1 files changed, 1331 insertions, 0 deletions

diff --git a/14559-0.txt b/14559-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..f54cd64
--- /dev/null
+++ b/14559-0.txt
@@ -0,0 +1,1331 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14559 ***
+
+Omzwervingen door de eilandenwereld van den Grooten-oceaan.
+
+
+
+I
+
+De Tubuaï eilanden.
+
+
+Reeds meermalen brachten wij een bezoek aan een der schier tallooze
+eilandengroepen, die daar in den Grooten-oceaan liggen uitgestrooid
+als het zaad op den akker, of als de sterren aan den nachtelijken
+hemel. Maar deze eilanden wereld is, onder meer dan een opzicht,
+zoo merkwaardig en geeft ons zulke geheel eigenaardige toestanden
+te aanschouwen, dat het wel de moeite waard is, nu en dan, ter
+afwisseling, onze schreden daarheen te richten. Zoo noodig ik dan nu
+mijne lezers uit, mij te vergezellen naar vier groepen van eilanden,
+welke wij tot dusver niet hebben bezocht.
+
+Wij waren eerst sedert ettelijke dagen te Tahiti, toen de kommandant
+van het eskader der Stille-Zuidzee bevel gaf, met de _Manua_ een
+bezoek te gaan brengen aan de groep van de Tubuaï-eilanden en aan
+Cooks-archipel.
+
+De Austraal- of Tubuaï-eilanden zijn slechts vier in getal: Wawitu,
+Tubuaï, Rurutu en Rimatara; de twee eersten behooren tot de fransche
+bezittingen; de beide anderen zijn nog onafhankelijk en worden
+geregeerd door zoogenaamde koningen of vorsten, die zelven niet anders
+zijn dan werktuigen in de hand der engelsche zendelingen.
+
+Rurutu maakt, vooral als men van Tahiti komt en het verrukkelijk
+schoone panorama van dat paradijsachtige weelderige eiland ons nog
+levendig voor den geest staat, geen aangenamen indruk; naar de kale
+naakte bergtoppen te oordeelen, zou men het eiland voor eene dorre
+wildernis houden. De kust is zoo hoog, dat men die, bij helder weer,
+op twintig mijlen afstands in zee kan onderscheiden; wie haar te dicht
+zou willen naderen, zou zich aan de grootste gevaren blootstellen:
+overal toch is die kust omringd door een gordel van riffen, waarop de
+golven van den Oceaan met felle branding breken. De sloep, waarmede
+ik mij naar den wal begaf, kon zich niet dan met eenige moeite een
+weg door die branding banen; de geul, die wij te midden der banken
+en riffen volgden, werd gevormd door het zoete water eener kleine
+rivier, welke zich in zee uitstort. Deze smalle geul, die zich als
+een donkerblauw lint tusschen de smaragdgroene koraalriffen slingert,
+voert naar het strand, waar de sloep, door eene bekwame hand bestuurd,
+weldra veilig aanlandde.
+
+Naarmate wij de kust naderden, ontvouwde zich voor ons het panorama
+van het eiland, waarvan alleen de vlakte en de voet der heuvelen
+begroeid zijn. Tusschen de ijzerboomen met hun zwarten stam en schraal
+gebladerte, de pandanusboomen met hun grillig gevormde takken, en
+de sierlijke kokospalmen, bespeurde ik de huisjes van het dorp, door
+beschilderde palissaden omringd. Aanstonds blijkt dat de temperatuur
+hier minder hoog is dan op Tahiti. De doorluchtige woningen van
+dat toovereiland, die bevallige hutten van vlechtwerk van bamboes,
+waardoor de lucht vrij suizen en spelen kan, zouden voor de bewoners
+van Rurutu niet geschikt zijn. Zij hebben plankenwoningen noodig:
+ja, wat meer zegt, al de vensters zijn van glasruiten voorzien, een
+ongehoord iets in Polynesië. Ongetwijfeld hebben deze woningen, hoe
+eenvoudig ze ook mogen zijn, van de inboorlingen geene geringe mate
+van moeite en inspanning gevorderd. Polynesiërs die arbeiden!--dat
+is inderdaad een zeer zeldzaam verschijnsel, en ik mag niet nalaten
+daarop te wijzen als op eene eigenaardigheid, welke de inboorlingen van
+Rurutu van hunne stamgenooten van de Gezelschaps-eilanden onderscheidt.
+
+Ik begaf mij aanstonds naar het belangrijkste dorp van het eiland, dat
+naar mij voorkwam weinig bevolkt is; volgens de door onzen tolk--dien
+wij van Tahiti hadden medegenomen--ingewonnen inlichtingen, zou de
+geheele bevolking van het koninkrijk Rurutu, blijkens eene voor twee
+jaren door de zendelingen gehouden volkstelling, niet meer bedragen
+dan tusschen de vijf- en zeshonderd zielen. Op eene wandeling in de
+omstreken van het dorp trof het mij, dat vele woningen blijkbaar sedert
+lang verlaten en ledig waren; waar vroeger talrijke gezinnen leefden,
+zag men nu niets anders dan dicht kreupelhout, en nu en dan een graf,
+overschaduwd door prachtige boomen, echte woudreuzen met forsche,
+ver uitgespreide takken. Daar, te midden der vrije natuur, sliepen
+de voorvaderen van den stam in hunne eenvoudige graven.
+
+Even buiten het dorp staan, dicht bij elkander, het paleis van den
+koning en de protestantsche kerk. Op Rurutu is, merkwaardig genoeg,
+het wereldlijk en het geestelijk gezag nog in ééne hand vereenigd:
+Teuruarii, de schoonste man van het eiland, is, zij het dan ook
+op zeer kleine schaal, geestelijk en wereldlijk souverein. De
+zendelingen, die de inwoners van de Tubuaï-eilanden hebben bekeerd,
+hebben ook inlandsche leeraars en onderwijzers gevormd, aan wie
+zij de verdere voltooiing van hunne taak hebben overgedragen.--De
+kerk, van hout getimmerd, onderscheidt zich door niets bijzonders:
+zij is een publiek lokaal, waar het volk samenkomt om te bidden, te
+zingen en te luisteren naar de preeken van den koning, die tevens
+den Bijbel weet uit te leggen.--Het paleis des konings is zeer
+eenvoudig gemeubeld: de vloer is belegd met pandanusmatten; in eene
+der kamers zag ik pannen en potten en ander keukengereedschap, dat
+van een vrij hoogen trap van beschaving getuigde. Vooral werd mijne
+aandacht getrokken door het koninklijk ledikant, van _tomanu_planken
+getimmerd, en bij wijze van matrassen voorzien van eenige lagen boven
+elkander gestapelde matten.--Toen ik het paleis binnentrad, was de
+koningin juist bezig, aan den vermoedelijken troonopvolger de borst
+te geven. De etiquette aan het hof van Rurutu is niet bijzonder streng
+en getuigt voor de vrijzinnige denkbeelden van Teuruarii: eene zijner
+vrouwelijke bloedverwanten, in volkomen deshabillé, lag voor de voeten
+der koningin op den grond te slapen. Van eene lijfwacht was niets te
+bespeuren: tenzij als zoodanig de twee dikbuikige inlanders moesten
+gelden, die voor de deur zaten te rooken en te soezen.--De vorstinnen
+ontvingen mij met de meest mogelijke beleefdheid. Zijne Majesteit,
+die kokosnoten was gaan plukken, bood er mij een aan, waarvan ik
+zonder eenige vleierij kon getuigen dat zij heerlijk smaakte. Om
+zijnerzijds niet onder te doen voor de beleefdheid van den kommandant,
+die hem eenige nuttige geschenken, waaronder enkele stukken katoen,
+gezonden had, zocht de goede Teuruarii de mooiste vruchten en groenten
+van zijn tuin uit, om die den admiraal aan te bieden. Daarmede nog
+niet tevreden, voegde hij er zelfs twee kippen en twee varkens bij.
+
+De inboorlingen, die ik te Rurutu gezien heb, komen uit een
+anthropologisch oogpunt het meest overeen met het zoo opmerkelijke
+ras dat Tahiti bewoont. Echter bedraagt de lengte van de mannen op de
+Tubuaï-eilanden gemiddeld niet meer dan een el zeventig duim, terwijl
+in den archipel der Gezelschapseilanden de gemiddelde lengte voor
+de mannen een el negentig duim bedraagt. Wanneer ik de schoonheid
+der bewoners van Tahiti roem, dan bedoel ik daarmede uitsluitend
+het mannelijk geslacht; de vrouwen mogen dikwijls aanminnig zijn,
+schoon in den waren zin des woords zijn zij bijna nooit.
+
+De kleeding is op de Tubuaï-eilanden overal dezelfde en mist geheel de
+artistieke bevalligheid van de vroegere draperieën van tapa, die naar
+oud-griekschen trant over de schouders werden geworpen. De kleeding
+der vrouwen bestaat uit eene wijde jurk of peignoir; in huis en als
+zij arbeiden, dragen zij niets anders dan een _pareo_, een soort van
+rok, bestaande uit een lap, welke om de heupen bevestigd wordt en
+tot beneden de knieën reikt. De mannen dragen ook dien pareo en ook
+een europeesch hemd, dat dan over den pantalon hangt.
+
+Rimatara, dat ik vervolgens bezocht, is dertig mijlen van Rurutu
+verwijderd; dit eilandje heeft slechts eene lengte van anderhalve mijl
+bij eene breedte van eene mijl. Ook hier is de kust omsloten door een
+gordel van koraalriffen; reeds uit de verte ziet men de hooge golven,
+die op deze klippen breken en in wolken schuim uiteen spatten.--Het
+hoogste punt van Rimatara stijgt niet boven de honderd el; een boschje
+van mangoboomen kroont deze hoogte en valt van alle zijden aanstonds
+in het oog. Kokospalmen en andere boomen ontspruiten tot zelfs op de
+koraalriffen, die het strand omzoomen.
+
+De grond van Rimatara is zeer vruchtbaar; de schepen zouden hier
+overvloed van vruchten en andere levensmiddelen kunnen vinden,
+maar de onherbergzame kust biedt nergens eene veilige ankerplaats
+aan. Goëletten van Tahiti, die onder fransche vlag varen, drijven
+handel tusschen Rurutu en Rimatara, maar zonder aan het laatste eiland
+aan te leggen. De bevolking, uit ongeveer honderdvijftig zielen
+bestaande, levert jaarlijks gemiddeld voor den uitvoer omstreeks
+honderd ton aan koopwaren, met name katoen en arrowroot.
+
+Wij voeren langzaam om het eiland heen; eene landing ging ook voor de
+sloepen met groote bezwaren gepaard, en het gelukte den inboorlingen
+niet, hunne prauwen in zee te brengen, ten einde ons eene landing
+te vergemakkelijken. De kommandant alleen ging een officieel
+bezoek afleggen bij de koningin Tamaëva. Men hoopte aan boord op
+de milddadigheid van deze vorstin, maar zag zich in die verwachting
+teleurgesteld: de sloep bracht slechts eenige vruchten en een ouden
+haan mede. Trouwens de vrijgevigste en beminnelijkste koningin van
+de wereld kan niet meer geven dan zij zelve heeft.
+
+Bij een tweede tochtje, kort daarna ondernomen, had ik gelegenheid de
+beide fransche eilandjes Tubuaï en Wawitu of Laïwawaï te bezoeken. Aan
+boord van de _Manua_ bevonden zich toen twee passagiers, die,
+zij het ook krachtens verschillenden titel, het beginsel des gezags
+vertegenwoordigden: een gendarme, die als resident zijn post op Tubuaï
+ging betrekken, en een inlandsen hoofd van Laïwawaï, die naar zijn
+vaderland terugkeerde. De gendarme was een echt type van den ouden
+kolonialen soldaat; hij had reeds vele jaren op de Markiezen-eilanden
+doorgebracht en sprak het maori als een geboren Kanake. Het opperhoofd,
+een fraai gebouwd man, met fijne en regelmatige gelaatstrekken,
+was eerst twee- of drie-en twintig jaren oud en maakte een zeer
+gunstigen indruk. De helft van de bevolking van Laïwawaï gehoorzaamde
+aan zijn gezag. Daar de fransche regeering tot dusver geen resident
+op dat eiland had gehad, was aan de beide hoofden, die over het
+eiland regeerden, de zorg opgedragen voor de bewaring der vlag,
+voor de handhaving der orde, de rechtspleging enz. Sedert werd het
+bestuur over de fransche eilanden van de Tubuaï-groep bepaaldelijk
+opgedragen aan een luitenant ter zee, die het bevel voerde over een
+goëlet van het station van Tahiti.
+
+De toegang tot het eiland Tubuaï, dat aan den archipel zijn naam
+geeft, is voor groote schepen zeer gevaarlijk. De _Manua_ moest dus
+op een eerbiedigen afstand van de kust het anker uitwerpen, en op de
+vrij hooge golven heen en wier wiegelen, ten einde aan den gendarme
+gelegenheid te laten om zich naar de wal te begeven. Zijne geheele
+bagage, bestaande uit een half dozijn groote koffers, uit eenige
+meubelen, geweren, hoeden, ook de traditioneele zevenmijls-laarzen
+niet te vergeten, werd in de boot geladen. Daar ik de vaste gewoonte
+had, van elke gelegenheid om onbekende streken te zien te profiteeren,
+ten einde, al ware het slechts voor eenige uren, de eentonigheid van
+het leven aan boord af te breken, nam ik mede plaats in de boot. Wij
+hadden den wind tegen en moesten roeien: de tocht duurde twee volle
+uren.... Ik kreeg bijna een zonnesteek, terwijl de weerspiegeling
+van de zonnestralen op het water zoo onuitstaanbaar was dat ik mijne
+oogen niet open kon houden. Eindelijk stapten wij aan land. Ik dacht
+op Tubuaï eene fransche nederzetting te vinden en een aardig dorpje,
+schilderachtig onder het geboomte genesteld, als op Rurutu. Welk
+eene teleurstelling. Het eiland telt nog slechts driehonderd-veertig
+inwoners, en het voornaamste dorp, eene verzameling van eenige
+armzalige hutten, ziet er vuil en ellendig uit. Naar het schijnt,
+brengen de inboorlingen twee dagen van de week door met het bereiden
+van zoogenoemden oranjewijn, en de overige met het drinken van
+dien wijn.
+
+Een zwaar belommerde weg loopt rondom het eiland. Ik trad op goed
+geluk een der hutten, waarvan de deur open stond, binnen. Drie
+vrouwen, die stomdronken waren, rookten eene cigarette van wilde
+tabak in een pandanus-blad gewikkeld, en wentelden zich om en om op
+een houten bed, met smerige gescheurde matten belegd; ik keerde mij
+dadelijk om, meer dan tevreden met dit kijkje op de plaatselijke
+gewoonten. Ik beklaag den gendarme, aan wien de taak is opgedragen
+om de inboorlingen van Tubuaï te regeeren en tot andere menschen te
+maken. Die goede man kwam daar met een in de tahitische taal gedrukt
+fransch wetboek! Wat moet hij in 's hemels naam daarmede uitvoeren? en
+welke resultaten zijn van zijn arbeid te wachten? Misschien zal hij,
+om zijn gezag te toonen en krachtig op te treden, woedende plakkaten,
+vol dreiging en moord tegen de dronkenschap, laten aanplakken aan de
+bamboezen wanden van het bedehuis; maar welke middelen heeft hij om
+die fraaie wetten en verordeningen te handhaven? En al had hij die,
+welke wezenlijke hervorming meent men toch wel dat hij tot stand zou
+kunnen brengen? Dit ras is onherroepelijk ten ondergang gedoemd.
+
+Van Tubuaï begaven wij ons naar Laïwawaï, ook Wawitu of Raiwawaë
+genoemd; bij de Engelschen bekend onder den naam van High-Island,
+omdat dit eilandje het hoogste van de geheele groep is. De ligging van
+het eiland was op de kaarten niet goed aangewezen; bovendien dreef
+eene zeer sterke strooming ons naar het westen: het gevolg van een
+en ander was, dat wij eerst tegen den avond van den volgenden dag de
+plaats onzer bestemming bereikten, te laat om nog aan wal te gaan. Wij
+moesten dus het aanbreken van den dag afwachten. Ik bracht den avond
+door in gesprek met het inlandsch opperhoofd, die mij uitnoodigde
+een bezoek aan zijn rijk te brengen. Ten zes uren begaven wij ons,
+met den kommandant en nog een der andere officieren, naar den wal.
+
+De jeugdige vorst, die zich behoorlijk met monoï (kokosolie met
+welriekend santalpoeder vermengd) had geparfumeerd en zijn mooiste
+kleederen aangetrokken, was buiten zich zelven van vreugde, nu hij weer
+naar zijn land terugkeerde. De Polynesiërs houden wel van reizen, maar
+toch is de liefde voor hun land diep in hun hart geworteld; als zij
+aan den horizon hun eiland zien opdoemen uit de onmetelijke wateren,
+toonen zij nog altijd eene naïeve, echt kinderlijke vreugde. Toen
+wij nog twee mijlen van de haven verwijderd waren, zeiden wij tot
+onzen passagier, dat wij rechtstreeks naar Rapa zouden doorvaren,
+zonder zijn eiland aan te doen; hij trok daarop heel kalm zijn hemd
+uit en beduidde ons dat hij er dan heen zou zwemmen.
+
+Ik denk nog met genoegen terug aan dat bekoorlijke eiland, met zijne
+hooge romantische kust, zijne fraai geteekende, met bosschen bedekte
+bergen en heuvelen, met zijne weelderige flora. Tusschen den gordel
+van riffen en de kust strekt zich een binnenmeer uit, dat op sommige
+punten drie tot vier mijlen breed is, en dat eene uitmuntende haven
+zou kunnen zijn, indien men slechts een toegang maakte door eenige
+rotsen te laten springen.
+
+Bij onze komst werden wij verwelkomd door eene muziek, die mij dadelijk
+aan onze kermissen denken deed. Een half dozijn mutoïs (inlandsche
+politie-beambten) sloegen uit alle macht op een turksche trom van
+amerikaansch maaksel en op twee tamboerijnen; achter hen volgden
+de bewoners van het dorp. De vorst ontving ons in zijne woning;
+fauteuils van roting werden voor eene tafel geplaatst, waarop de
+mooiste meisjes van het land kalebassen nederzetten, met bananen en
+geschilde oranjeappelen gevuld.
+
+Terwijl de kommandant een gesprek aanknoopte met een Portugees, den
+eenigen Europeaan die op het eiland woonde, stelde de vorst mij met
+groote vriendelijkheid voor aan de notabelen en aan de vele schoonen
+van zijn rijk, die van alle kanten kwamen aangeloopen, om hem met zijne
+behouden tehuiskomst geluk te wenschen. De vrouwen van Laïwawaï hebben
+in haar gang en beweging iets zeer bekoorlijks. Met een glimlach om
+de lippen, met eene sierlijke houding, met de rechterhand den langen
+sleep van haar peignoir ophoudende, boden zij ons cigaretten van
+pandanus aan, die zij zelven met hare dunne vingers hadden gemaakt,
+en die voor het meerendeel half waren opgerookt. Men zeide mij,
+dat het aannemen van de half opgerookte cigarette als een bewijs van
+kiesche beleefdheid gold.
+
+Ondanks de hitte deed ik eene heerlijke wandeling in de prachtige,
+geheel belommerde laan, die langs de kust loopt, en waarin eene
+verkwikkelijke koelte heerschte. Dit eiland onderscheidt zich zeer
+gunstig van Tubuaï. De broodboom groeit hier niet, maar de taro
+voorziet in bijna alle behoeften der inwoners, wier aantal ter
+nauwernood tweehonderdvijftig bedraagt. Zoo arm en ellendig als het
+er op Tubuaï uitziet, zoo welvarend en aangenaam is het hier. De
+inlanders hebben blijkbaar alles wat zij behoeven; het is waar, dat
+hunne behoeften niet vele zijn en dat zij nooit iets anders drinken
+dan kokosmelk. Hunne matigheid is zeer zeker de hoofdoorzaak van
+hunne welvaart.
+
+
+
+II
+
+Cooks-Archipel.
+
+
+Reeds waren twee dagen verloopen sedert ons vertrek van Rimatara,
+toen de man op den uitkijk ons land aankondigde; de nevel had tot
+dusver het eiland aan ons oog onttrokken, maar nu brak de zon door
+de wolken en strooide haar goud en diamanten op de stralende wateren
+van de terecht zoo genoemde _schoone zee_.
+
+Weldra bespeurde ik aan den horizon de tweehonderd el hooge
+bergen en de steile kusten van het eiland Mangia; een driemaster,
+de _John Williams_, laveerde statig aan bakboordzij. Dit was
+het eerste zeilschip, dat wij sedert ons vertrek van Valparaiso
+ontmoetten.... Slechts wie geruimen tijd in Oceanië vertoefd heeft, kan
+zich een denkbeeld maken van die ontzaglijke aangrijpende eenzaamheid
+van den onmetelijken Stillen-oceaan.
+
+De eilanden Rarotonga, Mangia, Mauti, Watioe, Mittiero, Hervey,
+Fenoea-iti en Oeïtoetaté, die te zamen den dusgenoemden Cooks-archipel
+vormen, zijn tot dusver nog onafhankelijk, ondanks de zeer ijverige
+propaganda van de engelsche zendelingen, wier post hier reeds in
+1821 door John Williams werd gesticht. Wil men de verzekeringen
+van de opvolgers van dien man gelooven, dan zouden de wesleyaansche
+zendelingen zoo spoedig en zoo volkomen geslaagd zijn in hunne poging
+om de anthropophagen van deze eilanden tot hun geloof te bekeeren, dat
+er voor de katholieke missionarissen niet de minste kans bestond om hun
+invloed en gezag te bestrijden. Maar al wat deze evangeliepredikers
+verkondigen, is daarom nog geen Evangelie. Voor de meesten hunner
+is de godsdienst niet anders dan een zeer krachtig hulpmiddel om de
+politieke macht van Engeland uit te breiden; zij maken zich meester
+van alle gezag en beheerschen de gewetens der vorsten. De door en
+door mercantiele geest van verreweg de meesten dezer zendelingen
+is zoo algemeen bekend, dat ik daarover niet behoef te spreken. De
+beruchte zendeling-apotheker Pritchard was in zijn tijd een type van
+deze klasse van lieden.
+
+Toen wij nog ettelijke mijlen van het strand verwijderd waren,
+bespeurden wij eenige prauwen met inlanders, die een walvisch
+vervolgden. Velen hunner hadden, in plaats van een harpoen, eene lange
+lans van ijzerhout met metalen punt. De stoutmoedigheid dezer inlanders
+is inderdaad verbazend: met hunne primitieve vaartuigen, uit uitgeholde
+boomstammen bestaande, wagen zij zich dikwerf in volle zee. Eene der
+prauwen scheidde zich van de groep af en draaide met verwonderlijke
+snelheid om de _Manua_ heen, dank zij het groote driekantige zeil,
+waarin de wind met volle kracht blies. Maar daar wij onze vaart
+vertraagden, ten einde niet op de banken en ondiepten te vervallen,
+die Mangia aan alle kanten omringen, namen de inboorlingen met luid
+geschreeuw afscheid van ons, en het brooze vaartuig voer recht naar
+de branding toe. Ik nam mijn verrekijker en was alzoo getuige van
+eene eigenaardige vertooning, de _gorué_, eene uitspanning, die ge
+niet zonder huivering kunt aanschouwen.
+
+De prauw werd op het rif gezet, en verschillende jongelieden sprongen
+uit het vaartuig en doken in de opening tusschen de koraalriffen, juist
+op de plek waar de branding het hevigst was en de zee een draaikolk
+geleek. Naderhand vertelde men mij, wat de _gorué_ eigenlijk is. De
+duikers zijn gewapend met een plank van drie of vier voet lengte
+en wachten, op die plank uitgestrekt, tot eene machtige golf hen in
+de hoogte zal tillen. Op het oogenblik waarop de golf hen aanraakt,
+weten zij met eene vlugge beweging er zich boven op te werken, en in
+een oogwenk worden zij tot bij het strand medegevoerd. Een Europeaan
+zou gewis verpletterd worden; de inlanders, die als bruinvisschen
+zwemmen en duiken, maken zich los van de golf juist als zij tegen
+de rotsen gaat breken, en zwemmen weer terug, om hetzelfde spel te
+hervatten. Naar men mij verhaalde, nemen zelfs vrouwen en kinderen
+daaraan deel.
+
+Mangia heeft misschien dertig mijlen in omtrek. De grond is uiterst
+vruchtbaar en voor een groot deel met bosch bedekt; het eiland wordt
+zeer goed bebouwd door inlandsche planters, die van de lessen en het
+voorbeeld hunner europeesche onderwijzers uitmuntend partij hebben
+weten te trekken: dat resultaat verdient te meer waardeering, omdat
+de Mangianen van zuiver maöri-ras zijn. De vierduizend inwoners van
+het eiland houden zich alleen met landbouw bezig, en hunne plantages
+maken den besten indruk.
+
+De woningen der inlanders, van hout getimmerd, zijn voor het meerendeel
+met kalk gewit, hetgeen een uitmuntend voorbehoedmiddel is tegen het
+felle branden der zonnestralen. Elke woning is omringd door een lagen
+muur van koraalblokken, waarvan de melkwitte kleur scherp afsteekt
+bij het donkergroen der tropische planten. De eigendomsrechten zijn
+nauwkeurig omschreven; de grond heeft hier eene wezenlijke waarde.
+
+De woning van den protestantschen leeraar op Mangia voldoet aan alle
+vereischten van comfort in een heet klimaat, waar de eenvoud van het
+ameublement eene wezenlijke voorwaarde van de gezondheid is. Het huis
+is ruim en boven den grond verheven; een woud van kokospalmen, mango-
+en broodboomen bedekt den heuvel, tegen welks helling de cottage is
+gebouwd. Bij het doorwandelen van de heerlijke lanen van het park, dat
+tot de pastorie behoort, zou men kunnen denken, op het buitengoed van
+een of ander landedelman te zijn. Welk een onderscheid met de ellendige
+krotten, waarin sommige andere missionarissen moeten verblijven!
+
+In tegenwoordigheid van Europeanen, die hem met vragen zouden kunnen
+lastig vallen, houdt deze engelsche predikant zich zedig op den
+achtergrond. Metterdaad echter is hij oppermachtig heer en gebieder
+over dit eiland, waar hij zich gevestigd heeft en dat hij bijna
+als zijn eigendom beschouwt. Zijne woning heeft hem niets gekost:
+de inboorlingen hebben het hout voor hem gehakt en de kalk van de
+koraalriffen gehaald; de mooie tuin, waarin hij naar hartelust mijmeren
+en botaniseeren kan, is een geschenk van de dankbare gemeente. "Ik ben
+niemand tot overlast, en tracht alleen een weinig nut te stichten",
+zoo zegt hij.
+
+De raad der opperhoofden van Mangia neemt geen enkel besluit van eenig
+gewicht, zonder raadpleging en overleg met dien zachtzinnigen man,
+wiens invloed des te grooter is, omdat zijn eigen belang geheel buiten
+spel schijnt te zijn en dit, in den gewonen alledaagschen zin, meestal
+ook inderdaad is. Minder prijzenswaardig is het echter, dat hij zijn
+aandeel krijgt van de boete, op de overtreding van politiereglementen
+gesteld, waarvan de uitvoering aan inlandsche beambten is
+toevertrouwd en die dikwijls een zeer eigenaardig karakter dragen. De
+Europeanen, die tijdelijk op het eiland verblijven, de officieren
+der oorlogschepen, de koning en de koningin zelfs, zijn in beginsel
+gehouden, zich aan de bevelen van deze mutoïs te onderwerpen. Deze
+reglementen en politie-verordeningen, waarvan de minste voorschriften
+door de inboorlingen letterlijk moeten worden opgevolgd, ademen
+voor het meerendeel den echten geest van het bekrompen, despotieke,
+puriteinsche ascetisme, dat in Engeland nog zooveel invloed heeft, en
+waarvan--als van elke absolute theorie--een der kenmerkende trekken
+is, dat het alle menschen met dezelfde maat meet en allen over één
+kam scheert. Het hoofdstuk betreffende de handhaving der goede zeden
+is uit dat oogpunt inderdaad merkwaardig; zie hier enkele van zijne
+bepalingen: "Ieder, man of vrouw, die na negen uren 's avonds buiten
+de omtuining van zijn huis wandelt, zal eene boete van twee piasters
+betalen aan den mutoï die hem betrapt."--"Elke gehuwde vrouw, die
+door een gerechtsdienaar in te vertrouwelijk gesprek met een buurman
+gevonden wordt, zal eene boete betalen van vijftig piasters, waarvan
+twintig voor den predikant en de rechters, tien voor den koning of de
+koningin, en twintig voor haar echtgenoot."--Voorts is het verboden
+des zondags te gaan wandelen, in de boomen te klimmen, te visschen of
+te jagen. Inlandsche politie-agenten vestigden mijne aandacht op dit
+verbod, toen ik gidsen zocht om een uitstapje te gaan doen. Maar ik
+kon over een onwederstaambaar argument beschikken om hunne bezwaren
+te overwinnen: een goudstukje ruimde alle bedenkingen uit den weg en
+de puriteinsche overheid sloot de oogen. De prijs der levensmiddelen,
+varkens, gevogelte, vruchten, wordt door de zendelingen vastgesteld.
+
+De stout geteekende bergen van Rarotonga, waarheen wij na ons vertrek
+van Mangia koers zetten, geven aan dit eiland zekere overeenkomst
+met Moorea, het zustereiland van Tahiti, dat bij zonsondergang van de
+kaaien van Papéete gezien, zulk een onvergetelijken indruk maakt. Op
+Rarotonga zijn de heuvelhellingen niet, als op sommige andere eilanden,
+met dun en schraal gras bedekt, maar met dichte bosschen, die tot de
+kruinen van de voornaamste bergketen reiken. De hoogste bergspits is
+negenhonderd ellen hoog; de helling is voor drie vierden met struiken,
+heesters en boomen begroeid, wier verschillende tinten en schakeeringen
+van groen een schilderachtig effect maken.
+
+Wij voeren eerst langs het dorp Arognani, op de noord-westelijke kust,
+zonder dat het mogelijk was, zelfs met de sloep aan land te komen,
+zoo moeielijk genaakbaar is de kust. Naast de hut, waarop de vlag
+der vorstin van het district Arognani wapperde, stond, tusschen het
+geboomte, een betrekkelijk massief gebouw van witte koraal: dat was
+de protestantsche kerk, aanstonds kenbaar aan hare boogvensters,
+die men in alle bedehuizen op de eilanden aantreft.
+
+Rarotonga wordt geregeerd door twee vrouwen, waarvan de eene te
+Arognani, de andere te Avarua, het belangrijkste dorp van het eiland,
+resideert. De landing is te Avarua betrekkelijk gemakkelijk; de _Manua_
+liet het anker vallen, en ik had gelegenheid mij naar wal te begeven
+en een interessant uitstapje te maken. Wij werden te Avarua ontvangen
+door eene nieuwsgierige menigte, die ons aan de landingplaats stond
+op te wachten; de vrouwen vielen in het oog door haar roode rokken:
+rood is de modekleur in Cooks-archipel. Trommels maakten de aankomst
+van ons schip bekend; het luid en herhaald geroep der inlanders, die
+elkander het nieuws mededeelden, en het geschreeuw van hun talrijk
+nakroost deden ons bijna hooren en zien vergaan.
+
+Met een mijner mede-officieren ondernam ik eene wandeling; weldra
+kwamen wij in de kom van het dorp, waarvan alle woningen, even als
+op Tahiti, half verdwenen onder de weelderige, rijk geschakeerde
+tropische flora. De Kanaken zijn groote liefhebbers van bloemen; zelfs
+de armsten kweeken in hun tuintje eenige bloemen aan. De polynesische
+vrouwen kennen geen ander tooisel, en zij verstaan bij uitnemendheid
+de kunst, zich op de smaakvolste en bevalligste wijze met bloemen te
+versieren. Men moet die vrouwen liefst des avonds en bij feestelijke
+gelegenheden zien: het ruwe en grove van haar gelaatstrekken valt
+dan minder in het oog, en haar koperkleurige huid hindert minder
+dan bij het volle daglicht. Haar groote donkere oogen stralen in de
+schemering, en het zoetvloeiende, zangerige van haar taal, waarin de
+klinkers verreweg de overhand hebben, oefent eene onbeschrijfelijke
+bekoring uit. Deze jonge meisjes, in wijde witte jurken gekleed,
+het lange pikzwarte hair doorvlochten met bloemen, die langs haar
+welgevulden hals afhangen of haar voorhoofd omkransen, zijn inderdaad
+eene liefelijke verschijning.
+
+Het bezoek aan het dorp, hoe aardig ook, was ons niet voldoende; van de
+weinige uren, die wij tot onze beschikking hadden, wilden wij zooveel
+mogelijk profiteeren. Waarheen zouden wij gaan? Het toeval kwam ons
+te hulp. Een inlander, die eenige woorden engelsch sprak, gaf ons den
+raad, den weg rondom het eiland te volgen, die naar zijn oordeel de
+meest bruikbare was. Aan den boom, waaronder wij stonden te praten,
+waren twee paarden vastgebonden; wij huurden die en sloegen nu den
+weg in die Avarua met Arognani en zelfs met Atania, een derde dorp
+in het zuid-oostelijk deel des eilands, verbindt. Onze paarden waren
+een paar magere knollen en hun tuig was in de hoogste mate eenvoudig:
+matten vervingen de plaats van zadels en voor toom moesten wij ons
+behelpen met een stuk touw van kokosdraad gevlochten. Onze rossen namen
+het aanvankelijk zeer kalm en bedaard op; zij stonden hardnekkig stil
+om zich te goed te doen aan het gras, dat langs de bermen van den weg
+groeide. Daar wij volstrekt niet op een rit te paard hadden gerekend,
+hadden wij onze sporen niet aangedaan; maar wij behielpen ons met
+dorentakken, en weldra vlogen wij in vollen ren door het kreupelhout.
+
+Te Arognani, tegenover de kerk, hielden wij stil en stegen af;
+en een blik op het heerlijke landschap rondom ons deed ons al de
+onaangenaamheden van onzen dollen rit vergeten. Achter de kerk verhief
+zich de berg, met dicht bosch bedekt, waarboven groote zeevogels
+zweefden; voor ons strekte zich, zoover de blik reiken kon, de
+donkerblauwe oceaan uit, en vlak in onze nabijheid stak boven het water
+de gordel van koraalriffen uit, afgebroken door diepe gaten en spleten,
+waar wij onder het bleekgroene, kristalheldere water, de fantastische
+vegetatie konden zien, die op de klippen en rotsen haar tooverachtige
+vormen ontplooit. Tusschen de verschillend gekleurde koraaltakken
+zwommen en dartelden visschen, wier schubben schitterden in al de
+kleuren van den regenboog. Stel u daarbij voor de verschillende
+soorten van zeewier, die de wanden van deze natuurlijke aquariums
+bekleeden, en ge zult u misschien eenig denkbeeld kunnen maken van deze
+overstelpende kleurenpracht. Het tafreel is onbeschrijfelijk, want het
+wisselt onophoudelijk: de bekwaamste schilder zou in wanhoop penseel
+en palet wegwerpen tegenover deze fantasmagorie. Het kleinste wolkje,
+dat aan den azuren hemel opdoemt, wijzigt de verlichting; de meeuw, die
+zich in de lagune dompelt, brengt het water in beweging, en aanstonds
+veranderen de tinten en schakeeringen; zoo wisselt dit kleurenspel
+elk oogenblik en ge wordt niet moede deze feërie aan te staren.
+
+Als de avond gekomen is, is het schouwspel niet minder interessant:
+dan is voor de inboorlingen de tijd gekomen om te gaan visschen. Hoe
+schoon, hoe skulpturaal schoon, zijn die naakte gestalten, wier
+onberispelijke athletische vormen nog grootscher en indrukwekkender
+schijnen bij het bleeke licht der maan, dat over de wateren wemelt. De
+vrouwen en kinderen loopen en springen over de riffen, met brandende
+fakkels in de hand, waarvan de rosse gloed zich weerspiegelt in de
+effen watervlakte, nauwelijks door het suizende koeltje gerimpeld. De
+visschen, door het licht aangelokt, komen uit de rotsspleten, waarin
+zij zich verscholen hielden, te voorschijn en worden door de visschers
+met hunne houten lansen doorboord.
+
+Maar ik keer tot mijne wandeling terug.... Na deze tooverachtige
+dekoratie der koraalriffen bewonderd te hebben, moesten wij weder te
+paard stijgen; de tijd verliep en het uur naderde, waarop wij weder
+aan boord moesten zijn. Wij deden, stapvoets rijdende, onzen intocht
+in het dorp Arognani, waar alles in diepen slaap scheen gedompeld,
+uitgezonderd eene oude vrouw, die halfluid in den Bijbel zat te
+lezen. Maar weldra begonnen de kinderen alarm te maken; de honden
+schoten onder woedend geblaf op ons toe, en binnen vijf minuten
+waren al de bewoners van Arognani uit hunne siesta opgeschrikt. Zij
+ontvingen ons niettemin zeer vriendelijk, en noodigden ons uit,
+enkele hutten te bezoeken. Het trok mijne aandacht, dat de vrouwen
+in katoen van engelsch fabrikaat waren gekleed, want de oude tapa
+is hier in onbruik geraakt: zij had het groote ongerief van niet
+tegen de vochtigheid bestand te zijn. Toen de door het Britsche
+zendelinggenootschap uitgezonden zendelingen voor het eerst aan deze
+eilanden verschenen, was de bevolking op het strand saamgestroomd en
+keek met verbazing naar de reusachtige prauw, die de vreemdelingen
+aanbracht. Eenige prinsessen, gedreven door de onder alle hemelstreken
+aan alle vrouwen ingeschapen nieuwsgierigheid, wilden dat drijvende
+huis van nabij gaan zien; gevolgd door eene menigte vrouwen, gingen
+zij te water en, als echte najaden, met forsche slagen de golven
+klievende, bereikten zij weldra het schip, langs welks boord zij
+omhoog klauterden. De predikers, wier belangstelling door deze proef
+van zwemkunst was gewekt, volgden met hun verrekijkers de bewegingen
+hunner toekomstige hoorderessen. Toen zij van wal staken, waren deze
+dames onberispelijk gekleed: wijde draperiën van tapa omhulden haar
+slanke gestalte. Maar verbeeld u de verontwaardiging der eerwaarde
+heeren, toen zij op het dek verschenen: de rokken waren onder het
+zwemmen letterlijk weggesmolten!
+
+Onze terugreis naar Avarua leverde niets bijzonders op: onze paarden
+roken den stal en liepen flink. Wij reden door een bosch van mapés,
+waarvan de zoom door de golven der zee werd bespoeld. Zulk een bosch
+van mapés levert een eigenaardig schouwspel op. Deze boom, waarvan
+de vrucht, goed gebraden, eenige overeenkomst in smaak heeft met onze
+kastanje, is door den eigenaardigen bouw van zijn stam en zijne takken,
+een der zonderlingste die men zien kan. De stam bestaat uit dunne,
+naast elkander gelegde strooken; de hooge, smalle wortels kronkelen
+zich als krullen onder de schaaf. De mapé bereikt dikwijls een
+kolossalen omvang; zijn dicht gebladerte overschaduwt in wijden omtrek
+den dorren grond, waarin hij bij voorkeur tiert; even als de kokospalm
+groeit hij langs het strand, in den zandigen, met fragmenten van koraal
+vermengden bodem; beiden zijn de geliefkoosde schuilplaats van eene
+zekere soort van landkrabben, die door de inboorlingen gegeten worden.
+
+In den omtrek van Arognani merkte ik twee inlandsche begraafplaatsen
+op, geheel verschillende van die, welke ik reeds elders gezien had. De
+graven bevonden zich eenvoudig ter zijde van den weg, zonder een muur
+of eenige afscheiding hoegenaamd. Hierbij mag echter niet vergeten
+worden, dat de doodenakker nog steeds _taboe_ is, onschendbaar voor
+iedereen. De roekelooze, die de graven der vaderen durfde schenden,
+zou vroeger onverwijld ter eere der wrekende goden geofferd zijn
+geworden; nu zou hij nog steeds als een heiligschenner worden
+beschouwd, die met afschuwelijke ziekten, zoo als melaatschheid,
+zou worden bezocht of het slachtoffer worden van de _erincatua_,
+eene soort van geheimzinnige betoovering, die hare prooi langzaam
+maar onvermijdelijk ten grave sleept.
+
+Van Rarotonga zetten wij koers naar Oeaïtoetaté, in het noordelijk
+gedeelte van den archipel. Nog voor wij de bergtoppen van het eiland
+konden onderscheiden, zagen wij aan den horizon de kruinen van
+kokospalmen uit de zee verrijzen; het was een eilandje, het eerste
+eener reeks van rotsen, die zich over vele mijlen uitstrekt, en waarin
+negen bloeiende oasen haar groenen dos in de zee weerspiegelen. De
+bergen van het voornaamste eiland, zich scherp afteekenende tegen
+den helderen hemel, beheerschten den ganschen omtrek. Myriaden
+van zeevogels zweefden en zwermden in wilde vlucht boven het rif,
+luid schreeuwende en nu en dan in de rollende golven duikende;
+groote plekken grijsachtig schuim, hoopen veelkleurige zeeplanten,
+wemelende van mikroskopische diertjes, getuigden van den rusteloozen
+strijd tusschen den oceaan en het koraalrif. Ook hier was de kust
+ongenaakbaar en moest de _Manua_ in het ruime sop ankeren.
+
+Omstreeks vijf uren in den avond keerde de sloep van den kommandant
+naar boord terug, gevolgd door twee groote booten, waarin de
+notabelen van het land hadden plaats genomen. De inboorlingen van
+Oeaïtoetaté klauterden als apen tegen het boord op, beladen met
+zakken vol oranjeappelen; de gouden vruchten rolden in zoo grooten
+overvloed over het dek, dat de matrozen er meer dan tweeduizend
+opraapten. Weldra waren wij met onze bezoekers op den besten voet. De
+koning Kuâ en zijn rechterhand, het opperhoofd Tamatoa, bewezen alle
+eer aan den welvoorzienen wijnkelder van den kommandant, niet het
+minst aan de champagne, die wij juist voor dergelijke gelegenheden
+hadden medegenomen.
+
+De inlanders bekeken het gansche schip, waarbij niets aan hunne
+aandacht ontging en zij onophoudelijk allerlei vragen richtten tot
+onzen tolk.
+
+Deze leerzame en interessante bijeenkomst werd besloten met een bezoek
+aan de keuken, waaruit verleidelijke geuren opstegen, die blijkbaar
+hunne uitwerking op de wijde neusgaten onzer gasten niet misten;
+de matrozen kwamen aan hunne wenschen te gemoet, door hen uit te
+noodigen aan hun maal deel te nemen. Het dek leverde inderdaad een
+aardig schouwspel op; wat al naïeve uitstortingen van vreugde, wat al
+hartelijke handdrukken en vriendschapsbetuigingen! Alvorens afscheid
+van ons te nemen, knielden de opperhoofden en alle anderen neder en
+hieven, op plechtigen toon, in de tahitische taal, een psalm aan. Dit
+ernstig, statig gezang, bij het vallen van den avond, aan boord
+van het schip, te midden der onbegrijpelijke stilte en aangrijpende
+eenzaamheid der onmetelijke zee, had iets onuitsprekelijk plechtigs
+en treffends. De predikant bad ons ten slotte den zegen des Heeren
+toe; de krijgslieden van Oeaïtoetaté rezen op in hunne booten en
+begroetten onze vlag met een driemaal herhaald hoezee! Toen voeren
+zij weg, en het werd weder stil rondom ons....
+
+
+
+III
+
+De Samoa-eilanden.
+
+
+Den 29_sten_ Juli 1882 wierp de _Manua_, die de verschillende door
+fransche missionarissen bezette posten in Centraal-Oceanië bezoeken
+moest, het anker uit voor het eiland Tetuïla, dat tot de groep der
+Samoa-eilanden behoort. Op deze eilanden ontplooit de tropische natuur
+al haar weelde en rijkdom; verrukkelijk schoon is de aanblik der fraai
+geteekende bergen, tot den top met het prachtigste groen bekleed, dat
+onder den gloed der zonnestralen de schoonste schakeeringen en tinten
+vertoont. Men zou meenen, dat de mensch, in dit heerlijke land, niet
+anders dan gelukkig kan zijn; en terwijl ik mij aan het betooverend
+panorama vergastte, kwam mij de naïeve legende te binnen, volgens
+welke deze eilanden de bakermat zouden zijn van het polynesische ras,
+het paradijs der halve goden en hunner schoone gezellinnen.
+
+Het eiland Tetuïla is een groot park, welks zoete geuren zelfs den
+oceaan welriekend maken; zij stroomden ons tegen op den adem van het
+koeltje, toen wij in het midden van de baai van Pago-Pago geankerd
+lagen. Deze natuurlijke haven, die zeer gemakkelijk te bereiken is,
+biedt een veilige ankerplaats; de oorlogschepen loopen altijd hier
+binnen. Overigens wordt de haven weinig bezocht; de verschijning van
+een franschen kruiser is nog altijd eene gebeurtenis in deze streek,
+die voor een goed deel nog den stempel der oorspronkelijke wildheid
+heeft behouden. Nauwelijks had de _Manua_ het anker laten vallen in de
+stille wateren dezer baai, waarin zich de met bosch begroeide bergen
+spiegelen, of van drie verschillende dorpen staken een aantal prauwen
+af, allen met inlanders bemand. Mannen en vrouwen, naakt tot aan den
+gordel, roeiden op de maat van een gezang, waarvan allen in koor het
+refrein herhaalden. De mannen waren op de dijen getatoeëerd; de vrouwen
+hadden op de handen en de borst verschillende figuren in reliëf, door
+inbranding verkregen. Ik vond die wonderlijke versieringen afschuwelijk
+leelijk. Het kostuum was voor de beiden seksen hetzelfde: een breede
+gordel van zeegras of bladeren, die bij wijze van rok tot beneden de
+knieën hing. Eene bijzonderheid trok aanstonds mijne aandacht, toen
+de eilanders op het dek verschenen: de Samoanen verwen zich de haren
+wit en wasschen ze met kalkwater; zij zien er uit of zij gepoederd
+zijn. Deze laatste operatie heeft vooral ten doel om den geweldigen
+haardos der krijgslieden rood te kleuren; zij zijn zeer trotsch op
+deze manen, die hun een schrikwekkend voorkomen moeten geven. De
+bloemen en bloemkransen, die zij op het hoofd en om den hals dragen,
+staan hun zeer goed.
+
+De jonge meisjes onderscheiden zich door de regelmatige evenredigheid
+en de schoonheid harer vormen. Echter moet men zich ook hier voor
+overdrijving wachten: de bevallige ronde lijnen verliezen spoedig
+haar bekoorlijkheid. Als zij de twintig voorbij zijn, zouden zij er
+bij winnen indien zij wat minder zuinig met haar kleeding waren. Zij
+verschenen op het dek, met korfjes vol kokosnoten, oranjeappelen
+of ananassen in de hand; of wel met de eenvoudige produkten harer
+nijverheid, fijn bewerkte strooien doosjes, kammen van hout of fijne
+palmvezels, matten van verschillende grootte. Ieder koos zich onder de
+officieren of de bemanning een vriend uit, dien zij met geschenken
+overlaadde en van wien zij gratis alles aannam wat haar in ruil
+geschonken werd, katoen of snuisterijen. Als de vriend, de _taïo_,
+aan land gaat, vergezelt zij hem op al zijne wandelingen. Savali,
+mijne vriendin, versierde mijne kleine hut op de _Manua_ met een
+zeldzame collectie van knodsen; haar vader, haar broeders, haar
+gansche familie plunderden zekere plank in mijne kast, waarop ik
+een rommel van allerlei dingen bewaarde, die ik tegen curiositeiten
+van het land wilde inruilen; maar ik heb geen recht mij daarover te
+beklagen: al de wapenen, de matten, de merkwaardige tapas, die ik van
+de Samoa-eilanden heb medegebracht, dank ik aan hunne vrijgevigheid.
+
+Den volgenden dag ging ik, aan den anderen kant van het eiland,
+de Françabaai bezoeken, dicht bij de baai van Aasoe, waar, op den
+11{den} December 1787, de kommandant van de _Astrolabe_, de Langle,
+de natuuronderzoeker Lamanon en negen matrozen werden vermoord, die
+allen deel uitmaakten van de expeditie van La Pérouse. De fransche
+matrozen, die in eene sloep naar het land waren gegaan om drinkwater
+te halen, vielen als de slachtoffers van de onvoorzichtigheid van
+hun hooggeschatten chef, die aan sommige invloedrijke krijgslieden
+glaskralen en snuisterijen uitdeelde en aldus, zonder het te weten,
+den naijver van eenige anderen opwekte. Den 16{den} Juli 1884 is op
+de plek waar de geleerde gezagvoerder van de _Astrolabe_ en zijne
+metgezellen werden gedood, te hunner eere een monument opgericht,
+waarop, op een plaat, de namen der gevallenen staan gebeiteld.
+
+Dit uitstapje naar França schonk mij de gelegenheid om het eiland
+Tetuïla dwars over te steken; de inlanders hebben midden door de
+dichte bosschen, die de beide hellingen van den berg bedekken, een
+pad aangelegd, dat de grilligste slingeringen beschrijft. Ik volgde
+dat pad, waarlangs een kristalheldere bergstroom klaterend over de
+rotsen schoot; boven mijn hoofd ruischten de lange bladeren van de
+kokospalmen, door den zeewind bewogen, statig en harmonisch als de
+golven; boomen van allerlei soort, van wier takken lianen tot op den
+grond afhingen, vlochten hunne armen in onbeschrijfelijke wanorde
+dooreen. Voor het eerst zag ik, midden in de vallei, hooge krachtvolle
+boomvarens, die men anders doorgaans enkel op de bergen vindt. Naar
+de zijde van França, aan den tegenovergestelden kant van Pago-Pago,
+is het pad steiler en oneffener; het werd zelfs zoo steil, dat ik op
+een draf je moest gaan loopen en zoo eensklaps terecht kwam bij het
+gemeentehuis, in het midden van het dorp. Ik trad binnen: daar zaten
+met saâmgevouwen beenen op den grond neergehurkt, vier grijsaards
+en een mooi jong meisje, die mij met het gebruikelijke _kalofa!_
+begroetten en mij van het hoofd tot de voeten opnamen. De chef Kalo,
+een der eerwaardige grijsaards wier gesprek ik stoorde, was onderricht
+van de verschijning van de _Manua_ in de baai van Pago-Pago; hij
+ontving mij zeer vriendelijk en noodigde mij aanstonds uit, in zijne
+hut wat te komen rusten. Ik bood hem, als blijk mijner dankbaarheid,
+een pakje tabak aan: van dat oogenblik waren wij de beste vrienden.
+
+Kalo gaf mij gelegenheid, eene zeer eigenaardige vischpartij bij
+te wonen. Drie oude vrouwen riepen met wanluidend gegil de gansche
+bevolking op het strand samen. Tweehonderd personen ongeveer, mannen
+en vrouwen, ontdeden zich van de zeer luttele kleeding, die hen in
+hunne bewegingen zou kunnen belemmeren, en gingen in zee, gewapend met
+een tak van een kokospalm. Op zekeren afstand van het strand gekomen,
+keerden zij zich om, schaarden zich naast elkander en vormden alzoo een
+halven kring, daarbij tevens de palmtakken rechtstandig in het water
+dompelende. Op een door het opperhoofd, die bij mij op het strand was
+blijven staan, gegeven teeken, naderden allen, in volmaakte orde en
+met langzame schreden, steeds meer den oever, eene groote bende van
+visschen voor zich uitdrijvende, die in dolle sprongen en met haastige
+bewegingen den vijand trachtten te ontvluchten. Door den levenden muur
+ingesloten, in de takken der kokospalmen gevangen, kwamen de kleine
+visschen op het strand terecht, waar de vrouwen ze opraapten en in haar
+manden wierpen; de grootere trachtten door de linie heen te breken,
+maar werden met stokslagen gedood. Het deel der vangst, dat rechtens
+aan het dorpshoofd toekwam, werd nu in de hut van Kalo gebracht,
+en eene vrouw bakte aanstonds eenige kleine visschen, die zij mij
+aanbood: een stuk van de gekookte visch, vruchten van den broodboom,
+bananen en versche kokosmelk voltooiden het menu van dit dejeuner.
+
+Bij mijne terugkomst te Pago-Pago wachtte mij eene verrassing. Het was
+een heerlijke avond: de maan straalde aan den wolkeloozen hemel; de
+frissche zeewind deed zijn weldadigen invloed gevoelen in de baai, waar
+de _Manua_ scheen ingeslapen op de zachtkens kabbelende wateren; alom
+stilte en verkwikkende rust na een heeten dag. Eensklaps werd mijn oor
+getroffen door een vroolijk gezang, dat de plechtige stilte verbrak:
+het was de bemanning van eene groote boot, welke de officieren kwam
+afhalen, die door het opperhoofd Moses op een feest waren genoodigd. De
+prauw, bemand met vier-en-twintig roeiers van athletische gestalte,
+bracht mij naar den oever, waar de menigte onze komst afwachtte.
+
+Het opperhoofd geleidde mij naar een soort van loods, waar de
+danseressen de laatste hand legden aan haar toilet. Zij dompelden
+haar vingers in eene kalabas met geparfumeerde kokosolie gevuld, en
+bestreken hare schouders, haar borst en dijen met deze welriekende
+olie. Om haar heupen hadden zij een eveneens met olie gezalfden
+gordel van bladeren; om haar hals droegen zij een ketting van
+beurtelings langwerpige en ronde peperzaden; op haar borst hing
+de slagtand van een wild zwijn; een krans van bloemen omgaf haar
+voorhoofd; het lange zware gitzwarte haar golfde vrijelijk over
+schouders en rug. De dansers schaarden zich achter hunne dames;
+zij gingen op eene lijn naast elkander zitten, en begonnen met een
+soort van pantomime, gevolgd door buigingen met de armen, welke met
+onberispelijk ensemble werden uitgevoerd. De vlugheid en buigzaamheid
+hunner handen is inderdaad verwonderlijk: nu eens was het of zij iemand
+in magnetischen slaap wilden brengen, dan weer speelden hunne vingers,
+met duizelingwekkende snelheid, op den grond, als op de toetsen eener
+piano. Terwijl de handen en armen in rustelooze beweging waren,
+schommelden zij met het bovenlijf heen en weer; de beenen bleven
+gevouwen, op de turksche manier. Daarop volgde de eigenlijke dans,
+die zeer verschillend van karakter was, al naarmate de dansers den
+hartstocht der liefde of dien van den krijg in zijne onderscheidene
+openbaringen moesten voorstellen. De gebruikelijke verwringingen
+en verdraaiingen van het lichaam en van de gelaatstrekken waren,
+in sommige oogenblikken, inderdaad afschuwelijk.
+
+Wij hadden in Pago-Pago verder niets te verrichten; de fransche
+missionaris, de heer Vidal, voor wien wij van Tahiti brieven hadden
+medegebracht, was juist afwezig. De bisschop van Centraal-Oceanië
+had te Apia (op het eiland Oepopoe) eene bijeenkomst belegd van alle
+Maristen, die de verschillende katholieke posten in den archipel
+bezetten; wij begaven ons ook daarheen. De Amerikanen hebben een
+kolenstation te Pago-Pago, maar, naar het schijnt, maken zij geene
+ernstige aanspraak op de heerschappij over de Samoa-eilanden;
+zij stellen zich voorloopig tevreden met de Sandwich-eilanden,
+die dichter bij Amerika zijn gelegen en waar zij eene onbetwiste
+heerschappij uitoefenen. Maar niemand kan zeggen, waar de hebzucht
+der Yankees zich grenzen stellen zal.
+
+De Duitschers hebben van de regeering der Samoa-eilanden vergunning
+verkregen tot eene nederzetting te Saloeafata, niet verre van Apia,
+op het eiland Oepoloe, het voornaamste van den geheelen archipel; zij
+zijn daardoor in het bezit gekomen van eene tamelijk veilige haven,
+waar zij de noodige magazijnen hebben gevestigd ten behoeve van hunne
+schepen, die zich daar van levensmiddelen en andere benoodigdheden
+kunnen voorzien, ingeval Duitschland met eene der europeesche koloniale
+mogendheden in oorlog geraakte.--De schepen van de Handelmaatschappij
+te Hamburg vormen een vloot, door welker bemiddeling het geheele
+vervoer der produkten van het eiland plaats heeft. Van de vijfduizend
+bunders, die op de Samoa-eilanden worden bebouwd, behooren er
+vierduizend-vijfhonderd aan duitsche emigranten; van de tweeduizend
+werklieden, die op de Salomon-eilanden, op Nieuw-Zeeland of elders
+aangeworven worden voor de ontginning der gronden in den archipel,
+zijn er achttienhonderd in dienst der duitsche planters, wier
+invloed zeer groot is. Te Apia vormen de consuls van Duitschland,
+Engeland en de Vereenigde-Staten eene soort van bestuur, dat zich
+drie bijzitters heeft toegevoegd en voor de belangen der Europeanen
+waakt. Dit bestuur is ruim zoo machtig als de inlandsche regeering,
+wier zetel te Malinuu is, aan de westpunt van de baai van Apia.
+
+Twee koninklijke familiën betwisten elkander het gezag: de Tupua,
+afstammelingen der oude koningen, staan aan het hoofd van de nationale
+partij; zij behooren tot de ijverigste bekeerlingen van de fransche
+katholieke zendelingen. De Maliétoa, die door de Engelschen en de
+Duitschers ondersteund worden, zijn protestantsche methodisten. Dit
+verschil van godsdienst is de voornaamste oorzaak--ik moest misschien
+zeggen het voornaamste voorwendsel--van de moorddadige oorlogen, die de
+verschillende eilanden en stammen met elkander voeren. De tegenwoordige
+koning Maliétoa Laupepa, is niet de uitverkorene des volks, maar een
+creatuur der vreemde residenten. Zijn aangenomen vader, wijlen William,
+was tegelijk protestantsch predikant en vice-consul van Engeland. De
+bevolking erkent in schijn het gezag van dien vorst, in afwachting
+dat eene omwenteling den nationalen pretendent op den troon brengt.
+
+De eilanden tellen te zamen eene bevolking van ruim
+vijf-en-dertigduizend zielen, welke aldus is verdeeld: op Tetuïla en
+Manoe vijfduizend inwoners; zestienduizend op Oepoloe; elfduizend
+op Sawaï; tweehonderdvijftig op Apolina; duizend op Manono, een
+klein eiland, waarvan de bewoners om hunne dapperheid beroemd zijn;
+eindelijk tweeduizend op Manoea. Zesduizend Samoanen behooren tot
+de katholieke Kerk; de anderen zijn Wesleyanen of Methodisten, met
+uitzondering van tweehonderd Mormonen op Tetuïla.
+
+In 1882 telde men, volgens officieele opgave, in den archipel
+driehonderd Duitschers, honderd Engelschen, veertig Amerikanen, twintig
+Franschen, waaronder zestien missionarissen; voorts vijftig Europeanen
+van verschillenden oorsprong, vijftig Chineezen, en tweeduizend
+Polynesiërs, die op de andere eilanden als arbeiders waren aangeworven.
+
+De haven van Apia is het voornaamste middelpunt van den handel in den
+Samoa-archipel. Verbeeld u eene kleine kosmopolitische stad, waarvan de
+zeer heterogene elementen een bij uitstek bont geheel vormen, waar de
+beschaving en de barbaarschheid elkander ontmoeten en die gelegenheid
+biedt tot zeer merkwaardige studiën en waarnemingen. Naast de winkels
+der europeesche handelaars staan nog de hutten van het oude inlandsche
+dorp, die de eigenaars niet hebben willen verlaten. De fransche
+Maristen hebben te Apia eene zeer bloeiende nederzetting. Rondom
+de kerk, welke te klein is om de schare der geloovigen te kunnen
+bevatten, en op den heuvel staat de woning der missionarissen en in
+de nabijheid de scholen voor jongens en meisjes. De stichter der
+missie van Oepoloe, een eerwaardig grijsaard, die sedert 1847 op
+dit eiland zijn leven heeft gewijd aan de dienst des Evangelies en
+der beschaving, had de vriendelijkheid, mij bij mijn bezoek aan de
+scholen te vergezellen. Op zijn aandrang richtte ik onderscheidene
+vragen tot verschillende leerlingen, zoo jongens als meisjes; en ik
+moet verklaren dat zij mij verbaasden door hunne juiste antwoorden
+en hunne kennis, vooral in rekenen en aardrijkskunde.
+
+Van mijn verblijf te Apia maakte ik gebruik om het binnenland te
+bezoeken. Tusschen het strand en de bergstreek volgde ik een weg,
+die, door oranjehagen omzoomd, dwars door de uitgestrekte plantages
+loopt van de duitsche Handelmaatschappij, wier voornaamste produkten
+bestaan in coprah, koffie en katoen. Langs zacht glooiende paden
+steeg ik vervolgens omhoog tot de kam van de hoofdketen; in dit
+wonderschoone land zijn de hellingen der bergen geheel bedekt met
+dichte bosschen, waarin het gezang weerklinkt van allerlei vogels;
+papegaaien, kardinalen, meerlen, groene en grijze tortelduiven en vele
+andere vogels vlogen bij mijne nadering verschrikt weg. Somwijlen
+openden zich de levende wanden van ondoordringbaar groen, die ter
+wederzijde den weg omzoomden, en dan zag ik, vele honderden ellen
+beneden mij, heerlijke, paradijsachtige valleien, waar beken ruischen
+en watervallen zich van de rotsen storten. Doorgaans volgde ik, bij
+het terugkeeren van deze wandelingen, eene kleine rivier, die in de
+baai van Apia uitloopt; een bad in hare frissche wateren deed mij
+spoedig mijne vermoeienis vergeten.
+
+Bij ons vertrek van Apia namen wij als passagiers den bisschop van
+Centraal-Oceanië, Mgr. Lamaze, mede en een zijner medearbeiders,
+den heer Delahaye. Ook hadden wij tijdelijk aan boord opgenomen de
+geestelijke zusters van Apia, waaronder twee Françaises, eene Iersche
+en vier inlandsche vrouwen, die te Sawaï hare vacantie van eene maand
+gingen doorbrengen. Ondanks het heerlijke weder, had de overste,
+eene bejaarde vrouw, schrikkelijk te lijden van de zeeziekte. Hare
+twee europeesche zusters--vroeger dames die een hoogen rang in de
+maatschappij innamen, en die zich nu, met nooit genoeg te waardeeren
+zelfopoffering, op de Samoa-eilanden aan de opvoeding der jeugd en
+de werken der barmhartigheid wijden,--waren gelukkiger. Zij deden
+ons allerlei verhalen aangaande het land, terwijl de verschillende
+eilanden van den archipel voor onze oogen uit de wateren oprezen en
+weder verdwenen. Tot mijn leedwezen konden wij deze eilanden niet
+aandoen, ook Sawaï niet, waarvan de hooge rotsige kust, de vulkanische
+kegel en de met den weelderigsten plantengroei bedekte vlakten en
+valleien een verrukkelijk schoonen aanblik opleverden.
+
+Op Sawaï zijn twee fransche missionarissen gevestigd: de een woont
+te Atatèle; de ander, die bij ons aan boord was, de heer Delahaye, te
+Salelawaloe. De _Manua_ hield stil voor de baai van Mataoetoe, waar de
+missionaris aan land ging met de zes geestelijke zusters van Apia. Zeer
+gaarne zou ik mede naar wal zijn gegaan; maar dat was onmogelijk.
+
+
+
+IV
+
+De Tonga-eilanden.
+
+
+Na een bezoek aan de Wallis-eilanden, zette de _Manua_ koers naar
+de Tonga-groep. Daar de machine op de reede van Oevéa onklaar was
+geraakt, moesten wij met tegenwind zeilen en gedurende zes lange
+dagen laveeren en manoeuvreeren, eer wij aan Vavao kwamen. Het was
+dan ook eene ware uitkomst, toen wij de eerste eilanden van het rijk
+van George I, den koning der Tonga's, in het gezicht kregen; na de
+bewoonde en vruchtbare eilanden Boscawen en Keppel, vertoonden zich
+de kale rotsen van Amargura en Toko; daarop volgde de doolhof van
+de Vavao-eilanden, de noordelijkste groep van den Tonga-archipel,
+die zich van de beide andere groepen--Hapaï en Tonga-Taboe--door haar
+vulkanische gesteldheid onderscheidt. De Hafulu-Hu of Vavao-eilanden
+bereiken doorgaans eene hoogte van tweehonderd el, terwijl die der
+andere groepen vlak en laag zijn.
+
+Om de reede van Nu-Ofa, de hoofdstad der Vavao-eilanden te bereiken,
+moet men zich een weg banen tusschen een twintigtal kleine eilandjes,
+door engten en kanalen, die mij aan de smalle vaarwaters van
+Patagonië deden denken. Als men de kokosboomen, die hier niet tehuis
+schijnen te behooren, voor een oogenblik wegdenkt, is de gelijkenis
+volkomen.... de hemel is grauw, de wind is koud, de laken kleederen
+zijn ons welkom. Echter maakt Vavao niet altijd zulk een treurigen
+indruk; de zon schijnt er ook wel in al hare kracht en de nachtelijke
+regens verfrisschen dan het dorstende aardrijk. Dit regenwater is
+voor de inwoners het eenige drinkwater, dat zij in bakken bewaren. Men
+vindt op Vavao noch eene beek, noch een meer.
+
+Langs de beide oevers van het kanaal dat ons naar Nu-Ofa voerde,
+lagen inlandsche dorpen verspreid; hier en daar zag men fraaie
+europeesche woningen, waarop de duitsche of de engelsche vlag was
+geplant. De reede van Nu-Ofa is prachtig; het vlek, uit zee gezien,
+schijnt niet onbelangrijk; het paleis van koning George, die dikwijls
+op Vavao komt, en vier kleine steigers voor het lossen en laden van
+stoombooten geven aan het geheel een zeker voorkomen van beschaving,
+dat sterk afsteekt bij het overige gedeelte des eilands.
+
+De fransche missie verkeert op dit oogenblik in geen gunstige
+omstandigheden; de vreeselijke cycloon, die het eiland in de maand
+Maart 1882 teisterde, heeft haar bijna verwoest. De kleine kerk
+werd omver geworpen; het dak is ingestort, en verscheidene hutten
+van inlanders in de nabijheid werden geheel vernield. Prachtige,
+door den bliksem getroffen en gespleten boomen liggen nog op den grond.
+
+Gedurende drie dagen heb ik in de omstreken van Nu-Ofa uitstapjes
+gemaakt: talrijke wegen doorsnijden de velden en vormen de gemeenschap
+tusschen dorpjes en gehuchten, die zeer dicht bij elkander liggen. De
+woningen der inlanders onderscheiden zich door haar zindelijkheid;
+de sierlijk van riet gevlochten wanden en de eigenaardige daken hebben
+ten allen tijde de aandacht der reizigers getrokken. Dit dak is, even
+als de hut zelve, ovaal van vorm of althans aan de hoeken afgerond;
+het rust van binnen op twee boomstammen, die door vier houten pijlers
+worden gedragen. Het dak zelf bestaat uit een netwerk van kleine
+latjes van kokoshout, onderling verbonden door sierlijke en stevige
+bindsels. In dit geheele samenstel is geen enkele spijker te vinden,
+en toch is het bestand tegen de schokken der hier niet zeldzame
+aardbevingen. Juist de veerkrachtige buigzaamheid der constructie
+veroorlooft haar de schuddingen en golvingen van den bodem mede te
+maken, zonder te breken. Een met bloemen versierde tuin omgeeft elke
+woning, die met de tot haar behoorende bijgebouwtjes wordt omsloten
+door eene zeer dichte oranjehaag.
+
+Op Vavao, waar het vrij koud is, kleeden de mannen zich tegenwoordig
+bijna allen op europeesche manier; op Tonga-Taboe daarentegen is de
+pantalon nog een weinig bekend kleedingstuk, dat meestal nog door
+een kort rokje of door een eenvoudigen gordel van bladeren wordt
+vervangen. De mannelijke bewoners der Tonga-eilanden zouden bijna
+zonder uitzondering onzen beeldhouwers tot model kunnen dienen: hunne
+vormen zijn onberispelijk, hunne houding en hun gang indrukwekkend
+en majestueus. Met zeldzamen moed en buitengewone kracht begaafd,
+zijn zij krijgshaftig van aard en hebben in herhaalde oorlogen
+uitgestrekte veroveringen gemaakt.
+
+De vrouwen zijn over het algemeen schoon en tevens bevallig; borst
+en schouders zijn uitnemend fraai gevormd en de verscheidenheid
+harer gelaatstrekken is bijna zoo groot als die onzer europeesche
+vrouwen. De adellijke dames, die niet veel werken en niet aan de
+brandende zonnestralen zijn blootgesteld, zoo als de anderen die op
+het land moeten arbeiden, zou men bijna blank kunnen noemen; ik heb
+er verscheidenen gezien, die zich, als tijdverdrijf, eene naaimachine
+hadden aangeschaft en daarmede zeer goed wisten om te gaan.
+
+De vrouwen en meisjes van Vavao en van Tonga-Taboe bedekken een
+gedeelte van haar borst met een kort lijfje zonder mouwen, waardoor
+haar onberispelijk fraaie armen zichtbaar blijven. De rok, die tot
+op de knieën hangt--behalve in huis, waar de kleeding tot een minimum
+herleid wordt;--bestaat uit eenen breeden gordel van inlandsche stof,
+bekleed met strooken van gedroogde boomschors of zelfs gefriseerd
+papier en steeds verschillend van kleur. Het danstoilet vertoont eenige
+gelijkenis met dat der Zigeuner-vrouwen; verdere bijzonderheden kan ik
+hieromtrent niet vermelden, want ieder volgt daarin haar eigen smaak
+en luim. De zorg voor het hoofdhair is, zoowel voor de mannen als
+voor de vrouwen, eene dagelijks wederkeerende, belangrijke bezigheid;
+de vrouwen strijken het hair op het voorhoofd naar achteren--onze
+bestiale mode om het haar over het voorhoofd tot op de wenkbrauwen
+te laten hangen, is hier onbekend;--en binden het, met behulp van een
+kam van kokosvezels, in een knot op de kruin van het hoofd samen; ter
+wederzijde van den hals hangen talrijke en zeer fijne vlechten op de
+borst af. Op zekeren dag dat het stortregende, ontmoette ik, op eenigen
+afstand van het dorp, een groepje jonge vrouwen, die door den regen
+waren overvallen; om haar kapsel voor nat worden te bewaren, hadden
+zij hare rokken, bij wijze van kapers, over hare hoofden getrokken.
+
+Van de missionarissen vernam ik, dat op de Tonga-eilanden de jonge
+meisjes tot haar huwelijk eene onbeperkte vrijheid genieten; na het
+huwelijk is haar daarentegen de stiptste ingetogenheid ten plicht
+gesteld. Overspel wordt door de wet zeer streng gestraft; vroeger
+stond daar de doodstraf op. Naar het schijnt, kunnen de polynesische
+dames zich bezwaarlijk aan dat strenge regime onderwerpen, en heeft
+men daarom, althans in de praktijk, de echtscheiding zeer gemakkelijk
+gemaakt. De bisschop van Centraal-Oceanië verklaarde mij, dat hem
+geen enkel voorbeeld bekend was van een gelukkig huwelijk tusschen
+een Europeaan en eene Tonganeesche; de vrouw kan zich nooit schikken
+naar de gewoonten en levenswijze van den blanke, vooral kan zij zich
+niet aan zijne keuken gewennen.
+
+Hoewel half-beschaafd--voor 't minst wat het uitwendige
+aangaat--gevoelen de inboorlingen toch nog altijd een onweerstaanbaren
+trek naar laag-zinnelijke genietingen: elke gebeurtenis in
+het familieleven moet met maaltijden en drinkgelagen, _kavas_ en
+_savas_, zang en dans en allerlei luidruchtige feestelijkheden worden
+gevierd. De geboorte en de besnijdenis van een kind, de ceremoniën
+van het tatoeëren; het huwelijk of de begrafenis van een bloedverwant:
+al deze gelegenheden geven aanleiding tot buitensporige zwelgerijen,
+waarvan de beteekenis in de eerste plaats wordt bepaald volgens
+het aantal en de grootte der geslachte en verslonden varkens. De
+missionarissen doen hun best om dit vermoorden van varkens te doen
+verbieden: en inderdaad, wanneer aan dit misbruik geen paal en perk
+wordt gesteld, zal het einde zijn dat deze diersoort, die voor de
+voeding der inboorlingen van zoo overwegend belang is, van de eilanden
+verdwijnt. De Polynesiërs, als alle onbeschaafde volken, leven bij
+den dag, zonder zich in het minst om de eerstvolgende toekomst te
+bekommeren; deze kinderlijke zorgeloosheid is eene hoofdoorzaak
+van den lagen trap van ontwikkeling, waarop hun ras staat en eene
+belemmering voor allen vooruitgang. De natuur was voor hen te mild.
+
+Het braden van een varken is in Polynesië eene zaak van het uiterste
+gewicht, waarmede zelfs de vorsten het niet beneden hunne waardigheid
+achten zich in te laten. Het geslachte dier, zorgvuldig schoongemaakt
+en opgevuld met welriekende kruiden, wordt in zijn geheel gelegd in
+een kuil, die vrij diep in den grond is uitgegraven en ten deele
+met gloeiende steenen gevuld; verschillende vruchten worden nu
+rondom het varken nedergelegd en alles weer met eene laag gloeiende
+steenen overdekt. Deze geïmproviseerde oven wordt ten slotte door
+een hoop aarde van de buitenlucht afgesloten, opdat de warmte bewaard
+blijve. Het vleesch wordt dus gaar gestoofd; en de genoodigden wachten
+geduldig tot de spijs gereed zij, zich inmiddels den tijd kortende
+met allerlei verhalen.
+
+Op Vavao verhaalde men mij eene niet onaardige legende in verband met
+de wonderschoone koraalgrotten, door den oceaan in de kusten van dit
+eiland uitgegraven. Men vergunne mij die legende mede te deelen.
+
+"Langen tijd geleden vond een jong krijgsman, naast de koraalgrot
+waarin men met eene prauw kan doordringen, bij toeval de oude woning
+van den god onzer kusten. Dat is een tooverhol, waarvan de duikers
+alleen, in de diepte der zee, den ingang kunnen ontdekken. Het gewelf
+van die grot, schitterende van lichtende stalaktiten, wordt door
+natuurlijke pijlers gedragen; door eene opening van boven valt het
+licht naar binnen.
+
+"Malohi was met zijne makkers op de schildpaddenjacht, toen hij
+voor de eerste maal dit geheimzinnig verblijf ontdekte; de schildpad
+vluchtte in de grot; hij volgde haar duikende en bleef verstomd van
+bewondering. Hij sprak echter tot niemand over zijne ontdekking,
+want hij overlegde bij zich zelven, dat hij in die grot een veilig
+toevluchtsoord zou kunnen vinden, indien hij ooit door zijne vijanden
+overwonnen en achtervolgd werd.
+
+"Eenigen tijd daarna werd Malohi smoorlijk verliefd op de dochter
+van den koning van Vavao, doch deze weigerde hem haar tot vrouw te
+geven. De twee gelieven vluchtten te zamen naar de godengrot en leefden
+daar eenige maanden, slapende op een bed van zeewier, zich voedende
+met visschen. Men dacht algemeen dat het jonge meisje dood was; maar
+de onvoorzichtige krijgsman ging iederen dag naar het dorp en keerde
+eerst tegen den avond naar zijne geheimzinnige woning terug. Intusschen
+bemerkten zijne makkers, dat het hair van Malohi altijd nat was, en
+sloegen zijne gangen gade. Weldra werd nu het paar ontdekt. Het jonge
+meisje werd tot haren vader teruggebracht, wiens toorn onverbiddelijk
+was: de roover werd aan de wraakgodinnen geofferd."
+
+Wij hielden ons niet op bij de Hapaïgroep, maar vervolgden de reis
+rechtstreeks naar de eigenlijke Tonga-eilanden. Het eiland Tonga-Taboe
+is zoo vlak, dat men het eerst op een afstand van twee of drie mijlen,
+naar gelang van het weer, bemerkt; het hoogste punt van het eiland
+reikt niet boven de vijf-en-twintig meter.
+
+Wij wierpen het anker uit voor Maofaga, waar de katholieke missie is
+gevestigd en de bisschop doorgaans resideert. De missie bestaat uit
+een huis, waarin de bisschop met twee andere geestelijken woont, uit
+eene school voor knapen, verschillende magazijnen van levensmiddelen
+enz. het zusterhuis en de kerk. Vijf europeesche zusters en eene
+inlandsche van Futunah (eiland Hoorn) besturen eene school voor
+inlandsche meisjes en eene andere voor half-blanke meisjes. Deze
+beide scholen zijn nog pas voor kort opgericht, maar het geduld en
+de toewijding der onderwijzeressen is onuitputtelijk. De _Zusters
+van Oceanië_ moeten vaak haar toevlucht nemen tot allerlei kunstjes
+om hare leerlingen te voeden; de overste, die wat verstand heeft van
+geneeskunde, laat zich hare raadgevingen en de medicijnen die zij
+uitdeelt, in vruchten betalen.
+
+De eerste engelsche kooplieden, die zich op deze eilandengroepen
+vestigden, traden tevens bijna allen als evangeliepredikers
+op. Dit is zeker een der redenen, waarom, in dit gedeelte van
+den Grooten-oceaan, het aantal Protestanten zooveel grooter is
+dan dat der Katholieken. Intusschen hadden deze geïmproviseerde
+predikers op de Tonga-eilanden met vele moeilijkheden te kampen. De
+inlanders waren zeer aan hunne voorvaderlijke godsdienst gehecht,
+en toonden zich niet zoo aanstonds bereid, hun velen goden vaarwel
+te zeggen. Behalve de goede en kwade geesten, wier aantal meer dan
+vierhonderd bedroeg, vereerden zij een oppersten god, den god der
+koningen, wiens vertegenwoordiger op aarde de Tuï-Tonga, een soort
+van Mikado, was. Vervolgens verschenen in hun pantheon: Toebo-Taï,
+de god der reizigers; Alo-Alo, die de elementen beheerschte;
+Kala-Foetanga, de godin der zee; Maoeï, die Tonga-Taboe op zijne
+schouders droeg en het nu en dan heen en weer schudde, als de last
+hem hinderde; en nog vele anderen. De priesters dezer goden boden den
+heftigsten tegenstand tegen alle pogingen om de inlanders te bekeeren;
+verschillende zendelingen werden achtervolgens het slachtoffer van
+hun ijver; maar in 1827 gelukte het, een vasten zendingpost op de
+Tonga-eilanden te vestigen, en in 1850 ging de koning zelf tot het
+Christendom over. De geestelijke souverein, de Tuï-Tonga, bekeerde
+zich eerst veel later, maar hij werd katholiek. De waardigheid van
+Tuï-Tonga was in den regel erfelijk; zijne familie bekleedde den
+hoogsten rang onder den adel van het heilige eiland (Tonga-Taboe),
+waar het onderscheid der standen zeer scherp geteekend is. De laatste
+Tuï-Tonga heeft twee zoons achtergelaten, die zeer arm zijn; niettemin
+vereeren hunne landgenooten hen als de eerste vorsten des lands, en
+bij plechtige gelegenheden wordt de met kava gevulde beker eerst aan
+den koning en onmiddellijk daarna aan deze edele vertegenwoordigers
+van het verleden aangeboden.
+
+In Oceanië zijn de koningen nu juist geene zeldzaamheid, maar deze
+George I onderscheidt zich toch in sommige opzichten voordeelig
+van zijne talrijke mede-souvereinen. Meermalen stonden europeesche
+bezoekers verbaasd over de mate zijner kennis, vooral van militaire
+zaken. Daar de Tonga-eilanden door engelsche zendelingen werden bekeerd
+en beschaafd, voerden zij er natuurlijk het parlementaire stelsel in;
+en zoo heeft ook koning George een parlement naast zich, bestaande uit
+een huis der edelen en eene wetgevende vergadering!--Der menschelijke
+dwaasheid is toch inderdaad geen grensgesteld!--Deze beide doorluchtige
+vergaderingen zijn echter, even als de inlandsche ministers, niets
+anders dan werktuigen in de hand van den slimmen eersten minister,
+die vermoedelijk ook den koning zelven om zijn duim windt, den heer
+William Baker. Door het protestantsche zendelinggenootschap van Sidney
+naar de Tonga-eilanden gezonden om daar het Evangelie te verkondigen
+en tevens een handelshuis te stichten, vergat de eerwaarde Baker
+de verplichtingen die hij op zich genomen had en behield de winst
+der onderneming voor zich. Het genootschap van Sidney, dat hem geld
+geleend had, zette hem af en benoemde een ander in zijne plaats;
+Baker wreekte zich door de partij der Duitschers te kiezen en zich
+tot agent te laten benoemen van het huis Godefroij te Hamburg, dat den
+geheelen handel der Tonga-eilanden in handen heeft. Het was zeker ook
+niet buiten zijn toedoen, dat koning George zich en zijn rijk onder
+het protektoraat van den Keizer van Duitschland heeft gesteld.
+
+Nukualofa, waar koning George woont, is de officieele hoofdstad van
+zijn rijk. Men vindt er veel europeesche huizen, want het aantal
+Europeanen, vooral duitsche handelaars en planters, is op Tonga zeer
+aanzienlijk; de handel breidt zich gestadig uit, en de tijd kan niet
+verre meer zijn, waarop het inlandsche element hier geheel zal zijn
+overvleugeld.
+
+Wij mochten niet van het heilige eiland scheiden zonder een bezoek aan
+Mua, den ouden zetel der Tuï-Tonga, en tevens een van de voornaamste
+posten der katholieke missie.  Op uitnoodiging van Mgr. Lamaze
+begaven alle officieren van de _Manua_ zich daarheen. Drie fransche
+missionarissen zijn daar gevestigd. De overste, de heer Chevron, die
+den laatsten Tuï-Tonga tot het katholicisme heeft bekeerd, is meer
+dan vijf-en-zeventig jaren oud, maar ondanks dien hoogen ouderdom
+nog helder van hoofd en opgeruimd. Het beeld van dien eerwaardigen
+grijsaard zal niet licht uit het geheugen zijner gasten wijken.
+
+De vierhonderd bewoners van het dorp Mua zijn tegenwoordig allen
+katholiek; buiten de oude vestingwerken der voormalige residentie
+van de Tuï-Tonga, wonen de protestantsche bekeerlingen in eene
+afzonderlijke buurt. De Katholieken van Mua schijnen voor hunne
+geestelijke herders een grooten eerbied te koesteren; de kerk en
+het huis der missionarissen werden vrijwillig en kosteloos door
+hen gebouwd.
+
+Wij waren getuigen van een inlandsch feest, waarvoor de bevolking zich
+in hare fraaiste kleeren had gedost, en waarvan dansen natuurlijk
+het middelpunt vormden. Deze dansen kwamen geheel overeen met die,
+welke ik op de Samoa-eilanden gezien had; het is dus niet noodig,
+ze op nieuw te beschrijven.
+
+De kommandant en de officieren van de _Manua_ zaten met den
+bisschop onder de veranda van het missiehuis, als toeschouwers van
+het feest. Gu-Wellington, de oudste zoon van koning George, voegde
+zich weldra bij ons, tot blijkbare ergernis van een nieuwen gast,
+den zoon van Tongi, den voormaligen vorst van het oostelijk gedeelte
+des eilands. Deze zoon van Tongi, die beweert van koninklijken bloede
+te zijn, wilde niet de eereplaats afstaan aan den zoon van George,
+die met ijzeren hand de macht van de hooge aristocratie gebroken
+heeft; hij stond op en ging heen. Zelden zag ik een zoo schoon man;
+zijn houding en gang trof ons allen door natuurlijke majesteit. Rijzig
+van gestalte, trad hij langzaam voort, op romeinsche wijze gedrapeerd
+in een wijden mantel van tapa, en gevolgd door tien bedienden, die
+achter elkander liepen.
+
+In den omtrek van Mua zag ik verschillende graven van Tuï-Tonga,
+groote terpen, omringd door kolossale platte steenen. Als men door
+de struiken heendringt, waarmede deze terpen zijn begroeid, vindt
+men een hoop zand, met scherven van koraal vermengd: dat is het
+eigenlijke graf. Een mijl oostwaarts van Mua wezen de inboorlingen
+mij een reusachtig monument, even als de dusgenoemde _dolmens_, uit
+drie geweldige steenklompen gevormd. Ook de missionarissen kunnen
+zich den oorsprong van dit raadselachtig gedenkteeken niet verklaren.
+
+Voor mijn vertrek van Tonga verkreeg ik eene audiëntie bij koning
+George, die voor deze gelegenheid versierd was met het grootkruis van
+de pruissische orde van den Zwarten Adelaar, hem door Keizer Wilhelm
+geschonken. De schoenen, waarmede Zijne Majesteit zich nooit heeft
+kunnen verdragen, hinderden den koning blijkbaar geweldig; ik had
+medelijden met hem en maakte spoedig een einde aan mijn bezoek.
+
+Ik bracht ook een bezoek aan Gu-Wellington, den kroonprins, wiens
+huis een uitdragerswinkel gelijkt: overal ziet men langs de wanden
+portretten, wapenen, blaasinstrumenten, snuisterijen van allerlei aard,
+een onbeschrijfelijken rommel. De prins spreekt zeer goed engelsch.
+
+De prins toonde vrij wel op de hoogte te zijn van de verhoudingen
+tusschen de europeesche mogendheden, die elkander ook hier het
+overwicht betwisten, en sprak met ingenomenheid over de Franschen. Was
+hij daarin oprecht?
+
+Deze eilanders, wier ouders nog volslagen wilden en menscheneters
+waren, nemen thans tegenover de Europeanen, wier meerderheid zij hebben
+leeren kennen en tegen wier overmacht zij weten zich niet te kunnen
+verzetten, de plichten der gastvrijheid in acht. Geen blanke die deze
+eilanden bezoekt, behoeft eenig gevaar te vreezen; de bevolking heeft
+zelfs voor een deel europeesche gewoonten aangenomen; en behalve het
+parlementaire stelsel, hebben wij haar ook vuurwapenen, brandewijn
+en sommige noodlottige ziekten ten geschenke gegeven. Ondanks de
+betrekkelijke zegeningen, door dikwijls zeer welmeenende, maar
+zeer onverstandige en in hooge mate eenzijdige mannen aan deze
+natuurkinderen geschonken,--die men plotseling uit den staat van
+volkomen barbaarschheid heeft willen overbrengen op het standpunt,
+waarop na eeuwenlange voorbereiding en ontwikkeling de christelijke
+volken van westelijk Europa staan;--ondanks die betrekkelijke
+zegeningen en weldaden, is de aanraking met de blanken voor de
+stammen van Polynesië verderfelijk geweest, en is het wel aan geen
+twijfel onderhevig, dat zij juist ten gevolge van die aanraking en
+de daardoor veroorzaakte geweldige omkeering in hun gansche bestaan,
+in hun levensbeginsel doodelijk getroffen en onherroepelijk ten
+ondergang gedoemd zijn. De afstand tusschen de beide rassen, die
+aldus eensklaps met elkander in aanraking werden gebracht, was veel
+te groot om inderdaad samenwerking en gemeenschappelijke ontwikkeling
+mogelijk te maken; het eene heeft het andere niet noodig en heeft niets
+te ontvangen; de inboorlingen staan, onder elk opzicht, weerloos en
+machteloos tegenover de blanken, aan wie zij inderdaad niets te bieden
+hebben. Onder zulke omstandigheden is de uitslag der ontmoeting niet
+twijfelachtig: het lagere ras zal worden overvleugeld en verdrongen,
+om in het eind te verdwijnen.
+
+Gevoelen zij zelven hiervan iets? Ik weet het niet; maar dit is
+zeker, dat de inlanders, in spijt van hunne vriendelijkheid en
+voorkomendheid, ons innerlijk verachten en met zekeren trots, den
+trots der natuurkinderen op hunne nog ongebroken kracht, op ons
+neerzien. Men verhaalde mij daarvan een aardig staaltje.
+
+Toen Mgr. Lamaze van Rome, waar hij de wijding ontvangen had, was
+teruggekeerd, had, als naar gewoonte te Maofaga, de plechtigheid
+van den handkus plaats. Den volgenden morgen meldde een katholiek
+inboorling zich bij den bisschop aan, en deelde hem mede, dat zijne
+protestantsche stamgenooten hem en de andere Katholieken bespotten,
+omdat zij de hand van den prelaat hadden gekust.
+
+Den volgenden zondag beklom de bisschop den preekstoel, en sprak
+ongeveer het volgende: "Vroeger kustet gij den voet van den Tuï-Tonga;
+de Katholieken kussen den voet van den Paus: hierin is dus niets
+vreemds. Nu nog kust gij de hand van koning George, die in rang op
+den Tuï-Tonga volgde; de bisschoppen volgen in rang op den Paus: het
+is niet meer dan natuurlijk dat de Katholieken hun de hand kussen...."
+
+Na afloop van de preek verscheen dezelfde man weer aan de missie en
+zeide tot Mgr. Lamaze:
+
+"Gij hebt mijne vraag niet begrepen, Monseigneur."
+
+"Hoe dat?" hernam de bisschop.
+
+"Wel, de anderen bespotten ons niet omdat wij met onze lippen uwe
+hand hebben aangeraakt, maar zij zien verachtend op ons neer, omdat
+uwe hand _blank_ is!"
+
+Van de Tonga-eilanden zetten wij koers naar den Fidji-archipel, die,
+zoo als men weet, eene engelsche bezitting is. Wellicht deel ik u
+later daarvan het een en ander mede.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Omzwervingen door de eilandenwereld
+van den Grooten-oceaan, by Anonymous
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14559 ***