hadegagondo.
+=Trace=, ouhaté.
+=Trace=, _je_, guianata, chianata, hayanata.
+=Trafique=, _je_, degatatah8é, dechatatah8é, dehatatah8é.
+=Trahis=, _je_, dekenigonraseraha, dechenigonraseraha, dechagon.
+=Traitre=, dehanigonraseraha.
+=Trajet= _d'eau_, deyehiayakta.
+=Trainne=, _unne_, gasserèta.
+=Traine=, _je_, gasseré, chesseré, hasseré; _je traine quelqu'un_,
+keyatisseré, cheyatisseré, chagoyatisseré.
+=Traire=, gnong8atakkach, chnong8atakkach, hanong8a etc.
+=Trait=, _fleche_, kahechkaa.
+=Traite= _d'un jour_, sahoyôndakk8i.
+=Traite=, _je_, _je festine_, gatenniota, chatenniota, hatenniota; _je
+traite des marchands_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _je
+traite_, _je soigne_, kedgiens, chedgiens, chagodgiens.
+=Traitre=, dehanigonrasseraha.
+=Tramontane=, _je perd la_, gnigonrattonta, chenigonrattonta,
+honigonrattonta.
+=Trame=, _je_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.
+=Tranchant=, kahionta.
+=Tranche=, _unne pour couper la glace_, he8ichientakk8a; _de viande_,
+dgio dgio k8ata.
+=Tranche=, _je_, _de la glace_, k8ichienta, ch8ichienta, shah8ichienta;
+_je tranche de la viande_, dek8araritta, dech8araritta, dehohararitta.
+=Tranquille=, schkenon hononktonnionk.
+=Transfere=, heren kah8itta, cha8itta, ha8itta.
+=Transi=, _je suis_, haguiadondakta, sayadondakta, hoyadondakta.
+=Transplante=, skeniota, scheniota, shaniota.
+=Transporter=, id, _transferer_
+=Transporté= _de plaisir_, de8agueniadissonk tcha, ongonh8esk8anik.
+=Travaille=, _je_, haguiodé, sayodé, hoyodé.
+=Travers=, _de_, degaronh8a.
+=Travers= _de doigt_, _un_, dgieniada tcha na deguiatere.
+=Traverse=, _je_, _d'outre en outre_, dekeyatongotta, decheyatongotta,
+dehayatongotta; _je traverse unne rivierre_, deguionhiakch,
+dechionhiakch, dehayonhiakch; _je traverse le bois_, degonniakch,
+dechonniakch, dehonniakch.
+=Travestis=, _je me_, agoyagatia dondakk8a.
+=Trefle=.
+=Treize=, 8assin achen kahré.
+=Tremblement= _de terre_, ah8entgiondâtâ.
+=Tremble=, _je_, haguiadondata.
+(=Tremble=, _le_, oncratkarêhi.)
+=Trempe=, _je trempe unne hache_, sak8aheg8a ask8êchia.
+=Trenche=, _je_, _je coupe_, krenach, chrenach, harenach.
+=Trente=, achen ni8assin.
+=Trepasse=, _je_, guiheyons, chiheyons, henheyons.
+=Tresaillis=,_je_, voyez _transporté de joye_.
+=Tresse=, _unne_, dgi8stenserata; _je mets en resse_,
+guechtenseronniaha, chechtenseronniaha etc.
+=Tressé=, karaskenti; _je tresse de la filasse_, graskentonniaha,
+chraskenton, harasken.
+=Triche=, _je_, hag8ennata, cha8ennata, hah8ennata.
+=Trie=, _je_, degoriachionch, dechoriachionch, dehoriachionch.
+=Triple=, hachenk nionk achen nôa songotta.
+=Triste=, _je suis_, gnigonrahetken, chnigonrahetken, honigonra etc.
+=Tripes=, _les_, oyonra.
+=Troc=, ondatatah8e; _bon troc_, deondatatah8ihio.
+=Trois=, achen; _troos trois_, achen chon; _trois fois_, achennion;
+_de trois en trois jours_, achen chen nenguen hatié.
+=Trompe=, _je_, _quelqu'un_, kenigonrtanik, chenigon, chagonig etc; _je
+me trompe en parlant_, heren nôa gatoria.
+=Trompeur=, hanigonrhata.
+=Trompette=, hotonrag8aton.
+=Tronc d'arbre=, kchinota.
+=Tronçon=, degoyagui.
+=Trop=, hisso, adgik; _trop peu_, 8dgidacht8i.
+=Troque=, _je_, degatatah8e, dechatatah8e, dehatatah8e.
+=Trotte=, _je_, ktakhé, chtakhé, hatakhé.
+=Trouble=, _je_, _l'eau_, gnegata, chnegata, hanegata; _je trouble la
+terre_, konh8entgia, hetkenta, chonh8entgia, oh8entgia; _troublé_,
+hongonratton; _je me trouble en parlant_, degatat nigonra h8enriek
+dechatat etc, dehatat.
+=Trou=, _je fais un_, kchatonniaha, chechatenniaha, hachatonni etc.
+=Troupe=, _unne_, kaninhra.
+=Trousse=, _je_, kehedchodag8ach, chehedchodag8ach, chagohed etc; _je
+me trousse_, gadekarichchionch, chadeka etc, hadeka.
+=Trouve=, _je_, gorinha, chorinha, horinha, _vel_ gatchonnionch; _je vas
+trouver_, sakeyatorinsere, 8acheyatorin etc, 8achagoyato; _je trouve
+bon_, onkkah8a; _j'aprouve_, hagrihsi8sek; _je me trouve bien_,
+agatchennonni, satchennonni, hatchennonni; _je trouve à redire_,
+keyatoendeta, cheyatoendeta, hoyatoen.
+=Truite=, kanodgionk gôna.
+=Truïe=, k8ichk8ichi guenhron.
+=Tu=, _toi_, is.
+=Tué=, gonhario; _je tue une bete_,grioch, cherioch, harioch; _je tue
+quelqu'un_, kerioch, cherioch, chagorioch; _je me tue_, gataderioch,
+chatadorioch, hataderioch.
+=Tuyeau=, kahatadakk8en.
+=Tumeur=, ódôh8a.
+=Tumulte=, gokennichiahi goderistaha.
+=Turbulent=, hadehorih8a hienton.
+
+
+ =V.=
+
+
+=Va=, 8assé.
+=Vache=, tionhonchk8aront guenhron.
+=Vacher=, tionhonchk8aront hasterista.
+=Vagabond=, g8ati hiens.
+=Vague=, _flot_, ôtôda.
+=Vaillant=, _je suis_, gateriata, chateriata, hoteriata.
+=Vain=, _en_, hiai tai h8aton.
+=Vaincre=, _je_, kenenianik, chenenianik, chagonenianik; _vaincu_,
+onhaneniani.
+=Vaisseau=, gahonhio8anen.
+=Valet=, ontadenhas, (_on le loue_); _mon_, kenhas, (_je le loue_);
+_ton_, chenhas, (_tu le loue_); _son_, chagonhas.
+=Valoir=, on se sert du v. estre et de l'adjectif; _je fais valoir_,
+degrincharonnionk, decharincharonnionk, deharincha etc.
+=Van=, onakta; _je vane_, voyez _je sasse_.
+=Vanité=, _je tire_, gadatenoyetta, chadatenayetta, hadatenoyetta.
+=Vapeurs=, _de terre_, deyah8enrioh8i, _vel_ deyotchak tonk8ayen.
+=Varie=, _cela_, hok8adondies.
+=Vaste=, oukchten; _vastes forets_, garhatakehten.
+=Vautour=, g8ihien g8ihien.
+=Veau=, tionhochk8aront tchichtatienha.
+=Veille=, _je_, gadie8atta, chadie8atta, hadie8atta; _je veille sur_,
+_j'observe_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.
+=Veine=, hotginonhiata, gatk8ensata.
+=Velin=,----.
+=Velu=, gatkonnonni.
+=Vend=, _je_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _vendu_,
+gotenninon.
+=Veneur=, hadoratih.
+=Venge=, _je me_, gatatientenhach, chatatientenhach, hatatienten etc;
+_je venge la mort de_, keyentenhah8i, cheyentenhah8i,
+chagoyentenhah8i.
+=Venimeux=, hotkon.
+=Venin=, hotkonchera.
+=Viens=, _je_, dagué, daché, dâhré; _je viens visiter_, _voir_,
+gnatarre, chnatarré, haktonhné; _d'ou viens que_, hôtenna.
+=Vent=, gaaron; _vent froid_, ôrâno; _vent chaud_, oratarih8en.
+=Vente=, _il_, orondon, _vel_ ga8erondies; _je vas vent devant_,
+deh8agueragaronh8é; _je vas vent arriere_, haguech8arre hatié; _le vent
+est bon_, gaariô; _le vent est mauvais_, gaara hetken.
+=Vente=, _je_, _je loue_, dekerinsaronk, decherinsaronk, dechagorin; _je
+me vente_, gadaterinsaronk.
+=Ventueux=, honideniata, _vel_ godenhichta.
+=Ventre=, k8ichta, _vel_ kchonta.
+=Venu=, _il est_, sôyon; _je suis_, 8aguion.
+=Verd=, hotgink8aa.
+=Vers de terre=, otginonh8a.
+=Verdir=,----; _cela reverdit_, dehiotgink8ariagui; _quand les arbres
+verdiront_, tcha nen gatz ink8aronda.
+=Verge=, _m. viril_, onera.
+=Verglas=, deyoh8ichonda.
+=Verglace=, _il_, deyoh8ichondahatié.
+=Verifie=, _je_, grihierichiak, chehriherichiakch, aherichiakche.
+=Verité=, _c'est la_, ag8ech, toguech.
+=Veritable=, _cela est_, oderi8aguennion.
+=Verjus=, oyong8issera ason te ôhiari.
+=Vermeil=, honk8enta hatagui.
+=Vermillon=, og8entchera.
+=Vernis=, gnegosserach, chenegosserach, hanegosserach.
+=Verni=, gonegossarah8i.
+=Vermine=, _j'ai de la_, akkariakch, sakariakch, hakariakch.
+=Verolle=, outchrèta; _j'ai la_, haguitkretch; _tu as_, saintchrehh; _il
+a_,hotchrehh.
+=Verat=, k8ichk8ich deganhonchiata.
+=Verre=, konchotchera henegurhata; _verre boire_,----.
+=Veroul=, henhotonk8a.
+=Veruë=, ononheta; _j'ai des venues_, hagnonhetonda.
+=Vers=, _du coté_, hag8a; _vers la_, nenhag8a.
+=Versé=, kahrih8i; _je verse_, hikrieh,hichrieh, hiharieh; _je verse a
+boire_, kenegaranik, chenegaranik, chagonegaranik.
+=Vertueux=, ong8edio hiachtenté heyerin.
+=Vertiges=, akcharas, sacharas, hocharas.
+=Vervenne=,----.
+=Vessie=, onhenha.
+=Veste=, nitiata h8itchera g8aha.
+=Vestiges=, heyana.
+=Vêtement=, ontkohronta.
+=Vêtis=, _je me_, gadiata h8itta, chadiata h8itta, hadiata etc; _vetu_,
+hotiata h8tti, _vel_ gosseronni.
+=Veüe=, _la_, hegarra; _j'ai la veüe bonne_, kegarriô; _à la veüe_,
+heyôguent; _à perte de veüe_, hadeyogaratton.
+=Veuf=, hotéhêhich.
+=Veuve=, gotéhrêhich.
+=Viande=, vahra.
+=Victoire=, _je gane_, voyez _vaincre_.
+=Vie=, _la_, gonhekk8i; _je donne la vie_, keyonhetch, cheyonhetch,
+chagoyonhetch; _eau de vie_, onégadgih8aguen.
+=Viel=, oukchtenha; _je suis_, hagnekchtenha;
+_tu es_, sekchtenda; _je rend viel_, gadiadichatta, hodiadichatta.
+=Vieillis=, _je_, gadiadichhach, chadiadichhach, hodiadichhach.
+=Vierge=, hiate ganakk8a yenteri.
+=Vieu=, _usé_, hôgayonhi.
+=Vif=, _au_, gank8ensarinha.
+=Vif=, _subtil_, hoyadatet.
+=Vigilant=, _je suis_, haguesteniaron; _tu es_, chestenarion,
+hastenarion.
+=Vigne=, ohiong8issera ohonda.
+=Vigoureux=, gong8edaniri, chong8edaniri, hong8edaniri.
+=Vilain=, _je suis_, guetken, chetken, ahetken.
+=Vilanie=, odachonha.
+=Vilage=, ganataa.
+=Ville=, ganat8anen.
+=Vin=, hotgidgia.
+=Vinaigre=, hodgidgia hioyodgich, hohiodgichta.
+(=Vinaigriers=, _des_, hotkoda; _la fleur_, 8sanenda.)
+=Ving=, te8assen; _vingtiême_, te8assen 8atonta.
+=Vingtaine=, teon8assink.
+=Viole=, _je_, v. _je trousse_; _de force_, kehedchodag8ach.
+=Violent=, haguetkaron, satkaron, hatkaron.
+=Violence=, _je fais_, keyaderih8a hetkenta.
+=Violet=, oronhiahen
+=Violette=,----.
+=Vis à vis=, dehiotoguenti.
+=Vise=, gadesseronniaha, chadesseronniaha, hadesseronniaha.
+=Visible=, hoguent.
+=Visite=, _je_, voyez _voir_, _je vais voir_.
+=Vite=, garhôgué; _je vas vite_, guianore, chianoré, hayanoré; _je fais
+vite_, guechnoré, chechnôré, hochnoré.
+=Vis=, _je_, gonhek, chonhek, ronhek.
+=Vivres=, _des_, ondennatchera; _je fais des vivres_,
+gadennatcheronniaha.
+=Ulcere=, _j'ai un_, haguistaronnion.
+=Ulceré=, gostaronnion.
+=Un=, unskat, _vel_ skata;
+ _rien qu'un_ skatag8a;
+ _un seul hoe_, sayadata;
+ _l'un des deux_, sayadata na dehiatagué;
+ _ny lun ny l'autre_, hiachongara neto dcheta;
+ _lun et lautre_, teigiarens;
+ (_une fois_, skata.)
+=Uni=, gonnecheri, _vel_ de8atag8enten; _j'unis_, dektag8entenha,
+dechtag8entenha, dehatag8entenha; _uni_, _joint_, skataheyotonk.
+=Voicy=, nen gayen; _parlant d'un homme_, nen hata; _le voicy_, id.
+=Voila=, _le_, tôgayen, _vel_ tohata.
+=Voile=, ontiencherotakk8a; _je vas à la voile_, hagatien cherotatié,
+satiencherotatié, hatienche etc; _je hisse la voile_, guienchera
+guechk8ach; _j'abats le voile_, guiencherinta, chiencherinta,
+hayencherinta.
+=Vois=, _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ch; _je ne vois goutte_,
+dekkag8egui; _je fais voir_, kenatonnik, chenatonnik, chagonatonnik.
+=Voisin=, _mon_, dehaguiennon chaneguen, dedginoncha etc, dehinoncha
+etc.
+=Voix=, _la_, éh8enna.
+=Voie=, _la_, _chemin_, ontongottakk8a.
+=Vol=, _larcin_,----.
+=Vol= _d'oiseau_, gadié; _je tire au vol_, keyoyag8ach, cheyoyag8ach,
+hayoyag8ach; _il s'envole_, deshôden.
+=Vole=, _je_, _je derobe_, gnenchk8ach, chnenchk8ach, hanenchk8ach.
+=Volonté=, _c'est ma_, haknigonra, sanigonra, honigonra.
+=Volontiers=, ongui niô.
+=Vomis=, _je_, de8aguenniag8ach, dechenniag8ach, dehenniag8ach.
+=Vos=, s8a.
+=Votre=, _sa_, (dgiourha s8a 8en.)
+=Vouloir=, _je_, guerhé, cherhé, rerhé.
+(=Vous=, dzionrha.)
+=Vous= _autres_, s8a onrha.
+=Voyla=, nen.
+=Vrai=, gari 8atoguen.
+=Vraisemblant=, toguenshen.
+=Urinne=, _j'urinne_, v. _pisser_.
+=Usage=, _je fais_, haguendasek, saindasek, ahendasek; _à quel usage_,
+hôt ahiechta.
+=Usé=, de8akrisé, _vel_ 8agayonhi; _j'use_, kgayonta, chkayonta,
+hagayonta.
+=Utille,= tiotkont hechta.
+=Vuide=, ahôgon.
+=Vuide, _je_, ktenionch, chtenionch, hatenionch.
+
+
+ =Y.=
+
+
+=Y=, tô; _il y est_,----; _j'y ai été_, to 8aguetti, _vel_ to 8agakton;
+_qu'y a-t-il_? hôt onk? _il y en a qui etc_, hodiak.
+=Yeux=, _les_, hegahra.
+=Yvre=, _j'enyvre, je m'enyvre_, voyez _saoul_.
+=Yvrogne, onegogachta; _je suis_, knegagachta; _tu es_, chnegagachta.
+
+
+ =Z.=
+
+
+=Zephir=, orara, _vel_ horadé.
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Dictionnaire François--Onontagué
+by John Gilmary Shea
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DICTIONNAIRE FRANÇOIS--ONONTAGUÊ ***
+
+***** This file should be named 15310-0.txt or 15310-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ https://www.gutenberg.org/1/5/3/1/15310/
+
+Produced by David Starner, Renald Levesque and the Online
+Distributed Proofreading Team
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+*** END: FULL LICENSE ***
+
diff --git a/15310-0.zip b/15310-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..21183d7
--- /dev/null
+++ b/15310-0.zip
Binary files differ
diff --git a/15310-8.txt b/15310-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..43c1f29
--- /dev/null
+++ b/15310-8.txt
@@ -0,0 +1,7393 @@
+Project Gutenberg's Dictionnaire Franois--Onontagu, by John Gilmary Shea
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Dictionnaire Franois--Onontagu
+
+Author: John Gilmary Shea
+
+Release Date: March 10, 2005 [EBook #15310]
+
+Language: French / Onondaga / English
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DICTIONNAIRE FRANOIS--ONONTAGU ***
+
+
+
+
+Produced by David Starner, Renald Levesque and the Online
+Distributed Proofreading Team
+
+
+
+
+
+
+
+
+ SHEA'S
+ LIBRARY OF AMERICAN LINGUISTICS.
+
+
+With the increasing interest felt in the Science of Ethnology, much
+attention has of late been given to the study of the languages of the
+aboriginal tribes of America, and it must be confessed that more
+philosophical research, talent and investigation have been bestowed upon
+them in Germany than in our own country. Yet the science is still in its
+infancy. Relying on crude or hastily taken vocabularies, which often
+confound different languages, many have set on foot theories, and
+entered into criticisms, which fall to the ground on the examination of
+a carefully prepared grammar or dictionary of the language. Fortunately,
+of very many American languages such works exist, often the labor of
+early missionaries, whom a long residence with a tribe, a knowledge of
+their habits, manners, and usages, enabled to write with accuracy and
+judgment.
+
+Very few of these works were printed. Most have remained in manuscript,
+and are liable to perish by accident. Every investigator knows that many
+which survived till a few years since are now irrecoverably lost.
+
+The language of a tribe is its most important relic. The mechanical arts
+were rude, and the remains so scanty, that mound and bone pit, and
+deserted village, have given us scarce a clue to the history of the
+peoples to whom they belong. But language is the great key to the
+affinities of the tribes, and often enables us to trace their
+migrations, and in all cases to determine their kindred.
+
+We owe it to posterity to allow the work of destruction to go no
+further, and to put in a permanent form every work now in manuscript,
+giving the grammatical structure or a full vocabulary of an Indian
+dialect. Our national honor is interested, and the learned abroad even
+now begin to wonder at our indifference.
+
+Impelled by a desire to save these works, I began a series of them,
+printing a few copies of each, from the original manuscripts, my object
+being to preserve them; and seven grammars or dictionaries, of different
+tribes, have already been issued. So much, however, is yet to be done,
+that I appeal to the Public Libraries, the Historical Societies, and
+Literary Institutions of the Country, as well as to Ethnologists, here
+and abroad, to aid me, by subscribing to the series: as the greater the
+number of subscribers, the lower the works can be afforded, and the
+greater the number of volumes that can be issued.
+
+The works are handsomely printed on good paper, and carefully edited,
+forming a series of Royal 8vo. volumes creditable to any collection.
+
+SHEA'S
+LIBRARY OF AMERICAN LINGUISTICS.
+
+AMS PRESS, INC.
+NEW YORK
+
+
+
+
+ A
+ FRENCH-ONONDAGA
+ DICTIONARY,
+
+ FROM A MANUSCRIPT
+ OF THE SEVENTEENTH CENTURY.
+
+ BY
+
+ JOHN GILMARY SHEA,
+
+
+MEMBER OF THE NEW YORK, MASSACHUSETTS, MARYLAND, WISCONSIN,
+MICHIGAN HISTORICAL AND NEW ENGLAND HISTORIC-GENEALOGICAL
+SOCIETIES.
+
+NEW YORK:
+CRAMOISY PRESS
+1860.
+
+
+ PREFACE.
+
+The study of American Ethnology has always been fettered by the want of
+anything like reliable grammars and dictionaries, and while compelled to
+rely on scanty and erroneous vocabularies must ever remain in its
+infancy. Yet a vast number of tribes were the scenes of missionary
+labors of zealous and educated men who carefully studied the language of
+their flocks and have left behind them grammatical treatises and
+dictionaries more or less complete, the value of which in a philological
+point of view over the random words taken down in a few hours by a
+traveller, must be too apparent to need any discussion or proof. It is
+time that ethnologists should appeal for the Algonquin to some better
+authority than La Hontan, for Huron to something more full than Sagard.
+Many works have fallen into my hands which I deem it important to the
+cause of science to put within the reach of scholars; and the present
+volume will be a specimen of this Library of American Linguistics. The
+encouragement of a few will enable me to carry out the plan, and on them
+I rely, promising to perform my task of editing with all possible
+fidelity to the original.
+
+The original manuscript of the present volume is preserved in the
+Mazarin Library at Paris, and is supposed to be of the close of the
+seventeenth century. It is apparently the work of one of the Jesuit
+Fathers whose missions in New York extended from the middle of the
+seventeenth to the close of the first decade in the succeeding century.
+
+A copy was carefully made under the supervision of my kind friend, the
+Rev. Felix Martin of the Society of Jesus, who on his return to Canada
+submitted it to the Oblate Father Antoine, missionary at the Sault St.
+Louis. This competent Mohawk scholar on comparing it with specimens of
+the various dialects at his mission, and an analysis of the five
+Iroquois dialects, pronounced it to be Onondaga, noting as the most
+striking differences the substitution of _h_ for the Mohawk _r_, and in
+the preterites of _i_ for the Mohawk _on_.
+
+A comparison with various vocabularies of the tribes which composed the
+"Complete Cabin" left me under no doubt as to the correctness of this
+opinion, and I have accordingly styled it an Onondaga-French Dictionary.
+
+The fuller and later labors of Zeisberger and Pyrlaeus give us the same
+language half a century further down the stream of time, enabling the
+ethnologist to acquire a full knowledge of its genius, structure and
+limits.
+
+The language as here given is singularly free from European words; not
+even Ni8 the general corruption of _Dieu_ being given for God. The
+conjugations are not however as full as in other treatises on these
+dialects, lacking three of the fifteen persons usually given in each
+tense, and what is still more peculiar all the verbs are of the paradigm
+K, none being found of that in W.
+
+The work is here produced as it was in the original, no liberty having
+been taken, except that of throwing together in front some grammatical
+notes interspersed through the work, chiefly at the end of the letter A,
+and under the words Nom, Pronom, etc., and the insertion in brackets
+under their respective letters of some words grouped in these notes. The
+object of this will be apparent, as it avoids confusion and facilitates
+reference.
+
+NEW YORK, Jan., 1860. J.G.S.
+
+
+==========================================================================
+Note du transcripteur: Le text Onontagu contient un caractre inusit
+ayant la forme d'un 8 avec la partie suprieure ouverte. A dfaut
+de pouvoir reproduire ce caractre, nous avons utilis le 8. L'auteur ne
+donne aucune indication sur la prononciation de ce caractre. On trouvera
+aussi les voyelles e, a et o parfois accentues d'un trait horizontal.
+--------------------------------------------------------------------------
+Transcriber's note: The Onondaga text contains an unusual character that
+has the shape of a 8 open at the top. Being unable to reproduce that sign,
+we have used the 8. The author does not provide any indication as to the
+pronunciation of that letter. The vowels a, e and o are also occasionally
+accentuated with a dash.
+==========================================================================
+
+
+
+ DICTIONNAIRE
+ FRANOIS-ONONTAGU,
+ DIT
+ D'APRS UN MANUSCRIT DU 17e SICLE
+
+ PAR JEAN-MARIE SHEA.
+ NOUVELLE YORK:
+ A LA PRESSE CRAMOISY.
+ 1859.
+
+
+
+
+ SUPPLMENT GRAMMATICALE
+
+
+=Des Noms et des Verbes.=
+
+Tous les noms sont indclinables, et les verbes se conjuguent peu
+prs tous les uns comme les autres. La plupart des noms ont leur
+terminaison en _a_. Pour les verbes ils l'ont presque tous differente,
+c'est ce qui en rend la conjugaison difficile: Ex. gnon8es, _j'aime_;
+guech8ahens, _je hais_; guechakch, _je cherche_; gnigonha, _je couds_;
+ktag8as, _je crains_; kuenigonrondahach, _je donne de l'esprit_;
+garaganhek, _j'ai envie_ ou _je desire_; gatchonch, _je delie_;
+gassonderag8ach, _je dessoude_; degarattat, _je cours_; guechnor, _je
+depesche un ouvrage_; kuenoyentanik, _je donne un dementi_, gatahennota,
+_je perche en canot_, ainsi des autres.
+
+Pour en faciliter la conjugaison on trouvera chacun des verbes la
+premire personne de tous les temps, et j'en conjuguerai quelques uns
+pour servir de rgles aux autres.
+
+Une des plus grandes difficults de cette langue vient de ce que les
+verbes n'ont point de substantif. Exemple. Du verbe _aimer_ on ne dit
+point _amour_; de _har_, on ne dit point _haine_, et l'on est oblig
+pour se faire entendre d'user de circumlocutions, qui sont tout fait
+incommodes pour les commenants. Ex. _J'aime la vie_, ils tournent,
+_j'aime cela par quoi l'on vit_.
+
+Les verbes n'ont point aussi d'infinitif; au lieu duquel ils se servent
+souvent du futur. Exemple. _Je veux aller_, ils disent _j'irai_ ou _je
+crois que j'irai_; quelque fois d'un autre temps, comme, _je l'ai veu
+batre_, ils disent, _j'ai veu qu'on le batoit_, et quelque fois du
+present: Exemple. _J'ai envie de danser_, on dit, _j'ai envie que je
+danse_.
+
+La pluspart des verbes au present la premire personne commancent par
+la lettre _g_ ou _k_ qui determine si c'est d'une chose ou d'une
+personne que l'on parle. Exemple: gnon8es, _j'aime quelque chose_;
+kuenon8es, _j'aime quelqu'un_; chenon8es, _tu aimes quelque chose_;
+chenon8es, _tu aimes quelqu'un_; hanon8es, _il aime quelque chose_;
+chagonon8es, _il aime quelqu'un_.
+
+Cette difference se trouve dans tous et fait distinguer la chose dont on
+veut parler.
+
+La seconde personne commence toujours par _ch_.
+
+La troisieme par _ha_ ou _a_ simplement, et par _chago etc_, lorsqu'il
+s'agit d'un homme ou d'une femme qu'on aime ou qu'on hait ou qu'on bat
+etc.
+
+Il faut remarquer que lorsque la personne qui aime, hait ou frape, frape
+hait ou aime une autre personne, tous les verbes actif commencent par
+_ke_ et ont _chago_ la troisieme personne. Ex. kenon8es, chagonon8es,
+keyenta, chagoyenta.
+
+Mais si le verbe n'a rapporte qu'a une chose inanime, comme: _j'aime
+le pain, je frape un arbre_, on met un _g_ au lieu de _k_ la
+premiere personne, et le troisieme a _ha_ au lieu de _chag_. Ex.
+gnon8es, hanon8es; guienta, hayenta. Cette rgle est la mme pour tous
+les verbes.
+
+Au pluriel, la premiere personne, on met devant le verbe ag8a, _nous_;
+a la seconde s8a, la troisieme hati; Exemple, ag8anon8es, _nous
+aimons_; s8anon8es, _vous aimez_; hatinon8es, _ils aiment_.
+
+Et lorsque la personne est jointe avec le verbe, il ne faut qu'en
+changer les premieres lettres pour denoter celui qu'on fait agir ou
+celui dont on parle. Exemple:
+
+_Je t'aime_, gonnon8es. _Tu m'aime_, chkenon8es.
+_Je l'aime_, henon8es. _Tu l'aime_, hchnon8es.
+_Il t'aime_, heanon8es. _Il m'aime_, hagnon8es.
+_Il l'aime, hnon8es.
+_Nous vous aimons_, ded8atatenon8es.
+_Vous nous aimez_, des8atatenon8es.
+_Ils s'aiment_, dehontatenon8es.
+
+Cela se pratique egalement, et il y a exception dans tous les verbes.
+
+Il en est de mme du mot _gadat_, lequel audevant de chaque verbe
+auquel il peut convenir signifie _je me_. Exemple: _Je m'aime_,
+gadatenon8es; _je me hais_, gadatech8ahens.
+
+Tous les tems se forment du present mais quelques uns avec tant
+d'irrgularit que je ne crois pas qu'on puisse ny les partager par
+conjugaisons, ny donner aucune regles facilles pour les conjuguer; le
+futur seul est--mettant _en_ audevant du verbe. Exemple:
+
+Gnon8es, _j'aime_. Engnon8es, _vel_ engnon8enha, _j'aimerai_.
+
+Gaktendia, _je pars_. Engaktendia, _je partirai_.
+Higu, _je vas_. Engu, _j'irai etc._.
+
+Tous les verbes n'ont n'y participes n'y gerondif n'y supins, au lieu du
+participe _aimant_, ils disent _celui qui aime_ ou _qui aimoit_; pour le
+gerondif _en aimant_ on tourne _lorsqu'il aimoit_; pour le supin _
+aimer_, ils disent _que l'on aime_.
+
+
+=Remarques pour Servir la Conjugaison.=
+
+
+Les verbes qui se terminent en _ta_ font _ti_ au proeterit parfait.
+En _ha_ font _ahi_.
+En _iakch_ font _iagui_.
+En _ensek_ font _sehi_.
+En _dinha_ font _dihi_.
+En _tanik_ font _tani_.
+En _hahach_ font _hahagui_.
+En _ekkon_ font----.
+En _di_ font _diehi_.
+En _g8a_ font _g8en_.
+En _k8a_ font _k8i_.
+En _chis_ font _chihi_.
+En _onk_ font _on_ mettant _8a_ au commencement.
+ Ex. kiotionk, _j'affille;_ 8akiotion, _j'ai affil_.
+En _niahi_ font _ni_.
+En _gu_ font _guetti_.
+En _chionch_ font _chion_, mettant _8a_ au commencement.
+En _enha_ font _enhi_ ou _enti_.
+En _anha_ font _hai_.
+En _dik_ font _dihi_.
+En _onk_ font _ton_ en mettant _8a_ devant.
+En _attat_ font _tati_.
+En _inonk_ font _non_, mettant _8a_ devant.
+En _8anik_ font----.
+En _d_ font _dehi_.
+En _dik_ font _dihi_.
+En _riek_ font _riehi_.
+En _na8as_ font----.
+En _8es_ font _8ehi_.
+En _hens_ font _henhi_.
+En _das_ font _dahi_.
+En _ronk_ font _ronh8i_.
+En _niaha_ font _ny_.
+En _8ach_ font _8i_.
+En _g8as_ font _g8en_.
+En _tanik_ font _tani_.
+En _rach_ font _rah8i_.
+En _onha_ font _on_, mettant _8a_ avant le mot.
+En _kach_ font _k8en_.
+En _hach_ font _hahi_.
+En _hek_ font _hai_.
+En _konk_ font _konhin_.
+En _tahah_ font _tah8i_.
+En _seron_ font _seronni_.
+En _na_ font _ni_.
+En _hroch_ font _roh8i_.
+En _cha_ font _chahi_.
+En _hen_ font _henhi_.
+En _das_ font _dahi_.
+En _de_ font _dehi_.
+En _riek_ font _riehi_.
+En _sek_ font _sehi_.
+En _g8ach_ font _g8en_.
+En _tonk_ font _tonni_.
+En _chonch_ font _chonh8i_.
+
+
+=Verbes dont les Conjugaison sont Marques cy dessus.=
+
+_Prsent._ _Pass._
+
+kah8itta. kah8itti.
+kehniaha. kehniahi.
+grondiakch. grondiagui.
+konhadinha. konhadihi.
+gadatchensek. gadatchenshi.
+kenigonrhatanik. 8akenigonrhatani.
+deguettohahach. deguettohahagui.
+guiena. 8aguieni.
+kninonk. 8akninon.
+kerihostanik. kerihostani.
+8agnechaa. 8aguechiahi.
+akchis. akchihi.
+guektonk. guektonh8i.
+8atkekonhen. 8atkekonhenhi.
+kiotionk. 8akiotion.
+degarattat. degarattati.
+skenak8endas. skenak8endahi.
+aguide. aguiodhi.
+de8agueriendaninseron --seronni.
+kenondadie. kenondadihi.
+kkahienha. kk8ahienhi.
+gadektonk. 8agadekton.
+8aguientenha. 8aguienthi.
+8aguiadohanha. 8aguiadhahhi.
+grohroch. g8ohroh8i.
+sagatog8a. sagatoga8en.
+ketinhrek. ketinrhahi.
+kenon8ariakonk. 8akenon8ariakon.
+hagreserintahach. hagreserintah8.
+keyena8asek. keyena8asehi.
+guientonk. guientonni.
+gatchonch. gatchonh8i.
+guech8ahens. guech8ahenhi.
+kehedgiaronk. kehedgiaronh8i.
+ktag8as. ktag8en.
+kah8ach. kah8i.
+keyataguenriek. keyataguenrihi.
+keyena8asek. keyena8asehi.
+kenon8es. kenon8ehi.
+keyattarong8ach. keyatterong8en.
+keyodas. keyodahi.
+gadiatag8ariechionch 8agakiatag8ariechion.
+guionha. 8aguion.
+kenosserach. kenosserah8i.
+kerorkach. kerork8en, _vel_ kerorkah8i.
+dekenatanhach. dekenatanhahi.
+
+
+=Remarques.=
+
+Comme il m'est impossible de conjuguer les verbes dans leur entier et
+que dans la suite[1], je ne marquerai les tems que de ceux qui se
+formeront differamment, on voudra bien pour leur conjugaison venir aux
+remarques que je fais icy.
+
+[Footnote 1: Apres la lettre A du dictionnaire.]
+
+L'imparfait se forme du prsent y adjoutant _k8a_ la fin.
+
+Le proeterit parfait sert former le plusq. parfait du present en
+ajoutant _hna_ la fin; et change lui mme selon la terminaison des
+verbes.
+
+Le futur se forme du prsent en mettant _en_ au devant du present.
+
+Le prsent du subjonctif est le mme que de l'actif.
+
+Le proeterit imparfait se forme en mettant _a_ devant le prsent.
+
+Le parfait est le mme qu'a l'indicatif.
+
+Le plusq. parfait du subjonctif se forme du plusq. parfait de
+l'indicatif mettant devant le verbe _aon_ ou _a_.
+
+Le futur du subjonctif se forme du proeterit parfait de l'indicatif en
+mettant _a_ au commencemen et la lettre _k_ la fin. Ex: kenon8ehi,
+_j'ai aim_; akenon8hik, _j'aurai aim_.
+
+
+
+=Des Pronoms.=
+
+_Moi_, i. _Mon_, i haga8en.
+_Toi_, is. _Ton_, is sa8en.
+_Lui_, ahonrha. _Son_, ahonrha horen.
+_Nous_, onguionrha. _Notre_, onguionrha ong8a 8en.
+_Vous_, dzionrha. _Votre_, dgionrha s8a 8en.
+_Eux_, ononrha. _Leurs_, ononrha ona8en.
+
+Le pronom _mon, ma_, s'exprime de mme que le verbe possessif _j'ai_
+par les lettre _hak_ qu'on met audevant de la chose appartenant la
+place des deux premieres qui composent le mot simple. Ex. gahonha, _un
+canot_; hakkonha, _mon canot_; gachionra, _un fusil_, hakchionra, _mon
+fusil_.
+
+
+
+=Des Adjectifs de Nombre.=
+
+1. unskat, _vel_ skata.
+2. tegni.
+3. achen.
+4. gayri,
+5. 8isq ou 8ichk.
+6. hayak.
+7. tchiatak.
+8. tegueron.
+9. 8aderon.
+10. 8assen.
+11. 8assin skata kahr.
+12. tegni kahr.
+13. 8assin achen kahr.
+14. 8assin gayri kahr.
+15. h8isque kahre 8assin.
+16. 8assin hayak kahr.
+17. 8assen tchiatak kahr.
+18. 8assen tegueron kahr.
+19. 8assen 8aderon kahr.
+20. te8assen.
+30, acnen ni8assin.
+40, gayeri ni8assin.
+50, 8ichk ni8assin.
+60, hayak ni8assin.
+100, 8assen ni8assin.
+1000, 8assen teh8enniah8i.
+10,000, 8assen ni8ennia serassen.
+1/2, sate8achenonk.
+1/4, gayeri degayagui.
+1/8, achen na degayagui.
+
+_Le sixieme_, hayakotonta; _second_, tegni 8atonta, te8assen satonta,
+tchiatak otonta. _Six fois_, hagak nion. _Trois trois_, achen chon.
+
+
+=Des Adverbes.=
+
+On trouvera trs peu d'adverbes, la pluspart tant joints avec les
+verbes et ne composant qu'un seul mot. Ex. _je cours vite_, guianor;
+_tu cours vite_, chianor etc; _je parle bien_, grisahienk,
+chrisahienk, harisahienk, qui vaut autant que de dire, _j'entend faire
+un discours_.
+
+Voicy quelques uns des plus usit.
+
+_Par, par la ville_, gauataguchon.
+_Ou_, kanin; _ou vas tu?_ kanin8ach.
+_Icy_, tonin; _reste icy_, tonin stak, _vel_ tchiderondak.
+_L _, hechi.
+_Dou_, kanin; _dou viens tu?_ kanin dachetta.
+_De l_, t; _je viens de l_, t daguetta.
+_Par ou_, kaninhag8a.
+_Par icy_, t hag8a.
+_Par l_, nen hag8a.
+_Aujourd'huy_, onkkuen.
+_Demain_, hiourhenna.
+_Hiers_, haehetek.
+_Aprez demain_, endgiourhenna.
+_Tout les jours_, chetechon.
+_Une fois_, skata.
+_Pourquoy_, hot karihonnias.
+_Oui_, nt, _vel_ nay, _vel_ toguech.
+_Non_, hi , _vel_ hyakien.
+_Courage_, tchiaguen.
+_Voil , le voil _, hi gayen
+_Ensemble_, tedgziarins, an duel
+_Bien_, issoa, _vel_ 8yaner.
+_Beaucoup_, kstkte, _plusieurs_.
+_Moins_, 8cht8ikha.
+_Peu, un peu_, 8cht8iha.
+_Ainsi, es ce ainsi_, net quen niout; _c'est ainsi_, nt.
+_Es ce cela_, n quen.
+
+
+Les comparatifs et superlatifs s'expriment seulement en montrant la
+chose ou la personne don't il s'agit, ou la denotant. Ex. _Celui la est
+plus fort_, il faut tourner, _c'est la le fort_.
+
+Les noms n'ayant ny comparatifs ny superlatifs, les adverbes n'en ont
+point non plus.
+
+
+Des Prpositions.
+
+_Aupres_, aktaa.
+_Chez_, tcha.
+_Autour_, detegiot8atass.
+_Au dela_, chi hag8a.
+_En dea_, garo hag8a.
+_Dans_, agonhsa.
+_Hors, dehors_, ast.
+_Entre, permi_, achenonk.
+_Aupres, tout pres_, touchkuenha
+_Aprs_, ngun.
+_Derrierre_, ngun.
+_Au dessus_, hetken.
+_Le long_, aktati.
+_Jusques la_, tcha hiodokta.
+_Devant_, ouhenton.
+_Contre_, aktaa.
+_Au dela_, chi hag8a.
+_Seullement_, kueng8a.
+_Trop peu_, 8dgidacht8i.
+_Pas encore_, son.
+_Tout juste_, netdgik.
+_Ce n'est pas cela_, tigt.
+_C'est autre chose_, hyadzik.
+_Sans_, naguens.
+_En cachette_, dassetigu.
+_Sous_, hagonh8a.
+_Dessus, en haut_, henkuen.
+
+
+Des Conjonctions.
+
+_Si_, ne.
+_Aussi_, ong8a.
+_Alors_, tqu.
+_Soit qu'importe_, tocheg8a.
+_C'est pourquoi_, nagarihonniaha.
+_Encor_, rach.
+_Pas encore_, son.
+_Parceque_, nagarihonniaha.
+_Nes ce pas q_, nay quen, _vel_ neto quen.
+_Eh bien_, voyez _n'est point usit_, ta sen est le mot qui en approche
+le plus.
+
+
+Le point interrogant s'exprime par _qu'en_ qui vaut le _nonne_ des
+latins. Ex. _nes ce pas?_ neto qu'en.
+
+L'interrogation s'exprime en mettant ken la fin du mot suivant.
+Ex. _es ce toi_, isken; _cela est-il bien_, net ken, _vel_ 8hianer
+ken.
+
+ ABA
+
+=A=. _Il a_, voys _avoir_.
+=A=. _Il y a un Dieu;_ tournes; _un Dieu est._
+== entre deux verbes ne s'exprime point. Exemple: _Je commence
+travailler._ On dit: _Voila que je commence ce que je travaille._
+=A=. Lorsque signifie le lieux comme _aux champs, la cabanne_, il
+s'exprime par gu. Ex: _ la campagne_, Kahentiagu.
+=Abaisser=. (Les verbes n'ont point d'infinitif), _abaiss_, hektagu
+ha8itti, c'est dire _amen terre_, hektaguha ou simplement
+hektagu signifie _ terre_.
+ _Present._
+ _J'abaisse_, hektaguha haka8itta;
+ _tu abaisse_, hektaguha hacha8itta;
+ _il abaisse_, hektaguha haha8itta;
+ _nous ab_ hektagueha ag8aha8itta;
+ _vous abais_, hektaguha s8aha8itta;
+ _ils abaiss_, hektagueha hatiha8itta;
+ _Duel. nous_, aguiha8itta;
+ _vous_, dziha8itta;
+ _ils_, hiha8itta.
+
+ _Preterit parfait._
+ _J'ai abaiss_, hektaguha haka8itti;
+ _tu a abaiss_, hektaguha hacha8itti;
+ _il a abaiss_, hektaguha haha8itti;
+ _vous avez_, hektaguha s8aha8itti;
+ _ils ont_, hektaguha hatiha8itti.
+ _Duel. nous_, onguiha8itti;
+ _vous_, dziha8itti;
+ _ils_, heha8itti.
+
+ _Praeterit imparfait._
+ _J'abaissois_, haktagu ka8ittakk8a;
+ _tu abaissois_, hektagu cha8ittak8a;
+ _il abaissoit_, hektagu ha8ittakk8a;
+ _nous abai._, hektagu ag8aha8ittakk8a;
+ _ils_ etc., hektagu hetiha8ittakka.
+ _Duel. nous_, hagueha8itta8a;
+ _ils_, hiha8ittakk8a.
+
+ _Preterit plusq. Parfait._
+ _J'abaisserois_, hekagueha-hakka8itti;
+ _tu abaisserois_, hektagueha-hacha8itta;
+ _il abaisseroit_, hektagueha haha8itta;
+ _nous abaisser_, hektagueha hedra8itta;
+ _vous abaisser_, hektagueha hes8a8itta;
+ _ils abaisseroient_, hektagueha, hahatiha8itta.
+ _Duel. nous_ etc., ahediba8itta;
+ _vous_, ahedziha8itta;
+ _ils_, ahiha8itta.
+
+ _Future._
+ _J'abaisserai_, hektagueha enkka8itta;
+ _tu abaisseras_, hektagueha entcha8itta;
+ _il abaissera_, hektagueha enhaha8itta;
+ _nous abaisserons_, hektagueha end8aha8itta;
+ _vous abaisserez_, ensouaha8itta;
+ _ils abaisseront_, hektagueha enhatiha8itta;
+ _Duel. nous_, endiha8itta;
+ _vous_, endziha8itta;
+ _ils_, enhiha8itta.
+
+ _Impratif._
+ _Abaisse_, hektagueha sa8itta;
+ _abaissons_, hektagueha haha8itta;
+ _abaissez_, hektagueha hag8aha8itta;
+ _qu'ils abaissent_, hektagueha s8aha8itta;
+ _qu'ils (transpos,)_ hektagueha hatiha8itta.
+ _Duel. nous_, haguiha8itta;
+ _vous_, dziha8itta;
+ _ils_, hiha8itta.
+
+ _Prtrit plusque parfait._
+ _J'avois_ ektaguha ka8ittihna;
+ _tu avois_, ektaguha saha8ittihna;
+ _il avoit_, ektaguha oha8ittihna;
+ _nous avions_, ektaguha ong8aha8ittihna;
+ _vous aviez_, ektaguha s8aha8ittihna;
+ _ils avoient_, ektaguha hatiha8ittihna.
+ _Duel. nous_, hagui, etc.;
+ _vous_, dzi;
+ _eux_, hiha.
+
+ _Subjonctif imparfait_.
+ _J'abaisserois_, ektagueha haka8itta;
+ _tu abaisserois_, ektagueha hacha8itta;
+ _il abaisseroit_, hektagueha haha8itta;
+ _nous abaisse_, ektagueha hayag8aha8itta;
+ _vous_, ektaguehr hsouaha8itta;
+ _ils_, ektagueha hahatiha8itta.
+
+ _Plusque parfait_.
+ _J'aurais abaiss_, hektaguha enkka8ittihna,
+ _tu aurois_, hektaguha hsaha8ittihna;
+ _il auroit_, hektaguha hahoha8ittihna;
+ _nous aurions_, hektagueha ayong8aha8ittihna;
+ _vous auriez_, hektagueha hes8aha8ittihna;
+ _ils auroient_, hektagueha, htiha8ittihna.
+
+ _Future_.[2]
+ _J'aurais abaiss_, hektagueha enhaka8ittik;
+ _tu auras abaiss_, hektagueha ensaha8ittik;
+ _il aura abaiss_, hektagueha enhoha8ittik;
+ _n. aurons abaiss_, hektagueha enhiong8aha8ittik;
+ _v. aurez abaiss_, hektagueha ens8aha8ittik;
+ _ils auront_, hektaguha enhotiha8ittik.
+
+[Footnote 2: Ces trois temps sont les seuls usits du subjonctif.]
+
+=Abatement,= ne se dit point.
+=Abatis,= _tas d'arbre abtus_, krhadiagui.
+=Abas=, _par terre_, ektagu vel ektaguha.
+=Abatre=,
+ _J'abas_, guerhinentha;
+ _tu abas_, cherhinentha;
+ _il abat_, harhinentha;
+ _nous abatons_, ag8arihenentha;
+ _vous abats_, s8arihenentha;
+ _ils abatent_, hatitihenentha.
+ _Imp. Abas_, serinentha; _abatre_, hrienenthi.
+=Abatre un arbre.=
+ _J'abas_, grondiakch;
+ _tu abas_, chrondiakch;
+ _il abat_, harondiakch;
+ _nous abatons_, ag8arondiakch;
+ _vous abats_, s8arondiakch;
+ _ils abattent_, hatirondiakch.
+=Abois=, _tre aux abois._
+ _Je suis aux abois_, agadatchensck;
+ _tu es aux abois_, chadatchensck;
+ _il est aux abois_, hadatchensck;
+ _nous sommes_, etc., ong8adatchensck;
+ _vous tes_, s8adatchensck;
+ _ils sont_, honadatchnsck.
+=Abois=, _aboyement_, ne se dit point.
+=Aboyer=,
+ _J'aboye_, kicehniaha;
+ _tu aboye_, chehniaha;
+ _il aboye_, ahniaha;
+ _nous aboyons_, ong8aniahaha;
+ _vous aboyez_, s8ahnihaha;
+ _ils aboyent_, otchniaha.
+=Abeille=, hnokkont.
+=Abhorrer=, voyez _har_.
+=Abisme=, hotonh8entgiagui.
+=Abolir=,
+ _J'abolis_,----;
+ _tu abolis_,----;
+ _il abolit_,----;
+ _nous abolissons_, ag8ari8attonta;
+ _vous abolisss_, s8ari8attonta;
+ _ils abolissent_, shatiri8attonta.
+=Abominable=, kahetkuen gna.
+=Abomination=, ne se dit point.
+=Abondamment=, ne se dit point.
+=Abondance=, ne se dit point.
+=Aborder=,
+ _J'aborde_, konhadinha;
+ _tu aborde_, chonhadinha;
+ _il aborde_, hahondadinha;
+ _Pluriel, n. abordons_, 8ahag8ahonadinha;
+ _v. abordez_, 8es8ahonhadinha;
+ _ils abordent_, 8ahatihondahinha.
+
+ _Prtrit imparfait._
+ _J'abordois_,----;
+ _tu abordais_,----;
+ _il abordoit _,----;
+ _n. abordions_, ag8ahonhadisqu8a;
+ _v. abordiez_, s8ahonhadisqu8a;
+ _ils abordoient_, hatihondadisqu8a.
+
+ _Prtrit parfait._
+ _J'ai abord_, hakonhadihi;
+ _tu as abord_, sahonhadihi;
+ _il a abord_, ohonhadihi;
+ _n. avons abord_, ong8ahonhadihi;
+ _vous avez abord_, s8ahonhadihi;
+ _ils out abord_, hatihonhadihi.
+
+ _Prtrit plusque parfait._
+ _J'avois abord_, hakonhadihihna;
+ _tu avois abord_, hachonhadihihna;
+ _il avoit abord_, ahahondadihihna;
+ _n. avions abord_, ahed8ahonhadihih;
+ _v. aviez abord_, ahs8ahonhadihih;
+ _ils avoient abord_, ahatihonhadihihna.
+
+ _Future._
+ _J'aborderai_, enkonhadinha;
+ _tu aborderas_, enchonhadinha;
+ _il abordera_, enhahonhadinha;
+ _n. aborderons_, end8ahonhadinha;
+ _v. aborderez_, ens8ahonhadinha;
+ _il abordera_, enhahonhadinha;
+ _n. aborderons_, end8ahonhadinha;
+ _v. aborderez_, ens8ahonhadinha;
+ _ils aborderont_, enhatihonhadinha.
+
+ _Subjonctif, Prtrit impar._ Le prsent
+ est comme l'actif.
+ _J'aborderois_, hakonhadihna;
+ _tu aborderois_, hachonhadihna;
+ _il aborderoit_, hahonhadihna;
+ _n. aborderions_, ahed8ahonhadihna;
+ _v. aborderiez_, ahes8ahonhadihna;
+ _ils aborderoient_, ahatihonhahadihna.
+
+ _Le prtrit parfait_ comme l'actif.
+
+ _Prtrit plusq. parfait._
+ _J'aurois abord_, ahonkon8adihihna;
+ _tu aurois abord_, hesahon8adihihna;
+ _il auroit abord_, ahahon8adihihna;
+ _Pluriel. n. aurions abord_, ahiong8ahon8adihihna;
+ _vous auriez ab._, hes8ahon8adihihna;
+ _ils auroient abor._, ahotihon8adihihna.
+
+ _Futur._
+ _J'aurai abord_, ahonkonhadihik;
+ _tu auras abord_, hesahonhadihik;
+ _il aura abord_, ahohonhadihik;
+ _n. aurons abord_, ahiong8ahonhadihik;
+ _v. aurez abord_, hahis8ahonhadihik;
+ _ils auront abord_, ahotihonhadihik.
+
+ _Impratif. Aborde_, son8adinha;
+ _Pluriel, abordez_, s8ahon8adinha.
+ Les autres personnes comme au prsent.
+=Aboutir=. Un clou qui aboutit ou qui perce. _Cela aboutit _,
+thodokta; _l'isle aboutit _, tnin hot8ennokta.
+=Abreuer=,
+ _J'abree_, kueneguirhata;
+ _tu abreue_, cheneguirhata;
+ _il abreue_, chagoneguirhata;
+ _nous_, ag8aneguirhata;
+ _vous_, s8aneguirhata;
+ _ils_, hatineguirhata.
+=Abreger= _un discours_, eri8ag8atta.
+ _J'abrege_, gri8ag8atta;
+ _tu abrege_, chri8agratta;
+ _il abrege_, hari8ag8atta;
+ _nous_, ag8ari8ag8atta;
+ _vous_, s8ari8ag8atta;
+ _ils_, hotiri8ag8atta.
+
+ _Imparfait._
+ _J'abregeois_, gri8ag8attakk8a;
+ _parfait, j'ai abrg_, agri8ag8atti;
+ _plusq.,j'avois abrg_, agri8ag8attihna;
+ _futur, j'abrgerai_, engri8ag8atta;
+ _subjonctif imp., j'abrgerois_, ahagri8ag8atta;
+ _plusq., j'aurois abrg_, 8ongri8ag8attihna;
+ _j'aurai abrg_, aongri8ag8attik.
+ _Cela abrge nos jours_, agatendag8attanik.
+=Abri=, ontkohronta. _Je cherche un abri,----;
+ _je suis l'abri_, juechakch agadassta;
+ _tu es l'abri_, chechakch sadassta;
+ _il est l'abri_, rhechakch ahadasetta;
+ _nous,_ ag8echakch ayag8adasseta;
+ _vous_, s8ahakch, e8adasetta;
+ _ils_, henechak hennadusetta.
+=Abricot=, inconnue parmi eux.
+=Abrutir=, rendre bte._
+ _J'abrutis_, kedechta;
+ _tu abrutis_, chedechta;
+ _il abrutit_, chagodechta;
+ _nous_, ong8endechta;
+ _vous_, s8endehta;
+ _ils_, ontidechta.
+=Abcs=.
+=Absence=. Son absence m'afflige. Ils disent: _Je suis afflig de ce
+qu'il est absent_, 8aknigonkarenha hiat henderon.
+=Absent=, hiate henderon, _il n'y est pas.
+ _Je suis absent_, hiat guideron;
+ _tu es absent_, hiate chederon;
+ _il est absent_, hiate henderon;
+ _nous_, hiate ong8enderon;
+ _vous_, hiate s8enderon;
+ _ils_, hiate hatideron.
+ _S'absenter_,----.
+=Absolu=, haderi8agonda chtenhenonktonnionk.
+=Abstenir=, s'abstenir d'une chose qu'on se repend d'avoir fait.
+ _Je m'abstiens_, gadatre8atta;
+ _tu t'abstiens_, chadatre8atta;
+ _il s'abstient_, hadtre8atta;
+ _nous_, ag8adatre8atta;
+ _vous_, s8adatre8atta;
+ _eux_, hatidatre8atta.[3]
+
+L'imperatif, abstiens toi et toutes les autres personnes s'expriment
+par la ngation. Ak8i, ne etc.
+
+[Footnote 3: Quoique je ne mette point le duel chaque verbe que je
+conjugue nanmoins comme il differe toujours du pluriel, il faut y
+prendre garde dans le discours. Ex: au lieu du pluriel ag8a. nous,
+il faut, hagui; vous, s8a, il faut, dzi; hati, il faut, hi, et chacun
+pourra facilement le conjuguer.]
+
+=Abstinence=, voyez _Jeuner_.
+=Abuser=, _tromper quelqu'un._
+ _J'abuse_, kuenigonrhatanik;
+ _tu abuses_, chenigonrhatanik;
+ _il abuse_, chagonigonrhatanik;
+ _nous_, g8anigonrhatanik;
+ _vous_, s8nigonrhtanik;
+ _ils_, hatinigonrhtanik.
+ _Imp. j'abusois_, kenigonrhatanikk8a;
+ _parfait, _j'ai abus_, kenigonrhatani;
+ _plusq. j'avois abus_, kenigonrhatanikna;
+ _futur, j'abuserai_, enkenigonrhatin;
+ _Subjonctif, j'abuserois_, akenigonrhatin;
+ _j'aurois abus_, akenigonrhataninna.
+=Abyme=, hoton8entgiagui.
+=Abimer=. Je retombe dans un abyme.
+ _J'abyme quelqu'un_, hadekueradietta;
+ _tu abimes_, hadecheradietta;
+ _il abime_, hadechagoradietta;
+ _nous_, haded8aradietta;
+ _vous_, hades8aradietta:
+ _ils_, hadehotiradietta.
+=Acabl= _de pesanteur_, deyottohgui.
+ _J'acable_, dekuettohahach;
+ _tu acables_, dechettoh hach;
+ _il acable_, dechagottoh hachob, deag8attoha hach,
+ des8attohahach, dehotittoha hach.[4]
+
+[Footnote 4: Les verbes qui se terminent en hach font hagui au proet.
+parfait.]
+
+=Acabl= de chagrin.
+ _Je suis acabl etc._ de8aguerien daninseron;
+ _tu es accabl_, desariendaninseron;
+ _il est accabl_, dehoriendaninseron.
+=Accepter=.
+ _J'accepte_, gui na;
+ _tu accepte_, china;
+ _il accepte_, hayena;
+ _nous_, ag8ayena;
+ _vous_, s8ayena;
+ _ils_, hattyna.
+ _Prtrit imparfait, j'acceptais_, guienachk8a.
+ _Pre. P. j'ai accept_, 8aguina;
+ _P. plusq. j'avois ac_. 8aguienanna;
+ _futur, j'accepterai_, enguina;
+ _Impratif, je_, guiena; _tu_, dziena; _lui_, hayna;
+ _nous_, d8agna; _vous_, s8aepena;
+ _ils_, hatiyena.
+ _Subjonctif, j'accepte_,----;
+ _imp. j'accepterois_, aguina;
+ _plusq., j'aurois accep_, a onguienanna;
+ _futur, j'aurai accept_, a onguienak.
+
+=Accident=, tchano8aha8enha, c'est dire, maniere dont la chose est.
+ _Cet accident est facheux_, ganoron tcha noha8enha.
+=Accs=,
+ _je suis de facille accs_, gatondatchkon;
+ _tu es_, chaton etc;
+ _il est_, hatondatchkon. Voyez _ne rebutez personne_.
+=Accommodant=, htoguent;
+ _je suis accommodant_, haktoguensek;
+ _tu es accom_, satoguensek;
+ _il est accommo_, hatoguen;
+ _s'accommoder bien ensemble_,
+ _avoir le mme esprit_;
+ _je_, sa onguinigonrada;
+ _toi_, sedgini etc;
+ _lui_, shahotinigon etc. s'accommoder l'humeur des autres,
+ _je m'ac. etc._ haguiendetchkon;
+ _tu_, sayendetchkon; _il_, hoyendetchkon;
+ s'accommoder, _v._ se parer s'ajuster.
+=Accompagner=.
+ _J'accompagne_, kuenondadi;
+ _tu accompagne_, chnondadi;
+ _il accompagne_, chagonondadi;
+ _nous_, ag8anondadi;
+ _vous_, s8anondadi;
+ _ils_, hatinondadi.
+ _Prterit imp._, _j'accompagnois,_ kenonderadiesk8a;
+ _P. parfait, j'ai accompagn_, kenonderadihi;
+ _plusque parfait, j'avois accompag._, kenonderadichihna;
+ _futur, j'accompagneroi_, enkenonderadies;
+ _impratif, accompagne,_ sasenonderadi; les autres comme
+au prsent.
+ _Subjonctif, j'accompagnerois_; akenonderadies;
+ _ plusq. parfait, j'eusse accompagn_, aonkenonderadiehihna;
+ _futur, j'aurai accompagn_, akenonderadiehikna.[5]
+
+[Footnote 5: Voyez le supplement.]
+
+=Accompli=. _Homme accompli,_ hong8di; _je suis accompli_, gong8edi;
+_tu es accompli_, chong8dio; _il est etc._, rong8edio.
+=Accord=. _N. sommes d'accord_, sahong8ari8atta; _v. tes d'accord_,
+ses8arih8atta; _ils sont d'accord_, sahitiri8atta.
+=Accorder=, consentir.
+ _J'accorde ou je consens_, kkayenha;
+ _tu accordes ou tu consens_, sakkyenha;
+ _il accorde ou il consent_, hakkayenha;
+ _nous_, ong8akayenha;
+ _vous_, s8akayenha;
+ _ils_, otikayenha.
+=Accoster= quelqu'un.
+ _J'accoste_, aktaa 8aktanha;
+ _tu accoste_, aktaa 8achtanha;
+ _il accoste_, aktaa 8athatanha;
+ _nous_, aktaa 8adid8atanha;
+ _vous_, aktaa 8adis8atanha;
+ _ils_, aktaa 8athatitanha.
+=Accot_, 8adirik.
+ _J'accote_, 8agadik;
+ _tu accote_, 8asadik;
+ _il accote_, 8ahadik;
+ _nous_, 8ed8adik;
+ _vous_, 8s8adik;
+ _ils_, 8ahondik.
+=Accoucher=.
+ _J'accouche_, gadektonnionk;
+ _tu accouche_, chadektonnionk;
+ _elle accouche_, hadektonnionk;
+ _n_. ag8adektonnionk;
+ _v_. s8adektonnionk;
+ _elles_, hnadektonnionk.
+=Accouder=, s'accouder,
+ _je_, de8agadionchta;
+ _tu_, dechadionchtta;
+ _il s'accoude_, dehadionchtta.
+=Accoupler=.
+ _Je m'accouple_, 8atkatera neguen;
+ _tu t'accouple_, 8atchatera neguen;
+ _il s'accouple_, 8athatera neguen;
+ _nous_, 8adiag8atera neguen;
+ _vous_, des8atera neguen;
+ _ils_, 8athontera neguen.
+=Accourci, ACCOURCIR=.
+ _J'accourcis_, kek8atha;
+ _tu_ accourcis, chek8atha;
+ _il accourcit_, hak8atha;
+ _nous_, ag8ag8atha;
+ _vous_, hes8ag8atha;
+ _ils_, ahatig8atha.
+ _Je m'accourcis_, gadateg8attha;
+ _tu t'accourcis_, chadateg8atta;
+ _il s'acctourcit_, shadategaatta;
+ _nous_, ag8adateg8atta;
+ _vous_, s8adateg8atta;
+ _ils_, hatidateg8atta.
+=Accourir=.
+ _J'accours_, dondahagarattat;
+ _tu accours_, dondahacharattat;
+ _il accourt_, dondahaharattat;
+ _nous_, dondahag8arattat;
+ _vous_, dondahas8arattat;
+ _ils_, dondahatirattat, vel daktaku, dachtakh, dahatakh.
+=Accoutumer=.
+ _Je m'accoutume_, 8agientenha;
+ _tu t'accoutume_, 8achiendenha;
+ _il s'accoutume_, 8ahahiendenha;
+ _nous_, 8ed8ahiendenha;
+ _vous_, 8s8ahientenha;
+ _ils_, htohientenha.
+ _Proetrit imp. Je m'accoutumois_, 8aguiendenhakk8a.
+ _Pr. parfait, je me suis accoutum_ haguiendhi;
+ _praeter. plusq. parfait, je m'tois accoutum_, haguiendehihna;
+ _futur, je m'accoutumerai_, enguientenha;
+ _imperatif_, sagientenha;
+ _subjonctif, je m'accoutumerois_, dahaguientenha;
+ _je me serois accoutum_, 8ahaguientehihna;
+ _je me serai accoutum_,----.
+=Accroc=, 8teradzion.
+=Acroche=, diahotaha8i;
+ _je m'accroche_, 8aguiadohanha;
+ _tu t'accroche_, 8acliiadohanha;
+ _il s'accroche_, 8ahayadohanha;
+ _pluriel_, hed8ayadohahanha, s8ayadohaanha, hatiyadohaanha.
+ _Imperatif, accroche_, sodhak.
+=Acroupi=, honnohayenti.
+ _Je m'acroupis_, g8enno8ahienha;
+ _tu t'acroupis_, chenno8ahienha;
+ _il s'acroupit_, ahenno8ahienha;
+ _nous_, hag8enuo8ahienha;
+ _vous_, s8enno8ahienha;
+ _ils etc._
+=Acroire=, _faire_, voyez _imposer_.
+=Acroitre=, voyez _augmenter_.
+=Accumuler=.
+ _J'accumule_, grohroch, vel kehronha;
+ _tu accumule_, chrohroch, vel chkehronha;
+ _il accumule_, hahrohroch vel haguehronha.
+ _Pluriel_, ag8ahrohroch, s8ahrohroch, hatihroch.
+=Accuser= quelqu'un.
+ _J'accuse_, kerihostanik;
+ _tu accuse_, cherihostanik;
+ _il accuse_, harihostanik;
+ _nous_, ag8arihostanik;
+ _vous_, s8arihostanik;
+ _ils_, hatirihostanik.
+=Acheter=.
+ _J'achette_, kninonk;
+ _tu achette_, chninonk;
+ _il achette_, haninonk;
+ _nous_, ag8aninonk;
+ _vous_, s8aninonk;
+ _ ils_, hatininonk.
+=Achev=, kachiahi.
+ _J'acheve_, 8aguecha;
+ _tu acheves_, chech a,
+ _il acheve_, 8ahacha;
+ _nous_, ong8achaa;
+ _vous_, s8achaa;
+ _ils_ oticha.
+=Acier=, onsonderakk8a.
+=Acquiter=, s'acquiter au jeu, s'acquiter, payer.
+ _Je m'acquite_, sagatog8a;
+ _tu t'acquites_, sachatog8a;
+ _il s'acquite_, sahatog8a;
+ _nous_, 8akkarokta;
+ _vous_, sagarokta;
+ _ils_, hogarokta.
+=Actif=, agissant.
+ _Je suis etc._, haguiadatez;
+ _tu_, sayadatet;
+ _il est_, goyadatet;
+ _Pluriel_, ong8agarocta, s8agarocta, hotigarocta.
+=Actuellement=, onkken g8ato.
+=Adouci=,_rendu doux_,kahrodinchta;
+ _j'adoucis_, krodinchta;
+ _tu adoucis_, chrodinchta;
+ _il adoucit_, harodinchta;
+ _nous_, ag8arodinchta;
+ _vous_, s8arodinchta;
+ _ils_, hatirodinchta.
+=Adouci=, _appais_, shonok8endahi;
+ _j'adoucis_, skenak8endas;
+ _tu adoucis_, tchenakendas;
+ _il adoucit_, tchagonak8endas;
+ _nous_, tchiong8anak8endas;
+ _vous_, dzis8anak8endas;
+ _ils_, shotinak8endas;
+ _Je m'adoucis_, s8agadatnak8endas.
+=Adjacent=, contigu, hiahotihi.
+=Adieu=, nin.
+=Admirable=, _bon_, oga8i,_admirable, cela est tonnant_,
+sanigonkenheyat.
+=Admirer=.
+ _J'admire_, guektonk;
+ _tu admire_, chektont;
+ _il admire_, haktonk;
+ _nous_, ag8aktonk;
+ _vous_, s8aktonk;
+ _ils_, hatiktonk.
+=Adolescent=, hakchiatass.
+=Adopt=, dehotkonhen;
+ _j'adopte_, 8atkekonhen;
+ _tu adopte_, 8atchekonhen;
+ _il adopte_, 8athakonhen.
+=s'Adosser=, se tourner le dos.
+ _Je tourne le dos_, kechon8adeni;
+ _tu_, chechon8a;
+ _ils sont adosss_, dehonatchon8atenion.
+=Adroit=, _il est_, hayenni; _je suis_, gueyenni; _tu es_, chegennio.
+=Adultere=; _je commets l'adultere_,
+kuenakk8akk8a, chenakk8akk8a, chagonakk8akk8a.
+=Affable=, konog8ayoden, vel gatoguent, satgueut,hotogueut.
+=Affaire=, gari8a; _c'est une bonne affaire_, gari8ihio; _mauvaise
+affaire_, gari8ahetkuen; je racommende une affaire; _je_,
+gn8acheronniaha; _tu_, cheri8acherionaha; _il_, hari8ach. Je gate
+une affaire; _je_, gri8ahetkuenta; _tu_, chri8achetkuenta; _il_,
+hari8ahetk etc. _Affaire de consquence_, gari8anron.
+=Affaire=,
+ _j'ai affaire_, 8aguiodenser;
+ _tu as affaire_, sayodenser;
+ _il a affaire_, hydensere;
+ _nous_, ong8ayodensere;
+ _vous_, s8aydensere;
+ _ils_, hotyydensere.
+=Affaise=. _Cela s'affaise_, hatadgiorech.
+=Affam=, _il est affam_, hchis, _je suis_, hakchis; _tu es_, sachis;
+_j'affame_, kuchis; _tu affame_, chechis; _il affame_, chagochis;
+_nous_, ong8achis; _vous_, s8achis; _ils_, hotichis.
+=Affecte=. _Je suis affect_, gadatkonnienchta; _tu es affect_,
+chadatkonnienchta; _il est affect_, hadatkonnienchta.
+=Affecte=, je fais exprs; _je_, saguetta; _tu_, sachetta;_ il_,
+saretta.
+=Affirmer=.
+ _J'affirme_, gri8atoguenta;
+ _tu affirmes_, chri8atoguenta;
+ _il affirme_, hari8atoguenta;
+ _nous_, ag8ari8atoguenta;
+ _vous_, s8an8atoguenta;
+ _ils_, hotiri8atoguenta.
+=Affermi=, skanitti; _j'affermis_, knita; _tu affermis_, chnita; _il
+affermit_, hanita; _j'affermis mon discours_, gatad8ennenitta.
+=Affil=, kahiotion;
+ _j'affile_, kuihiotionk;
+ _tu affiles_, chihiotionk;
+ _il affile_, hiotionk;
+ _nous_, ag8ahiotionk;
+ _vous_, s8ahiotionk;
+ _ils_, hatihiotionk.
+ _Prt. impar. j'affilois_, kuihiotionkk8a;
+ _pr. parf. j'ai affil_, 8akiotihion;
+ _pr. plusq. j'avois affil_, akiotionna;
+ _futur, j'affilerai_, enkiotion;
+ _Subjonctif pr. impar. j'affilerois_, hakiotion;
+ _pr. plusq j'aurois affil_, haonkiotionna;
+ _futur, j'aurai affil_, a8akiotionk.
+=Afflig=,
+ _je suis_, haknigonkuenheyon;
+ _tu es_, sanigonkuenheyon;
+ _il est etc._ honigonkuenheyon;
+ _je m'afflige_, gadatnigonkuenhyons;
+ _tu t'affliges_, chadatnigonkuenhyons;
+ _il s'afflige_, hadatnigonkuenheyons;
+ _nous_, ag8adatnigonk etc;
+ _vous_, s8adatnigon;
+ _ils_, dehonadatnigon.
+ _j'afflige quelqu'un_, kuenigonkuenhyata;
+ _tu affliges_, chenigonkuenheyata;
+ _il afflige_, chagonigonkuenhyata;
+ _nous_, ag8anigonken, etc;
+ _vous_, s8anigonken; _ils_, hatinigonken.
+=Affligeant=. _Cela est affligeant_, knigonkenhyata.
+=Affoibli=, kahrdinchti.
+ _Je suis affoibli_, haguiata kenheyons;
+ _tu es_, sayataken, etc;
+ _il est_, oyataken;
+ _j'affoiblis q. chose_, krdinchta;
+ _tu affoiblis_, chrdinchta;
+ _il affoiblit_, hardinchta;
+ _nous_, ag8arodinchta;
+ _vous_, s8arodinchta;
+ _ils_, hotirodinchta.
+=Affranchir=, donner la libert.
+ _J'affranchis_, kecharondag8ach;
+ _tu affranchis_, checharondag8ach;
+ _il affranchit_, chagocharondag8ach.
+=Affreux=, kahetkon, gna.
+=Affront=, faire affront.
+ _Je fais affront_, keyatehata;
+ _tu fais affront_, cheyatehata;
+ _il fait affront_, chagoyatehata;
+ _nous_, ag8ayatehata;
+ _vous_, s8ayatehata;
+ _ils_, hotihiatehata; vel chagonatchata.
+=Affronter= _les hazards, j'affronte_, knenrenta, chenrenta, hanenrenta.
+=Afft=, deynenrayen dakk8a.
+=Afinq:= n'est point usit. _Je te corrige affin de te rendre sage_; on
+tourne, _je te corrige, je crois te rendre sage_.
+=Agacer=.
+ _J'agace_, ketk8aronk8anik;
+ _tu agaces_, chetk8aronk8anik;
+ _il agace_, chagotk8aronk8anik;
+ _nous_, hag8atk8aronk8nik;
+ _vous_, s8atk8aronk8anik;
+ _ils_, hatik8aronk8anik.
+=Age=. _Quel age as tu?_ il faut tourner: _Depuis combien d'hivers (ou
+d'ests) es tu n?_ toni guenhagu chi chnaguer. _Je suis le plus
+ag_, kkoanen; _tu_, ischkoanen; _ils est_, ahonrh8a hakoanen; _je suis
+le moins ag_, haguechtoui; is sacht8i, ahonrh8a hocht8i; _nous sommes
+de la mme age_, sadedionguiadoti; _vous tes de la mme age_,
+sadedidgiadoti; _ils sont de la mme age_, sdetntoti.
+=Agenoux=.
+ _Je m'agenouille_, degatontka;
+ _tu t'agenouille_, dechatontkota;
+ _il s'agenouille_, dehatontka;
+ _nous_, dehag8atontka;
+ _vous_, des8atontka;
+ _ils_, dehonatontka.
+=Agrandi=.
+ _J'agrandis_, kikohanata;
+ _tu agrandis_, chekohanata;
+ _il agrandit_, hakhanata;
+ _nous_, ag8akohanata;
+ _vous_, s8akohanata;
+ _ils_, hatikohanata.
+=Agresser=, _attaquer.
+ _J'agresse_, gaterienta kenenrenttanik vel dekyatchot8ach;
+ _tu agresse_, decheyatchot8ach;
+ _il agresse_, dechagotohot8ach.
+=Agile=.
+ _Je suis agile_, haguiadatet;
+ _tu es etc_, sayadatet;
+ _il est agile_, yodatet.
+=Agir=.
+ _J'agis_, haguide;
+ _tu agis_, sayde;
+ _il agit_, hyde;
+ _nous_, ag8ayod;
+ _vous_, s8ayod;
+ _ils_, hatihide.
+=Agit= par le vent.
+ _Je m'agite_, gadiataguenrick;
+ _tu tagites_, sayataguenrick;
+ _il sagite_, oyataguenrick;
+ _nous_, ag8adiatag8en, etc;
+ _vous_, s8adiata, etc;
+ _ils_, ondiataguenrick;
+ _j'agite quelqu'un_, keyataguenrick;
+ _tu agite_, cheyataguenrick;
+ _il agite_, chagoyataguenrick;
+ _nous_, ag8ayataguenrick;
+ _vous_, s8ayataguenrick;
+ _ils_, hatiyataguenrick.
+=Agoniser=. _J'agonise_, guiheyonsere; _tu agonises_, chiheyonsere; _il
+etc._ kenheyonsere.
+=Agreable=. _Je suis_, ongon8esk8anik vel agon8esk8at; _cela est
+agrable_, kahon8esk8at.
+=s'Aguerrir=.
+ _Je m'aguerris_, hagueskenraguettat;
+ _tu taguerris_, sachkenraguettat;
+ _il s'aguerrit_ hachkenraguettat; 8agatonniaha; chatonniaha;
+hatonniaha.
+=Ah=, hhi.
+=Aider= quelqu'un.
+ _J'aide_, keyena8asek;
+ _tu aide_, cheyena8asek;
+ _il aide_, chagoyna8asek;
+ _nous_, ag8ayena8asek;
+ _vous_, s8ayena8asek;
+ _ils_, hatiyena8asek;
+ _aide moi_, daguiena8as;
+ _aide lui_, hedziena8as;
+ _je t'aide_, gonyenna8as;
+ _tu m'aide_, chkienna8as;
+ _je l'aide_, hyenna8as;
+ _il m'aide_, haguienna8as;
+ _tu l'aide_, hecheyenna8as;
+ _il t'aide_, hiahienna8as;
+ _il l'aide_, hyenna8as.
+=Aigle=, tonnionda, _vel_ skatgihrna.
+=Aiglon=, 8chtouachia.
+=Aigre=, deyoyodzieh. _Cela a aigri_, kendeyoyodzieh.
+=Aigu=, yon8aha.
+=Aiguille=, de8aderon8arongotta.
+=Aiguis=, kahiotion.
+ _J'aiguise_, kiotionk;
+ _tu aiguise_, chiotionk;
+ _il aiguise_, ahiotionk;
+ _nous_, ag8ayotionk;
+ _vous_, s8ayotionk;
+ _ils_, hatiyotionk.
+=Ail=, hnoncha.
+=Aille=, hoyata.
+=Ailleurs=, heren.
+=Aimable=, _je suis_, agnon8et; _tu es_, sanon8et; _il est_, honon8et.
+=Aimer= quelque chose.
+ _J'aime_, gnon8es;
+ _tu aimes_, chnon8es;
+ _il aime_, hanon8es;
+ _J'aime quelqu'un_, kenon8es;
+ _tu aime_, chenon8es;
+ _il aime_, chagonon8es;
+ _nous_, ag8anon8es;
+ _vous_, souanon8es;
+ _ils_, hatinon8es;
+ _j'aimois_, kenon8esk8a;
+ _tu aimais_, chenon8esk8a;
+ _il aimoit_, chagonon8esk8a;
+ _nous_, hag8anon8esk8a;
+ _vous_, souanon8esk8a;
+ _ils_, hatinon8eska.
+ _Praeterit p_. _J'ai aim_, kenon8hi;
+ _tu as aim_, chenon8hi;
+ _il a aim_, chagonon8hi;
+ _nous_, ag8anon8ehi;
+ _vous_, s8anon8ehi;
+ _ils_, hatinon8hi;
+ _Prterit plusque parfait.
+ _J'avois aim_, kenon8hihna;
+ _tu avois aim_, chenon8hihna;
+ _il avoit aim_, chagonon8hihna;
+ _nous_, ag8anon8hihna;
+ _vous_, s8anon8hihna;
+ _ils_, atinon8ehihna;
+ _futur. J'aimerai_, enkenon8enha;
+ _tu aimeras_, enchenon8enha;
+ _il aimera_, enchagonon8enha;
+ _nous_, enhag8anon8enha;
+ _vous_, ens8anonh8enha;
+ _ils_, enhatinon8enha;
+ _Subjonctif imparfoit_. _J'aimerois_, akenon8es;
+ _tu aimerois_, achnon8es;
+ _il aimeroit_, ahnon8es _vel_ achagonon8es;
+ _nous_, ayag8anon8es;
+ _vous_, hes8anon8es;
+ _ils_, ahatinon8es.
+ _Plusq. parfait._
+ _J'aurois aim_, akenon8ehihna;
+ _tu aurois aim_, achenon8ehihna;
+ _il auroit aim_, achenon8ehihna, _vel_ achagonon8ehihna;
+ayag8anon8ehihna; hes8anon8ehihna; ahotinon8ehihna;
+ _future, j'aurai aim_, akenon8ehik;
+ _tu auras aim_, achenon8ehik;
+ _il aura aim_, achagonon8ehik;
+ _nous_, ahed8anon8ehik;
+ _vous_, ahes8anon8ehik;
+ _ils_, ahotinon8hik.
+ _Je t'aime_, gonon8es;
+ _tu m'aimes_, chkenon8es;
+ _je l'aime_, henon8es;
+ _il m'aime_, hagnon8es;
+ _tu t'aime_, hchenon8es;
+ _il t'aime_, hianon8es;
+ _il l'aime_, honon8es;
+ _nous nous aimons, duel_, dehiaguiatadenon8es;
+ _pluriel_, dehag8atadenon8es;
+ _vous nous aims, duel_, dedziatadenon8es;
+ _pluriel_, des8atadenon8es;
+ _ils s'aiment, duel_, dechiatadenon8es;
+ _pluriel_, dehontadenon8es.
+=Ain=, gacha8inontchera.
+=l'Ain=, enondadhiri.
+=Ain=, haganan, voyez _ag_.
+=Ainsi=, _cela est ainsi_, netnaria8enha; _est ce ainsi_? net quen
+mout; _c'est ainsi_, nt.
+=Ajouter=,
+ _j'ajoute_, gassonderaha;
+ _tu ajoute_, chassonderaha;
+ _il ajoute_, hassonderaha;
+ _nous_, ag8assonderaha;
+ _vous_, s8assonderaha;
+ _ils_, hatissonderaha.
+=Air=, 8endet; _en l'air_, henken.
+=Airs=, se donner des. _Je me donne etc._, gadatkonnienchta; _tu te
+donne etc._, chadatkonnienchta; _il se donne etc._, hadatkonnienchta.
+=Aise= _je suis_, gatchennonniaha; _tu es_, chatchennonniaha; _il est_,
+hat. etc.
+=Ais=, hiat honhit.
+=Aiselle=; hohontagon8a.
+=Ajust=, odiatacheronni.
+ _Je m'ajuste_, gadiadacheronniaha;
+ _tu t'ajuste_, chadiadacheronniaha;
+ _il s'ajuste_, hadiahacheronniaha;
+ _j'ajuste quelqu'un_, keyatacheronniaha;
+ _tu ajuste_, cheyatacheronniaha;
+ _il ajuste_, chagoyatacheronniaha; ag8ayadacheronniaha;
+s8ayadacheronniaha; hatiyadacheronniaha;
+ _j'ajustois_, keyatacheronniahakk8a;
+ _j'ai ajust_, keyatacherni;
+ _j'avois ajust_, keyatacheronihna;
+ _j'ajusterai_, enkeyatacheronniaha;
+ _j'ajusterois_, akeyatacheronniaha;
+ _j'aurois ajust_, akeyatacheronihna;
+ _j'aurai ajust_, hakeyatacheronik.
+=Alaiter=,
+ _j'alaite_, kenong8erhata;
+ _tu alaite_, chenong8erhata;
+ _il alaite_, chagonoug8erhata;
+ _nous_, ag8anong8erhata;
+ _vous_, s8anong8erhata;
+ _ils_, hatinong8erhata;
+ _j'alaitois_, kenong8erhatakk8a;
+ _j'ai alait_, 8akenong8erhati;
+ _j'avois alait_, kenong8erhatihna;
+ _future, j'alaiterai_, enkenong8erhata;
+ _j'aurai alait_, hakenong8erhatik;
+ _Subjonctif, j'alaiterois_, akenong8erhata;
+ _j'aurois alait_, hakenong8erhatihna.
+=Alarme=, _nous avons eu l'alarme_, onkihatterong8en.
+=Alarmer=.
+ _J'alarme_, keyatterong8ach;
+ _tu alarme_, cheyatterong8ach;
+ _il alarme_, chagoyatterong8ach;
+ _nous, vous, ils; j'alarmois_, keyatterong8achk8a;
+ _j'ai alarm_, keyatterong8en;
+ _j'avois alarm_, keyatterong8enna;
+ _j'alarmerai_, enkeyatterong8ach;
+ _Subjonctif_, akeyatterong8ach;
+ _j'aurois alarm_, 8akeyatterong8enna.
+=Aleine= _ racommoder des souliers_, onrattakoronk8a.
+=Alentour=, dediot8atass.
+=Alerte=, terme de guerre, tchtih8aden; _je suis alerte_, haguiadatet;
+_tu es_, sayadatet; _il est_, hoyadatet.
+=Alise=, fruit, honenchatag8enten.
+=Alizier=, onenchsag8entn.
+=Alit=, _je suis_, guidaguera, chidaguera, hendagra.
+=Alleg=, kacht chayadi; _j'allege_, kecht chayata (indclinable),
+_tu_, checht etc; _il_, hacht etc.
+=Aller=.
+ _Je vais_, higu _vel_ 8agu;
+ _tu vas_, hichs, _v._ 8ach;
+ _il va_, hires,
+ _v._ 8ahr;
+ _nous_, 8aag8;
+ _vous_, 8s8;
+ _ils_, 8ahenn;
+ _j'alois_, higuesk8a;
+ _j'ai t_, 8aguetti;
+ _j'avois t_, 8aguettihna;
+ _j'irai_, engu;
+ _j'irois_, ha aguetta;
+ _j'aurois t_, a onguettihna;
+ _j'aurai t_, a onguettik.
+ _Imperatif. Allons_, (duel) dzidn;
+ _allez_, dzisn; _pluriel, allons_, hed8;
+ _allez_, hes8.
+ _Aler pied, je vas pied_, hektaguechchon higu;
+ _tu_, hiches; hires;
+ on met hektaguechon devant le verbe, higu;
+ _je vas avec toi_, idn;
+ _tu vas avec lui_, 8essen;
+ _je vas avec lui_, 8aagn;
+ _il vat avec lui_, 8ahn;
+ _je vas avec eux_, sayag8;
+ _tu vas avec eux_, sess8;
+ _je vas avec vous_, sed8e;
+ _il vat avec nous_, sasenne;
+ _il vat avec eux_, sahenn;
+ _s'en aler pour ne plus revenir_, sagotkonden, sachatkonden,
+sahatkonden.
+=Aller= en canot, _je vas en canot_, kahon8aguchon higu etc.
+sahotkonden; _je vas en raquette_, ka8enyahaguchon higu etc; hiches,
+hires. Lorsq le verbe _aller_ est joint un autre verbe comme _je vas
+boire, je vas jouer etc_, il s'exprime en mettant les trois lettres hn
+la fin du verbe. Ex. _je vas boire_, kneguihrahn; _tu vas jouer_,
+8atkienhn; _je viens regarder_, kektonhn.
+=Alli=, _mon_, hagnonk8a; _ton alli_, echenonk8a; _son alli_,
+hononk8a; _nos alli_, ag8atadenonk8a.
+=s'Allier=, faire alliance.
+ _Je m'allie_, gatadenonk8a;
+ _tu t'allie_, chatadenk8a;
+ _il s'allie_, hatadenonk8a;
+ _nous_, ag8atadenonk8a;
+ _vous_, s8atadenonk8a;
+ _ils_, hatidenonk8a.
+ _Prtrit imp. je m'alliois_, gatadenonk8akka;
+ _parf. je me suis alli_, agadadenonk8i;
+ _plusque parfait, je m'etois alli_, gadadenonk8ihna;
+ _futur, je mallirai_, engadadenonk8a.
+ _Subjonctif imp. je malirois_, agadenonk8a;
+ _plusq. je me serois alli_, ahongadadenonk8ihna;
+ _futur, je me serai alli_, ongadadenonk8ik.
+=Allit=.
+ _Je suis allit_, guiadaguera;
+ _tu es_, chiadagra;
+ _il est allit_, hodaguera.
+=Allonge=, hionsti.
+ _Je suis allong_, gadiatag8aricehiahy;
+ _tu_, sayata etc;
+ _il_, hoyata etc.
+ _Je m'allonge_, gadiatag8ariehchionch;
+ _tu t'allonge_, sayatag8ariehionch;
+ _il s'allonge_, hadyatag8arichionch;
+ _je m'allongeois_, gadiatag8ariechionchk8a;
+ _je me suis allong_, agadiatag8ariehchion.
+ _J'allonge quelque chose--j'allonge_, konstha;
+ _tu allonge_, chonchta;
+ _il allonge_, honstha;
+ _nous_, ag8ahionsta;
+ _vous_, s8ayonsta;
+ _ils_, hatihionsta.
+=Allumette=, hetchiehtondakk8a.
+=Allumer=,
+ _impratif allume_, satehichtontin;
+ _j'allume_, kchiehtontha;
+ _tu allume_, schiehtonta;
+ _il allume_, hatchiehtonta,
+ _nous_, ag8atchiehtontha;
+ _vous_, s8atchiehtonta;
+ _ils_, onatchiehtonta, _vel_ hatitchiehtonta.
+=Allure=, hayna.
+=Alors=, tk.
+=Alouette=, nchi.
+=Alte la=, destanha.
+=Alte=, faire, v. Je me repose.
+=Alter=,
+ _je suis_, gonriatens;
+ _tu es alter_, chonriatens;
+ _il est alter_, ahonriatens.
+ _Cela altere_, ahonriatatha.
+=Alun=, deyk ranich.
+=Amaigri=, gtiven.
+=Amaigrir=, rendre maigre.
+ _J'amaigris_, 8agati8ens;
+ _tu amaigris_, 8esati8ens;
+ _il amaigrit_, 8ahoti8ens.
+=Amande=, hhnira.
+=Amant=, on tourne, _celui qui aime_.
+=Amas=, kaguhron.
+=Amasser=.
+ _J'amasse_, gnong8entch;
+ _tu amasses_, chenong8entch;
+ _il amasse_, hanonguentch.
+ _Prt. imp. j'amassois_, gnong8entchk8a;
+ _prt. parfait, j'ai amass_, agnong8endzi.
+=Ambassadeur=, herrienhah8is, _vel_ onda8ihatahn.
+=Ambigu=, hiat hyendet.
+=Ambitieux=.
+ _Je suis ambitieux_, gatathendetta;
+ _tu es etc_, chatathendetta;
+ _il est etc_, hatathen etc.
+=Ame=. _Mon ame_, agat8ari; _ton_, satouari; _son_, hotouari.
+=Amelette=, ganhonchia, guenritah8i.
+=Amender=, s'amender, devenir meilleur. _Je m'amende_, sagong8 diokh,
+sachong8e diokhe, sharong8ediokhe. (On met khi au pass.)
+=Amener= quelqu'un. _J'amene_, keya8itta; _tu amenes_, cheya8itta; _il
+amene_, chagohavitta.
+=Amenuiser=.
+ _J'amenuise_, guecht8atha;
+ _tu amenuise_, chechtouatha;
+ _il amenuise_, hacht8atha;
+ _nous_, ag8achtouatha;
+ _vous_, s8acht8atha;
+ _ils_, hoticht8atha.
+=Amer=, 8tgi8aguen.
+=Ami=, horien; _mon ami_, onguiatsi; _ton_, dziatsi; _son ami_, hnatsi.
+=Amoindrir=.
+ _J'amoindris_,guecht8ata;
+ _tu amoindris_, chechtouata;
+ _il amoindrit_, hacht8ata;
+ _nous_, ag8achat8ata;
+ _vous_, s8acht8ata;
+ _ils_, hoticht8ata.
+=Amolir, AMOLI=.
+ _J'amolis_, krodinchta;
+ _tu amolis_, chrodinchta;
+ _il amolit_, harodinchta;
+ _nous_, ag8arodinchta;
+ _vous_, s8arodinchta;
+ _ils_, hatirodinchta;
+ _cela s'amolit_, ohrodins.
+=Amorce=, hoguenra, hra.
+=Amorcer= un fusil.
+ _J'amorce_, kaguenhra;
+ _tu amorce_, chaguenrahra;
+ _il amorce_, hoguenrahra;
+ _imparfait_, kaguenhrahrakk8a;
+ _parfait_, kaguenhrahrahi;
+ _plusq. parfait_, kaguenhrahrahihna.
+=Amoureux=, chagonon8es. V. le verbe _j'aime_.
+=Ample=, t8irien.
+=Ampoule=,
+ _j'ai une la main_, haguennioguen;
+ _tu as_, sasenniogue;
+ _il at etc_, sahenniguen.
+ _J'ai une ampoule au pied_, hagachitguen;
+ _tu as_, sachitoguen;
+ _il at etc_, hochitoguen.
+=Amuser=.
+ _Je m'amuse_, onguidat;
+ _tu t'amuse_, 8esayodat;
+ _il s'amuse_, 8ahonhayodat;
+ _nous_,----;
+ _vous_,----;
+ _ils_,----;
+ _j'amuse quelqu'un_, keyodos;
+ _tu amuse_, cheyodas;
+ _il amuse_, chagoydas;
+ _nous_, ag8ayodas;
+ _vous_, s8ayodas;
+ _ils_, hatihydas;
+ _j'amusois_, keyodask8a;
+ _j'ai amusai_, keydahi.
+=An=. _Un an_, tziguenhata, _vel_ dgicherate, (un hyver); _deux ans_,
+deyguenhagu vel deyocherque; _trois ans_, achen ni kakuenhague etc;
+_quatre ans_, gayri ni kaguenhague; _tous les an_, hadeyoguenhaguek;
+_de trois ans en trois ans_, hachenni8ken, hagu hati.
+=Ancien=, _vieillard_, hodiadichiahi.
+=Ancien=, _chef de conseil_, h8yan; _je suis, etc_, haguian. _Les
+anciens_, ontin chon.
+=Ancien=, _us_, ogayonhi.
+=Anciennement=, hnissi.
+=Ancre=, 8teg8entchera, ontonhiontakk8a; _je jette l'ancre_, 8agadion.
+=Andouille=, onhetcha.
+=Ange=, (du ciel habitants) garonhiagu rhnon.
+=Angleterre=, skanettati, _vel_----.
+=Anglois=, tiourhenska, _vel_ skanettati rhnon, _vel_ tiourhensaga,
+_vel_ skanettati haga.
+=Anguille=, gontna.
+=Animal=, gari.
+=Animer=, encourager.
+ _J'anime_, kehedziaronk;
+ _tu animes_, chehedgiaronk;
+ _il anime_, chagohedziaronk;
+ _imparfait_, kehedgiaronk8a;
+ _parfait_, hehedgiaronh8i;
+ _plusque parfait_, kehedgiaronh8ihna.
+=Anneau=, _bague_, nianhassera.
+=Anne=, voyez _an_.
+=Anse=, hatassaha.
+=Anter=; _je_, gassonderaha; _tu_, chassonderaha; _il_, hasson etc.
+=Antique=, hori8agayon, _vel_ agayon.
+=Anus=, hotzigahra.
+=Aoust=, saresk; (chereskha.)
+=Apaiser=,
+ _j'apaise_, skenak8endas;
+ _tu apaise_, tchenak8endas;
+ _il apaise_, tchagonak8endas; shag8anak8endas; ses8anak8endas;
+shtinak8endas;
+ _j'ai apais_, kenak8endahi.
+=Appartenir=. _Cela m'apartient_, g8enni; ch8enni; ha8enni.
+=A peine=, toserinke.
+=Apercevoir= quelqu'un.
+ _J'aperois_, keguenha; cheguenha; chagoguenha;
+ _j'apercevois_, keguenhakk8a;
+ _j'ai aperu_, 8akken;
+ _j'avois aperu_, 8akkenhna;
+ _j'aperceverai_, enkeguen.
+=Aperitif=, onichttaguetta.
+=Aplomb=, dehiotoguenti.
+=Apointis, j'=, kiotionk, chiotionk, hiotionk.
+=Apostme=, outkenseri. _Cela apostume_, diotkenserta.
+=Apparament=, ag8ach toguech.
+=Apparence=. _Il ni pas d'apparence_, hiatiha8et.
+=Appas=, hedgiondakk8a.
+=Apauvrir.
+ _J'appauvris_, dekeyatonhonkariatta;
+ _tu_, decheyon;
+ _il_, dechago etc.
+=Appeler= quelqu'un.
+ _J'apelle_, kehrenha;
+ _tu apelle_, chhrenha;
+ _il apelle_, chaghrenha;
+ _nous_, ag8irenha;
+ _vous_, s8ahrenha;
+ _ils_, hatihrenha;
+ _je m'apelle_, onguiasonk;
+ _tu t'apelle_, hsayosonk;
+ _il s'appelle_, honhayasonk;
+ _nous_, onguiasonk;
+ _vous_, hetchihiasonk;
+ _ils_, onhatihiasonk.
+ _Comment cela s'apelle-t-il_, ht kayadzi.
+=Appesanti=, gakchteti.
+ _J'appesanti_, guechtatha;
+ _tu_, checht8ata;
+ _il_, hachtatha.
+=Appetisser=.
+ _J'appetisse_, g8echt8ata;
+ _tu_, checht8ata;
+ _il_, hacht8ata.
+=Appetit=. _J'ai apptit_, hakchis; _tu_, sachis; _il_, hochis.
+=Applani=, gonnetcheronni.
+ _J'aplanis_, gonnchonniaha;
+ _tu_, chonnechronniaha;
+ _il_, honn etc;
+ _j'aplanissois_, gonnechronniahakk8a;
+ _j'ai applani_, gonnechronnihi;
+ _j'avois applani_, gonnechronnihihna;
+ _j'applanirai_, engonnechronniaha;
+ _subjonctif, j'applanirois_, agonnechronniaha;
+ _j'aurois applani_, ahongonnechronnihihna;
+ _j'aurai applani_, agonnechronnik.
+=Applati=, de8atag8enten.
+ _J'applatis_, dektag8entenha;
+ _tu_, dechtag8entenha;
+ _il_, dehatag8en.
+=Apporter=, _j'apporte quelque chose_, degatktat, echatktat,
+dehatktat, _vel_ kah8ach, cha8ach, ha8ach. _Parfait, je_, kah8i; _tu_,
+cha8i; _il_, aha8i. Apporter quelqu'un, _j'apporte_, kech, chich,
+chagoch, _vel_ kechatinha, chechatinha, chagochatinha.
+=Aprehender=, craindre quelqu'un. _J'aprehende_, ktag8as, chtag8as,
+chagotag8as. _Je crains que cela ne soit_, on tourne, _je crains que
+cela est_.
+=Apprendre= quelqun.
+ _J'apprend_, kyenstanik;
+ _tu apprend_, cheyenstanik;
+ _il apprend_, hagoyenstanik;
+ _nous_, ag8ayenstanik;
+ _vous_, s8ayenstanik;
+ _ils_, hatiyenstanik;
+ _j'aprenois_, keyenstanikk8a;
+ _j'ai appris_, keyensti;
+ _javois appris_, keyenstihna;
+ _japprendrai_, enkeyensten;
+ _japprendrois_, akyenstanik;
+ _jaurois appris_, hakeyenstihna;
+ _jaurois appris_, aonkeyenstanik.
+=Apres=, ngun; _apres demain_, endgiourhenna.
+=A present=, onkken.
+=Aprester=,
+ _j'apreste_, guecheronniaha;
+ _tu_, checheronniaha;
+ _il_, hache, etc.
+=Aprivoiser= quelqun.
+ _J'aprivoise_,keyentta;
+cheyenteta; chagoyentta;
+ _japrivoisois_, keyentetakk8a;
+ _j'ai aprivois_, keyenteti.
+=Aprocher=, aller au pret.
+ _J'aproche_, degateranaguenha;
+ _tu_, dechateraneguenha;
+ _il_, dehate etc.
+ Aprocher quelq. chose,
+ _j'aproche_, degranguen, deseraneguen, deharaneguen.
+=Aprofondir= unne affaire.
+ _J'aprofondis_, deguiatoretta;
+ _tu_, dechiatoretta;
+ _il_, dehayatoretta.
+=s'Approprier=, se rendre propre. _Je mapproprie_, gatad8enniochta;
+chatad8enniochta; hatad8enniochta.
+=Appui=, kahnittak8i.
+=Appuier=, gnirta, chnirta, hanirta.
+ _J'appuie_, shakrin;
+ _tu_, shacherin;
+ _il_, sahahrin;
+ _je mappuie_, guiataghre, chiatagahre, hayatagahre.
+=Aprouv=, g8ri8anon8hi; _j'aprouve_, gri8anon8es; cheri8anon8es;
+hari8anon8es.
+=Apret=, onaguen.
+=Apret=, _poursuis_, hihn.
+=Aragne=, dziheryent.
+=Arbaleste=, enenyoyag8achta.
+=Arbitre=, avoir son libre arbitre. _J'ai mon etc_, gadad8ennio;
+chatad8ennio; hatad8ennio.
+=Arbre=, garonda.
+Voici le nom des arbres les plus communs en Canada.
+ _Le merizier_, hennichkaha.
+ _Le chataignier_, heriata.
+ _Le cerisier_, heri.
+ _Le chesne_, garitti.
+ _L'osier_, osetta.
+ _L'orme_, kahongata.
+ _Le bois dur_, chkachnannen.
+ _Le senellier_, dzionkarettes.
+ _Le pin blanc_, hntta.
+ _Le pin rouge_, ohnettya.
+ _Le sapin_, sohra.
+ _Le cotonnier_, guenhnens.
+ _La pruche_, onenda.
+ _L'aube pine_,----.
+ _L'epinette_, osshradet.
+ _L'epinette rouge_, ganerattens.
+ _L'erable_, h8atta.
+ _Le hetre_, oskenhra.
+ _Le laurier_, ahennagro.
+ _Le cedre_, ossohrata.
+ _Le cedre rouge_, onendondagri.
+ _Le noyer dur_, nennogaa.
+ _Le noyer tendre_, oguih8a.
+ _Qui a de longues noix_, dziocho8es.
+ _Noyer amer_, ganerasse.
+ _Noyer aux noix rondes de France_, oguieh8ada.
+ _Le tremble_, oncratkarhi.
+ _Le fresne franc_, ganeron.
+ _Le fresne gras_, kahon8a.
+ _Le frene_, ona8a.
+ _Le bouleau_, kanadzikk8a.
+ _Le buis_, oneratotchera.
+ _Le meurier_, sahies.
+ _Le pommier_, s8ahiona.
+ _Le prunier_, thichionk.
+ _Le prunier damas_, guenhrahra.
+ _La plaine_, onhank8aha.
+ _Chne blanc_, kagata.
+ _Bois blanc_, hossera.
+ _L'orme blanc_, hochkera.
+ _Le liar_, chkarok.
+=Arbrisseau=, honda. _Toutes sortes darbrisseau_, hadeyohondagu.
+Voici la nom de quelques arbrisseaux.
+ _Alizier_, onenehtag8enten _vel_ sayades.
+ _Primina_, id
+ _Coudrier_, ostotchera.
+ _Bois rouge_, kentarogon ni ohennotin.
+ _Des poivriers_, hostkata.
+ _Des vinaigriers_, hotkda;
+ _la fleur_, 8sanenda.
+ _Le genievre_, onendionni.
+=Arc=, ahena; _corde d'arc_, garinsota.
+ _Je tire de l'arc_, guiag8ach;
+ _tu_, chiag8ach;
+ _il_, hayag8ach;
+ _je tirois de l'arc_, guiag8achk8a;
+ _j'ai tir de l'arc_, 8aguiag8en;
+ _j'avois tir de l'arc_, 8aguiag8enna;
+ _je tirerai de l'arc_, enguiag8ach;
+ _tire de l'arc_, dedziag8a;
+ _subjonctif, je tirerois de l'arc_, aguiag8ach;
+ _j'aurois, tir de l'arc_, aonguiag8enna;
+ _j'aurai tir de l'arc_, aonguiag8enk.
+ _Je bande un arc_, grinsodarich;
+ _je debande l'arc_, grinsodariechionch.
+=Arc en ciel=, onhiota.
+=Ardens=, _feux folets_, katchiehtondies.
+=Arest= _de poisson (une)_, kenddziochtienda.
+=Argent=, h8ichtanron.
+=Argent=, kah8ichtoserh8.
+=Argille=, dara, enadgionniatha.
+=Aride=, 8rhen, _vel_ hiate kahngo.
+=Arm=, ag8eguinhhyen ondadientakk8a.
+=Arme=, kanenhra gna.
+=Armer s'=, deguek8a (_je prens_) ondadientakk8a (_de quoi frapper_).
+=Armes=, passer par les, _je_, kchonra8atch; chechonra8aha; _je l'ai
+pass par les armes_, hechonra8ati.
+=Armurier=, hayentonniaha _vel_ hechonronniaha.
+=Arrach=, hotehnidag8en.
+=Arrache j'=, _je_, guennidag8ach; _tu_, chenniodag8ach; _il_,
+hanniodag8ach.
+=Arrang=, toguen kaguehron.
+=Arranger=,
+ _je_, toguens guhron;
+ _tu_ toguens chehron; toguens haguehron;
+ _j'arangeois_, toguens guhronk8a;
+ _j'ai arrang_, toguens guhronh8i;
+ _j'avois arrang_, toguens guehronh8iha;
+ _j'arrangerai_, toguens enguehron.
+=Arrest=, determin, hadgagonda.
+=Arrest=, _detenu_, sonhayatadinchti, _vel_ s8endktakk8i;
+ _j'arreste_, keyatadinchta; cheyatadinchta; chagoyata etc;
+ _je m'arreste_, 8aguetanha, 8adechtanha, 8atthanha,
+ _je m'arrestois_, 8aktanhakk8a, _vel_ dektask8a;
+ _je me suis arrest_, de8aktahi.
+=Arriere=, _en arriere_, ohnguen hag8a.
+=Arriv=, shyon;
+ _j'arrive_, gnionha, chionha, hayonha;
+ _Duel_, aguionha, dzionha, hinha;
+ _Pluriel_, ag8ayonha, s8ayonha, hatiyonha;
+ _j'arrivois_, guionhakk8a;
+ _tu_, chionhakk8a;
+ _il_, hayonhakk8a;
+ _j'ai arriv_, 8aguion, 8achion, 8ahayon;
+ _j'avois arriv_, 8aguionna, 8achionna, 8ahayonna;
+ _j'arriverai_, enguion, enchion, enhayon;
+ _Subjonctif, j'arriverois_, aguionha, achionha, ahayonha;
+ _j'aurois arriv_, ahonguionna, ahcheyonna, ahoyonna;
+ _j'aurai arriv_, aheguionk, ahechiont, ahehayonk;
+ _qu'il est arriv_, ht hrih dahi;
+ _si cela arive_, nengarihodanhag8a higuen.
+=Arrondi=, dyot8enonni,
+ _j'arrondis_, k8enonniaha, ch8nonniaha, has8enonniaha;
+ _j'arrondissois_, k8enonniahakk8a;
+ _j'ai arrondi_, de8akk8nonni.
+=Arros=, kanegosserah8i,
+ _jarse_, kuegosserach, chngosserach, hanegosserach;
+ _jarosois_, knegosserach;
+ _j'ai arros_, knegosserah8i;
+ _j'arroserai_, enknegosserak.
+=Asne=, kensere.
+=Ascension=, garonhiagu sonsaretta.
+=Assaillir=,
+ _j'assaillis_, kenenrentanik, chenenrentanik, chagonen etc;
+ _j'assaillissois_, kenenrentanikk8a;
+ _j'ai assailli_, 8akenenrentani.
+=Assassiner=,
+ _j'assassine_, keyasetta, cheyasetta, chagoyasetta;
+ _j'assassinois_, keyasettakk8a, cheyasettak8a, chagoyasettak8a;
+ _j'ai assassin_, keyasetti.
+_Assaisonner_, _j'assaisone_, deguiechta, dehayechta.
+=Assemble=, ontkennichiahi.
+=Assemble=,
+ _je_, kerorkach, cherorkach, harorkach,
+ _vel_ grotch, chrotch, harotch;
+ _j'assemblois_, kerorkachk8a _vel_ grotchk8a;
+ _j'ai assembl_, kerorkah8i _vel_ agroh8i.
+=Assez=.
+=Asseoir=, _je massois_, gatienha, chatienha, hatienha,
+=Asseur=, _je suis, d'unne chose_, guerh toguech.
+=Asseure j'=, gadad8ennanitta igatonk, (_je donne de la force ma
+parole sur ce que je dis_), chadad8ennanittais chatonk.
+=Assieg=,
+ _j'assige_, dekenatanhach, dechenatanhach, dehanatanhach;
+ _j'assiegois_, dekenatanhachk8a;
+ _j'ai assieg_, dekenatanhahi.
+=Assiette=, dont on se sert table, atzien.
+=Assiette=, situation, hyensti.
+=Atriste=,
+ _je m'_, gadatnigonheyata, chadatnigon etc, hadatnigon etc,
+ _j'attriste quelqun_, kenigonkenhyatanik etc.
+=Atteindre=, _jatteins_, grag8ach, chrag8ach, harag8ach; _atteins_,
+srag8a.
+=Attendre=, gnonna, chnonna, hanonna;
+ _j'attends quelqu._, keron8asck, charon8asck, chagoron8asck;
+ _j'attendois_, keron8asckk8a;
+ _j'ai attendu_, keron8ashi;
+ _impratif, attend_, sah8en _vel_ snonna;
+ _j'attendais que tu fusse venu_, gonnonnakk8a.
+=Attendri=, _mol_, kardinchti, coeurattendri.
+=Attendri=, _je suis_, de8aknigonranenton, desanigon etc, dehonig.
+=Attendris, j'=, de8aknigonranensonk8a; _je m'attendris_,
+de8aknigonranensonni.
+=Attente=, _c'est mon_, na tchi guerh.
+=Attenter= sur la vie,
+ _j'attente_, guerh heri;
+ _tu_, cherh herio;
+ _il_, rerh herio.
+=Attentif=, _je suis_, gataonchiochta.
+=Attirer=, trainer,
+ _j'attire quelqu'un_, keyatisser, cheyatisser, chagoyatisser;
+ _j'attirois_, keyatisseresk8a;
+ _j'ai attir_, keyatisserhi;
+ _j'attire quelqu'un_, keyatatironta, cheyatatironta,
+chagoyatatironta.
+=Attiser= le feu;
+ _j'attise le feu_, guedgichtontarecheronk;
+ _tu_, chedgichtontarecheronk;
+ _il_, hadgichtontarecheronk.
+=Attitude=.
+=Attraper=, tromper,
+ _j'attrape_, kenigonrhatanik;
+ _tu_, chenigonrhatanik;
+ _il_, chago etc;
+ _j'attrapois_, kenegonrhatanikk8a;
+ _j'ai attrap_, 8akenigonrhatani.
+=Attraper=, atteindre quelqu'un la course;
+ _j'attrape_, 8atkeranha;
+ _tu_, 8acheranha;
+ _il_, 8achagoranha.
+=Attraper= quelque chose en l'air,
+ _j'attrape_, degrenhahag8ach;
+ _tu_, dechrinhahag8ach, deharinhahag8ach.
+=Attrape=, _une_, kahienton;
+ _je fais des attrapes_, guientonk, chientonk, hayentonk;
+ _je faisois etc._, guientonkk8a;
+ _j'ai fait etc_, guientonni.
+=Au contraire=.
+(=Au dela=, chihag8a.)
+=Audessus=, hetken.
+=Avalle=, kagonnenthi;
+ _j'avalle_, hegonnentha, hechonnentha, heronnentha;
+ _j'avallois_, hegonnenthakk8a;
+ _j'ai avall_, 8agonnenti;
+ _impratif_, sonnenta, _avale_.
+=Avance=. _Cela avance_, hadganha _ou_ hottendion hati.
+=Avance=. _Donne moi par avance etc_, dasatierenta dagon.
+=Avancer=,
+ _j'avance_, t 8aguetta;
+ _j'avanois_, t 8aguettakk8a;
+ _j'ai avanc_, t 8aguetti.
+=Avant=, _en_, (devant), 8henton.
+=Avant=, (profondement) gonh8a; _plus avant, au dela_, chi hag8a.
+=Avantage=, _dire son avantage_, degataterinsaronk.
+=Avare=, _je suis_, hagnion, sanion, hnion.
+=Aucun=, hia, chon gara.
+=Avec=;
+ _je suis avec toi_ ou _tu es avec moi_, tig8egue _vel_ deagni;
+ _je suis avec lui_ ou _il est avec moi_, naguig8gui, dedgni;
+ _tu es avec lui_ ou _il est avec toi_, dzig8egui, desni;
+ _il est avec lui_, knig8egui, dehni;
+ _je suis avec vous_ ou _vous tes avec moi_, ded8ag8egui
+ _vel_ dedion;
+ _je suis avec eux_ ou _ils sont avec moi_, aig8ag8egui
+ _vel_ dehiaguion;
+ _tu es avec eux_ ou _ils sont avec toi_, isdes8ag8egui, hadetgion;
+ _il est avec eux_ ou _ils sont avec lui_, hehatig8egui, hadehennon;
+ _nous sommes avec eux_, hiag8eg8egui;
+ _nous sommes avec eux_, hed8ag8egui;
+ _vous tes avec eux_, hs8ag8egui
+ _ils sont avec nous_,----;
+ _ils sont avec eux_, hatig8egui.
+ _Le Duel. Nous sommes ensemble_, dig8equi;
+ _vous tes ensemble_, dzig8egui;
+ _il sont ensemble_, hig8egui.
+=Aveindre= _de haut en bas, j'aueins_, hekrag8ach; _aveindre de bas en
+haut_, ktakk8ach.
+=Avelinne=, ochoritsera.
+=Avenir, l'=, tchanondaya8enser. _A l'avenir_, diorihhag8a.
+=Aversion=, avoir en, _v._ hair.
+=Avertis=, onenhehonhatorienni,
+ _j'avertis_, keyatoriennik, cheyatoriennik, chagoyatoriennik;
+ _avertis donc_, chatoria.
+=Aveugle=,
+ _je suis_, dekkakk8gui;
+ _tu_, dechgak;
+ _il_, dehagi etc.
+=Augmente=, hechkahiechli, _vel_ kagnati. _J'augmente quelque chose_,
+schkiechta, schiechta, shahiechta _vel_ keknta.
+=Avili=. _J'auilis quelq._, keguenronniaha, cheguenron, chagguen.
+=Aujourd'huy=, ken8end vel onkken.
+=Aviron=, _mon_, haga8echia; _ton_, saga8echia; _son_, hoga8chia.
+=Avis=, donner avis, _je donne etc_, keri8ah8e; _tu_, cheri8ah8e; _il_,
+chagori8ah8e.
+=A vis, vis=, deyotoguenti.
+=Aviser=, _se raviser_, donsongaten8ateniennik; _au pass_,
+donsongateri8atennien.
+=Avoine=, garontanent8ik nadzia.
+=Avoir=.
+ _J'ai_, 8aguien, 8echien, hyen;
+ _Duel; nous avons_, onguin, dzien, hotin;
+ _Pluriel, n. avons_, ong8ayen, s8ayen, hotien;
+ _j'avois_, 8aguiendakk8a, 8achiendakk8a, hoyend;
+ _j'ai eu_, 8aguienhi, sayenhi, hoyenhi;
+ _j'avois eu_, aguienhihna, sayenhihna, hyenhihna;
+ _j'aurai_, en8aguiendanha;
+ _Subjonctif, j'avais_, aonguiendak;
+ _j'aurois eu_, aonguiendahihna;
+ _j'aurai eu_, aonguiendahik.
+ _Je n'ai que faire de cela_, hiachtente aguechta;
+ _j'en ai affaire_, guechtahne;
+ _il ni a que mon frre qui joe_, on tourne, _mon frre seul joe_,
+ahorh8ag8a guiatateguen dehayenha.
+=Avorter=,
+ _j'avorte_, kneg8as, chneg8as, haneg8as;
+ _je fais avorter_, 8akeneg8as, 8acheneg8as, 8achagoneg8as;
+ _je faisois avorter_, 8akeneg8ask8a:
+ _j'ai fait avorter_, 8akaneg8ahahi.
+=Avorton=, kneg8aahiha.
+=Avouer=,
+ _j'avoe_, gri8agatchonch;
+ _tu avoes_, cheri8agatchonch, hari8agatcho;
+ _j'avoois_, gri8agatchonchk8a;
+ _j'ai avo_, 8agri8agatchon.
+=Auparavant=, ohenton, _vel_ tiotierenti.
+=Au plus tost=, gontatihahiguen.
+=Auprez=, akta touchkenha, _vel_ neng8ato. Aktaa est le terme le plus
+propre, les deux autres signifiant tout pret.
+=Avril=, ganos, _vel_ ganerattoha.
+=Aurore=, dedia8entaronh8a, _vel_ da8endten.
+=Aussi=, ong8a.
+=Autant=, netnion _vel_ sadehionk.
+_Il y a autant de femmes que d'hommes_, sade hoti diakk8a hatidzina ne
+gonhehron; _autant que je peux_, teha ni k8icher; _autant que vous
+voudrez_, tehanionk chenonktonk.
+=Automne=, kanenagu.
+=Autour=, aktati _vel_ dediot8atass, _v._ (detegiot8atass. _Autour de
+la ville_, dediodenatatasse.)
+=Autre=. _Je prend l'un pour l'autre_, 8atknerag8a, 8atchnerag8a,
+8athanerag8a; _un autre_, agoya, _vel_ tihayatat. _Je prend l'un pour
+l'autre_, parlant d'un homme, 8atkeyatanerhag8a, 8atcheyata. etc,
+8atchoyata. etc; _l'un et l'autre_, hadedgiaron; _ni l'un ni l'autre_,
+nhadehni.
+=Autrefois=, ri8agayon, _vel_ honissi.
+=Autrement=, tigate.
+=Autrepart=, hren.
+=Ayeul=, _mon_, kehiota, sachiota, hchita. Nos ayeuls, nos anciens.
+
+
+ =B.=
+
+
+=Bailler=,
+ _je baille_, de8aguechkara8ach;
+ _tu_, desaguechkara8ach;
+ _il_, dehaguechk.
+=Babillard=,
+ _je suis_, hagri8agate;
+ _tu es_, sari8agate;
+ _il est_, hori8agate.
+=Babille=, _je_, hagaderistaa, chaderistaa, hderistaa.
+=Babine=, hechk8aragu.
+=Badine=,
+ _je_, gadatchatonniaha;
+ _tu_, chadatchatonniaha;
+ _il_, hadatchatonniaha.
+=Badin=, _railleur_, h8ennores.
+=Bague=, hennienhassera.
+=Baigne=,
+ _je me_, gatah8enha, chata8enha, hatah8enha.
+ _Praeterit imp._ gatah8enhakk8a;
+ _prterit parfait_, gatah8enhi.
+Baise=,
+ _je_, keyatchog8aronnionk;
+ _tu_, cheyatchog8aronni;
+ _il_, chagoyatchog8aronnionk.
+ _Prt. impar._ keyatchog8aronnionkk8a;
+ _pr. parfait_, 8akeyatchog8aronnion.
+=Baiser=, s'accoupler, _je baise_, kedchigada, chedchigada,
+chagodchigada.
+=Bal=, dyontk8a.
+=Balafre=, hotkoncharkhon. _Je balafre_, kekonchiakonk,
+chekonchiakonuk, chagokonchiakonk.
+=Balai=, henakta 8akta.
+=Balancer= son corps; _je balance_, gadia don dakt, chadiadondaktha,
+hadiadondak. Balancer une affaire. _Je balance_, (ce terme n'est point
+usit). _La chose est en balance_, son te teri8ichiahi.
+=Balayer=, gnaktah8ach, chnaktah8ach etc.
+=Bale= _ jouer_, odzikk8a deyyendakk8a; _bale de fusil_, nenhia.
+=Bande=, _troupe_, kendik8a.
+=Band=, _tendu_, g don.
+=Bandeau=, ontkendzianhachta.
+=Bander=, tendre, _je bande quelq. chose_, gadonch, chadonch, hadonch;
+_je bande un fusil_, kenientahach; _tu_, chenientahach; _il_, hanienta;
+_je bande un arc_, keronkarotahach, cherontarotahach, harontarodahach.
+=Banni=, onhateg8atti; _je bannis_, keyateg8ata, cheyateg8atta,
+chagoyateg8atta.
+=Baptiser=,
+ _je baptise_, kenegahechta, chenegahechta, chagonegahechta;
+ _je suis baptis_, onkngahechi;
+ _tu es_, hisanegahechti;
+ _il est baptis_, honanegahechti.
+=Barbe=, on8skera, _vel_ agoncht8enra;
+ _j'ai la barbe longue_, hagnoskeres;
+ _tu as_, sanoskeres;
+ _il_ a etc., honoskeres.
+ _Je fais la barbe_, kenoskerentha, chenoskerentha, chagonoskerentha.
+=Baril=, niganakkaha.
+=Barbouille=, hodosserah8i; _je barbouille_, kekonchokach,
+chkonchokach, hakonchokach.
+=Barbu=, deyagon8skeronda.
+=Barbe=, poisson, tk8iroguen.
+=Barique=, kanakk8anen.
+=Barque=, kahonh8a.
+=Barre=, dironh8achta.
+=Barrer=, dekronh8ach, decheron8atch, deharon8ach: barrer le chemin, _je
+barre etc_, kehiharonch, tcha ou ht.
+=Barriere=, deyagononh8i.
+=Bas=, _en bas_, ektagn; _au fond_, gonh8a; _je parle bas_,
+gad8ennacht8ata; _tu_, chad8ennacht8ata; _il_, had8enn.
+=Bas=, _chausseure_, deyochitonda; _je mets mes bas_, degaderich,
+dechaderich, dehaderich; _j'ote mes bas_, degaderichchionch,
+dechadericchionch, dehaderi.
+=Bassan=, tiguen a higuenk tchani hahondzi, _il est un peu noir_.
+=Batard=, hiate hni chen.
+=Baton=, ganhia.
+=Bastonne=, _je_, ganhia keyenta, ganhia cheyenta.
+=Bataille=, onderioch;
+ _donner la bataille_, kenenhrentha, chenenhrentha, hanenhrentha;
+ _je gagne la bataille, kenenianik, chenenianik, chagonienanik;
+ _je perds la bataille_, onkknenianik, hesanenianik, honhanenianik.
+=Bateau=, gahonh8a.
+=Batir=, gnonchonniaha, chnonchon etc, hanon.
+=Batre=, _je bats_, kedarioch, chedarioch, chagodarioch.
+=Banc=, gotehkrotha.
+=Baver=,
+ _je bave_, de8aguetchkrarich;
+ _tu_, desatchkrarich;
+ _il_, dehatchkrarich.
+=Baveux=,----.
+=Baye=, _une_, guerhasen.
+=Beau=, 8yaner; _je suis beau_, ktag8ahi, chtag8ahi, hatag8ahi. Lorsque
+l'adjectif _beau_ est joint un substantif il s'exprime en mettant io
+la fin du substantif. Exemple. _Bel homme_, hong8di; _beau fusil_,
+gachionri; _tout beau_, chkenonguisa. _On a beau, c'est en vain_,
+hiatarh8aton.
+=Beaucoup=, parlant de choses, vucantes, goutkat _vel_ honatkat.
+=Beaucoup=, hisso.
+=Beau frere=, _mon_, agucatio; _ma belle soeur_, aguiarien; _mon beau
+pere_, hagnenhons; _ma belle mere_, agnenhons; _mon beau fils_, hn;
+_ma belle fille_, kn.
+=Bec=, hoyonta.
+=Becasse=, honadziakk8en.
+=Beche=, _une_, tchioktonchera.
+=Becher=, kehoktonch, fatchoktonch, hatchoktonch.
+=Begayer=, degat8enniakch; _tu_, dechat8enniakch; _il_, dehat8en.
+=Belier=, mouton, titinagaronton.
+=Bercer=, _je berce_, kerahoncherondata, cherahoncherondata,
+chagorahoncherondatha.
+=Berceau=, garahonchera.
+=Besler=, je, tiotinagaronton gnagueranik.
+=Besoin=, _j'ai_, guechthahn, chechtahn, hachtahn, _Il n'est pas
+besoin d'y aller_, tocheg8a (_quesceque_) ak8i (_cela fait_) to
+(_qu'on_) hyen (_ni aille pas_).
+=Beste=, gari.
+=Bete=, _je suis_, haguide, saind, hed. _Cela rend beste_, kdechta.
+Boeuf, tionhochk8aront; _boeuf Ilinois_, tegueriagui.
+=Beugler=, _je beugle_, konra8atch, chonra8atch, gahonra8atch.
+=Biche=, tchiougaragak.
+=Bien=, _fort bien_, tchennahienha; _bien, beaucoup_, hisso, _cela est
+bien_, 8yaner. _Bien_ joint un verbe, ag8ach. Ex. _je l'aime bien_,
+ag8ach henon8es; _je suis bien fait_, haguiata ganonni; sayataganonni,
+hoyataganonni; _bien loin_, hinondzik.
+=Bientost=, onh8a, _vel_ onkkendzik.
+=Bierre=, _de la_, onhenhgri.
+=Bigle=, kkakkarenhr, chkakkarenhre, hagakkaren etc.
+=Bissac=, gayara.
+=Blamer=, _je blame_ kerihostanik, cherihostanik, chagorihostanik.
+=Blanc=, 8rahesta.
+=Blanchis=, _je_, grahechthach, chrahechthach, harahechthach.
+=Bled=, froment, hnadzia; _bled d'inde_, nenha.
+=Bleme=, _je suis_, de8adechkennadiagui; _tu_, desachkenna etc; _il_,
+dechodesken.
+=Blemis=, _je_, de8aguechkennadiakch, de8achkenna etc, dehochken.
+=Blesse=, _exprs_, onh8ahrin, _vel_ onhanerag8en, _par mgarde. Je
+blesse quelqun_, kehrinha, cherinha, chagohrinha; _je me blesse_,
+gadatrinha, chadatrinha, hadatrinha; _je blesse un animal_,
+krinha, chrinha, harinha; _il s'est bless_, hodathrin; _je blesse par
+mgarde_, kenerag8ach, chenerag8ach, chagonrag8ach.
+=Bleu=, horanhiahen.
+=Blond=,
+ _je suis, de cheveux_, rahesta ni hagnonk8ertin;
+ _tu es blond_, rahecta ni sanonk8ertin;
+ _il est blond_, rahesta ni hononk8erotin.
+=Bluet=, fruit, hyadzi.
+=Bocage=, hotohni, _vel_ garhayen.
+=Bote, kahonchera.
+=Boire=,
+ _je bois_, guhra;
+ _tu_, cherha;
+ _il_, rerha
+ _vel_ kneguihra, chneguihra, haneguihra;
+ _je donne boire_ kenegarh.
+=Bois=, hoyenda; _bois blanc_, hossera;_bois dur_, chkachnannen; _bois
+rouge_, kentarogon ni ohennotin; _bois vert_,----; _bois sec_,----;
+_bois pouri_.
+=Bois=, _un_, garhayen; _dans le bois_, garhagonh8a.
+=Boisson=, gonon8ahatontakk8a.
+=Boiter=, _je boite_, akchioka, sachioka, hochioka.
+=Boiteux=, kochioka.
+=Bombe=, heyagotchettondietta.
+=Bon manger=, gah8i.
+=Bon, bien=, 8yaner.
+=Bonde=, katchirh8i; _je bonde_, kchirota, schirota, hatchirota.
+=Bondon=, hetchirodakk8a.
+=Bonheur=, _j'ai du_, hagadenri; _tu_, sadenri; _il_, hodenri.
+=Bonjour=,
+ _je donne le_, kenonronk8anionk;
+ _tu donnes etc_, chenonronk8anionk;
+ _il donne etc_, chagononronk8anionk.
+=Bonnet=, agnonrotchera; _ton_, sanonrotchera; _son_, honorot.
+=Bonsoir=, on dit seullement, nen, id est, _je m'en vas_.
+=Bord=, deyeronk8a vel deyenhesaronkk8a; _bord au bord_, aktaha.
+=Border=, daguenhesaronk; _tu_, dechenhesaronk; _il_, dechanh etc.
+=Borgne=, _je suis_, 8agatkatta8enhion; _tu_, desatkatta8enhion; _il_,
+dehatkatta8enhion.
+=Borne=, _but_, tchakanedzita.
+=Bosquet=, ohondaha.
+=Bosse=, nhia.
+=Bossu=, _je suis_, de8agnohiagui; _tu_, desanohiagui, dehonohiagui.
+=Boucanne=, hyeng8ara; _je suis la boucanne_, hagatiengochta.
+=Boucanner=, _je boucanne une peau_, guieng8arta; _tu_, chieng8arota;
+_il_, hayeng8arota, _vel_ gatienrotha, cha etc; boucann_,
+kayieng8aritte. _Viande boucanne_.
+=Boucanne=, _je fais de la boucanne_, guieng8aronniaha.
+=Boucanner=, _je boucanne de la viande_, guieng8aritta 8h8ahra.
+=Bouche=, _ma_, kchigu; _ta_, chechigu; _sa_, hachigu; _j'ouvre la
+bouche_, degatchkaha8atch, dechat etc, dehatchka; _je ferme la bouche_,
+gatchag8ech, chatcha etc, hatchag8ech.
+=Bouchee=, _unne_, dzichk8ata.
+=Bouchon=, hetchirotakk8a.
+=Boucle=, hnigaktchna.
+=Bouder=, _il boude_, k8nag8en, V. _se facher_.
+=Boe=, oudara.
+=Boueux=, ondararigui.
+=Bouillant=, ouriahens, _cela bouille_.
+=Bouillir=, _je fais_, keriahata, cheriahata, hariahata.
+=Bouillon=, hngagri; _le bouillon passe par dessus_, 8tnegah8enratch.
+=Bouillonne=, _l'eau_, de8at8enstiakch.
+=Boulanger=, herakkonniaha.
+=Boule=, hotdzikk8a.
+=Bouleau=, kanadgiekk8a.
+=Boulet canon=, honenhio8anen gachionra.
+=Bourbe=, oudara; _jenfonce dans la bourbe_, 8aguedararanha, 8achedara,
+8aha.
+=Bourg=, niganataa, _v._ onatah8ent.
+=Bourre de fusil=, hetchiron dtha; _bourer un fusil_, kchirondahach,
+chetchirondahach, hatchironda.
+=Boureau=, chagoniaterinch.
+=Bourru=, _fantasq._ hori8ahentken.
+=Bout=. _Au bout_, tcha hiodokta; _ajoute au bout_, degraneguenha tcha
+hiodokta; _bout bout_, deguiadassondera; _au bout d'un an_, tcha
+hiotkenhokta. A bout. _Je viens bout de quelq. chose_, hagadonsek,
+chagadonsek, hadonsek; _je venois bout_, hagadonsekk8a; je
+suis venu bout_, hagadonshi; _je viens bout de quelqun_, kenagoras,
+chenagoras, honagoras; _je pousse bout_, grenhag8a, cherenhag8a,
+harenhag8a.
+=Bouton=, outchikkottakk8a.
+=Bouis=, honeratotchera.
+=Boyeau=, hyonra.
+=Bracelet=, henenchtanhassera.
+=Brancar=, ondadiadarakk8a, _vel_ hask8a.
+=Branche=, oringaha.
+=Branchu=, hoteringahagat.
+=Branler=, _Cela branle_, hondakta; _je branle mon corps_,
+gatadiadondtha.
+=Bras=, nentcha; _mon bras_, hagnentcha.
+=Brasse=, _une brasse_, s8ateh8hiata.
+=Brasser=, _je brasse_, dektinch, dechtinch, dehatinch.
+=Brave=,
+ _je suis brave_, gatheriatha;
+ _tu es_, chatheriatha;
+ _il est_, hatheriatha.
+=Brebis=, tiotinagaronton guenhron.
+=Breche=, hotah8tahag8en; _je fais breche_, kah8etahag8ach,
+chah8tahag8ach.
+=Breuage=, hhrata hnga.
+=Bride=, haderichtanhondakk8a.
+=Brillant=, gasserni.
+=Brise=, dekaritti;
+ _je brise_, degritta;
+ _tu_, dechritta;
+ _il_, deharitta.
+=Broche=, ondeskondakk8a; _mettre la broche_, gadeskonta, chadeskonta,
+hadeskonta.
+=Brochet=, dzikonchies.
+=Brossailles=, ohondachonha.
+=Brouette=, gassertha.
+=Brouillard=, hotchiguers.
+=Brouiller= _quelq chose_, dega8enriek, decha8enrick, dehah8enrick;
+_brouillard_, htchiguers.
+=Brouter=, _je broute_, guennokerach, chennokerach, hennokera.
+=Broye=, gatethi.
+=Bru=, _ma_, kesah8ak, chsah8ak, chagosah8ak.
+=Bruinne=, deyahonrioh8i.
+=Bruit=. _Cela fait du bruit_, hteristaha; _je fais du bruit_,
+kristonniaha, christonniaha, haristonniaha.
+=Brul_, 8teguin;
+ _cela brule_, 8atchach;
+ _je brule quelq chose_, gatchatha, chatchatha, hatchatha;
+ _je brule quelqun_, keyatarha, cheyatarha, hayatarha;
+ _je me brule_, gadskondanha, chechkondanha, haskondanha;
+ _je me brule en me chaufant_, gadiadatehach, chadiadatehach;
+ _je brule quelqun an poteau_, keyatarha, cheyatarha, chagyatarah;
+ _cela est brulant_, 8tchichtadet.
+=Brun=, oguenhrahen _vel_ ohessahen.
+=Brutal=, oh8ennadet.
+=Brute=, _terre_, ason te kadzihenri.
+=Buche=, onhatta.
+=Bucher=, _tas de bois_, kahiendaguehron.
+=Bucher=, _je buche_, guiendag8ach, chiendag8ach, hayendag8ach.
+=Buchette=, ohongara; _je porte la buchette pour convier un festin_,
+kongarinhah8i, chongarenhah8i, ahonharenhah8i.
+=Buis=, voyez _bouis_.
+=Butin=, chtenchonha, _vel_ nhadhion, de toute sorte de chose.
+=Butiner=, _je butine_, deguek8a, hati, desek8a, dehakk8a
+=Butte=, onondag8aronda.
+
+
+ =C.=
+
+
+=Cabanne=, gononchia; _j'ai unne cabanne_, hagnonchiayen; _tu_,
+sanonchiayen; _sa_, hononchia etc.
+=Cable=, enrharachera, onconhyendakk8a.
+=Cache=, _unne_, 8settakk8a.
+=Cach=, 8asetti; _cacher en terre_, gatchatonch;
+ _je cache_, gassetha, chassetha, hassta;
+ _je cache un discours_, gri8asetta, chri8asetta, hari8asetta;
+ _je cache quelqun_, keyadasetta, cheyadasetta, chagoyadasetta;
+ _je me cache_, gadasetta, chadasetta, hadasetta.
+=Cachot=, ondadenhotonkk8a.
+=Cadavre=, hostientogonha.
+=Cadet=, _mon_, keguen, cheguen, heguen. _Ma cadette_, keguenha.
+=Cadran=, garakk8ichiakch.
+=Caillou=, onenhia.
+=Calculer=, voyez _compter_.
+=Caler= _ fond_, kanon8a gonh8a n8agu.
+=Caille=, kokkori.
+=Calme=, rent8i; _le vent calme_, 8agarent8a hati.
+=Calumet=, kanonah8enta.
+=Camarade=, _mon_, guiatsi, dziatsi, honatsi.
+=Camp=, gonatayen.
+=Camper=, gnatayenha, chnatayenha, hanatayenha.
+=Canard=, sorak, chon, pour denoter _le canard noir_, et _le canard de
+france_ on dit, gontigouauens (les gros) _canard branchus_, konr konr.
+=Canne de roseau=, ochaguenda.
+=Canon=, gachionr8anen.
+=Capitaine=, hon8ennagueratik, 8stinraguettat.
+=Capilaire=, deganontadgis, _id_ la longue tige; _herbe_, ha8ennokera.
+=Capot=, deganiarahra.
+=Captif=, hnachk8a.
+=Car=, garihonniaha.
+=Carcasse=, stientgon.
+=Caresme=, togu hiate dzieh8arakch.
+=Caresser=, keyaton8esk8atanik; _tu_, cheyaton8esk8atanik,
+chagoyaton8esk8a.
+=Carnage=, _je fais_, keya8ent8ach. _vel_ agnaguerins, en parlant de
+chasse.
+=Carnassier=, ah8aragachtha.
+=Carpe=, honon8ari, _carpe_, 8karistona.
+=Carquois=, katatchera.
+=Carr=, dytguenron donnion.
+=Carrer=, _je me carre_, haguennayente hati; _tu te_, sennayenti hati.
+=Carriolle=, ontonh8isserta.
+=Cartes= _ jouer_, dehyen dakk8a gahiatenchera.
+=Cascade=, gaskonchienta.
+=Casse=, tehiotiagui; _je casse_, deguiakch, dechiakch, dehyakch.
+=Castor=, nagariagui. _Petit castor_, 8st8achia.
+=Cavalle=, garondanenk8ik, guenhron.
+=Cave=, 8chatagon8a.
+=Caverne=, 8stenra gonh8a.
+=Cause=; _Cela est cause_, na harihonniaha; _je suis cause de etc_,
+hagrihonniaha; _ cause de quoy_, hot garihonniaha.
+=Causer=, de8aguetta, desattaa, dehtaa.
+=Ce qui=, nan; _ ce qu'on dit_, nan hiondonk. _Est ce que_? ken, qui
+se met la fin du premier mot de la phrase. Ex. _Est ce que c'est toi_,
+is kuen? _Es ce ainsi_? token niout vel nit.
+=Ceci, cela=, tchat; _celuy ci, celuy la_, tchat.
+=Ceder= quelq. chose quelqu'un: _je cede_, keyat8endettanik,
+cheyat8endettanik, chagoyen.
+(=Cedre=, _le_, ossohrata; _le cedre rouge_, onendondagri.)
+=Ceindre=, voyez _lier, je me ceins_, gatag8arinch, chatag8arinch,
+hatag8arinch.
+=Ceinture=, ontag8arinchta.
+=Cela=. _Es cela_? naye ken? _vel_ naken tchato? _es ce celui la c'est
+cela_, nay _ou_ tchato, _c'est celui la_.
+=Cendre=, hoguenra; _jetter de la cendre sur la teste_,
+keyaguenrosserach.
+=Cent=, 8assen ni8assen.
+=Cent fois=, 8assen ni8assen.
+=Centre=, _au centre_, achenondzik.
+=Cerf=, tchiongaragak nagaronton.
+=Cerceil=, ondadenontahakk8a.
+=Cerfeil=, hothia.
+=Cerise=, dehikaranich.
+=Cerisier=, hri.
+=Certain=. _Je suis certain_, haktguensek, saktoguensek, htguensek.
+=Cervelle=, hotchicheroh8enta.
+=Cesser=,
+ _je cesse de travailler_, guennirhen;
+ _tu_, chennirhen;
+ _il_, hanirhen.
+ _Je cesse de parler_, grihokta, chrihokta, harihokta.
+=Cet=, tchto.
+=Chagrin=,
+ _j'ai du chagrin_, hagnigonkenheyons;
+ _tu_, sanigonkenheyon;
+ _il a_, hanigonkenheyon;
+ _je chagrinne_, kenigonkenheyatha, chigonkenhyatha,
+chagonigonkenheyatha.
+=Clair=, 8ahra.
+=Chaisne=, degarichtotahah8i.
+=Chaleur=, dehidonk8ahat.
+=Chambre=, ganackta.
+=Champ=, kahenta.
+=Champignon=, oneracha.
+=Chance=, au jeu, 8enda.
+=Chanceux=, la chasse et au jeu, hyata nonh8.
+=Chandelle=, hetchichkodakk8a.
+=Changeant=, dehoterih8anediechkon;
+ _je change_, degatatah8e;
+ _tu_, dechatatah8e;
+ _il_, dehatata etc;
+ _je change d'avis_, donsongaterih8atenion.
+=Chanson=, karennas.
+=Chanter=, _je chante_, gaderinnta, chaderinnta, haderinnta; _je
+chante unne chanson de mort_, gatnrontha, _vel_ hagnonharioraha; _je
+chante une chanson de guerre_, gatonrontha, chatonrontha, hatonrontha.
+=Chapeau=, _mon_, hagnonrotchera, sanonrotchera, hononrotchera, on
+adjoute deyatarenda. _J'ote mon chapeau_, guenonrotchonch,
+chenonrotchonch.
+=Chapelet=, garinsa onterennayendakk8a.
+=Chaque jour=, hade8entagu.
+=Charbon=, hoss8enda; _charbonn_, gass8ndahah8.
+=Chardon=, hnonnitha.
+=Charge=, karna;
+ _je charge quelqu'un_, keguettach, cheguettach, haguettach;
+ _je suis charg_, 8akket, sakket, hkett;
+ _je charge un fusil_, kaguenroch gachionra.
+=Charette=, gasseretha.
+=Charier=, _je charie_, gnesser, chessere, hasser.
+=Charogne=, kadgiettagrass.
+=Chasse=. _Je vas la chasse_, gadoratch, chadratch, hadratch.
+=Chasser=. _Je chasse quelqu'un_, keyateg8ata, cheytg8ata,
+chagoyateg8ata.
+=Chasseur=, _bon_, hatzino ti.
+=Chateau=, maison en forme de fort, ganonchia attinrayondakk8i.
+=Chat=, tagos; _chat sauvage_, tchouragak.
+=Chataigne=, hriatha.
+=Chatier=,
+ _je chatie_, kechok8ahesonk;
+ _tu_, chechok8ahesonk;
+ _il_, chagochok8a.
+=Chatouiller=, _je chatouille_, deken8sk8atanik;_tu_, dechen8squ8atanik.
+=Chatouilleux=, dechagn8sk8atanik.
+=Chatre=, dhiondadenhonchiatakk8en; _je chatre_, dekenhonchiatakk8ach.
+=Chaud=, 8tarihen; _il fait chaud_, 8tarihen; _j'ai chaud_,
+deh8aktonk8ahas; _tu_, desadon; _il_, dehodonk8a etc.
+=Chaudierre=, kanadzia; _mettre la chaudierre_,----.
+=Chauffer=,
+ _je me chauffe_, gatontetha, chatontetha, hatonttha;
+ _je fais chauffer_, gatarihata, chatarihata, hatarihata.
+=Chausser=,
+ _je chausse quelqun_, dekeyarattach, decheyattach, dechagoya etc;
+ _je me chausse_, degarattach, decharattach, deharattach.
+=Chausson=, hatateritchera.
+=Chauve=, ononh8arenhi
+=Chauve= _souris_,----.
+=Chaux=, _de la_, hn8ata.
+=Chef=, hachennoanen;
+ _je suis chef_, kehennoanen;
+ _tu es_, sachennoanen;
+ _il est_, hachen;
+ _il a fait cela de son chef_, dadehayadi tchany hotierin.
+=Chemin=, 8hate _vel_ 8haha; _je montre le chemin_, kenadonnek tcha
+hat; _je cherche le chemin_, kahahichakch; _tu_, chahahichakch; _il_,
+hahahicha8ch; _j'ai perdu le chemin_, ongatahattoni; _je trouve le
+chemin_, skahahorens, tchahahorens.
+=Cheminee=, gatartha.
+=Chemise=, kagahenha.
+=Cher=, ganoron; _cela m'est cher_, gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.
+=Chesne=, garitti. Voyez _arbre_.
+=Chercher=,
+ _je cherche quelque chose_, guechakch, chechakch, ahsakch;
+ _je cherche quelqu'un_, keyatichiakch;
+ _tu_, cheyatichiakch;
+ _il_, chagoyati etc.
+=Cherir= quelqu'un, _je cheris_, kenoronk8a, chenoronk8a, chagonoronk8a.
+=Cheval=, garondanonk8ik; _je vas cheval_, haguech (_il me porte_)
+karondanenk8ick.
+=Chevelure=, hononk8era; _jai unne belle chevelure_, haknank8eri; _tu
+as etc_, sanonk8erio; _il a_, hononk8erio; _il a une belle chevelure,
+des cheveux bien coups_, beg8tzi; vel hononk8erio.
+=Cheveux=, ah8erchia; _se faire les cheveux_, gadenonkaronch,
+chadenonkaronch, hadenonkaronch.
+=Chevet=, hatkonserakk8a.
+=Cheville=, entoniodakk8a; _la cheville du pied; chevill_,
+hotchiharog8agu; _je cheville_, kohatchtotha; _tu_, chohachtotha,
+hah8achtotha.
+=Chevreuil=, chkenonton; _petit chevreuil_, 8statienha.
+=Chez=, tcha; _chez lui_, tcha hononchiayen.
+=Chiche=, _je suis chiche_, hagnin, sanin, gonin, _vel_ hagnoncht,
+sanoncht,hnoncht.
+=Chichicoi=, gastah8enchera. Le chichicoi est unne gourde dans laquelle
+ils mettent des grennes ou des graines de petite rassade avec laquelle
+ils battent la mesure dans leur chansons. _Je bats la mesure avec le
+chichicoi_, guechtah8enserondakta, chechta etc, hachtah8en.
+=Chien=, tchirha.
+=Chier=, _je chie_, guennidahienha, chennidahienha, hennidahienha.
+=Chirurgien=, hatedgiens.
+=Choisir=,
+ _je choisis_, degoriachionch, dechioriachionch, dehriachi;
+ _je choisissois_, degoriachionchk8a;
+ _jai choisi_, de8agoriachion;
+ _javois choisi_, hadegoriachionch;
+ _je choisirai_, endegorachia.
+=Choquer=, offenser quelqu'un,
+ _je_, kehagatha;
+ _tu_, chehagatta;
+ _il_, chagohatha;
+ _je suis choqu, enrag etc_, degaderiatitonk;
+ _je me choque_, gadathagatha, chadathagatha, hadathagatha.
+=Chose=, _quelque chose_, chtenchonha; _c'est la meme chose_, sagat,
+_vel_ sagta.
+=Chou=, non8aha, nch8.
+=Chouette=, onh8arre.
+=Chretien=, hagri8ihi8isti, sari8ihiousti, hori8ihi8sti.
+=Chute d'eau=, gaskonchiate.
+=Cidre=, hoyagri.
+=Ciel=, garonhiagu.
+=Cierge=, ononchato guentigu ontacherodakk8a.
+=Cigale=, kanenharista.
+=Cigne=, hh.
+=Cige=, honachinra.
+=Cime= _d'un arbre_, garinhaguenhiata; _la cime d'unne montagne_,
+honondaguenhita.
+=Cimetierre=, ondadenonta hachta.
+=Cinq=, 8isk,_ vel_ 8ichk.
+=Circuit=. _Le circuit dunne chose_, dediot8atass.
+=Ciseau=, te8asserassera.
+=Citron=, fruit, oneh8ensta.
+=Clair=, dehiorhatek; _clair, net_, dehiostatek; _clair, qui n'est
+point troubl_, hiat hnekhen; _clair, qui n'est point epais_, hiat
+hssera.
+=Clair de lune=, endehen tchagarakk8a sonrekha.
+=Claye=, gaya8entaha.
+=Clef=, enhotong8atta.
+=Cligner= _les yeux_, degatkarikech.
+=Clin= _d'oeuil_, deyonkkarikechta.
+=Cloche=, heh8ichtondadakk8a; _je_ _vas cloche pied_, skachidata
+keng8a higu.
+=Cloison=, deguensaton.
+=Clos=, de8atthinrathon, clture.
+=Clou=, heronh8arodakk8a; _clou, apostume_, gog8aronda; _j'ai un clou_,
+akk8arontha, sak8aronta, hakk8arontha.
+=Cloue=, garonh8artha;
+ _je cloe_, gronh8arota;
+ _tu_, chronh8arota;
+ _il_, haronh8a.
+=Cochon=, k8ichk8ich.
+=Cocu=, honh8entog8anik.
+=Coeur=, hah8eriachia; _j'ai du coeur_, gateriatha, chateriatha,
+hateriata; _j'ai mal an coeur_, de8aguch8ahatanik, _vel_
+hagueriachanon8akch; _je vas contre coeur_, hiat 8agrih8iosek tcha
+higu; _de bon coeur_, 8agrih8iosek.
+=Coffre=, kahonchera.
+=Cognee=, hetgikk8a hechta.
+=Cogner=, _je_, koahech, choahech, ah8ahech.
+=Coin=, _au_, kensakta.
+=Col=, honiara.
+=Colere=, _qui est en colre_, knk8enhi; _je me mets en colre_,
+ongnak8enha; _tu_, hesanak8enha; _il_, hnk8enha; _je fais metre en
+colre_, kenak8atanik; _tu_, chenak8atanik; _il_, chagonak8atanik; _je
+suis sujet colere_, konak8enchkon.
+=Colique=, _j'ai la colique_, haguechiontanon8akch, sachiontanon8akch.
+=Colle=, _de la_, 8sechta.
+=Coller_,
+ _je colle_, gusechtahach;
+ _tu_, chechechtahach;
+ _il_, hachech.
+=Collier=, parure, garinsa; _collier pour affaires_, gach8enttha;
+_collier porter_, gacha; _collier lier des prisonniers_, garonka.
+=Colorer=, donner de la couleur, _je colore_, gassoch, chassock,
+hassoch.
+=Combat=, onderioch.
+=Combattre=, _je combats_, gaderioch, chaderioch, haderioch.
+=Combien=, tnigon; _combien d'hommes_, toni hennadi; _combien je
+vous estime_, tchani gonnoronk8a.
+=Comble=, _plain_, degaheron _vel_ heyotchiodziota.
+=Combler=, deguechodziota, dechchodziota, deh etc.
+=Commander=, _je commande_, kenhanha, chenhanha, chagonhanha.
+=Comme= _toi_, tcha ni8t is; _comme tu voudras_, enchennontonk; _comme
+si_, tcha ni8t.
+=Commence=, gss8a;
+ _je commence_, gatierentha;
+ _tu_, chatierentha;
+ _il_, hatierentha;
+ _je commence jouer_, acha 8oadguienha;
+ _je commence me guerir_, acha s8agadonhati, vel chaaktchirendahi.
+=Comment=, ht ni8t; _comment as tu fait cela_? hoe no8a sayerin.
+=Commerce=, _je fais commerce_, gatenninonk, chatenninouk, hatenninonk.
+=Commerceant=, hatenninonk.
+=Commission=,
+ _je donne commission_, keri8aniettanik;
+ _tu_, cheri8aniettanik;
+ _il_, chagorih8aniettanik.
+=Commode=, ohiensti _vel_ 8yaner.
+=Commun=, _pas rare_, hiate kaguenhr.
+=Communaute=, _je suis en_, de8agadiechti.
+=Communier=, _je communie_, ongatkaristianhont8ach.
+=Communiquer=, _je communique unne affaire_, keyarongata, cheyarongata,
+chagoyarongata.
+=Compagnon=, _mon_, hagu; _ma compagne_, dehagnideron, desnideron,
+dehnideron.
+=Comparaison=, _il n'y a pas de_, hiat deskeri8atierin.
+=Compas=, onteniendenchta.
+=Compasse=, _je_, gateniendenha, chatenien, hatenien etc.
+=Compassion=, _j'ai_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
+=Complice=, _je suis_, guiataha, teha akiri.
+=Complot=, oderi8ichehiahi; _je fais complot_, gaderi8ichhach,
+chaderi8ichhach, haderi8ichhach.
+=Compose=, _je me compose_, gadadong8ediochta etc, _vel_
+gadatnayettanik.
+=Compter=, _je compte_, gassetch, sassetch, hassetch.
+=Compte=, _je rends compte d'unne affaire_, skrihokta, tcherihokta,
+sarihokta.
+=Conclu=, parlant d'affaire, hoterih8ichiahi; _je conclus_, grihonniaha,
+cherihonniaha, harihonniaha.
+=Concubine=, gotchinadonk.
+=Condamn=, onhad8entthi; _je condamne_, gad8endetha, chad8endtha,
+had8en, etc.
+=Conduis=, _je_, kederonn, chederonn, chagoderonn.
+=Confesser= quelqu'un;
+ _je confesse_, skerong8anik, scherong8anik;
+ _il_, schag8rong8anik;
+ _je me confesse_, skataterong8anik, tchatateron etc;
+ _il se_, shataterong8a;
+ _je confesse, j'avoe_, gadatnoyotachionch, sadatnoyo etc,
+hadatnoyo.
+=Confiance=, _j'ai confiance en quelqu'un_, keyenni gonra nendagui.
+=Confidence=, _je fais confidence_, dassetigu keyatoriennik.
+=Confier=, _je me confie en, etc_, guiatahas, chiataas, chagoyataas.
+=Confirme=, parlant d'affaire, _je confirme_, orih8ihio gonniaha,
+chonniaha, ronniaha.
+=Conformer=, se conformer etc; _je me conforme_, kenagueranik,
+chenagueranik, chagona etc.
+=Confronter=, _je confronte_, keri8atakk8assek, cheri8atakk8assek,
+chagori8a.
+=Congel=, hnecht.
+=Conjecture=, _je_, g8atiguerh, g8aticherh, g8atirerh.
+=Connoitre= quelqu'un,
+ _je connois_, keyentes, cheyentes, chagoyentes;
+ _je connoissois_, keyendesk8a;
+ _j'ai connu_, keyendhi;
+ _je connoitrai_, enguiendenha.
+=Conquester= un pais: _je conqueste_, agnatagariahon, sanatagariahon,
+hanatagariahon.
+=Conseil=, _je tiens_, akhachin, sahachin, hachin; _on tient conseil_,
+khachin.
+=Conseiller=
+ _je conseille quelqu'un_, kerih8ahienstanik;
+ _tu_, cherih8a;
+ _il_, chagorih8a,
+ _vel_ dekeyatorettanik.
+=Consens=, _je_, ongatons; _tu_, hesadons, 8ehodons.
+=Conserve=, _je_, hagadensetti, c'est dire, _je l'ai cach_.
+=Considere=,
+ _je, je regarde_, guektonk, chektonk, haktonk;
+ _je considere quelque chose, j'estime_, gnoronk8a;
+ _tu_, chnoronk8a;
+ _il_, honoronk8a;
+ _j'ai estim quelqu'un_, kenoronk8i.
+=Consoler=,
+ _je console quelq_, kenigonracheronniaha;
+ _tu_, chenigonracheronniaha;
+ _il_, chagonigonracheronniaha;
+ _je me console_, gadatnigonracheronniaha;
+ _je consolois_, kenigonracheronniahakk8a;
+ _j'ai consol_, kenigonracherni;
+ _j'avois consol_, kenigonracheroninna;
+ _je consolerai_, enknigonracheronniaha.
+ _Subjonctif, je console_, id ac prs etc;
+ _je consolerois_, akenigonracheronniaha;
+ _j'aurois consol_, 8akenigonracheroninna;
+ _j'aurai consol_, akenigonracheronnik;
+ _je te console_, gonnigonracheronniaha;
+ _tu me console_, chkenigonracheronniaha;
+ _il me console_, haknigonracheronniaha;
+ _je le console_, henigonracheronniaha;
+ _tu le console_, hechnigonracheronniaha;
+ _il le console_, hianigonracheronniaha;
+ _il le console_, hnigonracheronniaha.
+=Consomme=, hade8agachatti; _je consomme_, guechatta, chechatta,
+hatchatta.
+=Constant=,
+ _je suis_, haknigonranendagui;
+ _tu_, sanigonranendagui;
+ _il_, honigonranendagui.
+=Construire=, gonniaha, chonniaha, ronniaha.
+=Consulter=, keri8ahiennik, cheri8ahiennik, chagori8ahiennik.
+=Constip=, aguidanoronk, saindanoronk, hodanoronk.
+=Conte=, kagra; _je fais un conte_, kkaratonk, chkaratonk, hakaratouk.
+=Content=, _je suis_, haknigonriosek, sanigonriosek, honigonriosek.
+=Contigu=, deguiateraneguen.
+=Continuellement=, tiotkont.
+=Contine=, _cela_, 8agari8atati, _vel_ 8agatati; _je continue_,
+hgadokta, hchadokta, hhadokta.
+=Contraire=, _au_, hiadeskiaterih8atierin; _ce que je mange m'est
+contraire_, hagoriatanik.
+=Contrarie=, _je_, kerihiadakk8a.
+=Contre=, degraneguen.
+=Contre coup=, dedi8ttatahion.
+=Contredis=, _je_, kenoyentanik,
+chenoyentanik, chagonoyen.
+=Contrefais=, _je_, kenagueranik, chenagueranik, chagonague etc.
+=Contrefait=, _difforme_, kahetken.
+=Contrepoison=, ononk8atchera, deyorenguenniou hautkon.
+=Contusion=, hth8a.
+=Convient=, _cela_, rasek.
+=Convent=, otihiatatoguenti otinonchiayen.
+=Convier=, kenonkh, chenonkh, chagononkh.
+=Copeau=, kara.
+=Coq=, kitkit katzina.
+=Coquille=, ganocha.
+=Coquin=, rong8odahetken.
+=Corbeau=, kakaa.
+=Corde=, gachira; _je corde_, kehirick, chehirick, hachirick.
+=Cordon=, karonkaa.
+=Cordonnier=, hattakonnich.
+=Corne=, kanaga.
+=Corneille=, kagaa.
+=Corps=, _mon_, haguiata, sayata, hoyta, _vel_ guierongue, chierongu,
+hayerongu.
+=Corriger= quelqu'un,
+ _je_, kehre8atta;
+ _tu_, chere8atta;
+ _il_, chagor;
+ _je me corrige_, gadatr8atta, ohadatre8atta, hadatre8atta.
+=Corrompre= quelqu'un,
+ _je corromps_, kenigonrodag8ach;
+ _tu_, chenigonradag8ach;
+ _il_, chagonigonradag;
+ _corrompu, viande corrompe_, 8aratkon.
+=Coste=, os, ottgaa.
+=Coste=, _rivage_, kenhionhaktati.
+=Cost=, _le_, och8a;
+ _ cost_, aktaa;
+ _ ct de moi_, guiadakta, chiadakta, hoyadakta;
+ _de tous cts_, dedziaronk8i;
+ _d'un autre cot_, heren hag8ata;
+ _de ce ct cy_, nen hag8ati;
+ _l'un a pass d'un ct, l'autre de l'autre_, 8adiaguiatenna8a;
+ _de quel cot_? canen hag8a.
+=Coteau=, deganessa ronh8a; _au haut du cteau_, kenhiata.
+=Coton=, hoska.
+=Cotonier=, _le_, guenhnens.
+=Cotter=, degatatienach,
+=Couchant=, _le_, hade8atchot8ach hag8a.
+=Couch=, kendagra; _je me couche_, garatch, charatch, haratch; _je vas
+me_ _coucher_, garath, charath, harath.
+=Coucher= en joue,
+ _je_, gadesseronniaha;
+ _tu_, chadesseronniaha;
+ _il_, hadesseronniaha.
+=Coucou=, il n'y en a point en Canada.
+=Coudre=, kionchgu.
+=Coudee=, dzihionchata, tchanions.
+=Coudrier=, ostotchera.
+=Coulant=, _l'eau coule_, hatnegongotta; _couler quelque chose_,
+degongotta; _tu_, dechongotta; _il_, dehongotta.
+=Couleur=, 8assoh8i.
+=Couleuvre=, h8sarista.
+=Coulisse=, hatnegongottakk8a.
+=Coup=,
+ _je donne un coup_, keyenta, cheyenta, chagoyenta;
+ _je donne un coup de pied_, keyarasint8ach, cheyarasint8ach,
+chagoyarasint8ach;
+ _coup de poin_, kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a;
+ _faire coup_, gata8ent8a, chata8ent8a, hata8ent8a;
+ _ coup seur_, hiate ha8et ayagoyh8a;
+ _je donne un coup d'oeuil_, keyatkarisatta;
+ _tu_, cheyatkarisatta;
+ _il_, chagoyatkarisatta.
+ _Coup sur coup_, deguiad8ennaserati;
+ _faire manquer le coup quelqu'un; je fais etc_, keyatriennik,
+cheyatoriennik, chagoya;
+ _je manque mon coup_, sagat8atta, sachatt8atta, sahat8tta;
+ _je vais faire coup un parti que je rencontre et que je fais
+relacher en lui donnant un prisonnier_, keyatah8ent8as,
+cheyatah8ent8ase, chagoyata.
+=Coup=, degayagui; _je coupe_, deguiakch, _vel_ krenach, chrenach;
+_il_, harenach; _une couppe de bois_, kroho.
+=Courage=, tchiaguen;
+ _je prend courage_, haguedzieguen;
+ _tu_, sadgiaguen;
+ _il_, hadgiaguen;
+ _je perds courage_, gatchentha, chatchentha, hatchentha;
+ _je donne courage_, kehedgiaronk;
+ _tu_, chehedgiaronk;
+ _il_, chagohed;
+ _j'ai du courage_, hiate h8kk8eniak;
+ _tu as_, hiat sag8eniat.
+=Courant de l'eau le=, hona8at.
+=Courb=, deyagotchakton;
+ _je me courbe_, degatchaktonch;
+ _tu_, dechatchaktonch, dehatchaktonch.
+=Courir=,
+ _je cours_, ktakh, chtakh, hatakh;
+ _je cours contre un autre_, haguiareron;
+ _vous_, dedziareron;
+ _ils_, dehiareron;
+ _le bruit court_, 8aterih8ines;
+ _je suis leger la course_, guianr, chianor, hianr.
+=Court=, 8ag8a; _s'arester court_, guiatatinehta, chiatatinehta,
+hayatatinehta.
+=Cousin=, guiaras; _ma cousin_, aguiaras.
+ _Remarque_. Ils appellent cousin les enfans d'un frere et d'unne
+ soeur, car ceux des deux freres ou de deux soeurs, sont freres et
+ soeurs.
+=Cousu=, kanigon.
+=Couteau=, assaa; _mon couteau_, haggassaa, sassaa, hossaa.
+=Couter=, _cela coute beaucoup_, hossencher8anen; _cela coute tant_,
+nt ni serenchera.
+=Coutume=, _c'est la coutme, sahagoyerat; _c'est ma cotume_,
+saonguierat; _c'est ta_, sasayerat; _c'est sa etc_, sahoyerat.
+=Couvent=, voyez _convent_.
+=Couver=, _je couve_, gatinnachin, chatinnachin, htinnachin.
+=Couvercle=, hekohronta.
+=Couvert=, _ _, engui; _je me mets couvert_, engui heguieuha, engui
+hechienha, engui heyayenha.
+=Couverture= _de maison_, hononcha kohronsta; _couverture de lit_,
+yenchera.
+=Couvrir=,
+ _je me couvre_, gatkohronch;
+ _tu_, chatkoronch;
+ _il_, hatkohronch;
+ _je couvre quelqu'un_, kekohronch, chekohronch, chagokoh;
+ _je couvre un mort_, a8enheyonda (_un mort_) keh8asset, (_je
+couvre_), cheh8assek, chago8assek;
+ _je m'achette de quoi me couvrir_.
+=Crachat=, htkra.
+=Cracher=,
+ _je crache_, gnitchkrondies;
+ _tu_, chnitchkrondies, hanitchkrondies;
+ _je crache sur quelqu'un_, kenitchkrondies, chenitckkrondies,
+chagonitchkrondies.
+=Craindre=,
+ _je crains quelqu'un_, ketag8as, clietag8as, htag8as;
+ _je crains_, agatterons, satterons, htterons.
+ _Remarque_. Apret le verbe craindre lorsqu'il suit le _de_ et le
+ _que_ accompagnez d'unne seule ngation, comme: _Je crains que tu ne
+ tombe_, on tourne, _je crois que tu tomberas_.
+=Crampe=,
+ _j'ai la crampe_, hegatchichtenhi;
+ _tu_, satchichtenhi;
+ _il_, hotchichtenhi.
+=Crne=, hononhaa.
+=Crapaux=, nonsk8arag8aronton.
+=Craquer=, _cela craque_, 8akk8aniakch
+=Crasse=, hostag8a.
+=Crasseux=, _je suis_, hgnestag8ara, snestag8ara, hnestag8ara.
+=Crayon=, heyatongkk8a.
+=Creature=, agong8.
+=Creature=, onton8entgionni tchi (_de tout temps_) hanaguer (_n_);
+hag8eguinhehochhiahi, (_il a tout fait_.)
+=Credit=,
+ _j'achepte crdit_, onkkarotanik
+ _on me prete_; hsakarotanik
+ _on te prete_; honhakarotan _on lui prete_;
+ _je vend credit_, kekarotanik, chekarotanik, chagokarotanik.
+=Creste=, ogbdgiahra.
+=Creve=, dehodiatanegaron; _crev de manger_, honattiagui;
+ _se crever de manger_, guennattiakch, chennattiakch, hennattiakch;
+ _je creve quelque chose_, degranegaronch;
+ _tu_, dechranegaronch;
+ _il_, deharanegaronch;
+ _je creve les yeux_, kegattah8enhionch;
+ _tu_, chegattah8enhionch;
+ _il_, chagogattah8enhionch.
+=Creuse=, 8chtonni;
+ _je creuse_, kehatonniaha;
+ _tu_, chehatonniaha;
+ _il_, hachaton.
+=Creux=, 8chat.
+=Cri=.
+ _Je fais un cri de joie_, degadondarikta;
+ _tu_, dechadondarikta;
+ _je fais un cri de nouvelle_;
+ _tu_, de8akkenhrtta;
+ _il_, dehokkenhretta;
+ _je fais le cri_, gat8ennotin;
+ _tu_, chat8ennotin;
+ _il_, hat8enntin;
+ _je fais un cri mort_, kenhr;
+ _tu_, chenrh;
+ _il_, ahenhr.
+=Crier=,
+ _je crie_, _je piaille_, degarsint8ach;
+ _tu_, decharsint8ach;
+ deharsint8ach.
+=Criard=, _enfant_, gdziadanen.
+=Crible=, deyagongottakk8a.
+=Crime=, _je fais un crime_, degaderi8at8atta, dechaderi8atouatta; _il_,
+dehaderi8a8atta.
+=Crin=, karondanenk8ik ah8erchia.
+=Cristal=, otkonchotchera.
+=Crochet=, gatziontk; _je fais un crochet_, gatziontkaronniaha; _tu_,
+chat etc; _il_, hat etc.
+=Cruche=, deyotkchakton.
+=Crocodille=, totich gona (id.) _gros lezard_
+=Croire=. _On croit_, enrh; _je crois que oui_, hia; _je crois_,
+guerh, cherh, rerh.
+=Croiser=, deguiasseraha; _tu_, dechiaperaha; _il_, dehayasseraha;
+_crois_, degayasserah8i.
+=Croissant=, _le_, ason te... hoterakk8ichiahy.
+=Croitre=, grandir, _je crois_, gatotiach, chatotiach, hatotiach.
+=Croix=, degayachonda.
+=Croque=,
+ _je_, gadenotziotta;
+ _tu_, chadenotziota;
+ _il_, hadenotziota.
+=Crosse= _ jouer_, kanhia... dechiont chik8ahechtakk8a; _je joue la
+crosse_, de8agatchikk8ah, dechatchikk8ah, dehatchikk8ah.
+=Crote=, 8dara; crott, 8dararigui.
+=Crotter=, _je me crotte_, gadattarach, chatattarach, hatattarach; _je
+crote quelqu'un_, ketarach, chetarach, chagotarach.
+=Croupe=, 8hacha.
+=Croupi=, _eau croupie_, hiate 8atnegaktendionch.
+=Croupion=, v. _croupe_.
+=Crote= _de pain_, ona8enka; _crote de neige_, ah8enssere.
+=Croyable=, ah8et, _vel_ yendet.
+=Crud=, hong t.
+=Cruel=, honiagast.
+=Cul ou cu=, hotchig ra.
+=Culbute=, _je fais la_, deguennonh8 deriakch.
+=Cueillir=, gueg8ach, cheg8ach, hag8ach, _vel_ gnong8entch,
+chnong8entch, hanong8entch.
+=Cuillier=, hatog8atchera.
+=Cuir=, guennonk.
+=Cuire=, _je fais_, krittha, chrittha, harittha; _cela est cuit_,
+karitthi, _vel_ hi8ri; _cela me cuit_, hagronk8anik.
+=Cuisse=, honitcha.
+=Cuit=, hi8ri.
+=Cuivre=, kanadzia (_ chaudiere_) 8teguentchera (_fer._)
+=Culotte=, hetnatchochta.
+=Cultiver= la terre; _je cultive_, guient8ach, chient8ach, hayent8ach.
+=Cure dent=, ondenotahag8atta, ondenodziaguh8attakk8a.
+=Cure oreille=, ondadahontagueh8atakk8a.
+=Curieux=,
+ _je suis_, gatarondonchkon;
+ _tu_, chatarondonchkon;
+ _il_, hatarondonchkon.
+=Cygne=, heh.
+
+
+ =D.=
+
+
+=Daguet=, _jeune cerf_, tch8garakak ganachasadegna.
+=Dame=, rhna; _les dames_, _les enciennes_, honatonhsen.
+=Damn=, onechon... dehatonhonkariakch; _je me damne_, onechon (_enfer_)
+gatatiadondietta.
+=Demoiselle=, echenno8anen gonhadektont, gakchagona.
+=Danger=, deyodenonhianitti tcha guideron.
+=Dans=, hagonh8a; _dans l'espace de etc_, ne s'exprime point.
+=Danse=, nonnia.
+=Danser=,
+ _je danse_, gnoniaha, chnonniaha, hanonniaha;
+ _je danse la decouverte_, gattonk8ayenha;
+ _tu_, chattonk8ayenha;
+ _il_, hattong8at;
+ _je danse le calumet_, guenereg8arahech;
+ _tu_, chenereg8arahech;
+ _il_, haner etc;
+ _je danse en rond_, gastoroch, chastoroch, hastoroch;
+ _je danse la medelline_, khidoch, chidoch, haidoch;
+ _j'ai envie de danser_, gnonnianonakch;
+ _tu_, chnonnianonakch;
+ _il_, hanonnianonakch;
+ _je danse_, degatk8a, dechatk8a, dehatk8a;
+ _je danse bien_, gnonniahienk;
+ _tu_, chnonniahienk;
+ _il_, hanonniahienk.
+=Dard=, hetgiondohiag8atta.
+=Darder=,
+ _je darde_, kagatta, chagatta, hagatta;
+ _je darde de poisson_, kedgiondhiag8ach;
+ _tu_, chedgiondohiag8a,
+ hedgiondohiag8ach.
+=Dartre=, _j'ai unne_, hagneyonchk8aa.
+=Davantage=, hiss8a.
+=De=. Il est mal de mentir. _De deux jours l'un_, skata8endah8ettaah8i;
+_de trois en trois_, achenchon; _je souhaite de le connaitre_, guech
+aheyentenha.
+=D= _jouer_, oninchtau.
+=D= _coudre_, onniahahakk8a.
+=Debaler=,
+ _je debale_, gatak8arichionch;
+ _tu_, chatakk8a;
+ _il_, hatakk8a.
+=Debander=,
+ _je me debande_, gadekachionch;
+ _tu_, chadekachionch;
+ _il_, hadekachionch;
+ _nous nous sommes dbands_, deong8adekachion.
+=Debarbouille=, _je me_, gatkonchharech, chakoncho, hatkonchoharch.
+=Dbarque=, _je_, gadidakksa, chadidakk8a, hadidakk8a.
+=Debarasse=, _je_, herengakk8itahronk; _tu_, herenchakk8itahront,
+herenhakk8ita etc.
+=Debats=, _je me_, gatoriahronk, chatoriahronk, hatoriaheronk.
+=Debauch=, nhadehori8ahienton, gari8ahetkenchera.
+=Debauche=,
+ _je_, kenigonrodag8ach;
+ _tu_, chenigonrodag8ach;
+ _il_, chagoyonigon.
+=Debille=, _je suis_, haguiataguenheyon, sayataguenheyon; _il_,
+hoyataguenheyon.
+=Debonder= _un baril_, kchirodag8ach, tchirodag8ach, hatchirodag8ach.
+=Deborder=. _Cela deborde_, heyhnentonk; _la riviere est deborde_,
+hhutondi, _vel_ hotnega8enrati.
+=Debouche=, skachiharong8en;
+ _je debouche_, kchiharong8ach;
+ _tu_, tchiharong8ach;
+ _il_, hatchiharong8ach.
+=Debourbe=, odaraguenhi; _se debourber_, htaraguens; _tu_, chtaraguens;
+_il_, hatharaguens.
+=Debouter_,_ cela deboute_, hodokta.
+=Debrouiller=, _je_, degoriachioch, dechoriachionch, dehoriachionch.
+=Dea=, _en dea_, gr ahongottakk8i.
+=Decachete=, kesechtagatchonh; _tu_, chesechtagatchonch; _il_,
+hasechtagat etc.
+=Decampe=, _je_, degnatakk8a, dechnatakk8a, dehanatakk8a.
+=Decapite=, _je_, keniariakch, cheniariakch, chagoniariakch.
+=Deceinds=, _je me_, gatag8arichionch, chatag8arichionch,
+hatag8arichionch.
+=Deceler=, voyez _decouvrir_.
+=Decembre=, _le mois de_, dziotorha.
+=Dechaisne=, _je_, dekch8ichton dag8ach, dechch8iston dag8ach,
+dechagah8iston dag8ach.
+=Decharger=,
+ _je me_, _prsent_, hagattrennayenha;
+ _temps pass_, 8agatrenayen;
+ _tu_, satrenayen;
+ _il_, hatrenayen;
+ _je decharge quelq_, kehr na 8asek,
+ _j'aide decharger_ vel keguettachionch
+ _je decharge_ melius;
+ _je decharge mon coeur_, dagri8achatta tcha ni8aknigonraroten.
+ (_je dis tout ce que je pense_.)
+=Decharge=, _unne decharge de coups de fusil_, sadiechonra 8atton.
+=Dechausser=,
+ _je dechausse_, dekerattachionch, decherattachionch,
+dechagorattachionch;
+ _je me dechausse_, degarattachionch;
+ _tu_, desarattachionch;
+ _il_, deharattachionch.
+=Dechire=, teradzion; _je dechire_, gratzionch, chratzionch,
+haratgionch.
+=Decide=,
+ _je_, hadeg8ennagonda, hadechoeennagonda, hadehah8ennag etc;
+ _l'affaire est decide_, onen gori8ichiahi.
+=Decloue=, hoteronh8arondag8en;
+ _je decloe_, kronh8arodag8ach;
+ _tu_, chronh8arondog8ach, haronharondag8ach.
+=Decocher=, _je decoche une fleche_, guiag8ach, chiag8ach, hayag8ach.
+=Decolle=, _je_, skanendachionch, chranendachionch, haranendachionch.
+=Deconcert=, g8atihdetcha... htaa; _je deconcerte_, kedechta,
+chedechta, chagodechta.
+=Decouds=, _je_, kenikong8ach; _tu_, chenikong8ich, chagonikong8ach;
+_decousu_, kanikong8en.
+=Decourage=, _je me_, voyez _courage_.
+=Decours= _de la lune_, ni8ennita guenhiata.
+=Decousu=, kanikonig8en.
+=Decouvert=, _parti decouvert_, onhatikakkenion; _je vas la
+decouverte_, 8agatkatahn, satkatahn, hatkatahn.
+=Decouvrir=,
+ _je decouvre_, kagakkennionch, chegakkennionch, chagogakken;
+ _je decouvre_, _j'ote une couverture_, keh8asseronch,
+cheh8asseronch, chagoh8asseronch; _je decouvre_, _je decele une
+affaire_, _je m'aperois de ce qu'il faut faire_, grihorens, chrihorens,
+harihorens.
+=Decrasse=,
+ _je_, guestag8aragueh8ach;
+ _j'essuie la crasse_, vel guestag8aroharech;
+ _je lave la crasse_; _je me decrasse_, gadatestag8aroharech,
+chatadestag8aroharehi.
+=Decrepit=, _je suis_, gadiadichchiahi, sadiadichchiahi,
+hodiadichchiahi.
+=Decroch=, ganiondag8en; _je decroche_, kniondag8ach, chniondag8ach,
+haniondag8ach.
+=Decrotte=,
+ _je me_, gadatetarague8ach;
+ _tu_, chadatetarague8ach;
+ _il_, hadatetarague8ach.
+=Dedaigne=,
+ _je_, kguenranik, chguenranik, haguenranik;
+ _je suis dedaigneux_; kguenranichkon, cheguenranichkon,
+haguenranichkon.
+=Dedans=, gnh8a.
+=Dedis=,
+ _je me_, sagatadennoyenta, sachatadennoyenta, sahadennoyenta;
+ _je dedis quelqu'un_, kennoyentanik, chennoyentanik,
+chagonnoyentanik.
+=Deffais=, _je_, skegatchonch, tchegatchonch, shagatchonch.
+=Deffaut=, _j'ai des deffauts_, hade8agri8ahienton-8ahetken.
+=Deffends=,
+ _je_, keyarichta, cheyarichta, hayarichta;
+ _je deffends quelqun_, kenhek, chenhek, chagonhek.
+=Deffendu=, _cela est_, h8ati hah8enr.
+=Deffi=, _je fais un deffi_, gatongarotha, hatongarottha.
+=Defier=, _je me defie de_, kenigonrattag8as, chenigonrattag8as,
+chagonigonra etc.
+=Defonc=, hotenerarichchon; _je defonce_, kenererarichchonch,
+chenererarichchonch, hanererarichchonch.
+=Defrich=, kahentonni; _je defriche_, kendonniaha, chendonniaha,
+ahentonniaha.
+=Defunt=, kgahiondon.
+=Degager=, _se degager de_, deskatatiadakk8a, detchatatiadakk8a,
+dethatatyadakk8a; _degager quelq. chose_, deskek8a (_je retire_)
+kagaranonna (_mes gages_).
+=Degel=, _le_, ganonniana8enha; _cela est degel_, ononniana8en; _je
+fais degeler_, gnonniana8enta; _tu_, chnonniana8enta, hanonniana8enta.
+=Degot, _je suis_, hiachtent s8akkah8ach, hiachtentesakah8ach;
+_degouter, cela degoute_, 8atchahonnionk.
+=Degraisser=,
+ _je degraisse de la viande_, deguendonseraguenseronch;
+ _je degraisse_, knagueh8ach;
+ _tu_, chnagueh8ach;
+ _il_, hanague8ach.
+=Degr=, _un_, heratinchta.
+=Deguis=, hoya ni hodiadodinchti;
+ _je me deguise_, hya niguiadotinchta;
+ _tu_, hoya ni sayadotinchta;
+ _je deguise ma pense_, keri8asetta tcha ni8ak (_ma pense_)
+nigonrotin.
+=Dehors=, ast.
+=Deja= ou _desja_, onenniguken.
+=Dela=, t; _audela_, chihag8a; _il s'ensuit dela_, on tourne _cela est
+cause_.
+=Delass=, hiat s8aguechkenhyon; _je me delasse_, (voyez _se reposer_,)
+gatonrichchenha, chatonrichchenha, hatonrichchenha.
+=Delay=, de8a8enri; _je delaye_, dega8enriek, decha8enriek,
+dehah8enriek.
+=Deliberer=, _je delibere_, deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.
+=Delicat=, _je suis dlicat_, hakkoniench, sakonniench, hakkonniench.
+=Delier=, _je delie un prisonnier_, kecharondag8ach, checharondag8ach;
+_il_, chagocharondag8ach; _je delie_, grinchionch, chrinchionch,
+harinchionch.
+=Deluge=, _le_, tchi honodonnion 8entziag8egui, _vel_ sahonnonha
+sentgiag8egui.
+=Demaillote=, _je_, kerhonchera gatchonch, cherhonchera gatchonch,
+harhonchera gatchonch.
+=Demain=, hiourhenna; _apres demain_, endgi8rhenna, _vel_ oyahi8rhenna.
+=Demande=, _je_, kneganik, chneganik, haneganik.
+=Demanger=, _cela demange_, horok8at; _cela me demange_, hagronk8anik.
+=Demarche=, hayana; _belle demarche_, hayanio; _mauvaise demarche_,
+hayanahetken.
+=Demate=, oderondodag8en, ontiercherodakk8a; _j'ai demat_,
+ongaderondodag8en, hesaderondodag8en; _il_, hotonderondag8en.
+=Demesle=, _je_, degorachionch, dechorachionch, dehorachionch.
+=Demembre=, _je_, hagatchioha, satchioha, hatchioha.
+=De mme=, sagat _vel_ net niont.
+=Dementir=, _je dements quelqu'un_, kenoyentanik, chenoyentanik,
+chagonoyentanik.
+=Demettre=, _je me suis demis le bras_, hagnentchanihi; _tu_,
+sanentchanihi, honentchanihi.
+=Demeure=, _je_, tguideron, tchideron, thenderon. _Ma demeure_, v. _ma
+cabanne_.
+=Demi=. _ demi_, achnnonk; _fait demi_, achennonk n8ahokten.
+=Demoli=, tkatehon; _je demolis_, kkatchonch, chkatchonch,
+shakatchonch.
+=Demon=, nechchonrhnon.
+=Denoter=, _je denote quelqu'un_, keyatanota, cheyatanota,
+chagoyatanota.
+=Denou=, ganosk8arodag8en; _je noue_, gnosk8arodag8ach _vel_
+krinchionch.
+=Dent=, honozzia; _j'ai mal aux dents_, hagnogariakch; _j'arache une
+dent_, ken8tgiodag8ach, chen8tgiodagsach, chagon8tgiodag8ach.
+=Depescher=, _je depesche quelqu'un_, dekenon8ariahatanik etc; _je me
+depesche_, de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon8ariahens.
+=Depeint=, _homme depeint_, heyataa, kahiaton (_depeint_) _vel_
+gayanati; _je depeins_, kianata, chianata, hayanatha.
+=Depenser= son bien; _je etc_, gadek8ichiach tcha ni 8aguien; _tu manges
+tout ce que tu as_, chatek8ichiach tcha ni sayen.
+=Depeupl=, ondaton8entgiattonti; _je depeuple_, keyon8entgiattonta,
+cheyon8entgiattonta, chago8entgiattonta.
+=Deplac=, herenskayen; _je deplace_, herenheskienha, herenhetchienha,
+herenhehayenha.
+=Deplais=, _je_, tournez _on me hait_, voyez _hair_.
+=Deplant=, skahniodag8en; _je deplante, keniodag8ach, cheniodag8ach,
+shaniodag8ach.
+=Deplorer=, _je deplore mon sort_, gatadenhatinha etc.
+=Deploye=,
+ _je_, ktag8arichionch;
+ _tu_, chtag8aririonch;
+ _il_, hatag8ari etc.
+=Depouill=, ondat8asseronh8i;
+ _je depouille_, keh8asserach, cheh8asserach, chagoh8asserach;
+ _je me depouille_, gad8assaronch, chad8asseronch, had8asseronch.
+=Depuceler=, dekeyahariak.
+=Depuis q=, tqu; _depuis quand_, sentonk.
+=De quoy=? ht.
+=Deracin=, gakterodag8en; _je deracine_, kterodag8ach, chterodag8ach,
+hakterodag8ach.
+=Derang=, _je derange_, voyez _deplacer_, _vel_ herenkah8ittaheronk.
+=Derechef=, hoyag8a.
+=Dernier=, _le plus jeune_, hocht8i; _je suis le dernier_, onaguenhigue,
+onaguenhiches, onaguenhires.
+=Derobe=, _je_, kenenchk8ach, chenenchk8ach, hanenck8ach; _ la
+derobe_, dassettigu.
+=Derouille=, _je_, kechkenserague8ach, chechenserague8ach,
+hachkenserague8ach.
+=Deroule=, _je_, k8enonniachonch, ch8enonniachonch, hah8enonnia.
+=Derriere=, onaguen hag8a; _derriere moi_, knaguen hag8a, _vel_ kechonn
+hag8a; _derriere toi_, chnaguen hag8a, _vel_ chechonn hag8a; _derriere
+lui_, honaguen hag8a, _vel_ hechonn hag8a.
+=Dez que=, tke g8ato.
+=Desacoutume=,
+ _je me_, s8agrihondies;
+ _tu_, dzisarihondies;
+ _il_, shorihondies.
+=Desaltere=,
+ _je_, keyonriana8enta;
+ _tu_, cheyonriana8enta, chagoyonriana8enta;
+ _je me desaltere_, gadatoriana8enta;
+ _cela desaltere_, ahonriana8ent.
+=Desaprouve=, _je_, voyez _je blame_.
+=Desarme=, _je_, kek8ach ondatienta, chek8ach ondatienta, chagog8ach
+ondatienta.
+=Desavoue=, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha.
+=Descend=, _je_, gatk8enenta, chatk8enenta, hatk8enenta.
+=Descente=, 8hahasnenti, id. _chemin qui descent_; _descente de boyaux_,
+hanhonchagonh8a hehio sens, nioyonrassa.
+=Desemplir=, v. _vider_.
+=Desenfl=, hiate dziodo8a, godo8achion; _je desenfle_, skado8achionch,
+tchado8achionch, shodo8achionch.
+=Desennuie=, kenigonroriaha, chenigonriaha, chagonigonroriaha.
+=Desensorceler=, skedgiens ondatahennaha8inna, (_je gueris le sort
+qu'on lui a jett_.)
+=Desenyvre=, _je me_, s8agattoguen hati hagnon8ahatonhihna, (_ie
+ratrape l'esprit que le vin m'avoit t_); _je desenyvre
+quelqu'un_, kenigonrondahach, chenigonrondahach, chagonigonrondahach.
+=Desert=, kayent8i, _vel_ kayentayen.
+=Deserte=,
+ _je_, kentonniaha, chendonniaha, ahendonniaha;
+ _je deserte_, _fuis_, gadiadattonta, chadiadattonta, hadiadattonta,
+ _vel_ skeniaguens, tcheniaguens, sheniaguens.
+=Desesper=, honigonkenhyon;
+ _je suis au desespoir_, haknigonkenhyon;
+ _je me desespere_, _je m'afflige_, 8aguennigonriakch,
+ _vel_ haguennigonkenheyon;
+ _j'en desespere_, g8ati8aguennigonriagui;
+ _je mets au desespoir_, kenigonkenheyata, chenigonkenheyata,
+chagonigonkenheyata.
+=Deshabille=,
+ _je me_, gat8asseronch, chat8asseronch, hat8asseronch;
+ _je deshabille_, ke8asseronch _vel_ keyata8ittachionch.
+=Deshonore=,
+ _je_, keyatehata, cheyatehata, chagoyatehata;
+ _je me deshonore_, gadatatehata, chadatate, hadatatohata.
+=Desja=, _vite_, hchnre.
+=Desir=, _je desire_, garaganhek, charaganhek, harayanhek.
+=Desobeis=, _je_, ke8ennondies, che8ennondies, chago8ennondies.
+=Dsol=, voys _afflig_.
+=Dsordre=, deyahonniagak.
+=Desormais=, entkenhati.
+=Dessoss=, gachtiendatakk8en; _je dessosse_, guechtiendag8ach,
+chechtiendag8ach, hachtiendag8ach.
+=Desseche=, _viande_, 8h8aratin; _je fais dessecher_, guerhata,
+cherhata, harhata.
+=Dessein=, _j'ai_, guerh, cherh, rerh; _ dessein_, ti ha8etti;
+_sans dessein_, chknon.
+=Dessale=, hiate dziodchiketta; _je fais dessaler_, gnana8enta,
+aontedziketa hendachia.
+=Desserr=, karodinchti; _je desserre_, krodinchta, chrodinchta,
+harodinchta.
+=Dessine=, _je_, guianata, chianata, hayanata.
+=Dessoud=, tiodassonderag8en;
+ _je dessoude_, gassonderag8ach;
+ _tu_, chassonderag8ach;
+ _il_, hassonderag8ach.
+=Dessous=, hagonh8a.
+=Dessus=, hentken; _par dessus_,----.
+=Destin=, _c'est mon destin_, ha8eri, tchani8aguiadodenchti.
+=Desunir= les esprits, _je desunis_, dekenigonrakachionch,
+dechenigonrakachionch, dechagonigonrakachionch.
+=Detacher=, hoterinchion; _je detache_, krinchionch, chrinchionch,
+harinchionch.
+=Determin=, _homme determin_, hiachtente hattag8as; _je me
+determine_, gatadenigonrichhkch, chatadenigonrichhach.
+=Deterr=, _mort deterr_, ondatchatong8en; _je deterre un mort_,
+kechatong8ach, chechatong8ach, chagochatong8ach; _je deterre quelq.
+chose_, kech8ahens, chech8ahens, hach8ahens.
+=Detorse=, _j'ai une_, hagatcharakkiagui.
+=Detortille=, kah8adasechon; _je detortille_, k8adachechonch,
+ch8adachechonch, hah8adasechonch.
+=Detour=, heren nhyontronhag8en; _je prend un detour_, heren
+hengatronhag8a, heren8achatronhag8a.
+=Detourne=,
+ _je_, heren hekkattha;
+ _tu_, herenhechkattha;
+ _il_, herenhehagattha;
+ _je me detourne_, herenskatkattha, harenhechatkaktha,
+herenhehatkattha.
+=Detrempe=, _je_, gnana8enta, chnana8enta, hanana8enta; _detremp_,
+ganana8enti.
+=Detroit=, _un_, dehi8tah8.
+=Detruis=, _je_, ga8ent8ach, cha8ent8ach, ha8ent8ach.
+=Devancer=, _je devance a la course_, keyatongottanik, cheyatongottanik,
+chagoyatongattanik.
+=Devant=, ohenton;
+ _je vas an devant_, keyaterattanih;
+ _tu_, cheyaterattanih;
+ _il_, chagotterattanih.
+=Developpe=,_je_, guerhorochionch, cherhorochionch, rerhorochionch.
+=Deviens=, _je_, ne se dit point seul, le mot hati s'exprime. Ex. _je
+deviens fort_, dakk8ichchere-hati; _quesque cela deviendra_, ht
+nenhiohia-tah8enha.
+=Deil=, _je suis en_, hagaterenhich, saterhich, hoterehich.
+=Devin=, hatadotha kenoyatachionch, (_je devine la pense d'un autre_.)
+=Devine=, _je_, gatadotha, chatadotha, hatadotha.
+=Devisage=, _je_, dekekoncharitta, dechekoncharitta, dechagokoncharitta.
+=Deviser=, _je_, gataaron, chataaron, hotaaron.
+=Devoile=, _je_, kkorochionch, chkorochionch, hakorochionch.
+=Devoir=, _c'est mon devoir_, i hagri8a; _je dois, on m'a prest_,
+onkkarotanik, hesakarotanik, onhakarotanik; _je dois aller_, enguetta,
+enchetta, enretta; _il est de mon devoir_, hagataderi8ahienni.
+=Devore=, onhayatagarien; _je devore_, keyatagariakch, cheyatagariakch,
+chagoyatagariakch.
+=Devot=, g8ri hiousti.
+=Deux=, tegni;
+ _deux hommes_, dehiatague;
+ _tous deux_, tedziaren;
+ _deux animaux_, degayatagu;
+ _lequel des deux_, chonnen dehiatagu;
+ _de deux jours l'un_, hah8endah8ettahah8i.
+=Dextre=, main dextre,
+ _mon_, keyennerekk8i;
+ _ton_, cheyenerekk8i;
+ _son_, hayennerekk8i.
+=Diable=, nechchonronon.
+=Diamant=, ganenhya nron.
+=Diare=, dehiagotiatongotta.
+=Dieu=, garonhiague, onh8ennagueratti; _je prie Dieu_, gaterennayenha.
+=Diffamer=, v. _deshonorer_.
+=Differemment=, hoyadzik.
+=Different=, _cela est different_, tigt.
+=Difference=,_ je fais de la_, hiate degayondaa; _tu_, hiate
+dechayondaa; _il_, hiate dehayondaa.
+=Difficile=, onhit; _cela m'est trop_ _difficile_, haguenhittanik,
+sanhittanik, honhittanik; _difficile dire_, honhit ayaheron.
+=Digne=, _il est digne de commander_, hotoguentina endiokk8enha 8is; _je
+suis digne_, haktoguenti, satoguenti, hotoguenti.
+=Digue=, deyosseraronh8a _vel_ osser.
+=Diligent=,
+ _il est_, hahniahnor;
+ _je suis_, guehniahnore;
+ _tu es_, chehniahnore;
+ _je me diligente de faire_, guechchnore, chechchnore, hachnore;
+ _je me diligente de dire_, gad8ennachnor, sad8ennachnor,
+had8ennachnore;
+ _je me diligente de marcher_, aguianadet, sayanadet, hoyanadet,
+ _vel_ guianor, chianor, hayenor.
+=Diminue=, cela diminue, _je diminue quelque chose_, guecht8ata,
+checht8ata, hacht8ata.
+=Dire=,
+ _je dis_, gatonk, chatonk, hatonk;
+ _je dis quelqu'un_, keyatonsek, cheyatonsek, chagoyatonsek;
+ _je dis_, guiheron, chiheron, honheron;
+ _je disois_, gatonkk8a, chatonkk8a, hatonkk8a;
+ _j'ai dit_, 8aguen, isen, ha8en;
+ _je dirai_, enguiheron, enchiheron, enhenheron;
+ _je dirois_, aguiheron, achiheron, ahenheron;
+ _j'aurois dit_, aonguenna, ahesenna, aha8enna;
+ _j'aurai dit_, enguiheronk, enchideronk, enhenheronk.
+ _On dit_, hiondonk;
+ _je te dis_, gonyatonsek;
+ _tu me dis_, chkatonsek;
+ _je luy dis_, heyatonsek;
+ _il me dit_, hagatonsek;
+ _tu lui dis_, hechatonsek;
+ _il te dit_, hyatonsek;
+ _il lui dit_, hotonsek;
+ _je t'ai dit_, gonyatonsehi;
+ _tu m'as dit_, chkatonsehi;
+ _je lui ai dit_, heyatonsehi;
+ _il m'a dit_, hagatonsehi;
+ _tu lui as du_, hechatonsehi;
+ _il t'a dit_, hiatonsehi;
+ _il lui a dit_, ahotonsehi.
+=Discontinue=, _je_, saguennirhen, sachennirhen, sahennirhen.
+=Discorde=. _La discorde est entre eux_, hotiri hte, _vel_
+dehonaderih8ah8enn.
+=Discours=, gari8a.
+=Discret=, hori8anoronk.
+=Discourir= _en public_, hagatetaha; _tu_, sataa; _il_, hotaa,
+kahacheragonh8a; _discourir_, haguetaron; _tu_, sataron; _il_,
+hotaron.
+=Disculpe=, _je me_, s8agri8ag8adag8en, hagri8ahechtihna.
+=Disert=, _eloquent_, harih8ayenk.
+=Disette=, _je suis en_, haguiech8as; _tu_, sayh8as; _il_, hoye8as.
+=Diseur=, _harangueur_, ha8ennotatisonk.
+=Disparu=, _cela a_, g8aton sah8atton; _je disparois_, tonsagadiadatton,
+donsachadiadatton, _vel_ donsagatton, donsachatton; _il_, donsachatton.
+=Dispers=, _on les a_, dehonhanareniati; _je disperse_, dekeyareniata,
+decheyareniata, dechagoyareniata.
+=Dispos=, voyez _agile_, hoyadadet.
+=Dispose=, _je me, etc_, gasseroniaha, chasseroniaha, hasseroniaha.
+=Dispute=, degadatchach, dechadatchach, dehadatchach.
+=Dissemblable=, hia deskiatierin.
+=Dissimule=, harih8asetta; _je dissimule_, grih8asetta, cheri8asetta,
+harih8asetta.
+=Dissipe=, _je_, gnagorach, chnagorach, hanagorach.
+=Dissous=, _je_, gassonderag8ach, chassonderag8ach, hassonderag8ach.
+=Dissolu=, htassonderag8en.
+=Dissuade=,
+ _je_, dekenigonratenionch;
+ _tu_, dechenigonratenionch;
+ _il_, dechagonigonra etc.
+=Distance=, tcha na deguiatere; _il y a 20 pas de distance_,
+deyeyanassen tcha na deguiatere.
+=Distinctement=, _cela paroist distinctement_, heyoyendet, hehiohiendat;
+_je parle distincte etc_, tchtah8ente tcha haguetaa.
+=Distinguer=, _je distingue quelq chose_, hekeyendes, hechiendes,
+hehayendes.
+=Distrais=, _je distrais quelqu'un_, kenigonra8enriaha,
+chenigonrah8enriaha, chagonigonrah8enriaha.
+=Distribue=, _je_, gatenras, chatenras, hatenras.
+=Dit=. _Cela est dit_, honen ga8en.
+=Diversement=, _on en parle diversement_, hoya na dehiontonhronk.
+=Divertis=,
+ _je_, kenigonroriaha;
+ _tu_, chenigonroriaha;
+ _il_, chagonigonroriaha.
+ _Je me divertis_, gadatnigonroriaha;
+ _tu_, chadatnigonroriaha;
+ _il_, hadatnigonroriaha.
+ _Cela est divertissans_, honigonroriat, _vel_ a on8es 8at.
+=Divin=, hotoguenti.
+=Divis=, degakachion; _je divise_, dekekachionch, dechekachionch,
+dehakachionch; _les sentiments sont diviss_, dehotinigonrakachion.
+=Divulgu=, kanhoanatti; _je divulgue une affaire_, krihanatta,
+chrihanatta, harihoanatta.
+=Dix=, 8assen,
+ _dixieme. De dix en dix_, 8assen chon;
+ _dix sept_, 8assen tchiatak kahr;
+ _dix huit_, 8assen tegueron kahr;
+ _dix neuf_, 8assen 8aderon kahr;
+ _dix mille_, 8assen ni8ennia serassen;
+ _dix fois_, 8assen nion;
+ _dix jours_, 8assen ni8entagu;
+ _dix mois_, 8assen ni8enni;
+ _dix ans_, 8assen nikaguenhagu.
+=Docille=, _je suis_, 8aguennigonrio, chennigonrio, hennigonrio.
+=Docte=, _je suis_, hagnigonr8anen.
+=Dodu=, _je suis_, hagassen, sassen, hssen.
+=Doigt=, _le_, hnia.
+=Dolent=, v. _triste_.
+=Dompt=, honhayataguenhiati;
+ _je dompte_, keyataguenhiata, cheyataguenhiate;
+ _il_, chagoyataguen.
+=Donn=, kotah8i;
+ _je donne_, keyah8, cheyah8, chagoyah8;
+ _je donnois_, keyah8k8a;
+ _j'ai donn_, keyah8i;
+ _j'avois donn_, keyah8ihna;
+ _je donnerai_, enkehion;
+ _je donnerois_, akehiah8;
+ _j'aurois donn_, akehia8ihna;
+ _j'aurai donn_, akehia8ik;
+ _Imperatif, donne moi_, dassa _vel_ dagon;
+ _je te donne_, gonhion, _vel_ gonhiah8e;
+ _tu me donne_, chkon _vel_ chkiah8e;
+ _je lui donne_, heyon, _vel_ heyah8e;
+ _il me donne_, hagon, _vel_ hagah8e;
+ _tu lui donne_, heson, _vel_ hesah8e;
+ _il te donne_, hion, _vel_ hyah8e;
+ _il lui donne_, hohion, _vel_ hohiah8e.
+=Dont=, nn. Ex. _C'est la le couteau dont je me sers_, nn gata
+assaa.
+=Dor=, kah8istoserah8i; _je dore_, k8istocherach, ch8ichtocherach,
+ha8istoserach.
+=Dormeur=, hareserintagachta. _Cela endor_, kodachta, _vel_
+koreserintaatta.
+=Dormir=, _je dors_, 8aguihtah8i, saentah8i, hotah8i.
+=Dos=, _mon_, kechonn, chechonn, hachonn; _nous sommes dos dos_,
+dediadech8enna neguen; _vous tes_, dezgia etc; _ils_, dehiach8en etc.
+=Double=, degannanta.
+=Doubler=, _je double quelq. chose_, deknanetta, dechnanettta,
+dehananetta.
+=Doublure=, dehiennanetakk8a.
+=Doucement=, chkenonha; _je vas doucement_, skenonhahigu, hiches,
+hires; _je parle doucement_ (_bas_), gad8ennacht8ata, chad8ennacht8ata,
+had8ennacht8ata.
+=Douleur=, _j'ai douleur_, hagronhiaguens, saronhiaguens, hronhiaguens.
+=Douter=, _je doute de quelque chose_, gadennoyenta, chadennoyenta,
+hadennoyensa.
+=Doute=. _Cela est en doute_, hason horih8i tguen; _sans doute_,
+ononch tguenhi.
+=Doux=, _qui n'est pas sal_, hiate hotchiketa; _j'ai l'esprit doux_,
+hakni gonrio, sanigonri.
+=Douze=, tegni kahr; _douze fois_, tegni chon kahratie.
+=Dragon=, kahacherondietta.
+=Drap rouge=, houchterich; _drap bleu_, ti8serenatek.
+=Drapeau=, onteniendenchta kagahenha.
+=Dress=, kag8atong8en;
+ _je dresse quelque chose_, kk8atong8ach, chk8atong8ach,
+hakk8atong8ach;
+ _je me dresse_, gadiatag8arichchionch;
+ _tu te_, chadiatag8arichchionch;
+ _il se_, hadiatag8a etc.
+=Droit=, _tout droit_, deyotoguenti; _je suis droit_,
+hagniatag8arichchion, sayata etc, hoyata etc; _adroit, habille_,
+gueyenni, cheyennio, hayennio.
+=Duquel=, chon.
+=Durant=, _que tu es la_, hotiesahi (_pendant_) g8atochideron.
+=Dur=, hohniri. _Etre dur au mal_, haguiatagaste, sayatagaste,
+hoyatagaste.
+=Durcir=, _je fais_, knirta, chnirta, hanirta. _Cela durcit_, hohnik.
+=Dure=, _cela dure longtemps_, kagast.
+=Durillon=, ksahetata.
+=Duvet=, hohnag8a.
+
+
+ =E.=
+
+
+=Eau=, hohnega.
+ _Eau benite_, hohnegatoguenti;
+ _eau froid_, hohnegano;
+ _eau chaude_, hohnegatarihen;
+ _eau claire_, hiate hnonhio;
+ _eau trouble_, hohnken;
+ _eau forte_, hohnegadet;
+ _eau de vie_, 8tchkarat, _vel_ hohnegadzi8aguen;
+ _les eaux sont basses_, ost;
+ _je suis tout en eau_, deh8aktonk8ahas;
+ _tu_, desadonk8ahas; _il_, dehodonk8ahas;
+ _j'etois en eau_, de8aktonk8aask8a;
+ _j'ai t en eau_, de8aktonk8aahi.
+=Ebauch=, gossah8en; _j'ebauche_, gassah8ach, chassah8ach, hassah8ach.
+=Ebloui=,
+ _je suis_, de8agatkonchkeri;
+ _tu_, desatkonchkeri;
+ _il_, dehatkonchkeri;
+ _cela blouit_, de8akkahrieh.
+=Eborgne, j'=, voy. _borgne_.
+=Eboule=, _la terre_, onton8entgia nendachia.
+=Ebranch=, karingaroskaron; _j'ebranche_, keringariakch,
+cheringariakch, haringariakch.
+=Ebranl=, kaondakti; _j'ebranle_, gondatha, chondatha, hondatha.
+=Ebrech=, diotiokta; _j'ebreche_, dekioktonch, dechioktonch,
+dehioktonch.
+=Ecaille=, karichta.
+=Ecaill=, kenstenti; _j'caille_, krichtentha, chrichtenta,
+harichtentha.
+=Ecarlatte=, dgi8taguigna.
+=Ecart=, heren hag8ati; _mettre l'cart_, heren heguienha, hechienha,
+hehayenha.
+=Ecart=, _egar_, godiadaton; _je m'carte du chemin_, onga ha hatton,
+hesahahatton, ohohatton; _j'carte quelqu'un_, keyadattonta,
+chayadattonte.
+=Echalotte=, v. _ognon_.
+=Echancr=, kag8edron.
+=Echap=, shniaguenhi;
+ _je m'echappe_, sagueniaguenha, saseniaguenha;
+ _il_, sahoniaguenha;
+ _je fais chaper_, skeniaguentha, tcheniaguentha, tchagonia etc.
+=Echaud=, koskondahi;
+ _j'echaude quelqu'un_, keskont8ach, chechkont8ach, hachkont8ach;
+ _je m'chaude_, gadadeskont8ach, chadadeskont8ach;
+ _il_, hadadeskon etc.
+=Echaufer=,
+ _J'echaufe quelq. chose_, gatarihata, chatarihata, hatarihata;
+ _je m'chaufe_, gadiatarihata, chadiatarihata, hadiatarihata;
+ _je suis chauf_, deh8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas.
+=Echelle=, hratinchta.
+=Echine=, ronk8na.
+=Echo=, ehioh8ennahechti.
+=Echoue= _en canot_, kehonh8arahi; _j'choue_, konh8aranha,
+chonh8aranha, ohonh8aranha.
+=Eclair=, deyonnirh8anonk.
+=Eclairci=, _poli_, tchiostatek;
+ _j'claircis_, deguechtatetha, dechechtatetha, dehachtatetha;
+ _j'claircis ce qui toit troubl_, skenonhayent8atta;
+ _tu_, sehenonhayent8atta;
+ _il_, shanon etc;
+ _cela s'est clairci_, dgiononhayendahi.
+=Eclairer=, _j'eclaire_, deguerhatetha, decherhatetha, deharhatetha.
+=Eclat=,_ eclatant_, teyostatiatek.
+=Eclat= _de tonnerre_, gah8ennotatisonk.
+=Eclater=, _j'eclate de rire_, ag8ennachten haguiondiaha.
+=Eclipse=, ong8aterakk8atton.
+=Econduit=, _refus_, ohonhaterayadakk8en; _je conduis_,
+keyaderayadakk8as, cheyaterayadakk8as, chagoya etc.
+=Eclos=, deyonninhonchiagui; _je fais clore_, deguenninhonchiak,
+dechennin etc, dehennin etc.
+=Ecluse=, deyosera ronh8a, _vel_ hosser; _je brise une ecluse_,
+dekronh8ag8ach hossere.
+=Ecorce=, gachonta; _la grosse, la premierre corce_, oh8adgichta; _je
+leve des corces_, knehronch, chnehronch; _il_, hanehronch; _l'ecorce de
+bouleau_, kanadgiekk8a.
+=Ecorche=, kahienseron; _j'corche, guienseronch, chienseronch,
+hayenseronch.
+=Ecorn=, htenagariagui; _j'corne_, knagariach, chnagariach,
+hanagariach. _Cornes tombes_, diotenna garenti.
+=Ecoul=, ost vel hotnegongotti;
+ _j'ecoule_, gastetha, chachtetha, hachtetha;
+ _je coule_, gatonde, chatonde, hatond.
+=Ecras=, degaritti; _j'ecrase_, dekritta, dehritta, deharitta.
+=Ecrit=, kahiatonk; _j'cris_, kiatonnion, chiatonnion, hayatonnion.
+=Ecueil=, hesktta.
+=Ecume=, oh8ensta; _j'ote l'cume_, k8enstog8ach, ch8enstog8ach,
+had8ensto; _je jette l'cume par la bouche_, akk8enstota,
+sah8enstota, hah8enstota.
+=Edent=, gotennodgiogaron; _j'edente_, kenotgiogaaonoh
+ chenotgiogaronch, hanotgi.
+=Effac=, g8eteraguh8en; _j'efface_, kraguh8ach, chragueh8ach,
+haraguh8ach.
+=Effarouch=, onhateronk8ani; _j'effarouche_, gateronk8anik,
+chateronk8anik, hateronk8 etc.
+=Effleur=, degaguendiagui; _j'effleure_, dekkendiakonk.
+=Effondr=, _j'effondre_, guionratakk8ach, chionratakk8ach, hoyonra etc.
+=Effort=, _j'ai prit un_, haguiatanih, sayatanih, hoyatanih; _j'ai
+fait mes efforts_, deguechkenheya, dechechkenheya, dehach; _la glace a
+fait son effort_, onen deyot8ichiah8.
+=Effray=, hoterons; _effrayant_, deyodenonhianitti; _j'effraye_,
+keyatteronta, cheyatteronta, chagoyatteronta.
+=Effront=, hterochkon.
+=Effroyable=, kahetkengna.
+=Egaux=,
+ _nous sommes egaux d'age_, sadedionguiadoti;
+ _nous sommes gaux de hauteur_, sadedinenhies;
+ _nous sommes egaux en vitesse_, sadedianr;
+ _nous sommes egaux en force_, sadedih8ichcher;
+ _vous tes egaux_, sadesna;
+ _ils sont egaux_, sadehennas.
+=Egar=, godiadatton; _je m'egare_, gadiadatton, chadiadatton,
+hodiadatton; _j'egare quelq. chose_, hagattonik, sattonik, hotonik.
+=Eglise=, ganonchia toguenti.
+=Egorg=, onhaniariagui; _j'egorge_, guenniariach, cheuniariach,
+hanniariach.
+=Egout=, tcha heganeguit kentakk8a.
+=Egouter=, _cela s'egoute_, skangnitkenta.
+=Egratigner=, _j'egratigne_, dekek8etaronch, dechek8etaronch,
+dechagok8etaronch.
+=Egrenn=, kaoguenhion; _j'egrenne_, koguenhiach, choguenhiach,
+hoguenhiach.
+=Eguille=, deh8ateronh8arongotta.
+=Eguillon=, gonhagatakk8a; _j'eguillonne_, keyagatta, cheyagatta,
+chagoyagatta.
+=Eguis=, khitin; _j'eguise_, kiotionk, chiotionk, hahiotionk.
+=Elan=, ou _orignal_, tchi8garagak.
+=Elanc=, _je m'elance_, deguennatk8ak8a, dechennask8akk8a,
+dehennask8ak8a.
+=Elargi=, skagohanatti; _j'elargis_, dektag8enta, dechtag8enta,
+dehatag8enta.
+=Elever=,
+ _j'eleve en l'air_, kegnetchk8ach, cheguetchk8ach;
+ _il_, haguet etc;
+ _j'elve, je nourris_, kehiodiakch, cheyodiakch, chagahodiakch.
+=Elire=, voy. _choisir_.
+=Elle=, anha; _elles_, nonha.
+=Eloign=, hinon, hgyen;
+ _j'eloigne_, hinon heguienha, hinon hchienha, heyayenha;
+ _je m'eloigne_, hinon 8aguetta, hinon 8achetta, hinon 8ahretta.
+=Eloquent=, hrasek tcha htaa.
+=Embal=, gastotcheronni; _j'embale_, guistotcheronniaha,
+chistotcheronniaha, hastotcheronniaha.
+=Embarque=, ondahah8i;
+ _j'embarque quelq. chose_, kedaak, chedaak, hdaak;
+ _je m'embarque_, 8agadidaak, 8achadidaak, 8ahadidaak;
+ _j'embarque quelqu'un, je donne passage_, keyadidaak, cheyadidaak,
+chagoyadidaak.
+=Embaras= _dans une riviere_, gask8haro.
+=Embarass=,
+ _je suis_, haguenhittanik, sanhittanik;
+ _il_, honhittanik;
+ _j'embarasse quelqu'un_, kenhittanik, chenhittanik, chagonhittanik;
+ _je m'embarasse_, gadadenhittanik, chataten etc, hatatenhittanik.
+=Embassade=, _je vas en_, 8agnadionhr, snadionhr, hanadionhre.
+=Embeli=, h8ihiochti; _j'embelis_, k8ihiochta, ch8ihiochta,
+hah8ihiochta.
+=Embouchure= _d'une rivire_, hocharonda.
+=Embourb=, hodarari; _je m'embourbe_, guidararanha, saindararanha,
+hodararanha.
+=Embrasser=, _j'embrasse quelqu'un_, keyatchog8aronnionk, chegatchog8a;
+_il_, chogoyatchog8a.
+=Embrs=, hotgihendahi; _j'embrase,_ guetgienhohanatta,
+chedgienhohanatta, hatgien etc.
+=Embuscade=, deganenryen;
+ _jedecouvre l'embuscade_, kegakkennionch, deganenrahien;
+ _je tombe dans l'embuscade_, 8aguientenha tcha deganenrahien;
+ _je m'embusque_, degnenhrayenha, dechnenhrayenha, dehanenrayen etc.
+=Embroch=, dehagoh8echti;
+ _j'embroche_, degahah8echta, dechahah8echte, dehahah8echta.
+ _J'embroche_, koharha;
+ _je me desembroche_, gatatiadohahag8ach;
+ _je m'embroche_, gatatiadhas.
+=Emerillon=, taritari.
+=Eme=, dehoyadissonk.
+=Emi=, degaritti; _j'emie_, dekritta, dechritta, deharitta.
+=Emmaillote, j',= kerahoncheronniaha, cherahon etc, chagorahon.
+=Emmancher=, _j'emmanche une hache_, koharha, choharha, roharha.
+=Emmener=, _j'emmene quelqu'un_, keyatenhah8a, cheyatenhah8a,
+chagoyatenhah8a.
+=Emond=, karenh8skaron, _j'emonde_, krinh8skaronch, chrinh8s etc.,
+harinh8skaronch.
+=Emouss=, deyiotiokta; _j'emousse_, dekiokta, dechiokta, deheyokta.
+=Emouvoir=, koriaheronk, choriaheronk, ahoriaheronk.
+=Empan=, dgioron karata.
+=Emparer=, _je m'empare_, gadad8enniochta, chadad8enniochta,
+hadad8enniochta.
+=Empescher=, keyarichta, cheyarichta, chagoyarichta; _j'empesche qu'il
+ne sorte_, heyarichtahiate hayaguens.
+=Emplatre=, ondadiensaronk8a.
+=Empli=, degahron; _j'emplis_, dekronch, dechronch, deharonch.
+=Employ=, _c'est bien employ_, hadaya nerenha; _j'employe quelque
+chose, je me sers de_, guechta, chechta, hachta.
+=Empoigne, j',= guiena, chiena, hayna.
+=Empoisonn=, honhanachinranont8i;
+ _j'empoisonne_, kenachinranont8ach, chenachenranon etc,
+chagonachinra;
+ _je m'empoisonne_, gadatnachinranont8ach, etc;
+ _je empoisonnois_, kenachinranontsachk8a;
+ _j'ai empoisonn_, kenachinranont8i;
+ _j'avois empoisonn_, kenachinranont8ihna;
+ _j'empoisonnerai_, enkenachinranont8ach;
+ _j'aurois empoisonn_, akenachinra, nont8ik.
+=Emporte, j'=, sakkah8a, schah8a, shahah8a.
+=Empoule=, _j'ai une empoule_, haguenniogui; si c'est la main, _j'ai
+une empoule au pied_, hagachitogui.
+=Empresser=, _je m'empresse_, degadat non h8ariatanik.
+=Emprisonner=, _j'emprisonne_, kenhotonk, chenhotonk, chagonhtonk.
+=Emprunte, j'=, aguenihen, senihen, hnihen.
+=Empuantis, j'=, guesennahetkenta, chesennahetkenta, hasen etc.
+=En=, ne s'exprime point lorsqu'il sert marquer l'espace de temps.
+_En_ joint au participe franois comme _en lisant_, se dit, _lorsque je
+lisois. En_ mis la place d'un relatif s'exprime par na. Ex: _vous en
+tes le maitre_, is na ch8ennio.
+=En=, _dedans_, hagnonh8a.
+=En dea=, garhog8a.
+=Enchaisn=, degah8ichtotahah8i; _j'enchaisne_, dekeh8ichtotahach,
+decheh8ich etc, dechagoh8ich etc.
+=Enclos=, de8attenraton.
+=Enclos, j'=, degatenratonk, dechatenratong, dehatenratonk.
+=Enclume=, heh8ichta hechta.
+=Encore=, hrach; (_pas encore_, ason.)
+=Encourager=, voyez courage.
+=Encre= crire, heyatonkk8a-hoss8enda.
+=Encre= _de navire_, voy. _ancre_.
+=Endept=,
+ _je suis_, onkkarotonni;
+ _tu es_, hesakarotonni;
+ _il est_, onhakarotonni.
+=Endormi=, hotah8i; _je m'endors_, haguitakch, saintakch, hotakch, _vel_
+hagreserintahach.
+=Endouille=, degayenraritti.
+=Endroit=, lieu; _endroit d'unne etoff_, tcha-gan8sk8erondakk8i, hag8a.
+=Endurci=, hhniradi; _j'endurcis_, hakniradi, saniradi, hniradi;
+_endurci la fatigue_, hiat hatchente.
+=Endure, j'=, hagakkast, sakkast, hokkast.
+=Enerv=, hadehotaderadietti;
+ _je m'enerve_, hadegadaderadietta;
+ _tu_, hadechatadera etc;
+ _il_, hadehata etc.
+=Enfant= _male naissant_, htonia; _enfant femelle_, kotonia; _enfant de
+deux jusques 12 ans, male_, akchiaha; _femelle_, hekchaha.
+=Enfante, j'=, gadektonk, chadektonk, hadektonk.
+=Enfer=, nchon.
+=Enferm=, ondadenhoton; _j'enferme quelque chose_, kenhotonk,
+chenhotonk, hanhotonk.
+=Enfil=, _j'enfile_, kniharonk, chniharonk, haniharonk.
+=Enfin=, oneng8a.
+=Enflam=, dayodonkkonda; _j'enflame_, de8aktonkonda, desadontkonda,
+dehodontkonda.
+=Enfl=, hdh8a;
+ _j'enfle_, hagodiadoh8aa, sadiadoh8aa, hadiahdo8aa;
+ _je fais enfler_, gatering8atta, chatering8atta, hatering8atta.
+=Enfoncer=,
+ _j'enfonce en marchant_, hagachitenhi, sachitenhi, hchitenhi;
+ _j'enfonce dans la glace_, ongadoh8idgiak;
+ _j'enfonce dans la boe_, 8daragonh8a, 8aguiatenha.
+=Enfoui=, 8chatagonh8a 8ata; _j'enfouis_, onchatagonh8a gasetta,
+chasetta, hasetta.
+=Enfui=, g8teg8en; _je m'enfuis_, gateg8ach, chateg8ach, hateg8ach;
+_l'eau s'enfuit par dessus en bouillant_, deh8atah8enrat.
+=Enfum=, deyoyeng8ayen; _j'enfume_, gatienrota, chatienrota,
+hatienrota.
+=Engag=, onhanhahi;
+ _j'engage_, kenhanha, chenhanha, chagonhanha;
+ _j'engage, j'excite_, kenigonrondahach, chenigonron etc, chagonigon,
+_vel_ kenigonrondag8ach.
+=Engendre, j'=, kenerichiakch, chenerichiakch, chagoneri etc.
+=Englouti=, h8entgiagonh8a, choyatenhi.
+=Engou=, ahonhecti; _je suis engou_, honguechti.
+=Engourdi=, _je suis_, hagatchicten, satchichten; _il_, hotchichten.
+=Engraiss=, ossen; _moi j'engraisse_, gasinchta, chasinchta, hasinchta.
+=Engrosse=, onhanerichiahi; _j'engrosse_, kenerichiakch, v.
+_engendrer_.
+=Enjambe=, _unne_, dgiehahata; _dix enjambe_, 8assen hihahagu;
+_j'enjambe_, degatahahechta, dechatahahechta, dehata etc.
+=Enjou=, kononkk8ayoden.
+=Enyvr=, kononh8ahaton; _j'enyvre_, kenonh8ahattonta,
+chenonh8ahattonta, chagononh8a etc; _je m'enyvre_, gadatnonhoua,
+hattonta, chadat etc, hadatnon etc.
+=Enleve=, goyatakk8en; _j'enleve quelqu'un_, keyatakk8a, cheyatakk8a,
+chagoyatakk8a.
+=Ennemi=, _mon_, haguiaderioch; lorsqu'il n'y a que de la haine on dit:
+dediatadech8ahens; _nos ennemis_, hag8aderioch deyag8atadech8ahens; _nos
+ennemis sont venus chez nous sans armes en temps de guerre_,
+onkinadions.
+=Ennuier=, _je m'ennuie_, kk8adahas, chk8adahas, hakk8adas.
+=Enrag= _de peine_, tihonigonkenheyon; _je fais enrager_,
+enigonkenheyata, chenigonkenheyata, chago etc; _j'enrage_,
+hagueriendachon.
+=Enrhum=, _je suis_, gassakha, chassakha, hassakha.
+=Enrou=, _je suis_, degad8enniakch, dechad8enniakch, dehad8enniakch.
+=Ensanglant=, kotk8ensokahah8i; _j'ensanglante_, ketk8ensokach,
+chetk8ensokach, hatk8en.
+=Enseigne, j'=, keyenstanik, cheyenstanik, chagoyenstanik.
+=Enseigne=, _drapeau_, onteniendenchta.
+=Ensemble=, _ple mele_, dehiondiechti; (tedgziarins.)
+=Ensemenc=, kanaguen; _j'ensemence_, knakha, chnakha, hanakha.
+=Enseveli=, ah8enheyendori; _j'ensevelis_, keyenherendoronch,
+cheyenheyen, chagoyen etc.
+=Ensorcel=, honhahennaah8i; _j'ensorcelle_, keyahennahach.
+=Ensuite=, chihag8a.
+=Entaill=, karh; _j'entaille_, keroch, cheroch, haroch.
+=Entass=, toguent kaguehron; _j'entasse_, kehronha, chkeronha,
+hakeronha, _vel_ groteh, _vel_ grorkach.
+=Entend, j'=, hagatonde, chatond, htond, _vel_ garonka, charonka,
+haronka.
+=Entest=, _je suis_, hagad8ennori, chad8ennori, hod8ennori.
+=Entier=, _homme entier_, hri8as.
+=Entonne, j'=, _dans un baril_, knegondahach, chnegondahach,
+hanegondahach; _j'entonne une prierre_, gri8agadatch, chri8agadatch,
+harih8agadatch.
+=Entortill=, deyot8atass; _j'entortille_, kk8adasech, chk8adasech,
+hak8adasech.
+=Entour=, _l'entour_, aktatiha.
+=Entoure=, detonh8at8atass; _j'entoure_, detk8atassech,
+detchk8atassech, dethak8ata etc.
+=Entraider=, _nous nous entraidons_, deyag8atatinah8asek.
+=Entraimons=,
+ _nous nous_, deyag8atadenon8a;
+ _vous vous entraims_, des8atadenon8es;
+ _ils s'entraiment_, dehotitadenon8es.
+ Voyez au supplement la remarque sur ces mots.
+=Entraine, j'=, _quelqu'un_, keyadisser, cheyadisser, chagoyadisser;
+_j'ai entrain_, keyadissereti.
+=Entre deux=, dehioguen.
+=Entre nous=, ded8ayatoguen; _entre vous_, des8ayatoguen; _entre eux_,
+dehatiniatoguen.
+=Entre=, _parmi_, achenonk.
+=Entre=, hyondakk8a; _j'entre_, heguionk, hechionk, hehahionk.
+=Entrepoussons=, _nous nous_, dehag8adatrech.
+=Entreprenant=, _je suis_, hiachtenn8ahauten te hagnoronsck.
+=Entrevoir=, on tourne, _voir un peu, j'entrevois_, degakarongotta,
+dechatkarongotta, dehatka etc.
+=Entrouvert=, onhahaguianond.
+=Enveloppe=, kah8enonni; _j'enveloppe_, k8enononniaha, ch8enonniaha,
+hah8enon, _vel_ kerhoroch, cherhoroch,
+harhoroch; _j'enveloppe l'ennemi_, 8atkeh8a heg8a, 8atcheh8a heg8a,
+8atchegoh8aheg8a.
+=Envenim=, h8tkenserata.
+=Envers= _d'une tofe_, heren hag8ati.
+=Envie=,
+ _j'ai envie de_, garaganhek, charaganhek, haraganhek;
+ _j'ai envie de manger_, gnonhach, chnonhach, hanonhach.
+=Envie=, _je porte envie_, kenossaha, chenossaha, chagonossaha.
+=Environ= _ce temps a_, tok ha.
+=Environne, j'=, degatat8assech.
+=Envisager= _une chose_, deguiatoretta, dechiato, dehayato.
+=Envol=, dedgioden; _il s'est envol_, desoden; _je m'envole_,
+donsakten, donsachten, donsahaten. (_v._ deshden.)
+=Envoyer=, _j'envoye quelqu'un_, kenhas, chenhas, chagonhas.
+=Epais=, gatens; _cela epaissit_, 8agatens.
+=Epanouir=, _la fleur s'epanouit_, 8tgidgiahahagui
+=Epargne, j'=, gadenonhianitta, chadenonhia etc, hadenonhia etc;
+_j'epargne le vaincu_, dekeyatanonhianich, decheyata, dechagohiata.
+=Epars=, _dispers_, dehiorennion.
+=Epaule=, onia honskaa.
+=Epe=, gachg8a.
+=Eprevier=, garahgonha gna.
+=Epi=, _un_, ononk8eya.
+=Epie, j'=, dassetigu dekekahra, dechekahra, dechagokahra.
+=Epine=, ohikta, _vel_ oyonh8aa.
+=Epie, j'=, kegahenhionk, chegahenhionk, chagogahen.
+=Epinette, l'=, (ossohradet; _l'epinette rouge_, ganerattens.)
+=Epingle=, onteronh8arotakk8a.
+=Eplucher=, _je m'epluche_, gatratinta, chatratinta, hatratinta.
+=Epoint=, hotionh8ariagui; _j'epointe_, kionh8ariakch, chionh8ariakch,
+hayon etc.
+=Eponge=, henegog8atta; _j'eponge_, knegog8ach, ohnegog8ach,
+hanegog8ach.
+=Epoux, epouse=, rhona, _vel_ kenakk8i, _mon epouse; j'epouse_,
+haguenniakch, sanniakch, honniakch.
+=Epouvantable=, sattag8at.
+=Epouvante, j'=, keyaterong8anik, cheyaterong8a etc; chagoyate etc; _je
+fais la nouvelle plus epouvantable quelle n'est_, grih8attag8atta.
+=Eprouve, j'=, gatenientenha, chatenhientenha, hatenientenha.
+=Epuise=, _je suis epuis de biens_, hadeh8agueradietti; _je m'epuise_,
+degatateradietta, dechatatera, dehata etc.
+=Equiper=, _je m'equipe_, gasseronniaha, chasseronniaha, hasseronniaha.
+=Equivoque=, dehagonigonrague, _vel_ dehorih8agu.
+=Erable, l'=, hoh8atta.
+=Erren=, deyagoteronk8eniagui.
+=Escalade, j'=, degatah8enratch, dechata etc, chagonchora etc.
+=Escalier=, heratinchta.
+=Escarmouche, j'=, kechonrah8atonch, chechonra, chagochonra etc.
+=Esclave=, _mon_, haguetchnen, satchenen, hotchnen; _je fais esclave_,
+kecharonta, checharonta, chagocharonta.
+=Escorte, j'=, kegaktati, chegaktati, chagogaktati.
+=Espagnol=, seq8anen rhonon.
+=Espere, j'=, guerh, cherh, rerh; _j'ai esper_, 8agueri, sri,
+hri.
+=Espion=, chagogahenhionk.
+=Esprit=, onigonra; _j'ai de l'esprit_, haknigonta, sanigonta,
+honigonta; _j'ai beaucoup d'esprit_, haknigonroh8anen, _vel_
+hagnigonrakchten; _mon esprit, mon ange_, haguiaronchera,
+sayoronchera, hoyaronchera.
+=Esquiver=, _s'eloigner de quelqu'un_, keyadattontanik; _tu_,
+cheyadattontanik; _il_, chago.
+=Essaye, j'=, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten.
+=Essoufl=, _je suis_, agadonricherokta; _je m'esoufle_,
+gadonricheroktanik, chadonricherokta etc, hadonriche etc.
+=Essui=, 8teraguh8ach, haragu8ach.
+=Esceq=. naken.
+=Est, l'=, kenhek; _tout un est_, kenhatati.
+=Estime, j'=, kerakk8a, cherakk8a, chagorakk8a, _vel_ kenoronk8a,
+chenoronk8a, chagonoronk8a; _je suis estim_, kerakk8i, cherakk8i,
+harakk8i.
+=Estre=, _je suis_, guideron, chideron, henderon.
+=Estomac=, _mon_, haguidosseragu, saindosseragu, hodosseragu.
+=Estropi=, hoyatahi sahi; _j'estropie_, keyatahiesatta,
+cheyatahiesatta, chagoyatahiesatta.
+=Et=, 8ng8a.
+=Etablir=, _je m'etablis_, guennagueratch, chennagueratch,
+hennagueratch.
+=Etancher=, _j'etanche un canot_, kesechtahach, chesechtahach,
+hasechtahach.
+=Etanch=, hiat hokach.
+=Eteins=, hoss8en; _j'eteins_, gass8atta, chas8atta, hass8ata.
+=Etend, j'=, guesseratonk, chesseratonk, hasseratonk.
+=Etendu=, kasseraton.
+=Eternue, j'=, d8aguetchonch, desatchonch, dehotchonch.
+=Etincelle=, katchichtondies.
+=Etique=, ostientogonha, _vel_ hagatih8en, (_je suis etique_.)
+=Etoile=, hotchichsenokk8a; _le ciel est etoil_, hotchichte
+nok8aronnion.
+=Etonnant=, _cela est_, horih8as; _j'etonne quelq_, dekeh8ennotka,
+decheh8ennotka, dechagoh8ennotka; _je m'etonne de etc_,
+8aguennigonrokta, sasennigonrokta, sahonigon etc.
+=Etonn=, surpris, demont,
+ _je suis_, deh8agasken;
+ _tu es_, desasken;
+ _il est_, dehosken.
+=Etouff=, onhachk8egui; _j'etouffe_, kech8ech, chechk8ech,
+chagochk8ech.
+=Etourdi=, _inconsider_, hiat honigonta; _j'etourdis du bruit_,
+keyatahonchtha, cheyahonchteha, chagoyahonchteha.
+=Etourneau=, dgiogrichta.
+=Etranger=, _un_, hoyan8a heyadotin; _il est venu des etrangers chez
+nous_, onkionh8ent dziorenhi.
+=Etroit=, nih8asserati ha; _tofe troite_, dehionihag8aha.
+=Etudier=, n'est point d'usage, voyez _j'aprends_.
+=Evader=, voyez _s'enfuir_.
+=Evanouir=, _je m'evanouis_, haknigonratton, sanigonratton,
+honigonratton.
+=Eveille, j'=, keyetta, cheyetta, chagoyetta; _je m'eveille_, 8aguiek,
+8achiek, 8ahahiek.
+=Eventail=, ontah8akta.
+=Eventer=, _je m'evante_, gatah8akch, chatah8akch, hatah8akch.
+=Eventre, j'=, ketk8ichtorenha, chetk8ichtoronha, hatk8ich etc.
+=Evesque=, harih8ah8agui.
+=Eux=, hononrha.
+=Euf=, onhoncha.
+=Exagere, j'=, grih8anatta, chrih8anatta, harih8anatta, _vel_
+grih8ahiechta.
+=Examine, j'=, deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.
+=Exciter=, _j'ex_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagoni etc.
+=Excrement=, hta.
+=Excuser=, _je m'excuse, je me lave d'unne accusation_, gadiadoharek,
+chadiadoharek, (honhatonsekk8a, _de ce dont on l'accusoit_,)
+hadiadoharek.
+=Exemple=. _Il n'y a point d'exemple de cela_, hiadeskahierondaa, _vel_
+hia h8enton te hagoguen, vel hia tte hah8enhi.
+=Expire, j'=, hagonricherattonk, sonnicherattonk, ahonricherattonk.
+=Expliquer=, _j'explique, je dresse un discours_, keri8atoguenstanik,
+cheri8atoguenstanik, chagori8atoguenstanik.
+=Exposer=,
+ _un fait_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagorih8ahiennik;
+ _j'expose quelqu'un la mort_, kenheyongu, hekeyatondietta,
+cheyaton etc, chagoyatondietta etc.
+=Exprez=, _ dessein_, tchi agah8etti; _je l'ai fait expres_, tchi
+8aguetti; _tu_, tchi setti; _il_, tiha8ehi.
+=Exprimer=, _je m'exprime bien_, grih8ahienk, chri8ahienk, harih8ahienk.
+=Extenu=, hadehoradietti; _je m'extenue_, gadaderadietta,
+chadaderadietta, hadadera etc.
+=Extraordinaire=, _cela est extraordinaire_, hoya nhhiah8enttakk8i;
+_homme extraordinaire_, hoyati hong8doten.
+=Extravagant=, dehonihienha.
+=Extremite=, _je suis la_, honenhagadatchens, chadatchens,
+hodatchens.
+
+
+ =F.=
+
+
+=Fable=, kagara; _je conte une fable_, kkaratonk, chkaratonk,
+hakaratonk.
+=Face=, _nous sommes face face_, dehaguikoncha neguen.
+=Fache=, _je suis_, hagnak8enhi, nanak8enhi, honak8enhi; _je me fache_,
+hagnak8ens, sanak8ens, hnak8ens.
+=Facecieux=, _je suis_, hagonk8esk8at, chonh8esk8at, ahonh8es.
+=Facille=, hiat honhit, _ dire_, ahayeron.
+=Faon=, _la faon des sauvages_, ong8ehonh8e ni... heyennotin.
+=Fade=, dehiokkaanich.
+=Faim=, _j'ai faim_, akchis, sachis, hchis, _vel_, gatonkariakch; _j'ai
+faim de viande fraiche_, haguch8atens, sach8atens, hoch8atens.
+=Faineant=, _je suis_, hagnoronsek, sanoronsek, hnronsek.
+=Faire=, (voyez le supplment);
+ _je fais_, gonniaha, chonniaha, ronniaha,
+ _vel_ guecheronniaha;
+ _fais cela_, sonniaa;
+ _fais comme cela_, tona dzira;
+ _cela est bien fait_, hayenk tingui gouchiahi;
+ _cela ne fait rien_, tocheg8a, _vel_ hah8eri hati;
+ _je suis bien fait_, haguiataganonni, sayataganonni, hoyataganonni.
+=Fantaisie=, _il ne fait qu' sa fantaisie_, hahonha honigonrati
+hahierata.
+=Faisan=, hononniagarehi.
+=Fait=, _prendre sur le fait_, kekakkennionch, chegakkennionch,
+chaggakkennionch.
+=Faut=, _il faut_, on met seulement ha devant le verbe suivant. Ex. _il
+faut le tuer_, ha honhario etc; _il s'en faut bien_, hiss8adgikdiodokta;
+_peu s'en est falu_, nen guenhra.
+=Fanal=, hehacherondaatha.
+=Fantasque=, hod8ennori.
+=Faon=, tchichtatienha tch8garagak.
+=Farinne=, 8tetchera.
+=Farouche=, hiate honigonrahiendas.
+=Fatigu=, _je suis_, 8agadatchens, _vel_ hagronhiaguens; _je me
+fatigue_, gadatronhiaguenta, chadateron, hadateron.
+=Fauche=, _je_, guechtonderiakch, chechtonderiakch, hachtonderiakch.
+=Faucille=, hechtonderita.
+=Faucon=, garhagonha gna.
+=Favoriser=, _le temps nous favorise_, ong8endiochta.
+=Faux=, hechtonderiatha.
+=Faute=, _faire_, greh8anerag8ach, chrih8anerhag8ach, harih8anerag8ach;
+_sans faute_, hadegagonda; _c'est sa faute_, ahonrh8a horih8a.
+=Feins=, kehoretakk8i, schoretakk8a, shachoretakk8a.
+=Fell=, thiotorin.
+=Femelle=, hehron.
+=Femme=, hehron goniagui.
+=Fendre=, _je fends_, degorinha, dechorinha, dehorinha; _fendu_,
+dehiotoren.
+=Fenestre=, hnoncha karinta.
+=Fente=, tcha tchiotorin.
+=Fer=, outeguentchera.
+=Ferme=, ohniri; _je tiens ferme, je resiste_, gadiatanitta,
+chadiatanitta, hadiatanitta.
+=Ferm=, ganhotonk; _je ferme_, guenhotonk, chenhotonk, henhotonk.
+=Feroce=, hiat hoyendetchkon.
+=Ferr=, dehoh8ichtanentagui.
+=Fesses=, _mes_, gnitchagu, chnitchagu, hanitchagu.
+=Fesse=, _je_, kechok8ahessonk, chechok8ahessonk, chagochok8ahessonk.
+=Feste=, ah8endatoguenti; _c'est le jour de ma feste_, i haguendah8en.
+=Festu=, hah8ennokkerata.
+=Feu=, _le_, ontchichta;
+ _il y a du feu_, outka;
+ _bate feu_, outchichta hechta;
+ _je bats du feu_, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchchichta
+hechta;
+ _je fais du feu_, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchichta
+hecta;
+ _je mets le feu quelque part_, kedgiaronk, chedgiaronk, hetgiaronk;
+ _je mets le feu une maison_, gnonchendach, chnonchendach hanon
+etc;
+ _j'eteins le_
+ _feu_, gass8ata, chass8ata, hass8ata;
+ _le feu est eteint_, hoss8en.
+=Feue=, hsahta.
+=Feuille=, honeratta; _les feuilles tombantes_, ganerattenha; _les
+feuilles naissantes_, ganerattonta; _feuillu_, honeratonda; _les
+feuilles sont leur grandeur_, htenerattichiah.
+=Feurier=, le mois de, (tichha.)
+=Ficelle=, gachira.
+=Fiel=, dgigah8achera.
+=Fiente=, hda.
+=Fier=, _je suis_, gnay, chnay, hanay.
+=Fier=, _je me fie _, keyennigonra, nendagui, cheyen etc. chagoyen etc.
+=Fievre=, _j'ai la_, haktonk8ahach, hodonk8ahach.
+=Fig=, ssera hen.
+=Figuier=,----.
+=Fil=, gachira; _j'ai perdu le fil du discours_, songaderih8attons,
+donsaderi8attons, sahoderi8attons; _je reprend le fil du discours_,
+sagadatrih8a hiendes, sachatatrih8ahie, sahatrih8ahiendes.
+=File=, _je_, kchironniaha, schironniaha, hachironniaha.
+=Filet=, ahara, _vel_ ontaharokk8a;
+ _filet tourtre_,----;
+ _filet la passe_, ontaharadakk8a;
+ _filet tourtre suspendu_, ontaharodakk8a;
+ _j'etend un filet_, gataharokk8a.
+=Fille=, _une_, hehron ason te ganakkayenteri.
+=Fin=, _delie_, nih8assa; _esprit fin_, honigonradet.
+=Fin=, _voila la fin_, neto hodokta; _ la fin, enfin_, nenhon.
+=Finir=,
+ _cela est fini_, hadegagonda;
+ _je cesse, je finis_, guennirhenha, chennirhenha, hannirhenha;
+ _j'ai fini un ouvrage_, 8akehiahi, sachiahi, hchiahi;
+ _je finis_, 8agokten, 8achokten, 8ahokten.
+=Flamand=, skanettati rhonon.
+=Flacon=, kenchta deyotoguenrhon.
+=Flaire=, _je_, hagues8ach, sach8ach, hos8ach.
+=Flambeau=, hontchichtodakk8a; _je pesche au flambeau_, gatacherarati,
+chatacherarati; _il_, hatacherarati.
+=Flambe=, _je_, haktonkota, saktonkota, haktonkta.
+=Flame=, hodonkta.
+=Fort=, _un_, outinra.
+=Forest=, _les_, garhat, _vel_ garhayen.
+=Forg=, kah8ichtonni; _je forge_, k8ichtonniaha, ch8ichtonniaha,
+hah8ichton etc.
+=Forgeron=, hah8ichtonniaha.
+=Former=, _je forme un dessein_, grihonniaha, harihonniaha.
+=Fosse=, 8ehata; _foss_, degatariagui.
+=Fouet=, ondatchok8a hechonchta; _je donne le fouet_, v. _je fesse_.
+=Fougere=,----.
+=Fouille=, _je_, ou _je fouis_, gnag8atch, chnag8atch, hanag8atch.
+=Foule=, _la_, kendiok8anen.
+=Fouler=, _je foule quelque chose_, kadgioroch, chadgioroch, hadgioroch.
+=Foulure=, _j'ai unne_, hakhakk8ahadgi, sahakk8ahad, hohokk8ahadgi.
+=Four=, _un_, ontrakkondakk8a.
+=Fourbe=, _un_, hadehorih8ahienton.
+=Fourbis=, _je_, deguechtatetha, dechechtateta, dehachtateta.
+=Fourche=, _une_, dehionhaktoguen.
+=Fourmi=, dginhonchtog8en.
+=Fourneau=, hnnhind ta.
+=Fournir=, _je fournis quelq. chose_, kehiah8e, chhiah8e, chagohiah8.
+=Fourrer=, _je fourre quelq. chose dans un lieu_, hegayata, hcheyata,
+hehayata.
+=Foye=, _le_, hot8enchia.
+=Foyer=, _le_, ontegatakk8a.
+=Frais=, hohnn; _eau fraiche_, hohnegan; _je prend le frais_,
+gatinhanochta, chatinhanochta, hatin etc; _un vent frais_, hran.
+=Fraises=, _de_, ohondadekakk8a.
+=Fraise= _de veau_, hyonra.
+=Framboises=, honadgiokk8a ohonda.
+=Franois=, tiotiaguiga.
+=Fraper=,
+ _je frape quelqu'un_, keyenta, cheyenta, chagoyenta;
+ _je frape quelq. chose_, guienta, chienta, hayenta;
+ _je frapois_, keyentakk8a;
+ _j'ai frap_, keyenti;
+ _j'avois frap_, keyentihna;
+ _je fraperai_, enkeyenta;
+ _subjonctif, je fraperois_, hakeyenta;
+ _j'aurois frapp_, 8akeyentihna;
+ _j'aurai frapp_, hakeyentik;
+ _je me frape_, gatadienta, chatadienta,hatadienta.[6]
+
+[Footnote 6: J'ai expliqu au commencement qu' tous les verbes auxquels
+on peut mettre je me, comme _je frape_, on peut dire _je me frappe_, il
+faut ajouter au devant du mot Iroquois gaded. Ex: keyenta, _je frappe_,
+gadadienta, _je me frape_.]
+
+=Fremis=, _je_, 8aguiadondakta. 8achiadondakta, 8ahayadondakta.
+=Frene=, voyez _arbre_, (ona8a; _fresne franc_, ganeron; _fresne gras_,
+kahon8a.)
+=Frere=, _mon_, guiatateguen, chiatateguen, hiatateguen, _vel_
+dehiaguiadenondera, dedgiadenondera, dehiadenondera; _mon frere cadet_,
+heguenha; _mon frere aisn_, haktehiha.
+=Fressure=, hot8encha.
+=Friand=, g8niatorich.
+=Fricasse=, _je_, garitach, charitach, haritach.
+=Frimas= _de glace dans l'eau_, 8chenra.
+=Frimas=, dehiogronda.
+=Fripon=, henenchk8ach.
+=Friponne=, _je_, gnenchk8ach, chnenchk8ach, hanenchk8ach.
+=Fris=, de8aknonkeri, desanonkeri, dehononkeri;
+ _je me frise_, degadadenonkerich, dechadadenonkerich,
+dehadadenonkerich;
+ _je frise quelqu'un_, dekenonkerich, dechenonkerich,
+dechagononkerich.
+=Frisson=, _j'ai le_, voyer _je fremis_.
+=Froid=, _il fait_, htr; _j'ai froid_, hagatorach, satorach,
+hatorach.
+=Fromage=, h8ichto chera.
+=Froment=, honadgia.
+=Front=, kendgiagu, chkendgiagu, haguendziagu.
+=Frotte=,
+ _je_, graniek, chraniek, haraniek;
+ _je me frotte d'huile_, gadiadokach, chadiadokach, hadiadokach.
+=Fruit=, hia; _il y a bien du fruit_, 8tahionni.
+=Fuis=, _je_, gateg8ach, chateg8ach; _je fais fuir_, keyateg8ata,
+cheyateg8ata, chagoyateg8ata.
+=Fum=, _boucann_, kayeng8aritti; _je fais fumer_, guieng8aritta,
+chieng8aritta, hayeng8aritta; _je fume avec une pipe_, hakrota, srota,
+harota, _vel_ gatchog8ach, chatchog8ach, hatchog8ach; _fume_, srotin.
+_Fume_, hoyeng8ara.
+=Furieux=, _je suis_, haktag8at, sattag8at, hottag8at.
+=Fusil=, gachionra; _mon fusil_, hakchonra.
+=Fusille=, _je_, kehonrah8ach, sehonra8atch, hachonrah8atch.
+=Fuyard=, _je suis_, tid8agadattonti, tidisadattonti, tithodattoti.
+
+
+ =G.=
+
+
+=Gag=, onhanhahi;
+ _je gage quelqu'un_, kenhas, chenhas, chagonhas;
+ _je parie, je gage_, deguienha, dechienha, dehayenha;
+ _gageons_, dedien;
+ _nous gageons_, dehag8ahienha, deyaguienha;
+ _vous gags_, des8ahienha, dedzihienha;
+ _ils gagent_, dehotihienha, dehienha;
+ _je gageois_, deguienhakk8a;
+ _j'ai gag_, de8aguien, _vel_ 8aguienhi;
+ _j'avois gag_, 8aguien hihna;
+ _je gagerai_, d'enguien;
+ _je gagerois_, d'aguienha;
+ _j'aurois gag_, daonguienhihna;
+ _j'aurai gag_, a onguienhik.
+=Gagne=, degadentcha, dechadentcha, dehadentcha; _on m'a gagn_,
+dehionguetchahi, dehiesatchahi, dehonhatchahi.
+=Galand=, _homme_, hehnonchera nonh8et.
+=Galette=, _pain_, horakk8aten, _vel_ dyorakk8ag8enten.
+=Galle=, _j'ai la_, hagnosserach, sanosserach, honosserach, _vel_
+haguistarennion. _Cella est par tache_.
+=Galoppe=, ktakh, chktakhe, hatakh.
+=Gand=, henniotchera.
+=Gangrenne=, _j'ai la_, tigahontzi tcha onkkrin _i.e. ma playe est
+noire_.
+=Garde=, _je_, gnonna, chnonna, hanonna.
+=Garde=, _je monte la_, gnatanonna, chnatanonna, hanatanonna.
+=Garde=, _je prend_, gachterista, chachterista, hachterista; _je n'y ai
+pas pris garde_, hiate h8aguerhi; _prend garde de etc._, ak8l.
+=Gare=, herin setta.
+=Gat=, _puant_, houtken; _gat, sali_, hetkenti; _je gate quelque
+chose_, ketkenta, chetkenta, ahetkenta.
+=Gauche=, _ ma_, skeyennogati; _ta_, cheyennogati; _ sa_, hoyennogati.
+=Gant=, ni hanenhies gna.
+=Geay=, _oiseau_, tidi.
+=Gel=, hononniano, _vel_ hononnyagen;
+ _la terre est gele_;
+ _il gele_, gachinhrahyenha;
+ _la riviere est gele_, _glace_, h8ich;
+ _je suis gel_, haguiata nonniayen, sayata, hoyata.
+=Gemeaux=, dehikhen; _nous sommes gemeaux_, deguikhen; _vous_,
+dedziken; _ils_, dehikhen.
+=Gencives=, _mes_, gnotgitakk8i, chnotgiotakk8i, hanotgiotakk8i.
+=Gendre=, hagnenhons, chenenhons.
+=Gn=,
+ _je suis_, deh8agadiatahahagui, desadiato, dehodiatoha, etc;
+ _je gene quelqu'un_, dekeyatohahach, decheyatohahach,
+dechagoyatohahach.
+=General=, _en_, hag8eguitchih8en, _vel_ g8atigag8egui.
+=Genie=, _un_, ce qui croyent qui les conduit, hoyaronchera. Voyez
+_esprit_.
+=Genievre=, _le_, onendionni.
+=Genisse=, tchichtatienha, tionhochk8aront.
+=Genou=, _le_, kontchigu, chontchigu, hontchigu; _je me mets genou_,
+degatontkta, desatontkota, dehatontkta.
+=Gerc=, _je suis_, hagguen, chognen, hahgnen.
+=Germe=, honenha; _cela germe_, hnenhta.
+=Gesticule=, _je_, degatieronnionk, dechatieronnionk, dehatieronnionk.
+=Gibier= _d'eau_, sourac chon; _gibier de terre_, gondidi chon, _vel_
+garhagonha gondidies.
+=Git=, _cy git_, to gayen.
+=Gite=, _mon_, agnakta, sanakta, honakta, _vel_ agnoncha, sanoncha,
+hononcha.
+=Glac=, kah8ichioch.
+=Glace=, _de la_, oh8ichia; _la glace est sans nege_, hogakkonh8en; _la
+fonte des glaces_, tcha ga8ichog8a.
+=Glaon=, hoh8ichiotonnion.
+=Glacierre=, _une_ heh8ichiagubrondakk8a.
+=Gland=, garitti.
+=Glaise=, _lieu ou le chevreuil et le serf aiment se trouver_,
+hohienguenchen.
+=Glande=, hsahta; _j'ai unne glande_, haksahetata, sasahetata,
+hosahetata.
+=Glissant=, dehionh8itchk8at;
+ _je glisse_, deh8ag8itchk8ach, desah8itchk8ach, dehhsitchksach;
+ _je glissois_, deh8ag8itchk8akk8a;
+ _j'ai gliss_, deh8ag8itchk8en;
+ _j'avois gliss_, deh8ag8itchk8senna;
+ _je glisserai_, endeh8ag8itchk8ata;
+ _je glisserois_, hadeh8sag8itchk8ach;
+ _j'aurais gliss_, hadehong8itchk8enna;
+ _j'aurai gliss_, dehong8itchk8enk;
+ _je glisse exprs_, hegatonh8isech, hechatonh8isech, hehatonh8isech.
+=Glorieux=, gnay, chnay, hanay.
+=Glouton=, hniatorieh.
+=Glu=, osechta.
+=Glue=, _je_, kesechtahack, voyez _gomme_.
+=Gobelet=, heneguirhata tiot8enonni.
+=Goguenard=, _je suis_, hag8ennores, sah8ennores, hoh8ennores.
+=Gme=, osechta; _je gomme_, kehechtahach, chchechtahach, hasechtahach.
+=Gorge=, _ma_, gueniarigu, cheniarigu, honiarigu; _j'ai quelque chose
+dans la gorge_, onguechti; _unne gorge_,----.
+=Gourmand=, honiatorieh.
+=Gouter=, _je goute quelque chose_, gatenieutenha, _vel_ guektonk.
+=Goute=, _je ne vois goute_, hiate kkenha, hiate chkenha, hiate
+haguenha.
+=Goutte=, _unne_, skassarata.
+=Gouverner=, _je gouverne un canot_, deguennidenh8ata, dechennidenh8ata,
+dehennidenh8ata.
+=Grace=, _je fais_, ketinrh, chetinrh, chagotinrh.
+=Grace=, _j'ai bonne_, haguiatahiensti, sayatahiensti, hoyatahiensti.
+=Grain= _de bled_, dziennenhata.
+=Graine=, honenchta.
+=Graisse=, _de la_, hoh8ichia.
+=Graisse=,
+ _je me_, gadokach, chadokach, hadokach;
+ _je graisse quelque chose_, knkach, chnkach, hanokach;
+ _je graisse quelqu'un_, kenokach, chenokach, chagonokach;
+ _graiss_, kanokah8i.
+=Grand=
+ _homme_, hanenhies;
+ _je suis grand_, gnenhies, chenenhies, hanenhies,
+ _grand_ (_long_,) hons;
+ _grand_ (_et gros_,) goh8anen;
+ _je suis aussi grand que toi_, sadedinenhies;
+ _je suis aussi grand que lui_, sadehaguinenhies;
+ _il est aussi grand que toi_, sadedginenhies;
+ _il est aussi grand que lui_, sadehinenhies;
+ _nous sommes de mme grandeur tous trois_, saded8anenhiedgis.
+=Grandeur=, _ma_, tcha niga; _ta_, tcha nicha; _sa_, tcha nihra.
+=Grape=, skentok8ata.
+=Grapin=, dehiont8ichnendakta.
+=Gras=, ossen; _je suis gras_, hagassen, sassen hossen.
+=Gras=, _le gras de la gambe_, osnonna.
+=Gratter=,
+ _je me gratte_, gatketach, chatketach, hatkedach;
+ _je gratte quelq_, kekedach, chekedach, chagokedach;
+ _je gratte une peau_, kogonch, chogonch, rogonch;
+ _peau gratter_, hiogonh8ero.
+=Gratis=, _je donne_, g8ati skehion.
+=Grav=, kayanati; _je grave_, guianata, chianata, hayanata.
+=Gr=, _de mon bon gr_, hagrih8ihosek, horih8ihosek, sarih8ihosek.
+=Grle=, hncha; _il grele_, houvcharonkondies.
+=Grenne=, honinchta.
+=Grenouille=, sk8arak.
+=Grez=, _du_, _pierre_, hiotink8a.
+=Gril=, ondeskondakk8a.
+=Griller=, kentchidach, chentchidach, hahentchidach; _cela est grill_,
+kahentchitah8i.
+=Gris=, hohessa hen; _j'ai les cheveux gris_, kouhratin, chonhratin,
+ahonhratin.
+=Grimace=, _je fais la_, degatkoncharonnionch.
+=Grincer=, _je grince les dents_, degutnodgiatahionch, dechadnod etc,
+dehadnod etc.
+=Grive=, tchichkagak.
+=Gronder=, _je gronde quelqu'un_, kedach8ahens, chedach8ahens,
+chagodach8ahens.
+=Gros=, goh8anen.
+=Groiselle=, honadgiokk8a.
+=Grosse=, _je suis_, gnri, chneri, hanri.
+=Grossier=, hod; _je suis_, haguidi; _tu es_, saind.
+=Grossis=,
+ _je_, (_je deviens gros_,)8akkoh8anenkh, chkohs8nenkh,
+hakkh8anenkh;
+ _je grossis quelque chose_, kekohanata, chkohanata, hakohanata.
+=Grue=, tarera.
+=Gu=, __, dehiontchot8ach.
+=Guenon=, guennonha, _vel_ ong8... gakonchondakk8a.
+=Guespe=, hnakkonda.
+=Guerre=, _la_, honodaguettat; _je vas en guerre_, gareg8ach, sareg8ach,
+hareg8ach.
+=Guri=, _je suis gueri_, s8agadon, dzisadon, shdon, vel onhatedgienhi;
+_je gueris quelqu'un_, kedgieus, chedgiens, chagodgiens.
+=Guette=, _je_, deh8agnenrayen, desanenrayen, dehonenrayen.
+=Gueule=, v. _bouche_.
+=Gueux=, _je suis_, degatonhonkariakch, desatonhonkariakch, dehatonhon
+etc.
+=Guese=, _je_, knegahn, chnegahn, hanegahn.
+=Guide=, dehaha hakk8a.
+=Guide=, _je_, degahahakk8en hatie, dechahahakk8en etc, dehahahakk8en.
+=Guimauve=, herbe,----.
+
+
+ =H.=
+
+
+=Habile=, _je suis_, gmeyennio, cheyenni, hayennio.
+=Hall=, _exclamation_, h gu.
+=Habiller=,
+ _j'habille quelqu'un_, kehiatah8ita, cheyatah8itta, chagoyata;
+ _je m'habille_, gadiatah8ita, chadiatah8ita, hadiatahsi.
+=Habit=, _mon_, gatiatah8itchera degananeta, satiatah8itchera,
+htiata8itchera.
+=Habitant=, hayent8ach.
+=Habite, j'=, guennagueratch, chennagueratch, hennagueratch.
+=Habitude=, _c'est mon=, toniguiennoden, toni chiennoden, toni
+hayennoden.
+=Habituer=, _je m'habitue quelque chose_, haguiendetchkon,
+sayendetchkon, hoyendetchkon.
+=Hable=, _je_, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.
+=Hache=, ask8echia; _ma hache_, hagask8echia, sask8sechia, hosk8echia.
+=Hache=, _je_, dekritta, dechritta, deharitta.
+=Hair=,
+ _je hais quelque chose_, guech8ahens, chech8ahens, hach8ahens;
+ _je hais quelqu'un_, kech8ahens, chech8ahens, chagoch8ahens.
+=Hal=, _je suis_, hakrak8aritti, sarakk8aritti, hrakk8aritti.
+=Haleine=, _mon_, gatonrits, chatonries, hatonries, _vel_ hagonrichera,
+chonrichera, ahonrichera; _je prends halene_, degadonricheratironta,
+dechadonri, dehadonri; _ il ne fait pas une halene de vent_, hiata
+tkaartha; _je suis hors d'halene_, gatonriakta, chatonriokta,
+hatonriokta.
+=Hameon=, gachah8inontchera.
+=Hanche=, _la_, tcha gatnit chokta.
+=Hanneton=, hnh8a.
+=Hanter=, _je hante quelqu'un_, keyerondarha, heyerondarha,
+chagoyerondarha.
+=Harang=, chonh8a.
+=Haranguer=, n'heh8ennotati, sonk-hah8ennotati; _je harangue en
+conseil_, haguetaa kahachera gonh8a; _je harangue dans le village_,
+koh8ennototi, ch8ennotati, hah8ennotati.
+=Hardes=, _mes_, gasseronniatha, chasseronniatha, hasseronniatha.
+=Harcele=, _je_, deguechkenheyata, dechechken, dechago.
+=Hardi=, _je suis_, hiachtente (_i.e. de rien_) haguidateronha (_je n'ai
+peur_.)
+=Hargneux=, agad8ennori, sah8ennori, hah8ennori.
+=Harpon=, dehiotgionda hechta; =je pesche au harpon_, gatecheg8aharonk,
+chatecheg8a, hatecheg8a.
+=Hazard=, _par_, g8ata hadienra.
+=Hater=, _se_, deh8aknon8ariahen, desanon, dehonon, voyez _depescher_.
+=Haure=, ontonh8iniondakk8a.
+=Hauss=, degensechti, _vel_ hentkenkatati; _je hausse_, hentken (_i.e.
+en haut_) kraha (_je leve_), chraha, hahraha; _je me hausse_, hentken
+gadatraha, chadatr etc, hadatraha.
+=Haut=, hentken.
+=Hauteur=, _ma_, tcha ni knenhies, chnenhies, hanenhies.
+=Hauteur=, _montagne_, onondahra.
+=Haut= _mal_, _je tombe du_, akehontahas, sachontahas, hchontahas.
+=Haye= _d'pine_, dehioh8iktaronh8a.
+=H=, _intergection_, ahi.
+=Hebet=, _je suis_, haguid, saind, hd; _je rend hbet_, kedechta,
+chedechta, chagodechta.
+=Hellebore=,----.
+=Hemoragie=, dehinionkas.
+=Hennir=, _je hennis_, degarsint8ach, decharsint8ach, deharsin.
+=Herbe=, hah8ennokkera.
+=Herce=, _unne_, deganodgionda gassereta.
+=Heriss=, dehononkeri.
+=Herisson=, honhta.
+=Hermaphrodite=, hehron enerta.
+=Heron=, honiniassag8aton.
+=Hesiter=, _je hesite faire quelque chose_, a sonte hagad8ennondag8en,
+chad8en etc, had8en etc, gadouennokta, chad8ennokta, had8en; _je hesite
+en parlant_, tchagataa, tcha sataa, hotaa.
+=Hestre=, hoskenra.
+=Heure=, ils ne comptent point les heures.
+=Heure=, _tout l'heure_, onkken, _vel_ onh8a, _vel_ kendgik; _si la
+chose est pass_, achiadgik. _A la bonne heure_, _tant mieux_,
+dehianerinha.
+=Heureux=, _je suis_, haguitenri, saintenri, gotenri.
+=Hibou=, keka.
+=Hier=, hachet; _avant hiers_, chichetek.
+=Hirondelle=, dgironhiori.
+=Histoire=, garih8a; _je conte une histoire_, gatoriaha, chatoriaha,
+hatoriaha.
+=Hyvers=, kocheragu;
+ _au milieu de l'hyvers_, kocherahen;
+ _le commencement de l'hyvers_, hocherakta;
+ _le fin de l'hyvers_, hocheraguenhiata.
+=Hyverne, j'=, gadocheriak, chadocheriak, hadocheriak.
+=Hola=, _assez_, onen, _vel_ ak8i, _ne fait pas_.
+=Homme=, ong8e; _je suis homme_, hagong8, chong8, rong8; _il est
+homme mentir_, on tourne, _il est homme qui menteroit_, ahennoyenta
+tchanihayadoten.
+=Honorer=, _j'honore quelqu'un_, kerakk8a, cherakk8a, chagorakk8a.
+=Honte=, _j'ai_, gatehens, chatehens, hatehens.
+=Hontoye=, _je_, keyatehata, cheyatehata, chagoyatehata.
+=Hoquet=, _j'ai le_.
+=Horloge=, _unne_, garakk8ichiak.
+=Horreur=, _cela fait_, httag8at.
+=Horrible=, deyodenonhianitti, _vel_ sanigonkenheyat.
+=Hors=, _dehors_, aste; _je mets quelqu'un dehors_, keyaditkench,
+cheyaditkench, chagoysiditkench.
+=Hoste=, _mon_, 8aguion (_j'arive_) tcha (_dans_) hononchiayen (_sa
+cabane_) _ton_, 8acheon (_tu_) etc; _son_, 8ahayon (_il arive_) etc.
+=Hue=, _je fais la hue_, dekeyadondarikta, decheya, dechago.
+=Huit=, tegueron.
+=Huile=, hna.
+=Huile, j'=, gnokach, chnokach, hankach; _huile_, ganonkah8i.
+=Humect=, kananah8enta, hananah8enta.
+=Humeur=, _je suis de mauvaise humeur_, degatariendokch, dechaterien
+etc, dehaterien; _je suis de bonne_ _humeur_. hagnigonronh8esk8ak;
+_c'est mon humeur_, toni knigonrotin.
+=Humide=, hout chatenhi.
+=Hup=, hostserta, hogokgihra.
+=Hurle=, _je_, _comme un loup_, garkentat, charkentat, harkentat.
+=Hydropique=, haguiadoh8a, sadiadoh8a, hodia etc.
+=Hypocrite=, krih8i h8sti hen.
+
+
+ =I=.
+
+
+=Jabot=, honiata.
+=Jadis=, hrih8a gyon.
+=Jaloux=, _je suis_, hagakkahrin, sakkahrin, okkahrin.
+=Jamais=, hia h8enton.
+=Jambe=, hononda; _le gras de jambe_, osnonna; _le devant de jambe_.
+=Janvier=, le mois de, v. au supplement Mois, (dziotaragona.)
+=Japper=, _je jappe comme un chien_, kahhiaha, channiaha, hanniaha.
+=Jardin=, kahient8i.
+=Jargon=, _mon_, nig8ennodin, nich8ennoden, ni hah8ennoden.
+=Jarret=, guiattigu, chiattigu, hoyattigu.
+=Jaune=, hotgikk8arogon; _je rends jaune_, hotgikk8a ni8t gassoch.
+=Javelot=, ils ne le connoissent point.
+=Jaunisse=, _j'ai la_, deh8aguechkennadiagui, desachkenna, dehochkenna.
+=Ici=, tonin; _par ici_, tonen hag8a.
+=Ide=, _c'est mon ide_, neto ni 8aknigonrotin; _je change d'ide_,
+deskagadat nigonratenionch.
+=Je= ou _moi_, hi.
+=Jai=, (_avoir_), 8aguien, sayen, hoyen.
+=Jesuitte=, hatit gienstadgi.
+=Jesus=, Hisss.
+=Jet= _de pierre_, tcha ni gasseres hagonenhiondi.
+=Jetter=, _je jette quelque chose_, gadion, sadion, hodion; _je jette
+des pierres quelqu'un_, kenenhiohiag8ach, chenenhio etc,
+chagonenhiohiag8ach; _je jette quelqu'un par terre_, keyah8endahechta,
+cheyahsendahechta, chagoyah8enda etc.
+=Jeu=, kahienda.
+=Jeuner=, _je jeune expres_, haguendondietti, sayendondietti,
+hayendondietti; _je jeune de force_, gatonkariakch, chatonkariakch,
+hatonkariakch.
+=Jeune= _homme_, hakchatasse; _jeune fille_, ekchatasse.
+=Ignore, j'=, hakkoudonk, sakkondonk, hokkondonk.
+=Ignorant=, _je suis=, hiachtente guehienk, chehienk, hahienk.
+=Il=, pronom ne s'exprime ordinairement point. _Ou est il?_ kanen
+thenderon; _il est la_, t thenderon.
+=Ile= ou ISLE, ka8enno; _dans l'isle_, ka8ennagu; _au bout de l'isle_,
+tcha hot8ennokta.
+=Image=, kayatonchera hyataa.
+=Imagine, j'=, guennonk tonnionk, chenonk tonnionk, hononkton.
+=Imbecille=, hiate honigonrata.
+=Imite, j'=, kenagueranik, chenagueranik, chagonagueranik.
+=Immobile=, hiate hotoria heronk.
+=Immodeste=, hiate hotehens.
+=Imparfait=, _qui n'est pas fini_, ason te 8adeyennichiahi; _plein de
+dfauts_, ti 8ahetken hayata hien tati.
+=Impatient=, honak8enchkon, _vel_ dehateriendokch.
+=Impatienter=, _je m'impatiente_, degateriendokch, dechate etc,
+dehaterien
+=Impitoyable=, hiate hodanitenron.
+=Importe=, _cela_, garih8anoron; _q'importe_, tocheg8a, _vel_ hah8eri
+hati.
+=Importun=, _je suis_, akonhachon, sahonhachon, hahonhachon.
+=Importune, j'=, keyehonchterha, cheyahonchtaha, chagohonchterha.
+=Impression=, _cela fait impression_, gonigonragonh8ah8asens.
+=Imprudent=, hiate dehayatoretta.
+=Impudent=, hiate haterakk8a.
+=Impudique=, hontehinadonehkon.
+=Incapable= _de etc_, godgihoha.
+=Incertain=, _je suis_, hate haktoguensek, satoguensek, hotoguensek.
+=Incessamment=, onen g8ato.
+=Incision=, _je fais une_, degorinha, dechorinha, dehorinha.
+=Incise, j'=, keyatarichta, cheyatarichta, chagoyata etc.
+=Incommode=, hah8entonniat.
+=Incommoder=, _j'incommode quelqu'un_, keyodatch, cheyodatch,
+chagoyodatch.
+=Inconnu=, hiate honigonrayendas.
+=Incorrigible=, hiate had8ennahakk8a.
+=Incredule=, hiate hatondatch, _vel_ hiate horih8ioteronnia.
+=Inculte=, ason te kahient8i.
+=Indevot=, hiate horih8ihi8sti.
+=Indifferent=, hiate hachniach.
+=Indigne=, 8ahetken.
+=Indigestion=, _j'ai une_, guennaktiach, chennaktiach, hennaktiach.
+=Indiscret=, hakrih8agayen, sarih8agayen, hri8agayen.
+=Indocile=, horih8ahetken.
+=Indolent=, hnoronsek.
+=Industrieux=, ag8egui nh hayenk.
+=Inegal=, dehiote hen.
+=Inpuisable=, hiate hah8et ha ondokten.
+=Inevitable=, totchi hiah8enhi.
+=Inexorable=, hiate hatanitenrh.
+=Infanterie=, hatiskenraguettat hektaguchon hennes.
+=Infatigable=, hiate ta dehachkenheyons.
+=Infect=, 8tkenkagras, _vel_ gasennahetken; _j'infecte_, kehiass8atta,
+cheyass8atta, chagoyas8atta.
+=Infiniment=, hag8ech.
+=Infirme=, _je suis_, haguetgiha, satgioha, hotgioha.
+=Informer=, _je m'informe_, herih8a nondonk, cherih8a nondonk, chagori;
+_j'informe quelqu'un_, v. _j'avertis_.
+=Infuser=, _je fais_, gnanah8enta, chnanah8enta, hananah8enta.
+=Ingenieux=, ag8eguinhehayenk.
+=Ingrat=, hiat hennonk tonnionk tchani onh8entenrhekk8a.
+=Inhume, j'=, kenontahach, chenontahach, chagonontahach.
+=Injures=, _je dis des injures_, kenanicherong8ach, chenanicheron etc,
+chagonaniche etc.
+=Inhuman=, v. _cruel_.
+=Innocent=, _il est_, hiat herih8a nerag8en--onh8arih8ahechtina (_de ce
+dont on la accus_.)
+=Inquiet=, _je suis_, hiate aknigonrisek.
+=Insens=, voyez _fol_.
+=Insolent=, _je suis_, hakrih8agate, sarih8agate, horih8agate.
+=Instant=, tchan8a honissha; _ l'instant_, tok g8ato.
+=Instruire=, _j'instruis quelqu'un_,
+kerihoriennik, cherihoriennik, chagorihoriennik.
+=Insulter=, _j'insulte quelqu'un_, hadekeyeronnionk, hadechey,
+hadechagoyeron etc.
+=Interess=, _je suis_, hasgasteniaron, _vel_ deh8aknonhianiek.
+=Interprette=, chagoh8ennagaadatch.
+=Interprette, j'=, krih8agadatch, chrih8agadatch, hari8agadatch.
+=Interieurement=, haknigonragonh8a.
+=l'Interrogation= s'exprime en mettant ken la fin du mot suivant.
+Ex: _Es ce toi_? isken? _cela est il bien_! netken, _vel_ 8hianerken.
+=Interroge, j'=, keyarondonk, cheyarondonk, chagoyarondonk, _vel_
+kerih8atakk8ach, cherih8a, chagorih8a.
+=Interromp, j'=, kerihoriennik, cherihoriennik, chagoriho etc.
+=Intime=, _mon intime ami_, onguiatsi, dziatchi, hnatchi.
+=Intimid=, onhatchanitti; _j'intimide_, keyatetchanitta, cheyatet,
+chagoyatet.
+=Intrepide=, hah8eriat.
+=Introduis= _quelqu'un_, kederonn, chederonn, chagoderonn.
+=Invectiver=, voyez _injurier_.
+=Inventer=, _j'invente une histoire_, gri8acheronniaha, chrih8a etc,
+harih8a etc.
+=Investis, j'=, 8atk8ahg8a, dech8aheg8a, dehohahg8a.
+=Invincible=, _je suis_, hiate hah8et onknnanianik.
+=Invisible=, hiate hoguent.
+=Inviser=, _j'invise d'un repas_, kenonkh, chenonkh, chagononkh.
+=Inutille=, dont on ne se sert pas, hiate hechta; _cela est inutile,
+c'est en vain_, hiatarh8aton.
+=Joyeau=, _joyeau_, kanenhia noron.
+=Joindre=, _je joins une chose unne autre_, degraneguenha,
+dechraneguen, dehara etc; _cela est joint_, degaraneguen.
+=Jointure=, _une_, deyossondera.
+=Joli=, hi, _vel_ kattag8ahi.
+=Jonc=, hnda.
+=Joe=, _la_, kioguensagu.
+=Joe=, _je_, deguienha, dechienha,dehayenha.
+=Jongle=, _je_, gatadotha, chatadotha, hatadotha, _vel_ keyatkatt8ach.
+=Jouet=, _il sert de_, onhatentoriata.
+=Jour=,
+ _le_, 8end;
+ _il fait jour_, ourhenhi;
+ _le point du jour_, 8rhenguetdzik;
+ _long jour_, 8endes;
+ _jour court_, nih8endag8aha;
+ _un jour_, s8endata;
+ _tous les jours_, chetechon;
+ _mes jours finissent_, ongadondoktas;
+ _je donne le bon jour_, kenonronk8anionk;
+ _tu_, chenonronk;
+ _il_, chagononronk8a.
+=Journe=, _le chemin d'une_, hehioyondakk8i.
+=Joyeux=, _je suis_, haknigonrana8en, sanigonrana8en, honigonrana8en.
+=Irresolu=, _je suis_, de8nigonragu, desanigon etc, dehonigon.
+=Irrit=, honak8enhi; _j'irrite_, kenak8atanik, chenak8atanik,
+chagonak8atanik.
+=Isle=, kah8ennio; _ l'isle_, kah8ennagu.
+=Juger=, _je juge quelqu'un_, keyad8endetha, cheyad8en etc, chagoyan8en.
+=Juillet=, (hiarigona.)
+=Juin=, (ichakka.)
+=Jumeaux=, dehickhen; _nous sommes jumeaux_, dedikhen, dedgikhen,
+dehikhen.
+=Jupe= ou _braguet_, kak8aa.
+=Jusques la=, tononh8; _jusques quand_, 8entonk; _jusques
+present_, tok hanen; _jusques moi_, tcha hikta.
+=Juste au corps=, degananta.
+=Juste=, _tout juste_, netdzik, netodzik; _fusil juste_,----; _cela
+est juste_,----.
+
+
+ =L=.
+
+
+=La=, article,----.
+=L=, adverbe, tonen; _par l_, to hag8ati; _l ou je suis_, tcha
+guideron; _de l_, t; _par l_, nen hag8a.
+=Lac=, ganiatar; _le long du lac_, ganiatahaktati.
+=Laboure=, _je_, guettakarhat8ach, chettakar etc; hohettakar etc.
+=Lache=, _dete du_,----; _je suis lache_, _peureux_, haguidoguer,
+saindoguer, hodoguer.
+=Ladre=, _je suis_, hagnion, sanion, honion.
+=Laid=, _je suis_, haguetken, chetken, hahetken.
+=Laine=, _de la_, hogonnh8a.
+=Laisse= _cila_,
+ _ny touche pas_, satka;
+ _je laisse quelque chose expres dans un lieu_, _ou je laisse
+garder_, gatakk8anayenha, chatakk8a etc, hatakk8anayen;
+ _je laisse chapper_, skeniaguenta, tcheniaguenta, shaniaguenta;
+ _je laisse_, _je permets_, kkahienha, chkahienha, hakkahienha;
+ _je laisse_, _j'abandonne_, voyez _abandonner_;
+ _je laisse par oubli_, gnigonrhenha, chnigonrhenha, hanigonrhenha.
+=Lait=, _du_, hononrachia.
+=Lame=, _une_, gahionta.
+=Lamente=, _je me_, degassint8ach,dechassint8ach, dehassiuta etc.
+=Lampe=, _unne_, hehnarakk8a, kahachera.
+=Lance=, _une_, gacheg8a rohaa.
+=Lance=, _je_, 8agadies, hsadies, hehdies.
+=Lancette=, dehiondadenint cha hechtakk8a.
+=Langue=, hnacha.
+=Langage=, _mon_, nig8ennoden, nich8ennoden, nihah8ennoden; _je parle un
+autre langage_, gad8ennondakk8a, chah8ennon etc; had8ennondakk8a.
+=Languis=, _je_, hagronhiaguens, saronhiaguens, hronhiaguens.
+=Lapide=, _je_, onenhia keriotta, cheriotta, chagoriotta.
+=Lapin=, sk8ahen.
+=Lard=, k8ichk8ich hdonsera.
+=Laquais=, onhanhas.
+=Larde=, _je_, degah8esta hodonsera, dechah8esta, dehah8esta.
+=Large=, _toffe_, dehionihes, _vel_ hatag8enta.
+=Larme=, oukassera; _verse des larmes_, kkasseraris, chkasseraris,
+hakasseraris; _j'essuie les larmes_, kekasserag8eh8ach, chekassera etc,
+chagokassera.
+=Larron=, hanensk8ach.
+=Las=, _je suis_, hadeh8agueradietti, desaradietti, hadehoradietti.
+=Lasser=, _je me lasse_, hadegradietta, hadecheradietta, hadeharadietta.
+=Lav=, hiohar; _je lave_, goharech, choharech, hoharech.
+=Lavement=, _je donne un lavement par le cul_, hetchigaragonh8a
+keneganhont8ack.
+=Laurier=, hahennagras, _vel_ hatatiach.
+=Laxatif=, dygdia tongottakk8a.
+=Le=, l'article _le_, _la_, _les_, ne s'exprimepoint en Iroquois, on met
+cependant quelque fois le mot chou apres celui dont il s'agit. Example:
+kanadgia, _la chaudierre_; kanadgiachon, _les chaudierres_; _le long_,
+haktati.
+=Leche=, _je_, keganentch, cheganentch, haganentch.
+=Leger=, nih8kecht chayonha.
+=Lendemain=, _le_, honsahi8rhenha.
+=Lent=, _je suis_, haguiadachayen, sayadachayen, hoyadachayen.
+=Lendes=, _des_, hotginhontk8a.
+=Lequel=, chonnonk, _vel_ kanen ni hayata.
+=Lettre=, _j'ecris une_, keyiatonsek, cheyatonsek, chagoyatonsek.
+=Lev=, _il s'est_, hotkenh8i; _je me leve_, gatkenhach, chatkenhach,
+hatkenhach; _je leve quelque chose_, deguekk8ata, _vel_ deguek8a,
+dechek8a, dehak8a; _je leve une hache_, keyatchatong8asek.
+=Levre=, _la_, hechk8aa.
+=Levraut=, tahonta neguen 8st8achia.
+=Leurs=, ononrhe ona8en.
+=Lezard=, totich.
+=Liard=, arbre, skarok, _vel_ chkarok.
+=Liberal=, _il est_, hotiesen; _je suis_, hagatiesen; _tu es_, satiesen.
+=Libre=, _je suis_, gatat8ennio, chatat8enni, hatat8enni.
+=Li=, kahrito; _je lie quelque chose_, knerinch, chnerinch, hanerinch;
+_je lie quelqu'un_, kecharontha, chagocharonta; _un homme lie_,
+hachanonda.
+=Lien=, henerinchta.
+=Lierre=,----.
+=Lieu=, _en quel lieu_? kanen.
+=Lievre=, tahonta naguen.
+=Ligne= _ pescher_, ontchirokk8a; _je pesche la ligne_, atchiroch,
+chatchiroth, hatchiroth.
+=Liguer=, _se_, _il se sont ligus_, 8atondiechta.
+=Limaon=, ganonchisser.
+=Lime=, heranietta.
+=Lime=, _je_, granick, chranick, haranick.
+=Linge=, kagarinha.
+=Liquide=, hnanah8en.
+=Lis=, _je_, de8akiatoncherag8aritti, desaya etc, dehoyaton etc.
+=Livre=, kahiatonchera.
+=Livre=, _poids_, skatkoncherata.
+=Livrer=, voyer _donner_.
+=Loger=, _je loge la_, tnin 8agnonchiahien, sanonchiahien, hononchia.
+=Loin=, hinon; _tres loin_, hinon gna.
+=Loisir=, _je n'ai pas le_, haguiodch, sayodche, hoyodch.
+=Long=, hous; _tu es long faire_, chiod tingui tcha chonniaha, _vel_
+sachayen; _la longue_, _il fera la longue_, nhenheronniag8a; _tout du
+long_, haktatiha, _tout le long du bord_, haktati.
+=Longtemps=, honiss.
+=Lorsque=, toqu; _pour lors_, togu.
+=Lot=, _un_, kayakonk; _je fais les lots_, guiakonk, chiakonk, hayakonk.
+=Louche=, _je_, kkakkarinhr, chkakkarinrh, hakakka etc.
+=Louche=, hagakkarinhr.
+=Loue=, _je_, _je gage_, ongnenniasek, (_on me prete_) ekkariakch, (_et
+je payerai_); hesenniasek (_on te prete_) enchkariak; onhenniasek (_on
+lui prete_) enhakariak.
+=Loe=, _je_, _je donne des louanges_, dekerincharoiik, decherinsaronk,
+dechagorin etc.
+=Loup=, tahionni.
+=Loutre=, sk8ayen.
+=Lourd=, hoyadakcht.
+=Louppe=, htzikkota.
+=Luette=, _la_, ogoncta.
+=Luisant=, teyostatek; _cela reluit_, deyoserennatek.
+=Lumierre=, deyorhatek.
+=Lune=, _la_, karakk8a sonrekha; _croissant de la lune_, asonte
+dgioterakk8ichiahi; _plein de la lune_, dgioterakk8ichiahi; _decours de
+la lune_, sagarakk8atton.
+=Lunette=, hatkonchotchera hgrha.
+=Lutter=, _je lutte_, degatatienaonch, dechatatiena etc, dehatatina
+etc.
+=Luxurieux=, henhroncheranonh8.
+=Lui=, ahonrha; _elle_, ahonha.
+
+
+ =M=.
+
+
+=Ma=, _mon_. Le pronom _ma_, _mon_, s'exprime comme je l'ai dit au
+commencement de mme que le verbe possessif _j'ai_ par les lettres hak,
+qu'on met audevant de la chose, appartenant la place des deux
+premieres qui composent le mot simple. Ex. gahonha, _un canot_;
+hakkonha, _mon canot_; gachionra, _un fusil_; hakchionra; _mon fusil_.
+=Mach=, deh8atehkahon; _je mache_, degatchkata, dechatchkata,
+dehatchkata.
+=Machoire=, _la_, hoyoguensa.
+=Madame=, hotonhissen. _Madamoiselle_,----.
+=Madrier=, och8engaa.
+=Magazin=, tcha ontenninonta.
+=Mai=, _un_, kaninharta.
+=Mai=, le mois de, voyez supp. mois, (ganerattogona.)
+=Maigre=, _je suis_, hagati8en, chati8en, hti8en.
+=Main=, _ma_, kechotta, chechotta, hachotta; _je serre avec la main_,
+guiena8akonk.
+=Maison=, _ma_, haknonchiayen, sanonchiayen, hnonchiayen.
+=Maitre=, _je suis maitre de quelque chose_, g8enni, ch8enni,
+hah8enni, _vel_ hi hagah8en, is sa8ea, aonrha hoh8en; _je me fais le
+maitre_, _je m'approprie_, gadad8enniochta, chatad8en, hatad8en.
+=Mal=, _j'ai_, hagnonhaktanik, sanonhaktanik, hononhaktanik.
+=Malade=, _je suis_, haguenhraras, sanhraras, honhraras.
+=Maladie=, _tout maladie generalle_, ganonchi8tarines.
+=Mal ais=, onhit.
+=Maladroit=, _je suis_, haguenhis, sanhis, onhis.
+=Malfait=, (_quelque chose_), konhihi; (_quelqu'un_), hayata hetken.
+=Male=, _unne_, kahonchera.
+=Mle_, hatgna.
+=Malgr= _moi_, dehonharahiadakk8a;
+ _malgr toi_, diesarayadakk8a;
+ _malgr lui_, thon harayadakk8a.
+=Malheureux=, _je suis_, gaterass8a hetken; _tu_, chaterass8a;
+haterass8a.
+=Malhabile=, _je suis_, hagueyennahetken, cheyenahetken; _il_, hayena.
+=Malicieux=, _je suis_, hagrih8ahetkeri; _tu_, chrih8a; _il_, harih8a.
+=Maltraiter=,
+ _je maltraite_ (_de parolle_), kedach8ahens, chedach8ahens, chagoda
+etc;
+ _je maltraite_ (_de coups_), kekarioch, chedarioch, chagodarioch.
+=Mamelles=, gononrachiagu.
+=Manche=, _un_, hh8ennohahokk8a.
+=Manche=, _unne_ skanintchagaratti.
+=Mander=, _je mande quelqu'un_, hekenonkhi, chenonkhi, chagononkhi.
+=Mang=, hgui, _vel_ hgarien; _je mange_, higuekch, hichekch, hihekch,
+_vel_ gatekonia, chatekonia, hatekonia; _bon manger_, hgah8i; _je
+donne manger_, kedgientanik, chedgientanik, chagodgien etc; _je fais a
+manger_, gatkastonk, chatkastonk, hatkastonk.
+=Manier=, _je manie_, _je touche_, 8aguina, 8achina, 8ahayna.
+=Manquer=, _je manque de_, haguih8as, sayh8as, hyh8as; _je manque
+mon coup_, sagatt8atta, sachatt8atta, sahatt8atta; _ny manque pas_,
+hak8i sanigonrhenha.
+=Marais=, _un_, 8chaguendayen, _vel_ kahentayen.
+=Marchand=, hatendinonk.
+=Marchandises=, hontenninonta, _vel_ hatak8ennia.
+=Marcher=,
+ _je marche_, higu, hiches, hires;
+ _je marchois_, higuesk8a;
+ _j'ai march_, 8aguetti;
+ _je marcherai_, hengu;
+ _subjonctif_, _je marcherois_, ahigu;
+ _j'aurois march_, ahonguettihna;
+ _j'aurai march_, ahonguettik;
+ _il marche de bonne grace_, hayani;
+ _je marche vite_, gnianore;
+ _tu_, chianore;
+ _il_, hayanore;
+ _je marche doucement_, skenonhigu, chkenonhigu, chkenonhires.
+=Marche=, _une longue_, hahis.
+=Marche=, _degr_, heratinchta.
+=March=, _ bon_, 8atiesen.
+=Marecage=, nikentaha.
+=Mareschal=, garondanenk8ik... dehattakonniennik.
+=Mari=, _un_, kanakk8a.
+=Mari=, honiagni; _marie_,----.
+=Marie=, _je me_, haguenniakch, saniakch, honiakch; _je me demarie_,
+sagadekachionch, hagueniaguihna.
+=Marmite=, deganontonta.
+=Marqu=, kayanati; _je marque_, guianata, chianata, hayanata.
+=Marraine=, _ma_, hakchennah8i.
+=Marri=, _je suis_, skatatreh8atta, tchatatreh8atta, shatatreh8atta.
+=Mars=, mois de, v. supp. mois, (tichkona.)
+=Marte= ou _martre_, tchrannoha.
+=Marteau=, heh8ahechta.
+=Masque=, ontkonchorechta.
+=Masque=, _je me_, gatkonchorech, chatkonchoreck, hatkonchrech,
+=Massacr=, onhanon8ariakon; _je massacre_, kenonh8ariakonk,
+chenonh8ariakonk, chagonon8ariakonk.
+=Masse= ou _massue_, kadgikk8a.
+=Masson=, hanonchonniaha, _vel_ hastenronniaha.
+=Mast=, _un mast de canot_, harontodakk8a.
+=Matelas=, _un_, honnisorakk8a.
+=Mte=, _je mte en canot_, grondota, chrondota, harondota.
+=Matelot=, 8sechtogon 8ng8.
+=Matin=, _le_, ourhenhigu.
+=Matine=, _la_, h8rhenhigu ha.
+=Matinal=, hay h8ata.
+=Matou=, tagos.
+=Matrice=,----.
+=Mauvais= _ mange_, 8ahetken hahiek; _mauvais_, parlant d'un homme,
+hahetken; _mauvais_, parlant de quelq. chose, hetken.
+=Mechant=, v. _mauvais_.
+=Meconnoissant=, v. _ingrat_; _je meconnois quelqu'un_, hiate skeyentes,
+hiate tcheyentes, hiate tchagoyentes; _je me meconnois_, hiate
+skatadientes.
+=Mecontent=, hiat hnigonrisek.
+=Mecontente=, _je_, skenigonrat8atta.
+=Medecin=, hatedgiens. Voy. lesupplement. (Medecinne, hononk8atchera.)
+=Medecine=, _je_, kenonk8atcheranont8ach, chenonk8atchera, chagononk8at
+etc.
+=Medis=, _je_, keh8enntas, cheh8enntas, chagoh8enntas.
+=Medisant=, chagoh8ennotachkon.
+=Mefie=, _je me_, hagatenhaha, chatenhaha, hatenhaha.
+=Mefiant=, _je suis_, hagarhar, sarhar, harhar.
+=Megarde=, _je l'ai fait par megard_, hiase h8aguetti.
+=Meilleur=, na ne oga8i, _vel_ na ne 8yanere.
+=Ml,= teyodiechti; _je mele_, deguiechta, dechiechta, dehahiechta.
+=Mle,= _ils sont ple mle_, degondiechti.
+=Melon d'eau,= onionchiagat; _melon franois_, kanionchiagras.
+=Membre= _viril_, honera.
+=Mme,= _sagata._ (V. _mesme._)
+=Memoire,= _j'ai bonne memoire_, haknigonro8anen, sanigon etc, honigon.
+=Memorable,= hiate ayagonigonrhenha.
+=Menace,= _je_, kenhariong8ach, chenhariong8ach, chagonharion.
+=Mesnage,= _je_, _je suis mesnager_, kchenonniaha, schenonniaha,
+hachennon etc.
+=Mandiant,= konegachkon, _vel_ hanekha.
+=Mandie,= _je_, keneganik, cheneganik, haneganik.
+
+=Mene,= _je_, kuderonn, _vel_ keyatenhah8i, cheyaten etc; _il_,
+chagoyaten; _je le mene voir etc_,----.
+=Menterie,= onnoyenda.
+=Ments,= _je_, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.
+=Menteur,= hodanoyen.
+=Menton,= ohiha.
+=Menu,= nih8asseratiha.
+=Mepriser,=
+ _je mprise quelqu'un_, keguenranik, cheguenranik, chagoguenranik;
+ _je suis mepris_, hiate onkkrakk8i, hiate hesarakk8i, hiate
+honherakk8i.
+=Mer,= _la_, ganiatar8anen.
+=Merci,= _grand_, niah8an.
+=Mere,= _ma_, hagnourha, san8rha, hon8rha. Quand on l'apelle on dit:
+haha, _ma mere_; _du cot maternel_, kanohencheragu hag8ati; les enfans
+des deux soeurs appellent leur tante leur mre, ils sont aussi leurs
+fils la manire des Iroquois.
+(=Merisier=, _le_, hennichkaha.)
+=Merite=, _homme de_, onharonnienchta.
+=Meriter=, _il merite cela_ (_en bonne part_) netotdgik tchani onhayato
+dinchta; _il n'a que ce qu'il merite_ (_en mauvaise part_) hodayanerinha
+netodgik chan8a, hoyatah8cnha.
+=Merle=, _grive_, tchichkaga.
+=Mesme=,
+ _c'est de mesme_, netdzik:
+ _je suis du mme avis que toi_, sade honguinigonrotin;
+ _en mme temps_, tokdgik;
+ _c'est de mme que si etc_, sadehiot;
+ _non pas mme celui la etc_, hia na ganka tchato.
+=Messager=, horih8enhah8itta.
+=Messe=, _la_, hohachin hatgiens tadgi, _vel_ outerennayenha; _j'entends
+la messe_, hagaterinnayen hohachin.
+=Mesure=, onteniendenchta; _ mesure que_, n'hag8a.
+=Mesure=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenienten.
+=Metamorphos=, hoya hotatiatondat8i, _vel_ deyotiatadnion.
+=Metal=, _cuivre_, henatgionniata.
+=Mettre=, _je mets la_, to 8aguien, to 8achien, to 8ahayen; _je mets
+apart_, heren hguienha, hechienha, hehayenha.
+=Meunier=, hatetcheronniaha.
+=Meur=, 8tchichiahi; _fruit meur_, ohiari.
+=Meure=, 8sahies.
+=Meurier=, sahies garonda
+=Meurir=, _les fruits meurissent_, ohiari hati.
+=Meurtri=, ohrahennata hen; _je meurtris quelqu'un_, kerahennatach,
+cherahen etc, chagoraheu.
+=Mi=, _ demi_, achnon.
+=Midi=, garonhiahen, _vel_ endiek.
+=Miel=, orana8enda.
+=Mie= _de pain_, orakk8a gonh8.
+=Mien=, i hagah8en; _le tien_, is sa8en; _sien_, ahonrha hoh8en.
+=Mieux=, le comparatif _mieux_ ne s'exprime qu'en montrant les choses
+compares et disant de l'unne: _celle la est bien_, (nay ting8ach)
+_vel_ ntdgik, lorsqu'il y a, _il vaut mieux_.
+=Mil=, nombre, 8assen tch8enniah8.
+=Milieu=, _le_, achnonk; _au milieu de nous_, ded8ayatoguen; _au milieu
+de la ville_, kanathin.
+=Mince_, kagarinha.
+=Mine=, _je fais la_, hagatkengrenti, satkengrenti, hotken etc; _j'ai
+bonne mine_, haguiataganonni, sayata etc, hoyata etc.
+=Minuit=, assontin.
+=Miracle.=
+=Miroir=, hatkonchotchera.
+=Misrable=, _je suis_,----.
+=Mis=, to gayen.
+=Mitaines= _mes_, hoguenniotchera, senniot etc, honniot etc.
+=Mobile=, ahondakta, _vel_ hatoriaheronk.
+=Mode=, v. _faon_.
+=Modere=, _je me_, skenonha, gatatonniaha.
+=Moderne,=----.
+=Moeurs=, _nos_, tcha ni ag8ayeunodin.
+=Moi=, , _vel_ h, on appuie beaucoup sur l'.
+=Moindre=, hocht8i.
+=Moineau=, garioha.
+=Moins=, hodgidacht8i; _tout au moins_, honsk8aha; _le moins que tu
+pourras_, enchatkenrata hahiguen; _tu en as le moins_, on tourne, _il en
+a le beaucoup_, hissa hyen; _j'en donne moins_, guecht8ata,
+checht8ata, hacht8sata.
+=Mois=, s8ennidata. Nom des mois,
+ _janvier_, dziotaragona;
+ _fevrier_, tichha;
+ _mars_, tichkna;
+ _avril_, ganerattoha;
+ _mai_, ganerattogona;
+ _juin_, ichakka;
+ _juillet_, hiarigna;
+ _aoust_, cheresk ha;
+ _septembre_, cheresk gona;
+ _octobre_, kenten ha;
+ _novembre_, kentengna;
+ _decembre_, dziotor ha;
+ _un mois_, dgionnidata.
+=Moisi=, 8chkenhar.
+=Moisson=, _temps de la_,----.
+=Moite=, honanah8en.
+=Moiti=, _la_, sate8achenonk; _par moiti_, achenonk.
+=Mol=, nyohrodinha; _cela s'amolit_, ohrodins.
+=Mon=, s'exprime en mettant devant le substantif ces trois lettres: hag.
+Ex. assaa, _couteau_; hagassa, _mon couteau_.
+=Monceau=, kaguhron.
+=Monde=, _le_, 8entgiag8egui; _beaucoup de monde_, kendiok8nin.
+=Monstre=, kahetken gna.
+=Mont=, hnondahra.
+=Monte=, honetota atti.
+=Monter= _une cte_, _je monte_, knetotahach, chnetotahach,
+hanetotahach; _je monte dans une chambre_, gratinha, chratinha,
+haratinha.
+=Montrer=, _je montre au doigt_, keyatchiatanik, cheyatchia etc,
+chagyat etc; _je montre quelque chose quelqu'un_, kenatonnik,
+chenatonnik, chagonatonnik; _je me montre_ (_cach que j'etois_),
+gadodachionch, chadodachionch, hadoda etc.
+=Montre=, _unne_, karakk8ichiakch, _vel_ karakk8a gahenhionk.
+=se Moquer= _de quelqu'un_,
+ _je me moque_, keyatentoriata;
+ _tu_, cheyatentoriata, chagoyatentoriata;
+ _c'est en se moquant que etc_, choretakk8a;
+ _on se moque de moi_, hongatentoriata.
+=Moqueur=, _je suis_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hochoretakk8a;
+=Morceau=, degayagui; _morceau de viande_, otchokk8a.
+=Mordre=,
+ _je morde_, kerich, cherich, chagorich;
+ _je te mord_, gonrich;
+ _tu me mord_, chkrich;
+ _je le mord_, herich;
+ _il me mord_, hagrich;
+ _tu le mord_, hcherich;
+ _il te mord_, hiarich;
+ _il le mord_, hrich;
+ _je mordois_, krichk8a;
+ _j'ai mordu_, krigui;
+ _j'avois mordu_, kriguina;
+ _je morderai_, engrik;
+ _je morderois_, enhegrik;
+ _j'aurois mordu_, aongriguihna;
+ _j'aurai mordu_, ag8a engrik;
+ _mordu_, karigui.
+=Maure=,----.
+=Morfondu=, _je suis_, hagatorach, chatorach, hatorach.
+=Moribond=, _je suis_, de8akk8atonch, desakk8atonch, dehok8atonch, _vel_
+gadatchensek, chadatchensek, hodatchensek.
+=Mort=, _la_, ne se dit point; ohrenich; _je condamne la mort_,
+keyad8entetha, cheyad8en, chagoya; _je pleure la mort_, kenas, chenas,
+chagonas; _je cherche la mort_,----.
+=Mort=, kahonhyen, _vel_ hochkenna.
+=Mortellement=, enhiahi hyata.
+=Mortier= _ massonner_,----; _mortier_, kanigakta.
+=Mortifi=, _chagrin_, dehoriendaninseronk; _je mortifie quelqu'un_,
+dekeriendanintanik, dcherien, cechagorien etc; _viande mortifie_ ne se
+dit point; _se mortifie_, dehatatenhonkariatta, _vel_
+gatateronhiaguenta.
+=Morue=, hetginonkera.
+=Morveux=, _je suis_, haguetginonk8arota, satginonk8a etc, hotginon etc.
+=Mot=, dgie h8ennata, _vel_ skari8ata;
+ _je ne dis mot_, hiachtente guiheron, hiachtente chicheron,
+hiachtente henheron;
+ _ne dis mot_, ak8i chtente chicheron;
+ _je prend au mot_, ne se dit point;
+ _mot mot_, skata chongu.
+=Motte de terre=, ohetta g8aronton.
+=Moucher=,
+ _je mouche une chandelle_, kchichtohag8ach;
+ _je mouche quelqu'un_, ketchinonkerague8ach;
+ _tu_, chetchi; _il_, chagotchinon etc;
+ _je me mouche_, gadatchinonkeragu8ach;
+ _tu_, chadat etc;
+ _il_, hadat etc.
+=Mouchoir=, hontehinonkerague8atta.
+=Moud=, _je_, ketetha, chetetha, hatetha.
+=Mouelle=, hostaronh8a.
+=Mouill=, hranonh8en;
+ _je mouille quelque chose_, gnana8enta, chnana8enta, hanana8 etc;
+ _je mouille quelqu'un_, keyadosserach, cheyadosserach,
+chagoyadosserach.
+=Moul=, ganana8enti.
+=Moule=, _un_, ne se dit point.
+=Moulin=, ganigakta.
+=Mourant=, (voys moribond,) enheyonser.
+=Mourir=, _je meurs_, quiheya, chiheya, hiheya.
+=Mousquet=, voir _fusil_.
+=Mousse= _qui est aux arbres_,----.
+=Moutarde=,----.
+=Mouton=, tiotinagaronton ha.
+=Mouvant=, hatoriaheronk; _je mouve_, gatoriahronk, chatoriahronk,
+hatoriahronk.
+=Mouvement=, ontoriahronk.
+=Moy=, .
+=Moyen=, _je n'ai pas le moyen_, hiate 8aguien.
+=Me=, _il_, (pour une bete) 8atkonh8enta; (pour un oiseau)
+8adenag8entha.
+=Mugis=, _je_, gata, chata, hata.
+=Mur=, _muraille_; _je fais un mur_, guechtinronniaha, chechtin etc,
+hachtinronniaha.
+=Museau=, kanionehagu.
+=Mutil=, pour un bras, dehodenintchiagui.
+=Mutin=, _je suis_, hagaderihori, chaderihori, hderihri, _vel_ hiate
+horatchkon, _il ne veut pas ceder_.
+=Mutine=, _je me_, gadadenak8atanik, chadadenak8atanik, hadadenak8a etc.
+
+
+ =N.=
+
+
+=Nager=, _je nage_, _je me baigne_, gateniondes, hateniondes,
+hateniondes; _je nage en canot_, kka8et, chka8et, haga8et.
+=Nage=, _je suis en_, gatarihens, chatarihens, hatariens, _vel_
+de8aktonk8ahas.
+=Nageoire= _d'un poisson_, ona8ena.
+=Nain=, _un_, nyhanenhiag8aha, _vel_ haht8i.
+=Natif=, _je suis_, gnaguera, chnaguera, hanaguera.
+=Nation=, _ma_, ag8anaguera, _vel_ saguion8entgiata; _de quelle nation
+es tu_, hotno8a chiadotin.
+=Natte=, kentchka ha.
+=Nature=, _cela lui est naturel_, sahhierat.
+=Naufrage=, _j'ai fait_, hakonhiohi, sahonhiohi, ohonhiohi.
+=Navigable=, hehoyondietta.
+=Naviger=, _je navige_, konhiondies, chonhiondies, ahonhiondies.
+=Navire=, gahonhi8anen.
+=Nay= ou _n_, gonaguerati.
+=Ne= devant l'imperatif francois s'exprime par ak8i. Ex. _Ne fait pas
+cela_, ak8 tn8a chira. _Ne_ dans l'interrogation s'exprime par ken.
+_N'est ce pas toi_? hia ken is.
+=Necessaire=, tiotkont hechta.
+=Nefle=, il n'y en a point dans ce continent.
+=Nege=, gra; _il nege_, okrondies; _combien y a t-il de nege_? kanin ny
+okrayen _vel_ kanin ny onniyen.
+=Negliger=,
+ _je neglige_, hiate gasterista;
+ _tu_, hiate chasterista;
+ _il_, hiate hasterista.
+=Negoce=, ce terme n'est point en usage chez eux.
+=Negre=, kahontzi.
+=Nerfe=, dzinonhiata.
+=Nerveux=, hotzinonhiata gat.
+=Nz=, onionchia.
+=Net=, _ou il ne paroist rien_, hiachtent, hotirin; _net_, _lav_,
+korague8en.
+=Netoye=, _je_, krague8ach; _tu_, chrague8ach; _il_, harague etc.
+=Neud=, otgikk8aronda.
+=Neveu=, _mon_, gon yen 8aden, cheyen8aden, chagoyen8aden.
+=Neuf=, assez; _tout neuf_, assdgik.
+=Neuf=, nombre, 8aderon.
+=Ni=, hia.
+=Niais=, hd; _je suis_, haguid; _tu es niais_, saind.
+=Nid=, hotinnachin, _vel_ honakk8ahra.
+=Niece=, voyez _neveu_.
+=Nie=,
+ _je_, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha;
+ _je niois_, gatonhihakk8a;
+ _j'ai ni_, 8agatonhihi;
+ _j'avois ni_, gatonhihihna;
+ _je nirai_, engatonhiha;
+ _je nirois_, hagatonhia;
+ _j'aurois ni_, aongatonhihihna;
+ _j'aurai ni_, nengatonhiha.
+=Nippes=, tiatah8it cherachon; _nippes mettre dans des souliers
+sauvages_, hatatitchera.
+=Noble=, _je suis_, kchenno8anen; _tu es_, schenno8anen; _il est_,
+hachenno8anen.
+=Noces=, ce terme n'est point usit.
+=Nol=, _feste_, sahennaguerat Jes8s.
+=Noir=, oss8endogon, _vel_ hontzi.
+=Noircis=, _je_, gass8endosserach, chass8endosserach, hass8endosserach.
+=Noisette=, cha8issera.
+=Noix=, chg8a.
+=Nom=, _mon_, hakchinna, sachinna, hochinna; _je nomme le nom de
+quelqu'un_, keyasonk, cheyasonk, chagoyasonk;_comment cela se
+nomme-t-il_? hot kayadzi.
+=Nombre=, _je_, gassetach, chassetach, hassetach.
+=Nombril=, _mon_, haguitchetota, saintchetota, hotchetta.
+=Non=, hia, _vel_ hiakten.
+=Nonante=, 8aderon ni8assin.
+=Nord=, htrgu hag8a.
+=Nos=, chong8a.
+=Notre=, chongui, (onguionrha ong8a 8en.)
+=Nou=, kanonok8arota; _je noud_, gnonok8arota, chnonsk8arota,
+hononsk8arota.
+=Nourri=, nadgientanik; _je nourris_, kedgientanik, chedgientanik,
+chagodgientanik.
+=Nourisse=, hanong8erhata, (_elle donne son lait_.)
+=Nourisson=, onhanong8erhata, (_on lui donne du lait_.)
+=Nous=, onguionrh8a; _vous_, s8aonrh8a; _eux_, ononrh8a; _duel_,
+ognonrhaa, snonhaa, ononhaa; _nous sommes deux_, dehaguiatagu; _vous
+etes deux_, dedgiatagu; _ils sont deux_, dehiatagu. (V. _pronom_.)
+=Nouveau=, orih8ass; _fruit nouveau_, achia ohhiari.
+=Nouvellement=, chiadgik.
+(=Novembre=, kentengona.)
+=Noyeau=, oninchta.
+=Noy=, gochkohi; _je me noye_, gueskonha, chechkonha, hachkonha; _je
+fais noyer_, keskonha, chechkonha, chagochkonha.
+=Noyer= _dur_, oninnogaha; _noyer tendre_, hoguie8atta; _noyer longues
+noix_, dgichog8ess; (_aux noix rondes de France_, oguieh8ada.)
+=Nu= ou _nud_, k8asseron;
+ _je suis nud teste_, hiate haknonrori, sanonrori, hononrori;
+ _je vas nuds pieds_, hagachkonchon higu, hich;
+ _il_, hirers.
+=Nuage=, hotchiguera ronnion.
+=Nue=, hotchiguera.
+=Nuire=, _je nuis quelqu'un_, dekayete8en, nah8eriasek decheya,
+dechago etc.
+=Nuit=, sonrek; _il fait nuit_, hgarah8i; _minuit_, assontin; _la nuit
+vient_, dehiogarah8i hati.
+=Nul=, hia chongara.
+=Nulle= _part_, hia ganka.
+
+
+ =O=.
+
+
+=Obeis, j'=, ke8ennarakk8a, che8ennarakk8a, chogo8enna, ou bien
+gatondatch, chatondatch, hatondatch.
+=Oblig=, _je te suis oblig_, nia8an chkiterhekk8a, c'est dire, _je
+te remercie tu m'a secouru_; _tu m'obligera_, hachkita nitenra; _je suis
+obliger de faire etc_, _obliger_, _contraindre_, _etc._
+=Obscurci=, de8atta sondiak.
+=Obscur=, _lieu obscur_, deyodassondarigui.
+=Observe, j'=, deguiato8etta, _vel_ de8akuenrayen.
+=Obstiner=, _je m'obstine ne etc_, gaderayadakk8a, chaderaya, haderaya
+etc.
+=Occident=, tcha dehatchot8ach hag8a.
+=Occup=, _embarrass_; _je suis occup_, haguiod, sayod, hyd.
+=Occuper= _un lieu_, _j'occupe_, gnaguere, chnaguere, honaguer.
+=Ocan=, ganiatara 8anangona.
+=Occasion=, _quand l'occasion st presentera je lui ferai le meme
+plaisir_, 8enton guig8a tonin sheyera tcha ni haguierin, c'est dire,
+_il pourra tre un tems_, _quand je ne sais pas_.
+=Octobre=, kentenha.
+=Odeur=, _bonne_, oga8i tcha 8agras, _vel_ gasinni; _mauvaise odeur_,
+gasinna hetken.
+=oeil=, _mon_, kegara, chegara, hgara; _oeil_, hegra; _bel oeil_,
+8gari.
+=oeillade=, degatkarikkont.
+=oeuf=, onhonchia.
+=Offenser=, _j'offense quelqu'un_, kenigonrahetkenta, chenigonra etc,
+chagoni etc.
+=Offre, j'=, kehiah8e, cheyah8, chagoyah8. _Offrir_ et _donner_ parmi
+des Iroquois c'est la meme chose parceque celui qui l'on offre seroit
+incivil s'il refusoit, et il prend toujours.
+=Ognon=, ononch8anen.
+=Oindre=, voys _graisser_.
+=Oiseau=, gariha.
+=Ombrage=, outinhanochti.
+=Ombre=, outinhano.
+=On=, particule. _On l'aime_, il faut dire, _ils l'aiment_,
+onhanon8es.
+=Ongle=, _mon_, haguetta, sahetta, hetta.
+=Onze=, 8ssin skata kahr.
+=Oncle=, _mon_, gnossens; _ton_, hianossens; _son_, honossens.
+=Opinion=, _c'est mon opinion_, nane 8aknigonrotin; _c'est ton etc_,
+nane sanigonrotin; _c'est son_, nane honigonrotin.
+=Opiniatre=, voyez _mutin_.
+=Opposer= _au sentiment de quelqu'un_, _j'oppose_ etc., hiate
+gri8anon8es, hiate chri8anon8es, hiate hori8anon8es.
+=Opte, j',= grag8ach, chrag8ach, harag8ch.
+=Opulent,= _je suis_, 8kkt, sag te, hg te.
+=Or=, 8ichtanoron tzitk8arogon.
+=Orage,= dagah8ennotati (_tonnerre_) 8stara (_et pluie_) degondiesti
+(_mesle._)
+=Orange,= fruit.
+=Ordinaire,= _c'est mon ordinaire_, songuierat, sesayerat, sahyerat.
+=Ordre,= _je donne_, gatenhas, chatenhas, hatenhas; _je mets d'ordre_,
+gadeyennonniaha, chadeyennon, hadeyennon etc.
+=Ordure=, ha8ennokkera chonha.
+=Oreille,= ohonta.
+=Oreiller,= ontkonserakk8a.
+=Orgueilleux=, gnay, chnay, hanay.
+=Orient,= tkarakk8inkens, hag8a.
+=Orme,= kahongaha; (_orme blanc_, hochkera.)
+=Orteil,= onhiag8ira.
+=Ortie,= hhchera.
+=Os,= hechtienda.
+=Ose, j',= hiate gatigueronha; _tu,_ chatigueronha, hiate hatigueronha.
+=Oseille,= oneratta deyoyodgich.
+=Osier,= osetta.
+=Ours,= qu8ari; _ourson_, tatchera.
+=Otage,= karih8a nonna; _j'ote_, dektk8ach, dechak8ch, dehak8ach.
+=Ou,= kanin; _le village ou j'ai est_, hadekagakton; (_ou vas tu_,
+kanin 8ach; _d'ou viens tu_, kanin dachetta; =par ou=, kanin hag8a.)
+=Ovale,= hons deyot8enonni.
+=Oubliois, j',= knigonrhensk8a;
+ _j'ai oubli_, haknigonrhenhi;
+ _j'oublie_,knigonrhens, chnigonrhens, hanigonrhens;
+ _j'avois oubli_, knigonrhenhihna;
+ _j'oublirai_, enknigonrhensa;
+ _je t'ai oubli_, gonnigonrhenhi etc.
+=Oui=, nt, nay, ni8, tignech, h-n.
+=Ois, j'=, gatond, chatond, hotond.
+=Outarde=, kahonk.
+=Outil=, ontierata.
+=Outre=, _je perce d'outre en outre_, degongotta, dechongotta,
+dehongotta.
+=Ouvert=, 8tenhotong8en, _vel_ ganhotong8en; _je parle coeur ouvert_,
+haknigonrag8egui (_de tout mon coeur_) hagutaha (_je parle_.)
+=Ouvrage=, gonniaha; _il y a bien de l'ouvrage_, hissoa hayagoyodenha.
+=Ouvre, j'=, guenhotong8ach, chenhotong8ach, hanhotong8ach.
+=Oye=, konkha, _vel_ d8ad8enniakch.
+
+
+ =P.=
+
+
+=Pacifique=, onigonri.
+=Paie=, _je_, voy's _je paye_.
+=Paille=, hochtondera; _une paille_, dgiochtonderata.
+=Pain=, orakk8a.
+=Paire=, _une_, tegni.
+=Pays=, _mon_, hagonh8entgiagu, chou8entgiagu, ahont8enigiagu; _de
+quel pays es tu!_ chon rhonon? _vel_ kanin rhonon?
+=Paitre=, _il paist_, ha8ennokerach.
+=Paix=, chkenon;
+ _on est en paix_, hiat hagoderi ;
+ _ils out fait la paix_, schkenon shonadon;
+ _ils rompent la paix_, dgionderiocher;
+ _paix la! taisez-vous_! dgiatierink.
+=Pale=, _je suis_, de8aguechkennadiagui, desachkennadiagui,
+dehochkennadiagui.
+=Palis=, _je_, dkechkennadiak, tchechken etc, thakkenna etc.
+=Pam=, honigonratton.
+=Panchant=, _le_, kakarinhr.
+=Panche=, _je me_, gatchaktonch, chatchaktonch, hatchak etc, _vel_
+gadiatkarinratch, chadiatkarin etc, hadiat etc; _il panche de ce cot
+l_, nen hag8a kagarinr.
+=Pannier=, kahassera.
+=Panse=, _la_, 8neguerinda.
+=Pante=, 8agarenhr, _vel_ ontonharonnentakk8a.
+=Papier=, kayatonchera.
+=Papillon=, anah8en.
+=Pasques=, tcha nens hatonhek.
+=Paquet=, kahrna;
+ _je fais un paquet_, khrenonniaha, chrenon etc;
+ _je delie un paquet_, krenagatchonch, chrenagat etc;
+ _je charge un paquet_, gatrenaraha, chat, hatrena etc,
+=Par=, _par l_, nenhag8a; (_par icy_, to hag8a) _par ou_, kanin hag8a;
+_partout_, g8atigag8egui; _parceque_, garihonnia: (_par la ville_,
+ganataguchon.)
+=Paradis=, garonhiagu.
+=Parasite=, hakk8anen.
+=Parcours=, _je_, gusonk, chsonk, rhsonk.
+=Pardonne=, _je_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
+=Par=, hodiadacheronni; _je me pare_, gadiadacheronniaha,
+chadiadacheron etc, hadiadacheron etc.
+=Parer=, _je pare un coup etc_, gadennahag8ata.
+=Parent=, _mon_, kenonk8a, chenonk8a, chagononk8a.
+=ParesseuX=, _je suis_, haknoronsek, sanoronsek, honoronsek.
+=Parfais=, _je_, gadeyennichiak, chadeyennichiakch, hadeyennichiak.
+=Parfait=, 8adeyennichiay; _homme parfait_, hiachtente hayerin.
+=Parie=, _je_, deguienha, dechienha, dehayenha.
+=Parle=,
+ _je_, haguetaa, sataa, hotaa;
+ _je parle mal de_, ke8ennotahas, che8ennotaas;
+ _il_, chago8ennotahas;
+ _de qui parle tu_? chon cheyatanota.
+=Parleur=, _grand_, horih8enhi.
+=Parmieux=, _je suis_, nadeyag8adiechti.
+=Paroitre=, _cela paroist_, hoguent;
+_je parois plus grand_, on tourne, _je me croyois plus grand_; _tu
+parois_; _il paroist_.
+=Parolle=, _ma_, he8enna, che8enna, ha8enna.
+=Parain=, _mon_, hakchinnah8i, sachinnah8i, hochinna.
+=Part=, _par quelque part_, kenka chonha; _de toutes parts_, g8ati
+gags8gui; _je mets part_, heren 8agatienhas, herenchatienhas,
+herenhatienhas; _je prends ma part_, gataterag8ennik, chata etc, hata;
+_je fais plusieurs parts_, guiakonk, chiakonk, hayakonk.
+=Partage=, sadeguienha, sadechienha, sadehayenha; _cela est partag_,
+sadegayenton.
+=Partie=, _unne_, _unne partie de jeu_, skayendata, _vel_ skanedgiata.
+=Parures=, ondiada cheronniata.
+=Pas=, dgiehahata; _ chaque pas_, nadchathahekk8ag8a.
+=Passage=, ontongotlakk8a.
+=Passant=, hatongota; _pass_, hotongotti; _le temps pass_, onissi; _je
+passe_, gatongotta, chatongotta, hatongotta; _le temps passe vite_,
+hiate honontonch, hontocherongotta.
+=Passeport=, ontongottakk8a gayatonchera.
+=Passoire=, onakta.
+=Pte=, _de la_, 8esera, _vel_ gatetchera na8enti.
+=Parti=, _un parti de guerre_, kaninhra; _il vient un parti_,
+kaninhrondi; _je vas en parti_, gareg8ach, chareg8ach, hareg8ach.
+=Partir=, _je pars_, gaktendia, chattendia, hattendia.
+=Pate=, _pied_, chida; _pate de chevreuil_, hotginarenda. C'est le meme
+mot pour tous les animaux qui ont de la corne aux pieds.
+=Patient=, chknon, henonna, tcha non daya8ensere.
+=Patience=, _je prends_, g8atig8enonk tonnionk, chenonk tonn etc,
+hnonktonnionk; _je pers patience_, guennigonrokta, chennigon etc,
+hennigonrokta.
+=Patin=, ontodginekakk8a; _je vas sur les patins_, degatodginetta,
+dechatodginetta, dehatot etc.
+=Patir=, _je patis_, hakronhiaguens, saronhiaguens, hronyaguens.
+=Patrie=, _ma_, hagonh8entgiagu, chonh8entziague, hahon8entziagu.
+=Pav=, _le_, gachtinratintaha.
+=Pavillon=, ontiencherodakk8a gayanerinchera, _vel_ onteniendenchtakk8a
+kagarinha.
+=Paupiere=, _ma_, kkarattagu, chkarettagu, hakkaretagu.
+=Pauvre=, _je suis_, degatonhonkariakch, dechatonhonka etc,
+dehatonhonka.
+=Payer=, _je paye quelqu'un_, kekariakch, chekariakch, chagokariakch;
+_je paye simpl_, kkariakch, chkariakch, hakariakch.
+=Peau= _verte_, hoserochia; _peau qui a t tendue_, kaneh8a; _peau
+passe_, katkonhata.
+=Pch=, gorih8a neragui.
+=Pche=, _je_, grih8aneragnach, chrih8anerag8ach, harih8a etc.
+=Peigne=, kanakta.
+=Peigne=, _je me_, degadodarichchionch, dechadodarichchionch,
+dehadodarichchionch; _je peigne quelqu'un_, dekeyodorichchionch,
+decheyoda etc, dechagoyoda etc.
+=Peine=, _chagrin_, _j'ai de la peine_, haknigonrahetkens,
+sanigonrahetkens, honigonrahetkens; _j'ai de la peine au travail_,
+hakronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _ peine_, to serink.
+=Peins=, _je_, voys _j'cris_, _vel_ guianatonk, chianatonk,
+hayanatonk.
+=Ple mle=, degoudiechti.
+=Pele=, deyenakk8ata.
+=Pel=, kagonhenti; _je pele_, kagonhenta, chkonhenta, hagonhenta.
+=Pelure= _d'un fruit_, hrah8ichta.
+=Pelotte= _ jouer_, hodgikk8a.
+=Pendant que=, t ku.
+=Pendre=,
+ _je pends quelque chose_, gnionta, chnionta, hanionta;
+ _je pends un homme_, kehonderinch, chehonderinch, chagohonderinch;
+ _pendu acroch_, kaniond.
+=Penetre=, _je_, degongotta, dechongotta, dehongotta.
+=Pense=, _je_, _je songe_, guenonktonnionk, chenonkton etc, hononkton
+etc.
+=Pense=, _je_, _une playe_, keronsek, cheronsek, chagoronsek _vel_
+keyensaronk.
+=Pense=,
+ _ma_, tcha ni8aknigonrotin;
+ _ta pense_, tcha nisanigonrotin;
+ _sa pense_, tcha nihonigonrotin.
+=Pens=, _j'ai_, _j'ai presque_, onenguenhra; _j'ai pens mourir_,
+onenguenhra (_peu s'en est falu_) guiheyonna (_j'etois mort_.)
+=Pensif=, hnonktounionk.
+=Pepin=, oninchta.
+=Percant=, hiti.
+=Perc=, 8karinta; _je perce_, kkarinta, chkarinta, hakarinta, _vel_
+degahechta, dechahechta, dehahechta.
+=Perche=, _une_, ontahennotakk8a.
+=Percher=, _je perche en canot_, gatahennota, chatahennota, hatahennota;
+_je suis perch_, deh8agatk8ahra, dechatk8ahra, dehatk8ahra.
+=Perdu=,
+ _quelque chose perdu_, hotton;
+ _nous sommes perdus_ end8enhaya ong8ayadatton (_cartes_);
+ _je pers quelque chose_, ongattons, hsatons, ohotons;
+ _je perd au jeu_, dehiouguezchach, dehiesatchach, dehonhat etc;
+ _je suis perdu_, _cart_, gadiadaton, chadiadaton, hodiada etc.
+=Perdreau=, hononniagareri 8cht8achia.
+=Perdrix=, hononniagareri, _vel_ k8essen.
+=Pre=, _mon_, kniho, hianiha, hni; _mon grand pere_, kehitaa,
+sachiotaa, hochitaa; _mes peres_, hagatouni; _vos_, s8atonni; _leurs_,
+honatonni; _mon beau pere_, hagnenhons.
+=Pril=, _il y a du peril_, hotteron, _vel_ deyodenonhianitt.
+=Peris=, _je_, guihya, chiheya, ahihya.
+=Permets=,
+ _je_, kkayenha, chkayenha, hakkayenha;
+ _cela n'est pas permis_, hiah8enton tt heyerha;
+ _il est permis_, syerati.
+=Perroquet=, degaktiakch.
+=Perruque=, hononrorekta hah8erochia.
+=Persecut=, onhaterong8ani; _je persecute_, keyaterong8anik,
+cheyaterong8anik, chagoyaterong8anik.
+=Persil=, 8kteyahen.
+=Personne=, hiachongara; _personne_, _pour quelqu'un_, ong8.
+=Persevre=, _je persvre l'aimer_, on tourne, _c'est toujours de
+meme que je l'aime_.
+=Persuade=, _je_, kenigonrakarhat8ach, chenigonra, henigonra.
+=Pervertis=, _je_, kenigonrodag8ach, chenigonro, henigonrodag.
+=Pesant=, 8kcht.
+=Pesche=, _fruit_, ogonhor hia.
+=Pesche= _ poisson_, hedgiag8atta.
+=Pesche=, _je_, guetdgiag8ach, chedgiag8ach, hedgiag etc; _je pesche a
+la ligne_, gatchiroch, chatchiroch, hatchiroch.
+=Pese=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatenientenha.
+=Pesle mesle=, dehondiechti (si ce sont des hommes) _vel_ degondiechti,
+(si ce sont des femmes)
+=Peste=, _la_, ganonchiotarines gna.
+=Peste=, _je_, haguenienda hetkens, sanienda hetkens, hanienda hetkens.
+=Pet=, gounidenion; _je pete_, guenidenionch, chenidenionch,
+hanidenionch.
+=Petillant=, 8atta tong 8ach.
+=Petit=, ni8a; _petit homme_, nihanenhiag8aha; _le plus petit_,
+hhocht8i.
+=Peu=, h8cht8iha; _un peu_, nionha; _trap peu_, hodgidacht8i.
+=Peuple=, _le_, gatonh8entgionniaha, chaton8entgion etc, haton8entgion.
+=Peur=, _j'ai_, haguidatterons, saindatterons, ho atterons; _je fais
+peur_, _j'pouvante_, kadatterong8anik, chedatterong8anik, chagodat etc.
+=Peureux=, _je suis_, haguidoguer, saindoguer, hodoguer.
+=Peut etre=, togat, _vel_ chtenguig8a.
+=Phantome=, hechkenna.
+=Phiole=, katchta.
+=Phisionomiste=, hadekekarahiendat.
+=Piaille=, _je_,----.
+=Pie=, _oiseau_,----.
+=Piece=, _morceau_, deguenhniakonk; _je mets en piece_, degritta,
+dechritta, deharitta, _vel_ deguiakonk, dechiakonk, dehoyakonk; _je
+taille en piece l'ennemi_, kenenianioh, chenenianich, chagonenianich;
+_jouer piece_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk, dechagoyeronnionk.
+=Pied=, ochida;
+ _mon pied_, hagachida, sachida, hchida;
+ _j'ai mal au pied_, agachidanonakch, sachidanonakch, hochidanonakch;
+ _pied pied_, _gradatim_, chkenonha;
+ _de pied ferme_, dehiong8achidanirik;
+ _mettre sur pied une arme_, kenenhronniaha, chenenhron,
+chagonenhronniaha.
+=Piege=, heyentonk8a; _donner dans une piege_, gatadena8a, chatadena8a,
+hatadena8a.
+=Pierre= _ fusil_, nenhia, _vel_ hochtinra; _pierre_, _rocher_; _je
+jette des pierres quelqu'un_, kenenhioyag8ach, chenenhio, chogonen
+etc; _pierre prcieuse,_ ganenhianoron; _pierre guiser_, onenhia
+ehiotionk8a.
+=Pigeon=, tchiourakkoya.
+=Pile= _ piler_, ganigakta; _je pile_, guetetha, chetetha, hatetha.
+_Pilon_, htetakk8a.
+=Pin=, _arbre_, honetta; _pin rouge_, honectoya; (_pin blanc_, hntta.)
+=Pincer=, dekenanonk8anik, dechenanonk8a etc, dechagona etc.
+=Pinces=, _des_, _ feu ou fumer_, dehidgichtoh hta.
+=Pioche=, tchioktonchera.
+=Pioche=, _je_, gatchioktonch, chatchioktonch.
+=Pipe=, hatchog8atta.
+=Piquant=, _qui pique_, ohionhadet.
+=Pique=, _epe emmanche_, gacheg8arohaha.
+=Piquer=, _je me pique de savoir ou de faire_, hagnenonktonk tchi h8en,
+chenonktonk, henonktonk etc.
+=Piquet=, kanagarotion, _vel_ kahennotionk; _je plante un piquet_;
+kahennotaha, chahennotaha, hahennotaha; _j'arache un piquet_,
+kahennotag8ach, chahennotag etc, ahennotag8ach.
+=Piqueure= _de mouche._
+=Pique=, _il me_, kotcherenda garien; _je pique avec une epingle_,
+dekeyahechto, decheyahechta, dechagoyahechta.
+=Pire=, nat ch g8a ahetken.
+=Pis= _ de mal en pis_, degatkensereg8a; _au pis aller_, nhyah8enhag8a.
+=Pissat=, onhenha.
+=Pisse=, _je_, guenichtiaguech, chenichtiaguech, hennichtiaguech.
+=Pistolet=, nigachionrag8aha.
+=Pitie= _de_, _j'ai_, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.
+=Pitoyable=, _je suis_, hagatanitenrachkon.
+=Pituileux=, _je suis_, de8aguenioncha hechta, desanioncha hechta,
+dehannioncha hechta.
+=Pivert=, _oiseau_, g8itg8it.
+=Place=,
+ _ma_, hagnakta, sanakta, honakta;
+ _je fais place_, kenaktotas, chenaktotas, chagonaktotas;
+ _je me fais unne place_, gadatnaktotanik, chadat, hodanaktotanit.
+=Plain=, _plat_, sade8entgiate.
+=Plains=, _je me_, akchodionch, sachodiouch, hchodionch; _je me plains
+de quel etc_, kerihostanito, cherihostanik, chagorihostanik.
+=Plaine=, dehoh8ennonda.
+=Plaine=, _arbre_, hotkonch; _cotonnier_, _arbre_, gueunens. (V.
+_arbre_.)
+=Plais=, _je_, ongnon, 8es, hesanon, 8ses, ouhanon, 8es.
+=Plaisant=, _il est plaisant_, _agreable,_ ahon, 8esk8at.
+=Plaisante=, _je_, keyatontoriata, cheyatontoriata, chagoyatontoriata.
+=Plaisir=, _c'est un plaisir_, hotehennonniat; _je fais plaisir_,
+_j'oblige_, keyenna8asek, cheyenna8asek, chagoyena8asek; _j'ai du
+plaisir_, hagatchennonia, satchennonnio, hatchennonnia.
+=Planche=, hoch8engah; _je fais des planches_, keh8engaronniahe,
+seh8engaron etc, hoch8enga etc.
+=Plant=, _du_, ahennitin.
+=Plante=, _je_, gueniota, chenita, hanita.
+=Plante= _des pieds_, herag8atta.
+=Plantin=, hochk8enrita.
+=Plaque= _de fusil_, otginonkara.
+=Plat=, _uni_, de8atag8enten; _j'aplatis_, dektag8entenha; _tu aplatis_,
+dechta etc.
+=Plat= manger, hatgien.
+=Platon=, dehia8entgiakk8en.
+=Plausible=, ahri toguech aguenk.
+=Playe=, dehionihniagu; _je pense une playe_, keronsek, cheronsek,
+chagoronsek.
+=Plein=, degaheron. Lorsque _plein_ est joint un substantif il
+s'exprime en changeant sa derniere lettre en i. Ex. _baril_, ganakk8a;
+_baril plein_, ganakk8i; _pleine lune_, garakk8a g8egui; _plein jour_,
+garonhiahen, _vel_ 8endhn; _pleine nuit_, assontin.
+=Pleurs=, oukassera.
+=Pleure=, _je_, garkentat, charkentat, harkentat; _je fais pleurer_,
+keyarkentakk8a, cheyarkentakk8a, chagoyarken.
+=Pleureux=, _enfant pleureux_, hotgidanen.
+=Pleuvoir=, _il pleut_, h8starondis.
+=Pli=, _un_, hottogueri.
+=Plier=, dekehaktonch, desatchaktonch, dehatchaktonch; _pli_,
+dehiotchakton; _je me plie_, degadatchaktonch, desadatchaktonch,
+dehadatchak.
+=Pliss=, _visage pliss_, dehiotkonchkeri; _etofe plisse_,----; _je
+plisse_, dektoguerich, dechtoguerich, dehatoguerich.
+=Plomb=, onenhia; _ plomb_, dehiotoguenti.
+=Plonge=, _je_, gatonroch, chatonroch, hatonroch.
+=Plongeon=, _plongeurs_, oiseaux de rivierre, kontonroch.
+=Ploton=, deliiot8enonni.
+=Pluie=, host.
+=Plume= _ ecrire_, kahrata ehiatonkk8a.
+=Plumage=, _plume_, onag8a, _vel_ oronra.
+=Plumet=, deganachahra.
+=Plus=,
+ _d'avantage_, hisson;
+ _plus souvent_, tiotkontaguenk;
+ _plus que moy_, onguiatongottanik;
+ _plus que toy_, hesatongottanik;
+ _plus que luy_, hehonhatongottanik;
+ _plus fort_, nahah8issr;
+ _plus qu'il n'en faut_, hyokonchta;
+ _le plus tost que je pourai_, ils disent, _je me depescherai_;
+ _plus tost que lui_, voyez _avant lui_;
+ _je viens plus tost_, kend, chend, bend.
+=Pluvier=, tah8ichlah8ich.
+=Poche=, gayara.
+=Pole=, atog8atehera (_cuiller_) ondechkondakk8a (_ frire_); _poelon_,
+id.
+=Poid=, onteniendenchta.
+=Poignard=, hassaha ondadientakk8a.
+=Poignarde=, _je_, assaha keyenta; hassaha cheyenta; hassaha chagoyenta.
+=Poigne=, _une_, 8atgiogari.
+=Poing=, _poignet_, hechiottagu; _je donne de coups de poing_,
+kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a.
+=Poignet=, echeottagu.
+=Poil=, hogonh8a; _je fais le poil_, kegonh8enta, chegonh8enta,
+chagogonh8enta.
+=Point= _du jour_, hourhenhiguet chik dediah8endaronh8a.
+=Point=, negation, hia.
+=Point=, _le_, _d'unne montagne_, nionondaguenhiata.
+=Point=, _je suis sur le point de_, onentoha, _vel_ onengatendoktanik,
+_sur le point de partir_.
+=Pointe=, ehiotion8arokta; _pointe de terre_, oniata.
+=Pointu=, kahiotion; _j'apointis_, kiotionk, chiotionk, ahiotionk.
+=Poire=, ohia hotkonnonni.
+=Poireau=, hnonchia.
+=Pois=, _legume_, 8sahta.
+=Poisson=, hotgionda.
+=Poitrine=, hachigu.
+=Poivre=, ononk8atchera ontkastonk8a.
+(=Poivrier=, hostkata.)
+=Poizon=, hnachinra.
+=Poix= _raisinne_, 8sechta.
+=Poli=, deyostatek; _je polis_, deguestata, dechechtata, dehastata.
+=Ponant=, _le_, _le couchant_, tcha tehiot chiot 8ach hag8a.
+=Pondre=, _elle pont_, honinhonchenda.
+=Poltron=, hdoguer; _je suis_, haguidoguere; _tu es_, saindoguer.
+=Pomme=, s8ahiona.
+=Pommier=, s8ahina ohonda.
+=Pont=, 8askhi.
+=Porc=, k8ichk8ich.
+=Porc espic=, onhta.
+=Port= _pour les vaisseaux_, tcha kontonhiondakk8a (_ou jettent
+l'ancre_) kahonhio8anan (_les navires_.)
+=Porte=, kanhoh8a.
+=Port=, _enclin_, hagachta.
+=Porte=, _a_, tcha (_dou_) na (_lon_) dehierondoyag8achniore
+(_tire juste_.)
+=Porter=,
+ _je porte une charge_, akket, sakett, hoguett;
+ _je porte un enfant_, kechatins, chechatins, chagochatins;
+ _je me porte bien_, hiachtente haguiata 8ens;
+ _comment te porte tu_? hyaken chtente sayata 8ens,
+ _vel_ chkenonkuen tcha chonhek.
+=Portion=, hagatchiok8a, satchiok8a, hatchiok8a.
+=Portrait=, hkoncha.
+=Pose=, _je_, 8agnien, 8achien, 8ahien.
+=Possede=, _je_, haguien, sayen, hyen.
+=Possible=, hah8et ah8aton; _cela n'est pas possible_, hiate ha8et
+ah8aton; _je fais mon possible_, deguechkenheyons, dechechken etc,
+dehochken etc.
+=Poste=, _je cours la_, degarattat gri8enhasi; _tu_, decharattat
+cheri8enha8i.
+=Poster=, _je poste des guerriers_, kederondonk, chederondonk,
+chagoderondonk.
+=Pot=, kenchta.
+=Potable=, ahi neguirha (_se boit_)tchato (_cela_.)
+=Potier=, henchetonniaha 8dara.
+=Pouce=, ohionkaha.
+=Poudre=, _poussiere_ hoguenra ho8entgia; _poudre tirer_, hoguenra
+hechonrah8asta.
+=Poudre=, _je me_, gatetesserosserach, chatetesserocherach, hatete.
+=Poudrerie=, _il fait de la poudrerie de neiges_, onieng8atasse,
+_poudrerie de poussiere_, 8taguenrotag8en.
+=Poudr=, hote tesse sera h8i.
+=Poudreux=, dehioguenhrongo.
+=Poule=, kitkit.
+=Poulet=, kitkit 8st8achia.
+=Poulin=, karonda nenk8ik tchichtatienha.
+=Pouls=, hentchigu 8atonries.
+=Poumon=, hnag8a; _j'ai mal aux poumons_, hagnag8anon8ak.
+=Pour=, ne se dit point seul.
+=Pourquoy=, hotgarihonniaha, _vel_ hotinnay.
+=Pour lors=, toku.
+=Pourpre=, _maladie_, hogonk8aha; _couleur_, ni8taguigona.
+=Pouri=, hotkuen; _cela se pourit_, otkens, _vel_ hyotkenha.
+=Poursuis=, _je_, kecher, chesser, chagocher.
+=Pourtant=, _pourvu que_, s'exprime par perifrase.
+=Pousser=,
+ _je pousse quelque chose_, kreg8ach, chereg8ach, hareg8ach;
+ _je pousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatereg etc, chagoyata;
+ _je pousse quelqu'un about_, 8agranhag8a, 8achranhag8a,
+8aharanhag8a.
+=Poutre=, kanoncharakk8i.
+=Pouvois=, _je peux_, hagatonsek, satonsek, hatonsek.
+=Poux=, _un_, hotgikta.
+=Prairie=, kahintin; _pr_, id.
+=Pratiquer=, _cela se pratique_, netonigarihotin.
+=Precaution=, dehiagoyatoretti; _je prends mes precautions_,
+deguiatoretta, dechiatoretta, dehayatoretta.
+=Precede=, _je_, kend, chend, hahend.
+=Presche=, _je_, ketahanik, chetahanik, chagotahanik.
+=Precieux=, ganoron.
+=Precipice=, hoton 8ent giagai; _je tombe dans un precipice_, guiatinha
+tcha hoton 8entgiagui.
+=Precisement=, netdgik.
+=Predire=, _je predis_, 8aktoguensek (_je sais_) tcha non (_ce qui
+doit_) daya 8ensere (_arriver_.)
+=Prefere=, _je_, kekonnienchta, chkonnienchta, chagokonnienchta.
+=Premedite=, _je_, _ce que je fais_, kenonktonionch tcha ni guierha.
+=Premier=, _je suis le premier_, ohenton gata, (_devant je suis_),
+ohenton (_devant_) sata (_tu es_), ohenton (_devant_) hata (_il est_);
+_la premiere fois que_, tiotierenti; _premier n_, hagoanen.
+=Premierrement=, dontierenta.
+=Prend=, _je_, voys _je vole_; _je prend ce qu'on me donne_, guiena,
+chiena, hayna; _prend_, dziena; _il s'y prend bien_, hayenk (_il sait_)
+tcha ny (_ce qu'il_) hayerha (_fait_), _je m'y prend bien_, guehienk,
+cheyenk, hahienk; _il s'en prend moy_, hagrihostanik; _je m'en prend
+_, kerihostanik, cherihostanik, herihostanik; _je m'en prend toi_,
+gonrihostanik; _il me prend pour_, on dit, _il croit que je suis_.
+=Prepare=, _je_, _quelque chose_, keyennoktanik, cheyennoktanik,
+hayennoktanik; _je me prepare _, gadeyennokta, chadeyennokta,
+hadeyennokta.
+=Prpositions=,
+ _pres_, _aupres_, touchtenka;
+ _chs lui_, tcha ononchiayen;
+ _de _, garo;
+ _dans_, hagon8a;
+ _dela_, chihag8a;
+ _entre nous_, dehaguiataneguen;
+ _par la_, nen hag8a;
+ _entre_, achenondgik;
+ _devant_, ohenton;
+ _aprez_, onaguen;
+ _pres de_, akta;
+ _contre_, degareneguen;
+ _sous_, hagon8a;
+ _au dessus_, hentkuen;
+ _le long_, aktatie;
+ _pour_, _sans_, _si_, ne se disent point.
+=Pres= _de_, akta; _tout pres_, to g8ato.
+=Prsent=, _je fais present dans un conseil_, kue8ennendasek, che8ennen;
+_je fais present_, kehiah8e, chehiah8e, chagohiah8e; _je ferai present_
+id, enkehion, enchyon, enchagohion.
+=Prsent=, _je suis_, guideron, chideron, henderon.
+=Prsent=, _des _, onkkeng8at.
+=Presente=, _je_, v. _je donne_.
+=Preserve=, _je_, _quelqu'un de_, keyatononchtat, cheyatononch etc,
+chagoyata etc.
+=Preside,= _je_, I haguetaa, is sataa, ahonha htaa.
+=Presomptueux,= _je suis_, gadatkonnienchta, chadatkonni etc,
+hadatkonnien.
+=Presque,= onen guenhra.
+=Presqu'isle,= ka8ennagu hen.
+=Presse,= _dans la_, kendiokk8a gonh8a.
+=Presse,= _je_, _quelque chose_, _j'exprime_, degahon8etch, _vel_
+knitta, chnitta, hanitta; _je presse quelqu'un de etc_,
+dekenon8ariahata, dechenon8aria etc, dechagonon etc; _je suis press_,
+de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon; _le temps presse_,
+dehionon8ariahat.
+=Prest,= _je suis_, agadeyennoktahi, desadeyennoktahi, dehadeyennok etc.
+=Preste,= _je_, _quelque chose_, keyenniasek, cheyenniasek,
+chagoyenniasek.
+=Pretexte,= _c'est un_, nag8a ahienra tona haguiera.
+=Pretre,= haniask8iro.
+=Prevois,= detkiatoretta, detchiatoretta, dethayatoretta.
+=Preuve,= _c'est la_, tchit kari8ahieri.
+=Prier,= _je prie Dieu_, gaterennayenha, chaterennayenha,
+haterennayenha.
+=Prince,= Onontio gona (_de Roy_) hoha8ak (_fils_.)
+=Printemps= _pass_, keng8it; _ venir_, tchioguenhondion.
+=Prison,= ondadenhotonk8a; _enprisonner_, kenhotonk, chenhotonk,
+chagonhotonk.
+=Pris,= onhahinaon, _vel_ ondadenhotonk, (_enferm_.)
+=Prisonnier= _de guerre_, hnachk8a; _je fais un prisonnier_,
+kenachkonniaha, chenachkon; _je delie un prisonnier_, kecharondag8ach,
+checharon, chagocha etc.
+=Prix,= _hors de prix_, ossencheroanen; _de quel prix cela est-il?_
+tonio senchera; _ quelque prix que ce soit_, tochg8a tcha neyot
+sencherakch.
+=Proche,= touskenha.
+=Proclame,= _je_, de8atkenhretta, dechathenhretta, dehatkenhretta.
+=Prodigue,= _je_, gatiessen, chatiessen, hotiessen.
+=Produire,= _la terre produit des ronces_, hotonni (_il croit_) hohikta
+(_des ronces_) 8entgiagu (_sur terre_,)
+=Profitable,= _cela m'est_, gatkenh8atta, chatkenh8atta, hatkenh8atta.
+=Profite,= _cet arbre profite_, hoterontatisnor; _j'en profite_, id;
+_cela m'est profitable_.
+=Profond,= agonh8adgyk; _profond_, _parlant d'eau_, onodess.
+=Proye,= _ma_, de8agadentchai; _oiseau de proye_, garhagonha.
+=Prolonge,= gueyennis, cheyennis, hayennis.
+=Promene,= _je me_, g8ati guesha, g8ati chesha, g8ati resha.
+=Promets,= _je_, nto tcha ni guiera, neto tcha ni chiera, neto tcha ni
+hayera.
+=Prompt,= _de corps_, hoyadadet; _prompt d'esprit_, onigonradet;
+_prompt, colere_, honak8enchkon.
+=Pronom,=
+ _moi_, i;
+ _toi_, is;
+ _lui_, ahonrha;
+ _nous_, onguionrha;
+ _vous_, dzionrha;
+ _eux_, ononrha;
+ _mon_, i haga8en;
+ _ton_, is sa8en;
+ _son_, ahonrha ho8en;
+ _notre_, onguionrha ong8a8en;
+ _votre_, dgiourha s8a8en;
+ _leurs_, ononrha ona8en.
+=Prononce,= _je prononce bien_, gue8enni, che8ennio, hah8ennio; _je
+prononce mal_, gue8enna hetken, che8enna hetkuen, hah8enna etc.
+=Proportion=, _a_, tondahion daten nagueratta.
+=Propos=, _a_, adsk8i; _ propos deliber_, tondahionna gueratta.
+=Propose=, _je_, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagori8ahi.
+=Propre=, _je suis_, gneni, chneni, haneni.
+=Protege=, _je_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.
+=Protester=, v. _asseurer_.
+=Prostitue=. kotchinadonchkon.
+=Provision= _de vivres_, ondenatchera; _je fais mes provisions_,
+gadennatcheronniaha, chaden etc, haden.
+=Prunes=, tichionk.
+=Prunier=, tichionkohonda; (_prunier damas_, guenhrahra.)
+=Pruche=, arbre, onenda.
+=Puant=, hasennahetken, _vel_ kagras.
+=Puberte=, _age de_, hekchatasha.
+=Public=, _en_, kendiokk8agu, _vel_ kasseragu.
+=Publie=, _je_, kerihonata, cherihonata, harihonata.
+=Puce=, te8atchotonch.
+=Pucelle=, hiate henakk8a hienteri.
+=Pudiq.= id, _vel_ hiat hayerin.
+=Pus=, _je_, guiatagras, chiatagras, hoyatagras.
+=Puis=, tcha hetgientakk8a degachtinratonk.
+=Puiser=, _je puise de l'eau_, guetgienta, chedgienta, hatgienta.
+=Puissant=, ha8ennio tcha hanagner.
+=Pulmoniq=, honag8a non 8akch.
+=Pulveris=, degahritti.
+=Punais=, hanionchagras.
+=Punis=, _je_, kereh8atta, chere8atta, chagoreh8atta.
+=Punaise=, hodgiktoya.
+=Pupille=, kahonha okonchotti, _vel_ hiate agonhek gonhadekton8a.
+=Purge=, _je_, dekeyadiaton gottakk8a.
+=Pur=, hiate degayesti.
+=Purgatif=, ondadiatongottakk8ata.
+=Pus=, apostume, otkenseri.
+=Pustule=, dehiagotonh8anik.
+
+
+ =Q.=
+
+
+=Quadrand=, garakk8ichiakch.
+=Quand=, 8enton; _quand donc?_ 8enton ti? _je ne sais pas quand_,
+8enton guig8a.
+=Quarante=, gayeri ni8assin.
+=Quart=, _le_, gayeri degayagui.
+=Quartier=, _demander_, voys _piti_.
+=Quasi=, hen.
+=Quatre=, gayeri.
+=Quatorze=, ouassin (_dix_) gayeri (4) kahre (_de plus_.)
+=Quel=, _le_, chongaa; _lequel de ceux la_, canen ny hayataa.
+=Que= _ne_, hot nen? garihonniaha.
+=Quesque= _cela_, hotnen n8ahautin.
+=Quelque= _chose_, chtenchonha;
+ _quelque peu_, nionka;
+ _quelques jours_, togaha ni8entagu;
+ _dans quelque tems_, togaha hi8entaguek;
+ _quelque fois_, onderinhaguens, _vel_ g8atiguha;
+ _quelqu'un_, dgiadata chonha.
+=Querelle=, _je_, kedach8ahens, chedach8ahens, chagodach8ahens.
+=Querir=, _je vais_, gug8ah, cheg8ah, hag8ah.
+=Questionne=, gatarondonk, chatarondonk, hatarondonk.
+=Question=, _de quoy est-il question?_ hot neya8enha.
+=Quitte=, _je_, voyez _j'abandonne_ ou _je laisse_ ou _je jette_.
+=Quitte=, _je suis_, sagatog8a, sachatog8a, _vel_ akkarokta, _pour
+deptes_.
+=Qui= _es ce_, chonnen.
+=Quiconque=, tochegu8oua ny heyadotinhak.
+=Quinze=, h8isque (_cinq_) kahre(_de plus_) 8assin (_dix_.)
+=Quoy=, hot onk.
+=Quoiqu'il= _en soit_, nehey8senha hag8a.
+=Quee=, outinra; _quee de poisson_, 8tachia.
+
+
+ =R.=
+
+
+=Rabaiss=, voys _abaiss; je rabaisse_, v. _abaisser_.
+=Rable=, oronksna.
+=Rabas=, _je, de prix_, detkonnenta, detehonnenta, detronnenta.
+=Racommode=, _je_, skecheronniaha, tchecheronniaha, shacheronniaha.
+=Raccorde=, _je_, kenigonracheroniaha, chenigonra, chagonigonra.
+=Racourcis=, _je_, skeg8atta, toheg8atta, shag8atta.
+=Rachepte=, _je_, skninonk, tchninonk, shaninonk.
+=Racinne=, ouktera.
+=Racle=, _je_, keguetach, cheguetach, haguetach; _racl_, kagueten.
+=Raconte=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.
+=Radote=, _je_, de8agnehienha, desanihienha, dehonihienha.
+=Rafermis=, _je_, sknitta, tchitta, shanitta.
+=Rafraichis=, _je_, skanochta, tchanochta, shanochta; _rafraichi_,
+skananochti.
+=Rage=, _la_, ha8eriendachon; _j'enrage_, hagueriendachon.
+=Ragout=, dega8araritti.
+=Rajeunis=, _je_, skadekchagoaniha, tchadetchago etc, shadetcha.
+=Raille=, _je_, g8ennores, ch8ennores, ha8ennres.
+=Raisin=, ohiong8issera.
+=Raison=, _avec raison_, gari8ahierik; _j'ai de la raison_, toguech (_je
+sai_) tcha (_ce que_) niguiera (_je fais_), toguech (_tu sais_) tcha
+(_ce que_) nychiera (_tu fais_.)
+=Raisonne=, _je=, hagutaha, satha, htha.
+=Rallie=, _je_, skediokk8arorech, tchediokk8arorech tchagodiokk8a.
+=Rallonge=, _je_, skonchta, tchonchta, shonchta.
+=Ralume=, _je_ skategata, stohategata, shategata.
+=Ramasse=, _je_, hagnon8entch, chenong8entch, hanong8entch.
+=Ramenne=, _je_, skederonn, tchederonn, tchagoderonn.
+=Ramolis=, _je_, krodinchta, chrodinchta, harodinchta.
+=Range=, _je_, herenk8ita, herensk8ita, herenhak8ita.
+=Rapide=, kanah8ara;
+ _au bout du rapide_, kana8aguenhiata;
+ _je descend le rapide_, haguenna8enti hati, chenna8enti etc, ahenna
+etc;
+ _je monte le rapide_, hagnora 8i hati, sanora 8i hati, hanora etc.
+=Rapporte=, _je_, skienhn, schienhn, shayenhn; _je m'en rapporte _,
+agatond tchany haytera, _vel_ keyat 8ennatond.
+=Rameau=, onerattonta.
+=Ramier=, tchiourhoya.
+=Ramonne=, _je_, gataragu8ach, chatarague etc, hatara etc; _chemine
+ramone_, gataragu8en.
+=Rampant=, kayatarissere; _je rampe_, haguiadissere, sayadissere,
+hayadissere.
+=Ranon=, dehiondadiadakk8ata; _je paye ranon_, kekariakch tcha
+skayatakk8a.
+=Rancune=, _j'ai de la_, hiate s8aknigonrhens sayongnigonrat8atti, _je
+n'oublie point le mal qu'on ma fait_.
+=Rang=, ils n'out point de rang.
+=Rang=, _je suis en_, kaninhragu hikta, hichta, hata.
+=Range=, _je me_, herengatk8ita, satk8ita, hatk8ita; _range toi_, heren
+satk8ita.
+=Rape=, heranietta.
+=Rape=, _je_, graniek, chraniek, haraniek.
+=Rapelle=, _je_, skerinha, tcherinha, tchagorinha.
+=Raporte=, _je_, ou _je raconte_, skatoria, tchatoria, shatoria.
+=Raprend=, skadehien tanik, tcha dehiens, shadehienstanik.
+=Raproche=, _je_, garo sagatk8ita, sachatk8ita, sahatk.
+=Raquette=, kah8enguha; _je vas en raquette_, de8akk8engarondadies,
+desa8en, deho8en.
+=Rare=, 8aguenhr.
+=Rarement=, g8ati guesha guens, 8agonreuha.
+=Ras=, ouheudoskon.
+=Rassade=, 8starog8i.
+=Raz=, kagonhenti; _je rase un fort_, ganatagat chonch.
+=Raze=, _je me_, gadatenos kerogaronch; _tu_, chadat; _il_, hadetenos
+etc; _je raze_, kenoskerogaronch, chenoskerogaronch, chagonoskero.
+=Razoir=, ondadenoskerogaronta.
+=Rassazi=, _je suis_, agat, satta, hott ; _je me rassazie_,
+gatanha, chatanha, hotanha.
+=Rassemble=, _je_, skeyatkennichiatta, tcheyatkennichi etc, tchagoya.
+=Rasseure=, _je me_, songnigon rayendanha.
+=Rassois=, _je me_, skatienha, tchatienha, shatienha.
+=Rat=, tzitenha.
+=Rate=, _la_, osk8echia.
+=Rateau=, ehentonniata deganotgionda.
+=Rature=, _je_, skiatong8ach, tchiatong8ach, shoyatong8ach.
+=Ravage=, _je_, degonh8entgearitta, dechonh8entgearitta, dehonh8ent etc.
+=Ravinne=, ohionhentaheron.
+=Raviser=, _se_, denskiatoretta, dentcheatoretta, denshayatoretta.
+=Ravoir=, s8aguien, shayen, shyen.
+=Raye=, kayanaty.
+=Ray=, id, _effac_, skarague8en, _vel_ oterague8en; _je raye_,
+_j'efface_, skerague8ach, scherague8aoh, sharague8ach; _je raye_,
+guianata, chianata, hayanata.
+=Raye=, _ poison_, ahara; _je fais unne rae_, kaharonniaha,
+chaharonniaha, aharonniaha; _je tend une rae_, kataroch, chataroch,
+hataroche.
+=Rayon=, 8tinharta.
+=Rebatre=, _redire_, _je rebas_, skari8ata keng8a skatona, _la meme
+chose je raconte_.
+=Rebatis=, _je_, sknonchonniaha, tchnonchonniata, shannonchon.
+=Reblanchis=, skrahestonniaha, schrahestonniaha, sharahes etc.
+=Rebondis=, _cela rebondit_, deh8adekk8a.
+=Rebord=, aktati, _vel_ aktaa.
+=Rebouch=, skachiharon.
+=Rebours=, _de_, okarahetken.
+=Rebrouss=, dedioktatahion.
+=Rebut=, _de_, k8ch8ahenhi.
+=Rebute=, _je_, _quelqu'un_, ke8ennondies,che8ennondies,
+chago8ennondies.
+=Recelle=, gasseta ganenchk8en, chasseta, hasseta.
+=Recent=, assez.
+=Reois=, _je_, guienach, chinach, shaynach.
+=Rechappe=, _je_, skeniaguens, tcheniaguens, shoniaguens.
+=Recharge= _un fusil_, skaguenroch; _un canot_, skondahach, _j'y mets
+des effets_.
+=Rechauffe,= _je, quelq. chose_, skatarihata, stchatarihata,
+shatarihata; _je me rechauffe_, sgadiatatarihata, tchadiata,
+shadiatata etc.
+=Recherche=, _je_, skechakch, shechakch, srechakch.
+=Recite=, _je_, gatoria, chatoria, hatoria.
+=Recidive=, _je_, dekata sa8enha, dechkata etc, dechakatasa.
+=Reclame=, _je_, saguientenha, haga8en, sachientenha sa8en.
+=Recolte=, _temps de_, tcha ni heyent8ag8ach; _je fais recolte_,
+gnorag8ach, chnorag8ach, hanorag8ach.
+=Recommande=, kodgiaronk, chedgiaronk, chagodgiaronk.
+=Recommence=, _je_, dondagatierenta, dondachatierenta, dondahati etc.
+=Recompense=, _je_, gatonhracheronk, chatonhrache etc, hatonhra etc.
+=Reconcilie=, _je_, skenigonracheronniaha, tchenigonra, tchagonigon.
+=Reconduis=, _je_, skederonn, schederonn, schagoderonn.
+=Reconnois=, _je_, skientes, schientes, schagoyentes.
+=Reconnoissant=, _je suis_, s8agarhas (_je me souviens_) tcha (_qu'on_)
+onguitenrhek (_ma soulag_).
+=Recoquill=, dziot8enonni.
+=Recoudre=, sknikonk, schnikonk, shanikonk.
+=Recouper,= itkiakch, itchiakch, shayakch.
+=Recourir,= _a_, keniende, cheniende, haniende.
+=Recousu,= skanikonk.
+=Recouvert,= skakoron8i; _je recouvre unne maison_, skohronk,
+schkohronk, shakohronk; _je recouvre_, skohrins, schkohrins, shakohrins.
+=Recre,= _je me_, gadatnigonroriaha, chadatnigon, hadatnigonro etc.
+=Recrie,= _je me_, hag8ennta, sa8ennota, ha8ennota; _je recris_,
+skiatonk, tchiatonk, shayatonk.
+=Recueille,= _je_, skniondag8ach, tchniondag8ach, shaniondag8ach.
+=Recuis,= _je_, skritta, tchritta, sharitta.
+=Recul,= dediotonnon; _je reculle_, herenkk8ita, herenchk8ita,
+herenshakk8ita, _vel_ katontkach, chatontkach, hatontkach.
+=Recullons,= _a_, echonn hag8a.
+=Recuse,= _je_, voyez _je rebute_.
+=Redemande,= _je_, skeyarondonk, scheyarondonk, shagoyarondonk.
+=Redige,= dondagatnanetta, dondacdatnanetta, dondahatnanetta.
+=Redonne,= _je_, skeyah8e, tcheyah8e, tchagoyah8e.
+=Redouble,= _je_, deskiasseraha, deschiaseraha, deshayaseraha.
+=Redoute,= _je_, keteg8ach, chetag8ach, chagotag8ach; _je me fais
+redouter_, keteg8atta, chetag8atta, chagotag8atta.
+=Redresse,=
+ _je, quelque chose_, skak8atong8ach, chag8atong etc, hag8aton etc;
+ _je redresse celui qui parle_, kerihohensek, cherihohensek,
+chagoriho;
+ _je me redresse le corps_, gadiatag8arich chionch, chadiata,
+hadiata.
+=Reduire,= _je reduis l'extremit_, kegaronniaha, chegaronniaha,
+chagogaronniaha.
+=Refais,= _je_, skecheronniaha, schecheronniaha, shacheronniaha.
+=Referme,= _je_, skenhotonk, schenhotonk, shanhotonk.
+=Reflechis,= _je_, deskiatoretta, deschiatoretta, dethayatoretta.
+=Reforme,= _je_, decktenionch, deschteniononch, deshatenionch.
+=Renfrogne,= _je me_, degatkonchkerich, dechatkonchkerich,
+dehatkonchkerich.
+=Refroidir,= _je fais_, sknassochta, schnanocha, shananochta.
+=Refond,= _je_, skana8enta, schnana8enta, shanana8enta.
+=Refugie,= _je me_, skennagueratch, tchennagueratch, sahennagueratch.
+=Refuse,= _je_, de8aknonhianik, desanonhyanik, dehononhianik.
+=Regagne,= _je_, donsagatentchaa, donsachatentchaa, donsahatentchaa.
+=Regale,= gateniota, chateniota, hatenita.
+=Regarde,= _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ach, chatkatt8ach, hatkatt8ach.
+=Regle,= _je_, gri8acheronniaha, chri8acheronniaha, hari8acheron etc.
+=Regne,= _je_, v. _je commande_.
+=Regorge,= _je_, haguesennies, sachennies, ochennies.
+=Regret,= _a_, onhatink.
+=Regrette,= _je_, _les morts_, guenhatenha koh8endahi; _je regrette
+quelque chose_, guenhatinha, chenhatinha, henhatinha.
+=Rehausse,= _je_, henken gnionta, chnionta, hanionta.
+=Rejaillit,= 8ad8atog8a, _le sang rejaillit_, 8adetk8ensg8a.
+=Rejette,= _je_, s'8agadi, sesadi, sahodi.
+=Rejetton,= osk8eya.
+=Reine,= onontio gona rhna.
+=Reins,= _les_, oronk8ena,
+=Rinse,= _je_ goharek, choharek, roharek.
+=Rejoins,= _je_, deskraneguenk, deschraneguenk, desharaneguenk.
+=Rejois,= _je me_, agatonhahra, chatonhahra, hatonhahra.
+=Relache,= _je_, _de voyage_, dondagakta, dondasakta, dondahakta.
+=Relache,= _je_, voyez _je denoe_, grinchonch, chrinchonch,
+harinchonch.
+=Relation,= _j'ai relation avec lui_, gayasserinchera (_d'affaires_)
+deagnitaa (_nous parlons_.)
+=Relever,= _je releve de terre_, deguekk8ata, dechekk8ata, dehakk8ata;
+_je me releve_, dondagatkenha, dondachatkenha, dondahatkenha.
+=Relie,= _je_, skringach, sehringach;
+sahringach; _reli_, skahrin.
+=Relis,= _je_, gayatoncheragon8a (_dans un livre_) dekkahra (_je
+regarde_.)
+=Religieux,= goyatatoguenti.
+=Reluisant,= deyostatek.
+=Remarie,= _je me_, s8aguenniakch, sachenniakch, sahenniakch.
+=Remarque,= _je_, gatenientenha, chatenientenha, hatennien etc.
+=Remede,= ononk8atchera.
+=Remedie,= _je_, kedgienta, chedgienta, chagodgienta.
+=Remenne,= _je_, v, _je reconduis_.
+=Remercie,= _je_, gatonracheron, chatonracheron, hatonracheron.
+=Remets,= _je_, skien, tchien, shahien; _je remets_, _prolonge_,
+gri8esta, chri8esta, hari8esta.
+=Remontre,= _je_, _ quelqu'un_, skeyenstanik, tcheyenstanik,
+tchagoyenstanik.
+=Remplis,= _je_, dechkehronch, dechchehronch, dechharonch.
+=Remporte,= _je_, onsachkah8a, onsachchah8a, onsahahah8a.
+=Reme,= _je_, gatoriaheronk, chatoriaheronk, hatoriaheronk, _cela
+remue_.
+=Renard,= skennakchen.
+=Rencontre,= _je_, 8atkateranha, 8atchateranha, 8athateranha.
+=Rencontre,= _je vas la_, kataratta hn, chateratta hn, hateratta
+hn.
+=Rendre,= _je_, sakeyon, sacheyon, sahayon; _je me rend_, _j'arive_,
+saguion, sachion, sahayon, _je me rend_, _je suis vaincu_, gnadion,
+chnadion, hanadion.
+=Renfle,= _cela_, sondonh8a hati.
+=Renforce,= _je_, s'akk8ichcherinha, sach8ichcherinha, sahah8ich etc.
+=Rengage,= _je_, skatenhanha, tchatenhanha, shadenhanha.
+=Renonce,= _je_, sagrihondies, sarihondies, sharihondies; _j'y renonce_,
+skad8endeta, tchad8endeta, shad8endetta.
+=Renoe,= _je_, skringach, schringach, sharingach.
+=Renouvelle,= _je_, ass skonniaha, ass chonniaha, ass ronniaha.
+=Rentre,= _je_, heskionk, hetchionk, hehayont; _rentre_, onsatgion.
+=Renverse,= _je suis la_, haguechatahi, sachatahi, hochatahi.
+=Renverser,= _je renverse quelqu'un_, kechata, chechata, chagochata;
+_renverse, repandu_, kahri8i; _je renverse_, hikrich, hichrich,
+heharich.
+=Renvoyer,= keyatendietta, cheyatendietta, chagoyatendietta.
+=Reparer,= v. _refaire_.
+=Repasse,= _je_, _je reviens_, skatongotta, tchatongotta, shatongotta.
+=Repend,= _je me_, gattatre8atta, chatatre8atta, hatatre8atta.
+=Reperds,= _je_, _quelque chose_, songaton, sesaton, sahotton.
+=Replace,= v. _je remets_.
+=Replante,= _je_, skeniotta, tcheniotta, sahenniotta; _replante_,
+sasenniotin.
+=Replet,= _je suis_, hagassen, sassen, hassen.
+=Replie,= _je_, dekchaktonch, desachaktonch, dehatchaktonch; _replie_,
+dedgiotchakton.
+=Repond,= _je_, saguiheron, sachiheron, sahenheron.
+=Repose,= _je_, agadonrich chen, sadonrich chen, hadonrich etc.
+=Repos,= _je suis en_, chkenon guideron, chideron, henderon.
+=Repousse,= _je_, _quelque chose_, skaniotta, schaniotta, shaniotta; _je
+repousse quelqu'un_, keyatareg8ach, cheyatareg8ach, chagoyata etc.
+=Reprend,= _je_, v. _je recois_; _je reprend_, _je corrige_, kehre8atta,
+chehre8atta, chagohre8atta.
+=Represente,= _je_, _je remontre_, keyatchatanik, cheyatchatanik,
+chagoyat etc.
+=Reproche,= _je_, keyatanotha, cheyatanota, (_melius_)
+dekerencharong8ach.
+=Repudie,= _je_, keyateg8atta, cheyateg8atta, chagoyateg8atta.
+=Reserve,= hagadensetta, chadensetta, hadensetta.
+=Resiste,= _je_, gnagoras, chnagoras, hanagoras.
+=Resolu,= _je suis_, gateriatha, _vel_ agnigonrat chanit; _je me
+resous_, agata dennigonra chatti chatadenni etc, hatadeni etc.
+=Respecte,= _je_, gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.
+=Respire,= _je_, gatonries, chatonries, hatonries.
+=Ressemble,= _je_, skehierin, tchehyerin, sahoyerin.
+=Ressere,= _je_, sknirta, tchnirta, shanirta.
+=Ressort,= _je_, teyonkchakton; _c'est de mon resort_, hihagri8a.
+=Ressouds,= _je_, _en plongeant_, gatonrog8ach, chaton etc, hatonro.
+=Ressouviens,= _je me_, s8agarhas; dgisarhas, shorhas.
+=Reste,= _le_, okonchta; _voila le reste_, neto ny dgiotatenri; _j'ai
+du reste_, gatatenrasek.
+=Rester,= _il ne reste aucune esperance_, onguesenni; _reste icy_, tonin
+stak, _vel_ tchiderondak.
+=Restitue,= _je_, kehiah8e (_je rend_) gnesk8enna (_ce que j'avais
+vol_.)
+=Retarde,= _je_, agatengondotta, chatendongotta, hatendongotta; _je
+retarde quelqu'un_, keyendongottanik, cheyendongottanik, chagoyen.
+=Retiens,= _je_, _quelqu'un_, keyatadinchta, cheyatadinchta, chagoyata
+etc.
+=Retentit,= _cela_, 8a ho enna hechta.
+=Retirer,= _je retire profit_, aguiendas, sayendas, hoyendas; _je me
+retire_, dondagatonka, dondachatonka, dondahatonka.
+=Retombe,= _cela retombe sur moi_, ongaderi8ahienhas.
+=Retoucher,= skiata hechta, chiata hechta, shayata hechta.
+=Retourne,= _je_, onsagn, onsach, onsahr.
+=Retranche,= _je_, skorag8ch, schorag8ach, sahorag8ach.
+=Retrecis,= _je_, skechtouata, schechtouata, shachtouata.
+=Retrousse,= _je_, gaadatch, chaadatch, hahadatch.
+=Retrouve,= _je_, skorich, schorich, sahorich.
+=Ret,= v. _raye_.
+=Reue,= gonterass8in; _reve pour_ _acomplir_, de8akkahrahi; _j'ai fait
+un mauvais reve_, ongreserentakchtenha.
+=Reve,= _je_, gaterass8ach, chaterass8ach, haterass8ach.
+=Reveille,= _je_, keye8atta, cheye8atta, chagoye8atta; _je me reveille_,
+8aguiek, 8achiek, 8ahahiek.
+=Revelle,= _je_, gri8atachia, chri8atachia, hari8atachia.
+=Revend,= skeninonk, scheninonk, shaninonk.
+=Reviens,= hisqu, hitch, hisser.
+=Reverdit,= _cela_, sagat gikk8arontin.
+=Revers,= agonh8agonha.
+=Resveur,= _je suis_, gaterass8ahonk, chaterass8ahonk, hoterass8a.
+=Reunis,= _je_, gassouderaha, _vel_ skata skonniaha.
+=Revois,= _je_, skeguenha, tcheguenha, shaguenha.
+=Revolte,= _je me_, ke8enna ch8aens, che8enna ch8ahens, chago8en.
+=Reussis,= _je_, ongatons, hesatons, ahtons.
+=Reume,= _je suis enrum_, gassakha, chassakha, hassakha.
+=Riche,= _je suis_, gotchogona, chotchogona, hotchogona.
+=Rid,= 8agatchkoncheri, satkoncheri, hotkoncheri.
+=Ridiculle,= _je suis_, hagri8aguenniata, sari8aguen etc, hori8aguen
+etc.
+=Rien,= hiachten.
+=Ris,= guiondiaha, chiondiaha, hoyondiaha.
+=Risque,= _je_, garichkon, charichkon, harichkon.
+=Risq,= _il y a du_, hotteron, _vel_ dehyodenonhianitti.
+=Rivage,= _de rivierre_, kinhion actati; _de lac_, ganataaktati.
+=River,= detkron8araktonch, detchron8ar etc, detharon8ar.
+=Rivierre,= skenhion8ate.
+=Robe,= atiata8itchera.
+=Roche,= onenhia.
+=Roder,= g8atiguesha, g8atichesha, g8atiresha.
+=Rogner,= detkiakch, detchiakch, dethayakch.
+=Roide,= hohniri; _roide_, _ piq_, hiate kagarenhre.
+=Roidir,= v. _resserrer_.
+=Romps,= _je_, deguiakch, dechiakch, dehayakch; _rompu_, deyayagui.
+=Rond,= ot8enonni.
+=Ronde,= _je fais la_, guennatatasech, chennatatassech, hennata etc.
+=Ronfle,= deguenniongaha, dechenniongaha, dehennion.
+=Ronge,= _je_, guechtiendoganinch, chechtiendo etc, ahestiendo etc.
+=Rose,= hodgidgiahahagui.
+=Rossignol,= karich kens.
+=Rotte,= _je_, guenniadiakch, chenniadiakch, henniadiakch.
+=Roti,= oskon8a; _je fais rotir_, gadeskonta, chadeskonta, hadeskonta.
+=Roe,= _je_, kechtiendaritta, chechtiendaritta, hachtiendaritta.
+=Rouge,= qu8enta rogon.
+=Rougis,= _je_, qu8enta rogon onkoncha renha; _je rougis_, _je teins_,
+qu8enta rogon gassoch, chassoch, hassoch.
+=Rouill,= 8tkenserarigui.
+=Roule,= _je_, karhatenion hati; _je me roule_, gadiata guenriek,
+chadiata guen etc, hadiata.
+=Roupie,= _j'ai la_, gadginonkerota, satginonkerota, hatginonkerota.
+=Rousseurs,= _j'ai des_, agatzichtenoton kekonchigu.
+=Roussi,= ohentsita teguen; _je me roussis_, hakentsitategach,
+sahentsitategach, sohentsita.
+=Route,= tcha nheyens, _vel_ tchanhyotahinon.
+=Roux,= ohessa ni hononk8erotin.
+=Ruban,= ononh8a.
+=Re,= dionatag8entati.
+=Ruer,= _je_, keyarasint8ach, cheyarasint8ach, chagoyara etc.
+=Ruin,= _je suis_, hiachtente s8aguien, sayen, hoyen.
+=Ruisseau,= ny kenhiaha.
+=Rus,= hagnigonradez, sanigonradez, onigonradez.
+=Rut,= _le_, tcha degondatcherez.
+
+
+ =S.=
+
+
+=Sa,= ; _son_, h; _ses_, h, _vel_ au feminin.
+=Sable=, oncha.
+=Sabre=, assarega.
+=Sabre,= _je_,----.
+=Sac,= gayara; _sac tabac_, kayetta;_de medecine de guerre_, ganota;
+_je mets sac_, keya8ent8ach, cheya8ent8ach, chagoya8ent8ach.
+=Safran,= hotgikk8a onskk8a.
+=Saigne,= _je_, _du nez_, deguenionkach, dechinionkach, dehenionkach;
+_je saigne quelqu'un_, dekenintcha hechta, dechenintcha etc,
+dechagonintcha.
+=Sacrifice,= _je fais un_,----.
+=Sage,= _je suis_,----.
+=Sain,= _je suis_,----.
+=Saindoux,= hohna oqu8ari.
+=Saint,= gayatatoguenti.
+=Saisis,= _je_, kek8ach, chagok8ach.
+=Salade,= henerattach.
+=Sale,= 8astag8arigui.
+=Sal,= katchik etokka h8i.
+=Salis,= _je_, kag8arokach, chtag8arokach, hatag8arokach.
+=Salptre.=
+=Sale,= _je_, kenonronk8anion, chenonronk8anion, chagononron etc.
+=Salive,= _je_, 8tchera.
+=Saliver,= v. _cracher_.
+=Sandale,= chitagon hottak8a.
+=Sang,= hotk8ensa.
+=Sangfroid,= _de_, 8ahennigonronniaha.
+=Sanglant,= hotk8ensogonha.
+=Sans,= ne se dit point, on dit _vous estes_ ou _vous nete pas cause_.
+=Sanglote,= gassint8ach, chassint8ach, hassint8ach.
+=Sanguin,= guenkensoanen, chenk8ensoanen, henk8ensoanen.
+=Sans doute,= hag8ach.
+=Sans faute,= gatoguen tchi h8en.
+=Sans retardement,= 8tendoktin.
+=Sancte,= _je suis en_.
+=Saoul,= _je suis_, (_de vin_,) hagnon 8ahaton; _je soule quelqu'un_,
+kenon 8ahatonta; _je suis saoul de viande_, hagatai; _je rassassie
+quelqu'un_, ketanha.
+=Sarcelle,= _oiseau_,----.
+=Sas,= onakta.
+=Sasse,= _je_, gate8ach, chate8ach, hate8ach.
+=Sapin,= _arbre_, ssohra.
+=Satisfait,= _je suis_, gatchennonni, chatchennonni, hatchennonni; _je
+satisfais_, keyatchonniata, cheyatchonniata, chagoyat etc.
+=Savetier,= shatakk8anikonk.
+=Sauve conduit,= gayatonchera ayontongottakk8a.
+=Saule,= setta.
+=Saumon,= tachiona.
+=Saumur,= gatchiketa hohnga.
+=Savon,= onyenchero haretta.
+=Savonne,= _je_, guiencheroharek, chienseroharek, hayencheroharek.
+=Savonnette,= henoskeroharetta.
+=Sauce,= _je sauce du pain_, gatrakkoch, chatrakkoch, hatrakkoch.
+=Sauce,= _ma_, agok8a.
+=Saucisse,= hoyonra degah8aritti.
+=Saute,= deguennachk8akk8a, dechennach etc, dehennach etc.
+=Sauvage,= ong8e honh8e.
+=Sauve,= _je me_, skeniaguens, scheniaguens, shoniaguens; _je fais
+sauver_,----.
+=Savant,= _je suis_, gnigonro anen, chenigonro anen, honigonro anen.
+=Sais,= _je_, guienteri, _vel_ guenonktonk, _vel_ aktoguenha; _on ne
+sauroit_, hiate hah8et; _c'est savoir_, ongatoguenha; _je ne sai
+pas_, htgat, _vel_ hiate aktoguenha.
+=Scelerat,= ong8edahetkengona.
+=Scie,= deyech8engariatta.
+=Sci,= _scie_, degorinha, dechorinha, dehorinha.
+=Scorbut,= ononchiotaha.
+=Se,= _il se etc_, hatat. Ex. _il se tue_, hataderio.
+=Sec,= ourhen; _bois sec_, oyendaten.
+=Secher,= _je le fais_, guerhata, cherhata, harhata.
+=Second,= tegni 8atonta.
+=Seconde,= _je_, _quelqu'un_, keyarichkonta, cheyarichkonta,
+chagoyarich.
+=Secoue,= _je_, gah8atch, chah8atch, hah8atch; _secou_, 8ah8agui.
+=Secours,= _je donne_, kenhsck, chenhesck, chagonhesck.
+=Secret,= _en_, dassetigu; _je garde le secret_, grih8asetta,
+chrih8asetta, harih8asetta; _je devulgue le secret_,----.
+=Seditieux,=----.
+=Seduis,= _je_, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon etc.
+=Sein,= henonrachiagu.
+=Sejourne,= _je_, kendokta, chendokta, ahendokta.
+=Seize,= 8assin hayak kahr.
+=Sel,= hotchiketa.
+=Semaine,= _une_, ne se dit point, ils ne comptent que par lune.
+=Semblable,= tonit.
+=Semblant,= _je fais_, akchoretakk8a, sachoretakk8a, hachoretakk8a.
+=Semble,= _il me_, guerh.
+=Sem,= ganag8en; _semer_, gnakha, chnakha, hanakha.
+=Semence,= oninchta.
+=Sne= _ pcher_, ontaharokk8a hoyaronda. (=Senellier=, _le_,
+dzionkarettes.)
+=Sens,= _le bon_, hagnigonrag8egui.
+=Sensible,= _je suis_, hagakkahrin, sakkahrin, hakkahrin.
+=Sens,= _je_, _je fiere_, hagues8ach, sach8ach, hos8ach.
+=Sentiras,= _tu t'en_, engisarharanha.
+=Separer,= _je separe quelqu'un_, dekekachionch, dechekachionch,
+dechagoka; _je separe quelque chose_, deguekachionch, dechekachionch,
+dehokachionch.
+=Sept,= tchiatak; _le septieme_, tchiatak otonta; _septante_, tchiatak
+ni8assin; _sept cent_, tchiatak te8enniah8.
+=Septembre,= chereskegona.
+=Serein,= _le_, h8ahia.
+=Serieux,= _je suis_, degatkuengerenti, dechakkenguerenti, dehotken etc.
+=Serpent,= 8sarichta; _serpent d'eau_, hanadonk; _serpent sonnettes_,
+cheg8aronda; _serpent au long corps_, shayadess.
+=Serr,= _li_, kanitti.
+=Serre,= _je_, gnirta, chnirta, hanirta: _je serre_, _je cache_,
+gassta, chassta, hassta.
+=Serrure,= enhtongk8a.
+=Sers,= _je_, _quelqu'un, _je rend service_, keyenna8asek, vel_
+nguenhas, hesanhas, honanhas; _je me sers manger_, gatateranik,
+chatateranik, hatateranik; _il me sert de pere_, ha8et knih; _je me
+sers de cela_, guechtaa, chechtaa, hachtaa; _je ne me resers pas_,
+gayerati.
+=Sve=, onanah8en; _les arbres sont en sve_, tkaranah8en.
+=Seucre=, oh8ennaset.
+=Seul=, _je suis_, agonrh8aa, son8h8aa, ahonrh8aa; _je n'ai que ce seul
+etc_, nag8a heguen ha.
+(=Seullement=, kueng8a.)
+=Seur=, gatoguen.
+=Seur=, _ coup seur_.
+=Svre=, _je_, _une enfant_, kenonrachiatkah8ach, chenon etc, chagonon
+etc.
+=Sexe=, _masculin_, hehronchonha; _sexe feminin_, hatginachonha.
+=Si=, n; _si cela est vrai_, ne toguech g8a, hguenk; _si tu ne peux
+pas_, n sanorons; _si tu ne veux pas_, n chera hia; _comme si tu en
+avois_, n ensayendak.
+=Sied=, _cela me_, hagrasek, sarasek, horasek.
+=Siege=, _faire un siege_, kenata; _je leve le siege_, donsagnenrakkra,
+donsachnenrakk8a.
+=Siege= _pour s'assoir_, ontiendakk8a; _je m'assois_, gatienha,
+chatienha, hatienha.
+=Sien=, _le_, ahonrha hoh8en.
+=Sifle=, _je_, gnagarerach, chnagarerach, hanagarerach.
+=Signal=, sa honteniendenchta; _je donne le signal_,----.
+=Signalle=, _je me_,----.
+=Signe=, _je fais_, keyenniatach, cheyenniatach, chagoyenniatach.
+=Signifie=, _quesce que cela_, hos n8a hautin de8ateniendenchti (_s'il
+paroist quelq. chose_.)
+=Silence=, _taiss vous_, datgiaticrin.
+=Silence=, _je garde le_, ti8agatierin, tisatierien, tihotierin; _je
+romps le silence_,----.
+=Silencieux=, tihotierin.
+=Simples=, _herbes_, hnonk8at chera chon.
+=Simplement=, nag8aheguenha.
+=Sincere=, _je suis_, hiate hognoyen, hyate sanoyen, hiate honyen.
+=Singe=, ong8e gakonchondakk8i, _vel_ guennonha.
+=Singeries=, _je fais des_, degatieronnionk, dechatieronnionk, dehatier
+etc.
+=Singulier=, v. _rare_.
+=Sinon=, nayg8a.
+=Sirop d'erable=, oranah8entagueri.
+=Situ=, _bien_, a honh8entgia 8ensti.
+=Situation=, _belle_, oyenoti.
+=Six=, hayak; _six fois_, hayaknion; _sixiesme_, hayak otonta.
+=Sobre= _ manger_, _je suis_, nigakk8aha, nichakk8aha, nihakk8aha;
+_sobre boire_, hiate kneguirha, hiate chneguirha, hiate haneguirha.
+=Soc=, dehia go onh8entgiorinchta.
+=Socit=, _je suis en_, deh8agadiechti, desadiechti, dehodiechti.
+=Soeur=, _ma_, _aine_, kchih; _ma soeur cadette_, keguenha.
+=Soif=, _j'ai_, gonriatins, chonriatins, ahonriatins.
+=Soigne=, _je_, gachterista, chasterichta, hachterista.
+=Soigneux=, hachterichta.
+=Soin=, _je n'ai point de_, gadiondiata, chadiondiata, hadiondiata.
+=Soir=, _le_, tetinrea; _du matin ansoir_, hendag8ektchih8en.
+=Soit=, ni.
+=Soixante=, hayak ni8assin.
+=Soldat=, _je suis_, haguechkenraguettat, sachkenra etc, hachkenra etc.
+=Soleil=, garakk8a; _soleil levant_, garakk8inkens; _soleil couchant_,
+de8atchot8achgarakk8a.
+=Solide=, hiate honagorach.
+=Sollicite=, _je_, keskenhatanik, cheskenhatanik, chagoskenha etc.
+=Sombre=, dehiodassondariagui.
+=Sommeil=, _j'ai_, haguitakch, saintakch, hotakch; _j'interrompe le
+someil_, kere serintoriaha, cheresin etc, chagoreserintoria.
+=Somme=, _je_,----.
+=Sommet=, _le_, guenhiata.
+=Son=, _bruit_, 8tkak.
+(=Son=, ahonrha ho8en.)
+=Sonde=, onteniendenchta.
+=Sonde=, _je_, gatenientenha, chatenientenha, hateirientenha.
+=Songe=, _reve_, gaterass8en.
+=Songe=, _je_, v. (_je reve_,) gaterass8ach, chaterass8ach,
+haterass8ach; _je songe_, v. (_je pense_,) guenonktonionk,
+chenonktonnienk, hennonkton etc.
+=Sonne= _une cloche_, k8ichtondatha, ch8ichtondatha, ah8ichton.
+=Sonnette=, eh8ichtondatakk8a.
+=Sorcier=, _je suis_, gatahennahach, chatahennahach, hatahennahach.
+=Sort=, _tirer au_, on dit _jouer_.
+=Sorte=, _quelle sorte d'homme esce_? hotni rong8edtin; _je fuis en
+sorte_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.
+=Sortir=, _je sors_, skiaguenha, schiaguenha, shayaguenha; _je fais
+sortir_, skeyaguens, tcheyaguens, tchagoyaguens; _je fais sortir_, voys
+_je chasse quelqu'un_.
+=Sot=, hd.
+=Souls=, v. _saous_.
+=Souche=, kokehina; _il y a une souche_, hokchinta.
+=Soucie=, _je me_, _je ne m'en soucie pas_, hiachtente guerh, herh,
+rerh.
+=Soude=, _je_, gassonderaha, chassonderaha, hassonderaha.
+=Soufle=, _je_, garondatch, cherondatch, harondatch.
+=Souflet=, _je donne un_, kekonchahech, chekonchahech, chagokonchahech.
+=Soufre=, _du_,----.
+=Soufre=, _je_, hagronhiaguens, saronhiaguens, horonhiaguens; _je fais
+soufrir_, keronhiaguenta, cheronhiaguenta, chagoronhiaguenta.
+=Souhaite=, guerh, cherh, rerh.
+=Souill=, outetkenti; _je souille_, ketkenta, chetkenta, hatkenta.
+=Soulage=, _je_, keyna 8asek.
+=Soue=, voys, _saole_.
+=Souleve= _de terre_, _je_, deguek8ata, dechek8ata, dehak8ata.
+=Soulier=, attak8; _je mets mes souliers_, degarattach, decharattach,
+deharattach; _j'ote mes souliers_, degarattachionch,
+decharattachionch, deharatta; _je racommode mes souliers_, garakkoronch,
+charakkoronch, harakkoronch.
+=Souponne=, _je_, _quelqu'un_, kerasek, cherasek, chagorasek.
+=Soupe=, _de la_, onondaa degarakkaritti.
+=Soupose=, _je_, gatenientenha tcha ny oukcht.
+=Soupire=, _je_, gatonris, chatonries, hatouries.
+=Souple=, parlant de bois, kario; _corps souple_, hoyadadet.
+=Source=, ona8arta, _vel_ otoncherta.
+=Sourcil=, hekakk8a hgu.
+=Sourd=, _je suis_, degass8gui, dechass8gui, dehass8egui.
+=Souris=, _je_, aguiondiaha, sayondiaha, hoyondiaha.
+=Souriciere=, tchitenha gayenton.
+=Souris=, tchitenha.
+=Sous=, _dessous_, agonh8a.
+=Soutiens=, _je_, gniktakk8a, chniktakk8a, haniktak.
+=Soutien=, _appui_, kohniktakk8i.
+=Souviens=, _je me_, s8agarha, dgisarhas, shoras; _je fais souvenir_,
+keyarharatta, cheyarharatta, chagoyarharatta.
+=Souvent=, chetechon, _vel_ tiotkont.
+=Soye=, dginonha, hotikon chichiahi.
+=Sperme=, onenha.
+=Spirituel=, hnigonta.
+=Squelette=, onhrnich.
+=Sterille=, hiate hadektonk; _terre sterille_, hiactente 8atonnian.
+=Stupide=, hd.
+=Submerg=, ohndon.
+=Suborne=, kenigonrodag8ach, chenigonrodag8ach, chagonigon.
+=Subtil=, agueyennadet, cheyennadet, hayennadet.
+=Suc=, orana8enta ga8i.
+=Suce=, _je_, gotgiekch, chotgiekch, hodgiekch.
+=Sucre=, orana8enta ga8i.
+=Sud=, garonhiahen hag8a.
+=Su=, _je_, de8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas; _je sue
+dans une srie_, guenyonk, cheneyonk, onyonk.
+=Suffisant=, hadat konnienchta.
+=Suie=, ohaguenta.
+=Suif=, o8ichia.
+=Sujet=, _mon_, agong8eda, chong8eda, rong8eda.
+=Sujet=, _je suis_, _enclin_, saonguierat, sesayerat, sohoierat.
+=Suite=,
+ _ensuite_, chi hag8a;
+ 2 _jours de suite_, te8enda neguen;
+ _tout de suite_, 8asonni hati;
+ _ l'avenir_, _dans la suite_, ag8a honaguen.
+=Suis=, _j'y_, guideron, chideron, henderon; _je sui_, kenonderadies,
+chenonderadies; _je suis unne piste_, keyanenhah8a, cheyanenhah8a,
+hayanenhah8a.
+=Superbe=, hany.
+=Superieur=, hago8anan.
+=Supersticieux=, hadeh8agrih8a hienton.
+=Suplicie=, kerioch, cherioch, chagorioch.
+=Suporte=, _je_, 8akkete, saguett, shoguett; _je suporte_, v.
+_soufrir_.
+=Supposition=, ennoyenta.
+=Suppure=, _cela_, diotkenserarihi.
+=Suppute=, _je_, v. _je compte_.
+=Sur=, _dessus_, hentken.
+=Surcharg=, _je suis_, haguechtahne, sachtahne, hachtahne.
+=Surplus=, hetgiokonchta.
+=Surprendre=, _je surprend l'ennemi_,----; _cela me surprend_,
+agnigonkenhyon; _cela est surprenant_, sanigonkenheyat.
+=Suspect=, _je suis_,----.
+=Suspens=, _je suis en_, asong8a nenti 8aguierin.
+=Syrop=, orana8entagueri.
+
+
+ =T.=
+
+
+=Tabac=, oyeng8a.
+=Tabatierre=, oyeng8atakk8a.
+=Table=, och8engaha ondekonniata.
+=Tableau=, ong8 hayataa.
+=Tache=, _macule_, ohnra.
+=Tache=, _je_, gnosserach, chnosserach, chagonosserach; _je tache_,----.
+=Taillant= _de hache_, kahiontagu.
+=Taille=, _pierre de_, kanenhia cheronni.
+=Taille=, _je_, _en piece l'ennemi_, voyez _piece_; _coupe par
+piece_,----.
+=Tais=, _je me_, ti8agatierin, tisatierin, tihotierin.
+=Talon=, _le_, horadigu.
+=Tambour=, kahonchera.
+=Tambourinne=, _je_, koncherahech, chonchera etc, hahonchera.
+=Tamis=, onakta; _je tamise_,----.
+=Tandisq=, tcha heu hahoniss.
+=Tant=, ntonion; _tant que je vivrai_, tcha hen hioniss engonhek.
+=Tante=, agrahak, sarhak, horhak.
+=Tapisserie=, deyeyencheratonk8a.
+=Tapisse=, _je_, deguiencheratonch, dechiencheratonch, deyayen.
+=Tard=, onen gaak.
+=Tari=, ost; _je taris_, guestata, chestata, hachtata.
+=Tas=, ogate, _vel_ kaguhron; _je mets en tas_, kehronha, chkeronha,
+sharonha.
+=Tasse=, eneguirhata (_ boire_) atgien (_plat_.)
+=Tte=, _je_, guenniadatch, chenniadatch, henniadatch.
+=Ttons=, _a_,----.
+=Taupe=, dginiagarinha.
+=Taureau=, tionhonchk8aront (_boeuf_) onhonchiata (_non tourn_.)
+=Taie=, _j'ai une_, _sur l'oeil_, hagnecho, sanecho, hncho.
+=Teins=, _je_, gassoch, chassoch, hassoch.
+=Teinture=, onssk8a.
+=Themoin=, _je suis_, gatond, satond, htond.
+=Tempeste=, ga8ennotaties oustara degondiechti.
+=Temps=,
+ _le_, onenda;
+ _il est temps_, onen haron;
+ _il n'est pas temps_, ason haron;
+ _pour quelque temps_, endgionissea;
+ _beau temps_, onendio, onenda hetken;
+ _il viendra un temps_, end8endondi;
+ _tout d'un temps_, keng8at;
+ _dans peu de temps_, keng8at kendgik;
+ _depuis le temps_, tcha no honiss;
+ _de notre temps_, hagon henion (_sans envie_) hotiguen
+ (_ceux qui tout veu_);
+ _de tout temps cela a t_, hotonh8entgionni tot, chigarihotin.
+=Tendre=, _mol_, hrodin.
+=Tend=, _je_, _un filet_, gataarok, chataarok, hataarok; _je tends une
+ligne_, gatchirok, chatchirok, hatchirok; _je tend une
+peau_, ueseratonk, cheseratonk, hasseratonk; _je tend un fusil_,
+kehonratonk, chechonratonk, hachonratonk.
+=Tiens=, _je_, guiena, chiena, hayena; _je me tiens debout_, ikta,
+ichta, hata; _il ne tient qu'a toi_, is enchennonktonk.
+=Tente=, _pavillon_, kagarinha ganoncha.
+=Tente=, _je_, _je debauche_, kenigonrodag8ach, chenigon etc, chagoni.
+=Terme=, _borne_, kanedgita.
+=Termin=, outeri8ichiahi; _cela se termine_, la t oterihokta.
+=Terni=, hiate (_pas_) dehyostatek (_clair_); _je ternis ma reputation_,
+gadatkenronnionk, chadatkenronnionk, hadatken.
+=Terrasse=, keyonh8enda hochta.
+=Terre=, hetta; _toute la terre_, 8entgia g8egui (_toute_.)
+=Terroir=, ohetta.
+=Themoigne=, _je_, gri8atachionch, chri8atachionch, hari8atachionch.
+=Tte=, onon8aa; _le devant_, 8kentgiagn; _le derriere_, hnon, _vel_
+chagu; _je casse une tte_, kenon 8ariakonk, chenon8aria etc, chagonon
+etc; _je romps la tte de bruit_, kenon8aktanik, chenon8aktanik,
+chagonon8ak; _tte tte_, deyadenon hara neguen; _la tte de
+l'arme_, kanenraguenhiata.
+=Tete=, _je_, gnonguerha, chnonguerha, hanonguerha; _je donne teter_,
+kenonguerhata, chenonguerhata, chagonon etc.
+=Teton=, ononrachia.
+=Tiede=, _eau_, onega tarihen.
+=Tien=, _le_, is sa8en; _prend tien_, k8a _vel_ dgina.
+=Tiers=, _le_, achen na degayagui.
+=Tige=, ohion8aa.
+=Tigre=, kendachech gona, _vel_ guenhrach.
+=Timide=, _je suis_, gatchens, chatchens, hatchens.
+=Tirre bourre=, enenhiatakk8ata.
+=Tire=, _je_, _quelque chose_, gatironta, chatironta, hatironta; _je
+tire un fusil_, kechonrah8ach, chechonrah8ach, chachonra etc; _je tire
+quelqu'un_, keyatatironta, cheyatatironta, chagoyata etc; _je tire au
+blanc_, degrondyag8ach, dechrondoyag8ach, deharon etc.
+=Tison=, _allum_, okonkono; _tisonmort_, oss8en.
+=Toi=, is.
+=Toit= _de maison_, ganonchakohronh8i.
+=Toison= _de mouton_, tioti nagaronton hgonn8a.
+=Tombe=, henonta.
+=Tombe=, _je_, guiatenha, chiatenha, hayatenha; _je fais tomber_,
+kedagueratta, chedagueratta, chagodagueratta.
+(=Ton=, ssa8en.)
+=Tondu=, kagonhiagui.
+=Tonneau=, ganakkoanen.
+=Tonnerre=, gachagayondes, _vel_ hihron.
+=Tonne=, _il_, hihnon ka8ennotati.
+=Torche=, _je_, gragueh8ach, chrague8ach, harague8ach.
+=Torchon=, herague 8achta.
+=Tords=, k8adasech, chk8adasek, hak8adasech.
+=Torrent=, onah8te.
+=Tort=, _tortu_, teyat, chaktonk, _vel_ deyotk8adon; _j'ai tort_, i
+ongri8anhik.
+=Tst=, _trop tst_, ochnor.
+=Touchant=, _je parle touchant cela_, haguetaa hakk8i.
+=Touche=, _je_, kenotias, cheniotas, henniotas; _je suis touch_,
+de8agnigonranonson, desanigohra etc, dehonigonra etc; _j'y touche_,
+aguiataneguin, chiataneguin, hoyataneguin.
+=Toujours=, tiotkont.
+=Tour=, _je fais le tour_, degat8atass, dechat8atass, dehat8atass.
+=Tour=, _unne_, ganigaktota.
+=Tour= _ tour_, dzihiadata chongu; _autour de la ville_,
+dediodenatatass.
+=Tour=, _je fais_, _piece_, keyeronk, cheyeronk, chagoyeronk.
+=Tourmente=, _je_, _quelqu'un_, dekeyeronnionk, decheyeronnionk,
+dechagoyeronnionk; _je tourmente un patient_, keronhiaguenta,
+cheronhiaguenta, chagoron.
+=Tourn=, outkarhat8en.
+=Tourne=, _je_, kkarhat8ach, chkarhat8ach, hakarhat8ach; _je tourne
+autour_, gat8atasech, chat8atasech, hat8atasech.
+=Tourterelle=, tchiourha.
+=Tousse=, _je_, gassakha, chassakha, hassakha.
+=Tout=, ag8ekchih8en, _vel_ ag8egui;
+ _je donne tout_, guechatta, chechatta, hachatta;
+ _tous les jours_, hade8entaguek;
+ _tous les mois_, hade8ennitaguek;
+ _partout_, g8atigag8egui;
+ _tout juste_, netdgik.
+=Tout fait=, hadegagondo.
+=Trace=, ouhat.
+=Trace=, _je_, guianata, chianata, hayanata.
+=Trafique=, _je_, degatatah8, dechatatah8, dehatatah8.
+=Trahis=, _je_, dekenigonraseraha, dechenigonraseraha, dechagon.
+=Traitre=, dehanigonraseraha.
+=Trajet= _d'eau_, deyehiayakta.
+=Trainne=, _unne_, gasserta.
+=Traine=, _je_, gasser, chesser, hasser; _je traine quelqu'un_,
+keyatisser, cheyatisser, chagoyatisser.
+=Traire=, gnong8atakkach, chnong8atakkach, hanong8a etc.
+=Trait=, _fleche_, kahechkaa.
+=Traite= _d'un jour_, sahoyndakk8i.
+=Traite=, _je_, _je festine_, gatenniota, chatenniota, hatenniota; _je
+traite des marchands_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _je
+traite_, _je soigne_, kedgiens, chedgiens, chagodgiens.
+=Traitre=, dehanigonrasseraha.
+=Tramontane=, _je perd la_, gnigonrattonta, chenigonrattonta,
+honigonrattonta.
+=Trame=, _je_, grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.
+=Tranchant=, kahionta.
+=Tranche=, _unne pour couper la glace_, he8ichientakk8a; _de viande_,
+dgio dgio k8ata.
+=Tranche=, _je_, _de la glace_, k8ichienta, ch8ichienta, shah8ichienta;
+_je tranche de la viande_, dek8araritta, dech8araritta, dehohararitta.
+=Tranquille=, schkenon hononktonnionk.
+=Transfere=, heren kah8itta, cha8itta, ha8itta.
+=Transi=, _je suis_, haguiadondakta, sayadondakta, hoyadondakta.
+=Transplante=, skeniota, scheniota, shaniota.
+=Transporter=, id, _transferer_
+=Transport= _de plaisir_, de8agueniadissonk tcha, ongonh8esk8anik.
+=Travaille=, _je_, haguiod, sayod, hoyod.
+=Travers=, _de_, degaronh8a.
+=Travers= _de doigt_, _un_, dgieniada tcha na deguiatere.
+=Traverse=, _je_, _d'outre en outre_, dekeyatongotta, decheyatongotta,
+dehayatongotta; _je traverse unne rivierre_, deguionhiakch,
+dechionhiakch, dehayonhiakch; _je traverse le bois_, degonniakch,
+dechonniakch, dehonniakch.
+=Travestis=, _je me_, agoyagatia dondakk8a.
+=Trefle=.
+=Treize=, 8assin achen kahr.
+=Tremblement= _de terre_, ah8entgiondt.
+=Tremble=, _je_, haguiadondata.
+(=Tremble=, _le_, oncratkarhi.)
+=Trempe=, _je trempe unne hache_, sak8aheg8a ask8chia.
+=Trenche=, _je_, _je coupe_, krenach, chrenach, harenach.
+=Trente=, achen ni8assin.
+=Trepasse=, _je_, guiheyons, chiheyons, henheyons.
+=Tresaillis=,_je_, voyez _transport de joye_.
+=Tresse=, _unne_, dgi8stenserata; _je mets en resse_,
+guechtenseronniaha, chechtenseronniaha etc.
+=Tress=, karaskenti; _je tresse de la filasse_, graskentonniaha,
+chraskenton, harasken.
+=Triche=, _je_, hag8ennata, cha8ennata, hah8ennata.
+=Trie=, _je_, degoriachionch, dechoriachionch, dehoriachionch.
+=Triple=, hachenk nionk achen na songotta.
+=Triste=, _je suis_, gnigonrahetken, chnigonrahetken, honigonra etc.
+=Tripes=, _les_, oyonra.
+=Troc=, ondatatah8e; _bon troc_, deondatatah8ihio.
+=Trois=, achen; _troos trois_, achen chon; _trois fois_, achennion;
+_de trois en trois jours_, achen chen nenguen hati.
+=Trompe=, _je_, _quelqu'un_, kenigonrtanik, chenigon, chagonig etc; _je
+me trompe en parlant_, heren na gatoria.
+=Trompeur=, hanigonrhata.
+=Trompette=, hotonrag8aton.
+=Tronc d'arbre=, kchinota.
+=Tronon=, degoyagui.
+=Trop=, hisso, adgik; _trop peu_, 8dgidacht8i.
+=Troque=, _je_, degatatah8e, dechatatah8e, dehatatah8e.
+=Trotte=, _je_, ktakh, chtakh, hatakh.
+=Trouble=, _je_, _l'eau_, gnegata, chnegata, hanegata; _je trouble la
+terre_, konh8entgia, hetkenta, chonh8entgia, oh8entgia; _troubl_,
+hongonratton; _je me trouble en parlant_, degatat nigonra h8enriek
+dechatat etc, dehatat.
+=Trou=, _je fais un_, kchatonniaha, chechatenniaha, hachatonni etc.
+=Troupe=, _unne_, kaninhra.
+=Trousse=, _je_, kehedchodag8ach, chehedchodag8ach, chagohed etc; _je
+me trousse_, gadekarichchionch, chadeka etc, hadeka.
+=Trouve=, _je_, gorinha, chorinha, horinha, _vel_ gatchonnionch; _je vas
+trouver_, sakeyatorinsere, 8acheyatorin etc, 8achagoyato; _je trouve
+bon_, onkkah8a; _j'aprouve_, hagrihsi8sek; _je me trouve bien_,
+agatchennonni, satchennonni, hatchennonni; _je trouve redire_,
+keyatoendeta, cheyatoendeta, hoyatoen.
+=Truite=, kanodgionk gna.
+=True=, k8ichk8ichi guenhron.
+=Tu=, _toi_, is.
+=Tu=, gonhario; _je tue une bete_,grioch, cherioch, harioch; _je tue
+quelqu'un_, kerioch, cherioch, chagorioch; _je me tue_, gataderioch,
+chatadorioch, hataderioch.
+=Tuyeau=, kahatadakk8en.
+=Tumeur=, dh8a.
+=Tumulte=, gokennichiahi goderistaha.
+=Turbulent=, hadehorih8a hienton.
+
+
+ =V.=
+
+
+=Va=, 8ass.
+=Vache=, tionhonchk8aront guenhron.
+=Vacher=, tionhonchk8aront hasterista.
+=Vagabond=, g8ati hiens.
+=Vague=, _flot_, tda.
+=Vaillant=, _je suis_, gateriata, chateriata, hoteriata.
+=Vain=, _en_, hiai tai h8aton.
+=Vaincre=, _je_, kenenianik, chenenianik, chagonenianik; _vaincu_,
+onhaneniani.
+=Vaisseau=, gahonhio8anen.
+=Valet=, ontadenhas, (_on le loue_); _mon_, kenhas, (_je le loue_);
+_ton_, chenhas, (_tu le loue_); _son_, chagonhas.
+=Valoir=, on se sert du v. estre et de l'adjectif; _je fais valoir_,
+degrincharonnionk, decharincharonnionk, deharincha etc.
+=Van=, onakta; _je vane_, voyez _je sasse_.
+=Vanit=, _je tire_, gadatenoyetta, chadatenayetta, hadatenoyetta.
+=Vapeurs=, _de terre_, deyah8enrioh8i, _vel_ deyotchak tonk8ayen.
+=Varie=, _cela_, hok8adondies.
+=Vaste=, oukchten; _vastes forets_, garhatakehten.
+=Vautour=, g8ihien g8ihien.
+=Veau=, tionhochk8aront tchichtatienha.
+=Veille=, _je_, gadie8atta, chadie8atta, hadie8atta; _je veille sur_,
+_j'observe_, keyasterista, cheyasterista, chagoyasterista.
+=Veine=, hotginonhiata, gatk8ensata.
+=Velin=,----.
+=Velu=, gatkonnonni.
+=Vend=, _je_, gatenninonk, chatenninonk, hatenninonk; _vendu_,
+gotenninon.
+=Veneur=, hadoratih.
+=Venge=, _je me_, gatatientenhach, chatatientenhach, hatatienten etc;
+_je venge la mort de_, keyentenhah8i, cheyentenhah8i,
+chagoyentenhah8i.
+=Venimeux=, hotkon.
+=Venin=, hotkonchera.
+=Viens=, _je_, dagu, dach, dhr; _je viens visiter_, _voir_,
+gnatarre, chnatarr, haktonhn; _d'ou viens que_, htenna.
+=Vent=, gaaron; _vent froid_, rno; _vent chaud_, oratarih8en.
+=Vente=, _il_, orondon, _vel_ ga8erondies; _je vas vent devant_,
+deh8agueragaronh8; _je vas vent arriere_, haguech8arre hati; _le vent
+est bon_, gaari; _le vent est mauvais_, gaara hetken.
+=Vente=, _je_, _je loue_, dekerinsaronk, decherinsaronk, dechagorin; _je
+me vente_, gadaterinsaronk.
+=Ventueux=, honideniata, _vel_ godenhichta.
+=Ventre=, k8ichta, _vel_ kchonta.
+=Venu=, _il est_, syon; _je suis_, 8aguion.
+=Verd=, hotgink8aa.
+=Vers de terre=, otginonh8a.
+=Verdir=,----; _cela reverdit_, dehiotgink8ariagui; _quand les arbres
+verdiront_, tcha nen gatz ink8aronda.
+=Verge=, _m. viril_, onera.
+=Verglas=, deyoh8ichonda.
+=Verglace=, _il_, deyoh8ichondahati.
+=Verifie=, _je_, grihierichiak, chehriherichiakch, aherichiakche.
+=Verit=, _c'est la_, ag8ech, toguech.
+=Veritable=, _cela est_, oderi8aguennion.
+=Verjus=, oyong8issera ason te hiari.
+=Vermeil=, honk8enta hatagui.
+=Vermillon=, og8entchera.
+=Vernis=, gnegosserach, chenegosserach, hanegosserach.
+=Verni=, gonegossarah8i.
+=Vermine=, _j'ai de la_, akkariakch, sakariakch, hakariakch.
+=Verolle=, outchrta; _j'ai la_, haguitkretch; _tu as_, saintchrehh; _il
+a_,hotchrehh.
+=Verat=, k8ichk8ich deganhonchiata.
+=Verre=, konchotchera henegurhata; _verre boire_,----.
+=Veroul=, henhotonk8a.
+=Veru=, ononheta; _j'ai des venues_, hagnonhetonda.
+=Vers=, _du cot_, hag8a; _vers la_, nenhag8a.
+=Vers=, kahrih8i; _je verse_, hikrieh,hichrieh, hiharieh; _je verse a
+boire_, kenegaranik, chenegaranik, chagonegaranik.
+=Vertueux=, ong8edio hiachtent heyerin.
+=Vertiges=, akcharas, sacharas, hocharas.
+=Vervenne=,----.
+=Vessie=, onhenha.
+=Veste=, nitiata h8itchera g8aha.
+=Vestiges=, heyana.
+=Vtement=, ontkohronta.
+=Vtis=, _je me_, gadiata h8itta, chadiata h8itta, hadiata etc; _vetu_,
+hotiata h8tti, _vel_ gosseronni.
+=Vee=, _la_, hegarra; _j'ai la vee bonne_, kegarri; _ la vee_,
+heyguent; _ perte de vee_, hadeyogaratton.
+=Veuf=, hothhich.
+=Veuve=, gothrhich.
+=Viande=, vahra.
+=Victoire=, _je gane_, voyez _vaincre_.
+=Vie=, _la_, gonhekk8i; _je donne la vie_, keyonhetch, cheyonhetch,
+chagoyonhetch; _eau de vie_, ongadgih8aguen.
+=Viel=, oukchtenha; _je suis_, hagnekchtenha;
+_tu es_, sekchtenda; _je rend viel_, gadiadichatta, hodiadichatta.
+=Vieillis=, _je_, gadiadichhach, chadiadichhach, hodiadichhach.
+=Vierge=, hiate ganakk8a yenteri.
+=Vieu=, _us_, hgayonhi.
+=Vif=, _au_, gank8ensarinha.
+=Vif=, _subtil_, hoyadatet.
+=Vigilant=, _je suis_, haguesteniaron; _tu es_, chestenarion,
+hastenarion.
+=Vigne=, ohiong8issera ohonda.
+=Vigoureux=, gong8edaniri, chong8edaniri, hong8edaniri.
+=Vilain=, _je suis_, guetken, chetken, ahetken.
+=Vilanie=, odachonha.
+=Vilage=, ganataa.
+=Ville=, ganat8anen.
+=Vin=, hotgidgia.
+=Vinaigre=, hodgidgia hioyodgich, hohiodgichta.
+(=Vinaigriers=, _des_, hotkoda; _la fleur_, 8sanenda.)
+=Ving=, te8assen; _vingtime_, te8assen 8atonta.
+=Vingtaine=, teon8assink.
+=Viole=, _je_, v. _je trousse_; _de force_, kehedchodag8ach.
+=Violent=, haguetkaron, satkaron, hatkaron.
+=Violence=, _je fais_, keyaderih8a hetkenta.
+=Violet=, oronhiahen
+=Violette=,----.
+=Vis vis=, dehiotoguenti.
+=Vise=, gadesseronniaha, chadesseronniaha, hadesseronniaha.
+=Visible=, hoguent.
+=Visite=, _je_, voyez _voir_, _je vais voir_.
+=Vite=, garhgu; _je vas vite_, guianore, chianor, hayanor; _je fais
+vite_, guechnor, chechnr, hochnor.
+=Vis=, _je_, gonhek, chonhek, ronhek.
+=Vivres=, _des_, ondennatchera; _je fais des vivres_,
+gadennatcheronniaha.
+=Ulcere=, _j'ai un_, haguistaronnion.
+=Ulcer=, gostaronnion.
+=Un=, unskat, _vel_ skata;
+ _rien qu'un_ skatag8a;
+ _un seul hoe_, sayadata;
+ _l'un des deux_, sayadata na dehiatagu;
+ _ny lun ny l'autre_, hiachongara neto dcheta;
+ _lun et lautre_, teigiarens;
+ (_une fois_, skata.)
+=Uni=, gonnecheri, _vel_ de8atag8enten; _j'unis_, dektag8entenha,
+dechtag8entenha, dehatag8entenha; _uni_, _joint_, skataheyotonk.
+=Voicy=, nen gayen; _parlant d'un homme_, nen hata; _le voicy_, id.
+=Voila=, _le_, tgayen, _vel_ tohata.
+=Voile=, ontiencherotakk8a; _je vas la voile_, hagatien cherotati,
+satiencherotati, hatienche etc; _je hisse la voile_, guienchera
+guechk8ach; _j'abats le voile_, guiencherinta, chiencherinta,
+hayencherinta.
+=Vois=, _je_, dekkahra, _vel_ gatkatt8ch; _je ne vois goutte_,
+dekkag8egui; _je fais voir_, kenatonnik, chenatonnik, chagonatonnik.
+=Voisin=, _mon_, dehaguiennon chaneguen, dedginoncha etc, dehinoncha
+etc.
+=Voix=, _la_, h8enna.
+=Voie=, _la_, _chemin_, ontongottakk8a.
+=Vol=, _larcin_,----.
+=Vol= _d'oiseau_, gadi; _je tire au vol_, keyoyag8ach, cheyoyag8ach,
+hayoyag8ach; _il s'envole_, deshden.
+=Vole=, _je_, _je derobe_, gnenchk8ach, chnenchk8ach, hanenchk8ach.
+=Volont=, _c'est ma_, haknigonra, sanigonra, honigonra.
+=Volontiers=, ongui ni.
+=Vomis=, _je_, de8aguenniag8ach, dechenniag8ach, dehenniag8ach.
+=Vos=, s8a.
+=Votre=, _sa_, (dgiourha s8a 8en.)
+=Vouloir=, _je_, guerh, cherh, rerh.
+(=Vous=, dzionrha.)
+=Vous= _autres_, s8a onrha.
+=Voyla=, nen.
+=Vrai=, gari 8atoguen.
+=Vraisemblant=, toguenshen.
+=Urinne=, _j'urinne_, v. _pisser_.
+=Usage=, _je fais_, haguendasek, saindasek, ahendasek; _ quel usage_,
+ht ahiechta.
+=Us=, de8akris, _vel_ 8agayonhi; _j'use_, kgayonta, chkayonta,
+hagayonta.
+=Utille,= tiotkont hechta.
+=Vuide=, ahgon.
+=Vuide, _je_, ktenionch, chtenionch, hatenionch.
+
+
+ =Y.=
+
+
+=Y=, t; _il y est_,----; _j'y ai t_, to 8aguetti, _vel_ to 8agakton;
+_qu'y a-t-il_? ht onk? _il y en a qui etc_, hodiak.
+=Yeux=, _les_, hegahra.
+=Yvre=, _j'enyvre, je m'enyvre_, voyez _saoul_.
+=Yvrogne, onegogachta; _je suis_, knegagachta; _tu es_, chnegagachta.
+
+
+ =Z.=
+
+
+=Zephir=, orara, _vel_ horad.
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Dictionnaire Franois--Onontagu
+by John Gilmary Shea
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DICTIONNAIRE FRANOIS--ONONTAGU ***
+
+***** This file should be named 15310-8.txt or 15310-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ https://www.gutenberg.org/1/5/3/1/15310/
+
+Produced by David Starner, Renald Levesque and the Online
+Distributed Proofreading Team
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+*** END: FULL LICENSE ***
+
diff --git a/15310-8.zip b/15310-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..8dca4f2
--- /dev/null
+++ b/15310-8.zip
Binary files differ
diff --git a/15310-h.zip b/15310-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..02cb098
--- /dev/null
+++ b/15310-h.zip
Binary files differ
diff --git a/15310-h/15310-h.htm b/15310-h/15310-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..c0b7338
--- /dev/null
+++ b/15310-h/15310-h.htm
@@ -0,0 +1,13512 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
+<html>
+<head>
+ <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=utf-8">
+ <title>Dictionnaire François-Onontagué</title>
+ <meta name="author" content="">
+
+ <style type="text/css">
+ <!--
+ body {margin-left: 10%; margin-right: 10%;}
+ p {text-align: justify; margin: 0em 0em 0em 0em;}
+ blockquote {background-color: #DCDCDC; text-align: justify; font-size: 0.9em; margin-right: 10%; margin-left: 10%;}
+ h1,h2,h3,h4,h5,h6 {text-align: center;}
+ .mid {text-align: center}
+
+ .poem
+ {margin-left:10%; margin-right:10%; margin-bottom: 0em; text-align: left;}
+ .poem .stanza {margin: 0em 0em 0em 0em;}
+ .poem p {margin: 0px; padding-left: 3em; text-indent: -3em;}
+ .poem p.i2 {margin-left: 1em;}
+ .poem p.i4 {margin-left: 2em;}
+ .poem p.i6 {margin-left: 3em;}
+ .poem p.i8 {margin-left: 4em;}
+ .poem p.i10 {margin-left: 5em;}
+
+ .footnote {background-color: transparent; font-size: 0.9em; margin-right: 10%; margin-left: 10%;}
+
+ -->
+ </style>
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+Project Gutenberg's Dictionnaire François--Onontagué, by John Gilmary Shea
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Dictionnaire François--Onontagué
+
+Author: John Gilmary Shea
+
+Release Date: March 10, 2005 [EBook #15310]
+
+Language: French / Onondaga / English
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DICTIONNAIRE FRANÇOIS--ONONTAGUÊ ***
+
+
+
+
+Produced by David Starner, Renald Levesque and the Online
+Distributed Proofreading Team
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+
+
+
+<h2>SHEA'S<br>
+LIBRARY OF AMERICAN LINGUISTICS.</h2>
+<br><br><br>
+
+<p>With the increasing interest felt in the Science of Ethnology, much
+attention has of late been given to the study of the languages of the
+aboriginal tribes of America, and it must be confessed that more
+philosophical research, talent and investigation have been bestowed upon
+them in Germany than in our own country. Yet the science is still in its
+infancy. Relying on crude or hastily taken vocabularies, which often
+confound different languages, many have set on foot theories, and
+entered into criticisms, which fall to the ground on the examination of
+a carefully prepared grammar or dictionary of the language. Fortunately,
+of very many American languages such works exist, often the labor of
+early missionaries, whom a long residence with a tribe, a knowledge of
+their habits, manners, and usages, enabled to write with accuracy and
+judgment.</p><br>
+
+<p>Very few of these works were printed. Most have remained in manuscript,
+and are liable to perish by accident. Every investigator knows that many
+which survived till a few years since are now irrecoverably lost.</p><br>
+
+<p>The language of a tribe is its most important relic. The mechanical arts
+were rude, and the remains so scanty, that mound and bone pit, and
+deserted village, have given us scarce a clue to the history of the
+peoples to whom they belong. But language is the great key to the
+affinities of the tribes, and often enables us to trace their
+migrations, and in all cases to determine their kindred.</p><br>
+
+<p>We owe it to posterity to allow the work of destruction to go no
+further, and to put in a permanent form every work now in manuscript,
+giving the grammatical structure or a full vocabulary of an Indian
+dialect. Our national honor is interested, and the learned abroad even
+now begin to wonder at our indifference.</p><br>
+
+<p>Impelled by a desire to save these works, I began a series of them,
+printing a few copies of each, from the original manuscripts, my object
+being to preserve them; and seven grammars or dictionaries, of different
+tribes, have already been issued. So much, however, is yet to be done,
+that I appeal to the Public Libraries, the Historical Societies, and
+Literary Institutions of the Country, as well as to Ethnologists, here
+and abroad, to aid me, by subscribing to the series: as the greater the
+number of subscribers, the lower the works can be afforded, and the
+greater the number of volumes that can be issued.</p><br>
+
+<p>The works are handsomely printed on good paper, and carefully edited,
+forming a series of Royal 8vo. volumes creditable to any collection.</p><br>
+
+<h2>SHEA'S
+LIBRARY OF AMERICAN LINGUISTICS.</h2>
+
+
+
+<p class="mid">AMS PRESS, INC
+NEW YORK<br>
+
+A<br>
+
+<b>FRENCH-ONONDAGA</b><br>
+
+DICTIONARY<br>
+
+FROM A MANUSCRIPT OF THE SEVENTEENTH<br>
+
+CENTURY<br>
+
+BY<br>
+
+<b>JOHN GILMARY SHEA</b><br><br><br>
+
+
+<p class="mid">MEMBER OF THE NEW YORK, MASSACHUSETTS, MARYLAND, WISCONSIN<br>
+MICHIGAN HISTORICAL AND NEW ENGLAND HISTORIC-GENEALOGICAL<br>
+SOCIETIES.<br>
+NEW YORK<br>
+CRAMOISY PRESS<br>
+1860</p>
+<br><br><br>
+
+<h3>PREFACE.</h3>
+
+
+<p>The study of American Ethnology has always been fettered by the want of
+anything like reliable grammars and dictionaries, and while compelled to
+rely on scanty and erroneous vocabularies must ever remain in its
+infancy. Yet a vast number of tribes were the scenes of missionary
+labors of zealous and educated men who carefully studied the language of
+their flocks and have left behind them grammatical treatises and
+dictionaries more or less complete, the value of which in a philological
+point of view over the random words taken down in a few hours by a
+traveller, must be too apparent to need any discussion or proof. It is
+time that ethnologists should appeal for the Algonquin to some better
+authority than La Hontan, for Huron to something more full than Sagard.
+Many works have fallen into my hands which I deem it important to the
+cause of science to put within the reach of scholars; and the present
+volume will be a specimen of this Library of American Linguistics. The
+encouragement of a few will enable me to carry out the plan, and on them
+I rely, promising to perform my task of editing with all possible
+fidelity to the original.</p><br>
+
+<p>The original manuscript of the present volume is preserved in the
+Mazarin Library at Paris, and is supposed to be of the close of the
+seventeenth century. It is apparently the work of one of the Jesuit
+Fathers whose missions in New York extended from the middle of the
+seventeenth to the close of the first decade in the succeeding century.</p><br>
+
+<p>A copy was carefully made under the supervision of my kind friend, the
+Rev. Felix Martin of the Society of Jesus, who on his return to Canada
+submitted it to the Oblate Father Antoine, missionary at the Sault St.
+Louis. This competent Mohawk scholar on comparing it with specimens of
+the various dialects at his mission, and an analysis of the five
+Iroquois dialects, pronounced it to be Onondaga, noting as the most
+striking differences the substitution of <i>h</i> for the Mohawk <i>r</i>, and in
+the preterites of <i>i</i> for the Mohawk <i>on</i>.</p><br>
+
+<p>A comparison with various vocabularies of the tribes which composed the
+"Complete Cabin" left me under no doubt as to the correctness of this
+opinion, and I have accordingly styled it an Onondaga-French Dictionary.</p><br>
+
+<p>The fuller and later labors of Zeisberger and Pyrlaeus give us the same
+language half a century further down the stream of time, enabling the
+ethnologist to acquire a full knowledge of its genius, structure and
+limits.</p><br>
+
+<p>The language as here given is singularly free from European words; not
+even Ni8 the general corruption of <i>Dieu</i> being given for God. The
+conjugations are not however as full as in other treatises on these
+dialects, lacking three of the fifteen persons usually given in each
+tense, and what is still more peculiar all the verbs are of the paradigm
+K, none being found of that in W.</p><br>
+
+<p>The work is here produced as it was in the original, no liberty having
+been taken, except that of throwing together in front some grammatical
+notes interspersed through the work, chiefly at the end of the letter A,
+and under the words Nom, Pronom, etc., and the insertion in brackets
+under their respective letters of some words grouped in these notes. The
+object of this will be apparent, as it avoids confusion and facilitates
+reference.</p><br>
+
+<p>NEW YORK, Jan., 1860. J.G.S.</p>
+<br><br><br>
+
+
+<blockquote><b>Note du transcripteur:</b> Le text Onontagué contient un caractère inusité
+ayant la forme d'un 8 avec la partie supérieure ouverte. A défaut
+de pouvoir reproduire ce caractère, nous avons utilisé le 8. L'auteur ne
+donne aucune indication sur la prononciation de ce caractère. On trouvera
+aussi les voyelles e, a et o parfois accentuées d'un trait horizontal.</blockquote>
+
+<blockquote><b>Transcriber's note:</b> The Onondaga text contains an unusual character that
+has the shape of a 8 open at the top. Being unable to reproduce that sign,
+we have used the 8. The author does not provide any indication as to the
+pronunciation of that letter. The vowels a, e and o are also occasionally
+accentuated with a dash.</blockquote>
+
+
+<h1>DICTIONNAIRE<br>
+
+FRANÇOIS-ONONTAGUÉ,</h1>
+
+<h3>ÉDITÉ<br>
+
+D'APRÈS UN MANUSCRIT DU 17e SIÈCLE<br>
+
+PAR JEAN-MARIE SHEA.</h3>
+<br>
+
+
+
+<h4>NOUVELLE YORK<br>
+
+A LA PRESSE CRAMOISY<br>
+
+1859</h4><br><br><br>
+
+<h2>SUPPLÉMENT GRAMMATICALE</h2>
+
+
+<h3>Des Noms et des Verbes.</h3>
+
+
+<p>Tous les noms sont indéclinables, et les verbes se conjuguent peu
+près tous les uns comme les autres. La plupart des noms ont leur
+terminaison en <i>a</i>. Pour les verbes ils l'ont presque tous differente,
+c'est ce qui en rend la conjugaison difficile: Ex. gnon8es, <i>j'aime</i>;
+guech8ahens, <i>je hais</i>; guechakch, <i>je cherche</i>; gnigonha, <i>je couds</i>;
+ktag8as, <i>je crains</i>; kuenigonrondahach, <i>je donne de l'esprit</i>;
+garaganhek, <i>j'ai envie</i> ou <i>je desire</i>; gatchonch, <i>je delie</i>;
+gassonderag8ach, <i>je dessoude</i>; degarattat, <i>je cours</i>; guechnoré, <i>je
+depesche un ouvrage</i>; kuenoyentanik, <i>je donne un dementi</i>, gatahennota,
+<i>je perche en canot</i>, ainsi des autres.</p><br>
+
+<p>Pour en faciliter la conjugaison on trouvera à chacun des verbes la
+première personne de tous les temps, et j'en conjuguerai quelques uns
+pour servir de règles aux autres.</p><br>
+
+<p>Une des plus grandes difficultés de cette langue vient de ce que les
+verbes n'ont point de substantif. Exemple. Du verbe <i>aimer</i> on ne dit
+point <i>amour</i>; de <i>haïr</i>, on ne dit point <i>haine</i>, et l'on est obligé
+pour se faire entendre d'user de circumlocutions, qui sont tout fait
+incommodes pour les commençants. Ex. <i>J'aime la vie</i>, ils tournent,
+<i>j'aime cela par quoi l'on vit</i>.</p><br>
+
+<p>Les verbes n'ont point aussi d'infinitif; au lieu duquel ils se servent
+souvent du futur. Exemple. <i>Je veux aller</i>, ils disent <i>j'irai</i> ou <i>je
+crois que j'irai</i>; quelque fois d'un autre temps, comme, <i>je l'ai veu
+batre</i>, ils disent, <i>j'ai veu qu'on le batoit</i>, et quelque fois du
+present: Exemple. <i>J'ai envie de danser</i>, on dit, <i>j'ai envie que je
+danse</i>.</p><br>
+
+<p>La pluspart des verbes au present la première personne commancent par
+la lettre <i>g</i> ou <i>k</i> qui determine si c'est d'une chose ou d'une
+personne que l'on parle. Exemple: gnon8es, <i>j'aime quelque chose</i>;
+kuenon8es, <i>j'aime quelqu'un</i>; chenon8es, <i>tu aimes quelque chose</i>;
+chenon8es, <i>tu aimes quelqu'un</i>; hanon8es, <i>il aime quelque chose</i>;
+chagonon8es, <i>il aime quelqu'un</i>.</p><br>
+
+<p>Cette difference se trouve dans tous et fait distinguer la chose dont on
+veut parler.</p><br>
+
+<p>La seconde personne commence toujours par <i>ch</i>.</p><br>
+
+<p>La troisieme par <i>ha</i> ou <i>a</i> simplement, et par <i>chago etc</i>, lorsqu'il
+s'agit d'un homme ou d'une femme qu'on aime ou qu'on hait ou qu'on bat
+etc.</p><br>
+
+<p>Il faut remarquer que lorsque la personne qui aime, hait ou frape, frape
+hait ou aime une autre personne, tous les verbes actif commencent par
+<i>ke</i> et ont <i>chago</i> la troisieme personne. Ex. kenon8es, chagonon8es,
+keyenta, chagoyenta.</p><br>
+
+<p>Mais si le verbe n'a rapporte qu'a une chose inanimée, comme: <i>j'aime
+le pain, je frape un arbre</i>, on met un <i>g</i> au lieu de <i>ké</i> à la
+premiere personne, et le troisieme à <i>ha</i> au lieu de <i>chagô</i>. Ex.
+gnon8es, hanon8es; guienta, hayenta. Cette règle est la même pour tous
+les verbes.</p><br>
+
+<p>Au pluriel, à la premiere personne, on met devant le verbe ag8a, <i>nous</i>;
+a la seconde s8a, à la troisieme hati; Exemple, ag8anon8es, <i>nous
+aimons</i>; s8anon8es, <i>vous aimez</i>; hatinon8es, <i>ils aiment</i>.</p><br>
+
+<p>Et lorsque la personne est jointe avec le verbe, il ne faut qu'en
+changer les premieres lettres pour denoter celui qu'on fait agir ou
+celui dont on parle. Exemple:</p><br>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je t'aime</i>, gonnon8es.&nbsp;&nbsp;&nbsp; <i>Tu m'aime</i>, chkenon8es.</p>
+<p><i>Je l'aime</i>, henon8es.&nbsp;&nbsp;&nbsp; <i>Tu l'aime</i>, hêchènon8es.</p>
+<p><i>Il t'aime</i>, heanon8es.&nbsp;&nbsp;&nbsp; <i>Il m'aime</i>, hagnon8es.</p>
+<p><i>Il l'aime</i>, hônon8es.</p>
+<p><i>Nous vous aimons</i>, ded8atatenon8es.</p>
+<p><i>Vous nous aimez</i>, des8atatenon8es.</p>
+<p><i>Ils s'aiment</i>, dehontatenon8es.</p>
+ </div> </div>
+<br>
+<p>Cela se pratique egalement, et il y a exception dans tous les verbes.</p><br>
+
+<p>Il en est de même du mot <i>gadat</i>, lequel audevant de chaque verbe
+auquel il peut convenir signifie <i>je me</i>. Exemple: <i>Je m'aime</i>,
+gadatenon8es; <i>je me hais</i>, gadatech8ahens.</p><br>
+
+<p>Tous les tems se forment du present mais quelques uns avec tant
+d'irrégularité que je ne crois pas qu'on puisse ny les partager par
+conjugaisons, ny donner aucune regles facilles pour les conjuguer; le
+futur seul est&mdash;mettant <i>en</i> audevant du verbe. Exemple:</p><br>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p>Gnon8es, <i>j'aime</i>. Engnon8es, <i>vel</i> engnon8enha, <i>j'aimerai</i>.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p>Gaktendia, <i>je pars</i>. Engaktendia, <i>je partirai</i>.</p>
+<p>Higué, <i>je vas</i>. Engué, <i>j'irai etc.</i>.</p>
+ </div> </div>
+<br>
+<p>Tous les verbes n'ont n'y participes n'y gerondif n'y supins, au lieu du
+participe <i>aimant</i>, ils disent <i>celui qui aime</i> ou <i>qui aimoit</i>; pour le
+gerondif <i>en aimant</i> on tourne <i>lorsqu'il aimoit</i>; pour le supin <i>
+aimer</i>, ils disent <i>que l'on aime.</i></p><br>
+
+
+<h3>Remarques pour Servir la Conjugaison.</h3>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p>Les verbes qui se terminent en <i>ta</i>
+font <i>ti</i> au proeterit parfait.</p>
+<p>En <i>âha</i> font <i>ahi</i>.</p>
+<p>En <i>iakch</i> font <i>iagui</i>.</p>
+<p>En <i>ensek</i> font <i>sehi</i>.</p>
+<p>En <i>dinha</i> font <i>dihi</i>.</p>
+<p>En <i>tanik</i> font <i>tani</i>.</p>
+<p>En <i>hahach</i> font <i>hahagui</i>.</p>
+<p>En <i>ekkon</i> font&mdash;&mdash;.</p>
+<p>En <i>dié</i> font <i>diehi</i>.</p>
+<p>En <i>g8a</i> font <i>g8en</i>.</p>
+<p>En <i>k8a</i> font <i>k8i</i>.</p>
+<p>En <i>chis</i> font <i>chihi</i>.</p>
+<p>En <i>onk</i> font <i>on</i> mettant <i>8a</i> au commencement.</p>
+<p class="i6">Ex. kiotionk, <i>j'affille;</i> 8akiotion, <i>j'ai affilé</i>.</p>
+<p>En <i>niahi</i> font <i>ni</i>.</p>
+<p>En <i>gué</i> font <i>guetti</i>.</p>
+<p>En <i>chionch</i> font <i>chion</i>, mettant <i>8a</i> au commencement.</p>
+<p>En <i>enha</i> font <i>enhi</i> ou <i>enti</i>.</p>
+<p>En <i>anha</i> font <i>hai</i>.</p>
+<p>En <i>dik</i> font <i>dihi</i>.</p>
+<p>En <i>onk</i> font <i>ton</i> en mettant <i>8a</i> devant.</p>
+<p>En <i>attat</i> font <i>tati</i>.</p>
+<p>En <i>inonk</i> font <i>non</i>, mettant <i>8a</i> devant.</p>
+<p>En <i>8anik</i> font&mdash;&mdash;.</p>
+<p>En <i>dé</i> font <i>dehi</i>.</p>
+<p>En <i>dik</i> font <i>dihi</i>.</p>
+<p>En <i>riek</i> font <i>riehi</i>.</p>
+<p>En <i>na8as</i> font&mdash;&mdash;.</p>
+<p>En <i>8es</i> font <i>8ehi</i>.</p>
+<p>En <i>hens</i> font <i>henhi</i>.</p>
+<p>En <i>das</i> font <i>dahi</i>.</p>
+<p>En <i>ronk</i> font <i>ronh8i</i>.</p>
+<p>En <i>niaha</i> font <i>ny</i>.</p>
+<p>En <i>8ach</i> font <i>8i</i>.</p>
+<p>En <i>g8as</i> font <i>g8en</i>.</p>
+<p>En <i>tanik</i> font <i>tani</i>.</p>
+<p>En <i>rach</i> font <i>rah8i</i>.</p>
+<p>En <i>onha</i> font <i>on</i>, mettant <i>8a</i> avant le mot.</p>
+<p>En <i>kach</i> font <i>k8en</i>.</p>
+<p>En <i>hach</i> font <i>hahi</i>.</p>
+<p>En <i>hek</i> font <i>hai</i>.</p>
+<p>En <i>konk</i> font <i>konhin</i>.</p>
+<p>En <i>tahah</i> font <i>tah8i</i>.</p>
+<p>En <i>seron</i> font <i>seronni</i>.</p>
+<p>En <i>êna</i> font <i>êni</i>.</p>
+<p>En <i>hroch</i> font <i>roh8i</i>.</p>
+<p>En <i>châa</i> font <i>chahi</i>.</p>
+<p>En <i>hen</i> font <i>henhi</i>.</p>
+<p>En <i>das</i> font <i>dahi</i>.</p>
+<p>En <i>de</i> font <i>dehi</i>.</p>
+<p>En <i>riek</i> font <i>riehi</i>.</p>
+<p>En <i>sek</i> font <i>sehi</i>.</p>
+<p>En <i>g8ach</i> font <i>g8en</i>.</p>
+<p>En <i>tonk</i> font <i>tonni</i>.</p>
+<p>En <i>chonch</i> font <i>chonh8i</i>.</p>
+ </div> </div>
+<br>
+
+<h3>Verbes dont les Conjugaison sont Marquées cy dessus.</h3>
+
+<table cellpadding="2" cellspacing="2" border="0"
+ style="width: 80%; text-align: left; margin-left: auto; margin-right: auto;"
+ summary="none">
+ <tbody>
+ <tr>
+ <td style="vertical-align: top; width: 50%;">
+<p><i>Présent.</i></p><br>
+
+<p>kah8itta.</p>
+<p>kehniaha.</p>
+<p>grondiakch.</p>
+<p>konhadinha.</p>
+<p>gadatchensek.</p>
+<p>kenigonrhatanik.</p>
+<p>deguettohahach.</p>
+<p>guiena.</p>
+<p>kninonk.</p>
+<p>kerihostanik.</p>
+<p>8agnechaa.</p>
+<p>akchis.</p>
+<p>guektonk.</p>
+<p>8atkekonhen.</p>
+<p>kiotionk.</p>
+<p>degarattat.</p>
+<p>skenak8endas.</p>
+<p>aguiôde.</p>
+<p>de8agueriendaninseron</p>
+<p>kenondadie.</p>
+<p>kkahienha.</p>
+<p>gadektonk.</p>
+<p>8aguientenha.</p>
+<p>8aguiadohanha.</p>
+<p>grohroch.</p>
+<p>sagatog8a.</p>
+<p>ketinhrek.</p>
+<p>kenon8ariakonk.</p>
+<p>hagreserintahach.</p>
+<p>keyena8asek.</p>
+<p>guientonk.</p>
+<p>gatchonch.</p>
+<p>guech8ahens.</p>
+<p>kehedgiaronk.</p>
+<p>ktag8as.</p>
+<p>kah8ach.</p>
+<p>keyataguenriek.</p>
+<p>keyena8asek.</p>
+<p>kenon8es.</p>
+<p>keyattarong8ach.</p>
+<p>keyodas.</p>
+<p>gadiatag8ariechionch</p>
+<p>guionha.</p>
+<p>kenosserach.</p>
+<p>kerorkach.</p>
+<p>dekenatanhach.</p>
+ </td>
+ <td style="vertical-align: top; width: 50%;">
+<p><i>Passé.</i></p><br>
+
+<p>kah8itti.</p>
+<p>kehniahi.</p>
+<p>grondiagui.</p>
+<p>konhadihi.</p>
+<p>gadatchenséhi.</p>
+<p>8akenigonrhatani.</p>
+<p>deguettohahagui.</p>
+<p>8aguieni.</p>
+<p>8akninon.</p>
+<p>kerihostani.</p>
+<p>8aguechiahi.</p>
+<p>akchihi.</p>
+<p>guektonh8i.</p>
+<p>8atkekonhenhi.</p>
+<p>8akiotion.</p>
+<p>degarattati.</p>
+<p>skenak8endahi.</p>
+<p>aguiodêhi.</p>
+<p>-----seronni.</p>
+<p>kenondadièhi.</p>
+<p>kk8ahienhi.</p>
+<p>8agadekton.</p>
+<p>8aguientèhi.</p>
+<p>8aguiadôhahâhi.</p>
+<p>g8ohroh8i.</p>
+<p>sagatoga8en.</p>
+<p>ketinrhahi.</p>
+<p>8akenon8ariakon.</p>
+<p>hagreserintah8.</p>
+<p>keyena8asehi.</p>
+<p>guientonni.</p>
+<p>gatchonh8i.</p>
+<p>guech8ahenhi.</p>
+<p>kehedgiaronh8i.</p>
+<p>ktag8en.</p>
+<p>kah8i.</p>
+<p>keyataguenriéhi.</p>
+<p>keyena8asehi.</p>
+<p>kenon8ehi.</p>
+<p>keyatterong8en.</p>
+<p>keyodahi.</p>
+<p>8agakiatag8ariechion.</p>
+<p>8aguion.</p>
+<p>kenosserah8i.</p>
+<p>kerork8en, <i>vel</i> kerorkah8i.</p>
+<p>dekenatanhahi.</p>
+ </td>
+ </tr>
+ </tbody>
+</table>
+<br>
+
+
+<h3>Remarques.</h3>
+
+<p>Comme il m'est impossible de conjuguer les verbes dans leur entier et
+que dans la suite<a id="footnotetag1" name="footnotetag1"></a><a href="#footnote1"><sup>1</sup></a>, je ne marquerai les tems que de ceux qui se
+formeront differamment, on voudra bien pour leur conjugaison venir aux
+remarques que je fais icy.</p><br>
+
+<blockquote class="footnote"><a id="footnote1" name="footnote1"></a><b>Footnote 1:</b><a href="#footnotetag1"> (return) </a> Apres la lettre A du dictionnaire.</blockquote>
+<br>
+
+<p>L'imparfait se forme du présent y adjoutant <i>k8a</i> à la fin.</p><br>
+
+<p>Le proeterit parfait sert à former le plusq. parfait du present en
+ajoutant <i>hna</i> à la fin; et change lui même selon la terminaison des
+verbes.</p><br>
+
+<p>Le futur se forme du présent en mettant <i>en</i> au devant du present.</p><br>
+
+<p>Le présent du subjonctif est le même que de l'actif.</p><br>
+
+<p>Le proeterit imparfait se forme en mettant <i>a</i> devant le présent.</p><br>
+
+<p>Le parfait est le même qu'a l'indicatif.</p><br>
+
+<p>Le plusq. parfait du subjonctif se forme du plusq. parfait de
+l'indicatif mettant devant le verbe <i>aon</i> ou <i>a</i>.</p><br>
+
+<p>Le futur du subjonctif se forme du proeterit parfait de l'indicatif en
+mettant <i>a</i> au commencemen et la lettre <i>k</i> à la fin. Ex: kenon8ehi,
+<i>j'ai aimé</i>; akenon8êhik, <i>j'aurai aimé</i>.</p><br>
+
+
+
+<h3>Des Pronoms.</h3>
+
+<table cellpadding="2" cellspacing="2" border="0"
+ style="width: 80%; text-align: left; margin-left: auto; margin-right: auto;"
+ summary="none">
+ <tbody>
+ <tr>
+ <td style="vertical-align: top; width: 50%;">
+<p><i>Moi</i>, i.</p>
+<p><i>Toi</i>, is.</p>
+<p><i>Lui</i>, ahonrha.</p>
+<p><i>Nous</i>, onguionrha.</p>
+<p><i>Vous</i>, dzionrha.</p>
+<p><i>Eux</i>, ononrha.</p>
+ </td>
+ <td style="vertical-align: top; width: 50%;">
+<p><i>Mon</i>, i haga8en.</p>
+<p><i>Ton</i>, is sa8en.</p>
+<p><i>Son</i>, ahonrha horen.</p>
+<p><i>Notre</i>, onguionrha ong8a 8en.</p>
+<p><i>Votre</i>, dgionrha s8a 8en.</p>
+<p><i>Leurs</i>, ononrha ona8en.</p>
+ </td>
+ </tr>
+ </tbody>
+</table>
+
+
+<br>
+<p>Le pronom <i>mon, ma</i>, s'exprime de même que le verbe possessif <i>j'ai</i>
+par les lettre <i>hak</i> qu'on met audevant de la chose appartenant à la
+place des deux premieres qui composent le mot simple. Ex. gahonha, <i>un
+canot</i>; hakkonha, <i>mon canot</i>; gachionra, <i>un fusil</i>, hakchionra, <i>mon
+fusil</i>.</p><br>
+
+
+
+<h3>Des Adjectifs de Nombre.</h3>
+
+<table cellpadding="2" cellspacing="2" border="0"
+ style="width: 80%; text-align: left; margin-left: auto; margin-right: auto;"
+ summary="none">
+ <tbody>
+ <tr>
+ <td style="vertical-align: top; width: 50%;">
+<p>1. unskat, <i>vel</i> skata.</p>
+<p>2. tegni.</p>
+<p>3. achen.</p>
+<p>4. gayêri,</p>
+<p>5. 8isq or 8ichk.</p>
+<p>6. hayak.</p>
+<p>7. tchiatak.</p>
+<p>8. tegueron.</p>
+<p>9. 8aderon.</p>
+<p>10. 8assen.</p>
+<p>11. 8assin skata kahré.</p>
+<p>12. tegni kahré.</p>
+<p>13. 8assin achen kahré.</p>
+<p>14. 8assin gayéri kahré.</p>
+<p>15. h8isque kahre 8assin.</p>
+<p>16. 8assin hayak kahré.</p>
+<p>17. 8assen tchiatak kahré.</p>
+<p>18. 8assen tegueron kahré.</p>
+<p>19. 8assen 8aderon kahré.</p>
+ </td>
+ <td style="vertical-align: top; width: 50%;">
+<p>20. te8assen.</p>
+<p>30, acnen ni8assin.</p>
+<p>40, gayeri ni8assin.</p>
+<p>50, 8ichk ni8assin.</p>
+<p>60, hayak ni8assin.</p>
+<p>100, 8assen ni8assin.</p>
+<p>1000, 8assen teh8enniah8i.</p>
+<p>10,000, 8assen ni8enniaé serassen.</p>
+<p>1/2, sate8achenonk.</p>
+<p>1/4, gayeri degayagui.</p>
+<p>1/8, achen na degayagui.</p>
+ </td>
+ </tr>
+ </tbody>
+</table>
+<br>
+
+
+<p><i>Le sixieme</i>, hayakotonta; <i>second</i>, tegni 8atonta, te8assen satonta,
+tchiatak otonta. <i>Six fois</i>, hagak nion. <i>Trois à trois</i>, achen chon.</p><br>
+
+
+<h3>Des Adverbes.</h3>
+
+<p>On trouvera très peu d'adverbes, la pluspart étant joints avec les
+verbes et ne composant qu'un seul mot. Ex. <i>je cours vite</i>, guianoré;
+<i>tu cours vite</i>, chianoré etc; <i>je parle bien</i>, grisahienk,
+chrisahienk, harisahienk, qui vaut autant que de dire, <i>j'entend faire
+un discours</i>.</p>
+
+<h4>Voicy quelques uns des plus usité.</h4>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Par, par la ville</i>, gauataguéchon.</p>
+<p><i>Ou</i>, kanin; <i>ou vas tu?</i> kanin8aché.</p>
+<p><i>Icy</i>, tonin; <i>reste icy</i>, tonin stak, <i>vel</i> tchiderondak.</p>
+<p><i>Là</i>, hechi.</p>
+<p><i>Dou</i>, kanin; <i>dou viens tu?</i> kanin dachetta.</p>
+<p><i>De la</i>, tô; <i>je viens de la</i>, tô daguetta.</p>
+<p><i>Par ou</i>, kaninhag8a.</p>
+<p><i>Par icy</i>, tô hag8a.</p>
+<p><i>Par là</i>, nen hag8a.</p>
+<p><i>Aujourd'huy</i>, onkkuen.</p>
+<p><i>Demain</i>, hiourhenna.</p>
+<p><i>Hiers</i>, haehetek.</p>
+<p><i>Aprez demain</i>, endgiourhenna.</p>
+<p><i>Tout les jours</i>, chetechon.</p>
+<p><i>Une fois</i>, skata.</p>
+<p><i>Pourquoy</i>, hot karihonnias.</p>
+<p><i>Oui</i>, nêtô, <i>vel</i> nayé, <i>vel</i> toguech.</p>
+<p><i>Non</i>, hià, <i>vel</i> hyakien.</p>
+<p><i>Courage</i>, tchiaguen.</p>
+<p><i>Voilà, le voilà</i>, hi gayen</p>
+<p><i>Ensemble</i>, tedgziarins, an duel</p>
+<p><i>Bien</i>, issoa, <i>vel</i> 8yaneré.</p>
+<p><i>Beaucoup</i>, kstkâte, <i>plusieurs</i>.</p>
+<p><i>Moins</i>, 8cht8ikha.</p>
+<p><i>Peu, un peu</i>, 8cht8iha.</p>
+<p><i>Ainsi, es ce ainsi</i>, netô quen niout; <i>c'est ainsi</i>, nètô.</p>
+<p><i>Es ce cela</i>, nàquen.</p>
+ </div> </div>
+<br>
+<p>Les comparatifs et superlatifs s'expriment seulement en montrant la
+chose ou la personne don't il s'agit, ou la denotant. Ex. <i>Celui la est
+plus fort</i>, il faut tourner, <i>c'est la le fort</i>.</p><br>
+
+<p>Les noms n'ayant ny comparatifs ny superlatifs, les adverbes n'en ont
+point non plus.</p><br>
+
+
+<h3>Des Prépositions.</h3>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Aupres</i>, aktaa.</p>
+<p><i>Chez</i>, tcha.</p>
+<p><i>Autour</i>, detegiot8atassé.</p>
+<p><i>Au dela</i>, chi hag8a.</p>
+<p><i>En deça</i>, garo hag8a.</p>
+<p><i>Dans</i>, agonhsa.</p>
+<p><i>Hors, dehors</i>, asté.</p>
+<p><i>Entre, permi</i>, achenonk.</p>
+<p><i>Aupres, tout pres</i>, touchkuenha</p>
+<p><i>Après</i>, ônâguén.</p>
+<p><i>Derrierre</i>, ônâguén.</p>
+<p><i>Au dessus</i>, hetken.</p>
+<p><i>Le long</i>, aktatié.</p>
+<p><i>Jusques la</i>, tcha hiodokta.</p>
+<p><i>Devant</i>, ouhenton.</p>
+<p><i>Contre</i>, aktaa.</p>
+<p><i>Au dela</i>, chi hag8a.</p>
+<p><i>Seullement</i>, kueng8a.</p>
+<p><i>Trop peu</i>, 8dgidacht8i.</p>
+<p><i>Pas encore</i>, à son.</p>
+<p><i>Tout juste</i>, netôdgik.</p>
+<p><i>Ce n'est pas cela</i>, tigâté.</p>
+<p><i>C'est autre chose</i>, hôyadzik.</p>
+<p><i>Sans</i>, naguens.</p>
+<p><i>En cachette</i>, dassetigué.</p>
+<p><i>Sous</i>, hagonh8a.</p>
+<p><i>Dessus, en haut</i>, henkuen.</p>
+ </div> </div>
+<br>
+
+
+<h3>Des Conjonctions.</h3>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Si</i>, ne.</p>
+<p><i>Aussi</i>, ong8a.</p>
+<p><i>Alors</i>, tôqué.</p>
+<p><i>Soit qu'importe</i>, tocheg8a.</p>
+<p><i>C'est pourquoi</i>, nagarihonniaha.</p>
+<p><i>Encor</i>, ôrach.</p>
+<p><i>Pas encore</i>, à son.</p>
+<p><i>Parceque</i>, nagarihonniaha.</p>
+<p><i>Nes ce pas q</i>, nayé quen, <i>vel</i> neto quen.</p>
+<p><i>Eh bien</i>, voyez <i>n'est point usité</i>, ta sen est le mot qui en approche le plus.</p>
+</div> </div>
+<br>
+<p>Le point interrogant s'exprime par <i>qu'en</i> qui vaut le <i>nonne</i> des latins. Ex.</p>
+<p><i>nes ce pas?</i> neto qu'en.</p>
+<br>
+<p>L'interrogation s'exprime en mettant ken à la fin du mot suivant. Ex. <i>es
+ce toi</i>, isken; <i>cela est-il bien</i>, netô ken, <i>vel</i> 8hianeré ken.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>ABA</h2>
+
+<p><b>A</b>. <i>Il a</i>, voyés <i>avoir</i>.</p>
+
+<p><b>A</b>. <i>Il y a un Dieu;</i> tournes; <i>un
+Dieu est.</i></p>
+
+<p><b>à</b> entre deux verbes ne s'exprime
+point. Exemple: <i>Je commence à travailler.</i>
+On dit: <i>Voila que je commence
+ce que je travaille.</i></p>
+
+<p><b>A</b>. Lorsque à signifie le lieux
+comme <i>aux champs, à la cabanne</i>, il
+s'exprime par gué. Ex: <i>à la campagne</i>,
+Kahentiagué.</p>
+
+<p><b>Abaisser</b>. (Les verbes n'ont
+point d'infinitif), <i>abaissé</i>, hektagué ôha8itti,
+c'est à dire <i>amené à terre</i>, hektaguéha
+ou simplement hektagué
+signifie <i>à terre</i>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><b><i>Present.</i></b></p>
+<p><i>J'abaisse</i>, hektaguéha haka8itta;</p>
+<p><i>tu abaisse</i>, hektaguéha hacha8itta;</p>
+<p><i>il abaisse</i>, hektaguéha haha8itta;</p>
+<p><i>nous ab</i> hektagueha ag8aha8itta;</p>
+<p><i>vous abais</i>, hektaguéha s8aha8itta;</p>
+<p><i>ils abaiss</i>, hektagueha hatiha8itta;</p>
+<p><i>Duel. nous</i>, aguiha8itta;</p>
+<p><i>vous</i>, dziha8itta;</p>
+<p><i>ils</i>, hiha8itta.</p>
+ </div><div class="stanza">
+
+<p><b><i>Preterit parfait.</i></b></p>
+<p><i>J'ai abaissé</i>, hektaguéha haka8itti;</p>
+<p><i>tu a abaissé</i>, hektaguéha hacha8itti;</p>
+<p><i>il a abaissé</i>, hektaguéha haha8itti;</p>
+<p><i>vous avez</i>, hektaguéha s8aha8itti;</p>
+<p><i>ils ont</i>, hektaguéha hatiha8itti.</p>
+<p><i>Duel. nous</i>, onguiha8itti;</p>
+<p><i>vous</i>, dziha8itti;</p>
+<p><i>ils</i>, heha8itti.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Praeterit imparfait.</i></b></p>
+<p><i>J'abaissois</i>, haktagué ka8ittakk8a;</p>
+<p><i>tu abaissois</i>, hektagué cha8ittak8a;</p>
+<p><i>il abaissoit</i>, hektagué ha8ittakk8a;</p>
+<p><i>nous abai.</i>, hektagué ag8aha8ittakk8a;</p>
+<p><i>ils</i> etc., hektagué hetiha8ittakka.</p>
+<p><i>Duel. nous</i>, hagueha8itta8a;</p>
+<p><i>ils</i>, hiha8ittakk8a.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Preterit plusq. Parfait.</i></b></p>
+<p><i>J'abaisserois</i>, hekagueha-hakka8itti;</p>
+<p><i>tu abaisserois</i>, hektagueha-hacha8itta;</p>
+<p><i>il abaisseroit</i>, hektagueha haha8itta;</p>
+<p><i>nous abaisser</i>, hektagueha hedra8itta;</p>
+<p><i>vous abaisser</i>, hektagueha hes8a8itta;</p>
+<p><i>ils abaisseroient</i>, hektagueha, hahatiha8itta.</p>
+<p><i>Duel. nous</i> etc., ahediba8itta;</p>
+<p><i>vous</i>, ahedziha8itta;</p>
+<p><i>ils</i>, ahiha8itta.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Future.</i></b></p>
+<p><i>J'abaisserai</i>, hektagueha enkka8itta;</p>
+<p><i>tu abaisseras</i>, hektagueha entcha8itta;</p>
+<p><i>il abaissera</i>, hektagueha enhaha8itta;</p>
+<p><i>nous abaisserons</i>, hektagueha end8aha8itta;</p>
+<p><i>vous abaisserez</i>, ensouaha8itta;</p>
+<p><i>ils abaisseront</i>, hektagueha enhatiha8itta;</p>
+<p><i>Duel. nous</i>, endiha8itta;</p>
+<p><i>vous</i>, endziha8itta;</p>
+<p><i>ils</i>, enhiha8itta.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Impératif.</i></b></p>
+<p><i>Abaisse</i>, hektagueha sa8itta;</p>
+<p><i>abaissons</i>, hektagueha haha8itta;</p>
+<p><i>abaissez</i>, hektagueha hag8aha8itta;</p>
+<p><i>qu'ils abaissent</i>, hektagueha s8aha8itta;</p>
+<p><i>qu'ils (transposé,)</i> hektagueha hatiha8itta.</p>
+<p><i>Duel. nous</i>, haguiha8itta;</p>
+<p><i>vous</i>, dziha8itta;</p>
+<p><i>ils</i>, hiha8itta.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Prétérit plusque parfait.</i></b></p>
+<p><i>J'avois</i> ektaguéha ka8ittihna;</p>
+<p><i>tu avois</i>, ektaguéha saha8ittihna;</p>
+<p><i>il avoit</i>, ektaguéha oha8ittihna;</p>
+<p><i>nous avions</i>, ektaguéha ong8aha8ittihna;</p>
+<p><i>vous aviez</i>, ektaguéha s8aha8ittihna;</p>
+<p><i>ils avoient</i>, ektaguéha hatiha8ittihna.</p>
+<p><i>Duel. nous</i>, hagui, etc.;</p>
+<p><i>vous</i>, dzi;</p>
+<p><i>eux</i>, hiha.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Subjonctif imparfait</i></b>.</p>
+<p><i>J'abaisserois</i>, ektagueha haka8itta;</p>
+<p><i>tu abaisserois</i>, ektagueha hacha8itta;</p>
+<p><i>il abaisseroit</i>, hektagueha haha8itta;</p>
+<p><i>nous abaisse</i>, ektagueha hayag8aha8itta;</p>
+<p><i>vous</i>, ektaguehr hésouaha8itta;</p>
+<p><i>ils</i>, ektagueha hahatiha8itta.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Plusque parfait</i></b>.</p>
+<p><i>J'aurais abaissé</i>, hektaguéha enkka8ittihna,</p>
+<p><i>tu aurois</i>, hektaguéha hésaha8ittihna;</p>
+<p><i>il auroit</i>, hektaguéha hahoha8ittihna;</p>
+<p><i>nous aurions</i>, hektagueha ayong8aha8ittihna;</p>
+<p><i>vous auriez</i>, hektagueha hes8aha8ittihna;</p>
+<p><i>ils auroient</i>, hektagueha, à hôtiha8ittihna.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Future</i></b>.<a id="footnotetag2" name="footnotetag2"></a><a href="#footnote2"><sup>2</sup></a></p>
+<p><i>J'aurais abaissé</i>, hektagueha enhaka8ittik;</p>
+<p><i>tu auras abaissé</i>, hektagueha ensaha8ittik;</p>
+<p><i>il aura abaissé</i>, hektagueha enhoha8ittik;</p>
+<p><i>n. aurons abaissé</i>, hektagueha enhiong8aha8ittik;</p>
+<p><i>v. aurez abaissé</i>, hektagueha ens8aha8ittik;</p>
+<p><i>ils auront</i>, hektaguéha enhotiha8ittik.</p>
+ </div> </div>
+
+<blockquote class="footnote"><a id="footnote2" name="footnote2"></a><b>Footnote 2:</b><a href="#footnotetag2"> (return) </a> Ces trois temps sont les seuls usités du subjonctif.</blockquote>
+
+<p><b>Abatement,</b> ne se dit point.</p>
+
+<p><b>Abatis,</b> <i>tas d'arbre abâtus</i>, kôrhadiagui.</p>
+
+<p><b>Abas</b>, <i>par terre</i>, ektagué vel ektaguéha.</p>
+
+<p><b>Abatre</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abas</i>, guerhiénentha;</p>
+<p><i>tu abas</i>, cherhiénentha; <i>il abat</i>, harhiénentha;</p>
+<p><i>nous abatons</i>, ag8arihenentha;</p>
+<p><i>vous abatés</i>, s8arihenentha;</p>
+<p><i>ils abatent</i>, hatitihenentha.</p>
+<p><i>Imp. Abas</i>, seriènentha; <i>abatre</i>, hôrienenthi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abatre un arbre.</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abas</i>, grondiakch;</p>
+<p><i>tu abas</i>, chrondiakch;</p>
+<p><i>il abat</i>, harondiakch;</p>
+<p><i>nous abatons</i>, ag8arondiakch;</p>
+<p><i>vous abatés</i>, s8arondiakch;</p>
+<p><i>ils abattent</i>, hatirondiakch.</p>
+ </div> </div>
+
+
+<p><b>Abois</b>, <i>être aux abois.</i></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis aux abois</i>, agadatchensck;</p>
+<p><i>tu es aux abois</i>, chadatchensck;</p>
+<p><i>il est aux abois</i>, hadatchensck;</p>
+<p><i>nous sommes</i>, etc., ong8adatchensck;</p>
+<p><i>vous êtes</i>, s8adatchensck;</p>
+<p><i>ils sont</i>, honadatchnsck.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abois</b>, <i>aboyement</i>, ne se dit point.</p>
+
+<p><b>Aboyer</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aboye</i>, kicehniaha;</p>
+<p><i>tu aboye</i>, chehniaha;</p>
+<p><i>il aboye</i>, ahniaha;</p>
+<p><i>nous aboyons</i>, ong8aniahaha;</p>
+<p><i>vous aboyez</i>, s8ahnihaha;</p>
+<p><i>ils aboyent</i>, otchniaha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abeille</b>, hônokkont.</p>
+
+<p><b>Abhorrer</b>, voyez <i>haïr</i>.</p>
+
+<p><b>Abisme</b>, hotonh8entgiagui.</p>
+
+<p><b>Abolir</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abolis</i>,&mdash;&mdash;</p>
+<p><i>tu abolis</i>,&mdash;&mdash;</p>
+<p><i>il abolit</i>,&mdash;&mdash;</p>
+<p><i>nous abolissons</i>, ag8ari8attonta;</p>
+<p><i>vous abolissés</i>, s8ari8attonta;</p>
+<p><i>ils abolissent</i>, shatiri8attonta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abominable</b>, kahetkuen gôna.</p>
+
+<p><b>Abomination</b>, ne se dit point.</p>
+
+<p><b>Abondamment</b>, ne se dit point.</p>
+
+<p><b>Abondance</b>, ne se dit point.</p>
+
+<p><b>Aborder</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aborde</i>, konhadinha;</p>
+<p><i>tu aborde</i>, chonhadinha;</p>
+<p><i>il aborde</i>, hahondadinha;</p>
+<p><i>Pluriel, n. abordons</i>, 8ahag8ahonadinha;</p>
+<p><i>v. abordez</i>, 8es8ahonhadinha;</p>
+<p><i>ils abordent</i>, 8ahatihondahinha.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Prétérit imparfait.</i></b></p>
+<p><i>J'abordois</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>tu abordais</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>il abordoit</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>n. abordions</i>, ag8ahonhadisqu8a;</p>
+<p><i>v. abordiez</i>, s8ahonhadisqu8a;</p>
+<p><i>ils abordoient</i>, hatihondadisqu8a.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Prétérit parfait.</i></b></p>
+<p><i>J'ai abordé</i>, hakonhadihi;</p>
+<p><i>tu as abordé</i>, sahonhadihi;</p>
+<p><i>il a abordé</i>, ohonhadihi; </p>
+<p><i>n. avons abordé</i>, ong8ahonhadihi;</p>
+<p><i>vous avezabordé</i>, s8ahonhadihi; </p>
+<p><i>ils out abordé</i>, hatihonhadihi.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Prétérit plusque parfait</i></b>.</p>
+<p><i>J'avois abordé</i>, hakonhadihihna; </p>
+<p><i>tu avois abordé</i>, hachonhadihihna; </p>
+<p><i>il avoit abordé</i>, ahahondadihihna; </p>
+<p><i>n. avion sabordé</i>, ahed8ahonhadihih; </p>
+<p><i>v. aviez abordé</i>, ahés8ahonhadihih; </p>
+<p><i>ils avoient abordé</i>, ahatihonhadihihna.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Future</i></b>.</p>
+<p><i>J'aborderai</i>, enkonhadinha;</p>
+<p><i>tu aborderas</i>, enchonhadinha; </p>
+<p><i>il abordera</i>, enhahonhadinha; </p>
+<p><i>n. aborderons</i>, end8ahonhadinha; </p>
+<p><i>v. aborderez</i>, ens8ahonhadinha;</p>
+<p><i>ils aborderont</i>, enhatihonhadinha.</p>
+ </div><div class="stanza">
+
+<p><b><i>Subjonctif, Prétérit impar.</i></b> Le présent est comme à l'actif.</p>
+<p><i>J'aborderois</i>, hakonhadihna;</p>
+<p><i>tu aborderois</i>, hachonhadihna;</p>
+<p><i>il aborderoit</i>, hahonhadihna;</p>
+<p><i>n. aborderions</i>, ahed8ahonhadihna;</p>
+<p><i>v. aborderiez</i>, ahes8ahonhadihna;</p>
+<p><i>ils aborderoient</i>, ahatihonhahadihna.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Le prætérit parfait</i></b> comme à l'actif.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Prétérit plusq. parfait.</i></b> </p>
+<p><i>J'aurois abordé</i>, ahonkon8adihihna; </p>
+<p><i>tu aurois abordé</i>, hesahon8adihihna; </p>
+<p><i>il auroit abordé</i>, ahahon8adihihna; </p>
+<p><i>Pluriel. n. aurions abordé</i>, ahiong8ahon8adihihna;</p>
+<p><i>vous auriez ab.</i>, hes8ahon8adihihna;</p>
+<p><i>ils auroient abor.</i>, ahotihon8adihihna.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Futur.</i></b></p>
+<p><i>J'aurai abordé</i>, ahonkonhadihik;</p>
+<p><i>tu auras abordé</i>, hesahonhadihik;</p>
+<p><i>il aura abordé</i>, ahohonhadihik;</p>
+<p><i>n. aurons abordé</i>, ahiong8ahonhadihik;</p>
+<p><i>v. aurez abordé</i>, hahis8ahonhadihik;</p>
+<p><i>ils auront abordé</i>, ahotihonhadihik.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><b><i>Impératif.</i></b></p>
+<p><i>Aborde</i>, son8adinha;</p>
+<p><i>Pluriel, abordez</i>, s8ahon8adinha.</p>
+<p>Les autres personnes comme au présent.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aboutir</b>. Un clou qui aboutit ou qui perce. <i>Cela aboutit là</i>,
+tôhōdōkta; <i>l'isle aboutit là</i>, tônin hot8ennokta.</p>
+
+<p><b>Abreuer</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abreüe</i>, kueneguirhata;</p>
+<p><i>tu abreue</i>, cheneguirhata;</p>
+<p><i>il abreue</i>, chagoneguirhata;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8aneguirhata;</p>
+<p><i>vous</i>, s8aneguirhata;</p>
+<p><i>ils</i>, hatineguirhata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abreger</b> <i>un discours</i>, eri8ag8atta.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abrege</i>, gri8ag8atta;</p>
+<p><i>tu abrege</i>, chri8agratta;</p>
+<p><i>il abrege</i>, hari8ag8atta;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ari8ag8atta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ari8ag8atta;</p>
+<p><i>ils</i>, hotiri8ag8atta.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><i>Imparfait.</i></p>
+<p><i> J'abregeois</i>, gri8ag8attakk8a;</p>
+<p><i>parfait, j'ai abrégé</i>, agri8ag8atti;</p>
+<p><i>plusq.,j'avois abrégé</i>, agri8ag8attihna;</p>
+<p><i>futur, j'abrégerai</i>, engri8ag8atta;</p>
+<p><i>subjonctif imp., j'abrégerois</i>, ahagri8ag8atta;</p>
+<p><i>plusq., j'aurois abrégé</i>, 8ongri8ag8attihna;</p>
+<p><i>j'aurai abrégé</i>, aongri8ag8attik.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><i>Cela abrège nos jours</i>, agatendag8attanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abri</b>, ontkohronta. <i>Je cherche un
+Abri,&mdash;&mdash;</i></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis à l'abri</i>, juechakch agadassèta;</p>
+<p><i> tu es à l'abri</i>, chechakch sadassèta;</p>
+<p><i>il est à l'abri</i>, rhechakch ahadasetta;</p>
+<p><i>nous,</i> ag8echakch ayag8adasseta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ahakch, e8adasetta;</p>
+<p><i>ils</i>, henechak âhennadusetta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abricot</b>, inconnue parmi eux.</p>
+
+<p><b>Abrutir</b>, <i>rendre bête.</i></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abrutis</i>, kedechta;</p>
+<p><i>tu abrutis</i>, chedechta;</p>
+<p><i>il abrutit</i>, chagodechta;</p>
+<p><i>nous</i>, ong8endechta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8endehta;</p>
+<p><i>ils</i>, ontidechta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abcès</b>.</p>
+
+<p><b>Absence</b>. Son absence m'afflige.
+Ils disent: <i>Je suis affligé de
+ce qu'il est absent</i>, 8aknigonkarenha
+hiaté henderon.</p>
+
+<p><b>Absent</b>, hiate henderon, <i>il n'y
+est pas.</i></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis absent</i>, hiaté guideron;</p>
+<p><i>tu es absent</i>, hiate chederon;</p>
+<p><i>il est absent</i>, hiate henderon;</p>
+<p><i>nous</i>, hiate ong8enderon;</p>
+<p><i>vous</i>, hiate s8enderon;</p>
+<p><i>ils</i>, hiate hatideron.</p>
+<p><i>S'absenter</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Absolu</b>, haderi8agonda chtenhēnonktonnionk.</p>
+
+<p><b>Abstenir</b>, s'abstenir d'une chose
+qu'on se repend d'avoir fait.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'abstiens</i>, gadatrē8atta;</p>
+<p><i>tu t'abstiens</i>, chadatre8atta;</p>
+<p><i>il s'abstient</i>, hadtre8atta;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8adatrē8atta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8adatrē8atta;</p>
+<p><i>eux</i>, hatidatre8atta.<a id="footnotetag3" name="footnotetag3"></a><a href="#footnote3"><sup>3</sup></a></p>
+ </div> </div>
+
+<p>L'imperatif, abstiens toi et toutes les autres personnes s'expriment
+par la négation. Ak8i, ne etc.</p>
+
+<blockquote class="footnote"><a id="footnote3" name="footnote3"></a><b>Footnote 3:</b><a href="#footnotetag3"> (return) </a> Quoique je ne mette point le duel à chaque verbe
+que je conjugue néanmoins comme il differe
+toujours du pluriel, il faut y prendre garde dans
+le discours. Ex: au lieu du pluriel ag8a, nous,
+il faut, hagui; vous, s8a, il faut, dzi; hati, il faut,
+hi, et chacun pourra facilement le conjuguer.</blockquote>
+
+<p><b>Abstinence</b>, voyez <i>Jeuner</i>.</p>
+
+<p><b>Abuser</b>, <i>tromper quelqu'un.</i></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abuse</i>, kuēnigonrhatanik;</p>
+<p><i>tu abuses</i>, chenigonrhatanik;</p>
+<p><i>il abuse</i>, chagonigonrhatanik;</p>
+<p><i>nous</i>, äg8anigonrhatanik;</p>
+<p><i>vous</i>, s8änigonrhätanik;</p>
+<p><i>ils</i>, hatinigonrhätanik.</p>
+<p><i>Imp. j'abusois</i>, kenigonrhatanikk8a;</p>
+<p><i>parfait, j'ai abusé</i>, kenigonrhatani;</p>
+<p><i>plusq. j'avois abusé</i>, kenigonrhatanikna;</p>
+<p><i>futur, j'abuserai</i>, enkenigonrhatin;</p>
+<p><i>Subjonctif, j'abuserois</i>, akenigonrhatin;</p>
+<p><i>j'aurois abusé</i>, akenigonrhataninna.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Abyme</b>, hoton8entgiagui.</p>
+
+<p><b>Abimer</b>. Je retombe dans un abyme.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'abyme quelqu'un</i>, hadekueradietta;</p>
+<p><i>tu abimes</i>, hadecheradietta;</p>
+<p><i>il abime</i>, hadechagoradietta;</p>
+<p><i>nous</i>, haded8aradietta;</p>
+<p><i>vous</i>, hades8aradietta:</p>
+<p><i>ils</i>, hadehotiradietta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Acablé</b> <i>de pesanteur</i>, deyottohägui.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'acable</i>, dekuettohahach;</p>
+<p><i>tu acables</i>, dechettohàhach;</p>
+<p><i>il acable</i>, dechagottohàhachob, </p>
+<p>deag8attoha hach,</p>
+<p>des8attohahach,</p>
+<p>dehotittoha hach.<a id="footnotetag4" name="footnotetag4"></a><a href="#footnote4"><sup>4</sup></a></p>
+ </div> </div>
+
+<blockquote class="footnote"><a id="footnote4" name="footnote4"></a><b>Footnote 4:</b><a href="#footnotetag4"> (return) </a> Les verbes qui se terminent en hach font hagui
+au proeté. parfait.</blockquote>
+
+<p><b>Acablé</b> de chagrin.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis acablé etc.</i> de8aguerien daninseron;</p>
+<p><i>tu es accablé</i>, desariendaninseron;</p>
+<p><i>il est accablé</i>, dehōriendaninseron.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accepter</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accepte</i>, gui êna;</p>
+<p><i>tu accepte</i>, chièna;</p>
+<p><i>il accepte</i>, hayena;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayena;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayena;</p>
+<p><i>ils</i>, hattyêna.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><i>Prétérit imparfait, j'acceptais</i>, guienachk8a.</p>
+<p><i>Pre. P. j'ai accepté</i>, 8aguiéna;</p>
+<p><i>P. plusq. j'avois ac</i>. 8aguienanna;</p>
+<p><i>futur, j'accepterai</i>, enguiêna;</p>
+<p><i>Impératif, je</i>, guiena; <i>tu</i>, dziena; <i>lui</i>, hayéna;</p>
+<p><i>nous</i>, d8agèna; <i>vous</i>, s8aepena;</p>
+<p><i>ils</i>, hatiyena.</p>
+<p><i>Subjonctif, j'accepte</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>imp. j'accepterois</i>, aguièna;</p>
+<p><i>plusq., j'aurois accep</i>, a onguienanna;</p>
+<p><i>futur, j'aurai accepté</i>, a onguienak.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accident</b>, tchano8aha8enha, c'est
+à dire, maniere dont la chose est.
+<i>Cet accident est facheux</i>, ganoron tcha noha8enha.</p>
+
+<p><b>Accès</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis de facille accès</i>, gatondatchkon;</p>
+<p><i>tu es</i>, chaton etc;</p>
+<p><i>il est</i>, hatondatchkon. Voyez <i>ne rebutez personne</i>.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accommodant</b>, hôtoguent;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis accommodant</i>, haktoguensek;</p>
+<p><i>tu es accom</i>, satoguensek;</p>
+<p><i>il est accommo</i>, hatoguen;</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><i>s'accommoder bien ensemble</i>,</p>
+<p><i>avoir le même esprit</i>: <i>je</i>, sa onguinigonrada;</p>
+<p><i>toi</i>, sedgini etc,; <i>lui</i>, shahotinigon</p>
+<p>etc. s'accommoder à l'humeur des</p>
+<p>autres, <i>je m'ac. etc.</i> haguiendetchkon;</p>
+<p><i>tu</i>, sayendetchkon; <i>il</i>, hoyendetchkon;</p>
+<p>s'accommoder, <i>v.</i> se parer s'ajuster.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accompagner</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accompagne</i>, kuenondadié;</p>
+<p><i>tu accompagne</i>, chénondadié;</p>
+<p><i>il accompagne</i>, chagonondadié;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8anondadié;</p>
+<p><i>vous</i>, s8anondadié;</p>
+<p><i>ils</i>, hatinondadié.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><i>Præterit imp.</i>, <i>j'accompagnois,</i> kenonderadiesk8a;</p>
+<p><i>P. parfait, j'ai accompagné</i>, kenonderadiéhi;</p>
+<p><i>plusque parfait, j'avois accompag.</i>, kenonderadichihna;</p>
+<p><i>futur, j'accompagneroi</i>, enkenonderadies;</p>
+<p><i>impératif, accompagne,</i> sasenonderadié;</p>
+<p>les autres comme au présent.</p>
+<p><i>Subjonctif, j'accompagnerois</i>; akenonderadies;</p>
+<p><i> plusq. parfait, j'eusse accompagné</i>, aonkenonderadiehihna;</p>
+<p><i>futur, j'aurai accompagné</i>, akenonderadiehikna.<a id="footnotetag5" name="footnotetag5"></a><a href="#footnote5"><sup>5</sup></a></p>
+ </div> </div>
+
+<blockquote class="footnote"><a id="footnote5" name="footnote5"></a><b>Footnote 5:</b><a href="#footnotetag5"> (return) </a> Voyez le supplement.</blockquote>
+
+<p><b>Accompli</b>. <i>Homme accompli,</i>
+hong8édiô; <i>je suis accompli</i>, gong8ediô;
+<i>tu es accompli</i>, chong8édio; <i>il est
+etc.</i>, rong8edio.</p>
+
+<p><b>Accord</b>. <i>N. sommes d'accord</i>, sahong8ari8atta;
+<i>v. êtes d'accord</i>, ses8arih8atta;
+<i>ils sont d'accord</i>, sahitiri8atta.</p>
+
+<p><b>Accorder</b>, consentir.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accorde ou je consens</i>, kkayenha;</p>
+<p><i>tu accordes ou tu consens</i>, sakkyenha;</p>
+<p><i>il accorde ou il consent</i>, hakkayenha;</p>
+<p><i>nous</i>, ong8akayenha; <i>vous</i>, s8akayenha;</p>
+<p><i>ils</i>, otikayenha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accoster</b> quelqu'un.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accoste</i>, aktaa 8aktanha;</p>
+<p><i>tu accoste</i>, aktaa 8achtanha;</p>
+<p><i>il accoste</i>, aktaa 8athatanha;</p>
+<p><i>nous</i>, aktaa 8adid8atanha;</p>
+<p><i>vous</i>, aktaa 8adis8atanha;</p>
+<p><i>ils</i>, aktaa 8athatitanha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accoté</b>, 8adirik.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accote</i>, 8agadik;</p>
+<p><i>tu accote</i>, 8asadik;</p>
+<p><i>il accote</i>, 8ahadik;</p>
+<p><i>nous</i>, 8ed8adik;</p>
+<p><i>vous</i>, 8és8adik;</p>
+<p><i>ils</i>, 8ahondik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accoucher</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accouche</i>, gadektonnionk;</p>
+<p><i>tu accouche</i>, chadektonnionk;</p>
+<p><i>elle accouche</i>, hadektonnionk;</p>
+<p><i>n</i>. ag8adektonnionk;</p>
+<p><i>v</i>. s8adektonnionk;</p>
+<p><i>elles</i>, hônadektonnionk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accouder</b>, s'accouder,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, de8agadionchôta;</p>
+<p><i>tu</i>, dechadionchôtta;</p>
+<p><i>il s'accoude</i>, dehadionchôtta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accoupler</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i> Je m'accouple</i>, 8atkatera neguen;</p>
+<p><i>tu t'accouple</i>, 8atchatera neguen;</p>
+<p><i>il s'accouple</i>, 8athatera neguen;</p>
+<p><i>nous</i>, 8adiag8atera neguen;</p>
+<p><i>vous</i>, des8atera neguen;</p>
+<p><i>ils</i>, 8athontera neguen.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accourci, ACCOURCIR</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accourcis</i>, kek8atha;</p>
+<p><i>tu</i> accourcis, chek8atha;</p>
+<p><i>il accourcit</i>, hak8atha;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ag8atha;</p>
+<p><i>vous</i>, hes8ag8atha;</p>
+<p><i>ils</i>, ahatig8atha.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><i>Je m'accourcis</i>, gadateg8attha;</p>
+<p><i>tu t'accourcis</i>, chadateg8atta;</p>
+<p><i>il s'acctourcit</i>, shadategaatta;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8adateg8atta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8adateg8atta;</p>
+<p><i>ils</i>, hatidateg8atta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accourir</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accours</i>, dondahagarattat;</p>
+<p><i>tu accours</i>, dondahacharattat;</p>
+<p><i>il accourt</i>, dondahaharattat;</p>
+<p><i>nous</i>, dondahag8arattat;</p>
+<p><i>vous</i>, dondahas8arattat;</p>
+<p><i>ils</i>, dondahatirattat, vel daktakué, dachtakhé, dahatakhé.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accoutumer</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'accoutume</i>, 8agientenha;</p>
+<p><i>tu t'accoutume</i>, 8achiendenha;</p>
+<p><i>il s'accoutume</i>, 8ahahiendenha;</p>
+<p><i>nous</i>, 8ed8ahiendenha;</p>
+<p><i>vous</i>, 8és8ahientenha;</p>
+<p><i>ils</i>, hôtohientenha.</p>
+<p><i>Proetérit imp. Je m'accoutumois</i>, 8aguiendenhakk8a.</p>
+<p><i>Pré. parfait, je me suis accoutumé</i> haguiendêhi;</p>
+<p><i>praeter. plusq. parfait, je m'étois accoutumé</i>, haguiendehihna;</p>
+<p><i>futur, je m'accoutumerai</i>, enguientenha;</p>
+<p><i>imperatif</i>, sagientenha;</p>
+<p><i>subjonctif, je m'accoutumerois</i>, dahaguientenha;</p>
+<p><i>je me serois accoutumé</i>, 8ahaguientēhihna;</p>
+<p><i>je me serai accoutumé</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+ </div> </div>
+
+
+<p><b>Accroc</b>, 8teradzion.</p>
+
+<p><b>Acroche</b>, diahotaha8i;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je m'accroche</i>, 8aguiadohanha;</p>
+<p><i>tu t'accroche</i>, 8acliiadohanha;</p>
+<p><i>il s'accroche</i>, 8ahayadohanha;</p>
+<p><i>pluriel</i>, hed8ayadohahanha,</p>
+<p>s8ayadohaanha, hatiyadohaanha.</p>
+<p><i>Imperatif, accroche</i>, sōdähak.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Acroupi</b>, honnohayenti.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'acroupis</i>, g8enno8ahienha;</p>
+<p><i>tu t'acroupis</i>, chenno8ahienha;</p>
+<p><i>il s'acroupit</i>, ahenno8ahienha;</p>
+<p><i>nous</i>, hag8enuo8ahienha;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ennō8ahienha;</p>
+<p><i>ils etc.</i></p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Acroire</b>, <i>faire</i>, voyez <i>imposer</i>.</p>
+
+<p><b>Acroitre</b>, voyez <i>augmenter</i>.</p>
+
+<p><b>Accumuler</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accumule</i>, grohroch, vel kehronha;</p>
+<p><i>tu accumule</i>, chrohroch, vel chkehronha;</p>
+<p><i>il accumule</i>, hahrohroch vel haguehronha.</p>
+<p><i>Pluriel</i>, ag8ahrohroch, s8ahrohroch, hatihroch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Accuser</b> quelqu'un.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'accuse</i>, kerihostanik;</p>
+<p><i>tu accuse</i>, cherihostanik;</p>
+<p><i>il accuse</i>, harihostanik;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8arihostanik;</p>
+<p><i>vous</i>, s8arihostanik;</p>
+<p><i>ils</i>, hatirihostanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Acheter</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'achette</i>, kninonk;</p>
+<p><i>tu achette</i>, chninonk;</p>
+<p><i>il achette</i>, haninonk;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8aninonk;</p>
+<p><i>vous</i>, s8aninonk;</p>
+<p><i> ils</i>, hatininonk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Achevé</b>, kachiahi.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'acheve</i>, 8aguechäa;</p>
+<p><i>tu acheves</i>, chechàa,</p>
+<p><i>il acheve</i>, 8ahachäa;</p>
+<p><i>nous</i>, ong8achaa;</p>
+<p><i>vous</i>, s8achaa;</p>
+<p><i>ils</i> otichâa.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Acier</b>, onsonderakk8a.</p>
+
+<p><b>Acquiter</b>, s'acquiter au jeu, s'acquiter, payer.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'acquite</i>, sagatog8a;</p>
+<p><i>tu t'acquites</i>, sachatog8a;</p>
+<p><i>il s'acquite</i>, sahatog8a;</p>
+<p><i>nous</i>, 8akkarokta;</p>
+<p><i>vous</i>, sagarokta;</p>
+<p><i>ils</i>, hogarokta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Actif</b>, agissant.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis etc.</i>, haguiadatez;</p>
+<p><i>tu</i>, sayadatet;</p>
+<p><i>il est</i>, goyadatet;</p>
+<p><i>Pluriel</i>, ong8agarocta, s8agarocta, hotigarocta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Actuellement</b>, onkken g8ato.</p>
+
+<p><b>Adouci</b>, <i>rendu doux</i>, kahrodinchta;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'adoucis</i>, krodinchta;</p>
+<p><i>tu adoucis</i>, chrodinchta;</p>
+<p><i>il adoucit</i>, harodinchta;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8arodinchta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8arodinchta;</p>
+<p><i>ils</i>, hatirodinchta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Adouci</b>, <i>appaisé</i>, shonok8endahi;</p>
+
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'adoucis</i>, skenak8endas;</p>
+<p><i>tu adoucis</i>, tchenakendas;</p>
+<p><i>il adoucit</i>, tchagonak8endas;</p>
+<p><i>nous</i>, tchiong8anak8endas;</p>
+<p><i>vous</i>, dzis8anak8endas;</p>
+<p><i>ils</i>, shotinak8endas;</p>
+<p><i>Je m'adoucis</i>, s8agadatnak8endas.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Adjacent</b>, contigu, éhiahotihi.</p>
+
+<p><b>Adieu</b>, ônin.</p>
+
+<p><b>Admirable</b>, <i>bon</i>, oga8i,<i> admirable,
+cela est étonnant</i>, sanigonkenheyat.</p>
+
+<p><b>Admirer</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'admire</i>, guektonk;</p>
+<p><i>tu admire</i>, chektont;</p>
+<p><i>il admire</i>, haktonk;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8aktonk;</p>
+<p><i>vous</i>, s8aktonk;</p>
+<p><i>ils</i>, hatiktonk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Adolescent</b>, hakchiatassé.</p>
+
+<p><b>Adopté</b>, dehotkonhen;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'adopte</i>, 8atkekonhen;</p>
+<p><i>tu adopte</i>, 8atchekonhen;</p>
+<p><i>il adopte</i>, 8athakonhen.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>s'Adosser</b>, se tourner le dos.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je tourne le dos</i>, kechon8adeni;</p>
+<p><i>tu</i>, chechon8a;</p>
+<p><i>ils sont adossés</i>, dehonatchon8atenion.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Adroit</b>, <i>il est</i>, hayenniô; <i>je suis</i>,
+gueyenniô; <i>tu es</i>, chēgennio.</p>
+
+<p><b>Adultere</b>; <i>je commets l'adultere</i>,
+kuenakk8akk8a, chenakk8akk8a, chagonakk8akk8a.</p>
+
+<p><b>Affable</b>, konog8ayoden, vel gatoguent, satôgueut,
+hōtogueut.</p>
+
+<p><b>Affaire</b>, gari8a; <i>c'est une bonne
+affaire</i>, gari8ihio; <i>mauvaise affaire</i>,
+gari8ahetkuen; je racommende une
+affaire; <i>je</i>, gn8acheronniaha; <i>tu</i>,
+cheri8acherionaha; <i>il</i>, hari8ach. Je gate
+une affaire; <i>je</i>, gri8ahetkuenta; <i>tu</i>,
+chri8achetkuenta; <i>il</i>, hari8ahetk etc.
+<i>Affaire de conséquence</i>, gari8anôron.</p>
+
+
+<p><b>Affaire</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ai affaire</i>, 8aguiodenseré;</p>
+<p><i>tu as affaire</i>, sayodenseré;</p>
+<p><i>il a affaire</i>, hôyôdensere;</p>
+<p><i>nous</i>, ong8ayodensere;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayôdensere;</p>
+<p><i>ils</i>, hōtyyôdensere.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affaise</b>. <i>Cela s'affaise</i>, hatadgiorech.</p>
+
+<p><b>Affamé</b>, <i>il est affamé</i>, hôchis, <i>je
+suis</i>, hakchis; <i>tu es</i>, sachis; <i>j'affame</i>,
+kuéchis; <i>tu affame</i>, chechis; <i>il affame</i>,
+chagochis; <i>nous</i>, ong8achis;
+<i>vous</i>, s8achis; <i>ils</i>, hotichis.</p>
+
+<p><b>Affecte</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis affecté</i>, gadatkonnienchta;</p>
+<p><i>tu es affecté</i>, chadatkonnienchta;</p>
+<p><i>il est affecté</i>, hadatkonnienchta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affecte</b>, je fais exprès; <i>je</i>, saguetta;
+<i>tu</i>, sachetta; <i>il</i>, saretta.</p>
+
+<p><b>Affirmer</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'affirme</i>, gri8atoguenta;</p>
+<p><i>tu affirmes</i>, chri8atoguenta;</p>
+<p><i>il affirme</i>, hari8atoguenta;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ari8atoguenta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8an8atoguenta;</p>
+<p><i>ils</i>, hotiri8atoguenta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affermi</b>, skanitti; <i>j'affermis</i>,
+knita; <i>tu affermis</i>, chnita; <i>il affermit</i>,
+hanita; <i>j'affermis mon discours</i>,
+gatad8ennenitta.</p>
+
+<p><b>Affilé</b>, kahiotion;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'affile</i>, kuihiotionk;</p>
+<p><i>tu affiles</i>, chihiotionk;</p>
+<p><i>il affile</i>, âhiotionk;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ahiotionk;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ahiotionk;</p>
+<p><i>ils</i>, hatihiotionk.</p>
+<p><i>Prété. impar. j'affilois</i>, kuihiotionkk8a;</p>
+<p><i>præ. parf. j'ai affilé</i>, 8akiotihion;</p>
+<p><i>præ. plusq. j'avois affilé</i>, akiotionna;</p>
+<p><i>futur, j'affilerai</i>, enkiotion;</p>
+<p><i>Subjonctif præ. impar. j'affilerois</i>, hakiotion;</p>
+<p><i>præ. plusq j'aurois affilé</i>, haonkiotionna;</p>
+<p><i>futur, j'aurai affilé</i>, a8akiotionk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affligé</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, haknigonkuenhēyon;</p>
+<p><i>tu es</i>, sanigonkuenheyon;</p>
+<p><i>il est etc.</i> honigonkuenheyon;</p>
+<p><i>je m'afflige</i>, gadatnigonkuenhèyons;</p>
+<p><i>tu t'affliges</i>, chadatnigonkuenhèyons;</p>
+<p><i>il s'afflige</i>, hadatnigonkuenheyons;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8adatnigonk etc;</p>
+<p><i>vous</i>, s8adatnigon;</p>
+<p><i>ils</i>, dehonadatnigon.</p>
+<p>&mdash;<i>j'afflige quelqu'un</i>, kuenigonkuenhèyata;</p>
+<p><i>tu affliges</i>, chenigonkuenheyata;</p>
+<p><i>il afflige</i>, chagonigonkuenhèyata;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8anigonken, etc;</p>
+<p><i>vous</i>, s8anigonken; <i>ils</i>, hatinigonken.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affligeant</b>. <i>Cela est affligeant</i>,
+kônigonkenhèyata.</p>
+
+<p><b>Affoibli</b>, kahrôdinchti.</p>
+
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis affoibli</i>, haguiata kenheyons;</p>
+<p><i>tu es</i>, sayataken, etc;</p>
+<p><i>il est</i>, oyataken;</p>
+<p><i>j'affoiblis q. chose</i>, krôdinchta;</p>
+<p><i>tu affoiblis</i>, chrôdinchta;</p>
+<p><i>il affoiblit</i>, harôdinchta;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8arodinchta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8arodinchta;</p>
+<p><i>ils</i>, hotirodinchta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affranchir</b>, donner la liberté.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'affranchis</i>, kecharondag8ach;</p>
+<p><i>tu affranchis</i>, checharondag8ach;</p>
+<p><i>il affranchit</i>, chagocharondag8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affreux</b>, kahetkon, gôna.</p>
+
+<p><b>Affront</b>, faire affront.</p>
+
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je fais affront</i>, keyatehata;</p>
+<p><i>tu fais affront</i>, cheyatehata;</p>
+<p><i>il fait affront</i>, chagoyatehata;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayatehata;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayatehata;</p>
+<p><i>ils</i>, hotihiatehata; vel chagonatchata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Affronter</b> <i>les hazards, j'affronte</i>,
+knenrenta, chenrenta, hanenrenta.</p>
+
+<p><b>Affût</b>, deyénenrayen dakk8a.</p>
+
+<p><b>Afinq:</b> n'est point usité. <i>Je te
+corrige affin de te rendre sage</i>; on
+tourne, <i>je te corrige, je crois te rendre
+sage</i>.</p>
+
+<p><b>Agacer</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'agace</i>, ketk8aronk8anik;</p>
+<p><i>tu agaces</i>, chetk8aronk8anik;</p>
+<p><i>il agace</i>, chagotk8aronk8anik;</p>
+<p><i>nous</i>, hag8atk8aronk8nik;</p>
+<p><i>vous</i>, s8atk8aronk8anik;</p>
+<p><i>ils</i>, hatik8aronk8anik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Age</b>. <i>Quel age as tu?</i> il faut
+tourner: <i>Depuis combien d'hivers (ou
+d'estés) es tu né?</i> toniô guenhagué chi
+chnagueré. <i>Je suis le plus agé</i>, îkkoanen;
+<i>tu</i>, ischkoanen;
+<i>ils est</i>, ahonrh8a hakoanen;
+<i>je suis le moins agé</i>, î haguechtoui; is sacht8i, ahonrh8a
+hocht8i; <i>nous sommes de la même
+age</i>, sadedionguiadoti; <i>vous êtes de la
+même age</i>, sadedidgiadoti; <i>ils sont de
+la même age</i>, sâdetônâtoti.</p>
+
+<p><b>Agenoux</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'agenouille</i>, degatontka;</p>
+<p><i>tu t'agenouille</i>, dechatontkota;</p>
+<p><i>il s'agenouille</i>, dehatontka;</p>
+<p><i>nous</i>, dehag8atontka;</p>
+<p><i>vous</i>, des8atontka;</p>
+<p><i>ils</i>, dehonatontka.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Agrandi</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'agrandis</i>, kikohanata;</p>
+<p><i>tu agrandis</i>, chekohanata;</p>
+<p><i>il agrandit</i>, hakôhanata;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8akohanata;</p>
+<p><i>vous</i>, s8akohanata;</p>
+<p><i>ils</i>, hatikohanata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Agresser</b>, <i>attaquer.</i></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'agresse</i>, gaterienta kenenrenttanik vel dekyatchot8ach;</p>
+<p><i>tu agresse</i>, decheyatchot8ach;</p>
+<p><i>il agresse</i>, dechagotohot8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Agile</b>. <i>Je suis agile</i>, haguiadatet;
+<i>tu es etc</i>, sayadatet; <i>il est agile</i>, ôyodatet.</p>
+
+
+<p><b>Agir</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'agis</i>, haguiôde;</p>
+<p><i>tu agis</i>, sayôde;</p>
+<p><i>il agit</i>, hôyôde;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayodé;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayodé;</p>
+<p><i>ils</i>, hatihiôde.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Agité</b> par le vent.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'agite</i>, gadiataguenrick;</p>
+<p><i>tu tagites</i>, sayataguenrick;</p>
+<p><i>il sagite</i>, oyataguenrick;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8adiatag8en, etc;</p>
+<p><i>vous</i>, s8adiata, etc;</p>
+<p><i>ils</i>, ondiataguenrick;</p>
+<p><i>j'agite quelqu'un</i>, keyataguenrick;</p>
+<p><i>tu agite</i>, cheyataguenrick;</p>
+<p><i>il agite</i>, chagoyataguenrick;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayataguenrick;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayataguenrick;</p>
+<p><i>ils</i>, hatiyataguenrick.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Agoniser</b>. <i>J'agonise</i>, guiheyonsere;
+<i>tu agonises</i>, chiheyonsere; <i>il
+etc.</i> kenheyonsere.</p>
+
+<p><b>Agreable</b>. <i>Je suis</i>, ongon8esk8anik
+vel agon8esk8at; <i>cela est agréable</i>,
+kahon8esk8at.</p>
+
+<p><b>s'Aguerrir</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'aguerris</i>, hagueskenraguettat;</p>
+<p><i>tu taguerris</i>, sachkenraguettat;</p>
+<p><i>il s'aguerrit</i> hachkenraguettat;</p>
+<p>8agatonniaha; chatonniaha; hatonniaha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ah</b>, hâhi.</p>
+
+<p><b>Aider</b> à quelqu'un.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aide</i>, keyena8asek;</p>
+<p><i>tu aide</i>, cheyena8asek;</p>
+<p><i>il aide</i>, chagoyèna8asek;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayena8asek;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayena8asek;</p>
+<p><i>ils</i>, hatiyena8asek;</p>
+<p><i>aide moi</i>, daguiena8as;</p>
+<p><i>aide lui</i>, hedziena8as;</p>
+<p><i>je t'aide</i>, gonyenna8as;</p>
+<p><i>tu m'aide</i>, chkienna8as;</p>
+<p><i>je l'aide</i>, héyenna8as;</p>
+<p><i>il m'aide</i>, haguienna8as;</p>
+<p><i>tu l'aide</i>, hecheyenna8as;</p>
+<p><i>il t'aide</i>, hiahienna8as;</p>
+<p><i>il l'aide</i>, hôyenna8as.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aigle</b>, tonnionda, <i>vel</i> skatgihérôna.</p>
+
+<p><b>Aiglon</b>, 8chtouachia.</p>
+
+<p><b>Aigre</b>, deyoyodzieh. <i>Cela a aigri</i>, kendeyoyodzieh.</p>
+
+<p><b>Aigu</b>, ôyon8aha.</p>
+
+<p><b>Aiguille</b>, de8aderon8arongotta.</p>
+
+<p><b>Aiguisé</b>, kahiotion.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aguise</i>, kiotionk;</p>
+<p><i>tu aiguise</i>, chiotionk;</p>
+<p><i>il aiguise</i>, ahiotionk;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayotionk;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayotionk;</p>
+<p><i>ils</i>, hatiyotionk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ail</b>, hônoncha.</p>
+
+<p><b>Aille</b>, hoyata.</p>
+
+<p><b>Ailleurs</b>, heren.</p>
+
+<p><b>Aimable</b>, <i>je suis</i>, agnon8et; <i>tu es</i>,
+sanon8et; <i>il est</i>, honon8et.</p>
+
+<p><b>Aimer</b> quelque chose.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aime</i>, gnon8es;</p>
+<p><i>tu aimes</i>, chnon8es;</p>
+<p><i>il aime</i>, hanon8es;</p>
+<p><i>J'aime quelqu'un</i>, kenon8es;</p>
+<p><i>tu aime</i>, chenon8es;</p>
+<p><i>il aime</i>, chagonon8es;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8anon8es;</p>
+<p><i>vous</i>, souanon8es;</p>
+<p><i>ils</i>, hatinon8es;</p>
+<p><i>j'aimois</i>, kenon8esk8a;</p>
+<p><i>tu aimais</i>, chenon8esk8a;</p>
+<p><i>il aimoit</i>, chagonon8esk8a;</p>
+<p><i>nous</i>, hag8anon8esk8a;</p>
+<p><i>vous</i>, souanon8esk8a;</p>
+<p><i>ils</i>, hatinon8eska.</p>
+<p><i>Praeterit p. J'ai aimé</i>, kenon8èhi;</p>
+<p><i>tu as aimé</i>, chenon8êhi;</p>
+<p><i>il a aimé</i>, chagonon8èhi;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8anon8ehi;</p>
+<p><i>vous</i>, s8anon8ehi;</p>
+<p><i>ils</i>, hatinon8éhi;</p>
+<p><i>Præterit plusque parfait</i>.</p>
+<p><i>J'avois aimé</i>, kenon8èhihna;</p>
+<p><i>tu avois aimé</i>, chenon8èhihna;</p>
+<p><i>il avoit aimé</i>, chagonon8èhihna;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8anon8èhihna;</p>
+<p><i>vous</i>, s8anon8êhihna;</p>
+<p><i>ils</i>, atinon8ehihna;</p>
+<p><i>futur. J'aimerai</i>, enkenon8enha;</p>
+<p><i>tu aimeras</i>, enchenon8enha;</p>
+<p><i>il aimera</i>, enchagonon8enha;</p>
+<p><i>nous</i>, enhag8anon8enha;</p>
+<p><i>vous</i>, ens8anonh8enha;</p>
+<p><i>ils</i>, enhatinon8enha;</p>
+<p><i>Subjonctif imparfoit.</i></p>
+<p><i>J'aimerois</i>, akenon8es;</p>
+<p><i>tu aimerois</i>, achènon8es;</p>
+<p><i>il aimeroit</i>, ahènon8es <i>vel</i> achagonon8es;</p>
+<p><i>nous</i>, ayag8anon8es; <i>vous</i>, hes8anon8es;</p>
+<p><i>ils</i>, ahatinon8es.</p>
+<p><i>Plusq. parfait.</i></p>
+<p><i>J'aurois aimé</i>, akenon8ehihna;</p>
+<p><i>tu aurois aimé</i>, achenon8ehihna;</p>
+<p><i>il auroit aimé</i>, achenon8ehihna, <i>vel</i> achagonon8ehihna;</p>
+<p>ayag8anon8ehihna; hes8anon8ehihna; ahotinon8ehihna;</p>
+<p><i>future, j'aurai aimé</i>, akenon8ehik;</p>
+<p><i>tu auras aimé</i>, achenon8ehik;</p>
+<p><i>il aura aimé</i>, achagonon8ehik;</p>
+<p><i>nous</i>, ahed8anon8ehik; <i>vous</i>, ahes8anon8ehik;</p>
+<p><i>ils</i>, ahotinon8èhik.</p>
+<p><i>Je t'aime</i>, gonon8es;</p>
+<p><i>tu m'aimes</i>, chkenon8es;</p>
+<p><i>je l'aime</i>, henon8es;</p>
+<p><i>il m'aime</i>, hagnon8es;</p>
+<p><i>tu t'aime</i>, hèchenon8es;</p>
+<p><i>il t'aime</i>, hianon8es;</p>
+<p><i>il l'aime</i>, honon8es;</p>
+<p><i>nous nous aimons, duel</i>, dehiaguiatadenon8es;</p>
+<p><i>pluriel</i>, dehag8atadenon8es;</p>
+<p><i>vous nous aimés, duel</i>, dedziatadenon8es;</p>
+<p><i>pluriel</i>, des8atadenon8es;</p>
+<p><i>ils s'aiment</i>,</p>
+<p><i>duel</i>, dechiatadenon8es;</p>
+<p><i>pluriel</i>, dehontadenon8es.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ain</b>, gacha8inontchera.</p>
+
+<p><b>l'Ainé</b>, enondadhiri.</p>
+
+<p><b>Ainé</b>, hagôanan, voyez <i>agé</i>.</p>
+
+<p><b>Ainsi</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>cela est ainsi</i>, netônaria8enha;</p>
+<p><i>est ce ainsi</i>? netô quen mout;</p>
+<p><i>c'est ainsi</i>, nètô.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ajouter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ajoute</i>, gassonderaha;</p>
+<p><i>tu ajoute</i>, chassonderaha;</p>
+<p><i>il ajoute</i>, hassonderaha;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8assonderaha;</p>
+<p><i>vous</i>, s8assonderaha;</p>
+<p><i>ils</i>, hatissonderaha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Air</b>, 8endet; <i>en l'air</i>, henken.</p>
+
+<p><b>Airs</b>, se donner des. <i>Je me donne
+etc.</i>, gadatkonnienchta; <i>tu te donne etc.</i>,
+chadatkonnienchta; <i>il se donne etc.</i>,
+hadatkonnienchta.</p>
+
+<p><b>Aise</b> <i>je suis</i>, gatchennonniaha; <i>tu
+es</i>, chatchennonniaha; <i>il est</i>, hat. etc.</p>
+
+<p><b>Aisé</b>, hiaté honhit.</p>
+
+<p><b>Aiselle</b>; hohontagon8a.</p>
+
+<p><b>Ajusté</b>, odiatacheronni.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'ajuste</i>, gadiadacheronniaha;</p>
+<p><i>tu t'ajuste</i>, chadiadacheronniaha;</p>
+<p><i>il s'ajuste</i>, hadiahacheronniaha;</p>
+<p><i>j'ajuste quelqu'un</i>, keyatacheronniaha;</p>
+<p><i>tu ajuste</i>, cheyatacheronniaha;</p>
+<p><i>il ajuste</i>, chagoyatacheronniaha;</p>
+<p>ag8ayadacheronniaha; s8ayadacheronniaha; hatiyadacheronniaha;</p>
+<p><i>j'ajustois</i>, keyatacheronniahakk8a;</p>
+<p><i>j'ai ajusté</i>, keyatacherôni;</p>
+<p><i>j'avois ajusté</i>, keyatacheronihna;</p>
+<p><i>j'ajusterai</i>, enkeyatacheronniaha;</p>
+<p><i>j'ajusterois</i>, akeyatacheronniaha;</p>
+<p><i>j'aurois ajusté</i>, akeyatacheronihna;</p>
+<p><i>j'aurai ajusté</i>, hakeyatacheronik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Alaiter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'alaite</i>, kenong8erhata;</p>
+<p><i>tu alaite</i>, chenong8erhata;</p>
+<p><i>il alaite</i>, chagonoug8erhata;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8anong8erhata;</p>
+<p><i>vous</i>, s8anong8erhata;</p>
+<p><i>ils</i>, hatinong8erhata;</p>
+<p><i>j'alaitois</i>, kenong8erhatakk8a;</p>
+<p><i>j'ai alaité</i>, 8akenong8erhati;</p>
+<p><i>j'avois alaité</i>, kenong8erhatihna;</p>
+<p><i>future, j'alaiterai</i>, enkenong8erhata;</p>
+<p><i>j'aurai alaité</i>, hakenong8erhatik;</p>
+<p><i>Subjonctif, j'alaiterois</i>, akenong8erhata;</p>
+<p><i>j'aurois alaité</i>, hakenong8erhatihna.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Alarme</b>, <i>nous avons eu l'alarme</i>,
+onkihatterong8en.</p>
+
+<p><b>Alarmer</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'alarme</i>, keyatterong8ach;</p>
+<p><i>tu alarme</i>, cheyatterong8ach;</p>
+<p><i>il alarme</i>, chagoyatterong8ach;</p>
+<p><i>nous, vous, ils; j'alarmois</i>, keyatterong8achk8a;</p>
+<p><i>j'ai alarmé</i>, keyatterong8en;</p>
+<p><i>j'avois alarmé</i>, keyatterong8enna;</p>
+<p><i>j'alarmerai</i>, enkeyatterong8ach;</p>
+<p><i>Subjonctif</i>, akeyatterong8ach;</p>
+<p><i>j'aurois alarmé</i>, 8akeyatterong8enna.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aleine</b> <i>à racommoder des souliers</i>,
+onrattakoronk8a.</p>
+
+<p><b>Alentour</b>, dediot8atassé.</p>
+
+<p><b>Alerte</b>, terme de guerre, tchtiéh8aden;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis alerte</i>, haguiadatet;</p>
+<p><i>tu es</i>, sayadatet;</p>
+<p><i>il est</i>, hoyadatet.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Alise</b>, fruit, honenchatag8enten.</p>
+
+<p><b>Alizier</b>, onenchsag8entén.</p>
+
+<p><b>Alité</b>, <i>je suis</i>, guidaguera, chidaguera,
+hendagra.</p>
+
+<p><b>Allegé</b>, kachté chayadi; <i>j'allege</i>,
+kechté chayata (indéclinable), <i>tu</i>,
+chechté etc; <i>il</i>, hachté etc.</p>
+
+<p><b>Aller</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je vais</i>, higué <i>vel</i> 8agué;</p>
+<p><i>tu vas</i>, hichês, <i>v.</i> 8aché;</p>
+<p><i>il vait</i>, hires,</p>
+<p><i>v.</i> 8ahré;</p>
+<p><i>nous</i>, 8aag8é;</p>
+<p><i>vous</i>, 8és8é;</p>
+<p><i>ils</i>, 8ahenné;</p>
+<p><i>j'alois</i>, higuesk8a;</p>
+<p><i>j'ai été</i>, 8aguetti;</p>
+<p><i>j'avois été</i>, 8aguettihna;</p>
+<p><i>j'irai</i>, engué;</p>
+<p><i>j'irois</i>, ha aguetta;</p>
+<p><i>j'aurois été</i>, a onguettihna;</p>
+<p><i>j'aurai été</i>, a onguettik.</p>
+<p><i>Imperatif. Allons</i>, (duel) dzidné;</p>
+<p><i>allez</i>, dzisné; <i>pluriel, allons</i>, hed8é;</p>
+<p><i>allez</i>, hes8é.</p>
+<p><i>Aler à pied, je vas à pied</i>, hektaguechéchon higué;</p>
+<p><i>tu</i>, hiches; hires;</p>
+<p>on met hektaguechon devant le verbe, higué;</p>
+<p><i>je vas avec toi</i>, idné;</p>
+<p><i>tu vas avec lui</i>, 8essené;</p>
+<p><i>je vas avec lui</i>, 8aagné;</p>
+<p><i>il vat avec lui</i>, 8ahné;</p>
+<p><i>je vas avec eux</i>, sayag8é;</p>
+<p><i>tu vas avec eux</i>, sess8é;</p>
+<p><i>je vas avec vous</i>, sed8e;</p>
+<p><i>il vat avec nous</i>, sasenne;</p>
+<p><i>il vat avec eux</i>, sahenné;</p>
+<p><i>s'en aler pour ne plus revenir</i>, sagotkonden, sachatkonden, sahatkonden.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aller</b> en canot, <i>je vas en canot</i>,
+kahon8aguéchon higué etc, sahotkonden;
+<i>je vas en raquette</i>, ka8enyahaguéchon higué etc; hiches, hires.
+Lorsq le verbe <i>aller</i> est joint à un autre
+verbe comme <i>je vas boire, je vas jouer
+etc</i>, il s'exprime en mettant les trois
+lettres hné à la fin du verbe. Ex.
+<i>je vas boire</i>, kneguihrahné; <i>tu vas
+jouer</i>, 8atkienhné; <i>je viens regarder</i>,
+kektonhné.</p>
+
+<p><b>Allié</b>, <i>mon</i>, hagnonk8a; <i>ton allié</i>,
+echenonk8a; <i>son allié</i>, hononk8a; <i>nos
+allié</i>, ag8atadenonk8a.</p>
+
+<p><b>s'Allier</b>, faire alliance.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'allie</i>, gatadenonk8a;</p>
+<p><i>tu tallie</i>, chatadenk8a;</p>
+<p><i>il salie</i>, hatadenonk8a;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8atadenonk8a;</p>
+<p><i>vous</i>, s8atadenonk8a;</p>
+<p><i>ils</i>, hatidenonk8a.</p>
+<p><i>Prætérit imp. je m'alliois</i>, gatadenonk8akka;</p>
+<p><i>parf. je me suis allié</i>, agadadenonk8i;</p>
+<p><i>plusque parfait, je m'etois allié</i>, gadadenonk8ihna;</p>
+<p><i>futur, je mallirai</i>, engadadenonk8a.</p>
+<p><i>Subjonctif imp. je malirois</i>, agadenonk8a;</p>
+<p><i>plusq. je me serois allié</i>, ahongadadenonk8ihna;</p>
+<p><i>futur, je me serai allié</i>, ongadadenonk8ik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Allité</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis allité</i>, guiadaguera;</p>
+<p><i>tu es</i>, chiadagra;</p>
+<p><i>il est allité</i>, hodaguera.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Allonge</b>, hionsti.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis allongé</i>, gadiatag8aricehiahy;</p>
+<p><i>tu</i>, sayata etc;</p>
+<p><i>il</i>, hoyata etc. <i>Je m'allonge</i>, gadiatag8ariehchionch;</p>
+<p><i>tu t'allonge</i>, sayatag8ariehionch;</p>
+<p><i>il s'allonge</i>, hadyatag8arichionch;</p>
+<p><i>je m'allongeois</i>, gadiatag8ariechionchk8a;</p>
+<p><i>je me suis allongé</i>, agadiatag8ariehchion.</p>
+<p><i>J'allonge quelque chose&mdash;j'allonge</i>, konstha;</p>
+<p><i>tu allonge</i>, chonchta;</p>
+<p><i>il allonge</i>, honstha;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ahionsta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayonsta;</p>
+<p><i>ils</i>, hatihionsta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Allumette</b>, hetchiehtondakk8a.</p>
+
+<p><b>Allumer</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>impératif allume</i>, satehichtontin;</p>
+<p><i>j'allume</i>, kchiehtontha;</p>
+<p><i>tu allume</i>, schiehtonta;</p>
+<p><i>il allume</i>, hatchiehtonta,</p>
+<p><i>nous</i>, ag8atchiehtontha;</p>
+<p><i>vous</i>, s8atchiehtonta;</p>
+<p><i>ils</i>, onatchiehtonta, <i>vel</i> hatitchiehtonta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Allure</b>, hayâna.</p>
+
+<p><b>Alors</b>, tôké.</p>
+
+<p><b>Alouette</b>, ônêchiô.</p>
+
+<p><b>Alte la</b>, destanha.</p>
+
+<p><b>Alte</b>, faire, v. Je me repose.</p>
+
+<p><b>Alteré</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, gonriatens;</p>
+<p><i>tu es alteré</i>, chonriatens;</p>
+<p><i>il est alteré</i>, ahonriatens.</p>
+<p><i>Cela altere</i>, ahonriatatha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Alun</b>, deyókàranich.</p>
+
+<p><b>Amaigri</b>, gôtiven.</p>
+
+<p><b>Amaigrir</b>, rendre maigre.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'amaigris</i>, 8agati8ens;</p>
+<p><i>tu amaigris</i>, 8esati8ens;</p>
+<p><i>il amaigrit</i>, 8ahoti8ens.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Amande</b>, hôhniêra.</p>
+
+<p><b>Amant</b>, on tourne, <i>celui qui aime</i>.</p>
+
+<p><b>Amas</b>, kaguèhron.</p>
+
+<p><b>Amasser</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'amasse</i>, gnong8entch;</p>
+<p><i>tu amasses</i>, chenong8entch;</p>
+<p><i>il amasse</i>, hanonguentch.</p>
+<p><i>Præt. imp. j'amassois</i>, gnong8entchk8a;</p>
+<p><i>præt. parfait, j'ai amassé</i>, agnong8endzi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ambassadeur</b>, herrienhah8is,
+<i>vel</i> onda8ihatahné.</p>
+
+<p><b>Ambigu</b>, hiaté hôyendet.</p>
+
+<p><b>Ambitieux</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je suis ambitieux</i>, gatathendetta;</p>
+<p><i>tu es etc</i>, chatathendetta;</p>
+<p><i>il est etc</i>, hatathen etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ame</b>. <i>Mon ame</i>, agat8ari; <i>ton</i>,
+satouari; <i>son</i>, hotouari.</p>
+
+<p><b>Amelette</b>, ganhonchia, guenritah8i.</p>
+
+<p><b>Amender</b>, s'amender, devenir meilleur.
+<i>Je m'amende</i>, sagong8é
+diokhé, sachong8e diokhe, sharong8ediokhe.
+(On met khi au passé.)</p>
+
+<p><b>Amener</b> quelqu'un. <i>J'amene</i>,
+keya8itta; <i>tu amenes</i>, cheya8itta; <i>il
+amene</i>, chagohavitta.</p>
+
+<p><b>Amenuiser</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'amenuise</i>, guecht8atha;</p>
+<p><i>tu amenuise</i>, chechtouatha;</p>
+<p><i>il amenuise</i>, hacht8atha;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8achtouatha;</p>
+<p><i>vous</i>, s8acht8atha;</p>
+<p><i>ils</i>, hoticht8atha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Amer</b>, 8tgi8aguen.</p>
+
+<p><b>Ami</b>, horien; <i>mon ami</i>, onguiatsi;
+<i>ton</i>, dziatsi; <i>son ami</i>, hônatsi.</p>
+
+<p><b>Amoindrir</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'amoindris</i>, guecht8ata;</p>
+<p><i>tu amoindris</i>, chechtouata;</p>
+<p><i>il amoindrit</i>, hacht8ata;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8achat8ata;</p>
+<p><i>vous</i>, s8acht8ata;</p>
+<p><i>ils</i>, hoticht8ata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Amolir, AMOLI</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'amolis</i>, krodinchta;</p>
+<p><i>tu amolis</i>, chrodinchta;</p>
+<p><i>il amolit</i>, harodinchta;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8arodinchta;</p>
+<p><i>vous</i>, s8arodinchta;</p>
+<p><i>ils</i>, hatirodinchta;</p>
+<p><i>cela s'amolit</i>, ohrodins.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Amorce</b>, hoguenra, hra.</p>
+
+<p><b>Amorcer</b> un fusil.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'amorce</i>, kaguenhra;</p>
+<p><i>tu amorce</i>, chaguenrahra;</p>
+<p><i>il amorce</i>, hoguenrahra;</p>
+<p><i>imparfait</i>, kaguenhrahrakk8a;</p>
+<p><i>parfait</i>, kaguenhrahrahi;</p>
+<p><i>plusq. parfait</i>, kaguenhrahrahihna.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Amoureux</b>, chagonon8es. V. le
+verbe <i>j'aime</i>.</p>
+
+<p><b>Ample</b>, ôt8irien.</p>
+
+<p><b>Ampoule</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ai une à la main</i>, haguennioguen;</p>
+<p><i>tu as</i>, sasenniogue;</p>
+<p><i>il at etc</i>, sahenniôguen.</p>
+<p><i>J'ai une ampoule au pied</i>, hagachitôguen;</p>
+<p><i>tu as</i>, sachitoguen;</p>
+<p><i>il at etc</i>, hochitoguen.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Amuser</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je m'amuse</i>, onguiôdat;</p>
+<p><i>tu t'amuse</i>, 8esayodat;</p>
+<p><i>il s'amuse</i>, 8ahonhayodat;</p>
+<p><i>nous</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>vous</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>ils</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>j'amuse quelqu'un</i>, keyodos;</p>
+<p><i>tu amuse</i>, cheyodas;</p>
+<p><i>il amuse</i>, chagoydas;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayodas;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayodas;</p>
+<p><i>ils</i>, hatihyôdas;</p>
+<p><i>j'amusois</i>, keyodask8a;</p>
+<p><i>j'ai amusai</i>, keyôdahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>An</b>. <i>Un an</i>, tziôguenhata, <i>vel</i>
+dgiôcherate, (un hyver); <i>deux ans</i>,
+deyôguenhagué vel deyocherâque;
+<i>trois ans</i>, achen ni kakuenhague etc;
+<i>quatre ans</i>, gayêri ni kaguenhague;
+<i>tous les an</i>, hadeyoguenhaguek;
+<i>de trois ans en trois ans</i>, hachenni8ken,
+hagué hatié.</p>
+
+<p><b>Ancien</b>, <i>vieillard</i>, hodiadichiahi.</p>
+
+<p><b>Ancien</b>, <i>chef de conseil</i>, h8yané;
+<i>je suis, etc</i>, haguiané. <i>Les anciens</i>,
+ontiâné chon.</p>
+
+<p><b>Ancien</b>, <i>usé</i>, ogayonhi.</p>
+
+<p><b>Anciennement</b>, hônissi.</p>
+
+<p><b>Ancre</b>, 8teg8entchera, ontonhiontakk8a;
+<i>je jette l'ancre</i>, 8agadion.</p>
+
+<p><b>Andouille</b>, onhetcha.</p>
+
+<p><b>Ange</b>, (du ciel habitants) garonhiagué
+rhônon.</p>
+
+<p><b>Angleterre</b>, skanettati, <i>vel</i>&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Anglois</b>, tiourhenska, <i>vel</i> skanettati
+rhônon, <i>vel</i> tiourhensaga, <i>vel</i> skanettati
+haga.</p>
+
+<p><b>Anguille</b>, gontèna.</p>
+
+<p><b>Animal</b>, gariô.</p>
+
+<p><b>Animer</b>, encourager.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'anime</i>, kehedziaronk;</p>
+<p><i>tu animes</i>, chehedgiaronk;</p>
+<p><i>il anime</i>, chagohedziaronk;</p>
+<p><i>imparfait</i>, kehedgiaronk8a;</p>
+<p><i>parfait</i>, hehedgiaronh8i;</p>
+<p><i>plusque parfait</i>, kehedgiaronh8ihna.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Anneau</b>, <i>bague</i>, nianhassera.</p>
+
+<p><b>Année</b>, voyez <i>an</i>.</p>
+
+<p><b>Anse</b>, hatassaha.</p>
+
+<p><b>Anter</b>; <i>je</i>, gassonderaha; <i>tu</i>,
+chassonderaha; <i>il</i>, hasson etc.</p>
+
+<p><b>Antique</b>, hori8agayon, <i>vel</i> agayon.</p>
+
+<p><b>Anus</b>, hotzigahra.</p>
+
+<p><b>Aoust</b>, sareské; (chereskéha.)</p>
+
+<p><b>Apaiser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'apaise</i>, skenak8endas;</p>
+<p><i>tu apaise</i>, tchenak8endas;</p>
+<p><i>il apaise</i>, tchagonak8endas;</p>
+<p>shag8anak8endas; ses8anak8endas; shôtinak8endas;</p>
+<p><i>j'ai apaisé</i>, kenak8endahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Appartenir</b>. <i>Cela m'apartient</i>,
+g8enniô; ch8enniô; ha8enniô.</p>
+
+<p><b>A peine</b>, toserinke.</p>
+
+<p><b>Apercevoir</b> quelqu'un.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aperçois</i>,</p>
+<p>keguenha; cheguenha; chagoguenha;</p>
+<p><i>j'apercevois</i>, keguenhakk8a;</p>
+<p><i>j'ai aperçu</i>, 8akken;</p>
+<p><i>j'avois aperçu</i>, 8akkenhna;</p>
+<p><i>j'aperceverai</i>, enkeguen.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aperitif</b>, onichttaguetta.</p>
+
+<p><b>Aplomb</b>, dehiotoguenti.</p>
+
+<p><b>Apointis, j'</b>, kiotionk, chiotionk,
+hiotionk.</p>
+
+<p><b>Apostûme</b>, outkenseri. <i>Cela
+apostume</i>, diotkenserôta.</p>
+
+<p><b>Apparament</b>, ag8ach toguech.</p>
+
+<p><b>Apparence</b>. <i>Il niâ pas d'apparence</i>,
+hiatiha8et.</p>
+
+<p><b>Appas</b>, hedgiondakk8a.</p>
+
+<p><b>Apauvrir</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'appauvris</i>, dekeyatonhonkariatta;</p>
+<p><i>tu</i>, decheyon;</p>
+<p><i>il</i>, dechago etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Appeler</b> quelqu'un.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'apelle</i>, kehrenha;</p>
+<p><i>tu apelle</i>, chéhrenha;</p>
+<p><i>il apelle</i>, chagôhrenha;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8irenha;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ahrenha;</p>
+<p><i>ils</i>, hatihrenha;</p>
+<p><i>je m'apelle</i>, onguiasonk;</p>
+<p><i>tu t'apelle</i>, hésayosonk;</p>
+<p><i>il s'appelle</i>, honhayasonk;</p>
+<p><i>nous</i>, onguiasonk;</p>
+<p><i>vous</i>, hetchihiasonk;</p>
+<p><i>ils</i>, onhatihiasonk.</p>
+<p><i>Comment cela s'apelle-t-il</i>, hôt kayadzi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Appesanti</b>, gakchteti.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'appesanti</i>, guechtatha;</p>
+<p><i>tu</i>, checht8ata;</p>
+<p><i>il</i>, hachtatha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Appetisser</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'appetisse</i>, g8echt8ata;</p>
+<p><i>tu</i>, checht8ata;</p>
+<p><i>il</i>, hacht8ata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Appetit</b>. <i>J'ai appétit</i>, hakchis;
+<i>tu</i>, sachis; <i>il</i>, hochis.</p>
+
+<p><b>Applani</b>, gonnetcheronni.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aplanis</i>, gonnêchonniaha;</p>
+<p><i>tu</i>, chonnechronniaha;</p>
+<p><i>il</i>, honné etc;</p>
+<p><i>j'aplanissois</i>, gonnechronniahakk8a;</p>
+<p><i>j'ai applani</i>, gonnechronnihi;</p>
+<p><i>j'avois applani</i>, gonnechronnihihna;</p>
+<p><i>j'applanirai</i>, engonnechronniaha;</p>
+<p><i>subjonctif, j'applanirois</i>, agonnechronniaha;</p>
+<p><i>j'aurois applani</i>, ahongonnechronnihihna;</p>
+<p><i>j'aurai applani</i>, agonnechronnik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Applati</b>, de8atag8enten.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'applatis</i>, dektag8entenha;</p>
+<p><i>tu</i>, dechtag8entenha;</p>
+<p><i>il</i>, dehatag8en.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Apporter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'apporte quelque chose</i>, degatkétat,</p>
+<p>dechatkêtat, dehatkêtat, <i>vel</i> kah8ach, cha8ach, ha8ach.</p>
+<p><i>Parfait, je</i>, kah8i;</p>
+<p><i>tu</i>, cha8i;</p>
+<p><i>il</i>, aha8i.</p>
+<p>Apporter quelqu'un, <i>j'apporte</i>, keché,</p>
+<p>chiché, chagoché, <i>vel</i> kechatinha,</p>
+<p>chechatinha, chagochatinha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aprehender</b>, craindre quelqu'un.
+<i>J'aprehende</i>, ktag8as, chtag8as,
+chagotag8as. <i>Je crains que cela
+ne soit</i>, on tourne, <i>je crains que cela
+est</i>.</p>
+
+<p><b>Apprendre</b> à quelqun.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'apprend</i>, kêyenstanik;</p>
+<p><i>tu apprend</i>, cheyenstanik;</p>
+<p><i>il apprend</i>, hagoyenstanik;</p>
+<p><i>nous</i>, ag8ayenstanik;</p>
+<p><i>vous</i>, s8ayenstanik;</p>
+<p><i>ils</i>, hatiyenstanik;</p>
+<p><i>j'aprenois</i>, keyenstanikk8a;</p>
+<p><i>j'ai appris</i>, keyensti;</p>
+<p><i>javois appris</i>, keyenstihna;</p>
+<p><i>japprendrai</i>, enkeyensten;</p>
+<p><i>japprendrois</i>, akyenstanik;</p>
+<p><i>jaurois appris</i>, hakeyenstihna;</p>
+<p><i>jaurois appris</i>, aonkeyenstanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Apres</b>, ônâguén; <i>apres demain</i>,
+endgiourhenna.</p>
+
+<p><b>A present</b>, onkken.</p>
+
+<p><b>Aprester</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'apreste</i>, guecheronniaha;</p>
+<p><i>tu</i>, checheronniaha;</p>
+<p><i>il</i>, hache, etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aprivoiser</b> quelqun.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aprivoise</i>, keyentêta;</p>
+<p>cheyenteta; chagoyentêta;</p>
+<p><i>japrivoisois</i>, keyentetakk8a;</p>
+<p><i>j'ai aprivoisé</i>, keyenteti.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aprocher</b>, aller au pret.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aproche</i>, degateranaguenha;</p>
+<p><i>tu</i>, dechateraneguenha;</p>
+<p><i>il</i>, dehate etc.</p>
+<p>Aprocher quelq. chose,</p>
+<p><i>j'aproche</i>, degranêguen,</p>
+<p>deseraneguen, deharaneguen.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aprofondir</b> unne affaire.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'aprofondis</i>, deguiatoretta;</p>
+<p><i>tu</i>, dechiatoretta;</p>
+<p><i>il</i>, dehayatoretta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>s'Approprier</b>, se rendre propre.
+<i>Je mapproprie</i>, gatad8enniochta; chatad8enniochta;
+hatad8enniochta.</p>
+
+<p><b>Appui</b>, kahnittak8i.</p>
+
+<p><b>Appuier</b>, gnirta, chnirta, hanirta.
+<i>J'appuie</i>, shakrin; <i>tu</i>, shacherin;
+<i>il</i>, sahahrin; <i>je mappuie</i>, guiatagâhre,
+chiatagahre, hayatagahre.</p>
+
+<p><b>Aprouvé</b>, g8ri8anon8êhi; <i>j'aprouve</i>,
+gri8anon8es; cheri8anon8es;
+hari8anon8es.</p>
+
+<p><b>Apret</b>, onaguen.</p>
+
+<p><b>Apret</b>, <i>poursuis</i>, hihné.</p>
+
+<p><b>Aragnée</b>, dziherâyent.</p>
+
+<p><b>Arbaleste</b>, enenyoyag8achta.</p>
+
+<p><b>Arbitre</b>, avoir son libre arbitre.
+<i>J'ai mon etc</i>, gadad8ennio; chatad8ennio;
+hatad8ennio.</p>
+
+<p><b>Arbre</b>, garonda.</p>
+
+<p>Voici le nom des arbres les plus
+communs en Canada.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Le merizier</i>, hennichkaha.</p>
+<p><i>Le chataignier</i>, ôheriata.</p>
+<p><i>Le cerisier</i>, heri.</p>
+<p><i>Le chesne</i>, garitti.</p>
+<p><i>L'osier</i>, osetta.</p>
+<p><i>L'orme</i>, kahongata.</p>
+<p><i>Le bois dur</i>, chkachnannen.</p>
+<p><i>Le senellier</i>, dzionkarettes.</p>
+<p><i>Le pin blanc</i>, ôhnêtta.</p>
+<p><i>Le pin rouge</i>, ohnettôya.</p>
+<p><i>Le sapin</i>, ôsohra.</p>
+<p><i>Le cotonnier</i>, guenhnens.</p>
+<p><i>La pruche</i>, onenda.</p>
+<p><i>L'aube épine</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+<p><i>L'epinette</i>, ossôhradet.</p>
+<p><i>L'epinette rouge</i>, ganerattens.</p>
+<p><i>L'erable</i>, ôh8atta.</p>
+<p><i>Le hetre</i>, oskenhra.</p>
+<p><i>Le laurier</i>, ahennagro.</p>
+<p><i>Le cedre</i>, ossohrata.</p>
+<p><i>Le cedre rouge</i>, onendondagri.</p>
+<p><i>Le noyer dur</i>, ônennogaa.</p>
+<p><i>Le noyer tendre</i>, oguièh8a.</p>
+<p><i>Qui a de longues noix</i>, dziocho8es.</p>
+<p><i>Noyer amer</i>, ganerasse.</p>
+<p><i>Noyer aux noix rondes de France</i>, oguieh8ada.</p>
+<p><i>Le tremble</i>, oncratkarêhi.</p>
+<p><i>Le fresne franc</i>, ganeron.</p>
+<p><i>Le fresne gras</i>, kahon8a.</p>
+<p><i>Le frene</i>, ona8a.</p>
+<p><i>Le bouleau</i>, kanadziêkk8a.</p>
+<p><i>Le buis</i>, oneratotchera.</p>
+<p><i>Le meurier</i>, sahies.</p>
+<p><i>Le pommier</i>, s8ahiona.</p>
+<p><i>Le prunier</i>, thichionk.</p>
+<p><i>Le prunier damas</i>, guenhrahra.</p>
+<p><i>La plaine</i>, âonhank8aha.</p>
+<p><i>Chêne blanc</i>, kagata.</p>
+<p><i>Bois blanc</i>, hossera.</p>
+<p><i>L'orme blanc</i>, hochkera.</p>
+<p><i>Le liar</i>, chkarok.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Arbrisseau</b>, ôhonda. <i>Toutes
+sortes darbrisseau</i>, hadeyohondagué.</p>
+
+<p>Voici la nom de quelques arbrisseaux.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Alizier</i>, onenehtag8enten <i>vel</i> sayades.</p>
+<p><i>Primina</i>, id</p>
+<p><i>Coudrier</i>, ostotchera.</p>
+<p><i>Bois rouge</i>, kentarogon ni ohennotin.</p>
+<p><i>Des poivriers</i>, hostkata.</p>
+<p><i>Des vinaigriers</i>, hotkôda;</p>
+<p><i>la fleur</i>, 8sanenda.</p>
+<p><i>Le genievre</i>, onendionni.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Arc</b>, ahēna; <i>corde d'arc</i>, garinsotâa.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je tire de l'arc</i>, guiag8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chiag8ach;</p>
+<p><i>il</i>, hayag8ach;</p>
+<p><i>je tirois de l'arc</i>, guiag8achk8a;</p>
+<p><i>j'ai tiré de l'arc</i>, 8aguiag8en;</p>
+<p><i>j'avois tiré de l'arc</i>, 8aguiag8enna;</p>
+<p><i>je tirerai de l'arc</i>, enguiag8ach;</p>
+<p><i>tire de l'arc</i>, dedziag8a;</p>
+<p><i>subjonctif, je tirerois de l'arc</i>, aguiag8ach;</p>
+<p><i>j'aurois, tiré de l'arc</i>, aonguiag8enna;</p>
+<p><i>j'aurai tiré de l'arc</i>, aonguiag8enk.</p>
+<p><i>Je bande un arc</i>, grinsodarich;</p>
+<p><i>je debande l'arc</i>, grinsodariechionch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Arc en ciel</b>, onhiota.</p>
+
+<p><b>Ardens</b>, <i>feux folets</i>, katchiehtondies.</p>
+
+<p><b>Arest</b> <i>de poisson (une)</i>, kenddziochtienda.</p>
+
+<p><b>Argent</b>, h8ichtanôron.</p>
+
+<p><b>Argenté</b>, kah8ichtoserâh8.</p>
+
+<p><b>Argille</b>, ôdara, enadgionniatha.</p>
+
+<p><b>Aride</b>, 8rhen, <i>vel</i> hiate kahnêgo.</p>
+
+<p><b>Armé</b>, ag8eguinhêhôyen ondadientakk8a.</p>
+
+<p><b>Armée</b>, kanenhra gôna.</p>
+
+<p><b>Armer s'</b>, deguek8a (<i>je prens</i>)
+ondadientakk8a (<i>de quoi frapper</i>).</p>
+
+<p><b>Armes</b>, passer par les, <i>je</i>, kéchonra8atch;
+chechonra8aha; <i>je l'ai passé
+par les armes</i>, hechonra8ati.</p>
+
+<p><b>Armurier</b>, hayentonniaha <i>vel</i>
+hechonronniaha.</p>
+
+<p><b>Arraché</b>, hotehniôdag8en.</p>
+
+<p><b>Arrache j'</b>, <i>je</i>, guenniôdag8ach;
+<i>tu</i>, chenniodag8ach; <i>il</i>, hanniodag8ach.</p>
+
+<p><b>Arrangé</b>, toguen kaguehron.</p>
+
+<p><b>Arranger</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, toguens guêhron;</p>
+<p><i>tu</i> toguens chehron;</p>
+<p>toguens haguehron;</p>
+<p><i>j'arangeois</i>, toguens guèhronk8a;</p>
+<p><i>j'ai arrangé</i>, toguens guéhronh8i;</p>
+<p><i>j'avois arrangé</i>, toguens guehronh8iha;</p>
+<p><i>j'arrangerai</i>, toguens enguehron.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Arresté</b>, determiné, hadègagonda.</p>
+
+<p><b>Arresté</b>, <i>detenu</i>, sonhayatadinchti, <i>vel</i> s8endôktakk8i;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'arreste</i>, keyatadinchta; cheyatadinchta; chagoyata etc;</p>
+<p><i>je m'arreste</i>, 8aguetanha, 8adechtanha, 8atáthanha,</p>
+<p><i>je m'arrestois</i>, 8aktanhakk8a, <i>vel</i> dektask8a;</p>
+<p><i>je me suis arresté</i>, de8aktahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Arriere</b>, <i>en arriere</i>, ohnâguen hag8a.</p>
+
+<p><b>Arrivé</b>, shôyon;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'arrive</i>, gnionha, chionha, hayonha;</p>
+<p><i>Duel</i>, aguionha, dzionha, hiônha;</p>
+<p><i>Pluriel</i>, ag8ayonha, s8ayonha, hatiyonha;</p>
+<p><i>j'arrivois</i>, guionhakk8a;</p>
+<p><i>tu</i>, chionhakk8a;</p>
+<p><i>il</i>, hayonhakk8a;</p>
+<p><i>j'ai arrivé</i>, 8aguion, 8achion, 8ahayon;</p>
+<p><i>j'avois arrivé</i>, 8aguionna, 8achionna, 8ahayonna;</p>
+<p><i>j'arriverai</i>, enguion, enchion, enhayon;</p>
+<p><i>Subjonctif, j'arriverois</i>, aguionha, achionha, ahayonha;</p>
+<p><i>j'aurois arrivé</i>, ahonguionna, ahcheyonna, ahoyonna;</p>
+<p><i>j'aurai arrivé</i>, aheguionk, ahechiont, ahehayonk;</p>
+<p><i>qu'il est arrivé</i>, hôt hôrihô dahi;</p>
+<p><i>si cela arive</i>, nengarihodanhag8a higuen.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Arrondi</b>, dèyot8enonni,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'arrondis</i>, k8enonniaha, ch8ênonniaha, has8enonniaha;</p>
+<p><i>j'arrondissois</i>, k8enonniahakk8a;</p>
+<p><i>j'ai arrondi</i>, de8akk8énonni.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Arrosé</b>, kanegosserah8i,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>jarôse</i>, kuegosserach, chnègosserach, hanegosserach;</p>
+<p><i>jarosois</i>, knegosserach;</p>
+<p><i>j'ai arrosé</i>, knegosserah8i;</p>
+<p><i>j'arroserai</i>, enknegosserak.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Asne</b>, kensere.</p>
+
+<p><b>Ascension</b>, garonhiagué sonsaretta.</p>
+
+<p><b>Assaillir</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'assaillis</i>, kenenrentanik, chenenrentanik, chagonen etc;</p>
+<p><i>j'assaillissois</i>, kenenrentanikk8a;</p>
+<p><i>j'ai assailli</i>, 8akenenrentani.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Assassiner</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'assassine</i>, keyasetta, cheyasetta, chagoyasetta;</p>
+<p><i>j'assassinois</i>, keyasettakk8a, cheyasettak8a, chagoyasettak8a;</p>
+<p><i>j'ai assassiné</i>, keyasetti.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><i>Assaisonner</i>, <i>j'assaisone</i>, deguiechta,
+dehayechta.</p>
+
+<p><b>Assemblée</b>, ontkennichiahi.</p>
+
+<p><b>Assemble</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kerorkach, cherorkach, harorkach,</p>
+<p><i>vel</i> grotch, chrotch, harotch;</p>
+<p><i>j'assemblois</i>, kerorkachk8a <i>vel</i> grotchk8a;</p>
+<p><i>j'ai assemblé</i>, kerorkah8i <i>vel</i> agroh8i.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Assez</b>.</p>
+
+<p><b>Asseoir</b>, <i>je massois</i>, gatienha, chatienha, hatienha,</p>
+
+<p><b>Asseuré</b>, <i>je suis, d'unne chose</i>,
+guerhé toguech.</p>
+
+<p><b>Asseure j'</b>, gadad8ennanitta igatonk, (<i>je donne de la force à ma parole
+sur ce que je dis</i>), chadad8ennanittais chatonk.</p>
+
+<p><b>Assiegé</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'assiège</i>, dekenatanhach, dechenatanhach, dehanatanhach;</p>
+<p><i>j'assiegois</i>, dekenatanhachk8a;</p>
+<p><i>j'ai assiegé</i>, dekenatanhahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Assiette</b>, dont on se sert à table, atzien.</p>
+
+<p><b>Assiette</b>, situation, hôyensti.</p>
+
+<p><b>Atriste</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je m'</i>, gadatnigonheyata, chadatnigon etc, hadatnigon etc,</p>
+<p><i>j'attriste quelqun</i>, kenigonkenhèyatanik etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Atteindre</b>, <i>jatteins</i>, grag8ach,
+chrag8ach, harag8ach; <i>atteins</i>, srag8a.</p>
+
+<p><b>Attendre</b>, gnonna, chnonna, hanonna;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'attends quelqu.</i>, keron8asck, charon8asck, chagoron8asck;</p>
+<p><i>j'attendois</i>, keron8asckk8a;</p>
+<p><i>j'ai attendu</i>, keron8asêhi;</p>
+<p><i>impératif, attend</i>, sah8en <i>vel</i> snonna;</p>
+<p><i>j'attendais que tu fusse venu</i>, gonnonnakk8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Attendri</b>, <i>mol</i>, karôdinchti, coeur
+attendri.</p>
+
+<p><b>Attendri</b>, <i>je suis</i>, de8aknigonranenton,
+desanigon etc, dehonig.</p>
+
+<p><b>Attendris, j'</b>, de8aknigonranensonk8a;
+<i>je m'attendris</i>, de8aknigonranensonni.</p>
+
+<p><b>Attente</b>, <i>c'est mon</i>, na tchi guerhé.</p>
+
+<p><b>Attenter</b> sur la vie,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'attente</i>, guerhé heriô;</p>
+<p><i>tu</i>, cherhé herio;</p>
+<p><i>il</i>, rerhé herio.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Attentif</b>, <i>je suis</i>, gataonchiochta.</p>
+
+<p><b>Attirer</b>, trainer,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'attire quelqu'un</i>, keyatisseré, cheyatisseré, chagoyatisseré;</p>
+<p><i>j'attirois</i>, keyatisseresk8a;</p>
+<p><i>j'ai attiré</i>, keyatisserèhi;</p>
+<p><i>j'attire quelqu'un</i>, keyatatironta, cheyatatironta, chagoyatatironta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Attiser</b> le feu;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'attise le feu</i>, guedgichtontarecheronk;</p>
+<p><i>tu</i>, chedgichtontarecheronk;</p>
+<p><i>il</i>, hadgichtontarecheronk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Attitude</b>.</p>
+
+<p><b>Attraper</b>, tromper,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'attrape</i>, kenigonrhatanik;</p>
+<p><i>tu</i>, chenigonrhatanik;</p>
+<p><i>il</i>, chago etc;</p>
+<p><i>j'attrapois</i>, kenegonrhatanikk8a;</p>
+<p><i>j'ai attrapé</i>, 8akenigonrhatani.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Attraper</b>, atteindre quelqu'un à la course;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'attrape</i>, 8atkeranha;</p>
+<p><i>tu</i>, 8acheranha;</p>
+<p><i>il</i>, 8achagoranha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Attraper</b> quelque chose en l'air,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'attrape</i>, degrenhahag8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, dechrinhahag8ach, deharinhahag8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Attrape</b>, <i>une</i>, kahienton;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je fais des attrapes</i>, guientonk, chientonk, hayentonk;</p>
+<p><i>je faisois etc.</i>, guientonkk8a;</p>
+<p><i>j'ai fait etc</i>, guientonni.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Au contraire</b>.</p>
+
+<p>(<b>Au dela</b>, chihag8a.)</p>
+
+<p><b>Audessus</b>, hetken.</p>
+
+<p><b>Avalle</b>, kagonnenthi;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'avalle</i>, hegonnentha, hechonnentha, heronnentha;</p>
+<p><i>j'avallois</i>, hegonnenthakk8a;</p>
+<p><i>j'ai avallé</i>, 8agonnenti;</p>
+<p><i>impératif</i>, sonnenta, <i>avale</i>.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Avance</b>. <i>Cela avance</i>, hadèganhâa
+<i>ou</i> hottendion hatié.</p>
+
+<p><b>Avance</b>. <i>Donne moi par avance
+etc</i>, dasatierenta dagon.</p>
+
+<p><b>Avancer</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'avance</i>, tô 8aguetta;</p>
+<p><i>j'avançois</i>, tô 8aguettakk8a;</p>
+<p><i>j'ai avancé</i>, tô 8aguetti.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Avant</b>, <i>en</i>, (devant), 8henton.</p>
+
+<p><b>Avant</b>, (profondement) âgonh8a;
+<i>plus avant, au dela</i>, chi hag8a.</p>
+
+<p><b>Avantage</b>, <i>dire à son avantage</i>,
+degataterinsaronk.</p>
+
+<p><b>Avare</b>, <i>je suis</i>, hagnion, sanion,
+hônion.</p>
+
+<p><b>Aucun</b>, hia, chon gara.</p>
+
+<p><b>Avec</b>;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis avec toi</i> ou <i>tu es avec moi</i>, tig8egue</p>
+<p><i>vel</i> deagni;</p>
+<p><i>je suis avec lui</i> ou <i>il est avec moi</i>, naguig8ègui, dedgni;</p>
+<p><i>tu es avec lui</i> ou <i>il est avec toi</i>, dzig8egui, desni;</p>
+<p><i>il est avec lui</i>, knig8egui, dehni;</p>
+<p><i>je suis avec vous</i> ou <i>vous êtes avec moi</i>, ded8ag8egui</p>
+<p><i>vel</i> dedion;</p>
+<p><i>je suis avec eux</i> ou <i>ils sont avec moi</i>, aig8ag8egui</p>
+<p><i>vel</i> dehiaguion;</p>
+<p><i>tu es avec eux</i> ou <i>ils sont avec toi</i>, isdes8ag8egui, hadetgion;</p>
+<p><i>il est avec eux</i> ou <i>ils sont avec lui</i>, hehatig8egui, hadehennon;</p>
+<p><i>nous sommes avec eux</i>, hiag8eg8egui;</p>
+<p><i>nous sommes avec eux</i>, hed8ag8egui;</p>
+<p><i>vous êtes avec eux</i>, hès8ag8egui</p>
+<p><i>ils sont avec nous</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>ils sont avec eux</i>, hatig8egui.</p>
+<p><i>Le Duel. Nous sommes ensemble</i>, dig8equi;</p>
+<p><i>vous êtes ensemble</i>, dzig8egui;</p>
+<p><i>il sont ensemble</i>, hig8egui.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aveindre</b> <i>de haut en bas, j'aueins</i>,
+hekrag8ach; <i>aveindre de bas en haut</i>,
+ktakk8ach.</p>
+
+<p><b>Avelinne</b>, ochoritsera.</p>
+
+<p><b>Avenir, l'</b>, tchanondaya8enseré.
+<i>A l'avenir</i>, diorihhag8a.</p>
+
+<p><b>Aversion</b>, avoir en, <i>v.</i> hair.</p>
+
+<p><b>Avertis</b>, onenhehonhatorienni,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'avertis</i>, keyatoriennik, cheyatoriennik, chagoyatoriennik;</p>
+<p><i>avertis donc</i>, chatoria.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Aveugle</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, dekkakk8ègui;</p>
+<p><i>tu</i>, dechégak;</p>
+<p><i>il</i>, dehagi etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Augmente</b>, hechkahiechli, <i>vel</i> kagôânati.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'augmente quelque chose</i>, schkiechta, schiechta, shahiechta</p>
+<p><i>vel</i> kekôânâta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Avili</b>. <i>J'auilis quelq.</i>, keguenronniaha,
+cheguenron, chagôguen.</p>
+
+<p><b>Aujourd'huy</b>, ken8endé vel
+onkken.</p>
+
+<p><b>Aviron</b>, <i>mon</i>, haga8echia; <i>ton</i>,
+saga8echia; <i>son</i>, hoga8échia.</p>
+
+
+<p><b>Avis</b>, donner avis, <i>je donne etc</i>,
+keri8ah8e; <i>tu</i>, cheri8ah8e; <i>il</i>, chagori8ah8e.</p>
+
+<p><b>A vis, vis</b>, deyotoguenti.</p>
+
+<p><b>Aviser</b>, <i>se raviser</i>, donsongaten8ateniennik;
+<i>au passé</i>, donsongateri8atennien.</p>
+
+<p><b>Avoine</b>, garontanent8ik ônadzia.</p>
+
+<p><b>Avoir</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'ai</i>, 8aguien, 8echien, hôyen;</p>
+<p><i>Duel; nous avons</i>, onguiên, dzien, hotièn;</p>
+<p><i>Pluriel, n. avons</i>, ong8ayen, s8ayen, hotien;</p>
+<p><i>j'avois</i>, 8aguiendakk8a, 8achiendakk8a, hoyend;</p>
+<p><i>j'ai eu</i>, 8aguienhi, sayenhi, hoyenhi;</p>
+<p><i>j'avois eu</i>, aguienhihna, sayenhihna, hôyenhihna;</p>
+<p><i>j'aurai</i>, en8aguiendanha;</p>
+<p><i>Subjonctif, j'avais</i>, aonguiendak;</p>
+<p><i>j'aurois eu</i>, aonguiendahihna;</p>
+<p><i>j'aurai eu</i>, aonguiendahik.</p>
+ </div><div class="stanza">
+<p><i>Je n'ai que faire de cela</i>, hiachtente aguechta;</p>
+<p><i>j'en ai affaire</i>, guechtahne;</p>
+<p><i>il ni a que mon frère qui joüe</i>, on tourne, <i>mon frère seul
+joüe</i>, ahorh8ag8a guiatateguen dehayenha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Avorter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'avorte</i>, kneg8as, chneg8as, haneg8as;</p>
+<p><i>je fais avorter</i>, 8akeneg8as, 8acheneg8as, 8achagoneg8as;</p>
+<p><i>je faisois avorter</i>, 8akeneg8ask8a:</p>
+<p><i>j'ai fait avorter</i>, 8akaneg8ahahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Avorton</b>, kôneg8aahiha.</p>
+
+<p><b>Avouer</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'avoüe</i>, gri8agatchonch;</p>
+<p><i>tu avoües</i>, cheri8agatchonch, hari8agatcho;</p>
+<p><i>j'avoüois</i>, gri8agatchonchk8a;</p>
+<p><i>j'ai avoüé</i>, 8agri8agatchon.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Auparavant</b>, ohenton, <i>vel</i> tiotierenti.</p>
+
+<p><b>Au plus tost</b>, gontatiéhahiguen.</p>
+
+<p><b>Auprez</b>, aktâa touchkenha, <i>vel</i> neng8ato. Aktaa est le terme le plus
+propre, les deux autres signifiant tout pret.</p>
+
+<p><b>Avril</b>, ganos, <i>vel</i> ganerattoha.</p>
+
+<p><b>Aurore</b>, dedia8entaronh8a, <i>vel</i>
+da8endôten.</p>
+
+<p><b>Aussi</b>, ong8a.</p>
+
+<p><b>Autant</b>, netônion <i>vel</i> sadehionk.
+<i>Il y a autant de femmes que d'hommes</i>,
+sade hoti diakk8a hatidzina ne gonhehron;
+<i>autant que je peux</i>, teha ni
+k8icheré; <i>autant que vous voudrez</i>,
+tehanionk chenonktonk.</p>
+
+<p><b>Automne</b>, kanenagué.</p>
+
+<p><b>Autour</b>, aktatié <i>vel</i> dediot8atassé,
+<i>v.</i> (detegiot8atassé. <i>Autour de la ville</i>,
+dediodenatatasse.)</p>
+
+<p><b>Autre</b>. <i>Je prend l'un pour l'autre</i>,
+8atknerag8a, 8atchnerag8a, 8athanerag8a;
+<i>un autre</i>, agoya, <i>vel</i> tihayataté.
+<i>Je prend l'un pour l'autre</i>, parlant d'un
+homme, 8atkeyatanerhag8a, 8atcheyata.
+etc, 8atchoyata. etc; <i>l'un et l'autre</i>,
+hadedgiaron; <i>ni l'un ni l'autre</i>,
+nhadehni.</p>
+
+<p><b>Autrefois</b>, ôri8agayon, <i>vel</i> honissi.</p>
+
+<p><b>Autrement</b>, tigate.</p>
+
+<p><b>Autrepart</b>, âhèren.</p>
+
+<p><b>Ayeul</b>, <i>mon</i>, kehiota, sachiota,
+hôchiôta. Nos ayeuls, nos anciens.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>B.</h2>
+
+
+<p><b>Bailler</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je baille</i>, de8aguechkara8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, desaguechkara8ach;</p>
+<p><i>il</i>, dehaguechk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Babillard</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, hagri8agate;</p>
+<p><i>tu es</i>, sari8agate;</p>
+<p><i>il est</i>, hori8agate.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Babille</b>, <i>je</i>, hagaderistaa, chaderistaa,
+hôderistaa.</p>
+
+<p><b>Babine</b>, hechk8aragué.</p>
+
+<p><b>Badine</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, gadatchatonniaha;</p>
+<p><i>tu</i>, chadatchatonniaha;</p>
+<p><i>il</i>, hadatchatonniaha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Badin</b>, <i>railleur</i>, hô8ennores.</p>
+
+<p><b>Bague</b>, hennienhassera.</p>
+
+<p><b>Baigne</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me</i>, gatah8enha, chata8enha, hatah8enha.</p>
+<p><i>Praeterit imp.</i> gatah8enhakk8a;</p>
+<p><i>præterit parfait</i>, gatah8enhi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Baise</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, keyatchog8aronnionk;</p>
+<p><i>tu</i>, cheyatchog8aronni;</p>
+<p><i>il</i>, chagoyatchog8aronnionk.</p>
+<p><i>Præt. impar.</i> keyatchog8aronnionkk8a;</p>
+<p><i>præ. parfait</i>, 8akeyatchog8aronnion.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Baiser</b>, s'accoupler, <i>je baise</i>, kedchigada,
+chedchigada, chagodchigada.</p>
+
+<p><b>Bal</b>, dêyontk8a.</p>
+
+<p><b>Balafre</b>, hotkoncharôkhon. <i>Je
+balafre</i>, kekonchiakonk, chekonchiakonuk,
+chagokonchiakonk.</p>
+
+<p><b>Balai</b>, henakta 8akta.</p>
+
+<p><b>Balancer</b> son corps; <i>je balance</i>,
+gadia don daktâ, chadiadondaktha,
+hadiadondak. Balancer une affaire.
+<i>Je balance</i>, (ce terme n'est point usité).
+<i>La chose est en balance</i>, â son te ôteri8ichiahi.</p>
+
+<p><b>Balayer</b>, gnaktah8ach, chênaktah8ach etc.</p>
+
+<p><b>Bale</b> <i>à jouer</i>, odzikk8a deyêyendakk8a;
+<i>bale de fusil</i>, ônenhia.</p>
+
+<p><b>Bande</b>, <i>troupe</i>, kendiôk8a.</p>
+
+<p><b>Bandé</b>, <i>tendu</i>, gàdon.</p>
+
+<p><b>Bandeau</b>, ontkendzianhachta.</p>
+
+<p><b>Bander</b>, tendre, <i>je bande quelq.
+chose</i>, gadonch, chadonch, hadonch;
+<i>je bande un fusil</i>, kenientahach; <i>tu</i>,
+chenientahach; <i>il</i>, hanienta; <i>je bande
+un arc</i>, keronkarotahach, cherontarotahach,
+harontarodahach.</p>
+
+<p><b>Banni</b>, onhateg8atti; <i>je bannis</i>,
+keyateg8ata, cheyateg8atta, chagoyateg8atta.</p>
+
+<p><b>Baptiser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je baptise</i>, kenegahechta, chenegahechta, chagonegahechta;</p>
+<p><i>je suis baptisé</i>, onknégahechi;</p>
+<p><i>tu es</i>, hièsanegahechti;</p>
+<p><i>il est baptisé</i>, honanegahechti.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Barbe</b>, on8skera, <i>vel</i> agoncht8enra;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ai la barbe longue</i>, hagnoskeres;</p>
+<p><i>tu as</i>, sanoskeres;</p>
+<p><i>il</i> a etc., honoskeres.</p>
+<p><i>Je fais la barbe</i>, kenoskerentha, chenoskerentha, chagonoskerentha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Baril</b>, niganakkaha.</p>
+
+<p><b>Barbouille</b>, hodosserah8i; <i>je
+barbouille</i>, kekonchokach, chêkonchokach,
+hakonchokach.</p>
+
+<p><b>Barbu</b>, deyagon8skeronda.</p>
+
+<p><b>Barbüe</b>, poisson, tk8iroguen.</p>
+
+<p><b>Barique</b>, kanakkô8anen.</p>
+
+<p><b>Barque</b>, kahonh8a.</p>
+
+<p><b>Barre</b>, diêronh8achta.</p>
+
+<p><b>Barrer</b>, dekronh8ach, decheron8atch,
+deharon8ach: barrer le chemin,
+<i>je barre etc</i>, kehiharonch, tcha
+ou hâté.</p>
+
+<p><b>Barriere</b>, deyagononh8i.</p>
+
+<p><b>Bas</b>, <i>en bas</i>, ektagné; <i>au fond</i>,
+âgonh8a; <i>je parle bas</i>, gad8ennacht8ata;
+<i>tu</i>, chad8ennacht8ata; <i>il</i>, had8enn.</p>
+
+<p><b>Bas</b>, <i>chausseure</i>, deyochitonda; <i>je
+mets mes bas</i>, degaderich, dechaderich,
+dehaderich; <i>j'ote mes bas</i>, degaderichchionch,
+dechadericchionch, dehaderi.</p>
+
+<p><b>Bassané</b>, tiguen a higuenk tchani
+hahondzi, <i>il est un peu noir</i>.</p>
+
+<p><b>Batard</b>, hiate hôni chen.</p>
+
+<p><b>Baton</b>, ganhia.</p>
+
+<p><b>Bastonne</b>, <i>je</i>, ganhia keyenta,
+ganhia cheyenta.</p>
+
+<p><b>Bataille</b>, onderioch;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>donner la bataille</i>, kenenhrentha, chenenhrentha, hanenhrentha;</p>
+<p><i>je gagne la bataille</i>, kenenianik, chenenianik, chagonienanik;</p>
+<p><i>je perds la bataille</i>, onkknenianik, hesanenianik, honhanenianik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Bateau</b>, gahonh8a.</p>
+
+<p><b>Batir</b>, gnonchonniaha, chnonchon
+etc, hanon.</p>
+
+<p><b>Batre</b>, <i>je bats</i>, kedarioch, chedarioch,
+chagodarioch.</p>
+
+<p><b>Banc</b>, gotehkrotha.</p>
+
+<p><b>Baver</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je bave</i>, de8aguetchkrarich;</p>
+<p><i>tu</i>, desatchkrarich;</p>
+<p><i>il</i>, dehatchkrarich.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Baveux</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Baye</b>, <i>une</i>, ôguerhasen.</p>
+
+<p><b>Beau</b>, 8yaneré; <i>je suis beau</i>, ktag8ahi,
+chtag8ahi, hatag8ahi. Lorsque
+l'adjectif <i>beau</i> est joint à un substantif
+il s'exprime en mettant io à la fin
+du substantif. Exemple. <i>Bel homme</i>,
+hong8édiô; <i>beau fusil</i>, gachionriô;
+<i>tout beau</i>, chkenonguisa. <i>On a beau,
+c'est en vain</i>, hiatarh8aton.</p>
+
+<p><b>Beaucoup</b>, parlant de choses,
+vucantes, goutkaté <i>vel</i> honatkaté.</p>
+
+<p><b>Beaucoup</b>, hissoà.</p>
+
+<p><b>Beau frere</b>, <i>mon</i>, agucatio; <i>ma
+belle soeur</i>, aguiarien; <i>mon beau pere</i>,
+hagnenhons; <i>ma belle mere</i>, agnenhons;
+<i>mon beau fils</i>, hènô; <i>ma belle
+fille</i>, kénô.</p>
+
+<p><b>Bec</b>, hoyonta.</p>
+
+<p><b>Becasse</b>, honadziakk8en.</p>
+
+<p><b>Beche</b>, <i>une</i>, tchioktonchera.</p>
+
+<p><b>Becher</b>, kehoktonch, fatchoktonch,
+hatchoktonch.</p>
+
+<p><b>Begayer</b>, degat8enniakch; <i>tu</i>,
+dechat8enniakch; <i>il</i>, dehat8en.</p>
+
+<p><b>Belier</b>, mouton, tiôtinagaronton.</p>
+
+<p><b>Bercer</b>, <i>je berce</i>, kerahoncherondata,
+cherahoncherondata, chagorahoncherondatha.</p>
+
+<p><b>Berceau</b>, garahonchera.</p>
+
+<p><b>Besler</b>, je, tiotinagaronton gnagueranik.</p>
+
+<p><b>Besoin</b>, <i>j'ai</i>, guechthahné, chechtahné,
+hachtahné, <i>Il n'est pas besoin
+d'y aller</i>, tocheg8a (<i>quesceque</i>) ak8i
+(<i>cela fait</i>) to (<i>qu'on</i>) hêyen (<i>ni aille pas</i>).</p>
+
+<p><b>Beste</b>, gariô.</p>
+
+<p><b>Bete</b>, <i>je suis</i>, haguide, saindé,
+hedé. <i>Cela rend beste</i>, kôdechta.</p>
+
+<p>Boeuf, tionhochk8aront; <i>boeuf Ilinois</i>,
+tegueriagui.</p>
+
+<p><b>Beugler</b>, <i>je beugle</i>, konra8atch,
+chonra8atch, gahonra8atch.</p>
+
+<p><b>Biche</b>, tchiougaragak.</p>
+
+<p><b>Bien</b>, <i>fort bien</i>, tchennahienha;
+<i>bien, beaucoup</i>, hissoà, <i>cela est bien</i>,
+8yaneré. <i>Bien</i> joint à un verbe,
+ag8ach. Ex. <i>je l'aime bien</i>, ag8ach
+henon8es; <i>je suis bien fait</i>, haguiata
+ganonni; sayataganonni, hoyataganonni;
+<i>bien loin</i>, hinondzik.</p>
+
+<p><b>Bientost</b>, onh8a, <i>vel</i> onkkendzik.</p>
+
+<p><b>Bierre</b>, <i>de la</i>, onhenhâgri.</p>
+
+<p><b>Bigle</b>, kkakkarenhré, chkakkarenhre,
+hagakkaren etc.</p>
+
+<p><b>Bissac</b>, gayara.</p>
+
+<p><b>Blamer</b>, <i>je blame</i> kerihostanik,
+cherihostanik, chagorihostanik.</p>
+
+<p><b>Blanc</b>, 8rahesta.</p>
+
+<p><b>Blanchis</b>, <i>je</i>, grahechthach, chrahechthach,
+harahechthach.</p>
+
+<p><b>Bled</b>, froment, hônadzia; <i>bled
+d'inde</i>, ônenha.</p>
+
+<p><b>Bleme</b>, <i>je suis</i>, de8adechkennadiagui;
+<i>tu</i>, desachkenna etc; <i>il</i>, dechodesken.</p>
+
+<p><b>Blemis</b>, <i>je</i>, de8aguechkennadiakch,
+de8achkenna etc, dehochken.</p>
+
+<p><b>Blesse</b>, <i>exprès</i>, onh8ahrin, <i>vel</i> onhanerag8en,
+<i>par mégarde. Je blesse
+quelqun</i>, kehrinha, cherinha, chagohrinha;
+<i>je me blesse</i>, gadatrinha, chadatrinha,
+hadatrinha; <i>je blesse un animal</i>,
+krinha, chrinha, harinha; <i>il
+s'est blessé</i>, hodathrin; <i>je blesse par
+mégarde</i>, kenerag8ach, chenerag8ach,
+chagonêrag8ach.</p>
+
+<p><b>Bleu</b>, horanhiahen.</p>
+
+<p><b>Blond</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis, de cheveux</i>, rahesta ni hagnonk8erôtin;</p>
+<p><i>tu es blond</i>, rahecta ni sanonk8erôtin;</p>
+<p><i>il est blond</i>, rahesta ni hononk8erotin.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Bluet</b>, fruit, hôyadzi.</p>
+
+<p><b>Bocage</b>, hotohni, <i>vel</i> garhayen.</p>
+
+<p><b>Boëte</b>, kahonchera.</p>
+
+<p><b>Boire</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je bois</i>, guêhra;</p>
+<p><i>tu</i>, cherha;</p>
+<p><i>il</i>, rerha</p>
+<p><i>vel</i> kneguihra, chneguihra, haneguihra;</p>
+<p><i>je donne à boire</i> kenegarh.</p>
+ </div> </div>
+
+
+<p><b>Bois</b>, hoyenda; <i>bois blanc</i>, hossera;
+<i>bois dur</i>, chkachnannen; <i>bois
+rouge</i>, kentarogon ni ohennotin; <i>bois
+vert</i>,&mdash;&mdash;; <i>bois sec</i>,&mdash;&mdash;; <i>bois pouri</i>.</p>
+
+<p><b>Bois</b>, <i>un</i>, garhayen; <i>dans le bois</i>,
+garhagonh8a.</p>
+
+<p><b>Boisson</b>, gonon8ahatontakk8a.</p>
+
+<p><b>Boiter</b>, <i>je boite</i>, akchioka, sachioka,
+hochioka.</p>
+
+<p><b>Boiteux</b>, kochioka.</p>
+
+<p><b>Bombe</b>, heyagotchettondietta.</p>
+
+<p><b>Bon à manger</b>, ôgah8i.</p>
+
+<p><b>Bon, bien</b>, 8yaneré.</p>
+
+<p><b>Bonde</b>, katchirôh8i; <i>je bonde</i>,
+kchirota, schirota, hatchirota.</p>
+
+<p><b>Bondon</b>, hetchirodakk8a.</p>
+
+<p><b>Bonheur</b>, <i>j'ai du</i>, hagadenri; <i>tu</i>,
+sadenri; <i>il</i>, hodenri.</p>
+
+<p><b>Bonjour</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je donne le</i>, kenonronk8anionk;</p>
+<p><i>tu donnes etc</i>, chenonronk8anionk;</p>
+<p><i>il donne etc</i>, chagononronk8anionk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Bonnet</b>, agnonrotchera; <i>ton</i>, sanonrotchera;
+<i>son</i>, honorot.</p>
+
+<p><b>Bonsoir</b>, on dit seullement, ônen,
+id est, <i>je m'en vas</i>.</p>
+
+<p><b>Bord</b>, deyeronk8a vel deyenhesaronkk8a;
+<i>bord au bord</i>, aktaha.</p>
+
+<p><b>Border</b>, daguenhesaronk; <i>tu</i>,
+dechenhesaronk; <i>il</i>, dechanhé etc.</p>
+
+<p><b>Borgne</b>, <i>je suis</i>, 8agatkatta8enhion;
+<i>tu</i>, desatkatta8enhion; <i>il</i>, dehatkatta8enhion.</p>
+
+<p><b>Borne</b>, <i>but</i>, tchakanedziôta.</p>
+
+<p><b>Bosquet</b>, ohondaha.</p>
+
+<p><b>Bosse</b>, ônôhia.</p>
+
+<p><b>Bossu</b>, <i>je suis</i>, de8agnohiagui; <i>tu</i>,
+desanohiagui, dehonohiagui.</p>
+
+<p><b>Boucanne</b>, hôyeng8ara; <i>je suis a
+la boucanne</i>, hagatiengochta.</p>
+
+<p><b>Boucanner</b>, <i>je boucanne une
+peau</i>, guieng8arôta; <i>tu</i>, chieng8arota;
+<i>il</i>, hayeng8arota, <i>vel</i> gatienrotha, cha
+etc; <i>boucanné</i>, kayieng8aritte. <i>Viande
+boucannée</i>.</p>
+
+<p><b>Boucanne</b>, <i>je fais de la boucanne</i>,
+guieng8aronniaha.</p>
+
+<p><b>Boucanner</b>, <i>je boucanne de la
+viande</i>, guieng8aritta 8h8ahra.</p>
+
+<p><b>Bouche</b>, <i>ma</i>, kchigué; <i>ta</i>, chechigué;
+<i>sa</i>, hachigué; <i>j'ouvre la
+bouche</i>, degatchkaha8atch, dechat etc,
+dehatchka; <i>je ferme la bouche</i>, gatchag8ech,
+chatcha etc, hatchag8ech.</p>
+
+<p><b>Bouchee</b>, <i>unne</i>, dzièchôk8ata.</p>
+
+<p><b>Bouchon</b>, hetchirotakk8a.</p>
+
+<p><b>Boucle</b>, hônigaktchèna.</p>
+
+<p><b>Bouder</b>, <i>il boude</i>, k8nag8en, V. <i>se
+facher</i>.</p>
+
+<p><b>Boüe</b>, oudara.</p>
+
+<p><b>Boueux</b>, ondararigui.</p>
+
+<p><b>Bouillant</b>, ouriahens, <i>cela bouille</i>.</p>
+
+<p><b>Bouillir</b>, <i>je fais</i>, keriahata, cheriahata,
+hariahata.</p>
+
+<p><b>Bouillon</b>, hônêgagri; <i>le bouillon
+passe par dessus</i>, 8tnegah8enratch.</p>
+
+<p><b>Bouillonne</b>, <i>l'eau</i>, de8at8enstiakch.</p>
+
+<p><b>Boulanger</b>, herakkonniaha.</p>
+
+<p><b>Boule</b>, hotdzikk8a.</p>
+
+<p><b>Bouleau</b>, kanadgiekk8a.</p>
+
+<p><b>Boulet à canon</b>, honenhio8anen
+gachionra.</p>
+
+<p><b>Bourbe</b>, oudara; <i>jenfonce dans la
+bourbe</i>, 8aguedararanha, 8achedara,
+8aha.</p>
+
+<p><b>Bourg</b>, niganataa, <i>v.</i> onatah8enté.</p>
+
+<p><b>Bourre de fusil</b>, hetchiron dâtha;
+<i>bourer un fusil</i>, kchirondahach,
+chetchirondahach, hatchironda.</p>
+
+<p><b>Boureau</b>, chagoniaterinch.</p>
+
+<p><b>Bourru</b>, <i>fantasq.</i> hori8ahentken.</p>
+
+<p><b>Bout</b>. <i>Au bout</i>, tcha hiodokta;
+<i>ajoute au bout</i>, degraneguenha tcha
+hiodokta; <i>bout à bout</i>, deguiadassondera;
+<i>au bout d'un an</i>, tcha hiotkenhokta.
+A bout. <i>Je viens à bout de
+quelq. chose</i>, hagadonsek, chagadonsek,
+hadonsek; <i>je venois à bout</i>, hagadonsekk8a;
+<i>je suis venu à bout</i>, hagadonséhi;
+<i>je viens à bout de quelqun</i>, kenagoras,
+chenagoras, honagoras; <i>je
+pousse à bout</i>, grenhag8a, cherenhag8a,
+harenhag8a.</p>
+
+<p><b>Bouton</b>, outchikkottakk8a.</p>
+
+<p><b>Bouis</b>, honeratotchera.</p>
+
+<p><b>Boyeau</b>, hôyonra.</p>
+
+<p><b>Bracelet</b>, henenchtanhassera.</p>
+
+<p><b>Brancar</b>, ondadiadarakk8a, <i>vel</i>
+hask8a.</p>
+
+<p><b>Branche</b>, oringaha.</p>
+
+<p><b>Branchu</b>, hoteringahagaté.</p>
+
+<p><b>Branler</b>, <i>Cela branle</i>, âhondakta;
+<i>je branle mon corps</i>, gatadiadondâtha.</p>
+
+<p><b>Bras</b>, ônentcha; <i>mon bras</i>, hagnentcha.</p>
+
+<p><b>Brasse</b>, <i>une brasse</i>, s8ateh8éhiata.</p>
+
+<p><b>Brasser</b>, <i>je brasse</i>, dektinch,
+dechtinch, dehatinch.</p>
+
+<p><b>Brave</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis brave</i>, gatheriatha;</p>
+<p><i>tu es</i>, chatheriatha;</p>
+<p><i>il est</i>, hatheriatha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Brebis</b>, tiotinagaronton guenhron.</p>
+
+<p><b>Breche</b>, hotah8étahag8en; <i>je fais
+breche</i>, kah8etahag8ach, chah8étahag8ach.</p>
+
+<p><b>Breuage</b>, héhrata ôhnèga.</p>
+
+<p><b>Bride</b>, haderichtanhondakk8a.</p>
+
+<p><b>Brillant</b>, gasserèniô.</p>
+
+<p><b>Brise</b>, dekaritti;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je brise</i>, degritta;</p>
+<p><i>tu</i>, dechritta;</p>
+<p><i>il</i>, deharitta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Broche</b>, ondeskondakk8a; <i>mettre
+a la broche</i>, gadeskonta, chadeskonta,
+hadeskonta.</p>
+
+<p><b>Brochet</b>, dzikonchies.</p>
+
+<p><b>Brossailles</b>, ohondachonha.</p>
+
+<p><b>Brouette</b>, gasserêtha.</p>
+
+<p><b>Brouillard</b>, hotchiguers.</p>
+
+<p><b>Brouiller</b> <i>quelq chose</i>, dega8enriek,
+decha8enrick, dehah8enrick;
+<i>brouillard</i>, hôtchiguers.</p>
+
+<p><b>Brouter</b>, <i>je broute</i>, guennokerach,
+chennokerach, hennokera.</p>
+
+<p><b>Broye</b>, gatethi.</p>
+
+<p><b>Bru</b>, <i>ma</i>, kesah8ak, chésah8ak,
+chagosah8ak.</p>
+
+<p><b>Bruinne</b>, deyahonrioh8i.</p>
+
+<p><b>Bruit</b>. <i>Cela fait du bruit</i>, hôteristaha;
+<i>je fais du bruit</i>, kristonniaha,
+christonniaha, haristonniaha.</p>
+
+<p><b>Brulé</b>, 8teguin;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>cela brule</i>, 8atchach;</p>
+<p><i>je brule quelq chose</i>, gatchatha, chatchatha, hatchatha;</p>
+<p><i>je brule quelqun</i>, keyatarha, cheyatarha, hayatarha;</p>
+<p><i>je me brule</i>, gadskondanha, chechkondanha, haskondanha;</p>
+<p><i>je me brule en me chaufant</i>, gadiadatehach, chadiadatehach;</p>
+<p><i>je brule quelqun an poteau</i>, keyatarha, cheyatarha, chagôyatarah;</p>
+<p><i>cela est brulant</i>, 8tchichtadet.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Brun</b>, oguenhrahen <i>vel</i> ohessahen.</p>
+
+<p><b>Brutal</b>, oh8ennadet.</p>
+
+<p><b>Brute</b>, <i>terre</i>, ason te kadzihenrié.</p>
+
+<p><b>Buche</b>, onhatta.</p>
+
+<p><b>Bucher</b>, <i>tas de bois</i>, kahiendaguehron.</p>
+
+<p><b>Bucher</b>, <i>je buche</i>, guiendag8ach,
+chiendag8ach, hayendag8ach.</p>
+
+<p><b>Buchette</b>, ohongara; <i>je porte la
+buchette pour convier à un festin</i>, kongarinhah8i,
+chongarenhah8i, ahonharenhah8i.</p>
+
+<p><b>Buis</b>, voyez <i>bouis</i>.</p>
+
+<p><b>Butin</b>, chtenchonha, <i>vel</i> nhadêhion,
+de toute sorte de chose.</p>
+
+<p><b>Butiner</b>, <i>je butine</i>, deguek8a,
+hatié, desek8a, dehakk8a.</p>
+
+<p><b>Butte</b>, onondag8aronda.</p>
+<br>
+
+
+
+
+<h2>C.</h2>
+
+<p><b>Cabanne</b>, gononchia; <i>j'ai unne
+cabanne</i>, hagnonchiayen; <i>tu</i>, sanonchiayen;
+<i>sa</i>, hononchia etc.</p>
+
+<p><b>Cable</b>, enrharachera, onconhyendakk8a.</p>
+
+<p><b>Cache</b>, <i>unne</i>, 8settakk8a.</p>
+
+<p><b>Caché</b>, 8asetti; <i>cacher en terre</i>,
+gatchatonch;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je cache</i>, gassetha, chassetha, hassêta;</p>
+<p><i>je cache un discours</i>, gri8asetta, chri8asetta, hari8asetta;</p>
+<p><i>je cache quelqun</i>, keyadasetta, cheyadasetta, chagoyadasetta;</p>
+<p><i>je me cache</i>, gadasetta, chadasetta, hadasetta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Cachot</b>, ondadenhotonkk8a.</p>
+
+<p><b>Cadavre</b>, hostientogonha.</p>
+
+<p><b>Cadet</b>, <i>mon</i>, keguen, cheguen,
+heguen. <i>Ma cadette</i>, keguenha.</p>
+
+<p><b>Cadran</b>, garakk8ichiakch.</p>
+
+<p><b>Caillou</b>, onenhia.</p>
+
+<p><b>Calculer</b>, voyez <i>compter</i>.</p>
+
+<p><b>Caler</b> <i>à fond</i>, kanon8a gonh8a
+n8agué.</p>
+
+<p><b>Caille</b>, kokkori.</p>
+
+<p><b>Calme</b>, ôrent8i; <i>le vent calme</i>,
+8agarent8a hatié.</p>
+
+<p><b>Calumet</b>, kanonah8enta.</p>
+
+<p><b>Camarade</b>, <i>mon</i>, guiatsi, dziatsi,
+honatsi.</p>
+
+<p><b>Camp</b>, gonatayen.</p>
+
+<p><b>Camper</b>, gnatayenha, chnatayenha,
+hanatayenha.</p>
+
+<p><b>Canard</b>, sorak, chon, pour denoter
+<i>le canard noir</i>, et <i>le canard de
+france</i> on dit, gontigouauens (les gros)
+<i>canard branchus</i>, konré konré.</p>
+
+<p><b>Canne de roseau</b>, ochaguenda.</p>
+
+<p><b>Canon</b>, gachionr8anen.</p>
+
+<p><b>Capitaine</b>, hon8ennagueratik,
+8stinraguettat.</p>
+
+<p><b>Capilaire</b>, deganontadgis, <i>id</i> a la
+longue tige; <i>herbe</i>, ha8ennokera.</p>
+
+<p><b>Capot</b>, deganiarahra.</p>
+
+<p><b>Captif</b>, hènachk8a.</p>
+
+<p><b>Car</b>, garihonniaha.</p>
+
+<p><b>Carcasse</b>, ôstientôgon.</p>
+
+<p><b>Caresme</b>, togué hiate dzieh8arakch.</p>
+
+<p><b>Caresser</b>, keyaton8esk8atanik;
+<i>tu</i>, cheyaton8esk8atanik, chagoyaton8esk8a.</p>
+
+<p><b>Carnage</b>, <i>je fais</i>, keya8ent8ach.
+<i>vel</i> agnaguerins, en parlant de chasse.</p>
+
+<p><b>Carnassier</b>, ah8aragachtha.</p>
+
+<p><b>Carpe</b>, honon8ariô, <i>carpe</i>, 8karistona.</p>
+
+<p><b>Carquois</b>, katatchera.</p>
+
+<p><b>Carré</b>, dèyôtôguenron donnion.</p>
+
+<p><b>Carrer</b>, <i>je me carre</i>, haguennayente
+hatié; <i>tu te</i>, sennayenti hatié.</p>
+
+<p><b>Carriolle</b>, ontonh8isserèta.</p>
+
+<p><b>Cartes</b> <i>à jouer</i>, dehêyen dakk8a
+gahiatenchera.</p>
+
+<p><b>Cascade</b>, gaskonchienta.</p>
+
+<p><b>Casse</b>, tehiotiagui; <i>je casse</i>, deguiakch,
+dechiakch, dehâyakch.</p>
+
+<p><b>Castor</b>, nagariagui. <i>Petit castor</i>,
+8st8achia.</p>
+
+<p><b>Cavalle</b>, garondanenk8ik, guenhron.</p>
+
+<p><b>Cave</b>, 8chatagon8a.</p>
+
+<p><b>Caverne</b>, 8stenra gonh8a.</p>
+
+<p><b>Cause</b>; <i>Cela est cause</i>, na harihonniaha;
+<i>je suis cause de etc</i>, hagrihonniaha;
+<i>à cause de quoy</i>, hot garihonniaha.</p>
+
+<p><b>Causer</b>, de8aguettâa, desattaa, dehôtaa.</p>
+
+<p><b>Ce qui</b>, nanê; <i>à ce qu'on dit</i>, nané
+hiondonk. <i>Est ce que</i>? ken, qui se
+met a la fin du premier mot de la
+phrase. Ex. <i>Est ce que c'est toi</i>, is
+kuen? <i>Es ce ainsi</i>? token niout vel
+niôt.</p>
+
+<p><b>Ceci, cela</b>, tchatô; <i>celuy ci, celuy
+la</i>, tchatô.</p>
+
+<p><b>Ceder</b> quelq. chose a quelqu'un:
+<i>je cede</i>, keyat8endettanik, cheyat8endettanik,
+chagoyen.</p>
+
+<p>(<b>Cedre</b>, <i>le</i>, ossohrata; <i>le cedre
+rouge</i>, onendondagri.)</p>
+
+<p><b>Ceindre</b>, voyez <i>lier, je me ceins</i>,
+gatag8arinch, chatag8arinch, hatag8arinch.</p>
+
+<p><b>Ceinture</b>, ontag8arinchta.</p>
+
+<p><b>Cela</b>. <i>Es cela</i>? naye ken? <i>vel</i>
+naken tchato? <i>es ce celui la c'est cela</i>,
+nayé <i>ou</i> tchato, <i>c'est celui la</i>.</p>
+
+<p><b>Cendre</b>, hoguenra; <i>jetter de la
+cendre sur la teste</i>, keyaguenrosserach.</p>
+
+<p><b>Cent</b>, 8assen ni8assen.</p>
+
+<p><b>Cent fois</b>, 8assen ni8assen.</p>
+
+<p><b>Centre</b>, <i>au centre</i>, achenondzik.</p>
+
+<p><b>Cerf</b>, tchiongaragak nagaronton.</p>
+
+<p><b>Cerceüil</b>, ondadenontahakk8a.</p>
+
+<p><b>Cerfeüil</b>, hōtéhia.</p>
+
+<p><b>Cerise</b>, dehiôkaranich.</p>
+
+<p><b>Cerisier</b>, hêri.</p>
+
+<p><b>Certain</b>. <i>Je suis certain</i>, haktôguensek,
+saktoguensek, hôtôguensek.</p>
+
+<p><b>Cervelle</b>, hotchicheroh8enta.</p>
+
+<p><b>Cesser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je cesse de travailler</i>, guennirhen;</p>
+<p><i>tu</i>, chennirhen;</p>
+<p><i>il</i>, hanirhen.</p>
+<p><i>Je cesse de parler</i>, grihokta, chrihokta, harihokta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Cet</b>, tchâto.</p>
+
+<p><b>Chagrin</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ai du chagrin</i>, hagnigonkenheyons;</p>
+<p><i>tu</i>, sanigonkenheyon;</p>
+<p><i>il a</i>, hanigonkenheyon;</p>
+<p><i>je chagrinne</i>, kenigonkenheyatha, chigonkenhèyatha,</p>
+<p class="i2">chagonigonkenheyatha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Clair</b>, 8ahra.</p>
+
+<p><b>Chaisne</b>, degarichtotahah8i.</p>
+
+<p><b>Chaleur</b>, dehiôdonk8ahat.</p>
+
+<p><b>Chambre</b>, ganackta.</p>
+
+<p><b>Champ</b>, kahenta.</p>
+
+<p><b>Champignon</b>, oneracha.</p>
+
+<p><b>Chance</b>, au jeu, 8enda.</p>
+
+<p><b>Chanceux</b>, a la chasse et au jeu,
+hôyata nonh8é.</p>
+
+<p><b>Chandelle</b>, hetchichkodakk8a.</p>
+
+<p><b>Changeant</b>, dehoterih8anediechkon;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je change</i>, degatatah8e;</p>
+<p><i>tu</i>, dechatatah8e;</p>
+<p><i>il</i>, dehatata etc;</p>
+<p><i>je change d'avis</i>, donsongaterih8atenion.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Chanson</b>, karennas.</p>
+
+<p><b>Chanter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je chante</i>, gaderinnôta, chaderinnôta, haderinnôta;</p>
+<p><i>je chante unne chanson de mort</i>, gatnrontha, <i>vel</i></p>
+<p>hagnonharioraha;</p>
+<p><i>je chante une chanson de guerre</i>, gatonrontha, chatonrontha,</p>
+<p>hatonrontha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Chapeau</b>, <i>mon</i>, hagnonrotchera,
+sanonrotchera, hononrotchera, on
+adjoute deyatarenda. <i>J'ote mon chapeau</i>,
+guenonrotchonch, chenonrotchonch.</p>
+
+<p><b>Chapelet</b>, garinsa onterennayendakk8a.</p>
+
+<p><b>Chaque jour</b>, hade8entagué.</p>
+
+<p><b>Charbon</b>, hoss8enda; <i>charbonné</i>,
+gass8ndahah8.</p>
+
+<p><b>Chardon</b>, hônonnitha.</p>
+
+<p><b>Charge</b>, karèna;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je charge quelqu'un</i>, keguettach, cheguettach, haguettach;</p>
+<p><i>je suis chargé</i>, 8akketé, sakketé, hôketté;</p>
+<p><i>je charge un fusil</i>, kaguenroch gachionra.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Charette</b>, gasseretha.</p>
+
+<p><b>Charier</b>, <i>je charie</i>, gnesseré, chessere,
+hasseré.</p>
+
+<p><b>Charogne</b>, kadgiettagrass.</p>
+
+<p><b>Chasse</b>. <i>Je vas a la chasse</i>, gadoratch,
+chadôratch, hadôratch.</p>
+
+<p><b>Chasser</b>. <i>Je chasse quelqu'un</i>, keyateg8ata,
+cheyâtêg8ata, chagoyateg8ata.</p>
+
+<p><b>Chasseur</b>, <i>bon</i>, hatzino tiô.</p>
+
+<p><b>Chateau</b>, maison en forme de
+fort, ganonchia attinrayondakk8i.</p>
+
+<p><b>Chat</b>, tagos; <i>chat sauvage</i>, tchouêragak.</p>
+
+<p><b>Chataigne</b>, ôhêriatha.</p>
+
+<p><b>Chatier</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je chatie</i>, kechok8ahesonk;</p>
+<p><i>tu</i>, chechok8ahesonk;</p>
+<p><i>il</i>, chagochok8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Chatouiller</b>, <i>je chatouille</i>, deken8sk8atanik;
+<i>tu</i>, dechen8squ8atanik.</p>
+
+<p><b>Chatouilleux</b>, dechagôn8sk8atanik.</p>
+
+<p><b>Chatre</b>, dêhiondadenhonchiatakk8en;
+<i>je chatre</i>, dekenhonchiatakk8ach.</p>
+
+<p><b>Chaud</b>, 8tarihen; <i>il fait chaud</i>,
+8tarihen; <i>j'ai chaud</i>, deh8aktonk8ahas;
+<i>tu</i>, desadon; <i>il</i>, dehodonk8a
+etc.</p>
+
+<p><b>Chaudierre</b>, kanadzia; <i>mettre à
+la chaudierre</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Chauffer</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me chauffe</i>, gatontetha, chatontetha, hatontêtha;</p>
+<p><i>je fais chauffer</i>, gatarihata, chatarihata, hatarihata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Chausser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je chausse quelqun</i>, dekeyarattach, decheyattach, dechagoya etc;</p>
+<p><i>je me chausse</i>, degarattach, decharattach, deharattach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Chausson</b>, hatateritchera.</p>
+
+<p><b>Chauve</b>, ononh8arenhi</p>
+
+<p><b>Chauve</b> <i>souris</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Chaux</b>, <i>de la</i>, hônâ8ata.</p>
+
+<p><b>Chef</b>, hachennoanen;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis chef</i>, kehennoanen;</p>
+<p><i>tu es</i>, sachennoanen;</p>
+<p><i>il est</i>, hachen;</p>
+<p><i>il a fait cela de son chef</i>, dadehayadi tchany hotierin.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Chemin</b>, 8hate <i>vel</i> 8haha; <i>je
+montre le chemin</i>, kenadonnek tcha
+ôhaté; <i>je cherche le chemin</i>, kahahichakch;
+<i>tu</i>, chahahichakch; <i>il</i>, hahahicha8ch;
+<i>j'ai perdu le chemin</i>, ongatahattoni;
+<i>je trouve le chemin</i>, skahahorens,
+tchahahorens.</p>
+
+<p><b>Cheminee</b>, gatarôtha.</p>
+
+<p><b>Chemise</b>, kagahenha.</p>
+
+<p><b>Cher</b>, ganoron; <i>cela m'est cher</i>,
+gnoronk8a, chnoronk8a, hanoronk8a.</p>
+
+<p><b>Chesne</b>, garitti. Voyez <i>arbre</i>.</p>
+
+<p><b>Chercher</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je cherche quelque chose</i>, guechakch, chechakch, ahésakch;</p>
+<p><i>je cherche quelqu'un</i>, keyatichiakch;</p>
+<p><i>tu</i>, cheyatichiakch;</p>
+<p><i>il</i>, chagoyati etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Cherir</b> quelqu'un, <i>je cheris</i>, kenoronk8a,
+chenoronk8a, chagonoronk8a.</p>
+
+<p><b>Cheval</b>, garondanonk8ik; <i>je vas
+à cheval</i>, hagueché (<i>il me porte</i>) karondanenk8ick.</p>
+
+<p><b>Chevelure</b>, hononk8era; <i>jai
+unne belle chevelure</i>, haknank8eriô; <i>tu
+as etc</i>, sanonk8erio; <i>il a</i>, hononk8erio;
+<i>il a une belle chevelure, des cheveux
+bien coupés</i>, beg8tziô; vel hononk8erio.</p>
+
+<p><b>Cheveux</b>, ah8erôchia; <i>se faire les
+cheveux</i>, gadenonkaronch, chadenonkaronch,
+hadenonkaronch.</p>
+
+<p><b>Chevet</b>, hatkonserakk8a.</p>
+
+<p><b>Cheville</b>, entoniodakk8a; <i>la cheville
+du pied; chevillé</i>, hotchiharog8agué;
+<i>je cheville</i>, kohatchtotha; <i>tu</i>,
+chohachtotha, hah8achtotha.</p>
+
+<p><b>Chevreuil</b>, chkenonton; <i>petit
+chevreuil</i>, 8statienha.</p>
+
+<p><b>Chez</b>, tcha; <i>chez lui</i>, tcha hononchiayen.</p>
+
+<p><b>Chiche</b>, <i>je suis chiche</i>, hagniôn,
+saniôn, goniôn, <i>vel</i> hagnonchté, sanonchté,
+hônonchté.</p>
+
+<p><b>Chichicoi</b>, gastah8enchera. Le
+chichicoi est unne gourde dans laquelle
+ils mettent des grennes ou des
+graines de petite rassade avec laquelle
+ils battent la mesure dans leur chansons.
+<i>Je bats la mesure avec le chichicoi</i>,
+guechtah8enserondakta, chechta
+etc, hachtah8en.</p>
+
+<p><b>Chien</b>, tchirha.</p>
+
+<p><b>Chier</b>, <i>je chie</i>, guennidahienha,
+chennidahienha, hennidahienha.</p>
+
+<p><b>Chirurgien</b>, hatedgiens.</p>
+
+<p><b>Choisir</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je choisis</i>, degoriachionch, dechioriachionch, dehôriachi;</p>
+<p><i>je choisissois</i>, degoriachionchk8a;</p>
+<p><i>jai choisi</i>, de8agoriachion;</p>
+<p><i>javois choisi</i>, hadegoriachionch;</p>
+<p><i>je choisirai</i>, endegorachia.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Choquer</b>, offenser quelqu'un,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kehagatha;</p>
+<p><i>tu</i>, chehagatta;</p>
+<p><i>il</i>, chagohatha;</p>
+<p><i>je suis choqué, enragé etc</i>, degaderiatitonk;</p>
+<p><i>je me choque</i>, gadathagatha, chadathagatha, hadathagatha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Chose</b>, <i>quelque chose</i>, chtenchonha;
+<i>c'est la meme chose</i>, sagat, <i>vel</i> sagâta.</p>
+
+<p><b>Chou</b>, ônon8aha, ônêch8.</p>
+
+<p><b>Chouette</b>, onh8arêre.</p>
+
+<p><b>Chretien</b>, hagri8ihi8isti, sari8ihiousti,
+hori8ihi8sti.</p>
+
+<p><b>Chute d'eau</b>, gaskonchiate.</p>
+
+<p><b>Cidre</b>, hoyagri.</p>
+
+<p><b>Ciel</b>, garonhiagué.</p>
+
+<p><b>Cierge</b>, ononchato guentigué ontacherodakk8a.</p>
+
+<p><b>Cigale</b>, kanenharista.</p>
+
+<p><b>Cigne</b>, héhé.</p>
+
+<p><b>Cigüe</b>, honachinra.</p>
+
+<p><b>Cime</b> <i>d'un arbre</i>, garinhaguenhiata;
+<i>la cime d'unne montagne</i>, honondaguenhiâta.</p>
+
+<p><b>Cimetierre</b>, ondadenonta hachta.</p>
+
+<p><b>Cinq</b>, 8isk, <i>vel</i> 8ichk.</p>
+
+<p><b>Circuit</b>. <i>Le circuit dunne chose</i>,
+dediot8atassé.</p>
+
+<p><b>Ciseau</b>, te8asserassera.</p>
+
+<p><b>Citron</b>, fruit, oneh8ensta.</p>
+
+<p><b>Clair</b>, dehiorhatek; <i>clair, net</i>, dehiostatek;
+<i>clair, qui n'est point troublé</i>,
+hiaté hônekhen; <i>clair, qui n'est
+point epais</i>, hiaté hôssera.</p>
+
+<p><b>Clair de lune</b>, endehen tchagarakk8a
+sonrekha.</p>
+
+<p><b>Claye</b>, gaya8entaha.</p>
+
+<p><b>Clef</b>, enhotong8atta.</p>
+
+<p><b>Cligner</b> <i>les yeux</i>, degatkarikech.</p>
+
+<p><b>Clin</b> <i>d'oeuil</i>, deyonkkarikechta.</p>
+
+<p><b>Cloche</b>, heh8ichtondadakk8a; <i>je</i>
+<i>vas à cloche pied</i>, skachidata keng8a higué.</p>
+
+<p><b>Cloison</b>, deguensaton.</p>
+
+<p><b>Clos</b>, de8atthinrathon, clôture.</p>
+
+<p><b>Clou</b>, heronh8arodakk8a; <i>clou,
+apostume</i>, gog8aronda; <i>j'ai un clou</i>,
+akk8arontha, sak8aronta, hakk8arontha.</p>
+
+<p><b>Cloue</b>, garonh8arôtha;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je cloüe</i>, gronh8arota;</p>
+<p><i>tu</i>, chronh8arota;</p>
+<p><i>il</i>, haronh8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Cochon</b>, k8ichk8ich.</p>
+
+<p><b>Cocu</b>, honh8entog8anik.</p>
+
+<p><b>Coeur</b>, hah8eriachia; <i>j'ai du coeur</i>,
+gateriatha, chateriatha, hateriata;
+<i>j'ai mal an coeur</i>, de8aguéch8ahatanik,
+<i>vel</i> hagueriachanon8akch; <i>je vas a
+contre coeur</i>, hiaté 8agrih8iosek tcha
+higué; <i>de bon coeur</i>, 8agrih8iosek.</p>
+
+<p><b>Coffre</b>, kahonchera.</p>
+
+<p><b>Cognee</b>, hetgikk8a hechta.</p>
+
+<p><b>Cogner</b>, <i>je</i>, koahech, choahech,
+ah8ahech.</p>
+
+<p><b>Coin</b>, <i>au</i>, kensakta.</p>
+
+<p><b>Col</b>, honiara.</p>
+
+<p><b>Colere</b>, <i>qui est en colère</i>, kônâk8enhi;
+<i>je me mets en colère</i>, ongnak8enha;
+<i>tu</i>, hesanak8enha; <i>il</i>, ôhônâk8enha;
+<i>je fais metre en colère</i>,
+kenak8atanik; <i>tu</i>, chenak8atanik;
+<i>il</i>, chagonak8atanik; <i>je suis sujet à
+colere</i>, konak8enchkon.</p>
+
+<p><b>Colique</b>, <i>j'ai la colique</i>, haguechiontanon8akch,
+sachiontanon8akch.</p>
+
+<p><b>Colle</b>, <i>de la</i>, 8sechta.</p>
+
+<p><b>Coller</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je colle</i>, guêsechtahach;</p>
+<p><i>tu</i>, chechechtahach;</p>
+<p><i>il</i>, hachech.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Collier</b>, parure, garinsa; <i>collier
+pour affaires</i>, gach8enttha; <i>collier a
+porter</i>, gachaâ; <i>collier à lier des prisonniers</i>,
+garonkaâ.</p>
+
+<p><b>Colorer</b>, donner de la couleur,
+<i>je colore</i>, gassoch, chassock, hassoch.</p>
+
+<p><b>Combat</b>, onderioch.</p>
+
+<p><b>Combattre</b>, <i>je combats</i>, gaderioch,
+chaderioch, haderioch.</p>
+
+<p><b>Combien</b>, tônigon; <i>combien
+d'hommes</i>, toni hennadi; <i>combien je
+vous estime</i>, tchani gonnoronk8a.</p>
+
+<p><b>Comble</b>, <i>plain</i>, degaheron <i>vel</i>
+heyotchiodziota.</p>
+
+<p><b>Combler</b>, deguechodziota, dechéchodziota,
+dehé etc.</p>
+
+<p><b>Commander</b>, <i>je commande</i>, kenhanha,
+chenhanha, chagonhanha.</p>
+
+<p><b>Comme</b> <i>toi</i>, tcha ni8t is; <i>comme
+tu voudras</i>, enchennontonk; <i>comme
+si</i>, tcha ni8t.</p>
+
+<p><b>Commence</b>, gôssâ8a;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je commence</i>, gatierentha;</p>
+<p><i>tu</i>, chatierentha;</p>
+<p><i>il</i>, hatierentha;</p>
+<p><i>je commence à jouer</i>, acha 8oadéguienha;</p>
+<p><i>je commence à me guerir</i>, acha s8agadonhatié,</p>
+<p>vel âchaaktchirendahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Comment</b>, hôt ni8t; <i>comment as
+tu fait cela</i>? hoe no8a sayerin.</p>
+
+<p><b>Commerce</b>, <i>je fais commerce</i>, gatenninonk,
+chatenninouk, hatenninonk.</p>
+
+<p><b>Commerceant</b>, hatenninonk.</p>
+
+<p><b>Commission</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je donne commission</i>, keri8aniettanik;</p>
+<p><i>tu</i>, cheri8aniettanik;</p>
+<p><i>il</i>, chagorih8aniettanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Commode</b>, ohiensti <i>vel</i> 8yaneré.</p>
+
+<p><b>Commun</b>, <i>pas rare</i>, hiate kaguenhré.</p>
+
+<p><b>Communaute</b>, <i>je suis en</i>, de8agadiechti.</p>
+
+<p><b>Communier</b>, <i>je communie</i>, ongatkaristianhont8ach.</p>
+
+<p><b>Communiquer</b>, <i>je communique
+unne affaire</i>, keyarongata, cheyarongata,
+chagoyarongata.</p>
+
+<p><b>Compagnon</b>, <i>mon</i>, hagué; <i>ma
+compagne</i>, dehagnideron, desnideron,
+dehnideron.</p>
+
+<p><b>Comparaison</b>, <i>il n'y a pas de</i>,
+hiaté deskeri8atierin.</p>
+
+<p><b>Compas</b>, onteniendenchta.</p>
+
+<p><b>Compasse</b>, <i>je</i>, gateniendenha,
+chatenien, hatenien etc.</p>
+
+<p><b>Compassion</b>, <i>j'ai</i>, ketinrhek,
+chetinrhek, chagotinrhek.</p>
+
+<p><b>Complice</b>, <i>je suis</i>, guiataha, teha
+akiriô.</p>
+
+<p><b>Complot</b>, oderi8ichehiahi; <i>je fais
+complot</i>, gaderi8ichhach, chaderi8ichhach,
+haderi8ichhach.</p>
+
+<p><b>Compose</b>, <i>je me compose</i>, gadadong8ediochta
+etc, <i>vel</i> gadatnayettanik.</p>
+
+<p><b>Compter</b>, <i>je compte</i>, gassetch,
+sassetch, hassetch.</p>
+
+<p><b>Compte</b>, <i>je rends compte d'unne
+affaire</i>, skrihokta, tcherihokta, sarihokta.</p>
+
+<p><b>Conclu</b>, parlant d'affaire, hoterih8ichiahi;
+<i>je conclus</i>, grihonniaha,
+cherihonniaha, harihonniaha.</p>
+
+<p><b>Concubine</b>, gotchinadonk.</p>
+
+<p><b>Condamné</b>, onhad8entêthi; <i>je
+condamne</i>, gad8endetha, chad8endêtha,
+had8en, etc.</p>
+
+<p><b>Conduis</b>, <i>je</i>, kederonné, chederonné,
+chagoderonné.</p>
+
+<p><b>Confesser</b> quelqu'un;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je confesse</i>, skerong8anik, scherong8anik;</p>
+<p><i>il</i>, schag8rong8anik;</p>
+<p><i>je me confesse</i>, skataterong8anik, tchatateron etc;</p>
+<p><i>il se</i>, shataterong8a;</p>
+<p><i>je confesse, j'avoüe</i>, gadatnoyotachionch, sadatnoyo etc, hadatnoyo.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Confiance</b>, <i>j'ai confiance en quelqu'un</i>,
+keyenni gonra nendagui.</p>
+
+<p><b>Confidence</b>, <i>je fais confidence</i>,
+dassetigué keyatoriennik.</p>
+
+<p><b>Confier</b>, <i>je me confie en, etc</i>, guiatahas,
+chiataas, chagoyataas.</p>
+
+<p><b>Confirme</b>, parlant d'affaire, <i>je
+confirme</i>, orih8ihio gonniaha, chonniaha,
+ronniaha.</p>
+
+<p><b>Conformer</b>, se conformer à etc;
+<i>je me conforme</i>, kenagueranik, chenagueranik,
+chagona etc.</p>
+
+<p><b>Confronter</b>, <i>je confronte</i>, keri8atakk8assek,
+cheri8atakk8assek, chagori8a.</p>
+
+<p><b>Congelé</b>, hônechtô.</p>
+
+<p><b>Conjecture</b>, <i>je</i>, g8atiguerhé, g8aticherhé,
+g8atirerhé.</p>
+
+<p><b>Connoitre</b> quelqu'un,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je connois</i>, keyentes, cheyentes, chagoyentes;</p>
+<p><i>je connoissois</i>, keyendesk8a;</p>
+<p><i>j'ai connu</i>, keyendêhi;</p>
+<p><i>je connoitrai</i>, enguiendenha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Conquester</b> un pais: <i>je conqueste</i>,
+agnatagariahon, sanatagariahon,
+hanatagariahon.</p>
+
+<p><b>Conseil</b>, <i>je tiens</i>, akhachin, sahachin,
+ôhachin; <i>on tient conseil</i>, kôhachin.</p>
+
+<p><b>Conseiller</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je conseille quelqu'un</i>, kerih8ahienstanik;</p>
+<p><i>tu</i>, cherih8a; <i>il</i>, chagorih8a,</p>
+<p><i>vel</i> dekeyatorettanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Consens</b>, <i>je</i>, ongatons; <i>tu</i>, hesadons,
+8ehodons.</p>
+
+<p><b>Conserve</b>, <i>je</i>, hagadensetti, c'est
+a dire, <i>je l'ai caché</i>.</p>
+
+<p><b>Considere</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je, je regarde</i>, guektonk, chektonk, haktonk;</p>
+<p><i>je considere quelque chose, j'estime</i>, gnoronk8a;</p>
+<p><i>tu</i>, chnoronk8a;</p>
+<p><i>il</i>, honoronk8a;</p>
+<p><i>j'ai estimé quelqu'un</i>, kenoronk8i.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Consoler</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je console quelq</i>, kenigonracheronniaha;</p>
+<p><i>tu</i>, chenigonracheronniaha;</p>
+<p><i>il</i>, chagonigonracheronniaha;</p>
+<p><i>je me console</i>, gadatnigonracheronniaha;</p>
+<p><i>je consolois</i>, kenigonracheronniahakk8a;</p>
+<p><i>j'ai consolé</i>, kenigonracherôni;</p>
+<p><i>j'avois consolé</i>, kenigonracheroninna;</p>
+<p><i>je consolerai</i>, enknigonracheronniaha.</p>
+<p><i>Subjonctif, je console</i>, id ac præs etc;</p>
+<p><i>je consolerois</i>, akenigonracheronniaha;</p>
+<p><i>j'aurois consolé</i>, 8akenigonracheroninna;</p>
+<p><i>j'aurai consolé</i>, akenigonracheronnik;</p>
+<p><i>je te</i> <i>console</i>, gonnigonracheronniaha;</p>
+<p><i>tu me console</i>, chkenigonracheronniaha;</p>
+<p><i>il me console</i>, haknigonracheronniaha;</p>
+<p><i>je le console</i>, henigonracheronniaha;</p>
+<p><i>tu le console</i>, hechênigonracheronniaha;</p>
+<p><i>il le console</i>, hianigonracheronniaha;</p>
+<p><i>il le console</i>, hônigonracheronniaha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Consomme</b>, hade8agachatti; <i>je
+consomme</i>, guechatta, chechatta, hatchatta.</p>
+
+<p><b>Constant</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, haknigonranendagui;</p>
+<p><i>tu</i>, sanigonranendagui;</p>
+<p><i>il</i>, honigonranendagui.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Construire</b>, gonniaha, chonniaha,
+ronniaha.</p>
+
+<p><b>Consulter</b>, keri8ahiennik, cheri8ahiennik,
+chagori8ahiennik.</p>
+
+<p><b>Constipé</b>, aguidanoronk, saindanoronk,
+hodanoronk.</p>
+
+<p><b>Conte</b>, kagâra; <i>je fais un conte</i>,
+kkaratonk, chkaratonk, hakaratouk.</p>
+
+<p><b>Content</b>, <i>je suis</i>, haknigonriosek,
+sanigonriosek, honigonriosek.</p>
+
+<p><b>Contigu</b>, deguiateraneguen.</p>
+
+<p><b>Continuellement</b>, tiotkont.</p>
+
+<p><b>Continûe</b>, <i>cela</i>, 8agari8atatié, <i>vel</i>
+8agatatié; <i>je continue</i>, hégadokta, héchadokta,
+héhadokta.</p>
+
+<p><b>Contraire</b>, <i>au</i>, hiadeskiaterih8atierin;
+<i>ce que je mange m'est contraire</i>,
+hagoriatanik.</p>
+
+<p><b>Contrarie</b>, <i>je</i>, kerihiadakk8a.</p>
+
+<p><b>Contre</b>, degraneguen.</p>
+
+<p><b>Contre coup</b>, dedi8ttatahion.</p>
+
+<p><b>Contredis</b>, <i>je</i>, kenoyentanik,
+chenoyentanik, chagonoyen.</p>
+
+<p><b>Contrefais</b>, <i>je</i>, kenagueranik,
+chenagueranik, chagonague etc.</p>
+
+<p><b>Contrefait</b>, <i>difforme</i>, kahetken.</p>
+
+<p><b>Contrepoison</b>, ononk8atchera,
+deyorenguenniou hautkon.</p>
+
+<p><b>Contusion</b>, hôtôh8a.</p>
+
+<p><b>Convient</b>, <i>cela</i>, ôrasek.</p>
+
+<p><b>Convent</b>, otihiatatoguenti otinonchiayen.</p>
+
+<p><b>Convier</b>, kenonkhé, chenonkhé,
+chagononkhé.</p>
+
+<p><b>Copeau</b>, ôkara.</p>
+
+<p><b>Coq</b>, kitkit katzina.</p>
+
+<p><b>Coquille</b>, ganocha.</p>
+
+<p><b>Coquin</b>, rong8odahetken.</p>
+
+<p><b>Corbeau</b>, kakaa.</p>
+
+<p><b>Corde</b>, gachira; <i>je corde</i>, kehirick,
+chehirick, hachirick.</p>
+
+<p><b>Cordon</b>, karonkaa.</p>
+
+<p><b>Cordonnier</b>, hattakonnich.</p>
+
+<p><b>Corne</b>, kanagâa.</p>
+
+<p><b>Corneille</b>, kagaa.</p>
+
+<p><b>Corps</b>, <i>mon</i>, haguiata, sayata,
+hoyâta, <i>vel</i> guierongue, chierongué,
+hayerongué.</p>
+
+<p><b>Corriger</b> quelqu'un,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kehre8atta;</p>
+<p><i>tu</i>, chere8atta;</p>
+<p><i>il</i>, chagoré;</p>
+<p><i>je me corrige</i>, gadatré8atta, ohadatre8atta, hadatre8atta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Corrompre</b> quelqu'un,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je corromps</i>, kenigonrodag8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chenigonradag8ach;</p>
+<p><i>il</i>, chagonigonradag;</p>
+<p><i>corrompu, viande corrompüe</i>, 8aratkon.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Coste</b>, os, ottêgaa.</p>
+
+<p><b>Coste</b>, <i>rivage</i>, kenhionhaktatié.</p>
+
+<p><b>Costé</b>, <i>le</i>, och8a; <i>a costé</i>, aktaa;
+<i>à côté de moi</i>, guiadakta, chiadakta,
+hoyadakta; <i>de tous côtés</i>, dedziaronk8i;
+<i>d'un autre coté</i>, heren hag8ata; <i>de
+ce côté cy</i>, nen hag8ati; <i>l'un a passé
+d'un côté, l'autre de l'autre</i>, 8adiaguiatenna8a;
+<i>de quel coté</i>? canen hag8a.</p>
+
+<p><b>Coteau</b>, deganessa ronh8a; <i>au
+haut du côteau</i>, kenhiata.</p>
+
+<p><b>Coton</b>, hoskâa.</p>
+
+<p><b>Cotonier</b>, <i>le</i>, guenhnens.</p>
+
+<p><b>Cotter</b>, degatatienach,</p>
+
+<p><b>Couchant</b>, <i>le</i>, hade8atchot8ach
+hag8a.</p>
+
+<p><b>Couché</b>, kendagra; <i>je me couche</i>,
+garatch, charatch, haratch; <i>je vas me</i>
+<i>coucher</i>, garathé, charathé, harathé.</p>
+
+<p><b>Coucher</b> en joue,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, gadesseronniaha;</p>
+<p><i>tu</i>, chadesseronniaha;</p>
+<p><i>il</i>, hadesseronniaha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Coucou</b>, il n'y en a point en Canada.</p>
+
+<p><b>Coudre</b>, kionchâgué.</p>
+
+<p><b>Coudee</b>, dziéhionchata, tchanions.</p>
+
+<p><b>Coudrier</b>, ostotchera.</p>
+
+<p><b>Coulant</b>, <i>l'eau coule</i>, hatnegongotta;
+<i>couler quelque chose</i>, degongotta;
+<i>tu</i>, dechongotta; <i>il</i>, dehongotta.</p>
+
+<p><b>Couleur</b>, 8assoh8i.</p>
+
+<p><b>Couleuvre</b>, h8sarista.</p>
+
+<p><b>Coulisse</b>, hatnegongottakk8a.</p>
+
+<p><b>Coup</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je donne un coup</i>, keyenta, cheyenta, chagoyenta;</p>
+<p><i>je donne un coup de pied</i>, keyarasint8ach, cheyarasint8ach,</p>
+<p class="i2"> chagoyarasint8ach;</p>
+<p><i>coup de poin</i>, kegonrk8a, chegonrk8a, chagogonrk8a;</p>
+<p><i>faire coup</i>, gata8ent8a, chata8ent8a, hata8ent8a;</p>
+<p><i>à coup seur</i>, hiate ha8et ayagoyéh8a;</p>
+<p><i>je donne un coup d'oeuil</i>, keyatkarisatta;</p>
+<p><i>tu</i>, cheyatkarisatta;</p>
+<p><i>il</i>, chagoyatkarisatta.</p>
+<p><i>Coup sur coup</i>, deguiad8ennaseratié;</p>
+<p><i>faire manquer le coup à quelqu'un; je fais etc</i>, keyatôriennik,</p>
+<p class="i2"> cheyatoriennik, chagoya;</p>
+<p><i>je manque mon coup</i>, sagat8atta, sachatt8atta, sahat8âtta;</p>
+<p><i>je vais faire coup à un parti que je rencontre et que je fais
+relacher en lui donnant un prisonnier</i>, keyatah8ent8asé,
+cheyatah8ent8ase, chagoyata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Coupé</b>, degayagui; <i>je coupe</i>, deguiakch,
+<i>vel</i> krenach, chrenach; <i>il</i>,
+harenach; <i>une couppe de bois</i>, kôroho.</p>
+
+<p><b>Courage</b>, tchiaguen;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je prend courage</i>, haguedzieguen;</p>
+<p><i>tu</i>, sadgiaguen;</p>
+<p><i>il</i>, hadgiaguen;</p>
+<p><i>je perds courage</i>, gatchentha, chatchentha, hatchentha;</p>
+<p><i>je donne courage</i>, kehedgiaronk;</p>
+<p><i>tu</i>, chehedgiaronk;</p>
+<p><i>il</i>, chagohed;</p>
+<p><i>j'ai du courage</i>, hiate h8kk8eniak;</p>
+<p><i>tu as</i>, hiaté sag8eniat.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Courant de l'eau le</b>, hona8até.</p>
+
+<p><b>Courbé</b>, deyagotchakton;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me courbe</i>, degatchaktonch;</p>
+<p><i>tu</i>, dechatchaktonch,</p>
+<p>dehatchaktonch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Courir</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je cours</i>, ktakhé, chtakhé, hatakhé;</p>
+<p><i>je cours contre un autre</i>, haguiareron;</p>
+<p><i>vous</i>, dedziareron;</p>
+<p><i>ils</i>, dehiareron;</p>
+<p><i>le bruit court</i>, 8aterih8ines;</p>
+<p><i>je suis leger à la course</i>, guianôré, chianoré, hianôré.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Court</b>, 8ag8a; <i>s'arester court</i>, guiatatinehta,
+chiatatinehta, hayatatinehta.</p>
+
+<p><b>Cousin</b>, guiarasé; <i>ma cousin</i>,
+aguiarasé. <i>Remarque</i>. Ils appellent cousin les
+enfans d'un frere et d'unne soeur, car
+ceux des deux freres ou de deux
+soeurs, sont freres et soeurs.</p>
+
+<p><b>Cousu</b>, kanigon.</p>
+
+<p><b>Couteau</b>, assaa; <i>mon couteau</i>, haggassaa,
+sassaa, hossaa.</p>
+
+<p><b>Couter</b>, <i>cela coute beaucoup</i>, hossencherô8anen;
+<i>cela coute tant</i>, nêtô
+niô serenchera.</p>
+
+<p><b>Coutume</b>, <i>c'est la coutûme</i>, sahagoyerat;
+<i>c'est ma coûtume</i>, saonguierat;
+<i>c'est ta</i>, sasayerat; <i>c'est sa
+etc</i>, sahoyerat.</p>
+
+<p><b>Couvent</b>, voyez <i>conuent</i>.</p>
+
+<p><b>Couver</b>, <i>je couve</i>, gatinnachin,
+chatinnachin, hôtinnachin.</p>
+
+<p><b>Couvercle</b>, hekohronta.</p>
+
+<p><b>Couvert</b>, <i>à</i>, enguié; <i>je me mets à
+couvert</i>, enguié heguieuha, enguié
+hechienha, enguié heyayenha.</p>
+
+<p><b>Couverture</b> <i>de maison</i>, hononcha
+kohronsta; <i>couverture de lit</i>, ôyenchera.</p>
+
+<p><b>Couvrir</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me couvre</i>, gatkohronch;</p>
+<p><i>tu</i>, chatkoronch;</p>
+<p><i>il</i>, hatkohronch;</p>
+<p><i>je couvre quelqu'un</i>, kekohronch, chekohronch, chagokoh;</p>
+<p><i>je couvre un mort</i>, a8enheyonda (<i>un
+mort</i>) keh8asset, (<i>je couvre</i>), cheh8assek,</p>
+<p>chago8assek; <i>je m'achette de quoi me couvrir</i>.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Crachat</b>, hôtkra.</p>
+
+<p><b>Cracher</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je crache</i>, gnitchkrondies;</p>
+<p><i>tu</i>, chnitchkrondies,</p>
+<p>hanitchkrondies;</p>
+<p><i>je crache sur quelqu'un</i>, kenitchkrondies, chenitckkrondies,</p>
+<p class="i2"> chagonitchkrondies.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Craindre</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je crains quelqu'un</i>, ketag8as, clietag8as, hôtag8as;</p>
+<p><i>je crains</i>, agatterons, satterons, hôtterons.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><i>Remarque</i>. Apret le verbe craindre
+lorsqu'il suit le <i>de</i> et le <i>que</i> accompagnez
+d'unne seule négation,
+comme: <i>Je crains que tu ne tombe</i>, on
+tourne, <i>je crois que tu tomberas</i>.</p>
+
+<p><b>Crampe</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ai la crampe</i>, hegatchichtenhi;</p>
+<p><i>tu</i>, satchichtenhi;</p>
+<p><i>il</i>, hotchichtenhi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Crâne</b>, hononhaa.</p>
+
+<p><b>Crapaux</b>, nonsk8arag8aronton.</p>
+
+<p><b>Craquer</b>, <i>cela craque</i>, 8akk8aniakch</p>
+
+<p><b>Crasse</b>, hostag8a.</p>
+
+<p><b>Crasseux</b>, <i>je suis</i>, hâgnestag8ara,
+sânestag8ara, hônestag8ara.</p>
+
+<p><b>Crayon</b>, heyatongkk8a.</p>
+
+<p><b>Creature</b>, agong8é.</p>
+
+<p><b>Creature</b>, onton8entgionni tchi
+(<i>de tout temps</i>) hanagueré (<i>né</i>); hag8eguinhehochhiahi,
+(<i>il a tout fait</i>.)</p>
+
+<p><b>Credit</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'achepte à crédit</i>, onkkarotanik</p>
+<p>(<i>on me prete</i>); hèsakarotanik</p>
+<p>(<i>on te prete</i>); honhakarotan (<i>on lui prete</i>);</p>
+<p><i>je vend à credit</i>, kekarotanik, chekarotanik, chagokarotanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Creste</b>, ogbdgiahra.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><b>Creve</b>, dehodiatanegaron; </p>
+<p><i>crevé de manger</i>, honattiagui;</p>
+<p><i>se crever de</i> <i>manger</i>, guennattiakch, chennattiakch, hennattiakch;</p>
+<p><i>je creve quelque chose</i>, degranegaronch;</p>
+<p><i>tu</i>, dechranegaronch;</p>
+<p><i>il</i>, deharanegaronch;</p>
+<p><i>je creve les yeux</i>, kegattah8enhionch;</p>
+<p><i>tu</i>, chegattah8enhionch;</p>
+<p><i>il</i>, chagogattah8enhionch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Creuse</b>, 8chtonni;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je creuse</i>, kehatonniaha;</p>
+<p><i>tu</i>, chehatonniaha;</p>
+<p><i>il</i>, hachaton.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Creux</b>, 8chaté.</p>
+
+<p><b>Cri</b>.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Je fais un cri de joie</i>, degadondarikta;</p>
+<p><i>tu</i>, dechadondarikta;</p>
+<p><i>je fais un cri de nouvelle</i>;</p>
+<p><i>tu</i>, de8akkenhrêtta;</p>
+<p><i>il</i>, dehokkenhretta;</p>
+<p><i>je fais le cri</i>, gat8ennotin;</p>
+<p><i>tu</i>, chat8ennotin;</p>
+<p><i>il</i>, hat8ennôtin; <i>je fais un cri mort</i>, kenhré;</p>
+<p><i>tu</i>, chenrhé;</p>
+<p><i>il</i>, ahenhré.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Crier</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je crie</i>, <i>je piaille</i>, degarsint8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, decharsint8ach;</p>
+<p>deharsint8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Criard</b>, <i>enfant</i>, gôdziadanen.</p>
+
+<p><b>Crible</b>, deyagongottakk8a.</p>
+
+<p><b>Crime</b>, <i>je fais un crime</i>, degaderi8at8atta,
+dechaderi8atouatta; <i>il</i>, dehaderi8a8atta.</p>
+
+<p><b>Crin</b>, karondanenk8ik ah8erôchia.</p>
+
+<p><b>Cristal</b>, otkonchotchera.</p>
+
+<p><b>Crochet</b>, gatziontkâà; <i>je fais un
+crochet</i>, gatziontkaronniaha; <i>tu</i>, chat
+etc; <i>il</i>, hat etc.</p>
+
+<p><b>Cruche</b>, deyotkchakton.</p>
+
+<p><b>Crocodille</b>, totich gona (id.)
+<i>gros lezard</i>.</p>
+
+<p><b>Croire</b>. <i>On croit</i>, enrhé; <i>je crois
+que oui</i>, hia; <i>je crois</i>, guerhé, cherhé,
+rerhé.</p>
+
+<p><b>Croiser</b>, deguiasseraha; <i>tu</i>, dechiaperaha;
+<i>il</i>, dehayasseraha; <i>croisé</i>, degayasserah8i.</p>
+
+<p><b>Croissant</b>, <i>le</i>, ason te... hoterakk8ichiahy.</p>
+
+<p><b>Croitre</b>, grandir, <i>je crois</i>, gatotiach,
+chatotiach, hatotiach.</p>
+
+<p><b>Croix</b>, degayachonda.</p>
+
+<p><b>Croque</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, gadenotziotta;</p>
+<p><i>tu</i>, chadenotziota;</p>
+<p><i>il</i>, hadenotziota.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Crosse</b> <i>à jouer</i>, kanhia... dechiont
+chik8ahechtakk8a; <i>je joue à la
+crosse</i>, de8agatchikk8ahé, dechatchikk8ahé,
+dehatchikk8ahé.</p>
+
+<p><b>Crote</b>, 8dara; crotté, 8dararigui.</p>
+
+<p><b>Crotter</b>, <i>je me crotte</i>, gadattarach,
+chatattarach, hatattarach; <i>je crote
+quelqu'un</i>, ketarach, chetarach, chagotarach.</p>
+
+<p><b>Croupe</b>, 8hacha;</p>
+
+<p><b>Croupi</b>, <i>eau croupie</i>, hiate 8atnegaktendionch.</p>
+
+<p><b>Croupion</b>, v. <i>croupe</i>.</p>
+
+<p><b>Croûte</b> <i>de pain</i>, ona8enkâa; <i>croûte
+de neige</i>, ah8enssere.</p>
+
+<p><b>Croyable</b>, ah8et, <i>vel</i> ôyendet.</p>
+
+<p><b>Crud</b>, hongàté.</p>
+
+<p><b>Cruel</b>, honiagasté.</p>
+
+<p><b>Cul ou cu</b>, hotchigàra.</p>
+
+<p><b>Culbute</b>, <i>je fais la</i>, deguennonh8é
+deriakch.</p>
+
+<p><b>Cueillir</b>, gueg8ach, cheg8ach, hag8ach,
+<i>vel</i> gnong8entch, chnong8entch,
+hanong8entch.</p>
+
+<p><b>Cuillier</b>, hatog8atchera.</p>
+
+<p><b>Cuir</b>, guennonk.</p>
+
+<p><b>Cuire</b>, <i>je fais</i>, krittha, chrittha,
+harittha; <i>cela est cuit</i>, karitthi, <i>vel</i>
+hi8ri; <i>cela me cuit</i>, hagronk8anik.</p>
+
+<p><b>Cuisse</b>, honitcha.</p>
+
+<p><b>Cuit</b>, hi8ri.</p>
+
+<p><b>Cuivre</b>, kanadzia (<i>à chaudiere</i>)
+8teguentchera (<i>fer.</i>)</p>
+
+<p><b>Culotte</b>, hetnatchochta.</p>
+
+<p><b>Cultiver</b> la terre; <i>je cultive</i>,
+guient8ach, chient8ach, hayent8ach.</p>
+
+<p><b>Cure dent</b>, ondenotahag8atta,
+ondenodziaguèh8attakk8a.</p>
+
+<p><b>Cure oreille</b>, ondadahontagueh8atakk8a.</p>
+
+<p><b>Curieux</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, gatarondonchkon;</p>
+<p><i>tu</i>, chatarondonchkon;</p>
+<p><i>il</i>, hatarondonchkon.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Cygne</b>, hehé.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>D.</h2>
+
+<p><b>Daguet</b>, <i>jeune cerf</i>, tch8garakak
+ganachasadegna.</p>
+
+<p><b>Dame</b>, rhôna; <i>les dames</i>, <i>les enciennes</i>,
+honatonhîsen.</p>
+
+<p><b>Damné</b>, onechon... dehatonhonkariakch;
+<i>je me damne</i>, onechon
+(<i>enfer</i>) gatatiadondietta.</p>
+
+<p><b>Demoiselle</b>, echenno8anen gonhadektont,
+gakchagona.</p>
+
+<p><b>Danger</b>, deyodenonhianitti tcha
+guideron.</p>
+
+<p><b>Dans</b>, hagonh8a; <i>dans l'espace de
+etc</i>, ne s'exprime point.</p>
+
+<p><b>Danse</b>, ônonnia.</p>
+
+<p><b>Danser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je danse</i>, gnoniaha, chnonniaha, hanonniaha;</p>
+<p><i>je danse la decouverte</i>, gattonk8ayenha;</p>
+<p><i>tu</i>, chattonk8ayenha;</p>
+<p><i>il</i>, hattong8at;</p>
+<p><i>je danse le calumet</i>, guenereg8arahech;</p>
+<p><i>tu</i>, chenereg8arahech;</p>
+<p><i>il</i>, haneré etc;</p>
+<p><i>je danse en rond</i>, gastoroch, chastoroch, hastoroch;</p>
+<p><i>je danse la medelline</i>, khidoch, chidoch, haidoch;</p>
+<p><i>j'ai envie de danser</i>, gnonnianonakch;</p>
+<p><i>tu</i>, chnonnianonakch;</p>
+<p><i>il</i>, hanonnianonakch;</p>
+<p><i>je danse</i>, degatk8a, dechatk8a, dehatk8a;</p>
+<p><i>je danse bien</i>, gnonniahienk;</p>
+<p><i>tu</i>, chnonniahienk;</p>
+<p><i>il</i>, hanonniahienk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Dard</b>, hetgiondohiag8atta.</p>
+
+<p><b>Darder</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je darde</i>, kagatta, chagatta, hagatta;</p>
+<p><i>je darde de poisson</i>, kedgiondôhiag8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chedgiondohiag8a,</p>
+<p>hedgiondohiag8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Dartre</b>, <i>j'ai unne</i>, hagneyonchk8aa.</p>
+
+<p><b>Davantage</b>, hiss8a.</p>
+
+<p><b>De</b>. Il est mal de mentir. <i>De
+deux jours l'un</i>, skata8endah8ettaah8i; <i>de trois en trois</i>, achenchon;
+<i>je souhaite de le connaitre</i>, gueché aheyentenha.</p>
+
+<p><b>Dé</b> <i>à jouer</i>, oninchtau.</p>
+
+<p><b>Dé</b> <i>à coudre</i>, onniahahakk8a.</p>
+
+<p><b>Debaler</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je debale</i>, gatak8arichionch;</p>
+<p><i>tu</i>, chatakk8a;</p>
+<p><i>il</i>, hatakk8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Debander</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me debande</i>, gadekachionch;</p>
+<p><i>tu</i>, chadekachionch;</p>
+<p><i>il</i>, hadekachionch;</p>
+<p><i>nous nous sommes débandés</i>, deong8adekachion.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Debarbouille</b>, <i>je me</i>, gatkonchôharech,
+chakoncho, hatkonchoharch.</p>
+
+<p><b>Débarque</b>, <i>je</i>, gadidakksa, chadidakk8a, hadidakk8a.</p>
+
+<p><b>Debarasse</b>, <i>je</i>, herengakk8itahronk;
+<i>tu</i>, herenchakk8itahront, herenhakk8ita etc.</p>
+
+<p><b>Debats</b>, <i>je me</i>, gatoriahronk, chatoriahronk, hatoriaheronk.</p>
+
+<p><b>Debauché</b>, nhadehori8ahienton, gari8ahetkenchera.</p>
+
+<p><b>Debauche</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kenigonrodag8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chenigonrodag8ach;</p>
+<p><i>il</i>, chagoyonigon.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Debille</b>, <i>je suis</i>, haguiataguenheyon,
+sayataguenheyon; <i>il</i>, hoyataguenheyon.</p>
+
+<p><b>Debonder</b> <i>un baril</i>, kchirodag8ach,
+tchirodag8ach, hatchirodag8ach.</p>
+
+<p><b>Deborder</b>. <i>Cela deborde</i>, heyôhnentonk;
+<i>la riviere est debordée</i>, hôhuôtondié,
+<i>vel</i> hotnega8enrati.</p>
+
+<p><b>Debouche</b>, skachiharong8en;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je debouche</i>, kchiharong8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, tchiharong8ach;</p>
+<p><i>il</i>, hatchiharong8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Debourbe</b>, odaraguenhi; <i>se debourber</i>,
+htaraguens; <i>tu</i>, chtaraguens;
+<i>il</i>, hatharaguens.</p>
+
+<p><b>Debouter</b>, <i>cela deboute</i>, hodokta.</p>
+
+<p><b>Debrouiller</b>, <i>je</i>, degoriachioch,
+dechoriachionch, dehoriachionch.</p>
+
+<p><b>Deca</b>, <i>en deça</i>, gârô ahongottakk8i.</p>
+
+<p><b>Decachete</b>, kesechtagatchonh;
+<i>tu</i>, chesechtagatchonch; <i>il</i>, hasechtagat etc.</p>
+
+<p><b>Decampe</b>, <i>je</i>, degnatakk8a, dechnatakk8a,
+dehanatakk8a.</p>
+
+<p><b>Decapite</b>, <i>je</i>, keniariakch, cheniariakch,
+chagoniariakch.</p>
+
+<p><b>Deceinds</b>, <i>je me</i>, gatag8arichionch,
+chatag8arichionch, hatag8arichionch.</p>
+
+<p><b>Deceler</b>, voyez <i>decouvrir</i>.</p>
+
+<p><b>Decembre</b>, <i>le mois de</i>, dziotoréha.</p>
+
+<p><b>Dechaisne</b>, <i>je</i>, dekch8ichton dag8ach,
+dechch8iston dag8ach, dechagah8iston
+dag8ach.</p>
+
+<p><b>Decharger</b>,
+<i>je me</i>, <i>présent</i>, hagattrennayenha;
+<i>temps passé</i>, 8agatrenayen;
+<i>tu</i>, satrenayen;
+<i>il</i>, hatrenayen;
+<i>je decharge quelq</i>, kehré na 8asek,
+(<i>j'aide à decharger</i>) vel keguettachionch
+(<i>je decharge</i>) melius;
+<i>je decharge mon coeur</i>, dagri8achatta tcha ni8aknigonraroten
+(<i>je dis tout ce que je pense</i>.)</p>
+
+<p><b>Decharge</b>, <i>unne decharge de coups
+de fusil</i>, sadiechonra 8atton.</p>
+
+<p><b>Dechausser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je dechausse</i>, dekerattachionch, decherattachionch,</p>
+<p>dechagorattachionch;</p>
+<p><i>je me dechausse</i>, degarattachionch;</p>
+<p><i>tu</i>, desarattachionch;</p>
+<p><i>il</i>, deharattachionch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Dechire</b>, ôteradzion; <i>je dechire</i>,
+gratzionch, chratzionch, haratgionch.</p>
+
+<p><b>Decide</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, hadeg8ennagonda, hadechoeennagonda, hadehah8ennag etc;</p>
+<p><i>l'affaire est decidée</i>, onen gori8ichiahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Decloue</b>, hoteronh8arondag8en;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je decloüe</i>, kronh8arodag8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chronh8arondog8ach, haronharondag8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Decocher</b>, <i>je decoche une fleche</i>,
+guiag8ach, chiag8ach, hayag8ach.</p>
+
+<p><b>Decolle</b>, <i>je</i>, skanendachionch,
+chranendachionch, haranendachionch.</p>
+
+<p><b>Deconcerté</b>, g8atihôdetcha...
+hôtaa; <i>je deconcerte</i>, kedechta, chedechta,
+chagodechta.</p>
+
+<p><b>Decouds</b>, <i>je</i>, kenikong8ach; <i>tu</i>,
+chenikong8ich, chagonikong8ach; <i>decousu</i>,
+kanikong8en.</p>
+
+<p><b>Decourage</b>, <i>je me</i>, voyez <i>courage</i>.</p>
+
+<p><b>Decours</b> <i>de la lune</i>, ni8ennita
+guenhiata.</p>
+
+<p><b>Decousu</b>, kanikonig8en.</p>
+
+<p><b>Decouvert</b>, <i>parti decouvert</i>, onhatikakkenion;
+<i>je vas à la decouverte</i>,
+8agatkatahné, satkatahné, hatkatahné.</p>
+
+<p><b>Decouvrir</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je decouvre</i>, kagakkennionch, chegakkennionch, chagogakken;</p>
+<p><i>je decouvre</i>, <i>j'ote une couverture</i>, keh8asseronch,</p>
+<p>cheh8asseronch, chagoh8asseronch;</p>
+<p><i>je decouvre</i>, <i>je decele une affaire</i>, <i>je m'aperçois de ce
+qu'il faut faire</i>, grihorens, chrihorens, harihorens.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Decrasse</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, guestag8aragueh8ach;</p>
+<p><i>j'essuie la crasse</i>, vel guestag8aroharech;</p>
+<p><i>je lave la crasse</i>; <i>je me decrasse</i>,</p>
+<p>gadatestag8aroharech, chatadestag8aroharehi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Decrepit</b>, <i>je suis</i>, gadiadichchiahi,
+sadiadichchiahi, hodiadichchiahi.</p>
+
+<p><b>Decroché</b>, ganiondag8en; <i>je decroche</i>,
+kniondag8ach, chniondag8ach,
+haniondag8ach.</p>
+
+<p><b>Decrotte</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me</i>, gadatetarague8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chadatetarague8ach;</p>
+<p><i>il</i>, hadatetarague8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Dedaigne</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kguenranik, chguenranik, haguenranik;</p>
+<p><i>je suis dedaigneux</i>; kguenranichkon, cheguenranichkon,</p>
+<p>haguenranichkon.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Dedans</b>, âgônh8a.</p>
+
+<p><b>Dedis</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me</i>, sagatadennoyenta, sachatadennoyenta, sahadennoyenta;</p>
+<p><i>je dedis quelqu'un</i>, kennoyentanik, chennoyentanik,</p>
+<p>chagonnoyentanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Deffais</b>, <i>je</i>, skegatchonch, tchegatchonch,
+shagatchonch.</p>
+
+<p><b>Deffaut</b>, <i>j'ai des deffauts</i>, hade8agri8ahienton-8ahetken.</p>
+
+<p><b>Deffends</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, keyarichta, cheyarichta, hayarichta;</p>
+<p><i>je deffends quelqun</i>, kenhek, chenhek, chagonhek.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Deffendu</b>, <i>cela est</i>, h8ati hah8enré.</p>
+
+<p><b>Deffi</b>, <i>je fais un deffi</i>, gatongarotha,
+hatongarottha.</p>
+
+<p><b>Defier</b>, <i>je me defie de</i>, kenigonrattag8as,
+chenigonrattag8as, chagonigonra etc.</p>
+
+<p><b>Defoncé</b>, hotenerarichchon; <i>je
+defonce</i>, kenererarichchonch, chenererarichchonch,
+hanererarichchonch.</p>
+
+<p><b>Defriché</b>, kahentonni; <i>je defriche</i>,
+kendonniaha, chendonniaha,
+ahentonniaha.</p>
+
+<p><b>Defunt</b>, kôgahiondon.</p>
+
+<p><b>Degager</b>, <i>se degager de</i>, deskatatiadakk8a,
+detchatatiadakk8a, dethatatyadakk8a;
+<i>degager quelq. chose</i>, deskek8a
+(<i>je retire</i>) kagaranonna (<i>mes
+gages</i>).</p>
+
+<p><b>Degel</b>, <i>le</i>, ganonniana8enha; <i>cela
+est degelé</i>, ononniana8en; <i>je fais degeler</i>,
+gnonniana8enta; <i>tu</i>, chnonniana8enta,
+hanonniana8enta.</p>
+
+<p><b>Degoûté</b>, <i>je suis</i>, hiachtenté
+s8akkah8ach, hiachtentesakah8ach;
+<i>degouter, cela degoute</i>, 8atchahonnionk.</p>
+
+<p><b>Degraisser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je degraisse de la viande</i>, deguendonseraguenseronch;</p>
+<p><i>je degraisse</i>, knagueh8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chnagueh8ach;</p>
+<p><i>il</i>, hanague8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Degré</b>, <i>un</i>, heratinchta.</p>
+
+<p><b>Deguisé</b>, hoya ni hodiadodinchti;
+<i>je me deguise</i>, hôya niguiadotinchta;
+<i>tu</i>, hoya ni sayadotinchta; <i>je deguise
+ma pensée</i>, keri8asetta tcha ni8ak
+(<i>ma pensée</i>) nigonrotin.</p>
+
+<p><b>Dehors</b>, asté.</p>
+
+<p><b>Deja</b> ou <i>desja</i>, onenniguéken.</p>
+
+<p><b>Dela</b>, tô; <i>audela</i>, chihag8a; <i>il
+s'ensuit dela</i>, on tourne <i>cela est cause</i>.</p>
+
+<p><b>Delassé</b>, hiaté s8aguechkenhyon;
+<i>je me delasse</i>, (voyez <i>se reposer</i>,) gatonrichchenha,
+chatonrichchenha, hatonrichchenha.</p>
+
+<p><b>Delayé</b>, de8a8enrié; <i>je delaye</i>, dega8enriek,
+decha8enriek, dehah8enriek.</p>
+
+<p><b>Deliberer</b>, <i>je delibere</i>, deguiatoretta,
+dechiatoretta, dehayatoretta.</p>
+
+<p><b>Delicat</b>, <i>je suis délicat</i>, hakkoniench,
+sakonniench, hakkonniench.</p>
+
+<p><b>Delier</b>, <i>je delie un prisonnier</i>,
+kecharondag8ach, checharondag8ach;
+<i>il</i>, chagocharondag8ach; <i>je delie</i>,
+grinchionch, chrinchionch, harinchionch.</p>
+
+<p><b>Deluge</b>, <i>le</i>, tchi honodonnion
+8entziag8egui, <i>vel</i> sahonnonha sentgiag8egui.</p>
+
+<p><b>Demaillote</b>, <i>je</i>, kerhonchera gatchonch,
+cherhonchera gatchonch,
+harhonchera gatchonch.</p>
+
+<p><b>Demain</b>, hiourhenna; <i>apres demain</i>,
+endgi8rhenna, <i>vel</i> oyahi8rhenna.</p>
+
+<p><b>Demande</b>, <i>je</i>, kneganik, chneganik,
+haneganik.</p>
+
+<p><b>Demanger</b>, <i>cela demange</i>, horok8at;
+<i>cela me demange</i>, hagronk8anik.</p>
+
+<p><b>Demarche</b>, hayana; <i>belle demarche</i>,
+hayanio; <i>mauvaise demarche</i>,
+hayanahetken.</p>
+
+<p><b>Demate</b>, oderondodag8en, ontiercherodakk8a;
+<i>j'ai dematé</i>, ongaderondodag8en,
+hesaderondodag8en; <i>il</i>,
+hotonderondag8en.</p>
+
+<p><b>Demesle</b>, <i>je</i>, degorachionch, dechorachionch,
+dehorachionch.</p>
+
+<p><b>Demembre</b>, <i>je</i>, hagatchioha, satchioha,
+hatchioha.</p>
+
+<p><b>De même</b>, sagat <i>vel</i> netô niont.</p>
+
+<p><b>Dementir</b>, <i>je dements quelqu'un</i>,
+kenoyentanik, chenoyentanik, chagonoyentanik.</p>
+
+<p><b>Demettre</b>, <i>je me suis demis le bras</i>,
+hagnentchanihi; <i>tu</i>, sanentchanihi, honentchanihi.</p>
+
+<p><b>Demeure</b>, <i>je</i>, tguideron, tchideron,
+thenderon. <i>Ma demeure</i>, v. <i>ma cabanne</i>.</p>
+
+<p><b>Demi</b>. <i>A demi</i>, achênnonk; <i>fait à demi</i>,
+achennonk n8ahokten.</p>
+
+<p><b>Demoli</b>, ôtkatehon; <i>je demolis</i>,
+kkatchonch, chkatchonch, shakatchonch.</p>
+
+<p><b>Demon</b>, nechchonrhônon.</p>
+
+<p><b>Denoter</b>, <i>je denote quelqu'un</i>, keyatanota,
+cheyatanota, chagoyatanota.</p>
+
+<p><b>Denoué</b>, ganosk8arodag8en; <i>je noue</i>,
+gnosk8arodag8ach <i>vel</i> krinchionch.</p>
+
+<p><b>Dent</b>, honozzia; <i>j'ai mal aux dents</i>,
+hagnogariakch; <i>j'arache une dent</i>,
+ken8tgiodag8ach, chen8tgiodagsach, chagon8tgiodag8ach.</p>
+
+<p><b>Depescher</b>, <i>je depesche quelqu'un</i>,
+dekenon8ariahatanik etc; <i>je me depesche</i>,
+de8aknon8ariahens, desanon8ariahens, dehonon8ariahens.</p>
+
+<p><b>Depeint</b>, <i>homme depeint</i>, heyataa,
+kahiaton (<i>depeint</i>) <i>vel</i> gayanati; <i>je depeins</i>,
+kianata, chianata, hayanatha.</p>
+
+<p><b>Depenser</b> son bien; <i>je etc</i>, gadek8ichiach
+tcha ni 8aguien; <i>tu manges tout ce que tu as</i>, chatek8ichiach
+tcha ni sayen.</p>
+
+<p><b>Depeuplé</b>, ondaton8entgiattonti;
+<i>je depeuple</i>, keyon8entgiattonta,
+cheyon8entgiattonta, chago8entgiattonta.</p>
+
+<p><b>Deplacé</b>, herenskayen; <i>je deplace</i>,
+herenheskienha, herenhetchienha, herenhehayenha.</p>
+
+<p><b>Deplais</b>, <i>je</i>, tournez <i>on me hait</i>,
+voyez <i>hair</i>.</p>
+
+<p><b>Deplanté</b>, skahniodag8en; <i>je deplante</i>, keniodag8ach,
+cheniodag8ach, shaniodag8ach.</p>
+
+<p><b>Deplorer</b>, <i>je deplore mon sort</i>, gatadenhatinha etc.</p>
+
+<p><b>Deploye</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, ktag8arichionch;</p>
+<p><i>tu</i>, chtag8aririonch;</p>
+<p><i>il</i>, hatag8ari etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Depouillé</b>, ondat8asseronh8i;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je depouille</i>, keh8asserach, cheh8asserach, chagoh8asserach;</p>
+<p><i>je me depouille</i>, gad8assaronch, chad8asseronch, had8asseronch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Depuceler</b>, dekeyahariak.</p>
+
+<p><b>Depuis q</b>, tôqué; <i>depuis quand</i>,
+sentonké.</p>
+
+<p><b>De quoy</b>? hôt.</p>
+
+<p><b>Deraciné</b>, gakterodag8en; <i>je deracine</i>,
+kterodag8ach, chterodag8ach,
+hakterodag8ach.</p>
+
+<p><b>Derangé</b>, <i>je derange</i>, voyez <i>deplacer</i>,
+<i>vel</i> herenkah8ittaheronk.</p>
+
+<p><b>Derechef</b>, hoyag8a.</p>
+
+<p><b>Dernier</b>, <i>le plus jeune</i>, hocht8i;
+<i>je suis le dernier</i>, onaguenhigue, onaguenhiches,
+onaguenhires.</p>
+
+<p><b>Derobe</b>, <i>je</i>, kenenchk8ach, chenenchk8ach,
+hanenck8ach; <i>à la derobée</i>,
+dassettigué.</p>
+
+<p><b>Derouille</b>, <i>je</i>, kechkenserague8ach,
+chechenserague8ach, hachkenserague8ach.</p>
+
+<p><b>Deroule</b>, <i>je</i>, k8enonniachonch,
+ch8enonniachonch, hah8enonnia.</p>
+
+<p><b>Derriere</b>, onaguen hag8a; <i>derriere
+moi</i>, knaguen hag8a, <i>vel</i> kechonné
+hag8a; <i>derriere toi</i>, chnaguen
+hag8a, <i>vel</i> chechonné hag8a; <i>derriere
+lui</i>, honaguen hag8a, <i>vel</i> hechonné
+hag8a.</p>
+
+<p><b>Dez que</b>, tôke g8ato.</p>
+
+<p><b>Desacoutume</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me</i>, s8agrihondies;</p>
+<p><i>tu</i>, dzisarihondies;</p>
+<p><i>il</i>, shorihondies.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Desaltere</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, keyonriana8enta;</p>
+<p><i>tu</i>, cheyonriana8enta, chagoyonriana8enta;</p>
+<p><i>je me desaltere</i>, gadatoriana8enta;</p>
+<p><i>cela desaltere</i>, ahonriana8ent.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Desaprouve</b>, <i>je</i>, voyez <i>je blame</i>.</p>
+
+<p><b>Desarme</b>, <i>je</i>, kek8ach ondatienta,
+chek8ach ondatienta, chagog8ach
+ondatienta.</p>
+
+<p><b>Desavoue</b>, gatonhiha, chatonhiha,
+hatonhiha.</p>
+
+<p><b>Descend</b>, <i>je</i>, gatk8enenta, chatk8enenta,
+hatk8enenta.</p>
+
+<p><b>Descente</b>, 8hahasnenti, id. <i>chemin
+qui descent</i>; <i>descente de boyaux</i>,
+hanhonchagonh8a hehio sens, nioyonrassa.</p>
+
+<p><b>Desemplir</b>, v. <i>vider</i>.</p>
+
+<p><b>Desenflé</b>, hiate dziodo8a, godo8achion;
+<i>je desenfle</i>, skado8achionch,
+tchado8achionch, shodo8achionch.</p>
+
+<p><b>Desennuie</b>, kenigonroriaha, chenigonriaha,
+chagonigonroriaha.</p>
+
+<p><b>Desensorceler</b>, skedgiens ondatahennaha8inna,
+(<i>je gueris le sort
+qu'on lui a jetté</i>.)</p>
+
+<p><b>Desenyvre</b>, <i>je me</i>, s8agattoguen
+hatié hagnon8ahatonhihna, (<i>ie ratrape
+l'esprit que le vin m'avoit ôté</i>); <i>je desenyvre
+quelqu'un</i>, kenigonrondahach,
+chenigonrondahach, chagonigonrondahach.</p>
+
+<p><b>Desert</b>, kayent8i, <i>vel</i> kayentayen.</p>
+
+<p><b>Deserte</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kentonniaha, chendonniaha, ahendonniaha;</p>
+<p><i>je deserte</i>, <i>fuis</i>, gadiadattonta, chadiadattonta,</p>
+<p>hadiadattonta, <i>vel</i> skeniaguens, tcheniaguens,</p>
+<p>sheniaguens.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Desesperé</b>, honigonkenhêyon;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis au desespoir</i>, haknigonkenhêyon;</p>
+<p><i>je me desespere</i>, <i>je m'afflige</i>, 8aguennigonriakch,</p>
+<p><i>vel</i> haguennigonkenheyon;</p>
+<p><i>j'en desespere</i>, g8ati8aguennigonriagui;</p>
+<p><i>je mets au desespoir</i>, kenigonkenheyata, chenigonkenheyata,</p>
+<p>chagonigonkenheyata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Deshabille</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me</i>, gat8asseronch, chat8asseronch, hat8asseronch;</p>
+<p><i>je deshabille</i>, ke8asseronch <i>vel</i> keyata8ittachionch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Deshonore</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, keyatehata, cheyatehata, chagoyatehata;</p>
+<p><i>je me deshonore</i>, gadatatehata, chadatate, hadatatohata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Desja</b>, <i>vite</i>, hôchnôre.</p>
+
+<p><b>Desir</b>, <i>je desire</i>, garaganhek,
+charaganhek, harayanhek.</p>
+
+<p><b>Desobeis</b>, <i>je</i>, ke8ennondies,
+che8ennondies, chago8ennondies.</p>
+
+<p><b>Désolé</b>, voyés <i>affligé</i>.</p>
+
+<p><b>Désordre</b>, deyahonniagak.</p>
+
+<p><b>Desormais</b>, entkenhatié.</p>
+
+<p><b>Dessossé</b>, gachtiendatakk8en;
+<i>je dessosse</i>, guechtiendag8ach, chechtiendag8ach,
+hachtiendag8ach.</p>
+
+<p><b>Dessechée</b>, <i>viande</i>, 8h8aratin; <i>je
+fais dessecher</i>, guerhata, cherhata, harhata.</p>
+
+<p><b>Dessein</b>, <i>j'ai</i>, guerhé, cherhé,
+rerhé; <i>à dessein</i>, ti ha8etti; <i>sans dessein</i>,
+chkènon.</p>
+
+<p><b>Dessale</b>, hiate dziodchiketta; <i>je
+fais dessaler</i>, gnana8enta, aontedziketa
+hendachia.</p>
+
+<p><b>Desserré</b>, karodinchti; <i>je desserre</i>,
+krodinchta, chrodinchta, harodinchta.</p>
+
+<p><b>Dessine</b>, <i>je</i>, guianata, chianata,
+hayanata.</p>
+
+<p><b>Dessoudé</b>, tiodassonderag8en;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je dessoude</i>, gassonderag8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chassonderag8ach;</p>
+<p><i>il</i>, hassonderag8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Dessous</b>, hagonh8a.</p>
+
+<p><b>Dessus</b>, hentken; <i>par dessus</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Destin</b>, <i>c'est mon destin</i>, ha8eri,
+tchani8aguiadodenchti.</p>
+
+<p><b>Desunir</b> les esprits, <i>je desunis</i>,
+dekenigonrakachionch, dechenigonrakachionch,
+dechagonigonrakachionch.</p>
+
+<p><b>Detacher</b>, hoterinchion; <i>je detache</i>, krinchionch,
+chrinchionch, harinchionch.</p>
+
+<p><b>Determiné</b>, <i>homme determiné</i>,
+hiachtente hattag8as; <i>je me determine</i>,
+gatadenigonrichhkch, chatadenigonrichhach.</p>
+
+<p><b>Deterré</b>, <i>mort deterré</i>, ondatchatong8en;
+<i>je deterre un mort</i>, kechatong8ach,
+chechatong8ach, chagochatong8ach; <i>je deterre quelq. chose</i>,
+kech8ahens, chech8ahens, hach8ahens.</p>
+
+<p><b>Detorse</b>, <i>j'ai une</i>, hagatcharakkiagui.</p>
+
+<p><b>Detortille</b>, kah8adasechon; <i>je
+detortille</i>, k8adachechonch, ch8adachechonch,
+hah8adasechonch.</p>
+
+<p><b>Detour</b>, heren nhéyontronhag8en;
+<i>je prend un detour</i>, heren hengatronhag8a,
+heren8achatronhag8a.</p>
+
+<p><b>Detourne</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, heren hekkattha;</p>
+<p><i>tu</i>, herenhechkattha;</p>
+<p><i>il</i>, herenhehagattha;</p>
+<p><i>je me detourne</i>, herenskatkattha, harenhechatkaktha,</p>
+<p>herenhehatkattha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Detrempe</b>, <i>je</i>, gnana8enta,
+chnana8enta, hanana8enta; <i>detrempé</i>,
+ganana8enti.</p>
+
+<p><b>Detroit</b>, <i>un</i>, dehi8tah8é.</p>
+
+<p><b>Detruis</b>, <i>je</i>, ga8ent8ach, cha8ent8ach,
+ha8ent8ach.</p>
+
+<p><b>Devancer</b>, <i>je devance à la course</i>,
+keyatongottanik, cheyatongottanik,
+chagoyatongattanik.</p>
+
+<p><b>Devant</b>, ohenton;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je vas an devant</i>, keyaterattanihé;</p>
+<p><i>tu</i>, cheyaterattanihé;</p>
+<p><i>il</i>, chagotterattanihé.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Developpe</b>,<i>je</i>, guerhorochionch,
+cherhorochionch, rerhorochionch.</p>
+
+<p><b>Deviens</b>, <i>je</i>, ne se dit point seul,
+le mot hatié s'exprime. Ex. <i>je deviens
+fort</i>, dakk8ichchere-hatié; <i>quesque
+cela deviendra</i>, hôt nenhiohia-tah8enha.</p>
+
+<p><b>Deüil</b>, <i>je suis en</i>, hagaterenhich,
+saterêhich, hoterehich.</p>
+
+<p><b>Devin</b>, hatadotha kenoyatachionch,
+(<i>je devine la pensée d'un autre</i>.)</p>
+
+<p><b>Devine</b>, <i>je</i>, gatadotha, chatadotha,
+hatadotha.</p>
+
+<p><b>Devisage</b>, <i>je</i>, dekekoncharitta,
+dechekoncharitta, dechagokoncharitta.</p>
+
+<p><b>Deviser</b>, <i>je</i>, gataaron, chataaron,
+hotaaron.</p>
+
+<p><b>Devoile</b>, <i>je</i>, kkorochionch, chkorochionch,
+hakorochionch.</p>
+
+<p><b>Devoir</b>, <i>c'est mon devoir</i>, i hagri8a;
+<i>je dois, on m'a presté</i>, onkkarotanik,
+hesakarotanik, onhakarotanik; <i>je dois
+aller</i>, enguetta, enchetta, enretta; <i>il
+est de mon devoir</i>, hagataderi8ahienni.</p>
+
+<p><b>Devore</b>, onhayatagarien; <i>je devore</i>,
+keyatagariakch, cheyatagariakch,
+chagoyatagariakch.</p>
+
+<p><b>Devot</b>, g8ri hiousti.</p>
+
+<p><b>Deux</b>, tegni; <i>deux hommes</i>, dehiatague;
+<i>tous deux</i>, tedziaren; <i>deux animaux</i>,
+degayatagué; <i>lequel des deux</i>,
+chonnen dehiatagué; <i>de deux jours
+l'un</i>, hah8endah8ettahah8i.</p>
+
+<p><b>Dextre</b>, main dextre, <i>mon</i>, keyennerekk8i;
+<i>ton</i>, cheyenerekk8i;
+<i>son</i>, hayennerekk8i.</p>
+
+<p><b>Diable</b>, nechchonronon.</p>
+
+<p><b>Diamant</b>, ganenhya nôron.</p>
+
+<p><b>Diarée</b>, dehiagotiatongotta.</p>
+
+<p><b>Dieu</b>, garonhiague, onh8ennagueratti;
+<i>je prie Dieu</i>, gaterennayenha.</p>
+
+<p><b>Diffamer</b>, v. <i>deshonorer</i>.</p>
+
+<p><b>Differemment</b>, hoyadzik.</p>
+
+<p><b>Different</b>, <i>cela est different</i>, tigâté.</p>
+
+<p><b>Difference</b>, <i>je fais de la</i>, hiate
+degayondaa; <i>tu</i>, hiate dechayondaa;
+<i>il</i>, hiate dehayondaa.</p>
+
+<p><b>Difficile</b>, onhit; <i>cela m'est trop</i>
+<i>difficile</i>, haguenhittanik, sanhittanik,
+honhittanik; <i>difficile à dire</i>, honhit
+ayaheron.</p>
+
+<p><b>Digne</b>, <i>il est digne de commander</i>,
+hotoguentina endiokk8enha 8is; <i>je
+suis digne</i>, haktoguenti, satoguenti,
+hotoguenti.</p>
+
+<p><b>Digue</b>, deyosseraronh8a <i>vel</i> osseré.</p>
+
+<p><b>Diligent</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>il est</i>, hahniahnoré;</p>
+<p><i>je suis</i>, guehniahnore;</p>
+<p><i>tu es</i>, chehniahnore;</p>
+<p><i>je me diligente de faire</i>, guechchnore, chechchnore, hachnore;</p>
+<p><i>je me diligente de dire</i>, gad8ennachnoré, sad8ennachnoré,</p>
+<p class="i2"> had8ennachnore;</p>
+<p><i>je me diligente de marcher</i>, aguianadet, sayanadet, hoyanadet,</p>
+<p><i>vel</i> guianoré, chianoré, hayenoré.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Diminue</b>, cela diminue, <i>je diminue
+quelque chose</i>, guecht8ata, checht8ata,
+hacht8ata.</p>
+
+<p><b>Dire</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je dis</i>, gatonk, chatonk, hatonk;</p>
+<p><i>je dis à quelqu'un</i>, keyatonsek, cheyatonsek, chagoyatonsek;</p>
+<p><i>je dis</i>, guiheron, chiheron, honheron;</p>
+<p><i>je disois</i>, gatonkk8a, chatonkk8a, hatonkk8a;</p>
+<p><i>j'ai dit</i>, 8aguen, isen, ha8en;</p>
+<p><i>je dirai</i>, enguiheron, enchiheron, enhenheron;</p>
+<p><i>je dirois</i>, aguiheron, achiheron, ahenheron;</p>
+<p><i>j'aurois dit</i>, aonguenna, ahesenna, aha8enna;</p>
+<p><i>j'aurai dit</i>, enguiheronk, enchideronk, enhenheronk.</p>
+<p><i>On dit</i>, hiondonk;</p>
+<p><i>je te dis</i>, gonyatonsek;</p>
+<p><i>tu me dis</i>, chkatonsek;</p>
+<p><i>je luy dis</i>, heyatonsek;</p>
+<p><i>il me dit</i>, hagatonsek;</p>
+<p><i>tu lui dis</i>, hechatonsek;</p>
+<p><i>il te dit</i>, hyatonsek;</p>
+<p><i>il lui dit</i>, hotonsek;</p>
+<p><i>je t'ai dit</i>, gonyatonsehi;</p>
+<p><i>tu m'as dit</i>, chkatonsehi;</p>
+<p><i>je lui ai dit</i>, heyatonsehi;</p>
+<p><i>il m'a dit</i>, hagatonsehi;</p>
+<p><i>tu lui as du</i>, hechatonsehi;</p>
+<p><i>il t'a dit</i>, hiatonsehi;</p>
+<p><i>il lui a dit</i>, ahotonsehi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Discontinue</b>, <i>je</i>, saguennirhen,
+sachennirhen, sahennirhen.</p>
+
+
+<p><b>Discorde</b>. <i>La discorde est entre
+eux</i>, hotiri hôte, <i>vel</i> dehonaderih8ah8enné.</p>
+
+<p><b>Discours</b>, gari8a.</p>
+
+<p><b>Discret</b>, hori8anoronk.</p>
+
+<p><b>Discourir</b> <i>en public</i>, hagatetaha;
+<i>tu</i>, sataa; <i>il</i>, hotaa, kahacheragonh8a;
+<i>discourir</i>, haguetaron; <i>tu</i>, sataron; <i>il</i>,
+hotaron.</p>
+
+<p><b>Disculpe</b>, <i>je me</i>, s8agri8ag8adag8en,
+hagri8ahechtihna.</p>
+
+<p><b>Disert</b>, <i>eloquent</i>, harih8ayenk.</p>
+
+<p><b>Disette</b>, <i>je suis en</i>, haguiech8as;
+<i>tu</i>, sayèh8as; <i>il</i>, hoye8as.</p>
+
+<p><b>Diseur</b>, <i>harangueur</i>, ha8ennotatiésonk.</p>
+
+<p><b>Disparu</b>, <i>cela a</i>, g8aton sah8atton;
+<i>je disparois</i>, tonsagadiadatton,
+donsachadiadatton, <i>vel</i> donsagatton,
+donsachatton; <i>il</i>, donsachatton.</p>
+
+<p><b>Dispersé</b>, <i>on les a</i>, dehonhanareniati;
+<i>je disperse</i>, dekeyareniata,
+decheyareniata, dechagoyareniata.</p>
+
+<p><b>Dispos</b>, voyez <i>agile</i>, hoyadadet.</p>
+
+<p><b>Dispose</b>, <i>je me, à etc</i>, gasseroniaha,
+chasseroniaha, hasseroniaha.</p>
+
+<p><b>Dispute</b>, degadatchach, dechadatchach,
+dehadatchach.</p>
+
+<p><b>Dissemblable</b>, hia deskiatierin.</p>
+
+<p><b>Dissimule</b>, harih8asetta; <i>je dissimule</i>,
+grih8asetta, cheri8asetta, harih8asetta.</p>
+
+<p><b>Dissipe</b>, <i>je</i>, gnagorach, chnagorach,
+hanagorach.</p>
+
+<p><b>Dissous</b>, <i>je</i>, gassonderag8ach,
+chassonderag8ach, hassonderag8ach.</p>
+
+<p><b>Dissolu</b>, hôtassonderag8en.</p>
+
+<p><b>Dissuade</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, dekenigonratenionch;</p>
+<p><i>tu</i>, dechenigonratenionch;</p>
+<p><i>il</i>, dechagonigonra etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Distance</b>, tcha na deguiatere; <i>il
+y a 20 pas de distance</i>, deyeyanassen
+tcha na deguiatere.</p>
+
+<p><b>Distinctement</b>, <i>cela paroist distinctement</i>, heyoyendet,
+hehiohiendat;
+<i>je parle distincte etc</i>, tchôtah8ente tcha haguetaa.</p>
+
+<p><b>Distinguer</b>, <i>je distingue quelq
+chose</i>, hekeyendes, hechiendes, hehayendes.</p>
+
+<p><b>Distrais</b>, <i>je distrais quelqu'un</i>,
+kenigonra8enriaha, chenigonrah8enriaha,
+chagonigonrah8enriaha.</p>
+
+<p><b>Distribue</b>, <i>je</i>, gatenras, chatenras,
+hatenras.</p>
+
+<p><b>Dit</b>. <i>Cela est dit</i>, honen ga8en.</p>
+
+<p><b>Diversement</b>, <i>on en parle diversement</i>,
+hoya na dehiontonhronk.</p>
+
+<p><b>Divertis</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kenigonroriaha;</p>
+<p><i>tu</i>, chenigonroriaha;</p>
+<p><i>il</i>, chagonigonroriaha.</p>
+<p><i>Je me divertis</i>, gadatnigonroriaha;</p>
+<p><i>tu</i>, chadatnigonroriaha;</p>
+<p><i>il</i>, hadatnigonroriaha.</p>
+<p><i>Cela est divertissans</i>, honigonroriat, <i>vel</i> a on8es 8at.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Divin</b>, hotoguenti.</p>
+
+<p><b>Divisé</b>, degakachion; <i>je divise</i>,
+dekekachionch, dechekachionch, dehakachionch;
+<i>les sentiments sont divisés</i>,
+dehotinigonrakachion.</p>
+
+<p><b>Divulgué</b>, kanhoanatti; <i>je divulgue
+une affaire</i>, krihôanatta, chrihôanatta,
+harihoanatta.</p>
+
+<p><b>Dix</b>, 8assen, <i>dixieme. De dix en
+dix</i>, 8assen chon; <i>dix sept</i>, 8assen
+tchiatak kahré; <i>dix huit</i>, 8assen tegueron
+kahré; <i>dix neuf</i>, 8assen 8aderon
+kahré; <i>dix mille</i>, 8assen ni8enniaé
+serassen; <i>dix fois</i>, 8assen nion;
+<i>dix jours</i>, 8assen ni8entagué; <i>dix mois</i>,
+8assen ni8enni; <i>dix ans</i>, 8assen nikaguenhagué.</p>
+
+<p><b>Docille</b>, <i>je suis</i>, 8aguennigonrio,
+chennigonrio, hennigonrio.</p>
+
+<p><b>Docte</b>, <i>je suis</i>, hagnigonr8anen.</p>
+
+<p><b>Dodu</b>, <i>je suis</i>, hagassen, sassen,
+hôssen.</p>
+
+<p><b>Doigt</b>, <i>le</i>, hônia.</p>
+
+<p><b>Dolent</b>, v. <i>triste</i>.</p>
+
+<p><b>Dompté</b>, honhayataguenhiati;
+<i>je dompte</i>, keyataguenhiata, cheyataguenhiate;
+<i>il</i>, chagoyataguen.</p>
+
+<p><b>Donné</b>, kotah8i;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je donne</i>, keyah8é, cheyah8é, chagoyah8é;</p>
+<p><i>je donnois</i>, keyah8ék8a;</p>
+<p><i>j'ai donné</i>, keyah8i;</p>
+<p><i>j'avois donné</i>, keyah8ihna;</p>
+<p><i>je donnerai</i>, enkehion;</p>
+<p><i>je donnerois</i>, akehiah8é;</p>
+<p><i>j'aurois donné</i>, akehia8ihna;</p>
+<p><i>j'aurai donné</i>, akehia8ik;</p>
+<p><i>Imperatif, donne moi</i>, dassa <i>vel</i> dagon;</p>
+<p><i>je te donne</i>, gonhion, <i>vel</i> gonhiah8e;</p>
+<p><i>tu me donne</i>, chkon <i>vel</i> chkiah8e;</p>
+<p><i>je lui donne</i>, heyon, <i>vel</i> heyah8e;</p>
+<p><i>il me donne</i>, hagon, <i>vel</i> hagah8e;</p>
+<p><i>tu lui donne</i>, heson, <i>vel</i> hesah8e;</p>
+<p><i>il te donne</i>, hion, <i>vel</i> hyah8e;</p>
+<p><i>il lui donne</i>, hohion, <i>vel</i> hohiah8e.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Dont</b>, nânê. Ex. <i>C'est la le couteau
+dont je me sers</i>, nânê gata assaa.</p>
+
+<p><b>Doré</b>, kah8istoserah8i; <i>je dore</i>,
+k8istocherach, ch8ichtocherach, ha8istoserach.</p>
+
+<p><b>Dormeur</b>, hareserintagachta. <i>Cela
+endor</i>, kodachta, <i>vel</i> koreserintaatta.</p>
+
+<p><b>Dormir</b>, <i>je dors</i>, 8aguihtah8i, saentah8i,
+hotah8i.</p>
+
+<p><b>Dos</b>, <i>mon</i>, kechonné, chechonné,
+hachonné; <i>nous sommes dos à dos</i>, dediadech8enna
+neguen; <i>vous êtes</i>, dezgia
+etc; <i>ils</i>, dehiach8en etc.</p>
+
+<p><b>Double</b>, degannanêta.</p>
+
+<p><b>Doubler</b>, <i>je double quelq. chose</i>,
+deknanetta, dechnanettta, dehananetta.</p>
+
+<p><b>Doublure</b>, dehiennanetakk8a.</p>
+
+<p><b>Doucement</b>, chkenonha; <i>je vas
+doucement</i>, skenonhahigué, hiches,
+hires; <i>je parle doucement</i> (<i>bas</i>), gad8ennacht8ata,
+chad8ennacht8ata, had8ennacht8ata.</p>
+
+<p><b>Douleur</b>, <i>j'ai douleur</i>, hagronhiaguens,
+saronhiaguens, hôronhiaguens.</p>
+
+<p><b>Douter</b>, <i>je doute de quelque chose</i>,
+gadennoyenta, chadennoyenta, hadennoyensa.</p>
+
+<p><b>Doute</b>. <i>Cela est en doute</i>, hason
+horih8iô têguen; <i>sans doute</i>, ononché
+ôtôguenhi.</p>
+
+<p><b>Doux</b>, <i>qui n'est pas salé</i>, hiate
+hotchiketâa; <i>j'ai l'esprit doux</i>, hakni
+gonrio, sanigonriô.</p>
+
+<p><b>Douze</b>, tegni kahré; <i>douze fois</i>,
+tegni chon kahratie.</p>
+
+<p><b>Dragon</b>, kahacherondietta.</p>
+
+<p><b>Drap rouge</b>, houchterich; <i>drap
+bleu</i>, ti8serenatek.</p>
+
+<p><b>Drapeau</b>, onteniendenchta kagahenha.</p>
+
+<p><b>Dressé</b>, kag8atong8en;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je dresse quelque chose</i>, kk8atong8ach, chk8atong8ach,</p>
+<p>hakk8atong8ach;</p>
+<p><i>je me dresse</i>, gadiatag8arichchionch;</p>
+<p><i>tu te</i>, chadiatag8arichchionch;</p>
+<p><i>il se</i>, hadiatag8a etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Droit</b>, <i>tout droit</i>, deyotoguenti; <i>je
+suis droit</i>, hagniatag8arichchion, sayata
+etc, hoyata etc; <i>adroit, habille</i>,
+gueyenniô, cheyennio, hayennio.</p>
+
+<p><b>Duquel</b>, chon.</p>
+
+<p><b>Durant</b>, <i>que tu es la</i>, hotiesahi
+(<i>pendant</i>) g8atochideron.</p>
+
+<p><b>Dur</b>, hohniri. <i>Etre dur au mal</i>,
+haguiatagaste, sayatagaste, hoyatagaste.</p>
+
+<p><b>Durcir</b>, <i>je fais</i>, knirta, chnirta,
+hanirta. <i>Cela durcit</i>, ôhohniké.</p>
+
+<p><b>Dure</b>, <i>cela dure longtemps</i>, kagasté.</p>
+
+<p><b>Durillon</b>, kôsahetata.</p>
+
+<p><b>Duuet</b>, hohnag8a.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>E.</h2>
+
+
+<p><b>Eau</b>, hohnega.</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>Eau benite</i>, hohnegatoguenti;</p>
+<p><i>eau froid</i>, hohnegano;</p>
+<p><i>eau chaude</i>, hohnegatarihen;</p>
+<p><i>eau claire</i>, hiate hônonhio;</p>
+<p><i>eau trouble</i>, hohnèken;</p>
+<p><i>eau forte</i>, hohnegadet;</p>
+<p><i>eau de vie</i>, 8tchkarat, <i>vel</i> hohnegadzi8aguen;</p>
+<p><i>les eaux sont basses</i>, osté;</p>
+<p><i>je suis tout en eau</i>, deh8aktonk8ahas;</p>
+<p><i>tu</i>, desadonk8ahas; <i>il</i>, dehodonk8ahas;</p>
+<p><i>j'etois en eau</i>, de8aktonk8aask8a;</p>
+<p><i>j'ai été en eau</i>, de8aktonk8aahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ebauché</b>, gossah8en; <i>j'ebauche</i>,
+gassah8ach, chassah8ach, hassah8ach.</p>
+
+<p><b>Ebloui</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, de8agatkonchkeri;</p>
+<p><i>tu</i>, desatkonchkeri;</p>
+<p><i>il</i>, dehatkonchkeri;</p>
+<p><i>cela éblouit</i>, de8akkahrieh.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Eborgne, j'</b>, voy. <i>borgne</i>.</p>
+
+<p><b>Eboule</b>, <i>la terre</i>, onton8entgia
+nendachia.</p>
+
+<p><b>Ebranché</b>, karingaroskaron;
+<i>j'ebranche</i>, keringariakch, cheringariakch,
+haringariakch.</p>
+
+<p><b>Ebranlé</b>, kaondakti; <i>j'ebranle</i>,
+gondatha, chondatha, hondatha.</p>
+
+<p><b>Ebreché</b>, diotiokta; <i>j'ebreche</i>,
+dekioktonch, dechioktonch, dehioktonch.</p>
+
+<p><b>Ecaille</b>, karichta.</p>
+
+<p><b>Ecaillé</b>, kenstenti; <i>j'écaille</i>, krichtentha,
+chrichtenta, harichtentha.</p>
+
+<p><b>Ecarlatte</b>, dgi8taguigôna.</p>
+
+<p><b>Ecart</b>, <i>à</i>, heren hag8ati; <i>mettre à
+l'écart</i>, heren heguienha, hechienha,
+hehayenha.</p>
+
+<p><b>Ecarté</b>, <i>egaré</i>, godiadaton; <i>je
+m'écarte du chemin</i>, onga ha hatton,
+hesahahatton, ohohatton; <i>j'écarte
+quelqu'un</i>, keyadattonta, chayadattonte.</p>
+
+<p><b>Echalotte</b>, v. <i>ognon</i>.</p>
+
+<p><b>Echancré</b>, kag8edâron.</p>
+
+<p><b>Echapé</b>, shôniaguenhi;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je m'echappe</i>, sagueniaguenha, saseniaguenha;</p>
+<p><i>il</i>, sahoniaguenha;</p>
+<p><i>je fais échaper</i>, skeniaguentha, tcheniaguentha, tchagonia etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Echaudé</b>, koskondahi;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'echaude quelqu'un</i>, keskont8ach, chechkont8ach, hachkont8ach;</p>
+<p><i>je m'échaude</i>, gadadeskont8ach, chadadeskont8ach;</p>
+<p><i>il</i>, hadadeskon etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Echaufer.</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>J'echaufe quelq. chose</i>, gatarihata, chatarihata, hatarihata;</p>
+<p><i>je m'échaufe</i>, gadiatarihata, chadiatarihata, hadiatarihata;</p>
+<p><i>je suis échaufé</i>, deh8aktonk8ahas, desadonk8ahas, dehodonk8ahas.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Echelle</b>, hêratinchta.</p>
+
+<p><b>Echine</b>, ôronk8êna.</p>
+
+<p><b>Echo</b>, ehioh8ennahechti.</p>
+
+<p><b>Echoue</b> <i>en canot</i>, kehonh8arahi;
+<i>j'échoue</i>, konh8aranha, chonh8aranha,
+ohonh8aranha.</p>
+
+<p><b>Eclair</b>, deyonnirh8anonk.</p>
+
+<p><b>Eclairci</b>, <i>poli</i>, tchiostatek;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'éclaircis</i>, deguechtatetha, dechechtatetha, dehachtatetha;</p>
+<p><i>j'éclaircis ce qui étoit troublé</i>, skenonhayent8atta;</p>
+<p><i>tu</i>, sehenonhayent8atta;</p>
+<p><i>il</i>, shanon etc;</p>
+<p><i>cela s'est éclairci</i>, dgiononhayendahi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Eclairer</b>, <i>j'eclaire</i>, deguerhatetha,
+decherhatetha, deharhatetha.</p>
+
+<p><b>Eclat</b>, <i>eclatant</i>, teyostatiatek.</p>
+
+<p><b>Eclat</b> <i>de tonnerre</i>, gah8ennotatiésonk.</p>
+
+<p><b>Eclater</b>, <i>j'eclate de rire</i>, ag8ennachten
+haguiondiaha.</p>
+
+<p><b>Eclipse</b>, ong8aterakk8atton.</p>
+
+<p><b>Econduit</b>, <i>refusé</i>, ohonhaterayadakk8en;
+<i>je conduis</i>, keyaderayadakk8as,
+cheyaterayadakk8as, chagoya
+etc.</p>
+
+<p><b>Eclos</b>, deyonninhonchiagui; <i>je
+fais éclore</i>, deguenninhonchiak, dechennin
+etc, dehennin etc.</p>
+
+<p><b>Eclûse</b>, deyosera ronh8a, <i>vel</i> hosseré;
+<i>je brise une ecluse</i>, dekronh8ag8ach
+hossere.</p>
+
+<p><b>Ecorce</b>, gachonta; <i>la grosse, la
+premierre écorce</i>, oh8adgichta; <i>je leve
+des écorces</i>, knehronch, chnehronch;
+<i>il</i>, hanehronch; <i>l'ecorce de bouleau</i>,
+kanadgiekk8a.</p>
+
+<p><b>Ecorche</b>, kahienseron; <i>j'écorche</i>,
+guienseronch, chienseronch. hayenseronch.</p>
+
+<p><b>Ecorné</b>, hôtenagariagui; <i>j'écorne</i>,
+knagariach, chnagariach, hanagariach.
+<i>Cornes tombées</i>, diotenna garenti.</p>
+
+<p><b>Ecoulé</b>, osté vel hotnegongotti;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ecoule</i>, gastetha, chachtetha, hachtetha;</p>
+<p><i>je coule</i>, gatonde, chatonde, hatondé.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Ecrasé</b>, degaritti; <i>j'ecrase</i>, dekritta,
+dehritta, deharitta.</p>
+
+<p><b>Ecrit</b>, kahiatonk; <i>j'écris</i>, kiatonnion,
+chiatonnion, hayatonnion.</p>
+
+<p><b>Ecueil</b>, heskôtta.</p>
+
+<p><b>Ecume</b>, oh8ensta; <i>j'ote l'écume</i>,
+k8enstog8ach, ch8enstog8ach, had8ensto;
+<i>je jette l'écume par la bouche</i>, akk8enstota,
+sah8enstota, hah8enstota.</p>
+
+<p><b>Edenté</b>, gotennodgiogaron; <i>j'edente</i>,
+kenotgiogaaonoh, chenotgiogaronch,
+hanotgiô.</p>
+
+<p><b>Effacé</b>, g8eteraguéh8en; <i>j'efface</i>,
+kraguéh8ach, chragueh8ach, haraguéh8ach.</p>
+
+<p><b>Effarouché</b>, onhateronk8ani;
+<i>j'effarouche</i>, gateronk8anik, chateronk8anik,
+hateronk8 &amp;.</p>
+
+<p><b>Effleuré</b>, degaguendiagui; <i>j'effleure</i>,
+dekkendiakonk.</p>
+
+<p><b>Effondré</b>, <i>j'effondre</i>, guionratakk8ach,
+chionratakk8ach, hoyonra etc.</p>
+
+<p><b>Effort</b>, <i>j'ai prit un</i>, haguiatanihé,
+sayatanihé, hoyatanihé; <i>j'ai fait mes
+efforts</i>, deguechkenheya, dechechkenheya,
+dehach; <i>la glace a fait son effort</i>,
+onen deyot8ichiah8é.</p>
+
+<p><b>Effrayé</b>, hoterons; <i>effrayant</i>, deyodenonhianitti;
+<i>j'effraye</i>, keyatteronta,
+cheyatteronta, chagoyatteronta.</p>
+
+<p><b>Effronté</b>, hôterochkon.</p>
+
+<p><b>Effroyable</b>, kahetkengôna.</p>
+
+<p><b>Egaux</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>nous sommes egaux d'age</i>, sadedionguiadoti;</p>
+<p><i>nous sommes égaux de hauteur</i>, sadedinenhies;</p>
+<p><i>nous sommes egaux en vitesse</i>, sadedianôré;</p>
+<p><i>nous sommes egaux en force</i>, sadedih8ichcheré;</p>
+<p><i>vous êtes egaux</i>, sadesna;</p>
+<p><i>ils sont egaux</i>, sadehennas.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Egaré</b>, godiadatton; <i>je m'egare</i>,
+gadiadatton, chadiadatton, hodiadatton;
+<i>j'egare quelq. chose</i>, hagattonik,
+sattonik, hotonik.</p>
+
+<p><b>Eglise</b>, ganonchia toguenti.</p>
+
+<p><b>Egorgé</b>, onhaniariagui; <i>j'egorge</i>,
+guenniariach, cheuniariach, hanniariach.</p>
+
+<p><b>Egout</b>, tcha heganeguit kentakk8a.</p>
+
+<p><b>Egouter</b>, <i>cela s'egoute</i>, skanègnitkenta.</p>
+
+<p><b>Egratigner</b>, <i>j'egratigne</i>, dekek8etaronch,
+dechek8etaronch, dechagok8etaronch.</p>
+
+<p><b>Egrenné</b>, kaoguenhion; <i>j'egrenne</i>,
+koguenhiach, choguenhiach, hoguenhiach.</p>
+
+<p><b>Eguille</b>, deh8ateronh8arongotta.</p>
+
+<p><b>Eguillon</b>, gonhagatakk8a; <i>j'eguillonne</i>,
+keyagatta, cheyagatta, chagoyagatta,</p>
+
+<p><b>Eguisé</b>, kâhiôtiôn; <i>j'eguise</i>, kiotionk,
+chiotionk, hahiotionk.</p>
+
+<p><b>Elan</b>, ou <i>orignal</i>, tchi8garagak.</p>
+
+<p><b>Elancé</b>, <i>je m'elance</i>, deguennatk8ak8a,
+dechennask8akk8a, dehennask8ak8a.</p>
+
+<p><b>Elargi</b>, skagohanatti; <i>j'elargis</i>,
+dektag8enta, dechtag8enta, dehatag8enta.</p>
+
+<p><b>Elever</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'eleve en l'air</i>, kegnetchk8ach, cheguetchk8ach;</p>
+<p><i>il</i>, haguet etc;</p>
+<p><i>j'elève, je nourris</i>, kehiodiakch, cheyodiakch, chagahodiakch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Elire</b>, voy. <i>choisir</i>.</p>
+
+<p><b>Elle</b>, aônha; <i>elles</i>, ônonha.</p>
+
+<p><b>Eloigné</b>, hinon, hêgâyen;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'eloigne</i>, hinon heguienha, hinon hêchienha, heyayenha;</p>
+<p><i>je m'eloigne</i>, hinon 8aguetta, hinon 8achetta, hinon 8ahretta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Eloquent</b>, hôrasek tcha hôtaa.</p>
+
+<p><b>Embalé</b>, gastotcheronni; <i>j'embale</i>,
+guistotcheronniaha, chistotcheronniaha,
+hastotcheronniaha.</p>
+
+<p><b>Embarque</b>, ondahah8i;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'embarque quelq. chose</i>, kedaak, chedaak, hêdaak;</p>
+<p><i>je m'embarque</i>, 8agadidaak, 8achadidaak, 8ahadidaak;</p>
+<p><i>j'embarque quelqu'un, je donne passage</i>, keyadidaak, cheyadidaak,</p>
+<p>chagoyadidaak.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Embaras</b> <i>dans une riviere</i>, gask8haro.</p>
+
+<p><b>Embarassé</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, haguenhittanik, sanhittanik;</p>
+<p><i>il</i>, honhittanik;</p>
+<p><i>j'embarasse quelqu'un</i>, kenhittanik, chenhittanik, chagonhittanik;</p>
+<p><i>je m'embarasse</i>, gadadenhittanik, chataten etc, hatatenhittanik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Embassade</b>, <i>je vas en</i>, 8agnadionhré,
+snadionhré, hanadionhre.</p>
+
+<p><b>Embeli</b>, h8ihiochti; <i>j'embelis</i>,
+k8ihiochta, ch8ihiochta, hah8ihiochta.</p>
+
+<p><b>Embouchure</b> <i>d'une rivière</i>, hocharonda.</p>
+
+<p><b>Embourbé</b>, hodarari; <i>je m'embourbe</i>,
+guidararanha, saindararanha,
+hodararanha.</p>
+
+<p><b>Embrasser</b>, <i>j'embrasse quelqu'un</i>,
+keyatchog8aronnionk, chegatchog8a;
+<i>il</i>, chogoyatchog8a.</p>
+
+<p><b>Embrâsé</b>, hotgiéhendahi; <i>j'embrase,</i>
+guetgienhohanatta, chedgienhohanatta,
+hatgien etc.</p>
+
+<p><b>Embuscade</b>, deganenrâyen;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>jedecouvre l'embuscade</i>, kegakkennionch, deganenrahien;</p>
+<p><i>je tombe dans l'embuscade</i>, 8aguientenha tcha deganenrahien;</p>
+<p><i>je m'embusque</i>, degnenhrayenha, dechnenhrayenha, dehanenrayen</p>
+<p>etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Embroché</b>, dehagoh8echti;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'embroche</i>, degahah8echta, dechahah8echte, dehahah8echta.</p>
+<p><i>J'embroche</i>, koharha;</p>
+<p><i>je me desembroche</i>, gatatiadohahag8ach;</p>
+<p><i>je m'embroche</i>, gatatiadôhas.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Emerillon</b>, taritari.</p>
+
+<p><b>Emeû</b>, dehoyadissonk.</p>
+
+<p><b>Emié</b>, degaritti; <i>j'emie</i>, dekritta,
+dechritta, deharitta.</p>
+
+<p><b>Emmaillote, j',</b> kerahoncheronniaha,
+cherahon etc, chagorahon.</p>
+
+<p><b>Emmancher</b>, <i>j'emmanche une
+hache</i>, koharha, choharha, roharha.</p>
+
+<p><b>Emmener</b>, <i>j'emmene quelqu'un</i>,
+keyatenhah8a, cheyatenhah8a, chagoyatenhah8a.</p>
+
+<p><b>Emondé</b>, karenh8skaron, <i>j'emonde</i>,
+krinh8skaronch, chrinh8s etc,
+harinh8skaronch.</p>
+
+<p><b>Emoussé</b>, deyiotiokta; <i>j'emousse</i>,
+dekiokta, dechiokta, deheyokta.</p>
+
+<p><b>Emouvoir</b>, koriaheronk, choriaheronk,
+ahoriaheronk.</p>
+
+<p><b>Empan</b>, dgioron karata.</p>
+
+<p><b>Emparer</b>, <i>je m'empare</i>, gadad8enniochta,
+chadad8enniochta, hadad8enniochta.</p>
+
+<p><b>Empescher</b>, keyarichta, cheyarichta,
+chagoyarichta; <i>j'empesche qu'il
+ne sorte</i>, heyarichtahiate hayaguens.</p>
+
+<p><b>Emplatre</b>, ondadiensaronk8a.</p>
+
+<p><b>Empli</b>, degahron; <i>j'emplis</i>, dekronch,
+dechronch, deharonch.</p>
+
+<p><b>Employé</b>, <i>c'est bien employé</i>, hadaya
+nerenha; <i>j'employe quelque chose,
+je me sers de</i>, guechta, chechta, hachta.</p>
+
+<p><b>Empoigne, j',</b> guiena, chiena,
+hayèna.</p>
+
+<p><b>Empoisonné</b>, honhanachinranont8i;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'empoisonne</i>, kenachinranont8ach, chenachenranon etc, chagonachinra;</p>
+<p><i>je m'empoisonne</i>, gadatnachinranont8ach, etc;</p>
+<p><i>je empoisonnois</i>, kenachinranontsachk8a;</p>
+<p><i>j'ai empoisonné</i>, kenachinranont8i;</p>
+<p><i>j'avois empoisonné</i>, kenachinranont8ihna;</p>
+<p><i>j'empoisonnerai</i>, enkenachinranont8ach;</p>
+<p><i>j'aurois empoisonné</i>, akenachinra, nont8ik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Emporte, j'</b>, sakkah8a, schah8a,
+shahah8a.</p>
+
+<p><b>Empoule</b>, <i>j'ai une empoule</i>, haguenniogui;
+si c'est à la main, <i>j'ai
+une empoule au pied</i>, hagachitogui.</p>
+
+<p><b>Empresser</b>, <i>je m'empresse</i>, degadat
+non h8ariatanik.</p>
+
+<p><b>Emprisonner</b>, <i>j'emprisonne</i>,
+kenhotonk, chenhotonk, chagonhôtonk.</p>
+
+<p><b>Emprunte, j'</b>, aguenihen, senihen,
+hônihen.</p>
+
+<p><b>Empuantis, g'</b>, guesennahetkenta,
+chesennahetkenta, hasen etc.</p>
+
+<p><b>En</b>, ne s'exprime point lorsqu'il
+sert à marquer l'espace de temps. <i>En</i>
+joint au participe françois comme <i>en
+lisant</i>, se dit, <i>lorsque je lisois. En</i> mis
+à la place d'un relatif s'exprime par
+na. Ex: <i>vous en êtes le maitre</i>, is na
+ch8ennio.</p>
+
+<p><b>En</b>, <i>dedans</i>, hagnonh8a.</p>
+
+<p>(<b>En deça</b>, garhog8a.)</p>
+
+<p><b>Enchaisné</b>, degah8ichtotahah8i;
+<i>j'enchaisne</i>, dekeh8ichtotahach, decheh8ich
+etc, dechagoh8ich etc.</p>
+
+<p><b>Enclos</b>, de8attenraton.</p>
+
+<p><b>Enclos, j'</b>, degatenratonk, dechatenratong,
+dehatenratonk.</p>
+
+<p><b>Enclume</b>, heh8ichta hechta.</p>
+
+<p><b>Encore</b>, hôrach; (<i>pas encore</i>, ason.)</p>
+
+<p><b>Encourager</b>, voyez courage.</p>
+
+<p><b>Encre</b> à écrire, heyatonkk8a-hoss8enda.</p>
+
+<p><b>Encre</b> <i>de navire</i>, voy. <i>ancre</i>.</p>
+
+<p><b>Endepté</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, onkkarotonni;</p>
+<p><i>tu es</i>, hesakarotonni;</p>
+<p><i>il est</i>, onhakarotonni.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Endormi</b>, hotah8i; <i>je m'endors</i>,
+haguitakch, saintakch, hotakch, <i>vel</i>
+hagreserintahach.</p>
+
+<p><b>Endouille</b>, degayenraritti.</p>
+
+<p><b>Endroit</b>, lieu; <i>endroit d'unne etoff</i>,
+tcha-gan8sk8erondakk8i, hag8a.</p>
+
+<p><b>Endurci</b>, hôhniradi; <i>j'endurcis</i>,
+hakniradi, saniradi, hôniradi; <i>endurci
+à la fatigue</i>, hiaté hatchente.</p>
+
+<p><b>Endure, j'</b>, hagakkasté, sakkasté,
+hokkasté.</p>
+
+<p><b>Enervé</b>, hadehotaderadietti;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je m'enerve</i>, hadegadaderadietta;</p>
+<p><i>tu</i>, hadechatadera etc;</p>
+<p><i>il</i>, hadehata etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Enfant</b> <i>male naissant</i>, hôtonia;
+<i>enfant femelle</i>, kotonia; <i>enfant de deux
+jusques à 12 ans, male</i>, akchiaha;
+<i>femelle</i>, hekchaha.</p>
+
+<p><b>Enfante, j'</b>, gadektonk, chadektonk,
+hadektonk.</p>
+
+<p><b>Enfer</b>, ônêchon.</p>
+
+<p><b>Enfermé</b>, ondadenhoton; <i>j'enferme
+quelque chose</i>, kenhotonk, chenhotonk,
+hanhotonk.</p>
+
+<p><b>Enfilé</b>, <i>j'enfile</i>, kniharonk, chniharonk,
+haniharonk.</p>
+
+<p><b>Enfin</b>, oneng8a.</p>
+
+<p><b>Enflamé</b>, dayodonkkonda; <i>j'enflame</i>,
+de8aktonkonda, desadontkonda,
+dehodontkonda.</p>
+
+<p><b>Enflé</b>, hôdôh8a;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'enfle</i>, hagodiadoh8aa, sadiadoh8aa, hadiahdo8aa;</p>
+<p><i>je fais enfler</i>, gatering8atta, chatering8atta, hatering8atta.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Enfoncer</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'enfonce en marchant</i>, hagachitenhi, sachitenhi, hôchitenhi;</p>
+<p><i>j'enfonce dans la glace</i>, ongadoh8idgiak;</p>
+<p><i>j'enfonce dans la boüe</i>, 8daragonh8a, 8aguiatenha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Enfoui</b>, 8chatagonh8a 8ata; <i>j'enfouis</i>, onchatagonh8a gasetta,
+chasetta, hasetta.</p>
+
+<p><b>Enfui</b>, g8teg8en; <i>je m'enfuis</i>, gateg8ach,
+chateg8ach, hateg8ach; <i>l'eau
+s'enfuit par dessus en bouillant</i>, deh8atah8enrat.</p>
+
+<p><b>Enfumé</b>, deyoyeng8ayen; <i>j'enfume</i>,
+gatienrota, chatienrota, hatienrota.</p>
+
+<p><b>Engagé</b>, onhanhahi;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'engage</i>, kenhanha, chenhanha, chagonhanha;</p>
+<p><i>j'engage, j'excite</i>, kenigonrondahach, chenigonron etc,</p>
+<p>chagonigon, <i>vel</i> kenigonrondag8ach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Engendre, j'</b>, kenerichiakch,
+chenerichiakch, chagoneri etc.</p>
+
+<p><b>Englouti</b>, h8entgiagonh8a, choyatenhi.</p>
+
+<p><b>Engoué</b>, ahonhecti; <i>je suis engoué</i>, honguechti.</p>
+
+<p><b>Engourdi</b>, <i>je suis</i>, hagatchicten,
+satchichten; <i>il</i>, hotchichten.</p>
+
+<p><b>Engraissé</b>, ossen; <i>moi j'engraisse</i>,
+gasinchta, chasinchta, hasinchta.</p>
+
+<p><b>Engrossée</b>, onhanerichiahi; <i>j'engrosse</i>,
+kenerichiakch, v. <i>engendrer</i>.</p>
+
+<p><b>Enjambée</b>, <i>unne</i>, dgiehahata;
+<i>dix enjambée</i>, 8assen hièhahagué;
+<i>j'enjambe</i>, degatahahechta, dechatahahechta,
+dehata etc.</p>
+
+<p><b>Enjoué</b>, kononkk8ayoden.</p>
+
+<p><b>Enyvré</b>, kononh8ahaton; <i>j'enyvre</i>,
+kenonh8ahattonta, chenonh8ahattonta,
+chagononh8a etc; <i>je m'enyvre</i>,
+gadatnonhoua, hattonta, chadat
+etc, hadatnon etc.</p>
+
+<p><b>Enleve</b>, goyatakk8en; <i>j'enleve
+quelqu'un</i>, keyatakk8a, cheyatakk8a,
+chagoyatakk8a.</p>
+
+<p><b>Ennemi</b>, <i>mon</i>, haguiaderioch;
+lorsqu'il n'y a que de la haine on dit:
+dediatadech8ahens; <i>nos ennemis</i>, hag8aderioch
+deyag8atadech8ahens; <i>nos ennemis sont venus chez nous sans
+armes en temps de guerre</i>, onkinadions.</p>
+
+<p><b>Ennuier</b>, <i>je m'ennuie</i>, kk8adahas,
+chk8adahas, hakk8adas.</p>
+
+<p><b>Enragé</b> <i>de peine</i>, tihonigonkenheyon;
+<i>je fais enrager</i>, kenigonkenheyata,
+chenigonkenheyata, chago
+etc; <i>j'enrage</i>, hagueriendachon.</p>
+
+<p><b>Enrhumé</b>, <i>je suis</i>, gassakha,
+chassakha, hassakha.</p>
+
+<p><b>Enroué</b>, <i>je suis</i>, degad8enniakch,
+dechad8enniakch, dehad8enniakch.</p>
+
+<p><b>Ensanglanté</b>, kotk8ensokahah8i;
+<i>j'ensanglante</i>, ketk8ensokach,
+chetk8ensokach, hatk8en.</p>
+
+<p><b>Enseigne, j'</b>, keyenstanik, cheyenstanik,
+chagoyenstanik.</p>
+
+<p><b>Enseigne</b>, <i>drapeau</i>, onteniendenchta.</p>
+
+<p><b>Ensemble</b>, <i>pêle mele</i>, dehiondiechti;
+(tedgziarins.)</p>
+
+<p><b>Ensemencé</b>, kanaguen; <i>j'ensemence</i>,
+knakha, chnakha, hanakha.</p>
+
+<p><b>Enseveli</b>, ah8enheyendori; <i>j'ensevelis</i>,
+keyenherendoronch, cheyenheyen,
+chagoyen etc.</p>
+
+<p><b>Ensorcelé</b>, honhahennaah8i;
+<i>j'ensorcelle</i>, keyahennahach.</p>
+
+<p>(<b>Ensuite</b>, chihag8a.)</p>
+
+<p><b>Entaillé</b>, karhô; <i>j'entaille</i>, keroch,
+cheroch, haroch.</p>
+
+<p><b>Entassé</b>, toguent kaguehron;
+<i>j'entasse</i>, kkehronha, chkeronha, hakeronha,
+<i>vel</i> groteh, <i>vel</i> grorkach.</p>
+
+<p><b>Entend, j'</b>, hagatonde, chatondé,
+hôtondé, <i>vel</i> garonka, charonka, haronka.</p>
+
+<p><b>Entesté</b>, <i>je suis</i>, hagad8ennori,
+chad8ennori, hod8ennori.</p>
+
+<p><b>Entier</b>, <i>homme entier</i>, hôri8as.</p>
+
+<p><b>Entonne, j'</b>, <i>dans un baril</i>, knegondahach,
+chnegondahach, hanegondahach;
+<i>j'entonne une prierre</i>, gri8agadatch, chri8agadatch, harih8agadatch.</p>
+
+<p><b>Entortillé</b>, deyot8atassé; <i>j'entortille</i>,
+kk8adasech, chk8adasech,
+hak8adasech.</p>
+
+<p><b>Entour</b>, <i>à l'entour</i>, aktatiéha.</p>
+
+<p><b>Entoure</b>, detonh8at8atassé; <i>j'entoure</i>,
+detk8atassech, detchk8atassech,
+dethak8ata etc.</p>
+
+<p><b>Entraider</b>, <i>nous nous entraidons</i>,
+deyag8atatiônah8asek.</p>
+
+<p><b>Entraimons</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>nous nous</i>, deyag8atadenon8a;</p>
+<p><i>vous vous entraimés</i>, des8atadenon8es;</p>
+<p><i>ils s'entraiment</i>, dehotitadenon8es.</p>
+<p>Voyez au supplement la remarque sur ces mots.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Entraine, j'</b>, <i>quelqu'un</i>, keyadisseré,
+cheyadisseré, chagoyadisseré;
+<i>j'ai entrainé</i>, keyadissereti.</p>
+
+<p><b>Entre deux</b>, dehioguen.</p>
+
+<p><b>Entre nous</b>, ded8ayatoguen;
+<i>entre vous</i>, des8ayatoguen; <i>entre eux</i>,
+dehatiniatoguen.</p>
+
+<p><b>Entre</b>, <i>parmi</i>, achenonk.</p>
+
+<p><b>Entre</b>, éhéyondakk8a; <i>j'entre</i>,
+heguionk, hechionk, hehahionk.</p>
+
+<p><b>Entrepoussons</b>, <i>nous nous</i>, dehag8adatrech.</p>
+
+<p><b>Entreprenant</b>, <i>je suis</i>, hiachtenn8ahauten
+te hagnoronsck.</p>
+
+<p><b>Entrevoir</b>, on tourne, <i>voir un
+peu, j'entrevois</i>, degakarongotta, dechatkarongotta,
+dehatka etc.</p>
+
+<p><b>Entrouvert</b>, onhahaguianondé.</p>
+
+<p><b>Enveloppe</b>, kah8enonni; <i>j'enveloppe</i>,
+k8enononniaha, ch8enonniaha,
+hah8enon, <i>vel</i> kerhoroch, cherhoroch,
+harhoroch; <i>j'enveloppe l'ennemi</i>,
+8atkeh8a heg8a, 8atcheh8a heg8a, 8atchegoh8aheg8a.</p>
+
+<p><b>Envenimé</b>, h8tkenserata.</p>
+
+<p><b>Envers</b> <i>d'une étofe</i>, heren hag8ati.</p>
+
+<p><b>Envie</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ai envie de</i>, garaganhek, charaganhek, haraganhek;</p>
+<p><i>j'ai envie de manger</i>, gnonhach, chnonhach, hanonhach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Envie</b>, <i>je porte envie</i>, kenossaha,
+chenossaha, chagonossaha.</p>
+
+<p><b>Environ</b> <i>ce temps a</i>, toké ha.</p>
+
+<p><b>Environne, j'</b>, degatat8assech.</p>
+
+<p><b>Envisager</b> <i>une chose</i>, deguiatoretta,
+dechiato, dehayato.</p>
+
+<p><b>Envolé</b>, dedgioden; <i>il s'est envolé</i>,
+desoden; <i>je m'envole</i>, donsakten,
+donsachten, donsahaten. (<i>v.</i> deshôden.)</p>
+
+<p><b>Envoyer</b>, <i>j'envoye quelqu'un</i>, kenhas,
+chenhas, chagonhas.</p>
+
+<p><b>Epais</b>, gatens; <i>cela epaissit</i>, 8agatensé.</p>
+
+<p><b>Epanouir</b>, <i>la fleur s'epanouit</i>,
+8tgidgiahahagui.</p>
+
+<p><b>Epargne, j'</b>, gadenonhianitta,
+chadenonhia etc, hadenonhia etc;
+<i>j'epargne le vaincu</i>, dekeyatanonhianich,
+decheyata, dechagohiata.</p>
+
+<p><b>Epars</b>, <i>dispersé</i>, dehiorennion.</p>
+
+<p><b>Epaule</b>, onia honskaa.</p>
+
+<p><b>Epée</b>, gachêg8a.</p>
+
+<p><b>Eprevier</b>, garahgonha gôna.</p>
+
+<p><b>Epi</b>, <i>un</i>, ononk8eya.</p>
+
+<p><b>Epie, j'</b>, dassetigué dekekahra,
+dechekahra, dechagokahra.</p>
+
+<p><b>Epine</b>, ohikta, <i>vel</i> oyonh8aa.</p>
+
+<p><b>Epie, j'</b>, kegahenhionk, chegahenhionk,
+chagogahen.</p>
+
+<p><b>Epinette, l'</b>, (ossohradet; <i>l'epinette
+rouge</i>, ganerattens.)</p>
+
+<p><b>Epingle</b>, onteronh8arotakk8a.</p>
+
+<p><b>Eplucher</b>, <i>je m'epluche</i>, gatratinta,
+chatratinta, hatratinta.</p>
+
+<p><b>Epointé</b>, hotionh8ariagui; <i>j'epointe</i>,
+kionh8ariakch, chionh8ariakch,
+hayon etc.</p>
+
+<p><b>Eponge</b>, henegog8atta; <i>j'eponge</i>,
+knegog8ach, ohnegog8ach, hanegog8ach.</p>
+
+<p><b>Epoux, epouse</b>, rhona, <i>vel</i> kenakk8i, <i>mon epouse;
+j'epouse</i>, haguenniakch,
+sanniakch, honniakch.</p>
+
+<p><b>Epouvantable</b>, sattag8at.</p>
+
+<p><b>Epouvante, j'</b>, keyaterong8anik,
+cheyaterong8a etc; chagoyate etc; <i>je
+fais la nouvelle plus epouvantable quelle
+n'est</i>, grih8attag8atta.</p>
+
+<p><b>Eprouve, j'</b>, gatenientenha, chatenhientenha,
+hatenientenha.</p>
+
+<p><b>Epuise</b>, <i>je suis epuisé de biens</i>, hadeh8agueradietti;
+<i>je m'epuise</i>, degatateradietta,
+dechatatera, dehata etc.</p>
+
+<p><b>Equiper</b>, <i>je m'equipe</i>, gasseronniaha,
+chasseronniaha, hasseronniaha.</p>
+
+<p><b>Equivoque</b>, dehagonigonrague,
+<i>vel</i> dehorih8agué.</p>
+
+<p><b>Erable, l'</b>, hoh8atta.</p>
+
+<p><b>Errené</b>, deyagoteronk8eniagui.</p>
+
+<p><b>Escalade, j'</b>, degatah8enratch,
+dechata etc, chagonchora etc.</p>
+
+<p><b>Escalier</b>, heratinchta.</p>
+
+<p><b>Escarmouche, j'</b>, kechonrah8atonch,
+chechonra, chagochonra etc.</p>
+
+<p><b>Esclave</b>, <i>mon</i>, haguetchênen,
+satchenen, hotchênen; <i>je fais esclave</i>,
+kecharonta, checharonta, chagocharonta.</p>
+
+<p><b>Escorte, j'</b>, kegaktatié, chegaktatié,
+chagogaktatié.</p>
+
+<p><b>Espagnol</b>, seq8anen rhonon.</p>
+
+<p><b>Espere, j'</b>, guerhé, cherhé, rerhé;
+<i>j'ai esperé</i>, 8agueri, sêri, hôri.</p>
+
+<p><b>Espion</b>, chagogahenhionk.</p>
+
+<p><b>Esprit</b>, onigonra; <i>j'ai de l'esprit</i>,
+haknigonta, sanigonta, honigonta;
+<i>j'ai beaucoup d'esprit</i>, haknigonroh8anen,
+<i>vel</i> hagnigonrakchten; <i>mon
+esprit, mon ange</i>, haguiaronchera,
+sayoronchera, hoyaronchera.</p>
+
+<p><b>Esquiver</b>, <i>s'eloigner de quelqu'un</i>,
+keyadattontanik; <i>tu</i>, cheyadattontanik;
+<i>il</i>, chago.</p>
+
+<p><b>Essaye, j'</b>, gatenientenha, chatenientenha,
+hatenienten.</p>
+
+<p><b>Essouflé</b>, <i>je suis</i>, agadonricherokta;
+<i>je m'esoufle</i>, gadonricheroktanik,
+chadonricherokta etc, hadonriche etc.</p>
+
+<p><b>Essuié</b>, 8teraguéh8ach, haragué8ach.</p>
+
+<p><b>Esceq</b>. naken.</p>
+
+<p><b>Esté, l'</b>, kenhek; <i>tout un esté</i>,
+kenhatatié.</p>
+
+<p><b>Estime, j'</b>, kerakk8a, cherakk8a,
+chagorakk8a, <i>vel</i> kenoronk8a, chenoronk8a,
+chagonoronk8a; <i>je suis estimé</i>,
+kerakk8i, cherakk8i, harakk8i.</p>
+
+<p><b>Estre</b>, <i>je suis</i>, guideron, chideron,
+henderon.</p>
+
+<p><b>Estomac</b>, <i>mon</i>, haguidosseragué,
+saindosseragué, hodosseragué.</p>
+
+<p><b>Estropié</b>, hoyatahié sahi; <i>j'estropie</i>,
+keyatahiesatta, cheyatahiesatta,
+chagoyatahiesatta.</p>
+
+<p><b>Et</b>, 8ng8a.</p>
+
+<p><b>Etablir</b>, <i>je m'etablis</i>, guennagueratch,
+chennagueratch, hennagueratch.</p>
+
+<p><b>Etancher</b>, <i>j'etanche un canot</i>, kesechtahach,
+chesechtahach, hasechtahach.</p>
+
+<p><b>Etanché</b>, hiaté hokach.</p>
+
+<p><b>Eteins</b>, hoss8en; <i>j'eteins</i>, gass8atta,
+chas8atta, hass8ata.</p>
+
+<p><b>Etend, j'</b>, guesseratonk, chesseratonk,
+hasseratonk.</p>
+
+<p><b>Etendu</b>, kasseraton.</p>
+
+<p><b>Eternue, j'</b>, d8aguetchonch, desatchonch,
+dehotchonch.</p>
+
+<p><b>Etincelle</b>, katchichtondies.</p>
+
+<p><b>Etique</b>, ostientogonha, <i>vel</i> hagatih8en,
+(<i>je suis etique</i>.)</p>
+
+<p><b>Etoile</b>, hotchichsenokk8a; <i>le ciel
+est etoilé</i>, hotchichte nok8aronnion.</p>
+
+<p><b>Etonnant</b>, <i>cela est</i>, horih8as;
+<i>j'etonne quelq</i>, dekeh8ennotka, decheh8ennotka,
+dechagoh8ennotka; <i>je m'etonne
+de etc</i>, 8aguennigonrokta, sasennigonrokta,
+sahonigon etc.</p>
+
+<p><b>Etonné</b>, surpris, demonté,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, deh8agasken;</p>
+<p><i>tu es</i>, desasken;</p>
+<p><i>il est</i>, dehosken.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Etouffé</b>, onhachk8egui; <i>j'etouffe</i>,
+kech8ech, chechk8ech, chagochk8ech.</p>
+
+<p><b>Etourdi</b>, <i>inconsideré</i>, hiaté honigonta;
+<i>j'etourdis du bruit</i>, keyatahonchtéha,
+cheyahonchteha, chagoyahonchteha.</p>
+
+<p><b>Etourneau</b>, dgiogrichta.</p>
+
+<p><b>Etranger</b>, <i>un</i>, hoyan8a heyadotin;
+<i>il est venu des etrangers chez nous</i>,
+onkionh8ent dziorenhi.</p>
+
+<p><b>Etroit</b>, nih8asseratié ha; <i>étofe
+étroite</i>, dehionihag8aha.</p>
+
+<p><b>Etudier</b>, n'est point d'usage,
+voyez <i>j'aprends</i>.</p>
+
+<p><b>Evader</b>, voyez <i>s'enfuir</i>.</p>
+
+<p><b>Evanouir</b>, <i>je m'evanouis</i>, haknigonratton,
+sanigonratton, honigonratton.</p>
+
+<p><b>Eveille, j'</b>, keyetta, cheyetta,
+chagoyetta; <i>je m'eveille</i>, 8aguiek,
+8achiek, 8ahahiek.</p>
+
+<p><b>Eventail</b>, ontah8akta.</p>
+
+<p><b>Eventer</b>, <i>je m'evante</i>, gatah8akch,
+chatah8akch, hatah8akch.</p>
+
+<p><b>Eventre, j'</b>, ketk8ichtorenha,
+chetk8ichtoronha, hatk8ich etc.</p>
+
+<p><b>Evesque</b>, harih8ah8agui.</p>
+
+<p><b>Eux</b>, hononrha.</p>
+
+<p><b>Euf</b>, onhoncha.</p>
+
+<p><b>Exagere, j'</b>, grih8anatta, chrih8anatta,
+harih8anatta, <i>vel</i> grih8ahiechta.</p>
+
+<p><b>Examine, j'</b>, deguiatoretta, dechiatoretta,
+dehayatoretta.</p>
+
+<p><b>Exciter</b>, <i>j'ex</i>, kenigonrodag8ach,
+chenigonrodag8ach, chagoni etc.</p>
+
+<p><b>Excrement</b>, hôta.</p>
+
+<p><b>Excuser</b>, <i>je m'excuse, je me lave
+d'unne accusation</i>, gadiadoharek, chadiadoharek,
+(honhatonsekk8a, <i>de ce
+dont on l'accusoit</i>,) hadiadoharek.</p>
+
+<p><b>Exemple</b>. <i>Il n'y a point d'exemple
+de cela</i>, hiadeskahierondaa, <i>vel</i> hia
+h8enton te hagoguen, vel hia tôte
+hah8enhi.</p>
+
+<p><b>Expire, j'</b>, hagonricherattonk,
+sonnicherattonk, ahonricherattonk.</p>
+
+<p><b>Expliquer</b>, <i>j'explique, je dresse
+un discours</i>, keri8atoguenstanik, cheri8atoguenstanik,
+chagori8atoguenstanik.</p>
+
+<p><b>Exposer</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>un fait</i>, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik, chagorih8ahiennik;</p>
+<p><i>j'expose quelqu'un à la mort</i>, kenheyongué, hekeyatondietta,</p>
+<p>cheyaton etc, chagoyatondietta etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Exprez</b>, <i>à dessein</i>, tchi agah8etti;
+<i>je l'ai fait expres</i>, tchi 8aguetti; <i>tu</i>,
+tchi setti; <i>il</i>, tiha8ehi.</p>
+
+<p><b>Exprimer</b>, <i>je m'exprime bien</i>,
+grih8ahienk, chri8ahienk, harih8ahienk.</p>
+
+<p><b>Extenué</b>, hadehoradietti; <i>je
+m'extenue</i>, gadaderadietta, chadaderadietta,
+hadadera etc.</p>
+
+<p><b>Extraordinaire</b>, <i>cela est extraordinaire</i>,
+hoya nhéhiah8enttakk8i;
+<i>homme extraordinaire</i>, hoyati hong8édoten.</p>
+
+<p><b>Extravagant</b>, dehonihienha.</p>
+
+<p><b>Extremite</b>, <i>je suis à la</i>, honenhagadatchensé,
+chadatchensé, hodatchensé.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>F.</h2>
+
+
+<p><b>Fable</b>, kagara; <i>je conte une fable</i>,
+kkaratonk, chkaratonk, hakaratonk.</p>
+
+<p><b>Face</b>, <i>nous sommes face à face</i>,
+dehaguikoncha neguen.</p>
+
+<p><b>Fache</b>, <i>je suis</i>, hagnak8enhi, nanak8enhi,
+honak8enhi; <i>je me fache</i>,
+hagnak8ens, sanak8ens, hónak8ens.</p>
+
+<p><b>Facecieux</b>, <i>je suis</i>, hagonk8esk8at,
+chonh8esk8at, ahonh8es.</p>
+
+<p><b>Facille</b>, hiaté honhit, <i>à dire</i>,
+ahayeron.</p>
+
+<p><b>Façon</b>, <i>la façon des sauvages</i>, ong8ehonh8e
+ni... heyennotin.</p>
+
+<p><b>Fade</b>, dehiokkaanich.</p>
+
+<p><b>Faim</b>, <i>j'ai faim</i>, akchis, sachis,
+hôchis, <i>vel</i>, gatonkariakch; <i>j'ai faim
+de viande fraiche</i>, haguéch8atens, sach8atens,
+hoch8atens.</p>
+
+<p><b>Faineant</b>, <i>je suis</i>, hagnoronsek,
+sanoronsek, hônôronsek.</p>
+
+<p><b>Faire</b>, (voyez le supplément);</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je fais</i>, gonniaha, chonniaha, ronniaha,</p>
+<p><i>vel</i> guecheronniaha;</p>
+<p><i>fais cela</i>, sonniaa;</p>
+<p><i>fais comme cela</i>, tonôa dzièra;</p>
+<p><i>cela est bien fait</i>, hayenk tingui gouchiahi;</p>
+<p><i>cela ne fait rien</i>, tocheg8a, <i>vel</i> hah8eri hatié;</p>
+<p><i>je suis bien fait</i>, haguiataganonni, sayataganonni, hoyataganonni.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Fantaisie</b>, <i>il ne fait qu'à sa fantaisie</i>,
+hahonha honigonrati hahierata.</p>
+
+<p><b>Faisan</b>, hononniagarehi.</p>
+
+<p><b>Fait</b>, <i>prendre sur le fait</i>, kekakkennionch,
+chegakkennionch, chagôgakkennionch.</p>
+
+<p><b>Faut</b>, <i>il faut</i>, on met seulement
+ha devant le verbe suivant. Ex. <i>il
+faut le tuer</i>, ha honhario etc; <i>il s'en
+faut bien</i>, hiss8adgikdiodokta; <i>peu
+s'en est falu</i>, ônen guenhra.</p>
+
+<p><b>Fanal</b>, hehacherondaatha.</p>
+
+<p><b>Fantasque</b>, hod8ennori.</p>
+
+<p><b>Faon</b>, tchichtatienha tch8garagak.</p>
+
+<p><b>Farinne</b>, 8tetchera.</p>
+
+<p><b>Farouche</b>, hiate honigonrahiendas.</p>
+
+<p><b>Fatigué</b>, <i>je suis</i>, 8agadatchensé,
+<i>vel</i> hagronhiaguens; <i>je me fatigue</i>,
+gadatronhiaguenta, chadateron, hadateron.</p>
+
+<p><b>Fauche</b>, <i>je</i>, guechtonderiakch,
+chechtonderiakch, hachtonderiakch.</p>
+
+<p><b>Faucille</b>, hechtonderiâta.</p>
+
+<p><b>Faucon</b>, garhagonha gôna.</p>
+
+<p><b>Favoriser</b>, <i>le temps nous favorise</i>,
+ong8endiochta.</p>
+
+<p><b>Faux</b>, hechtonderiatha.</p>
+
+<p><b>Faute</b>, <i>faire</i>, greh8anerag8ach,
+chrih8anerhag8ach, harih8anerag8ach;
+<i>sans faute</i>, hadegagonda; <i>c'est
+sa faute</i>, ahonrh8a horih8a.</p>
+
+<p><b>Feins</b>, kehoretakk8i, schoretakk8a,
+shachoretakk8a.</p>
+
+<p><b>Fellé</b>, têhiotorin.</p>
+
+<p><b>Femelle</b>, hehron.</p>
+
+<p><b>Femme</b>, hehron goniagui.</p>
+
+<p><b>Fendre</b>, <i>je fends</i>, degorinha, dechorinha,
+dehorinha; <i>fendu</i>, dehiotoren.</p>
+
+<p><b>Fenestre</b>, hônoncha karinta.</p>
+
+<p><b>Fente</b>, tcha tchiotorin.</p>
+
+<p><b>Fer</b>, outeguentchera.</p>
+
+<p><b>Ferme</b>, ohniri; <i>je tiens ferme, je
+resiste</i>, gadiatanitta, chadiatanitta, hadiatanitta.</p>
+
+<p><b>Fermé</b>, ganhotonk; <i>je ferme</i>,
+guenhotonk, chenhotonk, henhotonk.</p>
+
+<p><b>Feroce</b>, hiaté hoyendetchkon.</p>
+
+<p><b>Ferré</b>, dehoh8ichtanentagui.</p>
+
+<p><b>Fesses</b>, <i>mes</i>, gnitchagué, chnitchagué,
+hanitchagué.</p>
+
+<p><b>Fesse</b>, <i>je</i>, kechok8ahessonk, chechok8ahessonk,
+chagochok8ahessonk.</p>
+
+<p><b>Feste</b>, ah8endatoguenti; <i>c'est le
+jour de ma feste</i>, i haguendah8en.</p>
+
+<p><b>Festu</b>, hah8ennokkerata.</p>
+
+<p><b>Feu</b>, <i>le</i>, ontchichta;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>il y a du feu</i>, outêka;</p>
+<p><i>bate feu</i>, outchichta hechta;</p>
+<p><i>je bats du feu</i>, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchchichta</p>
+<p class="i2"> hechta;</p>
+<p><i>je fais du feu</i>, gatchichta hechta, chatchichta etc, hatchichta</p>
+<p class="i2"> hecta;</p>
+<p><i>je mets le feu quelque part</i>, kedgiaronk, chedgiaronk, hetgiaronk;</p>
+<p><i>je mets le feu à une maison</i>, gnonchendach, chnonchendach hanon etc;</p>
+<p><i>j'eteins le</i></p>
+<p><i>feu</i>, gass8ata, chass8ata, hass8ata;</p>
+<p><i>le feu est eteint</i>, hoss8en.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Feue</b>, hôsahêta.</p>
+
+<p><b>Feuille</b>, honeratta; <i>les feuilles
+tombantes</i>, ganerattenha; <i>les feuilles
+naissantes</i>, ganerattonta; <i>feuillu</i>, honeratonda;
+<i>les feuilles sont à leur grandeur</i>,
+hôtenerattichiah.</p>
+
+<p><b>Feurier</b>, le mois de, (tichha.)</p>
+
+<p><b>Ficelle</b>, gachira.</p>
+
+<p><b>Fiel</b>, dgigah8achera.</p>
+
+<p><b>Fiente</b>, hôda.</p>
+
+<p><b>Fier</b>, <i>je suis</i>, gnayé, chnayé, hanayé.</p>
+
+<p><b>Fier</b>, <i>je me fie à</i>, keyennigonra,
+nendagui, cheyen etc. chagoyen etc.</p>
+
+<p><b>Fievre</b>, <i>j'ai la</i>, haktonk8ahach,
+hodonk8ahach.</p>
+
+<p><b>Figé</b>, ôssera hen.</p>
+
+<p><b>Figuier</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Fil</b>, gachira; <i>j'ai perdu le fil du
+discours</i>, songaderih8attons, donsaderi8attons,
+sahoderi8attons; <i>je reprend
+le fil du discours</i>, sagadatrih8a hiendes,
+sachatatrih8ahie, sahatrih8ahiendes.</p>
+
+<p><b>File</b>, <i>je</i>, kchironniaha, schironniaha,
+hachironniaha.</p>
+
+<p><b>Filet</b>, ahara, <i>vel</i> ontaharokk8a;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>filet à tourtre</i>,&mdash;&mdash;;</p>
+<p><i>filet à la passée</i>, ontaharadakk8a;</p>
+<p><i>filet à tourtre suspendu</i>, ontaharodakk8a;</p>
+<p><i>j'etend un filet</i>, gataharokk8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Fille</b>, <i>une</i>, hehron ason te ganakkayenteri.</p>
+
+<p><b>Fin</b>, <i>delie</i>, nih8assa; <i>esprit fin</i>, honigonradet.</p>
+
+<p><b>Fin</b>, <i>voila la fin</i>, neto hodokta; <i>a
+la fin, enfin</i>, ônenhon.</p>
+
+<p><b>Finir</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>cela est fini</i>, hadegagonda;</p>
+<p><i>je cesse, je finis</i>, guennirhenha, chennirhenha, hannirhenha;</p>
+<p><i>j'ai fini un ouvrage</i>, 8akehiahi, sachiahi, hôchiahi;</p>
+<p><i>je finis</i>, 8agokten, 8achokten, 8ahokten.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Flamand</b>, skanettati rhonon.</p>
+
+<p><b>Flacon</b>, kenchèta deyotoguenrhon.</p>
+
+<p><b>Flaire</b>, <i>je</i>, hagues8ach, sach8ach,
+hos8ach.</p>
+
+<p><b>Flambeau</b>, hontchichtodakk8a;
+<i>je pesche au flambeau</i>, gatacheraratié,
+chatacheraratié; <i>il</i>, hatacheraratié.</p>
+
+<p><b>Flambe</b>, <i>je</i>, haktonkota, saktonkota,
+haktonkôta.</p>
+
+<p><b>Flame</b>, hodonkôta.</p>
+
+<p><b>Fort</b>, <i>un</i>, outinra.</p>
+
+<p><b>Forest</b>, <i>les</i>, garhaté, <i>vel</i> garhayen.</p>
+
+<p><b>Forgé</b>, kah8ichtonni; <i>je forge</i>,
+k8ichtonniaha, ch8ichtonniaha, hah8ichton etc.</p>
+
+<p><b>Forgeron</b>, hah8ichtonniaha.</p>
+
+<p><b>Former</b>, <i>je forme un dessein</i>, grihonniaha,
+harihonniaha.</p>
+
+<p><b>Fosse</b>, 8ehata; <i>fossé</i>, degatariagui.</p>
+
+<p><b>Fouet</b>, ondatchok8a hechonchta;
+<i>je donne le fouet</i>, v. <i>je fesse</i>.</p>
+
+<p><b>Fougere</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Fouille</b>, <i>je</i>, ou <i>je fouis</i>, gnag8atch,
+chnag8atch, hanag8atch.</p>
+
+<p><b>Foule</b>, <i>la</i>, kendiok8anen.</p>
+
+<p><b>Fouler</b>, <i>je foule quelque chose</i>, kadgioroch,
+chadgioroch, hadgioroch.</p>
+
+<p><b>Foulure</b>, <i>j'ai unne</i>, hakhakk8ahadgi,
+sahakk8ahad, hohokk8ahadgi.</p>
+
+<p><b>Four</b>, <i>un</i>, ontrakkondakk8a.</p>
+
+<p><b>Fourbe</b>, <i>un</i>, hadehorih8ahienton.</p>
+
+<p><b>Fourbis</b>, <i>je</i>, deguechtatetha, dechechtateta,
+dehachtateta.</p>
+
+<p><b>Fourche</b>, <i>une</i>, dehionhaktoguen.</p>
+
+<p><b>Fourmi</b>, dginhonchtog8en.</p>
+
+<p><b>Fourneau</b>, hênénhièndàta.</p>
+
+<p><b>Fournir</b>, <i>je fournis quelq. chose à</i>,
+kehiah8e, chèhiah8e, chagohiah8é.</p>
+
+<p><b>Fourrer</b>, <i>je fourre quelq. chose dans
+un lieu</i>, hegayata, hécheyata, hehayata.</p>
+
+<p><b>Foye</b>, <i>le</i>, hot8enchia.</p>
+
+<p><b>Foyer</b>, <i>le</i>, ontegatakk8a.</p>
+
+<p><b>Frais</b>, hohnânô; <i>eau fraiche</i>, hohneganô;
+<i>je prend le frais</i>, gatinhanochta,
+chatinhanochta, hatin etc;
+<i>un vent frais</i>, âhôranô.</p>
+
+<p><b>Fraises</b>, <i>de</i>, ohondadekakk8a.</p>
+
+<p><b>Fraise</b> <i>de veau</i>, hôyonra.</p>
+
+<p><b>Framboises</b>, honadgiokk8a
+ohonda.</p>
+
+<p><b>François</b>, tiotiaguiga.</p>
+
+<p><b>Fraper</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je frape quelqu'un</i>, keyenta, cheyenta, chagoyenta;</p>
+<p><i>je frape quelq. chose</i>, guienta, chienta, hayenta;</p>
+<p><i>je frapois</i>, keyentakk8a;</p>
+<p><i>j'ai frapé</i>, keyenti;</p>
+<p><i>j'avois frapé</i>, keyentihna;</p>
+<p><i>je fraperai</i>, enkeyenta;</p>
+<p><i>subjonctif, je fraperois</i>, hakeyenta;</p>
+<p><i>j'aurois frappé</i>, 8akeyentihna;</p>
+<p><i>j'aurai frappé</i>, hakeyentik;</p>
+<p><i>je me frape</i>, gatadienta, chatadienta, hatadienta.<a id="footnotetag6" name="footnotetag6"></a><a href="#footnote6"><sup>6</sup></a></p>
+ </div> </div>
+
+<blockquote class="footnote"><a id="footnote6" name="footnote6"></a><b>Footnote 6:</b><a href="#footnotetag6"> (return) </a> J'ai expliqué au commencement qu'à tous les verbes auxquels on peut mettre je me, comme
+<i>je frape</i>, on peut dire <i>je me frappe</i>, il faut ajouter au devant du mot Iroquois gaded. Ex:
+keyenta, <i>je frappe</i>, gadadienta, <i>je me frape</i>.</blockquote>
+
+<p><b>Fremis</b>, <i>je</i>, 8aguiadondakta. 8achiadondakta,
+8ahayadondakta.</p>
+
+<p><b>Frene</b>, voyez <i>arbre</i>, (ona8a;
+<i>fresne franc</i>, ganeron; <i>fresne gras</i>,
+kahon8a.)</p>
+
+<p><b>Frere</b>, <i>mon</i>, guiatateguen, chiatateguen,
+hiatateguen, <i>vel</i> dehiaguiadenondera,
+dedgiadenondera, dehiadenondera;
+<i>mon frere cadet</i>, heguenha;
+<i>mon frere aisné</i>, haktehiha.</p>
+
+<p><b>Fressure</b>, hot8encha.</p>
+
+<p><b>Friand</b>, g8niatorich.</p>
+
+<p><b>Fricasse</b>, <i>je</i>, garitach, charitach,
+haritach.</p>
+
+<p><b>Frimas</b> <i>de glace dans l'eau</i>, 8chenra.</p>
+
+<p><b>Frimas</b>, dehiogronda.</p>
+
+<p><b>Fripon</b>, henenchk8ach.</p>
+
+<p><b>Friponne</b>, <i>je</i>, gnenchk8ach,
+chnenchk8ach, hanenchk8ach.</p>
+
+<p><b>Frisé</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p>de8aknonkeri, desanonkeri, dehononkeri;</p>
+<p><i>je me frise</i>, degadadenonkerich, dechadadenonkerich,</p>
+<p>dehadadenonkerich;</p>
+<p><i>je frise quelqu'un</i>, dekenonkerich, dechenonkerich,</p>
+<p>dechagononkerich.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Frisson</b>, <i>j'ai le</i>, voyer <i>je fremis</i>.</p>
+
+<p><b>Froid</b>, <i>il fait</i>, hôtôré; <i>j'ai froid</i>,
+hagatorach, satorach, hatorach.</p>
+
+<p><b>Fromage</b>, h8ichto chera.</p>
+
+<p><b>Froment</b>, honadgia.</p>
+
+<p><b>Front</b>, kendgiagué, chkendgiagué,
+haguendziagué.</p>
+
+<p><b>Frotte</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, graniek, chraniek, haraniek;</p>
+<p><i>je me frotte d'huile</i>, gadiadokach, chadiadokach, hadiadokach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Fruit</b>, ôhia; <i>il y a bien du fruit</i>,
+8tahionni.</p>
+
+<p><b>Fuis</b>, <i>je</i>, gateg8ach, chateg8ach;
+<i>je fais fuir</i>, keyateg8ata, cheyateg8ata,
+chagoyateg8ata.</p>
+
+<p><b>Fumé</b>, <i>boucanné</i>, kayeng8aritti;
+<i>je fais fumer</i>, guieng8aritta, chieng8aritta,
+hayeng8aritta; <i>je fume avec une
+pipe</i>, hakrota, sârota, harota, <i>vel</i> gatchog8ach,
+chatchog8ach, hatchog8ach;
+<i>fume</i>, srotin.</p>
+
+<p><i>Fumée</i>, hoyeng8ara.</p>
+
+<p><b>Furieux</b>, <i>je suis</i>, haktag8at, sattag8at,
+hottag8at.</p>
+
+<p><b>Fusil</b>, gachionra; <i>mon fusil</i>, hakchonra.</p>
+
+<p><b>Fusille</b>, <i>je</i>, kehonrah8ach, sehonra8atch,
+hachonrah8atch.</p>
+
+<p><b>Fuyard</b>, <i>je suis</i>, tid8agadattonti,
+tidisadattonti, tithodattoti.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>G.</h2>
+
+<p><b>Gagé</b>, onhanhahi;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je gage quelqu'un</i>, kenhas, chenhas, chagonhas;</p>
+<p><i>je parie, je gage</i>, deguienha, dechienha, dehayenha;</p>
+<p><i>gageons</i>, dedien;</p>
+<p><i>nous gageons</i>, dehag8ahienha, deyaguienha;</p>
+<p><i>vous gagés</i>, des8ahienha, dedzihienha;</p>
+<p><i>ils gagent</i>, dehotihienha, dehienha;</p>
+<p><i>je gageois</i>, deguienhakk8a;</p>
+<p><i>j'ai gagé</i>, de8aguien, <i>vel</i> 8aguienhi;</p>
+<p><i>j'avois gagé</i>, 8aguien hihna;</p>
+<p><i>je gagerai</i>, d'enguien;</p>
+<p><i>je gagerois</i>, d'aguienha;</p>
+<p><i>j'aurois gagé</i>, daonguienhihna;</p>
+<p><i>j'aurai gagé</i>, a onguienhik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Gagne</b>, degadentcha, dechadentcha,
+dehadentcha; <i>on m'a gagné</i>,
+dehionguetchahi, dehiesatchahi, dehonhatchahi.</p>
+
+<p><b>Galand</b>, <i>homme</i>, hehnonchera
+nonh8et.</p>
+
+<p><b>Galette</b>, <i>pain</i>, horakk8aten, <i>vel</i>
+dyorakk8ag8enten.</p>
+
+<p><b>Galle</b>, <i>j'ai la</i>, hagnosserach, sanosserach,
+honosserach, <i>vel</i> haguistarennion.
+<i>Cella est par tache</i>.</p>
+
+<p><b>Galoppe</b>, ktakhé, chktakhe, hatakhé.</p>
+
+<p><b>Gand</b>, henniotchera.</p>
+
+<p><b>Gangrenne</b>, <i>j'ai la</i>, tigahontzi
+tcha onkkrin <i>i.e. ma playe est noire</i>.</p>
+
+<p><b>Garde</b>, <i>je</i>, gnonna, chnonna, hanonna.</p>
+
+<p><b>Garde</b>, <i>je monte la</i>, gnatanonna,
+chnatanonna, hanatanonna.</p>
+
+<p><b>Garde</b>, <i>je prend</i>, gachterista,
+chachterista, hachterista; <i>je n'y ai
+pas pris garde</i>, hiate h8aguerhi; <i>prend
+garde de etc.</i>, ak8l.</p>
+
+<p><b>Gare</b>, herin setta.</p>
+
+<p><b>Gaté</b>, <i>puant</i>, houtken; <i>gaté, sali</i>,
+ôhetkenti; <i>je gate quelque chose</i>, ketkenta,
+chetkenta, ahetkenta.</p>
+
+<p><b>Gauche</b>, <i>à ma</i>, skeyennogati; <i>à
+ta</i>, cheyennogati; <i>à sa</i>, hoyennogati.</p>
+
+<p><b>Géant</b>, ni hanenhies gôna.</p>
+
+<p><b>Geay</b>, <i>oiseau</i>, tidi.</p>
+
+<p><b>Gelé</b>, hononniano, <i>vel</i> hononnyagen;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>la terre est gelée</i>;</p>
+<p><i>il gele</i>, gachinhrahyenha;</p>
+<p><i>la riviere est gelée</i>, <i>glacée</i>, ôh8ichô;</p>
+<p><i>je suis gelé</i>, haguiata nonniayen, sayata, hoyata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Gemeaux</b>, dehiôkhen; <i>nous
+sommes gemeaux</i>, deguikhen; <i>vous</i>,
+dedziken; <i>ils</i>, dehikhen.</p>
+
+<p><b>Gencives</b>, <i>mes</i>, gnotgiôtakk8i,
+chnotgiotakk8i, hanotgiotakk8i.</p>
+
+<p><b>Gendre</b>, hagnenhons, chenenhons.</p>
+
+<p><b>Gêné</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis</i>, deh8agadiatahahagui, desadiato, dehodiatoha, etc;</p>
+<p><i>je gene quelqu'un</i>, dekeyatohahach, decheyatohahach,</p>
+<p>dechagoyatohahach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>General</b>, <i>en</i>, hag8eguitchih8en,
+<i>vel</i> g8atigag8egui.</p>
+
+<p><b>Genie</b>, <i>un</i>, ce qui croyent qui les
+conduit, hoyaronchera. Voyez <i>esprit</i>.</p>
+
+<p><b>Genievre</b>, <i>le</i>, onendionni.</p>
+
+<p><b>Genisse</b>, tchichtatienha, tionhochk8aront.</p>
+
+<p><b>Genou</b>, <i>le</i>, kontchigué, chontchigué,
+hontchigué; <i>je me mets à genou</i>,
+degatontkôta, desatontkota, dehatontkôta.</p>
+
+<p><b>Gercé</b>, <i>je suis</i>, hagôguen, chognen,
+hahôgnen.</p>
+
+<p><b>Germe</b>, honenha; <i>cela germe</i>,
+hônenhôta.</p>
+
+<p><b>Gesticule</b>, <i>je</i>, degatieronnionk,
+dechatieronnionk, dehatieronnionk.</p>
+
+<p><b>Gibier</b> <i>d'eau</i>, sourac chon; <i>gibier
+de terre</i>, gondidié chon, <i>vel</i> garhagonha
+gondidies.</p>
+
+<p><b>Git</b>, <i>cy git</i>, to gayen.</p>
+
+<p><b>Gite</b>, <i>mon</i>, agnakta, sanakta, honakta,
+<i>vel</i> agnoncha, sanoncha, hononcha.</p>
+
+<p><b>Glacé</b>, kah8ichioch.</p>
+
+<p><b>Glace</b>, <i>de la</i>, oh8ichia; <i>la glace
+est sans nege</i>, hogakkonh8en; <i>la fonte
+des glaces</i>, tcha ga8ichog8a.</p>
+
+<p><b>Glaçon</b>, hoh8ichiotonnion.</p>
+
+<p><b>Glacierre</b>, <i>une</i> heh8ichiaguébrondakk8a.</p>
+
+<p><b>Gland</b>, garitti.</p>
+
+<p><b>Glaise</b>, <i>lieu ou le chevreuil et le
+serf aiment à se trouver</i>, hohienguenchen.</p>
+
+<p><b>Glande</b>, hôsahêta; <i>j'ai unne glande</i>,
+haksahetata, sasahetata, hosahetata.</p>
+
+<p><b>Glissant</b>, dehionh8itchk8at;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je glisse</i>, deh8ag8itchk8ach, desah8itchk8ach, dehôhsitchksach;</p>
+<p><i>je glissois</i>, deh8ag8itchk8akk8a;</p>
+<p><i>j'ai glissé</i>, deh8ag8itchk8en;</p>
+<p><i>j'avois glissé</i>, deh8ag8itchk8senna;</p>
+<p><i>je glisserai</i>, endeh8ag8itchk8ata;</p>
+<p><i>je glisserois</i>, hadeh8sag8itchk8ach;</p>
+<p><i>j'aurais glissé</i>, hadehong8itchk8enna;</p>
+<p><i>j'aurai glissé</i>, dehong8itchk8enk;</p>
+<p><i>je glisse exprès</i>, hegatonh8isech, hechatonh8isech, hehatonh8isech.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Glorieux</b>, gnayé, chnayé, hanayè.</p>
+
+<p><b>Glouton</b>, hôniatorieh.</p>
+
+<p><b>Glu</b>, osechta.</p>
+
+<p><b>Glue</b>, <i>je</i>, kesechtahack, voyez <i>gomme</i>.</p>
+
+<p><b>Gobelet</b>, heneguirhata tiot8enonni.</p>
+
+<p><b>Goguenard</b>, <i>je suis</i>, hag8ennores,
+sah8ennores, hoh8ennores.</p>
+
+<p><b>Gôme</b>, osechta; <i>je gomme</i>, kehechtahach,
+chêchechtahach, hasechtahach.</p>
+
+<p><b>Gorge</b>, <i>ma</i>, gueniarigué, cheniarigué,
+honiarigué; <i>j'ai quelque chose
+dans la gorge</i>, onguechti; <i>unne gorgée</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Gourmand</b>, honiatorieh.</p>
+
+<p><b>Gouter</b>, <i>je goute quelque chose</i>,
+gatenieutenha, <i>vel</i> guektonk.</p>
+
+<p><b>Goute</b>, <i>je ne vois goute</i>, hiate
+kkenha, hiate chkenha, hiate haguenha.</p>
+
+<p><b>Goutte</b>, <i>unne</i>, skassarata.</p>
+
+<p><b>Gouverner</b>, <i>je gouverne un canot</i>,
+deguennidenh8ata, dechennidenh8ata,
+dehennidenh8ata.</p>
+
+<p><b>Grace</b>, <i>je fais</i>, ketinrhé, chetinrhé,
+chagotinrhé.</p>
+
+<p><b>Grace</b>, <i>j'ai bonne</i>, haguiatahiensti,
+sayatahiensti, hoyatahiensti.</p>
+
+<p><b>Grain</b> <i>de bled</i>, dziennenhata.</p>
+
+<p><b>Graine</b>, honenchta.</p>
+
+<p><b>Graisse</b>, <i>de la</i>, hoh8ichia.</p>
+
+<p><b>Graisse</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me</i>, gadokach, chadokach, hadokach;</p>
+<p><i>je graisse quelque chose</i>, knôkach, chnôkach, hanokach;</p>
+<p><i>je graisse quelqu'un</i>, kenokach, chenokach, chagonokach;</p>
+<p><i>graissé</i>, kanokah8i.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Grand</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>homme</i>, hanenhies;</p>
+<p><i>je suis grand</i>, gnenhies, chenenhies, hanenhies,</p>
+<p><i>grand</i> (<i>long</i>,) hons;</p>
+<p><i>grand</i> (<i>et gros</i>,) goh8anen;</p>
+<p><i>je suis aussi grand que toi</i>, sadedinenhies;</p>
+<p><i>je suis aussi grand que lui</i>, sadehaguinenhies;</p>
+<p><i>il est aussi grand que toi</i>, sadedginenhies;</p>
+<p><i>il est aussi grand que lui</i>, sadehinenhies;</p>
+<p><i>nous sommes de même grandeur tous trois</i>, saded8anenhiedgis.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Grandeur</b>, <i>ma</i>, tcha niga; <i>ta</i>,
+tcha nicha; <i>sa</i>, tcha nihra.</p>
+
+<p><b>Grape</b>, skentok8ata.</p>
+
+<p><b>Grapin</b>, dehiont8ichnendakta.</p>
+
+<p><b>Gras</b>, ossen; <i>je suis gras</i>, hagassen,
+sassen hossen.</p>
+
+<p><b>Gras</b>, <i>le gras de la gambe</i>, osnonna.</p>
+
+<p><b>Gratter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me gratte</i>, gatketach, chatketach, hatkedach;</p>
+<p><i>je gratte quelq</i>, kekedach, chekedach, chagokedach;</p>
+<p><i>je gratte une peau</i>, kogonch, chogonch, rogonch;</p>
+<p><i>peau gratter</i>, hiogonh8ero.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Gratis</b>, <i>je donne</i>, g8ati skehion.</p>
+
+<p><b>Gravé</b>, kayanati; <i>je grave</i>, guianata,
+chianata, hayanata.</p>
+
+<p><b>Gré</b>, <i>de mon bon gré</i>, hagrih8ihosek,
+horih8ihosek, sarih8ihosek.</p>
+
+<p><b>Grêle</b>, hônêcha; <i>il grele</i>, houvcharonkondies.</p>
+
+<p><b>Grenne</b>, honinchta.</p>
+
+<p><b>Grenouille</b>, sk8arak.</p>
+
+<p><b>Grez</b>, <i>du</i>, <i>pierre</i>, êhiotiônk8a.</p>
+
+<p><b>Gril</b>, ondeskondakk8a.</p>
+
+<p><b>Griller</b>, kentchidach, chentchidach,
+hahentchidach; <i>cela est grillé</i>,
+kahentchitah8i.</p>
+
+<p><b>Gris</b>, hohessa hen; <i>j'ai les cheveux gris</i>,
+kouhratin, chonhratin, ahonhratin.</p>
+
+<p><b>Grimace</b>, <i>je fais la</i>, degatkoncharonnionch.</p>
+
+<p><b>Grincer</b>, <i>je grince les dents</i>,
+degutnodgiatahionch, dechadnod etc, dehadnod etc.</p>
+
+<p><b>Grive</b>, tchichkagak.</p>
+
+<p><b>Gronder</b>, <i>je gronde quelqu'un</i>,
+kedach8ahens, chedach8ahens, chagodach8ahens.</p>
+
+<p><b>Gros</b>, goh8anen.</p>
+
+<p><b>Groiselle</b>, honadgiokk8a.</p>
+
+<p><b>Grosse</b>, <i>je suis</i>, gnèri, chneri, hanéri.</p>
+
+<p><b>Grossier</b>, hodé; <i>je suis</i>, haguidi;
+<i>tu es</i>, saindé.</p>
+
+<p><b>Grossis</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, (<i>je deviens gros</i>), 8akkoh8anenkhé, chkohs8nenkhé,
+hakkôh8anenkhé;</p>
+<p><i>je grossis quelque chose</i>, kekohanata, chkohanata, hakohanata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Grue</b>, tarera.</p>
+
+<p><b>Gué</b>, <i>à</i>, dehiontchot8ach.</p>
+
+<p><b>Guenon</b>, guennonha, <i>vel</i> ong8é... gakonchondakk8a.</p>
+
+<p><b>Guespe</b>, hônakkonda.</p>
+
+<p><b>Guerre</b>, <i>la</i>, honodaguettat; <i>je vas
+en guerre</i>, gareg8ach, sareg8ach, hareg8ach.</p>
+
+
+<p><b>Guéri</b>, <i>je suis gueri</i>, s8agadon,
+dzisadon, shôdon, vel onhatedgienhi;
+<i>je gueris quelqu'un</i>, kedgieus, chedgiens, chagodgiens.</p>
+
+<p><b>Guette</b>, <i>je</i>, deh8agnenrayen, desanenrayen, dehonenrayen.</p>
+
+<p><b>Gueule</b>, v. <i>bouche</i>.</p>
+
+<p><b>Gueux</b>, <i>je suis</i>, degatonhonkariakch,
+desatonhonkariakch, dehatonhon etc.</p>
+
+<p><b>Guese</b>, <i>je</i>, knegahné, chnegahné, hanegahné.</p>
+
+<p><b>Guide</b>, dehaha hakk8a.</p>
+
+<p><b>Guide</b>, <i>je</i>, degahahakk8en hatie,
+dechahahakk8en etc, dehahahakk8en.</p>
+
+<p><b>Guimauve</b>, herbe,&mdash;&mdash;.</p>
+<br>
+
+
+<h2>H.</h2>
+
+
+<p><b>Habile</b>, <i>je suis</i>, gmeyennio, cheyenniô, hayennio.</p>
+
+<p><b>Hall</b>, <i>exclamation</i>, hàgué.</p>
+
+<p><b>Habiller</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'habille quelqu'un</i>, kehiatah8ita, cheyatah8itta, chagoyata;</p>
+<p><i>je m'habille</i>, gadiatah8ita, chadiatah8ita, hadiatahsi.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Habit</b>, <i>mon</i>, gatiatah8itchera degananeta,
+satiatah8itchera, hôtiata8itchera.</p>
+
+<p><b>Habitant</b>, hayent8ach.</p>
+
+<p><b>Habite, j'</b>, guennagueratch, chennagueratch, hennagueratch.</p>
+
+<p><b>Habitude</b>, <i>c'est mon</i>, toniguiennoden,
+toni chiennoden, toni hayennoden.</p>
+
+<p><b>Habituer</b>, <i>je m'habitue à quelque
+chose</i>, haguiendetchkon, sayendetchkon, hoyendetchkon.</p>
+
+<p><b>Hable</b>, <i>je</i>, guennoyenta, chennoyenta, hennoyenta.</p>
+
+<p><b>Hache</b>, ask8echia; <i>ma hache</i>, hagask8echia,
+sask8sechia, hosk8echia.</p>
+
+<p><b>Hache</b>, <i>je</i>, dekritta, dechritta,
+deharitta.</p>
+
+<p><b>Hair</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je hais quelque chose</i>, guech8ahens, chech8ahens, hach8ahens;</p>
+<p><i>je hais quelqu'un</i>, kech8ahens, chech8ahens, chagoch8ahens.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Halé</b>, <i>je suis</i>, hakrak8aritti,
+sarakk8aritti, hôrakk8aritti.</p>
+
+<p><b>Haleine</b>, <i>mon</i>, gatonrits, chatonries,
+hatonries, <i>vel</i> hagonrichera,
+chonrichera, ahonrichera; <i>je prends
+halene</i>, degadonricheratironta, dechadonri, dehadonri;
+<i>il ne fait pas une halene de vent</i>, hiata tkaarôtha;
+<i>je suis hors d'halene</i>, gatonriakta, chatonriokta, hatonriokta.</p>
+
+<p><b>Hameçon</b>, gachah8inontchera.</p>
+
+<p><b>Hanche</b>, <i>la</i>, tcha gatnit chokta.</p>
+
+<p><b>Hanneton</b>, hônôh8a.</p>
+
+<p><b>Hanter</b>, <i>je hante quelqu'un</i>, keyerondarha,
+cheyerondarha, chagoyerondarha.</p>
+
+<p><b>Harang</b>, chonh8a.</p>
+
+<p><b>Haranguer</b>, n'heh8ennotatié,
+sonk-hah8ennotatié; <i>je harangue en
+conseil</i>, haguetaa kahachera gonh8a;
+<i>je harangue dans le village</i>, koh8ennototié,
+ch8ennotatié, hah8ennotatié.</p>
+
+<p><b>Hardes</b>, <i>mes</i>, gasseronniatha,
+chasseronniatha, hasseronniatha.</p>
+
+<p><b>Harcele</b>, <i>je</i>, deguechkenheyata, dechechken, dechago.</p>
+
+<p><b>Hardi</b>, <i>je suis</i>, hiachtente (<i>i.e. de
+rien</i>) haguidateronha (<i>je n'ai peur</i>.)</p>
+
+<p><b>Hargneux</b>, agad8ennori, sah8ennori, hah8ennori.</p>
+
+<p><b>Harpon</b>, dehiotgionda hechta;
+<i>je pesche au harpon</i>, gatecheg8aharonk,
+chatecheg8a, hatecheg8a.</p>
+
+<p><b>Hazard</b>, <i>par</i>, g8ata hadienra.</p>
+
+<p><b>Hater</b>, <i>se</i>, deh8aknon8ariahen,
+desanon, dehonon, voyez <i>depescher</i>.</p>
+
+<p><b>Haure</b>, ontonh8iniondakk8a.</p>
+
+<p><b>Haussé</b>, degensechti, <i>vel</i> hentkenkatati;
+<i>je hausse</i>, hentken (<i>i.e. en
+haut</i>) kraha (<i>je leve</i>), chraha, hahraha; <i>je me hausse</i>, hentken gadatraha,
+chadatr etc, hadatraha.</p>
+
+<p><b>Haut</b>, hentken.</p>
+
+<p><b>Hauteur</b>, <i>ma</i>, tcha ni knenhies,
+chnenhies, hanenhies.</p>
+
+<p><b>Hauteur</b>, <i>montagne</i>, onondahra.</p>
+
+<p><b>Haut</b> <i>mal</i>, <i>je tombe du</i>, akehontahas,
+sachontahas, hôchontahas.</p>
+
+<p><b>Haye</b> <i>d'épine</i>, dehioh8iktaronh8a.</p>
+
+<p><b>Hé</b>, <i>intergection</i>, ahi.</p>
+
+<p><b>Hebeté</b>, <i>je suis</i>, haguidé, saindé,
+hôdé; <i>je rend hébeté</i>, kedechta, chedechta,
+chagodechta.</p>
+
+<p><b>Hellebore</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Hemoragie</b>, dehiênionkas.</p>
+
+<p><b>Hennir</b>, <i>je hennis</i>, degarsint8ach,
+decharsint8ach, deharsin.</p>
+
+<p><b>Herbe</b>, hah8ennokkera.</p>
+
+<p><b>Herce</b>, <i>unne</i>, deganodgionda gassereta.</p>
+
+<p><b>Herissé</b>, dehononkeri.</p>
+
+<p><b>Herisson</b>, honhêta.</p>
+
+<p><b>Hermaphrodite</b>, hehron enerôta.</p>
+
+<p><b>Heron</b>, honiniassag8aton.</p>
+
+<p><b>Hesiter</b>, <i>je hesite à faire quelque
+chose</i>, a sonte hagad8ennondag8en,
+chad8en etc, had8en etc, gadouennokta,
+chad8ennokta, had8en; <i>je hesite en
+parlant</i>, tchagataa, tcha sataa, hotaa.</p>
+
+<p><b>Hestre</b> hoskenra.</p>
+
+<p><b>Heure</b>, ils ne comptent point les
+heures.</p>
+
+<p><b>Heure</b>, <i>tout à l'heure</i>, onkken, <i>vel</i>
+onh8a, <i>vel</i> kendgik; <i>si la chose est
+passé</i>, achiadgik. <i>A la bonne heure</i>,
+<i>tant mieux</i>, dehianerinha.</p>
+
+<p><b>Heureux</b>, <i>je suis</i>, haguitenri,
+saintenri, gotenri.</p>
+
+<p><b>Hibou</b>, kekôa.</p>
+
+<p><b>Hier</b>, hacheté; <i>avant hiers</i>, chichetek.</p>
+
+<p><b>Hirondelle</b>, dgironhiori.</p>
+
+<p><b>Histoire</b>, garih8a; <i>je conte une histoire</i>,
+gatoriaha, chatoriaha, hatoriaha.</p>
+
+<p><b>Hyvers</b>, kocheragué;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>au milieu de l'hyvers</i>, kocherahen;</p>
+<p><i>le commencement de l'hyvers</i>, hocherakta;</p>
+<p><i>le fin de l'hyvers</i>, hocheraguenhiata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Hyverne, j'</b>, gadocheriak, chadocheriak,
+hadocheriak.</p>
+
+<p><b>Hola</b>, <i>assez</i>, onen, <i>vel</i> ak8i, <i>ne fait
+pas</i>.</p>
+
+<p><b>Homme</b>, ong8e; <i>je suis homme</i>,
+hagong8é, chong8é, rong8é; <i>il est
+homme à mentir</i>, on tourne, <i>il est
+homme qui menteroit</i>, ahennoyenta
+tchanihayadoten.</p>
+
+<p><b>Honorer</b>, <i>j'honore quelqu'un</i>, kerakk8a,
+cherakk8a, chagorakk8a.</p>
+
+<p><b>Honte</b>, <i>j'ai</i>, gatehens, chatehens,
+hatehens.</p>
+
+<p><b>Hontoye</b>, <i>je</i>, keyatehata, cheyatehata,
+chagoyatehata.</p>
+
+<p><b>Hoquet</b>, <i>j'ai le</i>.</p>
+
+<p><b>Horloge</b>, <i>unne</i>, garakk8ichiak.</p>
+
+<p><b>Horreur</b>, <i>cela fait</i>, hôttag8at.</p>
+
+<p><b>Horrible</b>, deyodenonhianitti, <i>vel</i>
+sanigonkenheyat.</p>
+
+<p><b>Hors</b>, <i>dehors</i>, aste; <i>je mets quelqu'un
+dehors</i>, keyaditkench, cheyaditkench,
+chagoysiditkench.</p>
+
+<p><b>Hoste</b>, <i>mon</i>, 8aguion (<i>j'arive</i>)
+tcha (<i>dans</i>) hononchiayen (<i>sa cabane</i>)
+<i>ton</i>, 8acheon (<i>tu</i>) etc; <i>son</i>, 8ahayon
+(<i>il arive</i>) etc.</p>
+
+<p><b>Huée</b>, <i>je fais la huée</i>, dekeyadondarikta,
+decheya, dechago.</p>
+
+<p><b>Huit</b>, tegueron.</p>
+
+<p><b>Huile</b>, ôhna.</p>
+
+<p><b>Huile, j'</b>, gnokach, chnokach,
+hanôkach; <i>huilée</i>, ganonkah8i.</p>
+
+<p><b>Humecté</b>, kananah8enta, hananah8enta.</p>
+
+<p><b>Humeur</b>, <i>je suis de mauvaise
+humeur</i>, degatariendokch, dechaterien
+etc, dehaterien; <i>je suis de bonne
+humeur</i>, hagnigonronh8esk8ak; <i>c'est
+mon humeur</i>, toni knigonrotin.</p>
+
+<p><b>Humide</b>, hout chatenhi.</p>
+
+<p><b>Hupé</b>, hostôserôta, hogokgiâhra.</p>
+
+<p><b>Hurle</b>, <i>je</i>, <i>comme un loup</i>, garkentat,
+charkentat, harkentat.</p>
+
+<p><b>Hydropique</b>, haguiadoh8a, sadiadoh8a,
+hodia etc.</p>
+
+<p><b>Hypocrite</b>, krih8i h8sti hen.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>I.</h2>
+
+
+
+<p><b>Jabot</b>, honiata.</p>
+
+<p><b>Jadis</b>, hôrih8a gâyon.</p>
+
+<p><b>Jaloux</b>, <i>je suis</i>, hagakkahrin,
+sakkahrin, okkahrin.</p>
+
+<p><b>Jamais</b>, hia h8enton.</p>
+
+<p><b>Jambe</b>, hononda; <i>le gras de
+jambe</i>, osnonna; <i>le devant de jambe</i>.</p>
+
+<p><b>Janvier</b>, le mois de, v. au supplement
+Mois, (dziotaragona.)</p>
+
+<p><b>Japper</b>, <i>je jappe comme un chien</i>,
+kahhiaha, channiaha, hanniaha.</p>
+
+<p><b>Jardin</b>, kahient8i.</p>
+
+<p><b>Jargon</b>, <i>mon</i>, nig8ennodin, nich8ennoden,
+ni hah8ennoden.</p>
+
+<p><b>Jarret</b>, guiattigué, chiattigué, hoyattigué.</p>
+
+<p><b>Jaune</b>, hotgikk8arogon; <i>je rends
+jaune</i>, hotgikk8a ni8t gassoch.</p>
+
+<p><b>Javelot</b>, ils ne le connoissent
+point.</p>
+
+<p><b>Jaunisse</b>, <i>j'ai la</i>, deh8aguechkennadiagui,
+desachkenna, dehochkenna.</p>
+
+<p><b>Ici</b>, tonin; <i>par ici</i>, tonen hag8a.</p>
+
+<p><b>Idée</b>, <i>c'est mon idée</i>, neto ni 8aknigonrotin;
+<i>je change d'idée</i>, deskagadat
+nigonratenionch.</p>
+
+<p><b>Je</b> ou <i>moi</i>, hi.</p>
+
+<p><b>Jai</b>, (<i>avoir</i>), 8aguien, sayen, hoyen.</p>
+
+<p><b>Jesuitte</b>, hatit gienstadgi.</p>
+
+<p><b>Jesus</b>, Hiêssôs.</p>
+
+<p><b>Jet</b> <i>de pierre</i>, tcha ni gasseres hagonenhiondi.</p>
+
+<p><b>Jetter</b>, <i>je jette quelque chose</i>, gadion,
+sadion, hodion; <i>je jette des
+pierres à quelqu'un</i>, kenenhiohiag8ach,
+chenenhio etc, chagonenhiohiag8ach;
+<i>je jette quelqu'un par terre</i>,
+keyah8endahechta, cheyahsendahechta,
+chagoyah8enda etc.</p>
+
+<p><b>Jeu</b>, kahienda.</p>
+
+<p><b>Jeuner</b>, <i>je jeune expres</i>, haguendondietti,
+sayendondietti, hayendondietti;
+<i>je jeune de force</i>, gatonkariakch,
+chatonkariakch, hatonkariakch.</p>
+
+<p><b>Jeune</b> <i>homme</i>, hakchatasse; <i>jeune
+fille</i>, ekchatasse.</p>
+
+<p><b>Ignore, j'</b>, hakkoudonk, sakkondonk,
+hokkondonk.</p>
+
+<p><b>Ignorant</b>, <i>je suis</i>, hiachtente
+guehienk, chehienk, hahienk.</p>
+
+<p><b>Il</b>, pronom ne s'exprime ordinairement
+point. <i>Ou est il?</i> kanen thenderon;
+<i>il est la</i>, tô thenderon.</p>
+
+<p><b>Ile</b> ou ISLE, ka8enno; <i>dans l'isle</i>,
+ka8ennagué; <i>au bout de l'isle</i>, tcha
+hot8ennokta.</p>
+
+<p><b>Image</b>, kayatonchera hêyataa.</p>
+
+<p><b>Imagine, j'</b>, guennonk tonnionk,
+chenonk tonnionk,
+hononkton.</p>
+
+<p><b>Imbecille</b>, hiate honigonrata.</p>
+
+<p><b>Imite, j'</b>, kenagueranik, chenagueranik,
+chagonagueranik.</p>
+
+<p><b>Immobile</b>, hiate hotoria heronk.</p>
+
+<p><b>Immodeste</b>, hiate hotehens.</p>
+
+<p><b>Imparfait</b>, <i>qui n'est pas fini</i>, ason
+te 8adeyennichiahi; <i>plein de défauts</i>,
+ti 8ahetken hayata hien tatié.</p>
+
+<p><b>Impatient</b>, honak8enchkon, <i>vel</i>
+dehateriendokch.</p>
+
+<p><b>Impatienter</b>, <i>je m'impatiente</i>,
+degateriendokch, dechate etc, dehaterien.</p>
+
+<p><b>Impitoyable</b>, hiate hodanitenron.</p>
+
+<p><b>Importe</b>, <i>cela</i>, garih8anoron;
+<i>q'importe</i>, tocheg8a, <i>vel</i> hah8eri hatié.</p>
+
+<p><b>Importun</b>, <i>je suis</i>, akonhachon,
+sahonhachon, hahonhachon.</p>
+
+<p><b>Importune, j'</b>, keyehonchterha,
+cheyahonchtaha, chagohonchterha.</p>
+
+<p><b>Impression</b>, <i>cela fait impression</i>,
+gonigonragonh8aèh8asens.</p>
+
+<p><b>Imprudent</b>, hiate dehayatoretta.</p>
+
+<p><b>Impudent</b>, hiate haterakk8a.</p>
+
+<p><b>Impudique</b>, hontehinadonehkon.</p>
+
+<p><b>Incapable</b> <i>de etc</i>, godgihoha.</p>
+
+<p><b>Incertain</b>, <i>je suis</i>, hìate haktoguensek,
+satoguensek, hotoguensek.</p>
+
+<p><b>Incessamment</b>, onen g8ato.</p>
+
+<p><b>Incision</b>, <i>je fais une</i>, degorinha,
+dechorinha, dehorinha.</p>
+
+<p><b>Incise, j'</b>, keyatarichta, cheyatarichta,
+chagoyata etc.</p>
+
+<p><b>Incommode</b>, hah8entonniat.</p>
+
+<p><b>Incommoder</b>, <i>j'incommode quelqu'un</i>,
+keyodatch, cheyodatch, chagoyodatch.</p>
+
+<p><b>Inconnu</b>, hiate honigonrayendas.</p>
+
+<p><b>Incorrigible</b>, hiate had8ennahakk8a.</p>
+
+<p><b>Incredule</b>, hiate hatondatch, <i>vel</i>
+hiate horih8ioteronnia.</p>
+
+<p><b>Inculte</b>, ason te kahient8i.</p>
+
+<p><b>Indevot</b>, hiate horih8ihi8sti.</p>
+
+<p><b>Indifferent</b>, hiate hachniach.</p>
+
+<p><b>Indigne</b>, 8ahetken.</p>
+
+<p><b>Indigestion</b>, <i>j'ai une</i>, guennaktiach,
+chennaktiach, hennaktiach.</p>
+
+<p><b>Indiscret</b>, hakrih8agayen, sarih8agayen,
+hôri8agayen.</p>
+
+<p><b>Indocile</b>, horih8ahetken.</p>
+
+<p><b>Indolent</b>, hônoronsek.</p>
+
+<p><b>Industrieux</b>, ag8egui nhé hayenk.</p>
+
+<p><b>Inegal</b>, dehiote hen.</p>
+
+<p><b>Inépuisable</b>, hiate hah8et ha
+ondokten.</p>
+
+<p><b>Inevitable</b>, totchi hiah8enhi.</p>
+
+<p><b>Inexorable</b>, hiate hatanitenrhé.</p>
+
+<p><b>Infanterie</b>, hatiskenraguettat
+hektaguéchon hennes.</p>
+
+<p><b>Infatigable</b>, hiate ta dehachkenheyons.</p>
+
+<p><b>Infecté</b>, 8tkenkagras, <i>vel</i> gasennahetken;
+<i>j'infecte</i>, kehiass8atta,
+cheyass8atta, chagoyas8atta.</p>
+
+<p><b>Infiniment</b>, hag8ech.</p>
+
+<p><b>Infirme</b>, <i>je suis</i>, haguetgiôha,
+satgioha, hotgioha.</p>
+
+<p><b>Informer</b>, <i>je m'informe</i>, herih8a
+nondonk, cherih8a nondonk, chagori;
+<i>j'informe quelqu'un</i>, v. <i>j'avertis</i>.</p>
+
+<p><b>Infuser</b>, <i>je fais</i>, gnanah8enta,
+chnanah8enta, hananah8enta.</p>
+
+<p><b>Ingenieux</b>, ag8eguinhehayenk.</p>
+
+<p><b>Ingrat</b>, hiaté hennonk tonnionk
+tchani onh8entenrhekk8a.</p>
+
+<p><b>Inhume, j'</b>, kenontahach, chenontahach,
+chagonontahach.</p>
+
+<p><b>Injures</b>, <i>je dis des injures</i>, kenanicherong8ach,
+chenanicheron etc,
+chagonaniche etc.</p>
+
+<p><b>Inhuman</b>, v. <i>cruel</i>.</p>
+
+<p><b>Innocent</b>, <i>il est</i>, hiaté herih8a
+nerag8en&mdash;onh8arih8ahechtina (<i>de ce
+dont on la accusé</i>.)</p>
+
+<p><b>Inquiet</b>, <i>je suis</i>, hiate aknigonriôsek.</p>
+
+<p><b>Insensé</b>, voyez <i>fol</i>.</p>
+
+<p><b>Insolent</b>, <i>je suis</i>, hakrih8agate,
+sarih8agate, horih8agate.</p>
+
+<p><b>Instant</b>, tchan8a honissèha; <i>a
+l'instant</i>, toké g8ato.</p>
+
+<p><b>Instruire</b>, <i>j'instruis quelqu'un</i>,
+kerihoriennik, cherihoriennik, chagorihoriennik.</p>
+
+<p><b>Insulter</b>, <i>j'insulte quelqu'un</i>, hadekeyeronnionk, hadechey,
+hadechagoyeron etc.</p>
+
+<p><b>Interessé</b>, <i>je suis</i>, hasgasteniaron,
+<i>vel</i> deh8aknonhianiek.</p>
+
+<p><b>Interprette</b>, chagoh8ennagaadatch.</p>
+
+<p><b>Interprette, j'</b>, krih8agadatch,
+chrih8agadatch, hari8agadatch.</p>
+
+<p><b>Interieurement</b>, haknigonragonh8a.</p>
+
+<p><b>l'Interrogation</b> s'exprime en
+mettant ken à la fin du mot suivant.
+Ex: <i>Es ce toi</i>? isken? <i>cela est il bien</i>!
+netôken, <i>vel</i> 8hianeréken.</p>
+
+<p><b>Interroge, j'</b>, keyarondonk,
+cheyarondonk, chagoyarondonk, <i>vel</i>
+kerih8atakk8ach, cherih8a, chagorih8a.</p>
+
+<p><b>Interromp, j'</b>, kerihoriennik,
+cherihoriennik, chagoriho etc.</p>
+
+<p><b>Intime</b>, <i>mon intime ami</i>, onguiatsi,
+dziatchi, hônatchi.</p>
+
+<p><b>Intimidé</b>, onhatchanitti; <i>j'intimide</i>,
+keyatetchanitta, cheyatet, chagoyatet.</p>
+
+<p><b>Intrepide</b>, hah8eriaté.</p>
+
+<p><b>Introduis</b> <i>quelqu'un</i>, kederonné,
+chederonné, chagoderonné.</p>
+
+<p><b>Invectiver</b>, voyez <i>injurier</i>.</p>
+
+<p><b>Inventer</b>, <i>j'invente une histoire</i>,
+gri8acheronniaha, chrih8a etc, harih8a
+etc.</p>
+
+<p><b>Investis, j'</b>, 8atk8ahêg8a, dech8aheg8a,
+dehohahêg8a.</p>
+
+<p><b>Invincible</b>, <i>je suis</i>, hiate hah8et
+onknênanianik.</p>
+
+<p><b>Invisible</b>, hiate hoguent.</p>
+
+<p><b>Inviser</b>, <i>j'invise d'un repas</i>, kenonkhé,
+chenonkhé, chagononkhé.</p>
+
+<p><b>Inutille</b>, dont on ne se sert pas,
+hiate hechta; <i>cela est inutile, c'est en
+vain</i>, hiatarh8aton.</p>
+
+<p><b>Joyeau</b>, <i>joyeau</i>, kanenhia noron.</p>
+
+<p><b>Joindre</b>, <i>je joins une chose à unne
+autre</i>, degraneguenha, dechraneguen,
+dehara etc; <i>cela est joint</i>, degaraneguen.</p>
+
+<p><b>Jointure</b>, <i>une</i>, deyossondera.</p>
+
+<p><b>Joli</b>, hiô, <i>vel</i> kattag8ahi.</p>
+
+<p><b>Jonc</b>, hônôda.</p>
+
+<p><b>Joüe</b>, <i>la</i>, kioguensagué.</p>
+
+<p><b>Joüe</b>, <i>je</i>, deguienha, dechienha,
+dehayenha.</p>
+
+<p><b>Jongle</b>, <i>je</i>, gatadotha, chatadotha,
+hatadotha, <i>vel</i> keyatkatt8ach.</p>
+
+<p><b>Jouet</b>, <i>il sert de</i>, onhatentoriata.</p>
+
+<p><b>Jour</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>le</i>, 8endé;</p>
+<p><i>il fait jour</i>, ourhenhi;</p>
+<p><i>le point du jour</i>, 8rhenguetdzik;</p>
+<p><i>long jour</i>, 8endes;</p>
+<p><i>jour court</i>, nih8endag8aha;</p>
+<p><i>un jour</i>, s8endata;</p>
+<p><i>tous les jours</i>, chetechon;</p>
+<p><i>mes jours finissent</i>, ongadondoktas;</p>
+<p><i>je donne le bon jour</i>, kenonronk8anionk;</p>
+<p><i>tu</i>, chenonronk;</p>
+<p><i>il</i>, chagononronk8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Journée</b>, <i>le chemin d'une</i>, hehioyondakk8i.</p>
+
+<p><b>Joyeux</b>, <i>je suis</i>, haknigonrana8en,
+sanigonrana8en, honigonrana8en.</p>
+
+<p><b>Irresolu</b>, <i>je suis</i>, de8nigonragué,
+desanigon etc, dehonigon.</p>
+
+<p><b>Irrité</b>, honak8enhi; <i>j'irrite</i>, kenak8atanik,
+chenak8atanik, chagonak8atanik.</p>
+
+<p><b>Isle</b>, kah8ennio; <i>à l'isle</i>, kah8ennagué.</p>
+
+<p><b>Juger</b>, <i>je juge quelqu'un</i>, keyad8endetha,
+cheyad8en etc, chagoyan8en.</p>
+
+<p><b>Juillet</b>, (hiarigona.)</p>
+
+<p><b>Juin</b>, (ichakka.)</p>
+
+<p><b>Jumeaux</b>, dehickhen; <i>nous
+sommes jumeaux</i>, dedikhen, dedgikhen,
+dehikhen.</p>
+
+<p><b>Jupe</b> ou <i>braguet</i>, kak8aa.</p>
+
+<p><b>Jusques la</b>, tononh8é; <i>jusques
+a quand</i>, 8entonké; <i>jusques à present</i>,
+toké hanen; <i>jusques à moi</i>, tcha
+hikta.</p>
+
+<p><b>Juste au corps</b>, degananêta.</p>
+
+<p><b>Juste</b>, <i>tout juste</i>, netôdzik, neto
+dzik; <i>fusil juste</i>,&mdash;&mdash;; <i>cela est juste</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+<br>
+
+
+
+<h3>L.</h3>
+
+
+
+<p><b>La</b>, article,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Là</b>, adverbe, tonen; <i>par là</i>, to
+hag8ati; <i>là ou je suis</i>, tcha guideron;
+<i>de là</i>, tô; <i>par là</i>, nen hag8a.</p>
+
+<p><b>Lac</b>, ganiataré; <i>le long du lac</i>, ganiatahaktatié.</p>
+
+<p><b>Laboure</b>, <i>je</i>, guettakarhat8ach,
+chettakar etc; hohettakar etc.</p>
+
+<p><b>Lache</b>, <i>dete du</i>,&mdash;&mdash;; <i>je suis
+lache</i>, <i>peureux</i>, haguidogueré, saindogueré,
+hodogueré.</p>
+
+<p><b>Ladre</b>, <i>je suis</i>, hagnion, sanion,
+honion.</p>
+
+<p><b>Laid</b>, <i>je suis</i>, haguetken, chetken,
+hahetken.</p>
+
+<p><b>Laine</b>, <i>de la</i>, hogonnh8a.</p>
+
+<p><b>Laisse</b> <i>cila</i>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>ny touche pas</i>, satka;</p>
+<p><i>je laisse quelque chose expres dans un lieu</i>, <i>ou je laisse à
+garder</i>, gatakk8anayenha, chatakk8a etc, hatakk8anayen;</p>
+<p><i>je laisse échapper</i>, skeniaguenta, tcheniaguenta, shaniaguenta;</p>
+<p><i>je laisse</i>, <i>je permets</i>, kkahienha, chkahienha, hakkahienha;</p>
+<p><i>je laisse</i>, <i>j'abandonne</i>, voyez <i>abandonner</i>;</p>
+<p><i>je laisse par oubli</i>, gnigonrhenha, chnigonrhenha, hanigonrhenha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Lait</b>, <i>du</i>, hononrachia.</p>
+
+<p><b>Lame</b>, <i>une</i>, gahionta.</p>
+
+<p><b>Lamente</b>, <i>je me</i>, degassint8ach,
+dechassint8ach, dehassiuta etc.</p>
+
+<p><b>Lampe</b>, <i>unne</i>, hehnarakk8a, kahachera.</p>
+
+<p><b>Lance</b>, <i>une</i>, gacheg8a rohaa.</p>
+
+<p><b>Lance</b>, <i>je</i>, 8agadies, hêsadies, hehôdies.</p>
+
+<p><b>Lancette</b>, dehiondadenint cha
+hechtakk8a.</p>
+
+<p><b>Langue</b>, hônacha.</p>
+
+<p><b>Langage</b>, <i>mon</i>, nig8ennoden,
+nich8ennoden, nihah8ennoden; <i>je
+parle un autre langage</i>, gad8ennondakk8a,
+chah8ennon etc; had8ennondakk8a.</p>
+
+<p><b>Languis</b>, <i>je</i>, hagronhiaguens, saronhiaguens,
+hôronhiaguens.</p>
+
+<p><b>Lapide</b>, <i>je</i>, onenhia keriotta, cheriotta,
+chagoriotta.</p>
+
+<p><b>Lapin</b>, sk8ahen.</p>
+
+<p><b>Lard</b>, k8ichk8ich hôdonsera.</p>
+
+<p><b>Laquais</b>, onhanhas.</p>
+
+<p><b>Larde</b>, <i>je</i>, degah8esta hodonsera,
+dechah8esta, dehah8esta.</p>
+
+<p><b>Large</b>, <i>étoffe</i>, dehionihes, <i>vel</i> hatag8enta.</p>
+
+<p><b>Larme</b>, oukassera; <i>verse des
+larmes</i>, kkasseraris, chkasseraris, hakasseraris;
+<i>j'essuie les larmes</i>, kekasserag8eh8ach,
+chekassera etc, chagokassera.</p>
+
+<p><b>Larron</b>, hanensk8ach.</p>
+
+<p><b>Las</b>, <i>je suis</i>, hadeh8agueradietti,
+desaradietti, hadehoradietti.</p>
+
+<p><b>Lasser</b>, <i>je me lasse</i>, hadegradietta,
+hadecheradietta, hadeharadietta.</p>
+
+<p><b>Lavé</b>, hioharé; <i>je lave</i>, goharech,
+choharech, hoharech.</p>
+
+<p><b>Lavement</b>, <i>je donne un lavement
+par le cul</i>, hetchigaragonh8a keneganhont8ack.</p>
+
+<p><b>Laurier</b>, hahennagras, <i>vel</i> hatatiach.</p>
+
+<p><b>Laxatif</b>, dêyâgôdia tongottakk8a.</p>
+
+<p><b>Le</b>, l'article <i>le</i>, <i>la</i>, <i>les</i>, ne s'exprime
+point en Iroquois, on met cependant
+quelque fois le mot chou apres celui
+don't il s'agit. Example: kanadgia,
+<i>la chaudierre</i>; kanadgiachon, <i>les chaudierres</i>;
+<i>le long</i>, haktatié.</p>
+
+<p><b>Leche</b>, <i>je</i>, keganentch, cheganentch,
+haganentch.</p>
+
+<p><b>Leger</b>, nih8kechté chayonha.</p>
+
+<p><b>Lendemain</b>, <i>le</i>, honsahi8rhenha.</p>
+
+<p><b>Lent</b>, <i>je suis</i>, haguiadachayen,
+sayadachayen, hoyadachayen.</p>
+
+<p><b>Lendes</b>, <i>des</i>, hotginhontk8a.</p>
+
+<p><b>Lequel</b>, chonnonk, <i>vel</i> kanen ni
+hayatâa.</p>
+
+<p><b>Lettre</b>, <i>j'ecris une</i>, keyiatonsek,
+cheyatonsek, chagoyatonsek.</p>
+
+<p><b>Levé</b>, <i>il s'est</i>, hotkenh8i; <i>je me
+leve</i>, gatkenhach, chatkenhach, hatkenhach;
+<i>je leve quelque chose</i>, deguekk8ata,
+<i>vel</i> deguek8a, dechek8a,
+dehak8a; <i>je leve une hache</i>, keyatchatong8asek.</p>
+
+<p><b>Levre</b>, <i>la</i>, hechk8aa.</p>
+
+<p><b>Levraut</b>, tahonta neguen 8st8achia.</p>
+
+<p><b>Leurs</b>, ononrhe ona8en.</p>
+
+<p><b>Lezard</b>, totich.</p>
+
+<p><b>Liard</b>, arbre, skarok, <i>vel</i> chkarok.</p>
+
+<p><b>Liberal</b>, <i>il est</i>, hotiesen; <i>je suis</i>,
+hagatiesen; <i>tu es</i>, satiesen.</p>
+
+<p><b>Libre</b>, <i>je suis</i>, gatat8ennio, chatat8enniô,
+hatat8enniô.</p>
+
+<p><b>Lié</b>, kahrito; <i>je lie quelque chose</i>,
+knerinch, chnerinch, hanerinch; <i>je
+lie quelqu'un</i>, kecharontha, chagocharonta;
+<i>un homme lie</i>, hachanonda.</p>
+
+<p><b>Lien</b>, henerinchta.</p>
+
+<p><b>Lierre</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Lieu</b>, <i>en quel lieu</i>? kanen.</p>
+
+<p><b>Lievre</b>, tahonta naguen.</p>
+
+<p><b>Ligne</b> <i>à pescher</i>, ontchirokk8a; <i>je
+pesche à la ligne</i>, gatchiroch, chatchiroth,
+hatchiroth.</p>
+
+<p><b>Liguer</b>, <i>se</i>, <i>il se sont ligués</i>, 8atondiechta.</p>
+
+<p><b>Limaçon</b>, ganonchisseré.</p>
+
+<p><b>Lime</b>, heranietta.</p>
+
+<p><b>Lime</b>, <i>je</i>, granick, chranick, haranick.</p>
+
+<p><b>Linge</b>, kagarinha.</p>
+
+<p><b>Liquide</b>, hônanah8en.</p>
+
+<p><b>Lis</b>, <i>je</i>, de8akiatoncherag8aritti,
+desaya etc, dehoyaton etc.</p>
+
+<p><b>Livre</b>, kahiatonchera.</p>
+
+<p><b>Livre</b>, <i>poids</i>, skatkoncherata.</p>
+
+<p><b>Livrer</b>, voyer <i>donner</i>.</p>
+
+<p><b>Loger</b>, <i>je loge la</i>, tônin 8agnonchiahien,
+sanonchiahien, hononchia.</p>
+
+<p><b>Loin</b>, hinon; <i>tres loin</i>, hinon
+gôna.</p>
+
+<p><b>Loisir</b>, <i>je n'ai pas le</i>, haguiodéché,
+sayodéche, hoyodéché.</p>
+
+<p><b>Long</b>, hous; <i>tu es long à faire</i>,
+chiodé tingui tcha chonniaha, <i>vel</i> sachayen;
+<i>à la longue</i>, <i>il fera à la longue</i>,
+nhenheronniag8a; <i>tout du long</i>, haktatiéha,
+<i>tout le long du bord</i>, haktatié.</p>
+
+<p><b>Longtemps</b>, honissé.</p>
+
+<p><b>Lorsque</b>, toqué; <i>pour lors</i>, togué.</p>
+
+<p><b>Lot</b>, <i>un</i>, kayakonk; <i>je fais les lots</i>,
+guiakonk, chiakonk, hayakonk.</p>
+
+<p><b>Louche</b>, <i>je</i>, kkakkarinhré, chkakkarinrhé,
+hakakka etc.</p>
+
+<p><b>Louche</b>, hagakkarinhré.</p>
+
+<p><b>Loue</b>, <i>je</i>, <i>je gage</i>, ongnenniasek,
+(<i>on me prete</i>) ekkariakch, (<i>et je payerai</i>);
+hesenniasek (<i>on te prete</i>) enchkariak;
+onhenniasek (<i>on lui prete</i>)
+enhakariak.</p>
+
+<p><b>Loüe</b>, <i>je</i>, <i>je donne des louanges</i>,
+dekerincharoiik, decherinsaronk, dechagorin
+etc.</p>
+
+<p><b>Loup</b>, tahionni.</p>
+
+<p><b>Loutre</b>, sk8ayen.</p>
+
+<p><b>Lourd</b>, hoyadakchté.</p>
+
+<p><b>Louppe</b>, hôtzikkota.</p>
+
+<p><b>Luette</b>, <i>la</i>, ogoncta.</p>
+
+<p><b>Luisant</b>, teyostatek; <i>cela reluit</i>,
+deyoserennatek.</p>
+
+<p><b>Lumierre</b>, deyorhatek.</p>
+
+<p><b>Lune</b>, <i>la</i>, karakk8a sonrekha;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>croissant de la lune</i>, asonte dgioterakk8ichiahi;</p>
+<p><i>plein de la lune</i>, dgioterakk8ichiahi;</p>
+<p><i>decours de la lune</i>, sagarakk8atton.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Lunette</b>, hatkonchotchera hêgârha.</p>
+
+<p><b>Lutter</b>, <i>je lutte</i>, degatatienaonch,
+dechatatiena etc, dehatatiêna etc.</p>
+
+<p><b>Luxurieux</b>, henhroncheranonh8é.</p>
+
+<p><b>Lui</b>, ahonrha; <i>elle</i>, ahonha.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>M.</h2>
+
+
+<p><b>Ma</b>, <i>mon</i>. Le pronom <i>ma</i>, <i>mon</i>,
+s'exprime comme je l'ai dit au commencement
+de même que le verbe
+possessif <i>j'ai</i> par les lettres hak, qu'on
+met audevant de la chose, appartenant
+à la place des deux premieres
+qui composent le mot simple. Ex.
+gahonha, <i>un canot</i>; hakkonha, <i>mon
+canot</i>; gachionra, <i>un fusil</i>; hakchionra;
+<i>mon fusil</i>.</p>
+
+<p><b>Maché</b>, deh8atehkahon; <i>je mache</i>,
+degatchkata, dechatchkata, dehatchkata.</p>
+
+<p><b>Machoire</b>, <i>la</i>, hoyoguensa.</p>
+
+<p><b>Madame</b>, hotonhissen. <i>Madamoiselle</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Madrier</b>, och8engaa.</p>
+
+<p><b>Magazin</b>, tcha ontenninonta.</p>
+
+<p><b>Mai</b>, <i>un</i>, kaninharôta.</p>
+
+<p><b>Mai</b>, le mois de, voyez supp. mois,
+(ganerattogona.)</p>
+
+<p><b>Maigre</b>, <i>je suis</i>, hagati8en, chati8en,
+hôti8en.</p>
+
+<p><b>Main</b>, <i>ma</i>, kechotta, chechotta,
+hachotta; <i>je serre avec la main</i>, guiena8akonk.</p>
+
+<p><b>Maison</b>, <i>ma</i>, haknonchiayen, sanonchiayen,
+hônonchiayen.</p>
+
+<p><b>Maitre</b>, <i>je suis maitre de quelque
+chose</i>, g8enniô, ch8enniô, hah8enniô,
+<i>vel</i> hi hagah8en, is sa8ea, aonrha
+hoh8en; <i>je me fais le maitre</i>, <i>je m'approprie</i>,
+gadad8enniochta, chatad8en,
+hatad8en.</p>
+
+<p><b>Mal</b>, <i>j'ai</i>, hagnonhaktanik, sanonhaktanik,
+hononhaktanik.</p>
+
+<p><b>Malade</b>, <i>je suis</i>, haguenhraras,
+sanhraras, honhraras.</p>
+
+<p><b>Maladie</b>, <i>tout maladie generalle</i>,
+ganonchi8tarines.</p>
+
+<p><b>Mal aisé</b>, onhit.</p>
+
+<p><b>Maladroit</b>, <i>je suis</i>, haguenhis,
+sanhis, onhis.</p>
+
+<p><b>Malfait</b>, (<i>quelque chose</i>), konhihi;
+(<i>quelqu'un</i>), hayata hetken.</p>
+
+<p><b>Male</b>, <i>unne</i>, kahonchera.</p>
+
+<p><b>Mâle</b>, hatgîna.</p>
+
+<p><b>Malgré</b> <i>moi</i>, dehonharahiadakk8a;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>malgré toi</i>, diesarayadakk8a;</p>
+<p><i>malgré lui</i>, thon harayadakk8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Malheureux</b>, <i>je suis</i>, gaterass8a
+hetken; <i>tu</i>, chaterass8a; haterass8a.</p>
+
+<p><b>Malhabile</b>, <i>je suis</i>, hagueyennahetken,
+cheyenahetken; <i>il</i>, hayena.</p>
+
+<p><b>Malicieux</b>, <i>je suis</i>, hagrih8ahetkeri;
+<i>tu</i>, chrih8a; <i>il</i>, harih8a.</p>
+
+<p><b>Maltraiter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je maltraite</i> (<i>de parolle</i>), kedach8ahens, chedach8ahens,</p>
+<p>chagoda etc;</p>
+<p><i>je maltraite</i> (<i>de coups</i>), kekarioch, chedarioch,</p>
+<p>chagodarioch.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Mamelles</b>, gononrachiagué.</p>
+
+<p><b>Manche</b>, <i>un</i>, héh8ennohahokk8a.</p>
+
+<p><b>Manche</b>, <i>unne</i> skanintchagaratti.</p>
+
+<p><b>Mander</b>, <i>je mande quelqu'un</i>, hekenonkhi,
+chenonkhi, chagononkhi.</p>
+
+<p><b>Mangé</b>, hôgui, <i>vel</i> hôgarien; <i>je
+mange</i>, higuekch, hichekch, hihekch,
+<i>vel</i> gatekonia, chatekonia, hatekonia;
+<i>bon à manger</i>, hôgah8i; <i>je donne a
+manger</i>, kedgientanik, chedgientanik,
+chagodgien etc; <i>je fais à manger</i>, gatkastonk,
+chatkastonk, hatkastonk.</p>
+
+<p><b>Manier</b>, <i>je manie</i>, <i>je touche</i>, 8aguiêna,
+8achiêna, 8ahayêna.</p>
+
+<p><b>Manquer</b>, <i>je manque de</i>, haguiéh8as,
+sayéh8as, hôyèh8as; <i>je manque
+mon coup</i>, sagatt8atta, sachatt8atta,
+sahatt8atta; <i>ny manque pas</i>, hak8i
+sanigonrhenha.</p>
+
+<p><b>Marais</b>, <i>un</i>, 8chaguendayen, <i>vel</i>
+kahentayen.</p>
+
+<p><b>Marchand</b>, hatendinonk.</p>
+
+<p><b>Marchandises</b>, hontenninonta,
+<i>vel</i> hatak8ennia.</p>
+
+<p><b>Marcher</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je marche</i>, higué, hiches, hires;</p>
+<p><i>je marchois</i>, higuesk8a;</p>
+<p><i>j'ai marché</i>, 8aguetti;</p>
+<p><i>je marcherai</i>, hengué;</p>
+<p><i>subjonctif</i>, <i>je marcherois</i>, ahigué;</p>
+<p><i>j'aurois marché</i>, ahonguettihna;</p>
+<p><i>j'aurai marché</i>, ahonguettik;</p>
+<p><i>il marche de bonne grace</i>, hayaniô;</p>
+<p><i>je marche vite</i>, gnianore;</p>
+<p><i>tu</i>, chianore;</p>
+<p><i>il</i>, hayanore;</p>
+<p><i>je marche doucement</i>, skenonhigué, chkenonhigué, chkenonhires.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Marche</b>, <i>une longue</i>, âhahis.</p>
+
+<p><b>Marche</b>, <i>degré</i>, heratinchta.</p>
+
+<p><b>Marché</b>, <i>à bon</i>, 8atiesen.</p>
+
+<p><b>Marecage</b>, nikentaha.</p>
+
+<p><b>Mareschal</b>, garondanenk8ik...
+dehattakonniennik.</p>
+
+<p><b>Mari</b>, <i>un</i>, kanakk8a.</p>
+
+<p><b>Marié</b>, honiagni; <i>mariée</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Marie</b>, <i>je me</i>, haguenniakch, saniakch,
+honiakch; <i>je me demarie</i>, sagadekachionch,
+hagueniaguihna.</p>
+
+<p><b>Marmite</b>, deganontonta.</p>
+
+<p><b>Marqué</b>, kayanati; <i>je marque</i>,
+guianata, chianata, hayanata.</p>
+
+<p><b>Marraine</b>, <i>ma</i>, hakchennah8i.</p>
+
+<p><b>Marri</b>, <i>je suis</i>, skatatreh8atta,
+tchatatreh8atta, shatatreh8atta.</p>
+
+<p><b>Mars</b>, mois de, v. supp. mois,
+(tichkona.)</p>
+
+<p><b>Marte</b> ou <i>martre</i>, tchêrannoha.</p>
+
+<p><b>Marteau</b>, heh8ahechta.</p>
+
+<p><b>Masque</b>, ontkonchorechta.</p>
+
+<p><b>Masque</b>, <i>je me</i>, gatkonchorech,
+chatkonchoreck, hatkonchôrech,</p>
+
+<p><b>Massacré</b>, onhanon8ariakon; <i>je
+massacre</i>, kenonh8ariakonk, chenonh8ariakonk,
+chagonon8ariakonk.</p>
+
+<p><b>Masse</b> ou <i>massue</i>, kadgikk8a.</p>
+
+<p><b>Masson</b>, hanonchonniaha, <i>vel</i>
+hastenronniaha.</p>
+
+<p><b>Mast</b>, <i>un mast de canot</i>, harontodakk8a.</p>
+
+<p><b>Matelas</b>, <i>un</i>, honnisorakk8a.</p>
+
+<p><b>Mâte</b>, <i>je mâte en canot</i>, grondota,
+chrondota, harondota.</p>
+
+<p><b>Matelot</b>, 8sechtogon 8ng8é.</p>
+
+<p><b>Matin</b>, <i>le</i>, ourhenhigué.</p>
+
+<p><b>Matinée</b>, <i>la</i>, h8rhenhigué ha.</p>
+
+<p><b>Matinal</b>, hayé h8ata.</p>
+
+<p><b>Matou</b>, tagos.</p>
+
+<p><b>Matrice</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Mauvais</b> <i>à mange</i>, 8ahetken hahiek;
+<i>mauvais</i>, parlant d'un homme,
+hahetken; <i>mauvais</i>, parlant de quelq.
+chose, hetken.</p>
+
+<p><b>Mechant</b>, v. <i>mauvais</i>.</p>
+
+<p><b>Meconnoissant</b>, v. <i>ingrat</i>; <i>je
+meconnois quelqu'un</i>, hiate skeyentes,
+hiate tcheyentes, hiate tchagoyentes;
+<i>je me meconnois</i>, hiate skatadientes.</p>
+
+<p><b>Mecontent</b>, hiaté hônigonriôsek.</p>
+
+<p><b>Mecontente</b>, <i>je</i>, skenigonrat8atta.</p>
+
+<p><b>Medecin</b>, hatedgiens. Voy. le
+supplement.</p>
+
+<p><b>(Medecinne</b>, hononk8atchera.)</p>
+
+<p><b>Medecine</b>, <i>je</i>, kenonk8atcheranont8ach,
+chenonk8atchera, chagononk8at etc.</p>
+
+<p><b>Medis</b>, <i>je</i>, keh8ennôtas, cheh8ennôtas,
+chagoh8ennôtas.</p>
+
+<p><b>Medisant</b>, chagoh8ennotachkon.</p>
+
+<p><b>Mefie</b>, <i>je me</i>, hagatenhaha, chatenhaha,
+hatenhaha.</p>
+
+<p><b>Mefiant</b>, <i>je suis</i>, hagarharé, sarharé,
+harharé.</p>
+
+<p><b>Megarde</b>, <i>je l'ai fait par megard</i>,
+hiase h8aguetti.</p>
+
+<p><b>Meilleur</b>, na ne oga8i, <i>vel</i> na ne
+8yanere.</p>
+
+<p><b>Mêlé,</b> teyodiechti; <i>je mele</i>, deguiechta,
+dechiechta, dehahiechta.</p>
+
+<p><b>Mêle,</b> <i>ils sont pêle mêle</i>, degondiechti.</p>
+
+<p><b>Melon d'eau,</b> onionchiagaté;
+<i>melon françois</i>, kanionchiagras.</p>
+
+<p><b>Membre</b> <i>viril</i>, honera.</p>
+
+<p><b>Même,</b> <i>sagata.</i> (V. <i>mesme.</i>)</p>
+
+<p><b>Memoire,</b> <i>j'ai bonne memoire</i>,
+haknigonro8anen, sanigon etc, honigon.</p>
+
+<p><b>Memorable,</b> hiate ayagonigonrhenha.</p>
+
+<p><b>Menace,</b> <i>je</i>, kenhariong8ach,
+chenhariong8ach, chagonharion.</p>
+
+<p><b>Mesnage,</b> <i>je</i>, <i>je suis mesnager</i>,
+kchenonniaha, schenonniaha, hachennon etc.</p>
+
+<p><b>Mandiant,</b> konegachkon, <i>vel</i> hanekha.</p>
+
+<p><b>Mandie,</b> <i>je</i>, keneganik, cheneganik,
+haneganik.</p>
+
+<p><b>Mene,</b> <i>je</i>, kuéderonné, <i>vel</i> keyatenhah8i,
+cheyaten etc; <i>il</i>, chagoyaten;
+<i>je le mene voir etc</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Menterie,</b> onnoyenda.</p>
+
+<p><b>Ments,</b> <i>je</i>, guennoyenta, chennoyenta,
+hennoyenta.</p>
+
+<p><b>Menteur,</b> hodanoyen.</p>
+
+<p><b>Menton,</b> ohiôha.</p>
+
+<p><b>Menu,</b> nih8asseratiêha.</p>
+
+<p><b>Mepriser,</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je méprise quelqu'un</i>, keguenranik, cheguenranik, chagoguenranik;</p>
+<p><i>je suis meprisé</i>, hiate onkkrakk8i, hiate hesarakk8i, hiate</p>
+<p>honherakk8i.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Mer,</b> <i>la</i>, ganiatar8anen.</p>
+
+<p><b>Merci,</b> <i>grand</i>, niah8an.</p>
+
+<p><b>Mere,</b> <i>ma</i>, hagnourha, san8rha,
+hon8rha. Quand on l'apelle on dit:
+haha, <i>ma mere</i>; <i>du coté maternel</i>,
+kanohencheragué hag8ati; les enfans
+des deux soeurs appellent leur tante
+leur mère, ils sont aussi leurs fils à la
+manière des Iroquois.</p>
+
+<p>(<b>Merisier</b>, <i>le</i>, hennichkaha.)</p>
+
+<p><b>Merite</b>, <i>homme de</i>, onharonnienchta.</p>
+
+<p><b>Meriter</b>, <i>il merite cela</i> (<i>en bonne
+part</i>) netotdgik tchani onhayato
+dinchta; <i>il n'a que ce qu'il merite</i> (<i>en
+mauvaise part</i>) hodayanerinha netodgik
+chan8a, hoyatah8cnha.</p>
+
+<p><b>Merle</b>, <i>grive</i>, tchichkaga.</p>
+
+<p><b>Mesme</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>c'est de mesme</i>, netôdzik:</p>
+<p><i>je suis du même avis que toi</i>, sade honguinigonrotin;</p>
+<p><i>en même temps</i>, tokédgik;</p>
+<p><i>c'est de même que si etc</i>, sadehiot;</p>
+<p><i>non pas même celui la etc</i>, hia na ganka tchato.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Messager</b>, horih8enhah8itta.</p>
+
+<p><b>Messe</b>, <i>la</i>, hohachin hatgiens
+tadgi, <i>vel</i> outerennayenha; <i>j'entends
+la messe</i>, hagaterinnayen hohachin.</p>
+
+<p><b>Mesure</b>, onteniendenchta; <i>à mesure
+que</i>, n'hag8a.</p>
+
+<p><b>Mesure</b>, <i>je</i>, gatenientenha, chatenientenha,
+hatenienten.</p>
+
+<p><b>Metamorphosé</b>, hoya hotatiatondat8i,
+<i>vel</i> deyotiatadênion.</p>
+
+<p><b>Metal</b>, <i>cuivre</i>, henatgionniata.</p>
+
+<p><b>Mettre</b>, <i>je mets la</i>, to 8aguien, to
+8achien, to 8ahayen; <i>je mets apart</i>,
+heren hêguienha, hechienha, hehayenha.</p>
+
+<p><b>Meunier</b>, hatetcheronniaha.</p>
+
+<p><b>Meur</b>, 8tchichiahi; <i>fruit meur</i>,
+ohiari.</p>
+
+<p><b>Meure</b>, 8sahies.</p>
+
+<p><b>Meurier</b>, sahies garonda</p>
+
+<p><b>Meurir</b>, <i>les fruits meurissent</i>, ohiari
+hatié.</p>
+
+<p><b>Meurtri</b>, ohrahennata hen; <i>je
+meurtris quelqu'un</i>, kerahennatach,
+cherahen etc, chagoraheu.</p>
+
+<p><b>Mi</b>, <i>à demi</i>, achênon.</p>
+
+<p><b>Midi</b>, garonhiahen, <i>vel</i> endiek.</p>
+
+<p><b>Miel</b>, orana8enda.</p>
+
+<p><b>Mie</b> <i>de pain</i>, orakk8a gonh8.</p>
+
+<p><b>Mien</b>, i hagah8en; <i>le tien</i>, is sa8en;
+<i>sien</i>, ahonrha hoh8en.</p>
+
+<p><b>Mieux</b>, le comparatif <i>mieux</i> ne
+s'exprime qu'en montrant les choses
+comparées et disant de l'unne: <i>celle
+la est bien</i>, (nayé ting8ach) <i>vel</i>
+nêtôdgik, lorsqu'il y a, <i>il vaut mieux</i>.</p>
+
+<p><b>Mil</b>, nombre, 8assen tch8enniah8é.</p>
+
+<p><b>Milieu</b>, <i>le</i>, achénonk; <i>au milieu
+de nous</i>, ded8ayatoguen; <i>au milieu de
+la ville</i>, kanathin.</p>
+
+<p><b>Mince</b>, kagarinha.</p>
+
+<p><b>Mine</b>, <i>je fais la</i>, hagatkengrenti,
+satkengrenti, hotken etc; <i>j'ai bonne mine</i>,
+haguiataganonni, sayata etc, hoyata etc.</p>
+
+<p><b>Minuit</b>, assontin.</p>
+
+<p><b>Miracle.</b></p>
+
+<p><b>Miroir</b>, hatkonchotchera.</p>
+
+<p><b>Misérable</b>, <i>je suis</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Mis</b>, to gayen.</p>
+
+<p><b>Mitaines</b> <i>mes</i>, hoguenniotchera,
+senniot etc, honniot etc.</p>
+
+<p><b>Mobile</b>, ahondakta, <i>vel</i> hatoriaheronk.</p>
+
+<p><b>Mode</b>, v. <i>façon</i>.</p>
+
+<p><b>Modere</b>, <i>je me</i>, skenonha, gatatonniaha.</p>
+
+<p><b>Moderne,</b>&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Moeurs</b>, <i>nos</i>, tcha ni ag8ayeunodin.</p>
+
+<p><b>Moi</b>, î, <i>vel</i> hî, on appuie beaucoup sur l'î.</p>
+
+<p><b>Moindre</b>, hocht8i.</p>
+
+<p><b>Moineau</b>, garioha.</p>
+
+<p><b>Moins</b>, hodgidacht8i; <i>tout au
+moins</i>, honsk8aha; <i>le moins que tu
+pourias</i>, enchatkenrata hahiguen; <i>tu
+en as le moins</i>, on tourne, <i>il en a le
+beaucoup</i>, hissôa hôyen; <i>j'en donne
+moins</i>, guecht8ata, checht8ata, hacht8sata.</p>
+
+<p><b>Mois</b>, s8ennidata. Nom des mois,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>janvier</i>, dziotaragona;</p>
+<p><i>fevrier</i>, tichha;</p>
+<p><i>mars</i>, tichkôna;</p>
+<p><i>avril</i>, ganerattoha;</p>
+<p><i>mai</i>, ganerattogona;</p>
+<p><i>juin</i>, ichakka;</p>
+<p><i>juillet</i>, hiarigôna;</p>
+<p><i>aoust</i>, chereské ha;</p>
+<p><i>septembre</i>, chereské gona;</p>
+<p><i>octobre</i>, kenten ha;</p>
+<p><i>novembre</i>, kentengôna;</p>
+<p><i>decembre</i>, dziotoré ha;</p>
+<p><i>un mois</i>, dgionnidata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Moisi</b>, 8chkenharé.</p>
+
+<p><b>Moisson</b>, <i>temps de la</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Moite</b>, honanah8en.</p>
+
+<p><b>Moitié</b>, <i>la</i>, sate8achenonk; <i>par
+moitié</i>, achenonk.</p>
+
+<p><b>Mol</b>, nyohrodinha; <i>cela s'amolit</i>,
+ohrodins.</p>
+
+<p><b>Mon</b>, s'exprime en mettant devant
+le substantif ces trois lettres: hag. Ex.
+assaa, <i>couteau</i>; hagassâa, <i>mon couteau</i>.</p>
+
+<p><b>Monceau</b>, kaguéhron.</p>
+
+<p><b>Monde</b>, <i>le</i>, 8entgiag8egui; <i>beaucoup
+de monde</i>, kendiok8ânin.</p>
+
+<p><b>Monstre</b>, kahetken gôna.</p>
+
+<p><b>Mont</b>, hônondahra.</p>
+
+<p><b>Montée</b>, honetota atti.</p>
+
+<p><b>Monter</b> <i>une côte</i>, <i>je monte</i>, knetotahach,
+chnetotahach, hanetotahach;
+<i>je monte dans une chambre</i>, gratinha,
+chratinha, haratinha.</p>
+
+<p><b>Montrer</b>, <i>je montre au doigt</i>, keyatchiatanik,
+cheyatchia etc, chagôyat
+etc; <i>je montre quelque chose à quelqu'un</i>,
+kenatonnik, chenatonnik, chagonatonnik;
+<i>je me montre</i> (<i>caché que
+j'etois</i>), gadodachionch, chadodachionch,
+hadoda etc.</p>
+
+<p><b>Montre</b>, <i>unne</i>, karakk8ichiakch,
+<i>vel</i> karakk8a gahenhionk.</p>
+
+<p><b>se Moquer</b> <i>de quelqu'un</i>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je me moque</i>, keyatentoriata;</p>
+<p><i>tu</i>, cheyatentoriata,</p>
+<p>chagoyatentoriata;</p>
+<p><i>c'est en se moquant que etc</i>, ôchoretakk8a;</p>
+<p><i>on se moque de moi</i>, hongatentoriata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Moqueur</b>, <i>je suis</i>, akchoretakk8a,
+sachoretakk8a, hochoretakk8a;</p>
+
+<p><b>Morceau</b>, degayagui; <i>morceau de
+viande</i>, otchokk8a.</p>
+
+<p><b>Mordre</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je morde</i>, kerich, cherich, chagorich;</p>
+<p><i>je te mord</i>, gonrich;</p>
+<p><i>tu me mord</i>, chkrich;</p>
+<p><i>je le mord</i>, herich;</p>
+<p><i>il me mord</i>, hagrich;</p>
+<p><i>tu le mord</i>, hécherich;</p>
+<p><i>il te mord</i>, hiarich;</p>
+<p><i>il le mord</i>, hôrich;</p>
+<p><i>je mordois</i>, krichk8a;</p>
+<p><i>j'ai mordu</i>, krigui;</p>
+<p><i>j'avois mordu</i>, kriguina;</p>
+<p><i>je morderai</i>, engrik;</p>
+<p><i>je morderois</i>, enhegrik;</p>
+<p><i>j'aurois mordu</i>, aongriguihna;</p>
+<p><i>j'aurai mordu</i>, ag8a engrik;</p>
+<p><i>mordu</i>, karigui.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Maure</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Morfondu</b>, <i>je suis</i>, hagatorach,
+chatorach, hatorach.</p>
+
+<p><b>Moribond</b>, <i>je suis</i>, de8akk8atonch,
+desakk8atonch, dehok8atonch,
+<i>vel</i> gadatchensek, chadatchensek,
+hodatchensek.</p>
+
+<p><b>Mort</b>, <i>la</i>, ne se dit point; ohrenich;
+<i>je condamne à la mort</i>, keyad8entetha,
+cheyad8en, chagoya; <i>je
+pleure la mort</i>, kenas, chenas, chagonas;
+<i>je cherche la mort</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Mort</b>, kahonhêyen, <i>vel</i> hochkenna.</p>
+
+<p><b>Mortellement</b>, enhiahi hèyata.</p>
+
+<p><b>Mortier</b> <i>à massonner</i>,&mdash;&mdash;; <i>mortier</i>,
+kanigakta.</p>
+
+<p><b>Mortifié</b>, <i>chagrin</i>, dehoriendaninseronk;
+<i>je mortifie quelqu'un</i>, dekeriendanintanik,
+dcherien, cechagorien
+etc; <i>viande mortifiée</i> ne se dit
+point; <i>se mortifie</i>, dehatatenhonkariatta,
+<i>vel</i> gatateronhiaguenta.</p>
+
+<p><b>Morue</b>, hetginonkera.</p>
+
+<p><b>Morveux</b>, <i>je suis</i>, haguetginonk8arota,
+satginonk8a etc, hotginon etc.</p>
+
+<p><b>Mot</b>, dgie h8ennata, <i>vel</i> skari8ata;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je ne dis mot</i>, hiachtente guiheron, hiachtente chicheron, hiachtente</p>
+<p>henheron;</p>
+<p><i>ne dis mot</i>, ak8i chtente chicheron;</p>
+<p><i>je prend au mot</i>, ne se dit point;</p>
+<p><i>mot à mot</i>, skata chongué.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Motte de terre</b>, ohetta g8aronton.</p>
+
+<p><b>Moucher</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je mouche une chandelle</i>, kchichtohag8ach;</p>
+<p><i>je mouche quelqu'un</i>, ketchinonkerague8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chetchi; <i>il</i>, chagotchinon etc;</p>
+<p><i>je me mouche</i>, gadatchinonkeragué8ach;</p>
+<p><i>tu</i>, chadat etc;</p>
+<p><i>il</i>, hadat etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Mouchoir</b>, hontehinonkerague8atta.</p>
+
+<p><b>Moud</b>, <i>je</i>, ketetha, chetetha, hatetha.</p>
+
+<p><b>Mouelle</b>, hostaronh8a.</p>
+
+<p><b>Mouillé</b>, ôhranonh8en;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je mouille quelque chose</i>, gnana8enta, chnana8enta, hanana8 etc;</p>
+<p><i>je mouille quelqu'un</i>, keyadosserach, cheyadosserach,</p>
+<p>chagoyadosserach.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Moulé</b>, ganana8enti.</p>
+
+<p><b>Moule</b>, <i>un</i>, ne se dit point.</p>
+
+<p><b>Moulin</b>, ganigakta.</p>
+
+<p><b>Mourant</b>, (voyés moribond,) enheyonseré.</p>
+
+<p><b>Mourir</b>, <i>je meurs</i>, quiheya, chiheya,
+hiheya.</p>
+
+<p><b>Mousquet</b>, voir <i>fusil</i>.</p>
+
+<p><b>Mousse</b> <i>qui est aux arbres</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Moutarde</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Mouton</b>, tiotinagaronton ha.</p>
+
+<p><b>Mouvant</b>, hatoriaheronk; <i>je
+mouve</i>, gatoriahronk, chatoriahronk,
+hatoriahronk.</p>
+
+<p><b>Mouvement</b>, ontoriahronk.</p>
+
+<p><b>Moy</b>, î.</p>
+
+<p><b>Moyen</b>, <i>je n'ai pas le moyen</i>, hiate
+8aguien.</p>
+
+<p><b>Müe</b>, <i>il</i>, (pour une bete) 8atkonh8enta;
+(pour un oiseau) 8adenag8entha.</p>
+
+<p><b>Mugis</b>, <i>je</i>, gatâa, chatâa, hatâa.</p>
+
+<p><b>Mur</b>, <i>muraille</i>; <i>je fais un mur</i>,
+guechtinronniaha, chechtin etc, hachtinronniaha.</p>
+
+<p><b>Museau</b>, kanionehagué.</p>
+
+<p><b>Mutilé</b>, pour un bras, dehodenintchiagui.</p>
+
+<p><b>Mutin</b>, <i>je suis</i>, hagaderihori,
+chaderihori, hôderihôri, <i>vel</i> hiate horatchkon,
+<i>il ne veut pas ceder</i>.</p>
+
+<p><b>Mutine</b>, <i>je me</i>, gadadenak8atanik,
+chadadenak8atanik, hadadenak8a etc.</p>
+<br>
+
+
+<h2>N.</h2>
+
+
+<p><b>Nager</b>, <i>je nage</i>, <i>je me baigne</i>, gateniondes,
+chateniondes, hateniondes; <i>je nage en canot</i>, kka8et, chka8et,
+haga8et.</p>
+
+<p><b>Nage</b>, <i>je suis en</i>, gatarihens, chatarihens,
+hatariens, <i>vel</i> de8aktonk8ahas.</p>
+
+<p><b>Nageoire</b> <i>d'un poisson</i>, ona8ena.</p>
+
+<p><b>Nain</b>, <i>un</i>, nyhanenhiag8aha, <i>vel</i>
+haht8i.</p>
+
+<p><b>Natif</b>, <i>je suis</i>, gnaguera, chnaguera,
+hanaguera.</p>
+
+<p><b>Nation</b>, <i>ma</i>, ag8anaguera, <i>vel</i> saguion8entgiata;
+<i>de quelle nation es tu</i>,
+hotno8a chiadotin.</p>
+
+<p><b>Natte</b>, kentchka ha.</p>
+
+<p><b>Nature</b>, <i>cela lui est naturel</i>, sahôhierat.</p>
+
+<p><b>Naufrage</b>, <i>j'ai fait</i>, hakonhiohi,
+sahonhiohi, ohonhiohi.</p>
+
+<p><b>Navigable</b>, hehoyondietta.</p>
+
+<p><b>Naviger</b>, <i>je navige</i>, konhiondies,
+chonhiondies, ahonhiondies.</p>
+
+<p><b>Navire</b>, gahonhiô8anen.</p>
+
+<p><b>Nay</b> ou <i>né</i>, gonaguerati.</p>
+
+<p><b>Ne</b> devant l'imperatif francois
+s'exprime par ak8i. Ex. <i>Ne fait pas
+cela</i>, ak8 tônô8a chiêra. <i>Ne</i> dans
+l'interrogation s'exprime par ken.
+<i>N'est ce pas toi</i>? hia ken is.</p>
+
+<p><b>Necessaire</b>, tiotkont hechta.</p>
+
+<p><b>Nefle</b>, il n'y en a point dans ce
+continent.</p>
+
+<p><b>Nege</b>, ôgra; <i>il nege</i>, okrondies;
+<i>combien y a t-il de nege</i>? kanin ny
+okrayen <i>vel</i> kanin ny onniêyen.</p>
+
+<p><b>Negliger</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je neglige</i>, hiate gasterista;</p>
+<p><i>tu</i>, hiate chasterista;</p>
+<p><i>il</i>, hiate hasterista.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Negoce</b>, ce terme n'est point en
+usage chez eux.</p>
+
+<p><b>Negre</b>, kahontzi.</p>
+
+<p><b>Nerfe</b>, dzinonhiata.</p>
+
+<p><b>Nerveux</b>, hotzinonhiata gaté.</p>
+
+<p><b>Néz</b>, onionchia.</p>
+
+<p><b>Net</b>, <i>ou il ne paroist rien</i>, hiachtenté,
+hotiêrin; <i>net</i>, <i>lavé</i>, korague8en.</p>
+
+<p><b>Netoye</b>, <i>je</i>, krague8ach; <i>tu</i>,
+chrague8ach; <i>il</i>, harague etc.</p>
+
+<p><b>Neud</b>, otgikk8aronda.</p>
+
+<p><b>Neveu</b>, <i>mon</i>, gon yen 8aden, cheyen8aden,
+chagoyen8aden.</p>
+
+<p><b>Neuf</b>, assez; <i>tout neuf</i>, assédgik.</p>
+
+<p><b>Neuf</b>, nombre, 8aderon.</p>
+
+<p><b>Ni</b>, hia.</p>
+
+<p><b>Niais</b>, hôdé; <i>je suis</i>, haguidé; <i>tu
+es niais</i>, saindé.</p>
+
+<p><b>Nid</b>, hotinnachin, <i>vel</i> honakk8ahra.</p>
+
+<p><b>Niece</b>, voyez <i>neveu</i>.</p>
+
+<p><b>Nie</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, gatonhiha, chatonhiha, hatonhiha;</p>
+<p><i>je niois</i>, gatonhihakk8a;</p>
+<p><i>j'ai nié</i>, 8agatonhihi;</p>
+<p><i>j'avois nié</i>, gatonhihihna;</p>
+<p><i>je nirai</i>, engatonhiha;</p>
+<p><i>je nirois</i>, hagatonhia;</p>
+<p><i>j'aurois nié</i>, aongatonhihihna;</p>
+<p><i>j'aurai nié</i>, nengatonhiha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Nippes</b>, tiatah8it cherachon;
+<i>nippes à mettre dans des souliers sauvages</i>,
+hatatitchera.</p>
+
+<p><b>Noble</b>, <i>je suis</i>, kchenno8anen;
+<i>tu es</i>, schenno8anen; <i>il est</i>, hachenno8anen.</p>
+
+<p><b>Noces</b>, ce terme n'est point usité.</p>
+
+<p><b>Noël</b>, <i>feste</i>, sahennaguerat Jes8s.</p>
+
+<p><b>Noir</b>, oss8endogon, <i>vel</i> hontzi.</p>
+
+<p><b>Noircis</b>, <i>je</i>, gass8endosserach,
+chass8endosserach, hass8endosserach.</p>
+
+<p><b>Noisette</b>, ôcha8issera.</p>
+
+<p><b>Noix</b>, ôchôg8a.</p>
+
+<p><b>Nom</b>, <i>mon</i>, hakchinna, sachinna,
+hochinna; <i>je nomme le nom de quelqu'un</i>,
+keyasonk, cheyasonk, chagoyasonk;
+<i>comment cela se nomme t-il</i>?
+hot kayadzi.</p>
+
+<p><b>Nombre</b>, <i>je</i>, gassetach, chassetach,
+hassetach.</p>
+
+<p><b>Nombril</b>, <i>mon</i>, haguitchetota,
+saintchetota, hotchetôta.</p>
+
+<p><b>Non</b>, hia, <i>vel</i> hiakten.</p>
+
+<p><b>Nonante</b>, 8aderon ni8assin.</p>
+
+<p><b>Nord</b>, hôtôrégué hag8a.</p>
+
+<p><b>Nos</b>, chong8a.</p>
+
+<p><b>Notre</b>, chongui, (onguionrha ong8a
+8en.)</p>
+
+<p><b>Noué</b>, kanonok8arota; <i>je noud</i>,
+gnonok8arota, chnonsk8arota, hononsk8arota.</p>
+
+<p><b>Nourri</b>, ônadgientanik; <i>je nourris</i>,
+kedgientanik, chedgientanik,
+chagodgientanik.</p>
+
+<p><b>Nourisse</b>, hanong8erhata, (<i>elle
+donne son lait</i>.)</p>
+
+<p><b>Nourisson</b>, onhanong8erhata,
+(<i>on lui donne du lait</i>.)</p>
+
+<p><b>Nous</b>, onguionrh8a; <i>vous</i>, s8aonrh8a;
+<i>eux</i>, ononrh8a; <i>duel</i>, ognonrhaa,
+snonhaa, ononhaa; <i>nous sommes
+deux</i>, dehaguiatagué; <i>vous etes
+deux</i>, dedgiatagué; <i>ils sont deux</i>, dehiatagué.
+(V. <i>pronom</i>.)</p>
+
+<p><b>Nouveau</b>, orih8assé; <i>fruit nouveau</i>,
+achia ohhiari.</p>
+
+<p><b>Nouvellement</b>, âchiadgik.</p>
+
+<p>(<b>Novembre</b>, kentengona.)</p>
+
+<p><b>Noyeau</b>, oninchta.</p>
+
+<p><b>Noyé</b>, gochkohi; <i>je me noye</i>,
+gueskonha, chechkonha, hachkonha;
+<i>je fais noyer</i>, keskonha, chechkonha,
+chagochkonha.</p>
+
+<p><b>Noyer</b> <i>dur</i>, oninnogaha; <i>noyer
+tendre</i>, hoguie8atta; <i>noyer à longues
+noix</i>, dgiôchog8ess; (<i>aux noix rondes
+de France</i>, oguieh8ada.)</p>
+
+<p><b>Nu</b> ou <i>nud</i>, k8asseron;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je suis nud teste</i>, hiate haknonrori, sanonrori, hononrori;</p>
+<p><i>je vas nuds pieds</i>, hagachkonchon higué, hiché;</p>
+<p><i>il</i>, hirers.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Nuage</b>, hotchiguera ronnion.</p>
+
+<p><b>Nuée</b>, hotchiguera.</p>
+
+<p><b>Nuire</b>, <i>je nuis à quelqu'un</i>, dekayete8en,
+nah8eriasek decheya, dechago
+etc.</p>
+
+<p><b>Nuit</b>, sonrek; <i>il fait nuit</i>, hôgarah8i;
+<i>minuit</i>, assontin; <i>la nuit vient</i>,
+dehiogarah8i hatié.</p>
+
+<p><b>Nul</b>, hia chongara.</p>
+
+<p><b>Nulle</b> <i>part</i>, hia ganka.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>O.</h2>
+
+<p><b>Obeis, j'</b>, ke8ennarakk8a, che8ennarakk8a,
+chogo8enna, ou bien
+gatondatch, chatondatch, hatondatch.</p>
+
+<p><b>Obligé</b>, <i>je te suis obligé</i>, nia8an
+chkiterhekk8a, c'est à dire, <i>je te remercie
+tu m'a secouru</i>; <i>tu m'obligera</i>,
+hachkita nitenra; <i>je suis obliger de
+faire etc</i>, <i>obliger</i>, <i>contraindre</i>, <i>etc.</i></p>
+
+<p><b>Obscurci</b>, de8atta sondiak.</p>
+
+<p><b>Obscur</b>, <i>lieu obscur</i>, deyodassondarigui.</p>
+
+<p><b>Observe, j'</b>, deguiato8etta, <i>vel</i>
+de8akuenrayen.</p>
+
+<p><b>Obstiner</b>, <i>je m'obstine à ne etc</i>,
+gaderayadakk8a, chaderaya, haderaya
+etc.</p>
+
+<p><b>Occident</b>, tcha dehatchot8ach
+hag8a.</p>
+
+<p><b>Occupé</b>, <i>embarrassé</i>; <i>je suis occupé</i>,
+haguiodé, sayodé, hôyôdé.</p>
+
+<p><b>Occuper</b> <i>un lieu</i>, <i>j'occupe</i>, gnaguere,
+chnaguere, honagueré.</p>
+
+<p><b>Océan</b>, ganiatara 8anangona.</p>
+
+<p><b>Occasion</b>, <i>quand l'occasion st presentera
+je lui ferai le meme plaisir</i>, 8enton
+guig8a tonin sheyera tcha ni haguierin,
+c'est à dire, <i>il pourra être un
+tems</i>, <i>quand je ne sais pas</i>.</p>
+
+<p><b>Octobre</b>, kentenha.</p>
+
+<p><b>Odeur</b>, <i>bonne</i>, oga8i tcha 8agras,
+<i>vel</i> gasinniô; <i>mauvaise odeur</i>, gasinna
+hetken.</p>
+
+<p><b>Oeil</b>, <i>mon</i>, kegara, chegara, hôgara;
+<i>oeil</i>, hegâra; <i>bel oeil</i>, 8gariô.</p>
+
+<p><b>Oeillade</b>, degatkarikkont.</p>
+
+<p><b>Oeuf</b>, onhonchia.</p>
+
+<p><b>Offenser</b>, <i>j'offense quelqu'un</i>, kenigonrahetkenta,
+chenigonra etc, chagoni etc.</p>
+
+<p><b>Offre, j'</b>, kehiah8e, cheyah8é,
+chagoyah8é. <i>Offrir</i> et <i>donner</i> parmi
+des Iroquois c'est la meme chose parceque
+celui à qui l'on offre seroit incivil
+s'il refusoit, et il prend toujours.</p>
+
+<p><b>Ognon</b>, ononch8anen.</p>
+
+<p><b>Oindre</b>, voyés <i>graisser</i>.</p>
+
+<p><b>Oiseau</b>, gariôha.</p>
+
+<p><b>Ombrage</b>, outinhanochti.</p>
+
+<p><b>Ombre</b>, outinhano.</p>
+
+<p><b>On</b>, particule. <i>On l'aime</i>, il faut
+dire, <i>ils l'aiment</i>, onhanon8es.</p>
+
+<p><b>Ongle</b>, <i>mon</i>, haguetta, sahetta,
+ôhetta.</p>
+
+<p><b>Onze</b>, 8ssin skata kahré.</p>
+
+<p><b>Oncle</b>, <i>mon</i>, gnossens; <i>ton</i>, hianossens;
+<i>son</i>, honossens.</p>
+
+<p><b>Opinion</b>, <i>c'est mon opinion</i>, nane
+8aknigonrotin; <i>c'est ton etc</i>, nane sanigonrotin;
+<i>c'est son</i>, nane honigonrotin.</p>
+
+<p><b>Opiniatre</b>, voyez <i>mutin</i>.</p>
+
+<p><b>Opposer</b> <i>au sentiment de quelqu'un</i>,
+<i>j'oppose etc.</i>, hiate gri8anon8es,
+hiate chri8anon8es, hiate hori8anon8es.</p>
+
+<p><b>Opte, j',</b> grag8ach, chrag8ach, harag8ch.</p>
+
+<p><b>Opulent,</b> <i>je suis</i>, 8âkkâté, sagàte,
+hôgàte.</p>
+
+<p><b>Or</b>, 8ichtanoron tzitk8arogon.</p>
+
+<p><b>Orage,</b> dagah8ennotatié (<i>tonnerre</i>)
+8stara (<i>et pluie</i>) degondiesti (<i>meslée.</i>)</p>
+
+<p><b>Orange,</b> fruit.</p>
+
+<p><b>Ordinaire,</b> <i>c'est mon ordinaire</i>,
+songuierat, sesayerat, sahôyerat.</p>
+
+<p><b>Ordre,</b> <i>je donne</i>, gatenhas, chatenhas,
+hatenhas; <i>je mets d'ordre</i>, gadeyennonniaha,
+chadeyennon, hadeyennon etc.</p>
+
+<p><b>Ordure</b>, ha8ennokkera chonha.</p>
+
+<p><b>Oreille,</b> ohonta.</p>
+
+<p><b>Oreiller,</b> ontkonserakk8a.</p>
+
+<p><b>Orgueilleux</b>, gnayé, chnayé,
+hanayé.</p>
+
+<p><b>Orient,</b> tkarakk8inkens, hag8a.</p>
+
+<p><b>Orme,</b> kahongaha; (<i>orme blanc</i>,
+hochkera.)</p>
+
+<p><b>Orteil,</b> onhiag8ira.</p>
+
+<p><b>Ortie,</b> hôhèchera.</p>
+
+<p><b>Os,</b> hechtienda.</p>
+
+<p><b>Ose, j',</b> hiate gatigueronha; <i>tu,</i>
+chatigueronha, hiate hatigueronha.</p>
+
+<p><b>Oseille,</b> oneratta deyoyodgich.</p>
+
+<p><b>Osier,</b> osetta.</p>
+
+<p><b>Ours,</b> ôqu8ari; <i>ourson</i>, ôtatchera.</p>
+
+<p><b>Otage,</b> karih8a nonna; <i>j'ote</i>, dekték8ach,
+dechak8ch, dehak8ach.</p>
+
+<p><b>Ou,</b> kanin; <i>le village ou j'ai esté</i>,
+hadekagakton; (<i>ou vas tu</i>, kanin
+8aché; <i>d'ou viens tu</i>, kanin dachetta;
+<b>par ou</b>, kanin hag8a.)</p>
+
+<p><b>Ouale,</b> hons deyot8enonni.</p>
+
+<p><b>Oubliois, j',</b> knigonrhensk8a;
+<i>j'ai oublié</i>, haknigonrhenhi; <i>j'oublie</i>,
+knigonrhens, chnigonrhens, hanigonrhens;
+<i>j'avois oublié</i>, knigonrhenhihna; <i>j'oublirai</i>, enknigonrhensa;
+<i>je t'ai oublié</i>, gonnigonrhenhi etc.</p>
+
+<p><b>Oui</b>, nètô, nayé, ni8, tignech, hê-én.</p>
+
+<p><b>Oüis, j'</b>, gatondé, chatondé, hotondé.</p>
+
+<p><b>Outarde</b>, kahonk.</p>
+
+<p><b>Outil</b>, ontierata.</p>
+
+<p><b>Outre</b>, <i>je perce d'outre en outre</i>,
+degongotta, dechongotta, dehongotta.</p>
+
+<p><b>Ouvert</b>, 8tenhotong8en, <i>vel</i> ganhotong8en;
+<i>je perle à coeur ouvert</i>,
+haknigonrag8egui (<i>de tout mon coeur</i>)
+haguètaha (<i>je parle</i>.)</p>
+
+<p><b>Ouvrage</b>, gonniaha; <i>il y a bien
+de l'ouvrage</i>, hissoa hayagoyodenha.</p>
+
+<p><b>Ouvre, j'</b>, guenhotong8ach, chenhotong8ach,
+hanhotong8ach.</p>
+
+<p><b>Oye</b>, konkha, <i>vel</i> d8ad8enniakch.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>P.</h2>
+
+<p><b>Pacifique</b>, onigonriô.</p>
+
+<p><b>Paie</b>, <i>je</i>, voyé's <i>je paye</i>.</p>
+
+<p><b>Paille</b>, hochtondera; <i>une paille</i>,
+dgiochtonderata.</p>
+
+<p><b>Pain</b>, orakk8a.</p>
+
+<p><b>Paire</b>, <i>une</i>, tegni.</p>
+
+<p><b>Pays</b>, <i>mon</i>, hagonh8entgiagué,
+chou8entgiagué, ahont8enigiagué; <i>de
+quel pays es tu!</i> chon rhonon? <i>vel</i>
+kanin rhonon?</p>
+
+<p><b>Paitre</b>, <i>il paist</i>, ha8ennokerach.</p>
+
+<p><b>Paix</b>, chkenon;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>on est en paix</i>, hiaté hagoderi ô;</p>
+<p><i>ils out fait la paix</i>, schkenon shonadon;</p>
+<p><i>ils rompent la paix</i>, dgionderiocheré;</p>
+<p><i>paix la! taisez-vous</i>! dgiatierink.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Pale</b>, <i>je suis</i>, de8aguechkennadiagui,
+desachkennadiagui, dehochkennadiagui.</p>
+
+<p><b>Palis</b>, <i>je</i>, dkechkennadiak, tchechken
+etc, thakkenna etc.</p>
+
+<p><b>Pamé</b>, honigonratton.</p>
+
+<p><b>Panchant</b>, <i>le</i>, kakarinhré.</p>
+
+<p><b>Panche</b>, <i>je me</i>, gatchaktonch,
+chatchaktonch, hatchak etc, <i>vel</i> gadiatkarinratch,
+chadiatkarin etc, hadiat
+etc; <i>il panche de ce coté la</i>, nen
+hag8a kagarinré.</p>
+
+<p><b>Pannier</b>, kahassera.</p>
+
+<p><b>Panse</b>, <i>la</i>, 8neguerinda.</p>
+
+<p><b>Pante</b>, 8agarenhré, <i>vel</i> ontonharonnentakk8a.</p>
+
+<p><b>Papier</b>, kayatonchera.</p>
+
+<p><b>Papillon</b>, anah8en.</p>
+
+<p><b>Pasques</b>, tcha nens hatonhek.</p>
+
+<p><b>Paquet</b>, kahrêna;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je fais un paquet</i>, khrenonniaha, chrenon etc;</p>
+<p><i>je delie un paquet</i>, krenagatchonch, chrenagat etc;</p>
+<p><i>je charge un paquet</i>, gatrenaraha, chat, hatrena etc,</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Par</b>, <i>par la</i>, nenhag8a; (<i>par icy</i>,
+to hag8a) <i>par ou</i>, kanin hag8a; <i>par
+tout</i>, g8atigag8egui; <i>parceque</i>, garihonnia:
+(<i>par la ville</i>, ganataguéchon.)</p>
+
+<p><b>Paradis</b>, garonhiagué.</p>
+
+<p><b>Parasite</b>, hakk8anen.</p>
+
+<p><b>Parcours</b>, <i>je</i>, guêsonk, chêsonk,
+rhêsonk.</p>
+
+<p><b>Pardonne</b>, <i>je</i>, ketinrhek, chetinrhek,
+chagotinrhek.</p>
+
+<p><b>Paré</b>, hodiadacheronni; <i>je me
+pare</i>, gadiadacheronniaha, chadiadacheron
+etc, hadiadacheron etc.</p>
+
+<p><b>Parer</b>, <i>je pare un coup etc</i>, gadennahag8ata.</p>
+
+<p><b>Parent</b>, <i>mon</i>, kenonk8a, chenonk8a,
+chagononk8a.</p>
+
+<p><b>ParesseuX</b>, <i>je suis</i>, haknoronsek,
+sanoronsek, honoronsek.</p>
+
+<p><b>Parfais</b>, <i>je</i>, gadeyennichiak, chadeyennichiakch,
+hadeyennichiak.</p>
+
+<p><b>Parfait</b>, 8adeyennichiay; <i>homme
+parfait</i>, hiachtente hayerin.</p>
+
+<p><b>Parie</b>, <i>je</i>, deguienha, dechienha,
+dehayenha.</p>
+
+<p><b>Parle</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, haguetaa, sataa, hotaa;</p>
+<p><i>je parle mal de</i>, ke8ennotahas, che8ennotaas;</p>
+<p><i>il</i>, chago8ennotahas;</p>
+<p><i>de qui parle tu</i>? chon cheyatanota.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Parleur</b>, <i>grand</i>, horih8enhi.</p>
+
+<p><b>Parmieux</b>, <i>je suis</i>, nadeyag8adiechti.</p>
+
+<p><b>Paroitre</b>, <i>cela paroist</i>, hoguent;
+<i>je parois plus grand</i>, on tourne, <i>je me
+croyois plus grand</i>; <i>tu parois</i>; <i>il paroist</i>.</p>
+
+<p><b>Parolle</b>, <i>ma</i>, he8enna, che8enna,
+ha8enna</p>
+
+<p><b>Parain</b>, <i>mon</i>, hakchinnah8i, sachinnah8i,
+hochinna.</p>
+
+<p><b>Part</b>, <i>par quelque part</i>, kenka chonha;
+<i>de toutes parts</i>, g8ati gags8gui; <i>je
+mets à part</i>, heren 8agatienhas, herenchatienhas,
+herenhatienhas; <i>je prends
+ma part</i>, gataterag8ennik, chata etc,
+hata; <i>je fais plusieurs parts</i>, guiakonk,
+chiakonk, hayakonk.</p>
+
+<p><b>Partage</b>, sadeguienha, sadechienha,
+sadehayenha; <i>cela est partagé</i>,
+sadegayenton.</p>
+
+<p><b>Partie</b>, <i>unne</i>, <i>unne partie de jeu</i>,
+skayendata, <i>vel</i> skanedgiata.</p>
+
+<p><b>Parures</b>, ondiada cheronniata.</p>
+
+<p><b>Pas</b>, dgiehahata; <i>à chaque pas</i>,
+nadchathahekk8ag8a.</p>
+
+<p><b>Passage</b>, ontongotlakk8a.</p>
+
+<p><b>Passant</b>, hatongota; <i>passé</i>, hotongotti;
+<i>le temps passé</i>, onissi; <i>je
+passe</i>, gatongotta, chatongotta, hatongotta;
+<i>le temps passe vite</i>, hiate honontonch,
+hontocherongotta.</p>
+
+<p><b>Passeport</b>, ontongottakk8a gayatonchera.</p>
+
+<p><b>Passoire</b>, onakta.</p>
+
+<p><b>Pâte</b>, <i>de la</i>, 8esera, <i>vel</i> gatetchera
+na8enti.</p>
+
+<p><b>Parti</b>, <i>un parti de guerre</i>, kaninhra;
+<i>il vient un parti</i>, kaninhrondié;
+<i>je vas en parti</i>, gareg8ach, chareg8ach,
+hareg8ach.</p>
+
+
+<p><b>Partir</b>, <i>je pars</i>, gaktendia, chattendia,
+hattendia.</p>
+
+<p><b>Pate</b>, <i>pied</i>, ôchida; <i>pate de chevreuil</i>,
+hotginarenda. C'est le meme
+mot pour tous les animaux qui ont
+de la corne aux pieds.</p>
+
+<p><b>Patient</b>, chkénon, henonna, tcha
+non daya8ensere.</p>
+
+<p><b>Patience</b>, <i>je prends</i>, g8atig8enonk
+tonnionk, chenonk tonn etc, hônonktonnionk;
+<i>je pers patience</i>, guennigonrokta,
+chennigon etc, hennigonrokta.</p>
+
+<p><b>Patin</b>, ontodginekakk8a; <i>je vas
+sur les patins</i>, degatodginetta, dechatodginetta,
+dehatot etc.</p>
+
+<p><b>Patir</b>, <i>je patis</i>, hakronhiaguens,
+saronhiaguens, hôronyaguens.</p>
+
+<p><b>Patrie</b>, <i>ma</i>, hagonh8entgiagué,
+chonh8entziague, hahon8entziagué.</p>
+
+<p><b>Pavé</b>, <i>le</i>, gachtinratintaha.</p>
+
+<p><b>Pavillon</b>, ontiencherodakk8a gayanerinchera,
+<i>vel</i> onteniendenchtakk8a
+kagarinha.</p>
+
+<p><b>Paupiere</b>, <i>ma</i>, kkarattagué,
+chkarettagué, hakkaretagué.</p>
+
+<p><b>Pauvre</b>, <i>je suis</i>, degatonhonkariakch,
+dechatonhonka etc, dehatonhonka.</p>
+
+<p><b>Payer</b>, <i>je paye quelqu'un</i>, kekariakch,
+chekariakch, chagokariakch;
+<i>je paye simpl</i>, kkariakch, chkariakch,
+hakariakch.</p>
+
+<p><b>Peau</b> <i>verte</i>, hoserochia; <i>peau qui
+a été tendue</i>, kaneh8a; <i>peau passée</i>,
+katkonhata.</p>
+
+<p><b>Péché</b>, gorih8a neragui.</p>
+
+<p><b>Pèche</b>, <i>je</i>, grih8aneragnach, chrih8anerag8ach,
+harih8a etc.</p>
+
+<p><b>Peigne</b>, kanakta.</p>
+
+<p><b>Peigne</b>, <i>je me</i>, degadodarichchionch,
+dechadodarichchionch, dehadodarichchionch; <i>je peigne quelqu'un</i>,
+dekeyodorichchionch, decheyoda etc,
+dechagoyoda etc.</p>
+
+<p><b>Peine</b>, <i>chagrin</i>, <i>j'ai de la peine</i>,
+haknigonrahetkens, sanigonrahetkens,
+honigonrahetkens; <i>j'ai de la
+peine au travail</i>, hakronhiaguens, saronhiaguens,
+horonhiaguens; <i>à peine</i>,
+to serinké.</p>
+
+<p><b>Peins</b>, <i>je</i>, voyés <i>j'écris</i>, <i>vel</i> guianatonk,
+chianatonk, hayanatonk.</p>
+
+<p><b>Pêle mêle</b>, degoudiechti.</p>
+
+<p><b>Pele</b>, deyenakk8ata.</p>
+
+<p><b>Pelé</b>, kagonhenti; <i>je pele</i>, kagonhenta,
+chkonhenta, hagonhenta.</p>
+
+<p><b>Pelure</b> <i>d'un fruit</i>, hôrah8ichta.</p>
+
+<p><b>Pelotte</b> <i>à jouer</i>, hodgikk8a.</p>
+
+<p><b>Pendant que</b>, tô kué.</p>
+
+<p><b>Pendre</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je pends quelque chose</i>, gnionta, chnionta, hanionta;</p>
+<p><i>je pends un homme</i>, kehonderinch, chehonderinch, chagohonderinch;</p>
+<p><i>pendu acroché</i>, kaniondâ.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Penetre</b>, <i>je</i>, degongotta, dechongotta,
+dehongotta.</p>
+
+<p><b>Pense</b>, <i>je</i>, <i>je songe</i>, guenonktonnionk,
+chenonkton etc, hononkton
+etc.</p>
+
+<p><b>Pense</b>, <i>je</i>, <i>une playe</i>, keronsek,
+cheronsek, chagoronsek <i>vel</i> keyensaronk.</p>
+
+<p><b>Pensée</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>ma</i>, tcha ni8aknigonrotin;</p>
+<p><i>ta pensée</i>, tcha nisanigonrotin;</p>
+<p><i>sa pensée</i>, tcha nihonigonrotin.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Pensé</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>j'ai</i>, <i>j'ai presque</i>, onenguenhra;</p>
+<p><i>j'ai pensé mourir</i>, onenguenhra</p>
+<p>(<i>peu s'en est falu</i>) guiheyonna</p>
+<p>(<i>j'etois mort</i>.)</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Pensif</b>, hênonktounionk.</p>
+
+<p><b>Pepin</b>, oninchta.</p>
+
+<p><b>Percant</b>, ôhiôtié.</p>
+
+<p><b>Percé</b>, 8karinta; <i>je perce</i>, kkarinta,
+chkarinta, hakarinta, <i>vel</i> degahechta,
+dechahechta, dehahechta.</p>
+
+<p><b>Perche</b>, <i>une</i>, ontahennotakk8a.</p>
+
+<p><b>Percher</b>, <i>je perche en canot</i>, gatahennota,
+chatahennota, hatahennota;
+<i>je suis perché</i>, deh8agatk8ahra, dechatk8ahra,
+dehatk8ahra.</p>
+
+<p><b>Perdu</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>quelque chose perdu</i>, hotton;</p>
+<p><i>nous sommes perdus</i> end8enhaya ong8ayadatton (<i>écartes</i>);</p>
+<p><i>je pers quelque chose</i>, ongattons, hésatons, ohotons;</p>
+<p><i>je perd au jeu</i>, dehiouguezchach, dehiesatchach, dehonhat etc;</p>
+<p><i>je suis perdu</i>, <i>écarté</i>, gadiadaton, chadiadaton, hodiada etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Perdreau</b>, hononniagareri 8cht8achia.</p>
+
+<p><b>Perdrix</b>, hononniagareri, <i>vel</i> ôk8essen.</p>
+
+<p><b>Père</b>, <i>mon</i>, kniho, hianiha, hôni;
+<i>mon grand pere</i>, kehiôtaa, sachiotaa,
+hochiôtaa; <i>mes peres</i>, hagatouni; <i>vos</i>,
+s8atonni; <i>leurs</i>, honatonni; <i>mon beau
+pere</i>, hagnenhons.</p>
+
+<p><b>Péril</b>, <i>il y a du peril</i>, hotteron, <i>vel</i>
+deyodenonhianitt.</p>
+
+<p><b>Peris</b>, <i>je</i>, guihêya, chiheya, ahihêya.</p>
+
+<p><b>Permets</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je</i>, kkayenha, chkayenha, hakkayenha;</p>
+<p><i>cela n'est pas permis</i>, hiah8enton tôté heyerha;</p>
+<p><i>il est permis</i>, sôyerati.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Perroquet</b>, degaktiakch.</p>
+
+<p><b>Perruque</b>, hononrorekta hah8erochia.</p>
+
+<p><b>Persecuté</b>, onhaterong8ani; <i>je
+persecute</i>, keyaterong8anik, cheyaterong8anik,
+chagoyaterong8anik.</p>
+
+<p><b>Persil</b>, 8kteyahen.</p>
+
+<p><b>Personne</b>, hiachongara; <i>personne</i>,
+<i>pour quelqu'un</i>, ong8é.</p>
+
+<p><b>Persevère</b>, <i>je persévère à l'aimer</i>,
+on tourne, <i>c'est toujours de meme que je
+l'aime</i>.</p>
+
+<p><b>Persuade</b>, <i>je</i>, kenigonrakarhat8ach,
+chenigonra, henigonra.</p>
+
+<p><b>Pervertis</b>, <i>je</i>, kenigonrodag8ach,
+chenigonro, henigonrodag.</p>
+
+<p><b>Pesant</b>, 8kchté.</p>
+
+<p><b>Pesche</b>, <i>fruit</i>, ogonhoré ôhia.</p>
+
+<p><b>Pesche</b> <i>à poisson</i>, hedgiag8atta.</p>
+
+<p><b>Pesche</b>, <i>je</i>, guetdgiag8ach, chedgiag8ach,
+hedgiag etc; <i>je pesche à la
+ligne</i>, gatchiroch, chatchiroch, hatchiroch.</p>
+
+<p><b>Pese</b>, <i>je</i>, gatenientenha, chatenientenha,
+hatenientenha.</p>
+
+<p><b>Pesle mesle</b>, dehondiechti (si
+ce sont des hommes) <i>vel</i> degondiechti,
+(si ce sont des femmes)</p>
+
+<p><b>Peste</b>, <i>la</i>, ganonchiotarines gôna.</p>
+
+<p><b>Peste</b>, <i>je</i>, haguenienda hetkens,
+sanienda hetkens, hanienda hetkens.</p>
+
+<p><b>Pet</b>, gounidenion; <i>je pete</i>, guenidenionch,
+chenidenionch, hanidenionch.</p>
+
+<p><b>Petillant</b>, 8atta tong 8ach.</p>
+
+<p><b>Petit</b>, ni8a; <i>petit homme</i>, nihanenhiag8aha;
+<i>le plus petit</i>, héhocht8i.</p>
+
+<p><b>Peu</b>, h8cht8iha; <i>un peu</i>, nionha;
+<i>trap peu</i>, hodgidacht8i.</p>
+
+<p><b>Peuple</b>, <i>le</i>, gatonh8entgionniaha,
+chaton8entgion etc, haton8entgion.</p>
+
+<p><b>Peur</b>, <i>j'ai</i>, haguidatterons, saindatterons,
+hodatterons; <i>je fais peur</i>,
+<i>j'épouvante</i>, kadatterong8anik, chedatterong8anik,
+chagodat etc.</p>
+
+<p><b>Peureux</b>, <i>je suis</i>, haguidogueré,
+saindogueré, hodogueré.</p>
+
+<p><b>Peut etre</b>, togat, <i>vel</i> chtenguig8a.</p>
+
+<p><b>Phantome</b>, hechkenna.</p>
+
+<p><b>Phiole</b>, katchêta.</p>
+
+<p><b>Phisionomiste</b>, hadekekarahiendat.</p>
+
+<p><b>Piaille</b>, <i>je</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Pie</b>, <i>oiseau</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Piece</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>morceau</i>, deguenhniakonk;</p>
+<p><i>je mets en piece</i>, degritta, dechritta, deharitta,</p>
+<p><i>vel</i> deguiakonk, dechiakonk, dehoyakonk;</p>
+<p><i>je taille en piece l'ennemi</i>, kenenianioh, chenenianich,</p>
+<p>chagonenianich;</p>
+<p><i>jouer piece</i>, dekeyeronnionk, decheyeronnionk, dechagoyeronnionk.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Pied</b>, ochida;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>mon pied</i>, hagachida, sachida, hôchida;</p>
+<p><i>j'ai mal au pied</i>, agachidanonakch, sachidanonakch,</p>
+<p>hochidanonakch;</p>
+<p><i>pied à pied</i>, <i>gradatim</i>, chkenonha;</p>
+<p><i>de pied ferme</i>, dehiong8achidanirik;</p>
+<p><i>mettre sur pied une armée</i>, kenenhronniaha, chenenhron,</p>
+<p>chagonenhronniaha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Piege</b>, heyentonk8a; <i>donner dans une piege</i>, gatadena8a, chatadena8a, hatadena8a.</p>
+
+<p><b>Pierre</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>à fusil</i>, ônenhia, <i>vel</i> hochtinra;</p>
+<p><i>pierre</i>, <i>rocher</i>; <i>je jette des pierres
+à quelqu'un</i>, kenenhioyag8ach, chenenhio, chogonen etc;</p>
+<p><i>pierre précieuse,</i> ganenhianoron;</p>
+<p><i>pierre à éguiser</i>, onenhia ehiotionk8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Pigeon</b>, tchiourakkoya.</p>
+
+<p><b>Pile</b> <i>à piler</i>, ganigakta; <i>je pile</i>,
+guetetha, chetetha, hatetha.</p>
+
+<p><i>Pilon</i>, hétetakk8a.</p>
+
+<p><b>Pin</b>, <i>arbre</i>, honetta; <i>pin rouge</i>,
+honectoya; (<i>pin blanc</i>, ôhnêtta.)</p>
+
+<p><b>Pincer</b>, dekenanonk8anik, dechenanonk8a etc,
+dechagona etc.</p>
+
+<p><b>Pinces</b>, <i>des</i>, <i>à feu ou à fumer</i>, dehiêdgichtohâ hâta.</p>
+
+<p><b>Pioche</b>, tchioktonchera.</p>
+
+<p><b>Pioche</b>, <i>je</i>, gatchioktonch, chatchioktonch.</p>
+
+<p><b>Pipe</b>, hatchog8atta.</p>
+
+<p><b>Piquant</b>, <i>qui pique</i>, ohionhadet.</p>
+
+<p><b>Pique</b>, <i>epée emmanchée</i>, gacheg8arohaha.</p>
+
+<p><b>Piquer</b>, <i>je me pique de savoir ou
+de faire</i>, hagnenonktonk tchi h8en,
+chenonktonk, henonktonk etc.</p>
+
+<p><b>Piquet</b>, kanagarotion, <i>vel</i> kahennotionk;
+<i>je plante un piquet</i>; kahennotaha, chahennotaha, hahennotaha;
+<i>j'arache un piquet</i>, kahennotag8ach,
+chahennotag etc, ahennotag8ach.</p>
+
+<p><b>Piqueure</b> <i>de mouche.</i></p>
+
+<p><b>Pique</b>, <i>il me</i>, kotcherenda garien;
+<i>je pique avec une epingle</i>, dekeyahechto,
+decheyahechta, dechagoyahechta.</p>
+
+<p><b>Pire</b>, nat ché g8a ahetken.</p>
+
+<p><b>Pis</b> <i>de mal en pis</i>, degatkensereg8a;
+<i>au pis aller</i>, nhêyah8enhag8a.</p>
+
+<p><b>Pissat</b>, onhenha.</p>
+
+<p><b>Pisse</b>, <i>je</i>, guenichtiaguech, chenichtiaguech,
+hennichtiaguech.</p>
+
+<p><b>Pistolet</b>, nigachionrag8aha.</p>
+
+<p><b>Pitie</b> <i>de</i>, <i>j'ai</i>, ketinrhek, chetinrhek, chagotinrhek.</p>
+
+<p><b>Pitoyable</b>, <i>je suis</i>, hagatanitenrachkon.</p>
+
+<p><b>Pituileux</b>, <i>je suis</i>, de8aguenioncha
+hechta, desanioncha hechta, dehannioncha hechta.</p>
+
+<p><b>Pivert</b>, <i>oiseau</i>, g8itôg8itô.</p>
+
+<p><b>Place</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>ma</i>, hagnakta, sanakta, honakta;</p>
+<p><i>je fais place</i>, kenaktotas, chenaktotas, chagonaktotas;</p>
+<p><i>je me fais unne place</i>, gadatnaktotanik, chadat, hodanaktotanit.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Plain</b>, <i>plat</i>, sade8entgiate.</p>
+
+<p><b>Plains</b>, <i>je me</i>, akchodionch, sachodiouch,
+hôchodionch; <i>je me plains de quel etc</i>, kerihostanito,
+cherihostanik, chagorihostanik.</p>
+
+<p><b>Plaine</b>, dehoh8ennonda.</p>
+
+<p><b>Plaine</b>, <i>arbre</i>, hotkonchó; <i>cotonnier</i>,
+<i>arbre</i>, gueunens. (V. <i>arbre</i>.)</p>
+
+<p><b>Plais</b>, <i>je</i>, ongnon, 8es, hesanon,
+8ses, ouhanon, 8es.</p>
+
+<p><b>Plaisant</b>, <i>il est plaisant</i>, <i>agreable,</i>
+ahon, 8esk8at.</p>
+
+<p><b>Plaisante</b>, <i>je</i>, keyatontoriata,
+cheyatontoriata, chagoyatontoriata.</p>
+
+<p><b>Plaisir</b>, <i>c'est un plaisir</i>, hotehennonniat;
+<i>je fais plaisir</i>, <i>j'oblige</i>, keyenna8asek,
+cheyenna8asek, chagoyena8asek; <i>j'ai du plaisir</i>, hagatchennonia,
+satchennonnio, hatchennonnia.</p>
+
+<p><b>Planche</b>, hoch8engahâ; <i>je fais
+des planches</i>, keh8engaronniahe, seh8engaron
+etc, hoch8enga etc.</p>
+
+<p><b>Plant</b>, <i>du</i>, ahenniôtin.</p>
+
+<p><b>Plante</b>, <i>je</i>, gueniota, cheniôta,
+haniôta.</p>
+
+<p><b>Plante</b> <i>des pieds</i>, herag8atta.</p>
+
+<p><b>Plantin</b>, hochk8enrita.</p>
+
+<p><b>Plaque</b> <i>de fusil</i>, otginonkara.</p>
+
+<p><b>Plat</b>, <i>uni</i>, de8atag8enten; <i>j'aplatis</i>,
+dektag8entenha; <i>tu aplatis</i>, dechta
+etc.</p>
+
+<p><b>Plat</b> à manger, hatgien.</p>
+
+<p><b>Platon</b>, dehia8entgiakk8en.</p>
+
+<p><b>Plausible</b>, ahôri toguech aguenk.</p>
+
+<p><b>Playe</b>, dehionihniagué; <i>je pense
+une playe</i>, keronsek, cheronsek, chagoronsek.</p>
+
+<p><b>Plein</b>, degaheron. Lorsque <i>plein</i>
+est joint à un substantif il s'exprime
+en changeant sa derniere lettre en i.
+Ex. <i>baril</i>, ganakk8a; <i>baril plein</i>, ganakk8i;
+<i>pleine lune</i>, garakk8a g8egui;
+<i>plein jour</i>, garonhiahen, <i>vel</i> 8endéhné;
+<i>pleine nuit</i>, assontin.</p>
+
+<p><b>Pleurs</b>, oukassera.</p>
+
+<p><b>Pleure</b>, <i>je</i>, garkentat, charkentat,
+harkentat; <i>je fais pleurer</i>, keyarkentakk8a,
+cheyarkentakk8a, chagoyarken.</p>
+
+<p><b>Pleureux</b>, <i>enfant pleureux</i>, hotgidanen.</p>
+
+<p><b>Pleuvoir</b>, <i>il pleut</i>, h8starondiés.</p>
+
+<p><b>Pli</b>, <i>un</i>, hottogueri.</p>
+
+<p><b>Plier</b>, dekehaktonch, desatchaktonch,
+dehatchaktonch; <i>plié</i>, dehiotchakton;
+<i>je me plie</i>, degadatchaktonch,
+desadatchaktonch, dehadatchak.</p>
+
+<p><b>Plissé</b>, <i>visage plissé</i>, dehiotkonchkeri;
+<i>etofe plissée</i>,&mdash;&mdash;; <i>je plisse</i>,
+dektoguerich, dechtoguerich, dehatoguerich.</p>
+
+<p><b>Plomb</b>, onenhia; <i>à plomb</i>, dehiotoguenti.</p>
+
+<p><b>Plonge</b>, <i>je</i>, gatonroch, chatonroch,
+hatonroch.</p>
+
+<p><b>Plongeon</b>, <i>plongeurs</i>, oiseaux de
+rivierre, kontonroch.</p>
+
+<p><b>Ploton</b>, deliiot8enonni.</p>
+
+<p><b>Pluie</b>, hostââ.</p>
+
+<p><b>Plume</b> <i>à ecrire</i>, kahrata ehiatonkk8a.</p>
+
+<p><b>Plumage</b>, <i>plume</i>, onag8a, <i>vel</i>
+oronra.</p>
+
+<p><b>Plumet</b>, deganachahra.</p>
+
+<p><b>Plus</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>d'avantage</i>, hisson;</p>
+<p><i>plus souvent</i>, tiotkontaguenk;</p>
+<p><i>plus que moy</i>, onguiatongottanik;</p>
+<p><i>plus que toy</i>, hesatongottanik;</p>
+<p><i>plus que luy</i>, hehonhatongottanik;</p>
+<p><i>plus fort</i>, nahah8issêré;</p>
+<p><i>plus qu'il n'en faut</i>, hyokonchôta;</p>
+<p><i>le plus tost que je pourai</i>, ils disent, <i>je me depescherai</i>;</p>
+<p><i>plus tost que lui</i>, voyez <i>avant lui</i>;</p>
+<p><i>je viens plus tost</i>, kendé, chendé, âbendé.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Pluvier</b>, tah8ichlah8ich.</p>
+
+<p><b>Poche</b>, gayara.</p>
+
+<p><b>Poële</b>, atog8atehera (<i>cuiller</i>) ondechkondakk8a
+(<i>à frire</i>); <i>poelon</i>, id.</p>
+
+<p><b>Poid</b>, onteniendenchta.</p>
+
+<p><b>Poignard</b>, hassaha ondadientakk8a.</p>
+
+<p><b>Poignarde</b>, <i>je</i>, assaha keyenta;
+hassaha cheyenta; hassaha chagoyenta.</p>
+
+<p><b>Poignée</b>, <i>une</i>, 8atgiogari.</p>
+
+<p><b>Poing</b>, <i>poignet</i>, hechiottagué; <i>je
+donne de coups de poing</i>, kegonrk8a,
+chegonrk8a, chagogonrk8a.</p>
+
+<p><b>Poignet</b>, echeottagué.</p>
+
+<p><b>Poil</b>, hogonh8a; <i>je fais le poil</i>,
+kegonh8enta, chegonh8enta, chagogonh8enta.</p>
+
+<p><b>Point</b> <i>du jour</i>, hourhenhiguet chik
+dediah8endaronh8a.</p>
+
+<p><b>Point</b>, negation, hia.</p>
+
+<p><b>Point</b>, <i>le</i>, <i>d'unne montagne</i>, nionondaguenhiata.</p>
+
+<p><b>Point</b>, <i>je suis sur le point de</i>, onentoha,
+<i>vel</i> onengatendoktanik, <i>sur le
+point de partir</i>.</p>
+
+<p><b>Pointe</b>, ehiotion8arokta; <i>pointe
+de terre</i>, oniata.</p>
+
+<p><b>Pointu</b>, kahiotion; <i>j'apointis</i>,
+kiotionk, chiotionk, ahiotionk.</p>
+
+<p><b>Poire</b>, ohia hotkonnonni.</p>
+
+<p><b>Poireau</b>, hônonchia.</p>
+
+<p><b>Pois</b>, <i>legume</i>, 8sahêta.</p>
+
+<p><b>Poisson</b>, hotgionda.</p>
+
+<p><b>Poitrine</b>, éhachigué.</p>
+
+<p><b>Poivre</b>, ononk8atchera ontkastonk8a.</p>
+
+<p>(<b>Poivrier</b>, hostkata.)</p>
+
+<p><b>Poizon</b>, hônachinra.</p>
+
+<p><b>Poix</b> <i>raisinne</i>, 8sechta.</p>
+
+<p><b>Poli</b>, deyostatek; <i>je polis</i>, deguestata,
+dechechtata, dehastata.</p>
+
+<p><b>Ponant</b>, <i>le</i>, <i>le couchant</i>, tcha
+tehiot chiot 8ach hag8a.</p>
+
+<p><b>Pondre</b>, <i>elle pont</i>, honinhonchenda.</p>
+
+<p><b>Poltron</b>, hâdogueré; <i>je suis</i>, haguidoguere;
+<i>tu es</i>, saindogueré.</p>
+
+<p><b>Pomme</b>, s8ahiona.</p>
+
+<p><b>Pommier</b>, s8ahiôna ohonda.</p>
+
+<p><b>Pont</b>, 8askôhi.</p>
+
+<p><b>Porc</b>, k8ichk8ich.</p>
+
+<p><b>Porc espic</b>, onhêta.</p>
+
+<p><b>Port</b> <i>pour les vaisseaux</i>, tcha kontonhiondakk8a
+(<i>ou jettent l'ancre</i>)
+kahonhio8anan (<i>les navires</i>.)</p>
+
+<p><b>Porte</b>, kanhoh8a.</p>
+
+<p><b>Porté</b>, <i>enclin</i>, hagachta.</p>
+
+<p><b>Portée</b>, <i>a</i>, tcha (<i>dou</i>) na (<i>lon</i>) dehierondoyag8achniore
+(<i>tire juste</i>.)</p>
+
+<p><b>Porter</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je porte une charge</i>, akketé, saketté, hoguetté;</p>
+<p><i>je porte un enfant</i>, kechatins, chechatins, chagochatins;</p>
+<p><i>je me porte bien</i>, hiachtente haguiata 8ens;</p>
+<p><i>comment te porte tu</i>? hyaken chtente sayata 8ens,</p>
+<p><i>vel</i> chkenonkuen tcha chonhek.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Portion</b>, hagatchiok8a, satchiok8a,
+hatchiok8a.</p>
+
+<p><b>Portrait</b>, hêkonchâa.</p>
+
+<p><b>Pose</b>, <i>je</i>, 8agnien, 8achien, 8ahien.</p>
+
+<p><b>Possede</b>, <i>je</i>, haguien, sayen, hôyen.</p>
+
+<p><b>Possible</b>, hah8et ah8aton; <i>cela
+n'est pas possible</i>, hiate ha8et ah8aton;
+<i>je fais mon possible</i>, deguechkenheyons,
+dechechken etc, dehochken etc.</p>
+
+<p><b>Poste</b>, <i>je cours la</i>, degarattat gri8enhasi;
+<i>tu</i>, decharattat cheri8enha8i.</p>
+
+<p><b>Poster</b>, <i>je poste des guerriers</i>, kederondonk,
+chederondonk, chagoderondonk.</p>
+
+<p><b>Pot</b>, kenchèta.</p>
+
+<p><b>Potable</b>, ahié neguirha (<i>se boit</i>)
+tchato (<i>cela</i>.)</p>
+
+<p><b>Potier</b>, henchetonniaha 8dara.</p>
+
+<p><b>Pouce</b>, ohionkaha.</p>
+
+<p><b>Poudre</b>, <i>poussiere</i> hoguenra ho8entgia;
+<i>poudre à tirer</i>, hoguenra hechonrah8asta.</p>
+
+<p><b>Poudre</b>, <i>je me</i>, gatetesserosserach,
+chatetesserocherach, hatete.</p>
+
+<p><b>Poudrerie</b>, <i>il fait de la poudrerie
+de neiges</i>, onieng8atasse, <i>poudrerie de
+poussiere</i>, 8taguenrotag8en.</p>
+
+<p><b>Poudré</b>, hote tesse sera h8i.</p>
+
+<p><b>Poudreux</b>, dehioguenhrongo.</p>
+
+<p><b>Poule</b>, kitkit.</p>
+
+<p><b>Poulet</b>, kitkit 8st8achia.</p>
+
+<p><b>Poulin</b>, karonda nenk8ik tchichtatienha.</p>
+
+<p><b>Pouls</b>, hentchigué 8atonries.</p>
+
+<p><b>Poumon</b>, hônag8a; <i>j'ai mal aux
+poumons</i>, hagnag8anon8ak.</p>
+
+<p><b>Pour</b>, ne se dit point seul.</p>
+
+<p><b>Pourquoy</b>, hotgarihonniaha, <i>vel</i>
+hotinnayé.</p>
+
+<p><b>Pour lors</b>, tokué.</p>
+
+<p><b>Pourpre</b>, <i>maladie</i>, hogonk8aha;
+<i>couleur</i>, ni8taguigona.</p>
+
+<p><b>Pouri</b>, hotkuen; <i>cela se pourit</i>,
+otkens, <i>vel</i> hyotkenha.</p>
+
+<p><b>Poursuis</b>, <i>je</i>, kecheré, chesseré,
+chagocheré.</p>
+
+<p><b>Pourtant</b>, <i>pourvu que</i>, s'exprime
+par perifrase.</p>
+
+<p><b>Pousser</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je pousse quelque chose</i>, kreg8ach, chereg8ach, hareg8ach;</p>
+<p><i>je pousse quelqu'un</i>, keyatareg8ach, cheyatereg etc, chagoyata;</p>
+<p><i>je pousse quelqu'un about</i>, 8agranhag8a, 8achranhag8a, 8aharanhag8a.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Poutre</b>, kanoncharakk8i.</p>
+
+<p><b>Pouvois</b>, <i>je peux</i>, hagatonsek, satonsek,
+hatonsek.</p>
+
+<p><b>Poux</b>, <i>un</i>, hotgikta.</p>
+
+<p><b>Prairie</b>, kahintin; <i>pré</i>, id.</p>
+
+<p><b>Pratiquer</b>, <i>cela se pratique</i>, netonigarihotin.</p>
+
+<p><b>Precaution</b>, dehiagoyatoretti;
+<i>je prends mes precautions</i>, deguiatoretta,
+dechiatoretta, dehayatoretta.</p>
+
+<p><b>Precede</b>, <i>je</i>, kendé, chendé, hahendé.</p>
+
+<p><b>Presche</b>, <i>je</i>, ketahanik, chetahanik,
+chagotahanik.</p>
+
+<p><b>Precieux</b>, ganoron.</p>
+
+<p><b>Precipice</b>, hoton 8ent giagai; <i>je
+tombe dans un precipice</i>, guiatinha
+tcha hoton 8entgiagui.</p>
+
+<p><b>Precisement</b>, netôdgik.</p>
+
+<p><b>Predire</b>, <i>je predis</i>, 8aktoguensek
+(<i>je sais</i>) tcha non (<i>ce qui doit</i>) daya
+8ensere (<i>arriver</i>.)</p>
+
+<p><b>Prefere</b>, <i>je</i>, kekonnienchta,
+chkonnienchta, chagokonnienchta.</p>
+
+<p><b>Premedite</b>, <i>je</i>, <i>ce que je fais</i>, kenonktonionch
+tcha ni guierha.</p>
+
+<p><b>Premier</b>, <i>je suis le premier</i>, ohenton gata,
+(<i>devant je suis</i>), ohenton
+(<i>devant</i>) sata (<i>tu es</i>), ohenton (<i>devant</i>)
+hata (<i>il est</i>); <i>la premiere fois que</i>, tiotierenti;
+<i>premier né</i>, hagoanen.</p>
+
+<p><b>Premierrement</b>, dontierenta.</p>
+
+<p><b>Prend</b>, <i>je</i>, voyés <i>je vole</i>; <i>je prend
+ce qu'on me donne</i>, guiena, chiena, hayêna;
+<i>prend</i>, dziena; <i>il s'y prend
+bien</i>, hayenk (<i>il sait</i>) tcha ny (<i>ce qu'il</i>)
+hayerha (<i>fait</i>), <i>je m'y prend bien</i>,
+guehienk, cheyenk, hahienk; <i>il s'en
+prend à moy</i>, hagrihostanik; <i>je m'en
+prend à</i>, kerihostanik, cherihostanik,
+herihostanik; <i>je m'en prend à toi</i>,
+gonrihostanik; <i>il me prend pour</i>, on
+dit, <i>il croit que je suis</i>.</p>
+
+<p><b>Prepare</b>, <i>je</i>, <i>quelque chose</i>, keyennoktanik,
+cheyennoktanik, hayennoktanik;
+<i>je me prepare à</i>, gadeyennokta,
+chadeyennokta, hadeyennokta.</p>
+
+<p><b>Prépositions</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>pres</i>, <i>aupres</i>, touchtenka;</p>
+<p><i>chés lui</i>, tcha ononchiayen;</p>
+<p><i>deçà</i>, garo;</p>
+<p><i>dans</i>, hagon8a;</p>
+<p><i>dela</i>, chihag8a;</p>
+<p><i>entre nous</i>, dehaguiataneguen;</p>
+<p><i>par la</i>, nen hag8a;</p>
+<p><i>entre</i>, achenondgik;</p>
+<p><i>devant</i>, ohenton;</p>
+<p><i>aprez</i>, onaguen;</p>
+<p><i>pres de</i>, akta;</p>
+<p><i>contre</i>, degareneguen;</p>
+<p><i>sous</i>, hagon8a;</p>
+<p><i>au dessus</i>, hentkuen;</p>
+<p><i>le long</i>, aktatie;</p>
+<p><i>pour</i>, <i>sans</i>, <i>si</i>, ne se disent point.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Pres</b> <i>de</i>, akta; <i>tout pres</i>, to g8ato.</p>
+
+<p><b>Présent</b>, <i>je fais present dans un
+conseil</i>, kue8ennendasek, che8ennen;
+<i>je fais present</i>, kehiah8e, chehiah8e,
+chagohiah8e; <i>je ferai present</i> id, enkehion,
+enchêyon, enchagohion.</p>
+
+<p><b>Présent</b>, <i>je suis</i>, guideron, chideron,
+henderon.</p>
+
+<p><b>Présent</b>, <i>des à</i>, onkkeng8atô.</p>
+
+<p><b>Presente</b>, <i>je</i>, v. <i>je donne</i>.</p>
+
+<p><b>Preserve</b>, <i>je</i>, <i>quelqu'un de</i>, keyatononchtat,
+cheyatononch etc, chagoyata
+etc.</p>
+
+<p><b>Preside,</b> <i>je</i>, I haguetaa, is sataa,
+ahonha hôtaa.</p>
+
+<p><b>Presomptueux,</b> <i>je suis</i>, gadatkonnienchta,
+chadatkonni etc, hadatkonnien.</p>
+
+<p><b>Presque,</b> onen guenhra.</p>
+
+<p><b>Presqu'isle,</b> ka8ennagué hen.</p>
+
+<p><b>Presse,</b> <i>dans la</i>, kendiokk8a
+gonh8a.</p>
+
+<p><b>Presse,</b> <i>je</i>, <i>quelque chose</i>, <i>j'exprime</i>,
+degahon8etch, <i>vel</i> knitta, chnitta, hanitta;
+<i>je presse quelqu'un de etc</i>, dekenon8ariahata,
+dechenon8aria etc, dechagonon
+etc; <i>je suis pressé</i>, de8aknon8ariahens,
+desanon8ariahens, dehonon;
+<i>le temps presse</i>, dehionon8ariahat.</p>
+
+<p><b>Prest,</b> <i>je suis</i>, agadeyennoktahi,
+desadeyennoktahi, dehadeyennok
+etc.</p>
+
+<p><b>Preste,</b> <i>je</i>, <i>quelque chose</i>, keyenniasek,
+cheyenniasek, chagoyenniasek.</p>
+
+<p><b>Pretexte,</b> <i>c'est un</i>, nag8a ahienra
+tona haguiera.</p>
+
+<p><b>Pretre,</b> haniask8iro.</p>
+
+<p><b>Prevois,</b> detkiatoretta, detchiatoretta,
+dethayatoretta.</p>
+
+<p><b>Preuve,</b> <i>c'est la</i>, tchit kari8ahieri.</p>
+
+<p><b>Prier,</b> <i>je prie Dieu</i>, gaterennayenha,
+chaterennayenha, haterennayenha.</p>
+
+<p><b>Prince,</b> Onontio gona (<i>de Roy</i>)
+hoha8ak (<i>fils</i>.)</p>
+
+<p><b>Printemps</b> <i>passé</i>, keng8ité; <i>a
+venir</i>, tchioguenhondion.</p>
+
+<p><b>Prison,</b> ondadenhotonk8a; <i>enprisonner</i>,
+kenhotonk, chenhotonk, chagonhotonk.</p>
+
+<p><b>Pris,</b> onhahiénaon, <i>vel</i> ondadenhotonk,
+(<i>enfermé</i>.)</p>
+
+<p><b>Prisonnier</b> <i>de guerre</i>, hênachk8a;
+<i>je fais un prisonnier</i>, kenachkonniaha,
+chenachkon; <i>je delie un prisonnier</i>, kecharondag8ach, checharon,
+chagocha etc.</p>
+
+<p><b>Prix,</b> <i>hors de prix</i>, ossencheroanen;
+<i>de quel prix cela est-il?</i> tonio senchera;
+<i>à quelque prix que ce soit</i>, tochêg8a
+tcha neyot sencherakch.</p>
+
+<p><b>Proche,</b> touskenha.</p>
+
+<p><b>Proclame,</b> <i>je</i>, de8atkenhretta,
+dechathenhretta, dehatkenhretta.</p>
+
+<p><b>Prodigue,</b> <i>je</i>, gatiessen, chatiessen,
+hotiessen.</p>
+
+<p><b>Produire,</b> <i>la terre produit des
+ronces</i>, hotonni (<i>il croit</i>) hohikta (<i>des
+ronces</i>) 8entgiagué (<i>sur terre</i>,)</p>
+
+<p><b>Profitable,</b> <i>cela m'est</i>, gatkenh8atta,
+chatkenh8atta, hatkenh8atta.</p>
+
+<p><b>Profite,</b> <i>cet arbre profite</i>, hoterontatisnoré;
+<i>j'en profite</i>, id; <i>cela m'est
+profitable</i>.</p>
+
+<p><b>Profond,</b> agonh8adgyk; <i>profond</i>,
+<i>parlant d'eau</i>, onodess.</p>
+
+<p><b>Proye,</b> <i>ma</i>, de8agadentchai; <i>oiseau
+de proye</i>, garhagonha.</p>
+
+<p><b>Prolonge,</b> gueyennis, cheyennis,
+hayennis.</p>
+
+<p><b>Promene,</b> <i>je me</i>, g8ati guesha,
+g8ati chesha, g8ati resha.</p>
+
+<p><b>Promets,</b> <i>je</i>, nêto tcha ni guiera,
+neto tcha ni chiera, neto tcha ni hayera.</p>
+
+<p><b>Prompt,</b> <i>de corps</i>, hoyadadet;
+<i>prompt d'esprit</i>, onigonradet; <i>prompt,
+colere</i>, honak8enchkon.</p>
+
+<p><b>Pronom,</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>moi</i>, i;</p>
+<p><i>toi</i>, is;</p>
+<p><i>lui</i>, ahonrha;</p>
+<p><i>nous</i>, onguionrha;</p>
+<p><i>vous</i>, dzionrha;</p>
+<p><i>eux</i>, ononrha;</p>
+<p><i>mon</i>, i haga8en;</p>
+<p><i>ton</i>, is sa8en;</p>
+<p><i>son</i>, ahonrha ho8en;</p>
+<p><i>notre</i>, onguionrha ong8a8en;</p>
+<p><i>votre</i>, dgiourha s8a8en;</p>
+<p><i>leurs</i>, ononrha ona8en.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Prononce,</b> <i>je prononce bien</i>, gue8enniô,
+che8ennio, hah8ennio; <i>je prononce
+mal</i>, gue8enna hetken, che8enna
+hetkuen, hah8enna etc.</p>
+
+<p><b>Proportion</b>, <i>a</i>, tondahion daten
+nagueratta.</p>
+
+<p><b>Propos</b>, <i>a</i>, adsk8i; <i>à propos deliberé</i>,
+tondahionna gueratta.</p>
+
+<p><b>Propose</b>, <i>je</i>, kerih8ahiennik, cherih8ahiennik,
+chagori8ahi.</p>
+
+<p><b>Propre</b>, <i>je suis</i>, gneniô, chneniô,
+haneniô.</p>
+
+<p><b>Protege</b>, <i>je</i>, keyasterista, cheyasterista,
+chagoyasterista.</p>
+
+<p><b>Protester</b>, v. <i>asseurer</i>.</p>
+
+<p><b>Prostituée</b>. kotchinadonchkon.</p>
+
+<p><b>Provision</b> <i>de vivres</i>, ondenatchera;
+<i>je fais mes provisions</i>, gadennatcheronniaha,
+chaden etc, haden.</p>
+
+<p><b>Prunes</b>, tichionk.</p>
+
+<p><b>Prunier</b>, tichionkohonda; (<i>prunier
+damas</i>, guenhrahra.)</p>
+
+<p><b>Pruche</b>, arbre, onenda.</p>
+
+<p><b>Puant</b>, hasennahetken, <i>vel</i> kagras.</p>
+
+<p><b>Puberte</b>, <i>age de</i>, hekchataséha.</p>
+
+<p><b>Public</b>, <i>en</i>, kendiokk8agué, <i>vel</i>
+kasseragué.</p>
+
+<p><b>Publie</b>, <i>je</i>, kerihonata, cherihonata,
+harihonata.</p>
+
+<p><b>Puce</b>, te8atchotonch.</p>
+
+<p><b>Pucelle</b>, hiate henakk8a hienteri.</p>
+
+<p><b>Pudiq.</b> id, <i>vel</i> hiaté hayerin.</p>
+
+<p><b>Pus</b>, <i>je</i>, guiatagras, chiatagras, hoyatagras.</p>
+
+<p><b>Puis</b>, tcha hetgientakk8a degachtinratonk.</p>
+
+<p><b>Puiser</b>, <i>je puise de l'eau</i>, guetgienta,
+chedgienta, hatgienta.</p>
+
+<p><b>Puissant</b>, ha8ennio tcha hanagneré.</p>
+
+<p><b>Pulmoniq</b>, honag8a non 8akch.</p>
+
+<p><b>Pulverisé</b>, degahritti.</p>
+
+<p><b>Punais</b>, hanionchagras.</p>
+
+<p><b>Punis</b>, <i>je</i>, kereh8atta, chere8atta,
+chagoreh8atta.</p>
+
+<p><b>Punaise</b>, hodgiktoya.</p>
+
+<p><b>Pupille</b>, kahonha okonchotti, <i>vel</i>
+hiate agonhek gonhadekton8a.</p>
+
+<p><b>Purge</b>, <i>je</i>, dekeyadiaton gottakk8a.</p>
+
+<p><b>Pur</b>, hiate degayesti.</p>
+
+<p><b>Purgatif</b>, ondadiatongottakk8ata.</p>
+
+<p><b>Pus</b>, apostume, otkenseri.</p>
+
+<p><b>Pustule</b>, dehiagotonh8anik.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>Q.</h2>
+
+
+<p><b>Quadrand</b>, garakk8ichiakch.</p>
+
+<p><b>Quand</b>, 8enton; <i>quand donc?</i> 8enton
+ti? <i>je ne scais pas quand</i>, 8enton
+guig8a.</p>
+
+<p><b>Quarante</b>, gayeri ni8assin.</p>
+
+<p><b>Quart</b>, <i>le</i>, gayeri degayagui.</p>
+
+<p><b>Quartier</b>, <i>demander</i>, voyés <i>pitié</i>.</p>
+
+<p><b>Quasi</b>, hen.</p>
+
+<p><b>Quatre</b>, gayeri.</p>
+
+<p><b>Quatorze</b>, ouassin (<i>dix</i>) gayeri
+(4) kahre (<i>de plus</i>.)</p>
+
+<p><b>Quel</b>, <i>le</i>, chongaa; <i>lequel de ceux
+la</i>, canen ny hayataa.</p>
+
+<p><b>Que</b> <i>ne</i>, hot nen? garihonniaha.</p>
+
+<p><b>Quesque</b> <i>cela</i>, hotnen n8ahautin.</p>
+
+<p><b>Quelque</b> <i>chose</i>, chtenchonha;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>quelque peu</i>, nionka;</p>
+<p><i>quelques jours</i>, togaha ni8entagué;</p>
+<p><i>dans quelque tems</i>, togaha hi8entaguek;</p>
+<p><i>quelque fois</i>, onderinhaguens, <i>vel</i> g8atiguéha;</p>
+<p><i>quelqu'un</i>, dgiadata chonha.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Querelle</b>, <i>je</i>, kedach8ahens, chedach8ahens,
+chagodach8ahens.</p>
+
+<p><b>Querir</b>, <i>je vais</i>, guég8ahé, cheg8ahé,
+hag8ahé.</p>
+
+<p><b>Questionne</b>, gatarondonk, chatarondonk,
+hatarondonk.</p>
+
+<p><b>Question</b>, <i>de quoy est-il question?</i>
+hot neya8enha.</p>
+
+<p><b>Quitte</b>, <i>je</i>, voyez <i>j'abandonne</i> ou <i>je
+laisse</i> ou <i>je jette</i>.</p>
+
+<p><b>Quitte</b>, <i>je suis</i>, sagatog8a, sachatog8a,
+<i>vel</i> akkarokta, <i>pour deptes</i>.</p>
+
+<p><b>Qui</b> <i>es ce</i>, chonnen.</p>
+
+<p><b>Quiconque</b>, tochegu8oua ny heyadotinhak.</p>
+
+<p><b>Quinze</b>, h8isque (<i>cinq</i>) kahre
+(<i>deplus</i>) 8assin (<i>dix</i>.)</p>
+
+<p><b>Quoy</b>, hot onk.</p>
+
+<p><b>Quoiqu'il</b> <i>en soit</i>, nehey8senha hag8a.</p>
+
+<p><b>Queüe</b>, outinra; <i>queüe de poisson</i>,
+8tachia.</p>
+<br>
+
+
+
+<h2>R.</h2>
+
+
+<p><b>Rabaissé</b>, voyés <i>abaissé; je rabaisse</i>,
+v. <i>abaisser</i>.</p>
+
+<p><b>Rable</b>, oronksêna.</p>
+
+<p><b>Rabas</b>, <i>je, de prix</i>, detkonnenta,
+detehonnenta, detronnenta.</p>
+
+<p><b>Racommode</b>, <i>je</i>, skecheronniaha,
+tchecheronniaha, shacheronniaha.</p>
+
+<p><b>Raccorde</b>, <i>je</i>, kenigonracheroniaha,
+chenigonra, chagonigonra.</p>
+
+<p><b>Racourcis</b>, <i>je</i>, skeg8atta,
+toheg8atta, shag8atta.</p>
+
+<p><b>Rachepte</b>, <i>je</i>, skninonk, tchninonk,
+shaninonk.</p>
+
+<p><b>Racinne</b>, ouktera.</p>
+
+<p><b>Racle</b>, <i>je</i>, keguetach, cheguetach,
+haguetach; <i>raclé</i>, kagueten.</p>
+
+<p><b>Raconte</b>, <i>je</i>, gatoria, chatoria,
+hatoria.</p>
+
+<p><b>Radote</b>, <i>je</i>, de8agnehienha, desanihienha,
+dehonihienha.</p>
+
+<p><b>Rafermis</b>, <i>je</i>, sknitta, tchitta,
+shanitta.</p>
+
+<p><b>Rafraichis</b>, <i>je</i>, skanochta, tchanochta,
+shanochta; <i>rafraichi</i>, skananochti.</p>
+
+<p><b>Rage</b>, <i>la</i>, ha8eriendachon;
+<i>j'enrage</i>, hagueriendachon.</p>
+
+<p><b>Ragout</b>, dega8araritti.</p>
+
+<p><b>Rajeunis</b>, <i>je</i>, skadekchagoaniha,
+tchadetchago etc, shadetcha.</p>
+
+<p><b>Raille</b>, <i>je</i>, g8ennores, ch8ennores,
+ha8ennôres.</p>
+
+<p><b>Raisin</b>, ohiong8issera.</p>
+
+<p><b>Raison</b>, <i>avec raison</i>, gari8ahierik;
+<i>j'ai de la raison</i>, toguech (<i>je sai</i>) tcha
+(<i>ce que</i>) niguiera (<i>je fais</i>), toguech (<i>tu
+sais</i>) tcha (<i>ce que</i>) nychiera (<i>tu fais</i>.)</p>
+
+<p><b>Raisonne</b>, <i>je</i>, haguètaha, satâha, hôtâha.</p>
+
+<p><b>Rallie</b>, <i>je</i>, skediokk8arorech, tchediokk8arorech
+tchagodiokk8a.</p>
+
+<p><b>Rallonge</b>, <i>je</i>, skonchta, tchonchta,
+shonchta.</p>
+
+<p><b>Ralume</b>, <i>je</i> skategata, stohategata,
+shategata.</p>
+
+<p><b>Ramasse</b>, <i>je</i>, hagnon8entch, chenong8entch,
+hanong8entch.</p>
+
+<p><b>Ramenne</b>, <i>je</i>, skederonné, tchederonné,
+tchagoderonné.</p>
+
+<p><b>Ramolis</b>, <i>je</i>, krodinchta, chrodinchta,
+harodinchta.</p>
+
+<p><b>Range</b>, <i>je</i>, herenk8ita, herensk8ita,
+herenhak8ita.</p>
+
+<p><b>Rapide</b>, kanah8ara;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>au bout du rapide</i>, kana8aguenhiata;</p>
+<p><i>je descend le rapide</i>, haguenna8enti hatié, chenna8enti etc, ahenna</p>
+<p>etc;</p>
+<p><i>je monte le rapide</i>, hagnora 8i hatié, sanora 8i hatié, hanora etc.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Rapporte</b>, <i>je</i>, skienhné, schienhné,
+shayenhné; <i>je m'en rapporte à</i>,
+agatondé tchany haytera, <i>vel</i> keyat
+8ennatondé.</p>
+
+<p><b>Rameau</b>, onerattonta.</p>
+
+<p><b>Ramier</b>, tchiourhoya.</p>
+
+<p><b>Ramonne</b>, <i>je</i>, gataragué8ach,
+chatarague etc, hatara etc; <i>cheminée
+ramonée</i>, gataragué8en.</p>
+
+<p><b>Rampant</b>, kayatarissere; <i>je
+rampe</i>, haguiadissere, sayadissere,
+hayadissere.</p>
+
+<p><b>Rançon</b>, dehiondadiadakk8ata;
+<i>je paye rançon</i>, kekariakch tcha skayatakk8a.</p>
+
+
+<p><b>Rancune</b>, <i>j'ai de la</i>, hiate s8aknigonrhens
+sayongnigonrat8atti, <i>je n'oublie
+point le mal qu'on ma fait</i>.</p>
+
+<p><b>Rang</b>, ils n'out point de rang.</p>
+
+<p><b>Rang</b>, <i>je suis en</i>, kaninhragué
+hikta, hichta, hata.</p>
+
+<p><b>Range</b>, <i>je me</i>, herengatk8ita, satk8ita,
+hatk8ita; <i>range toi</i>, heren satk8ita.</p>
+
+<p><b>Rape</b>, heranietta.</p>
+
+<p><b>Rape</b>, <i>je</i>, graniek, chraniek, haraniek.</p>
+
+<p><b>Rapelle</b>, <i>je</i>, skerinha, tcherinha,
+tchagorinha.</p>
+
+<p><b>Raporte</b>, <i>je</i>, ou <i>je raconte</i>, skatoria,
+tchatoria, shatoria.</p>
+
+<p><b>Raprend</b>, skadehien tanik, tcha
+dehiens, shadehienstanik.</p>
+
+<p><b>Raproche</b>, <i>je</i>, garo sagatk8ita,
+sachatk8ita, sahatk.</p>
+
+<p><b>Raquette</b>, kah8enguha; <i>je vas en
+raquette</i>, de8akk8engarondadies, desa8en,
+deho8en.</p>
+
+<p><b>Rare</b>, 8aguenhré.</p>
+
+<p><b>Rarement</b>, g8ati guesha guens,
+8agonreuha.</p>
+
+<p><b>Ras</b>, ouheudoskon.</p>
+
+<p><b>Rassade</b>, 8starog8i.</p>
+
+<p><b>Razé</b>, kagonhenti; <i>je rase un fort</i>,
+ganatagat chonch.</p>
+
+<p><b>Raze</b>, <i>je me</i>, gadatenos kerogaronch;
+<i>tu</i>, chadat; <i>il</i>, hadetenos etc;
+<i>je raze</i>, kenoskerogaronch, chenoskerogaronch,
+chagonoskero.</p>
+
+<p><b>Razoir</b>, ondadenoskerogaronta.</p>
+
+<p><b>Rassazié</b>, <i>je suis</i>, agatâï, sattaï,
+hottàï; <i>je me rassazie</i>, gatanha, chatanha,
+hotanha.</p>
+
+<p><b>Rassemble</b>, <i>je</i>, skeyatkennichiatta,
+tcheyatkennichi etc, tchagoya.</p>
+
+<p><b>Rasseure</b>, <i>je me</i>, songnigon rayendanha.</p>
+
+<p><b>Rassois</b>, <i>je me</i>, skatienha, tchatienha,
+shatienha.</p>
+
+<p><b>Rat</b>, tzitenha.</p>
+
+<p><b>Rate</b>, <i>la</i>, osk8echia.</p>
+
+<p><b>Rateau</b>, ehentonniata deganotgionda.</p>
+
+<p><b>Rature</b>, <i>je</i>, skiatong8ach, tchiatong8ach,
+shoyatong8ach.</p>
+
+<p><b>Ravage</b>, <i>je</i>, degonh8entgearitta,
+dechonh8entgearitta, dehonh8ent etc.</p>
+
+<p><b>Ravinne</b>, ohionhentaheron.</p>
+
+<p><b>Raviser</b>, <i>se</i>, denskiatoretta, dentcheatoretta,
+denshayatoretta.</p>
+
+<p><b>Ravoir</b>, s8aguien, shayen, shôyen.</p>
+
+<p><b>Raye</b>, kayanaty.</p>
+
+<p><b>Rayé</b>, id, <i>effacé</i>, skarague8en, <i>vel</i>
+oterague8en; <i>je raye</i>, <i>j'efface</i>, skerague8ach,
+scherague8aoh, sharague8ach;
+<i>je raye</i>, guianata, chianata, hayanata.</p>
+
+<p><b>Raye</b>, <i>à poison</i>, ahara; <i>je fais unne
+raïe</i>, kaharonniaha, chaharonniaha,
+aharonniaha; <i>je tend une raïe</i>, kataroch,
+chataroch, hataroche.</p>
+
+<p><b>Rayon</b>, 8tinharôta.</p>
+
+<p><b>Rebatre</b>, <i>redire</i>, <i>je rebas</i>, skari8ata
+keng8a skatona, <i>la meme chose je
+raconte</i>.</p>
+
+<p><b>Rebatis</b>, <i>je</i>, sknonchonniaha,
+tchnonchonniata, shannonchon.</p>
+
+<p><b>Reblanchis</b>, skrahestonniaha,
+schrahestonniaha, sharahes etc.</p>
+
+<p><b>Rebondis</b>, <i>cela rebondit</i>, deh8adekk8a.</p>
+
+<p><b>Rebord</b>, aktatié, <i>vel</i> aktaa.</p>
+
+<p><b>Rebouché</b>, skachiharon.</p>
+
+<p><b>Rebours</b>, <i>de</i>, okarahetken.</p>
+
+<p><b>Rebroussé</b>, dedioktatahion.</p>
+
+<p><b>Rebut</b>, <i>de</i>, k8ch8ahenhi.</p>
+
+<p><b>Rebute</b>, <i>je</i>, <i>quelqu'un</i>, ke8ennondies,
+che8ennondies, chago8ennondies.</p>
+
+<p><b>Recelle</b>, gasseta ganenchk8en,
+chasseta, hasseta.</p>
+
+<p><b>Recent</b>, assez.</p>
+
+<p><b>Reçois</b>, <i>je</i>, guienach, chiênach,
+shayènach.</p>
+
+<p><b>Rechappe</b>, <i>je</i>, skeniaguens,
+tcheniaguens, shoniaguens.</p>
+
+<p><b>Recharge</b> <i>un fusil</i>, skaguenroch;
+<i>un canot</i>, skondahach, <i>j'y mets des
+effets</i>.</p>
+
+<p><b>Rechauffe,</b> <i>je, quelq. chose</i>, skatarihata,
+stchatarihata, shatarihata;
+<i>je me rechauffe</i>, sgadiatatarihata, tchadiata,
+shadiatata etc.</p>
+
+<p><b>Recherche</b>, <i>je</i>, skechakch, shechakch,
+srechakch.</p>
+
+<p><b>Recite</b>, <i>je</i>, gatoria, chatoria, hatoria.</p>
+
+<p><b>Recidive</b>, <i>je</i>, dekata sa8enha,
+dechkata etc, dechakatasa.</p>
+
+<p><b>Reclame</b>, <i>je</i>, saguientenha, haga8en,
+sachientenha sa8en.</p>
+
+<p><b>Recolte</b>, <i>temps de</i>, tcha ni heyent8ag8ach;
+<i>je fais recolte</i>, gnorag8ach,
+chnorag8ach, hanorag8ach.</p>
+
+<p><b>Recommande</b>, kodgiaronk,
+chedgiaronk, chagodgiaronk.</p>
+
+<p><b>Recommence</b>, <i>je</i>, dondagatierenta,
+dondachatierenta, dondahati
+etc.</p>
+
+<p><b>Recompense</b>, <i>je</i>, gatonhracheronk,
+chatonhrache etc, hatonhra etc.</p>
+
+<p><b>Reconcilie</b>, <i>je</i>, skenigonracheronniaha,
+tchenigonra, tchagonigon.</p>
+
+<p><b>Reconduis</b>, <i>je</i>, skederonné, schederonné,
+schagoderonné.</p>
+
+<p><b>Reconnois</b>, <i>je</i>, skientes, schientes,
+schagoyentes.</p>
+
+<p><b>Reconnoissant</b>, <i>je suis</i>, s8agarhas
+(<i>je me souviens</i>) tcha (<i>qu'on</i>) onguitenrhek
+(<i>ma soulagé</i>).</p>
+
+<p><b>Recoquillé</b>, dziot8enonni.</p>
+
+<p><b>Recoudre</b>, sknikonk, schnikonk,
+shanikonk.</p>
+
+<p><b>Recouper,</b> itkiakch, itchiakch,
+shayakch.</p>
+
+<p><b>Recourir,</b> <i>a</i>, keniende, cheniende, haniende.</p>
+
+<p><b>Recousu,</b> skanikonk.</p>
+
+<p><b>Recouvert,</b> skakoron8i; <i>je recouvre
+unne maison</i>, skohronk, schkohronk,
+shakohronk; <i>je recouvre</i>,
+skohrins, schkohrins, shakohrins.</p>
+
+<p><b>Recrée,</b> <i>je me</i>, gadatnigonroriaha,
+chadatnigon, hadatnigonro etc.</p>
+
+<p><b>Recrie,</b> <i>je me</i>, hag8ennôta, sa8ennota,
+ha8ennota; <i>je recris</i>, skiatonk,
+tchiatonk, shayatonk.</p>
+
+<p><b>Recueille,</b> <i>je</i>, skniondag8ach,
+tchniondag8ach, shaniondag8ach.</p>
+
+<p><b>Recuis,</b> <i>je</i>, skritta, tchritta, sharitta.</p>
+
+<p><b>Reculé,</b> dediotonnon; <i>je reculle</i>,
+herenkk8ita, herenchk8ita, herenshakk8ita,
+<i>vel</i> katontkach, chatontkach,
+hatontkach.</p>
+
+<p><b>Recullons,</b> <i>a</i>, echonné hag8a.</p>
+
+<p><b>Recuse,</b> <i>je</i>, voyez <i>je rebute</i>.</p>
+
+<p><b>Redemande,</b> <i>je</i>, skeyarondonk,
+scheyarondonk, shagoyarondonk.</p>
+
+<p><b>Redige,</b> dondagatnanetta, dondacdatnanetta,
+dondahatnanetta.</p>
+
+<p><b>Redonne,</b> <i>je</i>, skeyah8e, tcheyah8e,
+tchagoyah8e.</p>
+
+<p><b>Redouble,</b> <i>je</i>, deskiasseraha, deschiaseraha,
+deshayaseraha.</p>
+
+<p><b>Redoute,</b> <i>je</i>, keteg8ach, chetag8ach,
+chagotag8ach; <i>je me fais redouter</i>,
+keteg8atta, chetag8atta, chagotag8atta.</p>
+
+<p><b>Redresse,</b></p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je, quelque chose</i>, skak8atong8ach, chag8atong etc, hag8aton etc;</p>
+<p><i>je redresse celui qui parle</i>, kerihohensek, cherihohensek,</p>
+<p>chagoriho;</p>
+<p><i>je me redresse le corps</i>, gadiatag8arich chionch, chadiata, hadiata.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Reduire,</b> <i>je reduis à l'extremité</i>,
+kegaronniaha, chegaronniaha, chagogaronniaha.</p>
+
+<p><b>Refais,</b> <i>je</i>, skecheronniaha, schecheronniaha,
+shacheronniaha.</p>
+
+<p><b>Referme,</b> <i>je</i>, skenhotonk, schenhotonk,
+shanhotonk.</p>
+
+<p><b>Reflechis,</b> <i>je</i>, deskiatoretta, deschiatoretta,
+dethayatoretta.</p>
+
+<p><b>Reforme,</b> <i>je</i>, decktenionch, deschteniononch,
+deshatenionch.</p>
+
+<p><b>Renfrogne,</b> <i>je me</i>, degatkonchkerich,
+dechatkonchkerich, dehatkonchkerich.</p>
+
+<p><b>Refroidir,</b> <i>je fais</i>, sknassochta,
+schnanocha, shananochta.</p>
+
+<p><b>Refond,</b> <i>je</i>, skana8enta, schnana8enta,
+shanana8enta.</p>
+
+<p><b>Refugie,</b> <i>je me</i>, skennagueratch,
+tchennagueratch, sahennagueratch.</p>
+
+<p><b>Refuse,</b> <i>je</i>, de8aknonhianik, desanonhyanik,
+dehononhianik.</p>
+
+<p><b>Regagne,</b> <i>je</i>, donsagatentchaa,
+donsachatentchaa, donsahatentchaa.</p>
+
+<p><b>Regale,</b> gateniota, chateniota,
+hateniôta.</p>
+
+<p><b>Regarde,</b> <i>je</i>, dekkahra, <i>vel</i> gatkatt8ach,
+chatkatt8ach, hatkatt8ach.</p>
+
+<p><b>Regle,</b> <i>je</i>, gri8acheronniaha, chri8acheronniaha,
+hari8acheron etc.</p>
+
+<p><b>Regne,</b> <i>je</i>, v. <i>je commande</i>.</p>
+
+<p><b>Regorge,</b> <i>je</i>, haguesennies, sachennies,
+ochennies.</p>
+
+<p><b>Regret,</b> <i>a</i>, onhatink.</p>
+
+<p><b>Regrette,</b> <i>je</i>, <i>les morts</i>, guenhatenha
+koh8endahi; <i>je regrette quelque
+chose</i>, guenhatinha, chenhatinha, henhatinha.</p>
+
+<p><b>Rehausse,</b> <i>je</i>, henken gnionta,
+chnionta, hanionta.</p>
+
+<p><b>Rejaillit,</b> 8ad8atog8a, <i>le sang rejaillit</i>,
+8adetk8ensôg8a.</p>
+
+<p><b>Rejette,</b> <i>je</i>, s'8agadi, sesadi, sahodi.</p>
+
+<p><b>Rejetton,</b> osk8eya.</p>
+
+<p><b>Reine,</b> onontio gona rhôna.</p>
+
+<p><b>Reins,</b> <i>les</i>, oronk8ena,</p>
+
+<p><b>Rinse,</b> <i>je</i> goharek, choharek, roharek.</p>
+
+<p><b>Rejoins,</b> <i>je</i>, deskraneguenk, deschraneguenk,
+desharaneguenk.</p>
+
+<p><b>Rejoüis,</b> <i>je me</i>, agatonhahra, chatonhahra,
+hatonhahra.</p>
+
+<p><b>Relache,</b> <i>je</i>, <i>de voyage</i>, dondagakta,
+dondasakta, dondahakta.</p>
+
+<p><b>Relache,</b> <i>je</i>, voyez <i>je denoüe</i>,
+grinchonch, chrinchonch, harinchonch.</p>
+
+<p><b>Relation,</b> <i>j'ai relation avec lui</i>,
+gayasserinchera (<i>d'affaires</i>) deagnitaa
+(<i>nous parlons</i>.)</p>
+
+<p><b>Relever,</b> <i>je releve de terre</i>, deguekk8ata,
+dechekk8ata, dehakk8ata;
+<i>je me releve</i>, dondagatkenha, dondachatkenha,
+dondahatkenha.</p>
+
+<p><b>Relie,</b> <i>je</i>, skringach, sehringach;
+sahringach; <i>relié</i>, skahrin.</p>
+
+<p><b>Relis,</b> <i>je</i>, gayatoncheragon8a (<i>dans
+un livre</i>) dekkahra (<i>je regarde</i>.)</p>
+
+<p><b>Religieux,</b> goyatatoguenti.</p>
+
+<p><b>Reluisant,</b> deyostatek.</p>
+
+<p><b>Remarie,</b> <i>je me</i>, s8aguenniakch,
+sachenniakch, sahenniakch.</p>
+
+<p><b>Remarque,</b> <i>je</i>, gatenientenha,
+chatenientenha, hatennien etc.</p>
+
+<p><b>Remede,</b> ononk8atchera.</p>
+
+<p><b>Remedie,</b> <i>je</i>, kedgienta, chedgienta,
+chagodgienta.</p>
+
+<p><b>Remenne,</b> <i>je</i>, v, <i>je reconduis</i>.</p>
+
+<p><b>Remercie,</b> <i>je</i>, gatonracheron,
+chatonracheron, hatonracheron.</p>
+
+<p><b>Remets,</b> <i>je</i>, skien, tchien, shahien;
+<i>je remets</i>, <i>prolonge</i>, gri8esta,
+chri8esta, hari8esta.</p>
+
+<p><b>Remontre,</b> <i>je</i>, <i>à quelqu'un</i>, skeyenstanik,
+tcheyenstanik, tchagoyenstanik.</p>
+
+<p><b>Remplis,</b> <i>je</i>, dechkehronch, dechchehronch,
+dechharonch.</p>
+
+<p><b>Remporte,</b> <i>je</i>, onsachkah8a, onsachchah8a,
+onsahahah8a.</p>
+
+<p><b>Remüe,</b> <i>je</i>, gatoriaheronk, chatoriaheronk,
+hatoriaheronk, <i>cela remue</i>.</p>
+
+<p><b>Renard,</b> skennakchen.</p>
+
+<p><b>Rencontre,</b> <i>je</i>, 8atkateranha,
+8atchateranha, 8athateranha.</p>
+
+<p><b>Rencontre,</b> <i>je vas à la</i>, kataratta
+hné, chateratta hné, hateratta hné.</p>
+
+<p><b>Rendre,</b> <i>je</i>, sakeyon, sacheyon,
+sahayon; <i>je me rend</i>, <i>j'arive</i>, saguion,
+sachion, sahayon, <i>je me rend</i>, <i>je suis
+vaincu</i>, gnadion, chnadion, hanadion.</p>
+
+<p><b>Renfle,</b> <i>cela</i>, sondonh8a hatié.</p>
+
+<p><b>Renforce,</b> <i>je</i>, s'akk8ichcherinha,
+sach8ichcherinha, sahah8ich etc.</p>
+
+<p><b>Rengage,</b> <i>je</i>, skatenhanha, tchatenhanha,
+shadenhanha.</p>
+
+<p><b>Renonce,</b> <i>je</i>, sagrihondies, sarihondies,
+sharihondies; <i>j'y renonce</i>,
+skad8endeta, tchad8endeta, shad8endetta.</p>
+
+<p><b>Renoüe,</b> <i>je</i>, skringach, schringach,
+sharingach.</p>
+
+<p><b>Renouvelle,</b> <i>je</i>, assé skonniaha,
+assé chonniaha, assé ronniaha.</p>
+
+<p><b>Rentre,</b> <i>je</i>, heskionk, hetchionk,
+hehayont; <i>rentre</i>, onsatgion.</p>
+
+<p><b>Renverse,</b> <i>je suis à la</i>, haguechatahi,
+sachatahi, hochatahi.</p>
+
+<p><b>Renverser,</b> <i>je renverse quelqu'un</i>,
+kechata, chechata, chagochata; <i>renverse,
+repandu</i>, kahri8i; <i>je renverse</i>,
+hikrich, hichrich, heharich.</p>
+
+<p><b>Renvoyer,</b> keyatendietta, cheyatendietta,
+chagoyatendietta.</p>
+
+<p><b>Reparer,</b> v. <i>refaire</i>.</p>
+
+<p><b>Repasse,</b> <i>je</i>, <i>je reviens</i>, skatongotta,
+tchatongotta, shatongotta.</p>
+
+<p><b>Repend,</b> <i>je me</i>, gattatre8atta, chatatre8atta,
+hatatre8atta.</p>
+
+<p><b>Reperds,</b> <i>je</i>, <i>quelque chose</i>, songaton,
+sesaton, sahotton.</p>
+
+<p><b>Replace,</b> v. <i>je remets</i>.</p>
+
+<p><b>Replante,</b> <i>je</i>, skeniotta, tcheniotta,
+sahenniotta; <i>replante</i>, sasenniotin.</p>
+
+<p><b>Replet,</b> <i>je suis</i>, hagassen, sassen,
+hassen.</p>
+
+<p><b>Replie,</b> <i>je</i>, dekchaktonch, desachaktonch,
+dehatchaktonch; <i>replie</i>,
+dedgiotchakton.</p>
+
+<p><b>Repond,</b> <i>je</i>, saguiheron, sachiheron,
+sahenheron.</p>
+
+<p><b>Repose,</b> <i>je</i>, agadonrich chen, sadonrich
+chen, hadonrich etc.</p>
+
+<p><b>Repos,</b> <i>je suis en</i>, chkenon guideron,
+chideron, henderon.</p>
+
+<p><b>Repousse,</b> <i>je</i>, <i>quelque chose</i>, skaniotta,
+schaniotta, shaniotta; <i>je repousse
+quelqu'un</i>, keyatareg8ach, cheyatareg8ach,
+chagoyata etc.</p>
+
+<p><b>Reprend,</b> <i>je</i>, v. <i>je recois</i>; <i>je reprend</i>,
+<i>je corrige</i>, kehre8atta, chehre8atta,
+chagohre8atta.</p>
+
+<p><b>Represente,</b> <i>je</i>, <i>je remontre</i>, keyatchatanik,
+cheyatchatanik, chagoyat
+etc.</p>
+
+<p><b>Reproche,</b> <i>je</i>, keyatanotha, cheyatanota,
+(<i>melius</i>) dekerencharong8ach.</p>
+
+<p><b>Repudie,</b> <i>je</i>, keyateg8atta, cheyateg8atta,
+chagoyateg8atta.</p>
+
+<p><b>Reserve,</b> hagadensetta, chadensetta,
+hadensetta.</p>
+
+<p><b>Resiste,</b> <i>je</i>, gnagoras, chnagoras,
+hanagoras.</p>
+
+<p><b>Resolu,</b> <i>je suis</i>, gateriatha, <i>vel</i>
+agnigonrat chanit; <i>je me resous</i>, agata
+dennigonra chatti chatadenni etc, hatadeni
+etc.</p>
+
+<p><b>Respecte,</b> <i>je</i>, gnoronk8a, chnoronk8a,
+hanoronk8a.</p>
+
+<p><b>Respire,</b> <i>je</i>, gatonries, chatonries,
+hatonries.</p>
+
+<p><b>Ressemble,</b> <i>je</i>, skehierin, tchehyerin,
+sahoyerin.</p>
+
+<p><b>Ressere,</b> <i>je</i>, sknirta, tchnirta,
+shanirta.</p>
+
+<p><b>Ressort,</b> <i>je</i>, teyonkchakton; <i>c'est
+de mon resort</i>, hihagri8a.</p>
+
+<p><b>Ressouds,</b> <i>je</i>, <i>en plongeant</i>, gatonrog8ach,
+chaton etc, hatonro.</p>
+
+<p><b>Ressouviens,</b> <i>je me</i>, s8agarhas;
+dgisarhas, shorhas.</p>
+
+<p><b>Reste,</b> <i>le</i>, okonchôta; <i>voila le
+reste</i>, neto ny dgiotatenri; <i>j'ai du
+reste</i>, gatatenrasek.</p>
+
+<p><b>Rester,</b> <i>il ne reste aucune esperance</i>,
+onguesenni; <i>reste icy</i>, tonin stak, <i>vel</i>
+tchiderondak.</p>
+
+<p><b>Restitue,</b> <i>je</i>, kehiah8e (<i>je rend</i>)
+gnesk8enna (<i>ce que j'avais volé</i>.)</p>
+
+<p><b>Retarde,</b> <i>je</i>, agatengondotta, chatendongotta,
+hatendongotta; <i>je retarde
+quelqu'un</i>, keyendongottanik,
+cheyendongottanik, chagoyen.</p>
+
+<p><b>Retiens,</b> <i>je</i>, <i>quelqu'un</i>, keyatadinchta,
+cheyatadinchta, chagoyata
+etc.</p>
+
+<p><b>Retentit,</b> <i>cela</i>, 8a ho enna hechta.</p>
+
+<p><b>Retirer,</b> <i>je retire profit</i>, aguiendas,
+sayendas, hoyendas; <i>je me retire</i>,
+dondagatonka, dondachatonka, dondahatonka.</p>
+
+<p><b>Retombe,</b> <i>cela retombe sur moi</i>,
+ongaderi8ahienhas.</p>
+
+<p><b>Retoucher,</b> skiata hechta, chiata
+hechta, shayata hechta.</p>
+
+<p><b>Retourne,</b> <i>je</i>, onsagné, onsaché,
+onsahré.</p>
+
+<p><b>Retranche,</b> <i>je</i>, skorag8ch, schorag8ach,
+sahorag8ach.</p>
+
+<p><b>Retrecis,</b> <i>je</i>, skechtouata, schechtouata,
+shachtouata.</p>
+
+<p><b>Retrousse,</b> <i>je</i>, gaadatch, chaadatch,
+hahadatch.</p>
+
+<p><b>Retrouve,</b> <i>je</i>, skorich, schorich,
+sahorich.</p>
+
+<p><b>Ret,</b> v. <i>raye</i>.</p>
+
+<p><b>Reue,</b> gonterass8in; <i>reve pour</i>
+<i>acomplir</i>, de8akkahrahi; <i>j'ai fait un
+mauvais reve</i>, ongreserentakchtenha.</p>
+
+<p><b>Reve,</b> <i>je</i>, gaterass8ach, chaterass8ach,
+haterass8ach.</p>
+
+<p><b>Reveille,</b> <i>je</i>, keye8atta, cheye8atta,
+chagoye8atta; <i>je me reveille</i>,
+8aguiek, 8achiek, 8ahahiek.</p>
+
+<p><b>Revelle,</b> <i>je</i>, gri8atachia, chri8atachia,
+hari8atachia.</p>
+
+<p><b>Revend,</b> skeninonk, scheninonk,
+shaninonk.</p>
+
+<p><b>Reviens,</b> hisqué, hitché, hisseré.</p>
+
+<p><b>Reverdit,</b> <i>cela</i>, sagat gikk8arontin.</p>
+
+<p><b>Revers,</b> agonh8agonha.</p>
+
+<p><b>Resveur,</b> <i>je suis</i>, gaterass8ahonk,
+chaterass8ahonk, hoterass8a.</p>
+
+<p><b>Reunis,</b> <i>je</i>, gassouderaha, <i>vel</i>
+skata skonniaha.</p>
+
+<p><b>Revois,</b> <i>je</i>, skeguenha, tcheguenha,
+shaguenha.</p>
+
+<p><b>Revolte,</b> <i>je me</i>, ke8enna ch8aens,
+che8enna ch8ahens, chago8en.</p>
+
+<p><b>Reussis,</b> <i>je</i>, ongatons, hesatons,
+ahôtons.</p>
+
+<p><b>Reume,</b> <i>je suis enrumé</i>, gassakha,
+chassakha, hassakha.</p>
+
+<p><b>Riche,</b> <i>je suis</i>, gotchogona, chotchogona,
+hotchogona.</p>
+
+<p><b>Ridé,</b> 8agatchkoncheri, satkoncheri,
+hotkoncheri.</p>
+
+<p><b>Ridiculle,</b> <i>je suis</i>, hagri8aguenniata,
+sari8aguen etc, hori8aguen etc.</p>
+
+<p><b>Rien,</b> hiachten.</p>
+
+<p><b>Ris,</b> guiondiaha, chiondiaha, hoyondiaha.</p>
+
+<p><b>Risque,</b> <i>je</i>, garichkon, charichkon,
+harichkon.</p>
+
+<p><b>Risq,</b> <i>il y a du</i>, hotteron, <i>vel</i> dehyodenonhianitti.</p>
+
+<p><b>Rivage,</b> <i>de rivierre</i>, kinhion actatié;
+<i>de lac</i>, ganataaktatié.</p>
+
+<p><b>River,</b> detkron8araktonch, detchron8ar
+etc, detharon8ar.</p>
+
+<p><b>Rivierre,</b> skenhion8ate.</p>
+
+<p><b>Robe,</b> atiata8itchera.</p>
+
+<p><b>Roche,</b> onenhia.</p>
+
+<p><b>Roder,</b> g8atiguesha, g8atichesha,
+g8atiresha.</p>
+
+<p><b>Rogner,</b> detkiakch, detchiakch,
+dethayakch.</p>
+
+<p><b>Roide,</b> hohniri; <i>roide</i>, <i>à piq</i>, hiate
+kagarenhre.</p>
+
+<p><b>Roidir,</b> v. <i>resserrer</i>.</p>
+
+<p><b>Romps,</b> <i>je</i>, deguiakch, dechiakch,
+dehayakch; <i>rompu</i>, deyayagui.</p>
+
+<p><b>Rond,</b> ot8enonni.</p>
+
+<p><b>Ronde,</b> <i>je fais la</i>, guennatatasech,
+chennatatassech, hennata etc.</p>
+
+<p><b>Ronfle,</b> deguenniongaha, dechenniongaha,
+dehennion.</p>
+
+<p><b>Ronge,</b> <i>je</i>, guechtiendoganinch,
+chechtiendo etc, ahestiendo etc.</p>
+
+<p><b>Rose,</b> hodgidgiahahagui.</p>
+
+<p><b>Rossignol,</b> karich kensé.</p>
+
+<p><b>Rotte,</b> <i>je</i>, guenniadiakch, chenniadiakch,
+henniadiakch.</p>
+
+<p><b>Roti,</b> oskon8a; <i>je fais rotir</i>, gadeskonta,
+chadeskonta, hadeskonta.</p>
+
+<p><b>Roüe,</b> <i>je</i>, kechtiendaritta, chechtiendaritta,
+hachtiendaritta.</p>
+
+<p><b>Rouge,</b> qu8enta rogon.</p>
+
+<p><b>Rougis,</b> <i>je</i>, qu8enta rogon onkoncha
+renha; <i>je rougis</i>, <i>je teins</i>, qu8enta
+rogon gassoch, chassoch, hassoch.</p>
+
+<p><b>Rouillé,</b> 8tkenserarigui.</p>
+
+<p><b>Roule,</b> <i>je</i>, karhatenion hatié; <i>je
+me roule</i>, gadiata guenriek, chadiata
+guen etc, hadiata.</p>
+
+<p><b>Roupie,</b> <i>j'ai la</i>, gadginonkerota,
+satginonkerota, hatginonkerota.</p>
+
+<p><b>Rousseurs,</b> <i>j'ai des</i>, agatzichtenoton
+kekonchigué.</p>
+
+<p><b>Roussi,</b> ohentsita teguen; <i>je me
+roussis</i>, hakentsitategach, sahentsitategach,
+sohentsita.</p>
+
+<p><b>Route,</b> tcha nheyens, <i>vel</i> tcha
+nhéyotahinon.</p>
+
+<p><b>Roux,</b> ohessa ni hononk8erotin.</p>
+
+<p><b>Ruban,</b> ononh8a.</p>
+
+<p><b>Rüe,</b> dionatag8entatié.</p>
+
+<p><b>Ruer,</b> <i>je</i>, keyarasint8ach, cheyarasint8ach,
+chagoyara etc.</p>
+
+<p><b>Ruiné,</b> <i>je suis</i>, hiachtente s8aguien,
+sayen, hoyen.</p>
+
+<p><b>Ruisseau,</b> ny kenhiaha.</p>
+
+<p><b>Rusé,</b> hagnigonradez, sanigonradez,
+onigonradez.</p>
+
+<p><b>Rut,</b> <i>le</i>, tcha degondatcherez.</p>
+<br>
+
+
+
+
+<h2>S.</h2>
+
+
+<p><b>Sa,</b> ô; <i>son</i>, hâ; <i>ses</i>, hô, <i>vel</i> ô au
+feminin.</p>
+
+<p><b>Sable,</b> onêcha.</p>
+
+<p>Sabre, assaregôa.</p>
+
+<p><b>Sabre,</b> <i>je</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Sac,</b> gayara; <i>sac à tabac</i>, kayetta;
+<i>de medecine de guerre</i>, ganota; <i>je mets
+a sac</i>, keya8ent8ach, cheya8ent8ach,
+chagoya8ent8ach.</p>
+
+<p><b>Safran,</b> hotgikk8a onsôkk8a.</p>
+
+<p><b>Saigne,</b> <i>je</i>, <i>du nez</i>, deguenionkach,
+dechinionkach, dehenionkach;
+<i>je saigne quelqu'un</i>, dekenintcha hechta,
+dechenintcha etc, dechagonintcha.</p>
+
+<p><b>Sacrifice,</b> <i>je fais un</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><i>Sage,</i> <i>je suis</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Sain,</b> <i>je suis</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Saindoux,</b> hohna oqu8ari.</p>
+
+<p><b>Saint,</b> gayatatoguenti.</p>
+
+<p><b>Saisis,</b> <i>je</i>, kek8ach, chagok8ach.</p>
+
+<p><b>Salade,</b> henerattach.</p>
+
+<p><b>Sale,</b> 8astag8arigui.</p>
+
+<p><b>Salé,</b> katchik etokka h8i.</p>
+
+<p><b>Salis,</b> <i>je</i>, kag8arokach, chtag8arokach,
+hatag8arokach.</p>
+
+<p><b>Salpêtre.</b></p>
+
+<p><b>Salüe,</b> <i>je</i>, kenonronk8anion, chenonronk8anion,
+chagononron etc.</p>
+
+<p><b>Salive,</b> <i>je</i>, 8tchera.</p>
+
+<p><b>Saliver,</b> v. <i>cracher</i>.</p>
+
+<p><b>Sandale,</b> chitagon hottak8a.</p>
+
+<p><b>Sang,</b> hotk8ensa.</p>
+
+<p><b>Sangfroid,</b> <i>de</i>, 8ahennigonronniaha.</p>
+
+<p><b>Sanglant,</b> hotk8ensogonha.</p>
+
+<p><b>Sans,</b> ne se dit point, on dit <i>vous
+estes</i> ou <i>vous nete pas cause</i>.</p>
+
+<p><b>Sanglote,</b> gassint8ach, chassint8ach,
+hassint8ach.</p>
+
+<p><b>Sanguin,</b> guenkensoanen, chenk8ensoanen,
+henk8ensoanen.</p>
+
+<p><b>Sans doute,</b> hag8ach.</p>
+
+<p><b>Sans faute,</b> gatoguen tchi h8en.</p>
+
+<p><b>Sans retardement,</b> 8tendoktin.</p>
+
+<p><b>Sancte,</b> <i>je suis en</i>.</p>
+
+<p><b>Saoul,</b> <i>je suis</i>, (<i>de vin</i>,) hagnon
+8ahaton; <i>je soule quelqu'un</i>, kenon
+8ahatonta; <i>je suis saoul de viande</i>,
+hagatai; <i>je rassassie quelqu'un</i>, ketanha.</p>
+
+<p><b>Sarcelle,</b> <i>oiseau</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Sas,</b> onakta.</p>
+
+<p><b>Sasse,</b> <i>je</i>, gate8ach, chate8ach,
+hate8ach.</p>
+
+<p><b>Sapin,</b> <i>arbre</i>, ôssohra.</p>
+
+<p><b>Satisfait,</b> <i>je suis</i>, gatchennonni,
+chatchennonni, hatchennonni; <i>je
+satisfais</i>, keyatchonniata, cheyatchonniata,
+chagoyat etc.</p>
+
+<p><b>Savetier,</b> shatakk8anikonk.</p>
+
+<p><b>Sauve conduit,</b> gayatonchera
+ayontongottakk8a.</p>
+
+<p><b>Saule,</b> ôsetta.</p>
+
+<p><b>Saumon,</b> tachiona.</p>
+
+<p><b>Saumur,</b> gatchiketa hohnéga.</p>
+
+<p><b>Savon,</b> onyenchero haretta.</p>
+
+<p><b>Savonne,</b> <i>je</i>, guiencheroharek,
+chienseroharek, hayencheroharek.</p>
+
+<p><b>Savonnette,</b> henoskeroharetta.</p>
+
+<p><b>Sauce,</b> <i>je sauce du pain</i>, gatrakkoch,
+chatrakkoch, hatrakkoch.</p>
+
+<p><b>Sauce,</b> <i>ma</i>, agok8a.</p>
+
+<p><b>Saucisse,</b> hoyonra degah8aritti.</p>
+
+<p><b>Saute,</b> deguennachk8akk8a, dechennach
+etc, dehennach etc.</p>
+
+<p><b>Sauvage,</b> ong8e honh8e.</p>
+
+<p><b>Sauve,</b> <i>je me</i>, skeniaguens, scheniaguens,
+shoniaguens; <i>je fais sauver</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Scavant,</b> <i>je suis</i>, gnigonro anen,
+chenigonro anen, honigonro anen.</p>
+
+<p><b>Scais,</b> <i>je</i>, guienteri, <i>vel</i> guenonktonk,
+<i>vel</i> aktoguenha; <i>on ne scauroit</i>,
+hiate hah8et; <i>c'est à savoir</i>, ongatoguenha;
+<i>je ne scai pas</i>, hôtôgat, <i>vel</i>
+hiate aktoguenha.</p>
+
+<p><b>Scelerat,</b> ong8edahetkengona.</p>
+
+<p><b>Scie,</b> deyech8engariatta.</p>
+
+<p><b>Scié,</b> <i>scie</i>, degorinha, dechorinha,
+dehorinha.</p>
+
+<p><b>Scorbut,</b> ononchiotaha.</p>
+
+<p><b>Se,</b> <i>il se etc</i>, hatat. Ex. <i>il se tue</i>,
+hataderio.</p>
+
+<p><b>Sec,</b> ourhen; <i>bois sec</i>, oyendaten.</p>
+
+<p><b>Secher,</b> <i>je le fais</i>, guerhata, cherhata,
+harhata.</p>
+
+<p><b>Second,</b> tegni 8atonta.</p>
+
+<p><b>Seconde,</b> <i>je</i>, <i>quelqu'un</i>, keyarichkonta,
+cheyarichkonta, chagoyarich.</p>
+
+<p><b>Secoue,</b> <i>je</i>, gah8atch, chah8atch,
+hah8atch; <i>secoué</i>, 8ah8agui.</p>
+
+<p><b>Secours,</b> <i>je donne</i>, kenhêsck,
+chenhesck, chagonhesck.</p>
+
+<p><b>Secret,</b> <i>en</i>, dassetigué; <i>je garde
+le secret</i>, grih8asetta, chrih8asetta, harih8asetta;
+<i>je devulgue le secret</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Seditieux,</b>&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Seduis,</b> <i>je</i>, kenigonrodag8ach,
+chenigonrodag8ach, chagonigon etc.</p>
+
+<p><b>Sein,</b> henonrachiagué.</p>
+
+<p><b>Sejourne,</b> <i>je</i>, kendokta, chendokta,
+ahendokta.</p>
+
+<p><b>Seize,</b> 8assin hayak kahré.</p>
+
+<p><b>Sel,</b> hotchiketa.</p>
+
+<p><b>Semaine,</b> <i>une</i>, ne se dit point, ils
+ne comptent que par lune.</p>
+
+<p><b>Semblable,</b> toniôt.</p>
+
+<p><b>Semblant,</b> <i>je fais</i>, akchoretakk8a,
+sachoretakk8a, hachoretakk8a.</p>
+
+<p><b>Semble,</b> <i>il me</i>, guerhé.</p>
+
+<p><b>Semé,</b> ganag8en; <i>semer</i>, gnakha,
+chnakha, hanakha.</p>
+
+<p><b>Semence,</b> oninchta.</p>
+
+<p><b>Sêne</b> <i>à pêcher</i>, ontaharokk8a hoyaronda.</p>
+
+<p>(<b>Senellier</b>, <i>le</i>, dzionkarettes.)</p>
+
+<p><b>Sens,</b> <i>le bon</i>, hagnigonrag8egui.</p>
+
+<p><b>Sensible,</b> <i>je suis</i>, hagakkahrin,
+sakkahrin, hakkahrin.</p>
+
+<p><b>Sens,</b> <i>je</i>, <i>je fiere</i>, hagues8ach,
+sach8ach, hos8ach.</p>
+
+<p><b>Sentiras,</b> <i>tu t'en</i>, engisarharanha.</p>
+
+<p><b>Separer,</b> <i>je separe quelqu'un</i>, dekekachionch,
+dechekachionch, dechagoka;
+<i>je separe quelque chose</i>, deguekachionch,
+dechekachionch, dehokachionch.</p>
+
+<p><b>Sept,</b> tchiatak; <i>le septieme</i>, tchiatak
+otonta; <i>septante</i>, tchiatak ni8assin;
+<i>sept cent</i>, tchiatak te8enniah8é.</p>
+
+<p>(<b>Septembre,</b> chereskegona.)</p>
+
+<p><b>Serein,</b> <i>le</i>, ôh8ahia.</p>
+
+<p><b>Serieux,</b> <i>je suis</i>, degatkuengerenti,
+dechakkenguerenti, dehotken
+etc.</p>
+
+<p><b>Serpent,</b> 8sarichta; <i>serpent d'eau</i>,
+hanadonk; <i>serpent à sonnettes</i>, cheg8aronda;
+<i>serpent au long corps</i>, shayadess.</p>
+
+<p><b>Serré,</b> <i>lié</i>, kanitti.</p>
+
+<p><b>Serre,</b> <i>je</i>, gnirta, chnirta, hanirta:
+<i>je serre</i>, <i>je cache</i>, gassèta, chassêta,
+hassêta.</p>
+
+<p><b>Serrure,</b> enhôtongk8a.</p>
+
+<p><b>Sers,</b> <i>je</i>, <i>quelqu'un, je rend service</i>,
+keyenna8asek, <i>vel</i> onguenhas, hesanhas,
+honanhas; <i>je me sers à manger</i>,
+gatateranik, chatateranik, hatateranik;
+<i>il me sert de pere</i>, ha8et knihô;
+<i>je me sers de cela</i>, guechtaa, chechtaa,
+hachtaa; <i>je ne me resers pas</i>, gayerati.</p>
+
+<p><b>Sêve</b>, onanah8en; <i>les arbres sont
+en sêve</i>, tkaranah8en.</p>
+
+<p><b>Seucre</b>, oh8ennaset.</p>
+
+<p><b>Seul</b>, <i>je suis</i>, agonrh8aa, son8h8aa,
+ahonrh8aa; <i>je n'ai que ce seul etc</i>, nag8a
+heguen ha.</p>
+
+<p>(<b>Seullement</b>, kueng8a.)</p>
+
+<p><b>Seur</b>, gatoguen.</p>
+
+<p><b>Seur</b>, <i>à coup seur</i>.</p>
+
+<p><b>Sêvre</b>, <i>je</i>, <i>une enfant</i>, kenonrachiatkah8ach,
+chenon etc, chagonon
+etc.</p>
+
+<p><b>Sexe</b>, <i>masculin</i>, hehronchonha;
+<i>sexe feminin</i>, hatginachonha.</p>
+
+<p><b>Si</b>, né; <i>si cela est vrai</i>, ne toguech
+g8a, héguenk; <i>si tu ne peux pas</i>, né
+sanorons; <i>si tu ne veux pas</i>, né chera
+hia; <i>comme si tu en avois</i>, né ensayendak.</p>
+
+<p><b>Sied</b>, <i>cela me</i>, hagrasek, sarasek,
+horasek.</p>
+
+<p><b>Siege</b>, <i>faire un siege</i>, kenata; <i>je
+leve le siege</i>, donsagnenrakkra, donsachnenrakk8a.</p>
+
+<p><b>Siege</b> <i>pour s'assoir</i>, ontiendakk8a;
+<i>je m'assois</i>, gatienha, chatienha, hatienha.</p>
+
+<p><b>Sien</b>, <i>le</i>, ahonrha hoh8en.</p>
+
+<p><b>Sifle</b>, <i>je</i>, gnagarerach, chnagarerach,
+hanagarerach.</p>
+
+<p><b>Signal</b>, sa honteniendenchta; <i>je
+donne le signal</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Signalle</b>, <i>je me</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Signe</b>, <i>je fais</i>, keyenniatach, cheyenniatach,
+chagoyenniatach.</p>
+
+<p><b>Signifie</b>, <i>quesce que cela</i>, hos n8a
+hautin de8ateniendenchti (<i>s'il paroist
+quelq. chose</i>.)</p>
+
+<p><b>Silence</b>, <i>taisés vous</i>, datgiaticrin.</p>
+
+<p><b>Silence</b>, <i>je garde le</i>, ti8agatierin,
+tisatierien, tihotierin; <i>je romps le silence</i>,
+&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Silencieux</b>, tihotierin.</p>
+
+<p><b>Simples</b>, <i>herbes</i>, hônonk8at chera
+chon.</p>
+
+<p><b>Simplement</b>, nag8aheguenha.</p>
+
+<p><b>Sincere</b>, <i>je suis</i>, hiate hognoyen,
+hyate sanoyen, hiate honôyen.</p>
+
+<p><b>Singe</b>, ong8e gakonchondakk8i,
+<i>vel</i> guennonha.</p>
+
+<p><b>Singeries</b>, <i>je fais des</i>, degatieronnionk,
+dechatieronnionk, dehatier
+etc.</p>
+
+<p><b>Singulier</b>, v. <i>rare</i>.</p>
+
+<p><b>Sinon</b>, nayég8a.</p>
+
+<p><b>Sirop d'erable</b>, oranah8entagueri.</p>
+
+<p><b>Situé</b>, <i>bien</i>, a honh8entgia 8ensti.</p>
+
+<p><b>Situation</b>, <i>belle</i>, oyenoti.</p>
+
+<p><b>Six</b>, hayak; <i>six fois</i>, hayaknion;
+<i>sixiesme</i>, hayak otonta.</p>
+
+<p><b>Sobre</b> <i>à manger</i>, <i>je suis</i>, nigakk8aha,
+nichakk8aha, nihakk8aha;
+<i>sobre à boire</i>, hiate kneguirha, hiate
+chneguirha, hiate haneguirha.</p>
+
+<p><b>Soc</b>, dehia go onh8entgiorinchta.</p>
+
+<p><b>Société</b>, <i>je suis en</i>, deh8agadiechti,
+desadiechti, dehodiechti.</p>
+
+<p><b>Soeur</b>, <i>ma</i>, <i>ainée</i>, âkchihà; <i>ma
+soeur cadette</i>, keguenha.</p>
+
+<p><b>Soif</b>, <i>j'ai</i>, gonriatins, chonriatins,
+ahonriatins.</p>
+
+<p><b>Soigne</b>, <i>je</i>, gachterista, chasterichta,
+hachterista.</p>
+
+<p><b>Soigneux</b>, hachterichta.</p>
+
+<p><b>Soin</b>, <i>je n'ai point de</i>, gadiondiata,
+chadiondiata, hadiondiata.</p>
+
+<p><b>Soir</b>, <i>le</i>, tetinrea; <i>du matin an
+soir</i>, hendag8ektchih8en.</p>
+
+<p><b>Soit</b>, niô.</p>
+
+<p><b>Soixante</b>, hayak ni8assin.</p>
+
+<p><b>Soldat</b>, <i>je suis</i>, haguechkenraguettat,
+sachkenra etc, hachkenra etc.</p>
+
+<p><b>Soleil</b>, garakk8a; <i>soleil levant</i>,
+garakk8inkens; <i>soleil couchant</i>, de8atchot8achgarakk8a.</p>
+
+<p><b>Solide</b>, hiate honagorach.</p>
+
+<p><b>Sollicite</b>, <i>je</i>, keskenhatanik,
+cheskenhatanik, chagoskenha etc.</p>
+
+<p><b>Sombre</b>, dehiodassondariagui.</p>
+
+<p><b>Sommeil</b>, <i>j'ai</i>, haguitakch, saintakch,
+hotakch; <i>j'interrompe le someil</i>,
+kere serintoriaha, cheresin etc, chagoreserintoria.</p>
+
+<p><b>Somme</b>, <i>je</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Sommet</b>, <i>le</i>, âguenhiata.</p>
+
+<p><b>Son</b>, <i>bruit</i>, 8tkak.</p>
+
+<p>(<b>Son</b>, ahonrha ho8en.)</p>
+
+<p><b>Sonde</b>, onteniendenchta.</p>
+
+<p><b>Sonde</b>, <i>je</i>, gatenientenha, chatenientenha,
+hateirientenha.</p>
+
+<p><b>Songe</b>, <i>reve</i>, gaterass8en.</p>
+
+<p><b>Songe</b>, <i>je</i>, v. (<i>je reve</i>,) gaterass8ach,
+chaterass8ach, haterass8ach; <i>je
+songe</i>, v. (<i>je pense</i>,) guenonktonionk,
+chenonktonnienk, hennonkton etc.</p>
+
+<p><b>Sonne</b> <i>une cloche</i>, k8ichtondatha,
+ch8ichtondatha, ah8ichton.</p>
+
+<p><b>Sonnette</b>, eh8ichtondatakk8a.</p>
+
+<p><b>Sorcier</b>, <i>je suis</i>, gatahennahach,
+chatahennahach, hatahennahach.</p>
+
+<p><b>Sort</b>, <i>tirer au</i>, on dit <i>jouer</i>.</p>
+
+<p><b>Sorte</b>, <i>quelle sorte d'homme esce</i>?
+hotni rong8edôtin; <i>je fuis en sorte</i>,
+grihonniaha, chrihonniaha, harihonniaha.</p>
+
+<p><b>Sortir</b>, <i>je sors</i>, skiaguenha, schiaguenha,
+shayaguenha; <i>je fais sortir</i>,
+skeyaguens, tcheyaguens, tchagoyaguens;
+<i>je fais sortir</i>, voyés <i>je chasse
+quelqu'un</i>.</p>
+
+<p><b>Sot</b>, hôdé.</p>
+
+<p><b>Souls</b>, v. <i>saous</i>.</p>
+
+<p><b>Souche</b>, kokehina; <i>il y a une
+souche</i>, hokchinôta.</p>
+
+<p><b>Soucie</b>, <i>je me</i>, <i>je ne m'en soucie
+pas</i>, hiachtente guerhé, cherhé, rerhé.</p>
+
+<p><b>Soude</b>, <i>je</i>, gassonderaha, chassonderaha,
+hassonderaha.</p>
+
+<p><b>Soufle</b>, <i>je</i>, garondatch, cherondatch,
+harondatch.</p>
+
+<p><b>Souflet</b>, <i>je donne un</i>, kekonchahech,
+chekonchahech, chagokonchahech.</p>
+
+<p><b>Soufre</b>, <i>du</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Soufre</b>, <i>je</i>, hagronhiaguens, saronhiaguens,
+horonhiaguens; <i>je fais
+soufrir</i>, keronhiaguenta, cheronhiaguenta,
+chagoronhiaguenta.</p>
+
+<p><b>Souhaite</b>, guerhé, cherhé, rerhé.</p>
+
+<p><b>Souillé</b>, outetkenti; <i>je souille</i>,
+ketkenta, chetkenta, hatkenta.</p>
+
+<p><b>Soulage</b>, <i>je</i>, keyêna 8asek.</p>
+
+<p><b>Soue</b>, voyés, <i>saoüle</i>.</p>
+
+<p><b>Souleve</b> <i>de terre</i>, <i>je</i>, deguek8ata,
+dechek8ata, dehak8ata.</p>
+
+<p><b>Soulier</b>, attak8; <i>je mets mes souliers</i>,
+degarattach, decharattach, deharattach;
+<i>j'ote mes souliers</i>, degarattachionch,
+decharattachionch, deharatta;
+<i>je racommode mes souliers</i>, garakkoronch,
+charakkoronch, harakkoronch.</p>
+
+<p><b>Soupçonne</b>, <i>je</i>, <i>quelqu'un</i>, kerasek,
+cherasek, chagorasek.</p>
+
+<p><b>Soupe</b>, <i>de la</i>, onondaa degarakkaritti.</p>
+
+<p><b>Soupose</b>, <i>je</i>, gatenientenha tcha
+ny oukchté.</p>
+
+<p><b>Soupire</b>, <i>je</i>, gatonriés, chatonries,
+hatouries.</p>
+
+<p><b>Souple</b>, parlant de bois, ô kario;
+<i>corps souple</i>, hoyadadet.</p>
+
+<p><b>Source</b>, ona8arôta, <i>vel</i> otoncherôta.</p>
+
+<p><b>Sourcil</b>, hekakk8a hâgué.</p>
+
+<p><b>Sourd</b>, <i>je suis</i>, degass8égui, dechass8égui,
+dehass8egui.</p>
+
+<p><b>Souris</b>, <i>je</i>, aguiondiaha, sayondiaha,
+hoyondiaha.</p>
+
+<p><b>Souriciere</b>, tchitenha gayenton.</p>
+
+<p><b>Souris</b>, tchitenha.</p>
+
+<p><b>Sous</b>, <i>dessous</i>, agonh8a.</p>
+
+<p><b>Soutiens</b>, <i>je</i>, gniktakk8a, chniktakk8a,
+haniktak.</p>
+
+<p><b>Soutien</b>, <i>appui</i>, kohniktakk8i.</p>
+
+<p><b>Souviens</b>, <i>je me</i>, s8agarha, dgisarhas,
+shoras; <i>je fais souvenir</i>, keyarharatta,
+cheyarharatta, chagoyarharatta.</p>
+
+<p><b>Souvent</b>, chetechon, <i>vel</i> tiotkont.</p>
+
+<p><b>Soye</b>, dginonha, hotikon chichiahi.</p>
+
+<p><b>Sperme</b>, onenha.</p>
+
+<p><b>Spirituel</b>, hônigonta.</p>
+
+<p><b>Squelette</b>, onhrênich.</p>
+
+<p><b>Sterille</b>, hiate hadektonk; <i>terre
+sterille</i>, hiactente 8atonnian.</p>
+
+<p><b>Stupide</b>, hôdé.</p>
+
+<p><b>Submergé</b>, ohnôdon.</p>
+
+<p><b>Suborne</b>, kenigonrodag8ach,
+chenigonrodag8ach, chagonigon.</p>
+
+<p><b>Subtil</b>, agueyennadet, cheyennadet,
+hayennadet.</p>
+
+<p><b>Suc</b>, orana8enta ga8i.</p>
+
+<p><b>Suce</b>, <i>je</i>, gotgiekch, chotgiekch,
+hodgiekch.</p>
+
+<p><b>Sucre</b>, orana8enta ga8i.</p>
+
+<p><b>Sud</b>, garonhiahen hag8a.</p>
+
+<p><b>Suë</b>, <i>je</i>, de8aktonk8ahas, desadonk8ahas,
+dehodonk8ahas; <i>je sue
+dans une sürie</i>, guenêyonk, cheneyonk,
+onêyonk.</p>
+
+<p><b>Suffisant</b>, hadat konnienchta.</p>
+
+<p><b>Suie</b>, ohaguenta.</p>
+
+<p><b>Suif</b>, o8ichia.</p>
+
+<p><b>Sujet</b>, <i>mon</i>, agong8eda, chong8eda,
+rong8eda.</p>
+
+<p><b>Sujet</b>, <i>je suis</i>, <i>enclin</i>, saonguierat,
+sesayerat, sohoierat.</p>
+
+<p><b>Suite</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>ensuite</i>, chi hag8a;</p>
+<p>2 <i>jours de suite</i>, te8enda neguen;</p>
+<p><i>tout de suite</i>, 8asonni hatié;</p>
+<p><i>à l'avenir</i>, <i>dans la suite</i>, ag8a honaguen.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Suis</b>, <i>j'y</i>, guideron, chideron,
+henderon; <i>je sui</i>, kenonderadies, chenonderadies;
+<i>je suis unne piste</i>, keyanenhah8a,
+cheyanenhah8a, hayanenhah8a.</p>
+
+<p><b>Superbe</b>, hanâyé.</p>
+
+<p><b>Superieur</b>, hago8anan.</p>
+
+<p><b>Supersticieux</b>, hadeh8agrih8a
+hienton.</p>
+
+<p><b>Suplicie</b>, kerioch, cherioch, chagorioch.</p>
+
+<p><b>Suporte</b>, <i>je</i>, 8akkete, saguetté,
+shoguetté; <i>je suporte</i>, v. <i>soufrir</i>.</p>
+
+<p><b>Supposition</b>, ennoyenta.</p>
+
+<p><b>Suppure</b>, <i>cela</i>, diotkenserarihi.</p>
+
+<p><b>Suppute</b>, <i>je</i>, v. <i>je compte</i>.</p>
+
+<p><b>Sur</b>, <i>dessus</i>, hentken.</p>
+
+<p><b>Surchargé</b>, <i>je suis</i>, haguechtahne,
+sachtahne, hachtahne.</p>
+
+<p><b>Surplus</b>, hetgiokonchôta.</p>
+
+<p><b>Surprendre</b>, <i>je surprend l'ennemi</i>,
+&mdash;&mdash;; <i>cela me surprend</i>, hagnigonkenhêyon;
+<i>cela est surprenant</i>,
+sanigonkenheyat.</p>
+
+<p><b>Suspect</b>, <i>je suis</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Suspens</b>, <i>je suis en</i>, asong8a
+nenti 8aguierin.</p>
+
+<p><b>Syrop</b>, orana8entagueri.</p>
+<br>
+
+
+<h2>T.</h2>
+
+<p><b>Tabac</b>, oyeng8a.</p>
+
+<p><b>Tabatierre</b>, oyeng8atakk8a.</p>
+
+<p><b>Table</b>, och8engaha ondekonniata.</p>
+
+<p><b>Tableau</b>, ong8é hayataa.</p>
+
+<p><b>Tache</b>, <i>macule</i>, ohnâra.</p>
+
+<p><b>Tache</b>, <i>je</i>, gnosserach, chnosserach,
+chagonosserach; <i>je tache</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Taillant</b> <i>de hache</i>, kahiontagué.</p>
+
+<p><b>Taille</b>, <i>pierre de</i>, kanenhia cheronni.</p>
+
+<p><b>Taille</b>, <i>je</i>, <i>en piece l'ennemi</i>, voyez
+<i>piece</i>; <i>coupe par piece</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Tais</b>, <i>je me</i>, ti8agatierin, tisatierin,
+tihotierin.</p>
+
+<p><b>Talon</b>, <i>le</i>, horadigué.</p>
+
+<p><b>Tambour</b>, kahonchera.</p>
+
+<p><b>Tambourinne</b>, <i>je</i>, koncherahech,
+chonchera etc, hahonchera.</p>
+
+<p><b>Tamis</b>, onakta; <i>je tamise</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Tandisq</b>, tcha heu hahonissé.</p>
+
+<p><b>Tant</b>, nêtonion; <i>tant que je vivrai</i>,
+tcha hen hionissé engonhek.</p>
+
+<p><b>Tante</b>, agrahak, sarhak, horhak.</p>
+
+<p><b>Tapisserie</b>, deyeyencheratonk8a.</p>
+
+<p><b>Tapisse</b>, <i>je</i>, deguiencheratonch,
+dechiencheratonch, deyayen.</p>
+
+<p><b>Tard</b>, onen ôgaak.</p>
+
+<p><b>Tari</b>, osté; <i>je taris</i>, guestata,
+chestata, hachtata.</p>
+
+<p><b>Tas</b>, ogate, <i>vel</i> kaguèhron; <i>je
+mets en tas</i>, kehronha, chkeronha,
+sharonha.</p>
+
+<p><b>Tasse</b>, eneguirhata (<i>à boire</i>) atgien (<i>plat</i>.)</p>
+
+<p><b>Tâte</b>, <i>je</i>, guenniadatch, chenniadatch,
+henniadatch.</p>
+
+<p><b>Tâtons</b>, <i>a</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Taupe</b>, dginiagarinha.</p>
+
+<p><b>Taureau</b>, tionhonchk8aront
+(<i>boeuf</i>) onhonchiata (<i>non tourné</i>.)</p>
+
+<p><b>Taie</b>, <i>j'ai une</i>, <i>sur l'oeil</i>, hagnecho,
+sanecho, hônêcho.</p>
+
+<p><b>Teins</b>, <i>je</i>, gassoch, chassoch, hassoch.</p>
+
+<p><b>Teinture</b>, onssôk8a.</p>
+
+<p><b>Themoin</b>, <i>je suis</i>, gatondé, satondé,
+hôtondé.</p>
+
+<p><b>Tempeste</b>, ga8ennotaties oustara
+degondiechti.</p>
+
+<p><b>Temps</b>,</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>le</i>, onenda;</p>
+<p><i>il est temps</i>, onen haron;</p>
+<p><i>il n'est pas temps</i>, ason haron;</p>
+<p><i>pour quelque temps</i>, endgionissea;</p>
+<p><i>beau temps</i>, onendio, onenda hetken;</p>
+<p><i>il viendra un temps</i>, end8endondié;</p>
+<p><i>tout d'un temps</i>, keng8atô;</p>
+<p><i>dans peu de temps</i>, keng8atà kendgik;</p>
+<p><i>depuis le temps</i>, tcha noâ honissé;</p>
+<p><i>de notre temps</i>, hagon henion (<i>sans envie</i>) hotiguen</p>
+<p>(<i>ceux qui tout veu</i>);</p>
+<p><i>de tout temps cela a été</i>, hotonh8entgionni tot, chigarihotin.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Tendre</b>, <i>mol</i>, ôhrodin.</p>
+
+<p><b>Tend</b>, <i>je</i>, <i>un filet</i>, gataarok, chataarok,
+hataarok; <i>je tends une ligne</i>,
+gatchirok, chatchirok, hatchirok; <i>je
+tend une peau</i>, gueseratonk, cheseratonk,
+hasseratonk; <i>je tend un fusil</i>,
+kehonratonk, chechonratonk, hachonratonk.</p>
+
+<p><b>Tiens</b>, <i>je</i>, guiena, chiena, hayena;
+<i>je me tiens debout</i>, ikta, ichta, hata; <i>il
+ne tient qu'a toi</i>, is enchennonktonk.</p>
+
+<p><b>Tente</b>, <i>pavillon</i>, kagarinha ganoncha.</p>
+
+<p><b>Tente</b>, <i>je</i>, <i>je debauche</i>, kenigonrodag8ach,
+chenigon etc, chagoni.</p>
+
+<p><b>Terme</b>, <i>borne</i>, kanedgiôta.</p>
+
+<p><b>Terminé</b>, outeri8ichiahi; <i>cela se
+termine</i>, la tô oterihokta.</p>
+
+<p><b>Terni</b>, hiate (<i>pas</i>) dehyostatek
+(<i>clair</i>); <i>je ternis ma reputation</i>, gadatkenronnionk,
+chadatkenronnionk,
+hadatken.</p>
+
+<p><b>Terrasse</b>, keyonh8enda hochta.</p>
+
+<p><b>Terre</b>, ôhetta; <i>toute la terre</i>,
+8entgia g8egui (<i>toute</i>.)</p>
+
+<p><b>Terroir</b>, ohetta.</p>
+
+<p><b>Themoigne</b>, <i>je</i>, gri8atachionch,
+chri8atachionch, hari8atachionch.</p>
+
+<p><b>Tête</b>, onon8aa; <i>le devant</i>, 8kentgiagné;
+<i>le derriere</i>, hénon, <i>vel</i> chagué;
+<i>je casse une tête</i>, kenon 8ariakonk,
+chenon8aria etc, chagonon etc; <i>je
+romps la tête de bruit</i>, kenon8aktanik,
+chenon8aktanik, chagonon8ak; <i>tête a
+tête</i>, deyadenon hara neguen; <i>la tête
+de l'armée</i>, kanenraguenhiata.</p>
+
+<p><b>Tete</b>, <i>je</i>, gnonguerha, chnonguerha,
+hanonguerha; <i>je donne à teter</i>,
+kenonguerhata, chenonguerhata, chagonon
+etc.</p>
+
+<p><b>Teton</b>, ononrachia.</p>
+
+<p><b>Tiede</b>, <i>eau</i>, onega tarihen.</p>
+
+<p><b>Tien</b>, <i>le</i>, is sa8en; <i>prend tien</i>, k8a
+<i>vel</i> dgièna.</p>
+
+<p><b>Tiers</b>, <i>le</i>, achen na degayagui.</p>
+
+<p><b>Tige</b>, ohion8aa.</p>
+
+<p><b>Tigre</b>, kendachech gona, <i>vel</i>
+guenhrach.</p>
+
+<p><b>Timide</b>, <i>je suis</i>, gatchens, chatchens,
+hatchens.</p>
+
+<p><b>Tirre bourre</b>, enenhiatakk8ata.</p>
+
+<p><b>Tire</b>, <i>je</i>, <i>quelque chose</i>, gatironta,
+chatironta, hatironta; <i>je tire un fusil</i>,
+kechonrah8ach, chechonrah8ach,
+chachonra etc; <i>je tire quelqu'un</i>, keyatatironta,
+cheyatatironta, chagoyata
+etc; <i>je tire an blanc</i>, degrondyag8ach,
+dechrondoyag8ach, deharon etc.</p>
+
+<p><b>Tison</b>, <i>allumé</i>, okonkono; <i>tison
+mort</i>, oss8en.</p>
+
+<p><b>Toi</b>, is.</p>
+
+<p><b>Toit</b> <i>de maison</i>, ganonchakohronh8i.</p>
+
+<p><b>Toison</b> <i>de mouton</i>, tioti nagaronton
+hôgonn8a.</p>
+
+<p><b>Tombe</b>, henonta.</p>
+
+<p><b>Tombe</b>, <i>je</i>, guiatenha, chiatenha,
+hayatenha; <i>je fais tomber</i>, kedagueratta,
+chedagueratta, chagodagueratta.</p>
+
+<p>(<b>Ton</b>, ssa8en.)</p>
+
+<p><b>Tondu</b>, kagonhiagui.</p>
+
+<p><b>Tonneau</b>, ganakkoanen.</p>
+
+<p><b>Tonnerre</b>, gachagayondes, <i>vel</i>
+hihron.</p>
+
+<p><b>Tonne</b>, <i>il</i>, hihnon ka8ennotatié.</p>
+
+<p><b>Torche</b>, <i>je</i>, gragueh8ach, chrague8ach,
+harague8ach.</p>
+
+<p><b>Torchon</b>, herague 8achta.</p>
+
+<p><b>Tords</b>, k8adasech, chk8adasek,
+hak8adasech.</p>
+
+<p><b>Torrent</b>, onah8âte.</p>
+
+<p><b>Tort</b>, <i>tortu</i>, teyat, chaktonk, <i>vel</i>
+deyotk8adon; <i>j'ai tort</i>, i ongri8anhik.</p>
+
+<p><b>Tôst</b>, <i>trop tôst</i>, ochnoré.</p>
+
+<p><b>Touchant</b>, <i>je parle touchant cela</i>,
+haguetaa hakk8i.</p>
+
+<p><b>Touche</b>, <i>je</i>, kenotias, cheniotas,
+henniotas; <i>je suis touché</i>, de8agnigonranonson,
+desanigohra etc, dehonigonra etc; <i>j'y touche</i>, aguiataneguin,
+chiataneguin, hoyataneguin.</p>
+
+<p><b>Toujours</b>, tiotkont.</p>
+
+<p><b>Tour</b>, <i>je fais le tour</i>, degat8atassé,
+dechat8atassé, dehat8atassé.</p>
+
+<p><b>Tour</b>, <i>unne</i>, ganigaktota.</p>
+
+<p><b>Tour</b> <i>à tour</i>, dziéhiadata chongué;
+<i>autour de la ville</i>, dediodenatatassé.</p>
+
+<p><b>Tour</b>, <i>je fais</i>, <i>piece</i>, keyeronk,
+cheyeronk, chagoyeronk.</p>
+
+<p><b>Tourmente</b>, <i>je</i>, <i>quelqu'un</i>, dekeyeronnionk,
+decheyeronnionk, dechagoyeronnionk;
+<i>je tourmente un
+patient</i>, keronhiaguenta, cheronhiaguenta,
+chagoron.</p>
+
+<p><b>Tourné</b>, outkarhat8en.</p>
+
+<p><b>Tourne</b>, <i>je</i>, kkarhat8ach, chkarhat8ach,
+hakarhat8ach; <i>je tourne autour</i>,
+gat8atasech, chat8atasech, hat8atasech.</p>
+
+<p><b>Tourterelle</b>, tchiourha.</p>
+
+<p><b>Tousse</b>, <i>je</i>, gassakha, chassakha,
+hassakha.</p>
+
+<p><b>Tout</b>, ag8ekchih8en, <i>vel</i> ag8egui;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>je donne tout</i>, guechatta, chechatta, hachatta;</p>
+<p><i>tous les jours</i>, hade8entaguek;</p>
+<p><i>tous les mois</i>, hade8ennitaguek;</p>
+<p><i>partout</i>, g8atigag8egui;</p>
+<p><i>tout juste</i>, netôdgik.</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Tout à fait</b>, hadegagondo.</p>
+
+<p><b>Trace</b>, ouhaté.</p>
+
+<p><b>Trace</b>, <i>je</i>, guianata, chianata, hayanata.</p>
+
+<p><b>Trafique</b>, <i>je</i>, degatatah8é, dechatatah8é,
+dehatatah8é.</p>
+
+<p><b>Trahis</b>, <i>je</i>, dekenigonraseraha,
+dechenigonraseraha, dechagon.</p>
+
+<p><b>Traitre</b>, dehanigonraseraha.</p>
+
+<p><b>Trajet</b> <i>d'eau</i>, deyehiayakta.</p>
+
+<p><b>Trainne</b>, <i>unne</i>, gasserèta.</p>
+
+<p><b>Traine</b>, <i>je</i>, gasseré, chesseré, hasseré;
+<i>je traine quelqu'un</i>, keyatisseré,
+cheyatisseré, chagoyatisseré.</p>
+
+<p><b>Traire</b>, gnong8atakkach, chnong8atakkach,
+hanong8a etc.</p>
+
+<p><b>Trait</b>, <i>fleche</i>, kahechkaa.</p>
+
+<p><b>Traite</b> <i>d'un jour</i>, sahoyôndakk8i.</p>
+
+<p><b>Traite</b>, <i>je</i>, <i>je festine</i>, gatenniota,
+chatenniota, hatenniota; <i>je traite des
+marchands</i>, gatenninonk, chatenninonk,
+hatenninonk; <i>je traite</i>, <i>je soigne</i>,
+kedgiens, chedgiens, chagodgiens.</p>
+
+<p><b>Traitre</b>, dehanigonrasseraha.</p>
+
+<p><b>Tramontane</b>, <i>je perd la</i>, gnigonrattonta,
+chenigonrattonta, honigonrattonta.</p>
+
+<p><b>Trame</b>, <i>je</i>, grihonniaha, chrihonniaha,
+harihonniaha.</p>
+
+<p><b>Tranchant</b>, kahionta.</p>
+
+<p><b>Tranche</b>, <i>unne pour couper la
+glace</i>, he8ichientakk8a; <i>de viande</i>,
+dgio dgio k8ata.</p>
+
+<p><b>Tranche</b>, <i>je</i>, <i>de la glace</i>, k8ichienta,
+ch8ichienta, shah8ichienta; <i>je
+tranche de la viande</i>, dek8araritta,
+dech8araritta, dehohararitta.</p>
+
+<p><b>Tranquille</b>, schkenon hononktonnionk.</p>
+
+<p><b>Transfere</b>, heren kah8itta, cha8itta,
+ha8itta.</p>
+
+<p><b>Transi</b>, <i>je suis</i>, haguiadondakta,
+sayadondakta, hoyadondakta.</p>
+
+<p><b>Transplante</b>, skeniota, scheniota,
+shaniota.</p>
+
+<p><b>Transporter</b>, id, <i>transferer</i></p>
+
+<p><b>Transporté</b> <i>de plaisir</i>, de8agueniadissonk
+tcha, ongonh8esk8anik.</p>
+
+<p><b>Travaille</b>, <i>je</i>, haguiodé, sayodé,
+hoyodé.</p>
+
+<p><b>Travers</b>, <i>de</i>, degaronh8a.</p>
+
+<p><b>Travers</b> <i>de doigt</i>, <i>un</i>, dgieniada
+tcha na deguiatere.</p>
+
+<p><b>Traverse</b>, <i>je</i>, <i>d'outre en outre</i>,
+dekeyatongotta, decheyatongotta, dehayatongotta;
+<i>je traverse unne rivierre</i>,
+deguionhiakch, dechionhiakch, dehayonhiakch;
+<i>je traverse le bois</i>, degonniakch, dechonniakch, dehonniakch.</p>
+
+<p><b>Travestis</b>, <i>je me</i>, agoyagatia dondakk8a.</p>
+
+<p><b>Trefle</b>.</p>
+
+<p><b>Treize</b>, 8assin achen kahré.</p>
+
+<p><b>Tremblement</b> <i>de terre</i>, ah8entgiondâtâ.</p>
+
+<p><b>Tremble</b>, <i>je</i>, haguiadondata.</p>
+
+<p>(<b>Tremble</b>, <i>le</i>, oncratkarêhi.)</p>
+
+<p><b>Trempe</b>, <i>je trempe unne hache</i>,
+sak8aheg8a ask8êchia.</p>
+
+<p><b>Trenche</b>, <i>je</i>, <i>je coupe</i>, krenach,
+chrenach, harenach.</p>
+
+<p><b>Trente</b>, achen ni8assin.</p>
+
+<p><b>Trepasse</b>, <i>je</i>, guiheyons, chiheyons,
+henheyons.</p>
+
+<p><b>Tresaillis</b>, <i>je</i>, voyez <i>transporté de
+joye</i>.</p>
+
+<p><b>Tresse</b>, <i>unne</i>, dgi8stenserata; <i>je
+mets en tresse</i>, guechtenseronniaha,
+chechtenseronniaha etc.</p>
+
+<p><b>Tressé</b>, karaskenti; <i>je tresse de
+la filasse</i>, graskentonniaha, chraskenton,
+harasken.</p>
+
+<p><b>Triche</b>, <i>je</i>, hag8ennata, cha8ennata,
+hah8ennata.</p>
+
+<p><b>Trie</b>, <i>je</i>, degoriachionch, dechoriachionch,
+dehoriachionch.</p>
+
+<p><b>Triple</b>, hachenk nionk achen nôa
+songotta.</p>
+
+<p><b>Triste</b>, <i>je suis</i>, gnigonrahetken,
+chnigonrahetken, honigonra etc.</p>
+
+<p><b>Tripes</b>, <i>les</i>, oyonra.</p>
+
+<p><b>Troc</b>, ondatatah8e; <i>bon troc</i>, deondatatah8ihio.</p>
+
+<p><b>Trois</b>, achen; <i>troos à trois</i>, achen
+chon; <i>trois fois</i>, achennion; <i>de trois
+en trois jours</i>, achen chen nenguen
+hatié.</p>
+
+<p><b>Trompe</b>, <i>je</i>, <i>quelqu'un</i>, kenigonrtanik,
+chenigon, chagonig etc; <i>je me
+trompe en parlant</i>, heren nôa gatoria.</p>
+
+<p><b>Trompeur</b>, hanigonrhata.</p>
+
+<p><b>Trompette</b>, hotonrag8aton.</p>
+
+<p><b>Tronc d'arbre</b>, kchinota.</p>
+
+<p><b>Tronçon</b>, degoyagui.</p>
+
+<p><b>Trop</b>, hisso, adgik; <i>trop peu</i>, 8dgidacht8i.</p>
+
+<p><b>Troque</b>, <i>je</i>, degatatah8e, dechatatah8e,
+dehatatah8e.</p>
+
+<p><b>Trotte</b>, <i>je</i>, ktakhé, chtakhé, hatakhé.</p>
+
+<p><b>Trouble</b>, <i>je</i>, <i>l'eau</i>, gnegata, chnegata,
+hanegata; <i>je trouble la terre</i>,
+konh8entgia, hetkenta, chonh8entgia,
+oh8entgia; <i>troublé</i>, hongonratton;
+<i>je me trouble en parlant</i>, degatat
+nigonra h8enriek dechatat etc, dehatat.</p>
+
+<p><b>Trou</b>, <i>je fais un</i>, kchatonniaha,
+chechatenniaha, hachatonni etc.</p>
+
+<p><b>Troupe</b>, <i>unne</i>, kaninhra.</p>
+
+<p><b>Trousse</b>, <i>je</i>, kehedchodag8ach,
+chehedchodag8ach, chagohed etc; <i>je
+me trousse</i>, gadekarichchionch, chadeka
+etc, hadeka.</p>
+
+<p><b>Trouve</b>, <i>je</i>, gorinha, chorinha,
+horinha, <i>vel</i> gatchonnionch; <i>je vas
+trouver</i>, sakeyatorinsere, 8acheyatorin
+etc, 8achagoyato; <i>je trouve bon</i>, onkkah8a;
+<i>j'aprouve</i>, hagrihsi8sek; <i>je me
+trouve bien</i>, agatchennonni, satchennonni,
+hatchennonni; <i>je trouve à redire</i>,
+keyatoendeta, cheyatoendeta,
+hoyatoen.</p>
+
+<p><b>Truite</b>, kanodgionk gôna.</p>
+
+<p><b>Truïe</b>, k8ichk8ichi guenhron.</p>
+
+<p><b>Tu</b>, <i>toi</i>, is.</p>
+
+<p><b>Tué</b>, gonhario; <i>je tue une bete</i>,
+grioch, cherioch, harioch; <i>je tue quelqu'un</i>,
+kerioch, cherioch, chagorioch;
+<i>je me tue</i>, gataderioch, chatadorioch,
+hataderioch.</p>
+
+<p><b>Tuyeau</b>, kahatadakk8en.</p>
+
+<p><b>Tumeur</b>, ódôh8a.</p>
+
+<p><b>Tumulte</b>, gokennichiahi goderistaha.</p>
+
+<p><b>Turbulent</b>, hadehorih8a hienton.</p>
+<br>
+
+
+<h2>V.</h2>
+
+<p><b>Va</b>, 8assé.</p>
+
+<p><b>Vache</b>, tionhonchk8aront guenhron.</p>
+
+<p><b>Vacher</b>, tionhonchk8aront hasterista.</p>
+
+<p><b>Vagabond</b>, g8ati hiens.</p>
+
+<p><b>Vague</b>, <i>flot</i>, ôtôda.</p>
+
+<p><b>Vaillant</b>, <i>je suis</i>, gateriata, chateriata,
+hoteriata.</p>
+
+<p><b>Vain</b>, <i>en</i>, hiai tai h8aton.</p>
+
+<p><b>Vaincre</b>, <i>je</i>, kenenianik, chenenianik,
+chagonenianik; <i>vaincu</i>, onhaneniani.</p>
+
+<p><b>Vaisseau</b>, gahonhio8anen.</p>
+
+<p><b>Valet</b>, ontadenhas, (<i>on le loue</i>);
+<i>mon</i>, kenhas, (<i>je le loue</i>); <i>ton</i>, chenhas,
+(<i>tu le loue</i>); <i>son</i>, chagonhas.</p>
+
+<p><b>Valoir</b>, on se sert du v. estre et
+de l'adjectif; <i>je fais valoir</i>, degrincharonnionk,
+decharincharonnionk,
+deharincha etc.</p>
+
+<p><b>Van</b>, onakta; <i>je vane</i>, voyez <i>je
+sasse</i>.</p>
+
+<p><b>Vanité</b>, <i>je tire</i>, gadatenoyetta,
+chadatenayetta, hadatenoyetta.</p>
+
+<p><b>Vapeurs</b>, <i>de terre</i>, deyah8enrioh8i,
+<i>vel</i> deyotchak tonk8ayen.</p>
+
+<p><b>Varie</b>, <i>cela</i>, hok8adondies.</p>
+
+<p><b>Vaste</b>, oukchten; <i>vastes forets</i>,
+garhatakehten.</p>
+
+<p><b>Vautour</b>, g8ihien g8ihien.</p>
+
+<p><b>Veau</b>, tionhochk8aront tchichtatienha.</p>
+
+<p><b>Veille</b>, <i>je</i>, gadie8atta, chadie8atta,
+hadie8atta; <i>je veille sur</i>, <i>j'observe</i>, keyasterista,
+cheyasterista, chagoyasterista.</p>
+
+<p><b>Veine</b>, hotginonhiata, gatk8ensata.</p>
+
+<p><b>Velin</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Velu</b>, gatkonnonni.</p>
+
+<p><b>Vend</b>, <i>je</i>, gatenninonk, chatenninonk,
+hatenninonk; <i>vendu</i>, gotenninon.</p>
+
+<p><b>Veneur</b>, hadoratih.</p>
+
+<p><b>Venge</b>, <i>je me</i>, gatatientenhach,
+chatatientenhach, hatatienten etc; <i>je
+venge la mort de</i>, keyentenhah8i, cheyentenhah8i,
+chagoyentenhah8i.</p>
+
+<p><b>Venimeux</b>, hotkon.</p>
+
+<p><b>Venin</b>, hotkonchera.</p>
+
+<p><b>Viens</b>, <i>je</i>, dagué, daché, dâhré;
+<i>je viens visiter</i>, <i>voir</i>, gnatarre, chnatarré,
+haktonhné; <i>d'ou viens que</i>, hôtenna.</p>
+
+<p><b>Vent</b>, gaaron; <i>vent froid</i>, ôrâno;
+<i>vent chaud</i>, oratarih8en.</p>
+
+<p><b>Vente</b>, <i>il</i>, orondon, <i>vel</i> ga8erondies;
+<i>je vas vent devant</i>, deh8agueragaronh8é;
+<i>je vas vent arriere</i>, haguech8arre
+hatié; <i>le vent est bon</i>, gaariô;
+<i>le vent est mauvais</i>, gaara hetken.</p>
+
+<p><b>Vente</b>, <i>je</i>, <i>je loue</i>, dekerinsaronk,
+decherinsaronk, dechagorin; <i>je me
+vente</i>, gadaterinsaronk.</p>
+
+<p><b>Ventueux</b>, honideniata, <i>vel</i> godenhichta.</p>
+
+<p><b>Ventre</b>, k8ichta, <i>vel</i> kchonta.</p>
+
+<p><b>Venu</b>, <i>il est</i>, sôyon; <i>je suis</i>, 8aguion.</p>
+
+<p><b>Verd</b>, hotgink8aa.</p>
+
+<p><b>Vers de terre</b>, otginonh8a.</p>
+
+<p><b>Verdir</b>,&mdash;&mdash;; <i>cela reverdit</i>, dehiotgink8ariagui;
+<i>quand les arbres
+verdiront</i>, tcha nen gatz ink8aronda.</p>
+
+<p><b>Verge</b>, <i>m. viril</i>, onera.</p>
+
+<p><b>Verglas</b>, deyoh8ichonda.</p>
+
+<p><b>Verglace</b>, <i>il</i>, deyoh8ichondahatié.</p>
+
+<p><b>Verifie</b>, <i>je</i>, grihierichiak, chehriherichiakch,
+aherichiakche.</p>
+
+<p><b>Verité</b>, <i>c'est la</i>, ag8ech, toguech.</p>
+
+<p><b>Veritable</b>, <i>cela est</i>, oderi8aguennion.</p>
+
+<p><b>Verjus</b>, oyong8issera ason te
+ôhiari.</p>
+
+<p><b>Vermeil</b>, honk8enta hatagui.</p>
+
+<p><b>Vermillon</b>, og8entchera.</p>
+
+<p><b>Vernis</b>, gnegosserach, chenegosserach,
+hanegosserach.</p>
+
+<p><b>Verni</b>, gonegossarah8i.</p>
+
+<p><b>Vermine</b>, <i>j'ai de la</i>, akkariakch,
+sakariakch, hakariakch.</p>
+
+<p><b>Verolle</b>, outchrèta; <i>j'ai la</i>, haguitkretch;
+<i>tu as</i>, saintchrehh; <i>il a</i>,
+hotchrehh.</p>
+
+<p><b>Verat</b>, k8ichk8ich deganhonchiata.</p>
+
+<p><b>Verre</b>, konchotchera henegurhata;
+<i>verre à boire</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Veroul</b>, henhotonk8a.</p>
+
+<p><b>Veruë</b>, ononheta; <i>j'ai des venues</i>,
+hagnonhetonda.</p>
+
+<p><b>Vers</b>, <i>du coté</i>, hag8a; <i>vers la</i>, nenhag8a.</p>
+
+<p><b>Versé</b>, kahrih8i; <i>je verse</i>, hikrieh,
+hichrieh, hiharieh; <i>je verse a
+boire</i>, kenegaranik, chenegaranik,
+chagonegaranik.</p>
+
+<p><b>Vertueux</b>, ong8edio hiachtenté
+heyerin.</p>
+
+<p><b>Vertiges</b>, akcharas, sacharas,
+hocharas.</p>
+
+<p><b>Vervenne</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Vessie</b>, onhenha.</p>
+
+<p><b>Veste</b>, nitiata h8itchera g8aha.</p>
+
+<p><b>Vestiges</b>, heyana.</p>
+
+<p><b>Vêtement</b>, ontkohronta.</p>
+
+<p><b>Vêtis</b>, <i>je me</i>, gadiata h8itta, chadiata
+h8itta, hadiata etc; <i>vetu</i>, hotiata
+h8tti, <i>vel</i> gosseronni.</p>
+
+<p><b>Veüe</b>, <i>la</i>, hegarra; <i>j'ai la veüe
+bonne</i>, kegarriô; <i>à la veüe</i>, heyôguent;
+<i>à perte de veüe</i>, hadeyogaratton.</p>
+
+<p><b>Veuf</b>, hotéhêhich.</p>
+
+<p><b>Veuve</b>, gotéhrêhich.</p>
+
+<p><b>Viande</b>, vahra.</p>
+
+<p><b>Victoire</b>, <i>je gane</i>, voyez <i>vaincre</i>.</p>
+
+<p><b>Vie</b>, <i>la</i>, gonhekk8i; <i>je donne la
+vie</i>, keyonhetch, cheyonhetch, chagoyonhetch;
+<i>eau de vie</i>, onégadgih8aguen.</p>
+
+<p><b>Viel</b>, oukchtenha; <i>je suis</i>, hagnekchtenha;
+<i>tu es</i>, sekchtenda; <i>je
+rend viel</i>, gadiadichatta, hodiadichatta.</p>
+
+<p><b>Vieillis</b>, <i>je</i>, gadiadichhach, chadiadichhach,
+hodiadichhach.</p>
+
+<p><b>Vierge</b>, hiate ganakk8a yenteri.</p>
+
+<p><b>Vieu</b>, <i>usé</i>, hôgayonhi.</p>
+
+<p><b>Vif</b>, <i>au</i>, gank8ensarinha.</p>
+
+<p><b>Vif</b>, <i>subtil</i>, hoyadatet.</p>
+
+<p><b>Vigilant</b>, <i>je suis</i>, haguesteniaron;
+<i>tu es</i>, chestenarion, hastenarion.</p>
+
+<p><b>Vigne</b>, ohiong8issera ohonda.</p>
+
+<p><b>Vigoureux</b>, gong8edaniri, chong8edaniri,
+hong8edaniri.</p>
+
+<p><b>Vilain</b>, <i>je suis</i>, guetken, chetken,
+ahetken.</p>
+
+<p><b>Vilanie</b>, odachonha.</p>
+
+<p><b>Vilage</b>, ganataa.</p>
+
+<p><b>Ville</b>, ganat8anen.</p>
+
+<p><b>Vin</b>, hotgidgia.</p>
+
+<p><b>Vinaigre</b>, hodgidgia hioyodgich,
+hohiodgichta.</p>
+
+<p>(<b>Vinaigriers</b>, <i>des</i>, hotkoda; <i>la
+fleur</i>, 8sanenda.)</p>
+
+<p><b>Ving</b>, te8assen; <i>vingtiême</i>, te8assen
+8atonta.</p>
+
+<p><b>Vingtaine</b>, teon8assink.</p>
+
+<p><b>Viole</b>, <i>je</i>, v. <i>je trousse</i>; <i>de force</i>,
+kehedchodag8ach.</p>
+
+<p><b>Violent</b>, haguetkaron, satkaron,
+hatkaron.</p>
+
+<p><b>Violence</b>, <i>je fais</i>, keyaderih8a
+hetkenta.</p>
+
+<p><b>Violet</b>, oronhiahen</p>
+
+<p><b>Violette</b>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Vis à vis</b>, dehiotoguenti.</p>
+
+<p><b>Vise</b>, gadesseronniaha, chadesseronniaha,
+hadesseronniaha.</p>
+
+<p><b>Visible</b>, hoguent.</p>
+
+<p><b>Visite</b>, <i>je</i>, voyez <i>voir</i>, <i>je vais voir</i>.</p>
+
+<p><b>Vite</b>, garhôgué; <i>je vas vite</i>, guianore,
+chianoré, hayanoré; <i>je fais vite</i>,
+guechnoré, chechnôré, hochnoré.</p>
+
+<p><b>Vis</b>, <i>je</i>, gonhek, chonhek, ronhek.</p>
+
+<p><b>Vivres</b>, <i>des</i>, ondennatchera; <i>je
+fais des vivres</i>, gadennatcheronniaha.</p>
+
+<p><b>Ulcere</b>, <i>j'ai un</i>, haguistaronnion.</p>
+
+<p><b>Ulceré</b>, gostaronnion.</p>
+
+<p><b>Un</b>, unskat, <i>vel</i> skata;</p>
+
+<div class="poem"> <div class="stanza">
+<p><i>rien qu'un</i> skatag8a;</p>
+<p><i>un seul hoe</i>, sayadata;</p>
+<p><i>l'un des deux</i>, sayadata na dehiatagué;</p>
+<p><i>ny lun ny l'autre</i>, hiachongara neto dcheta;</p>
+<p><i>lun et lautre</i>, teigiarens;</p>
+<p>(<i>une fois</i>, skata.)</p>
+ </div> </div>
+
+<p><b>Uni</b>, gonnecheri, <i>vel</i> de8atag8enten;
+<i>j'unis</i>, dektag8entenha, dechtag8entenha,
+dehatag8entenha; <i>uni</i>,
+<i>joint</i>, skataheyotonk.</p>
+
+<p><b>Voicy</b>, nen gayen; <i>parlant d'un
+homme</i>, nen hata; <i>le voicy</i>, id.</p>
+
+<p><b>Voila</b>, <i>le</i>, tôgayen, <i>vel</i> tohata.</p>
+
+<p><b>Voile</b>, ontiencherotakk8a; <i>je vas
+a la voile</i>, hagatien cherotatié, satiencherotatié,
+hatienche etc; <i>je hisse la
+voile</i>, guienchera guechk8ach; <i>j'abats
+le voile</i>, guiencherinta, chiencherinta,
+hayencherinta.</p>
+
+<p><b>Vois</b>, <i>je</i>, dekkahra, <i>vel</i> gatkatt8ch;
+<i>je ne vois goutte</i>, dekkag8egui;
+<i>je fais voir</i>, kenatonnik, chenatonnik,
+chagonatonnik.</p>
+
+<p><b>Voisin</b>, <i>mon</i>, dehaguiennon chaneguen,
+dedginoncha etc, dehinoncha
+etc.</p>
+
+<p><b>Voix</b>, <i>la</i>, éh8enna.</p>
+
+<p><b>Voie</b>, <i>la</i>, <i>chemin</i>, ontongottakk8a.</p>
+
+<p><b>Vol</b>, <i>larcin</i>,&mdash;&mdash;.</p>
+
+<p><b>Vol</b> <i>d'oiseau</i>, gadié; <i>je tire au vol</i>,
+keyoyag8ach, cheyoyag8ach, hayoyag8ach;
+<i>il s'envole</i>, deshôden.</p>
+
+<p><b>Vole</b>, <i>je</i>, <i>je derobe</i>, gnenchk8ach,
+chnenchk8ach, hanenchk8ach.</p>
+
+<p><b>Volonté</b>, <i>c'est ma</i>, haknigonra,
+sanigonra, honigonra.</p>
+
+<p><b>Volontiers</b>, ongui niô.</p>
+
+<p><b>Vomis</b>, <i>je</i>, de8aguenniag8ach, dechenniag8ach,
+dehenniag8ach.</p>
+
+<p><b>Vos</b>, s8a.</p>
+
+<p><b>Votre</b>, <i>sa</i>, (dgiourha s8a 8en.)</p>
+
+<p><b>Vouloir</b>, <i>je</i>, guerhé, cherhé, rerhé.</p>
+
+<p>(<b>Vous</b>, dzionrha.)</p>
+
+<p><b>Vous</b> <i>autres</i>, s8a onrha.</p>
+
+<p><b>Voyla</b>, nen.</p>
+
+<p><b>Vrai</b>, gari 8atoguen.</p>
+
+<p><b>Vraisemblant</b>, toguenshen.</p>
+
+<p><b>Urinne</b>, <i>j'urinne</i>, v. <i>pisser</i>.</p>
+
+<p><b>Usage</b>, <i>je fais</i>, haguendasek,
+saindasek, ahendasek; <i>à quel usage</i>,
+hôt ahiechta.</p>
+
+<p><b>Usé</b>, de8akrisé, <i>vel</i> 8agayonhi;
+<i>j'use</i>, kgayonta, chkayonta, hagayonta.</p>
+
+<p><b>Utille,</b> tiotkont hechta.</p>
+
+<p><b>Vuide</b>, ahôgon.</p>
+
+<p><b>Vuide</b>, <i>je</i>, ktenionch, chtenionch,
+hatenionch.</p>
+<br>
+
+
+<h2>Y.</h2>
+
+<p><b>Y</b>, tô; <i>il y est</i>,&mdash;&mdash;; <i>j'y ai été</i>, to
+8aguetti, <i>vel</i> to 8agakton; <i>qu'y a-t-il</i>?
+hôt onk? <i>il y en a qui etc</i>, hodiak.</p>
+
+<p><b>Yeux</b>, <i>les</i>, hegahra.</p>
+
+<p><b>Yvre</b>, <i>j'enyvre, je m'enyvre</i>, voyez
+<i>saoul</i>.</p>
+
+<p><b>Yvrogne</b>, onegogachta; <i>je suis</i>,
+knegagachta; <i>tu es</i>, chnegagachta.</p>
+<br>
+
+
+<h2>Z.</h2>
+
+<p><b>Zephir</b>, orara, <i>vel</i> horadé.</p>
+<br><br><br><br>
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Dictionnaire François--Onontagué
+by John Gilmary Shea
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DICTIONNAIRE FRANÇOIS--ONONTAGUÊ ***
+
+
+***** This file should be named 15310-h.htm or 15310-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ https://www.gutenberg.org/1/5/3/1/15310/
+
+Produced by David Starner, Renald Levesque and the Online
+Distributed Proofreading Team
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+*** END: FULL LICENSE ***
+
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..ba629c5
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #15310 (https://www.gutenberg.org/ebooks/15310)