initial commit of ebook 14270HEADmain

15 files changed, 6870 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/14270-0.txt b/14270-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..ad838c9
--- /dev/null
+++ b/14270-0.txt
@@ -0,0 +1,1330 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14270 ***
+
+[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is
+marked as ~g.]
+
+[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa
+upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon
+ay hindi na ginagamit.]
+
+
+
+=PANAYAM NG TATLONG BINATA TINULA NI
+
+_Cleto R. Ignacio_
+
+CONCEPCION, MALABON, RIZAL=.
+
+BAHAY PALIMBAGAN ni P. SAYO BALO ni SORIANO
+
+MAYNILA
+
+TEL. 3099.
+
+UNANG PAGKAPALIMBAG 1921
+
+_Rosario 225 Binundok_.
+
+
+
+TINIG KASALUKUYAN
+
+O
+
+=KUWENTO=
+
+NG
+
+=Tatlong Binatang=
+
+SI
+
+=Brillo, Electo at ni Brindo=
+
+
+
+
+UNANG HATI
+
+=PAUNAWA=
+
+
+
+  _Bagaman di ninyo gawi ang maglibang
+sa gawa nang isang walang wastong malay
+na gaya ko nangang hindi nasilayan
+ni munting banaag niyong karunungan_.
+
+  _Paanhin mo'y laking tuwa na nang dibdib
+na handugan kita nang pamawing hapis
+utang kong dakila kundi ipagkait
+ang iyong hinahong manga paglilirip_.
+
+  _Labis ang saganang pasasalamat ko
+kundi ka mayamot at pagtamanan mo
+na basahin yaring alay ko sa inyo
+ulirang usapan nang binatang tatlo_.
+
+  _At mapagkukunan mo rin nang uliran
+kung hindi ka lubhang may pagkapihikan
+at di lahi niyong mahilig sa bagay
+na likuin kahi't matuwid na daan_.
+
+  _Sabi ko'y tigila't ang pantas mong lining
+ang may kaya'y sukat pakatalastasin
+ang sirang talata'y gawin ang ibigi't
+ang tula'y huwag mo lamang na baguhin_.
+
+
+
+
+
+=BRILLO=
+
+
+  May isang binatang mahirap ang buhay
+na nasok sa Hari nang paninilbihan
+ayon sa kaniyang kabaitang sakdal
+sa Hari't sa Reynang kinagigiliwan.
+
+  Lubos ang kanilang pagkakatiwala
+at di nasubukan nang lihis na gawa
+kaya't ilinagay nilang magalaga
+niyong sa Princesang halamang sagana.
+
+  Nakalugdan naman bunying Princesa
+yaong kabaita't kasipagan niya
+at sampo pa niyong man~ga piling Dama
+pagka't ayos mahal kahi't taong mura.
+
+  Bakit may taglay ring munting kagandahan
+ang kiyas at tindig ay timbang na timbang
+mabuting man~gusap kaya't kaulayaw
+na lagi nang Dama't nang Princesang mahal.
+
+  N~gala'y si Honrado nang abang binata
+ulila sa Ama't kapatid ma'y wala
+kaya ang kaniyang kaupahang madla
+ang sumusahod ay Inang nagaruga.
+
+  Siya ay maagang nagpapahin~galay
+at kung hatinggabi nagdidilig naman
+pagka't nagsisimba kung madaling araw
+at ito'y siya nang pinagkaratihan.
+
+  Pagdating sa hardin siya'y mamimitas
+niyong sarisaring maban~gong bulaklak
+saka sa Princesa ay dadalhing agad
+doon ginagawa ang balang iatas.
+
+  Kung nagaayos nang bulaklak ay siya
+ay hinihilin~gan nang Princesa't Dama
+na magsalita nang buhaybuhay baga
+na ikaaaliw niyong lungkot nila.
+
+  Madalas din niyang magina kasagutan
+sa Princesa't Dama kung hinihilin~gan
+na baka ang aking hindi karunun~gang
+magaalita'y inyo namang pagsawaan.
+
+  Tugon n~g Princesa'y kung gayong dahil
+wika ko sa iyong huwag kang manimdim
+parang kita mo na yaring loob namin
+na kasing isa nang kalooban mo rin.
+
+  Kinakatha niyang isinasalaysay
+ay ang isang abâ at isang may dan~gal
+na kahi't sing isa yaong katauhan
+ay sahol ang uri nang hamak sa mahal.
+
+  Kaya ang pagsinta n~g may uring hamak
+gaano mang laki ay di maisaad
+kawan~gis nang isang maban~gong bulaklak
+na sa sarile nang tangkay nalalagas.
+
+  Anopa't sa tuwing siya'y hihilin~gan
+na magsalita nang man~ga buhaybuhay
+nagpapahalata niyong kalagayan
+nang lihim na sinta niyang inin~gatan.
+
+  Sa gayong palaging man~ga bigkas niya
+napapansin naman nang bunying Princesa
+kaya n~ga at pilit na tinanong siya
+na kung sino yaong dukhang sinisinta.
+
+  Hiling mo pong ito'y kung ipatanto ko
+ay kamatayang ko't sukal nang loob mo
+titiisin ko na karatnan ma'y ano't
+huwag nang maturang taksil pa sa iyo.
+
+  Anitong Princesa'y kung sa ganang akin
+ang nais mong sinta'y di ko hahabagin
+n~guni at paano ang aking gagawin
+ay kamatayan mo kung kita'y giliwin.
+
+  Pagka't di papayag ang Hari kong Ama
+na sa dugong hamak ako'y magasawa
+at di sasalang ipapapatay niya't
+laking kadustaan sa cetro't korona.
+
+  Kaya kung ang iyong pagsinta ay tunay
+at ibig mong ako'y maging kapalaran
+ay pagpilitan mong humanap nang dan~gal
+nang ang pagsinta mo ay hindi masayang.
+
+  Sa dahilang kapag dugo nang mataas
+ikaw, sa kay Ama'y kusang mararapat
+at siya'y wala na namang ipipintas
+sampung tanang man~ga konseherong lahat.
+
+  Dama'y nan~ga dingig ang sinabing ito
+silang lahat nama'y pawang nan~gagpayo
+anila'y humanap nang karangalan mo
+na maglakbay kahit sa ibang Reyno.
+
+  Yaong si Honrado'y sa laking paggiliw
+ang payo nang Dama'y kusang minagaling
+at pinasiya nang lubos sa panimdim
+na man~gibang lahi't dan~gal ay hanapin.
+
+  Lalo ang Princesang mahigpit ang atas
+na huwag bayaang araw ay lumipas
+sa laking hinayang sa pusong matapat
+niyong si Honradong loob na banayad.
+
+  Wika nang Princesa'y ang taning kong bigay
+sa iyo ay hustong limang taon lamang
+sa parurunan mo ay huwag mabalam
+nang hindi mainip akong maghihintay.
+
+  Oras na daraa'y panghinayan~gan mo
+ayon sa malaking awa ko sa iyo
+pahalagahan mo ang bilin kong ito't
+laging gunitaing naghihintay ako.
+
+  Yayamang kung gayon kay Honradong saad
+na ang pagirog ko'y iyong minatapat
+ay magpupumilit na ako'y hahanap
+niyong karan~galan buhay ma'y mautas.
+
+  Loobin na wari nang Dios na Poon
+at Virgen Mariang dating mapagampon
+sa madlang sakuna ako'y ipagtanggol
+at ang aking nasa'y kamtan ding hinahon.
+
+  Kaya n~ga sa lahat ako ay paalam
+at pipiliting kong kumita pang dan~gal
+at itulot nawa niyong kalan~gitan
+na magkikita rin tayong mahinusay.
+
+  Siya'y lumakad na't sa Ina'y humarap
+at ipinamalay ang sa pusong han~gad
+bagaman sa dibdib nang Ina'y masaklap
+ay napaayon din sa pita nang Anak.
+
+  Lumuhod na siya't humalik nang kamay
+Ina'y lumuluha na binendisyonan
+maganap ang lahat niyang kailan~gan
+yamao't sa harap nang torre nagdaan.
+
+  Kasalukuyan n~gang ang Princesa't Dama'y
+na sa durun~gawa't hinihintay siya
+ang lagak na wika'y paalam aniya
+at magkapalad ding tayo ay magkita.
+
+  Ang Princesa't Dama'y dinayo nang lunos
+sa pagalis niyong may magandang loob
+n~guni't kailan~gan naman nang pagirog
+yaong karan~galan ikapapanulos.
+
+  Tuloy ang kanyang mabilis na lakad
+niyong paglalakbay sa tun~go nang han~gad
+doon sa sasakyan siya'y nakiusap
+na maging utusan, kahit walang bayad.
+
+  Pinaayunan din yaong hiling niya
+kaya n~ga't sa daong lumulan nagdaka
+linisan ang kaniyang bayang Castilla
+at tinun~go niya yaong Inglaterra.
+
+  Di lubhang nalaon ay dumating naman
+sila, at sumadsad sa dalampasigan
+nagkataong noong siya ay dumatal
+ay may embajadang sa guerra ang pakay.
+
+  Kasalukuyan nang tinitipong lahat
+ang man~ga sundalong sa digma'y lalabas
+sa puno nang hukbo siya ay humarap
+hin~gi ay masama kung magiging dapat.
+
+  Tinanggap at siya'y tinuruan tuloy
+sa pagsusundalo kung may kayang ukol
+at nang makilalang may ganap na dunong
+binigyang tunkuling sa kanya'y ayon.
+
+  Kaya't kasama na hukko'y nang lumakad
+sa man~ga Persiano ay nakipaglamas
+ang General nila'y kinapos nang palad
+sa pakikibaka buhay ay nautas.
+
+  Nang matanto niyang patay ang General
+umuna sa hanay siya at sumigaw
+nang wikang iubos ang lakas at tapang
+at ating lusubing lahat ang kaaway.
+
+  Saka sinibasib nang katakottakot
+hukbo nang Persiano'y nagkasabogsabog
+babakang General nila ay nakubkob
+nabihag sapagka't di nakapaglagos.
+
+  Ang di nakatakbong kawal na kalaban
+ay nakasama nang bihag na General
+nang magbalik na sila sa kaharian
+ay hindi masayod yaong kasayahan.
+
+  Tuloy inusisang General nang hukbo
+pagdaka anila'y napatay sa kampo
+siyang nagpauna yaong si Honrado
+at aming inusig ang man~ga Persiano.
+
+  Sa mabuti niyang ginawang paraan
+man~ga loob naming lahat ay tumapang
+kaya n~ga't ang hindi sumukong kalaban
+nalagak sa kampo ang kanilang bangkay.
+
+  Yaong kay Honradong katapan~ga't liksi
+dinaig ang gayong kalabang marami
+sa balitang Paris ay di mahuhuli
+yaong karahasang di sukat masabi.
+
+  Emperador naman tuwa'y sabihin pa
+kaya't si Honrado'y tinawag pagdaka
+binigyan nang tusóng karan~galan baga
+na isa sa m~ga Generales niya.
+
+  Ipinakilala sa madla rin naman
+ang bagong General na ganap ang tapang
+magmula na noo'y pinagkatakutan
+yaong Inglaterra nang man~ga kaaway.
+
+  Totoong namahal yaong si Honrado
+doon sa Monarka't man~ga konsehero
+gayon din sa lahat nang man~ga soldado
+pagka't may dan~gal na'y mababa ring tao.
+
+  Ang dalawang taon ay nang makaraan
+ang Francia'y kanya na nabalitaan
+na sa man~ga turko,y makikipaglaban
+dahil sa sigalot na di magkahusay.
+
+  Nuhang pahintulot siya sa Monarka
+na punong pan~gulo niyong Inglaterra
+inayunan naman yaong hiling niya
+kaya n~ga't sa Francia'y tumun~go pagdaka.
+
+  Nang sa Emperador sa Francia'y maharap
+ay ipinagsabi ang kanyang han~gad
+mahinahon namang siya ay tinanggap
+at ang kalagayan niya'y natalastas.
+
+  Kabilang na isa siya sa General
+na sa man~ga Turko'y makikipaglaban
+at ang hukbo niyang unang sasalakay
+at yaon ang yaring pinagkasunduan.
+
+  Lumakad noon di't tinun~go pagdaka
+yaong m~ga morong kanilang kabaka
+makaitlong hintong nagpamuok sila
+hanggang sa kinamtan nila ang biktorya.
+
+  Nagbalik na silang nagsisipagdiwang
+habang lumalakad ay isinisigaw
+nang lahat ang wikang mabuhay mabuhay
+ang ating bayaning bantog na General.
+
+  Sa labas nang bayan sila ay humantong
+ang kalakhang hukbo nama'y sumalubong
+kasama rin doon yaong Emperador
+man~ga pagsasayá ay walang kaukol.
+
+  Yaong Emperador ay agad niyakap
+ang General niya't tuwa'y dili hamak
+malabis ang puri at pasasalamat
+sa General niyang may loob na tapat.
+
+  O konseheros ko anang Emperador
+sa inyo ay aking kahilin~gan n~gayon
+na siya ay aking bibigyan nang tusong
+Generalisimo, hintay ko ang tugon.
+
+  Emperador namin ang sagot nang lahat
+sunod po ang aming loob na matapat
+noon din ang tusó'y agad iginawad
+at ipinagbiba nang puspos na galak.
+
+  Matapos tanggapin yaong karan~galan
+doo'y nalagak din na mahabang araw
+malibang panahon ay nabalitaan
+Rusia ay gueguerra sa man~ga Masulman.
+
+  Humin~gi ring tulot siya n~ga sa Francia
+at linakbay yaong Imperyo nang Rusia
+at sa Emperador humarap pagdaka
+at hinin~ging siya'y isama sa guerra.
+
+  Nang mapagkilala'y tinanggap ding agad
+niyong Emperador na labis nang galak
+ang kalakhang hukbo ay nang maigayak
+sa taning na araw sila'y nagsilakad.
+
+  Sa luwal na laa'y nang dumating sila
+tumigil at sila'y nagpaembahada
+sa man~ga Musulmang lumabas pagdaka
+at pasisimulan ang pagbabatalya.
+
+  Di lubhang nalaon nama'y napaluwal
+at ginanap nan~ga yaong paglalaban
+at namook namang leon ang kabagay
+itong si Honradong bayaning General.
+
+  Sa di nagtitigil nilang paglalamas
+yaong man~ga bangkay sa lupa'y nagkalat
+ang man~ga Musulma'y sa malaking sindak
+ay nan~gagalsuko't sila'y napabihag.
+
+  At sampu pa niyong pan~gahas na Sultan
+sumuko't, nagbayad nang malaking yaman
+sila'y umuwi nang dala ang tagumpay
+at nan~gagsasayáng hindi ano lamang.
+
+  Yaong Emperador at tanang ginoo
+ay nagsisalubong doon sa nanalo
+ang nagsasaliwang sigawan nang tao
+ay wikang mabuhay ang pan~gulong hukbo.
+
+  Bunying Emperador ay niyakap naman
+yaong si Honrado't saka ang tinuran
+salamat ó bantog na aking General
+sa iyong dakilang iwing katapan~gan.
+
+  Mula n~gayo'y ikaw ang siyang pan~gulo
+bilang na General nang aking Imperyo
+tanggapin mo n~gayon itong kaloob ko
+na tusón nang pagka Generalisimo.
+
+  Tuloy ang winika sa basalyong tanan
+hayo't ipagbiba ang ating General
+at ayon sa taglay niyang katapan~gan
+ang sigaw nang lahat mabuhay mabuhay.
+
+  Anopa't ang baya'y nalimutan halos
+sa boong magdamag ang gawing matulog
+dahil sa General na naging kilabot
+tuwa at pagpuri ay hindi masayod.
+
+  Yaong si Honrado'y tutoong namahal
+sa Emperador at sa tao mang bayan
+n~guni't si Honrado'y naninimdim nama't
+tapos na ang taning nang Princesang mahal.
+
+  Kaya n~ga at gulong lagi ang panimdim
+niyong naghihintay na Princesang giliw
+sa araw at gabi ay di magupiling
+niyong kay Honrado na hindi pagdating.
+
+  Bakit n~ga ang Hari na kaniyang Ama
+ay ipinagyaring ipakakasal siya
+sa Konde Milano, n~guni't naabala't
+isang taóng taning ang hinin~gi muna.
+
+  Sa hiling na yaon ang Ama'y pumayag
+at di muna ibig habagin ang Anak
+kung kaya tumaning ang himalang dilag
+ay sa paghihintay sa nalayong dilag.
+
+  Nang limang taón na't labingisang buwan
+ang sa kay Honradong pan~gin~gibang bayan
+ang tatlong Imperyo'y pinagpaalaman
+nang paguwi sa kaniyang kaharian.
+
+  May isang buwan ding araw na mahigit
+bago napatuloy gayak sa pagalis
+dahil sa kasamang magsisipaghatid
+na man~ga maginoo at soldadong kabig.
+
+  Tatlong Imperyo ay may kanikaniya
+na man~ga sasakya't inihatid nila
+tulo'y nagpasabi doon sa Kastilya
+yaong tatlong man~ga bantog na Monarka.
+
+  Na darating yaong bantog na General
+ay gawin ang lubos na man~ga pagtanaw
+tangkilikin nila't in~gatan ang buhay
+at gugulin yaong lubos na pagtanaw.
+
+  Kaya't sa Kastilya'y naghandang magaling
+nang isasalubong doon sa pagdating
+sarisaring arko at sutlang panabing
+sa buong lansan~gang nagbibigay aliw.
+
+  Araw na panahon sa dalampasigan
+ang Princesa naman ay ikinakasal
+sapagka't tapos na ang tadhanang araw
+ay wala nang sukat magawang dahilan.
+
+  Sa araw na yao'y dalawa ang sayá
+una'y sa General saka sa Princesa
+man~gagsasaliwan ang man~ga musika
+at putok nang kanyon doon sa muralya.
+
+  Nan~gagsisalubong ang tanang ginoo
+doon sa Kastilya't ang man~ga soldado
+at itinuloy na sa Real Palasyo
+na itinalaga nila kay Honrado.
+
+  Isa man ay walang nakakikilala
+doon sa General na balitang sigla
+anopa't ang lahat ay nan~gagsasayá
+tan~ging nalulungkot lamang ang Princesa.
+
+  Na nakasal doon sa di kasing giliw
+kung kaya malaking lumbay sa panimdin
+sa naging esposo niya ay hiniling
+isang buwang siya'y huwag kausapin.
+
+  Hayaang sa torre siya ay tumahan
+sa piling nang Damang dating kaalakbay
+tinulutan naman yaong kahilin~gan
+kaya n~ga't sa torre doon din lumagay.
+
+  Nang naroroon na ang bunying Princesa
+ay ipinahayag sa kanyang Dama
+anhin ko man yaong dumating aniyang
+General, ay yaong ating kakilala.
+
+  Sapagka't General sa tatlong Imperio
+gayon ang balita nang lahat nang tao
+kundi siya'y ano't maglalakbay dito
+saka di kilala nang kahima't sino.
+
+  Anang man~ga Dama ay baka siya n~ga
+kung gayon ay tunay na kaawaawa
+at wala nang palad na napakaaba
+na gaya nang gayong pagkapan~ganyaya.
+
+  Sumunod sa iyong dan~gal ay hanapin
+saka daratnang kang may iba nang giliw
+kan~gino ma'y walang matinding damdamin
+na gaya nang gayong hirap na daratnin.
+
+  Usap nila'y patdin at ang isalaysay
+ay yaong dumating na bunying General
+hindi makilala ang tunay na n~gala't
+Konde de Kastilya kung tawagin lamang.
+
+  N~guni't nagpasabi yaong Haring Ama
+na makipagkita ang Dama't Princesa
+sa General na panauhin nila't
+ugali nang man~ga mahal na talaga.
+
+  Samantalang di pa dumarating naman
+ang bunying Princesa ay napagusapan
+nang man~ga konseho't nang tan~ging General
+at naibalita yaong pagkakasal.
+
+  Nang sa kay Honradong balita'y matatap
+ang masidhing lumbay sa puso'y tumarak
+kundi nahihiya sa man~ga kaharap
+ang luha'y ibig nang sa mata'y pumulas.
+
+  Saka nang tanggapin nang Princesa't Dama
+ang bilin nang Hari ay nagsigayak na
+at sa palasyo ay nan~gaglakbay sila't
+bilang sa General makikipagkita.
+
+  Nang mapanhik sila doon sa palasyo
+agad nakilala yaong si Honrado
+nang Princesa't Dama kaya n~ga't nanglumo
+ang puso't sa lumbay na di mamagkano.
+
+  Walang maibati yaong man~ga Dama
+doon sa General, kundi ang kumusta
+sapagka't talastas nilang parapara
+na kumitang dan~gal, ayon sa Princesa.
+
+  At nang magkaroon nang malaking dan~gal
+datnan ang Princesa'y na sa ibang kamay
+gaanong bubugso kayang kalumbayan
+sa dibdib nang abang sawing kapalaran.
+
+  Hindi nakatagal ang matang tumitig
+nang bunying Princesa sa malaking hapis
+kaya't napaalam na tigib nang hapis
+na ang dalamhati ay di maisulit.
+
+  Pagdating sa torre nang bunying Princesa
+sa lahat nang Dama'y ang sinabi niya
+ang ginawang ito nang Hari kong Ama'y
+ikamamatay ko na walang pagsala.
+
+  Isang taóng taning kaya ko hinin~gi
+upang ang dahila'y kanyang mawari
+di ko maisaad naman yaong sanhi
+at baka siya pang lalong ikasawi.
+
+  Mawiwikang bakit nakipagsuyuan
+sa dugong mababang walang kamahalan
+kaya ang bibig ko ay hindi mabuksan
+sa takot kung ako ay makagalitan.
+
+  Ang buong may sala'y ako rin at ako
+sa naabang palad niyong si Honrado
+ang hiling kong dan~gal ay niyong matamo
+sinta ko'y luoy nang dumating dito.
+
+  Pagsunod kay Ama ang naging salabid
+na ako'y nakasal sa di iniibig
+ito'y siyang sanhi nang ikapapatid
+nang kaawaawang buhay kong nalait.
+
+  Si Honrado nama'y sa malaking lumbay
+sa Hari't konseho siya'y napaalam
+hinanap ang kubo niyong Inang hirang
+at niyong makita'y humalik nang kamay.
+
+  Ina ni Honrado'y lubos na nagtaka
+anak na General ay di makilala
+kung hindi ang n~gala'y nang ipahayag na
+kaya di masabi ang tinamong sayá.
+
+  Ligaya nang Ina'y paganhing isaysay
+gaya ni Honradong sapupo nang lumbay
+agadagad siyang gumawa nang liham
+gayari ang sabing nan~gapapalaman.
+
+  Alan~gan mang kahi't sa kamahalan mo
+na pahatdan liham nang imbing lagay ko
+ay aking hinamak ang lahat nang ito
+ayon sa hirap kong nagbuhat sa iyo.
+
+  Di ko sana ibig masalang ang sugat
+nang puso kong lalang n~g sinta mong sukab
+paanhin mo'y di na matiis ang antak
+at yaring hinin~ga'y ibig na pumulas.
+
+  Tunay ang pagasang wagas sa panimdim
+na ako ang iyong kasing isang giliw
+sa utos mong dan~gal ay aking hanapin
+kaya pinuhunan ang buhay na angkin.
+
+  Sa awa nang lan~git ay aking kinamtan
+ang lalong dakilang man~ga karan~galan
+at ako'y naligtas sa kapahamaka't
+nang dumating dito ay walang kamatayan.
+
+  Diwa'y hinan~gad mo na malayo ako
+at nang mapanulos sa kasintahan mo
+di ka na nahabag sa ginawang ito
+na akong aba na'y siyang pinag ilo.
+
+  Wariin mong mula niyon lisanin ka
+na ako'y mawalay sa dalawang mata
+walang kaaliwan ang taglay kong dusa
+kundi ang gunitang sa iyo'y suminta.
+
+  Siyang naging dahil nang hirap kong ito
+ang tapat na aking pagsunod sa iyo
+katuwiran kaya itong ginawa mo
+dugo ka pa namang turing maginoo.
+
+  Hindi ko na sana ibig ipamalay
+sa iyo nang una ang sintang sinimpan
+baka siya ko pang lalong ipagdamdam
+at saka ito rin ang kinahinatnan.
+
+  Puso ko'y panatag at hindi gunita
+na iyong asalin ang gawang magdaya
+tinabunan mong sa limot ang awa,
+at ako'y linunod sa dagat nang luha.
+
+  Bakit naisip pa kaya ang magbalik
+dito sa Kastilya nang palad kong amis
+yayamang ang aking kasuyuang dibdib
+n~gayo'y sa iba nang kandun~gan nahilig.
+
+  Aanhin ko itong man~ga karan~galan
+na atas nang sinta kaya pinaglakbay
+General man akong balita nang tapang
+n~guni't sa pagsinta'y kusang nalupaypay.
+
+  Patawad patawad Princesa at Dama
+ang pinagtiyagang ilubog sa dusa
+¿anong kataksilan sa pagkikilala
+ang gawa kong hindi ninyo minaganda?
+
+  ¡Maanong bahid man ay pinamalayan
+sa akin, ang inyong man~ga kasuklaman
+huwag itinaboy sa kapahamakan
+sa malayo't maging dito'y kamatayan.
+
+  Ang sinisisi ko'y ako ri't di iba
+na kusang nadaya ay di alumana
+nasabik ang puso sa maling pagasa
+di magtiis namang buhay ay mapaka.
+
+  Hanggang dito't yamang wala n~g panahon
+itong nalugami sa pagkaparool
+akong inayop mo'y di na malalaon
+sa dustang libin~ga'y pilit na hahantong.
+
+  Sulat ay sinarha't ipinadala na
+sa may dalamhating mahal na Princesa
+nang tanggapin nama't laman ay mataya
+malaong oras ding nawalang hinin~ga.
+
+  Yaong man~ga Damang nan~gagsisaklolo
+ay labis nang awa nila kay Honrado
+saka sa Princesa sa nangyaring ito
+na napagbintan~gan ay hindi tutoo.
+
+  Makamalay tao ang nawalang isip
+luha'y tumutulong gumawa nang titik
+upang mailuwal ang laman nang dibdib
+at nang matutulan ang bintang na lihis.
+
+
+
+KASAGUTAN
+
+
+  Honrado ay mali ang iyong paratang
+na yaong hiling kong pagkita nang dan~gal
+sa iyo ay isang pagdaraya lamang
+ang gayo'y huwag mong isagunamgunan.
+
+  Kung mabubuksan mo lamang yaring dibdib
+ang katutoha ana'y iyong malilirip
+kung tunay n~ga akong taksil sa pagibig
+na gaya nang iyong tadhana sa titik.
+
+  Labis ang sa iyo'y aking paghihintay
+at ikaw ang sinta na inaasahan
+n~guni at si Ama ang may kaibigán
+na siyang pumilit na ako'y pakasal.
+
+  Gayon ma'y sa paghihintay ko sa iyo
+isang taóng taning yaong hinin~gi ko
+at inaasahan yaong pagdating mo
+ganap na'y di ka pa dumarating dito.
+
+  Halata nang lahat na lubhang matamlay
+ang aking pagsunod nang kami'y pakasal
+di lamang mangyaring si Ama'y masuway
+pagka't masasawi ako sa katwiran.
+
+  Saka nabalitang dito ay darating
+General na n~galan ay di nalilining
+nasok sa loob kong ikaw na marahil
+kaya nang kasal na ako ay tumaning.
+
+  Isang buwang huwag na pakialaman
+ako at dito rin sa torre tatahan
+at nang makita kong ikaw ang dumatal
+ang katauhan ko'y nanaw sa katawan.
+
+  Nang dumalaw kami at nang lisanin ka
+luha'y di mapigil sa taglay kong dusa
+sampu nang lahat kong kaakbay na dama
+at sanhi sa iyong naulilang sinta.
+
+  Honrado ay walang bahid pagsusukab
+yaring aking puso tungkol sa pagliyag
+at sa katunayan niyaring pan~gun~gusap
+sangla yaring buhay na n~gayo'y lilipas.
+
+  At kung linoob man n~g giliw kong Ama
+na ako sa ibig niya magasawa
+di rin mangyayaring kanyang makasama
+ako at sa hukay ay mahihimbing na.
+
+  Lalo ko pang tuwa kung magkakagayon
+at maiisban na ako nang linggatong
+sa hindi ko nasa'y yamang napalulong
+aking lilisanin naman ang panahon.
+
+  Baga man at turing na ako'y nakasal
+ang kalinisan ko'y di nadurumihan
+sapagka't sa aking puso ay masukal
+ang pakikiisa sa di kasintahan.
+
+  Kaya ang samo ko'y patawarin ako
+sa isa nang buhay magkikita tayo
+doo'y walang salang makikilala mo
+kung talagang ako ay taksil sa iyo.
+
+  Mayari ang sulat ay ipinadala
+sa tapat na loob na kaniyang Dama
+nang sa kay Honradong laman ay mabasa
+ang sakit nang puso ay naululan pa.
+
+  Saka n~g sa Damang saysayin ang bagay
+niyong sa Princesang laging paghihintay
+yaong si Honrado ay sinisi naman
+ang pagkalaon sa ibang kaharian.
+
+  Tanang bagaybagay nang maibalita
+ay naghiwalay nang kapuwa may luha
+na tulad sa isang buhay ang nawala
+at bató nang dibdib ang hindi maawa.
+
+  Nang dumating doon sa torre ang Dama
+usap ay sinabi doon sa Princesa
+ay lalong lumala ang sa pusong dusa
+at ang dalamhating di sukat makaya.
+
+  Ito na ang mulang ipinagkaramdam
+nang pusong nalugmok sa kapighatian
+kaya't hiniling nang siya'y magkumpisal
+at sa kamataya'y humanda ang buhay.
+
+  Kaya n~ga't ang tuwa ay biglang lumipas
+at sa kalumbayan sila'y nan~galagak
+Princesa'y humin~gi nang tawad sa lahat
+sa hanay nang madla, buhay ay nautas.
+
+  Sabihin ang lumbay at man~ga pagtan~gis
+nang mahal na Hari sa Anak na ibig
+at sa puso niya ay lumiligalig
+ang pagaasawang parang ipinilit.
+
+  Pagka't mula nang kanyang ipakasal
+siyang naging sanhing ipinagkaramdam
+kaya n~ga at siya'y kahit nakasal man
+ang naging asawa'y di nakaulayaw.
+
+  At di ko nakitang dinalaw nang tuwa
+at sa kalumbaya'y nalugaming kusa
+kahima't tipirin ay nahahalata
+yaong kalungkutang di ko mapaghaka.
+
+  Matinding damdamin naman nang asawa
+na nakasal sila ay di nagkasama
+saka biglangbiglang siya'y nan~gulila
+ito ang tunay na dalamhati niya.
+
+  Pananaghoy nila muna'y aking lisan
+gaya nang kanilang ilibing ang bangkay
+kasama ang lahat nang kaginoohan
+ang tanang soldado ay gayon din naman.
+
+  Ang Hari at saka ang bunying asawa
+na ikinamatay nang abang Princesa
+saka si Honrado't tanang kawal niya
+sa libing na yao'y kaalakbay sila.
+
+  Hanggang sa dumating doon sa Simbahan
+at sa laang tumba'y ilagay ang bangkay
+ginawa ang madlang man~ga katungkulan
+na pananalan~gin sa man~ga namatay.
+
+  Tanang kailan~gan ay nang maganap na
+ay ibinaba nang bangkay nang Princesa
+at binendisyonan niyong Haring Ama
+at nakipagkamay naman ang asawa.
+
+  Gayon din ang lahat nang kaginoohan
+parapara sila na nakipagkamay
+tan~gi si Honradong bayaning General
+na siya n~ga lamang kahulihulihan.
+
+  Kamay ni Honrado ay niyong igawad
+kamay nang Princesa'y iniabot agad
+at saka ang man~ga mata'y idinilat
+nagbuntong hinin~ga't gayari ang saad:
+
+  Ikaw n~ga ang sintang tunay kong katipan
+na siya kong laong pinahintayhintay
+at saka kasal na nang dito'y dumatal
+ako sa hindi ko kinagigiliwan.
+
+  N~guni at sa ating suyuang maganda
+tapat sa puso ko na di magiiba
+kaya n~ga n~gayon din ay magkumpisal ka
+at malilibing din na kasunod kita.
+
+  Anopa't ang tana'y pawang nanggilalas
+na nan~gakakitang doon ay kaharap
+at sampo nang Hari ay nakatalastas
+na yaon ang siyang kasuyo nang anak.
+
+  Matapos isulit ang ganoong bagay
+muling ipinikit ang mata nang bangkay
+si Honrado nama'y agad nagkumpisal
+at di rin nalao't nakitil ang buhay.
+
+  Nang mailibing na yaong si Honrado
+umuwi noon din ang man~ga soldado
+sa kanikanilang pinagmulang Reyno
+at ibinalita ang nangyaring ito.
+
+  Tatlong Emperador ay sa kagalitan
+nagpaembahada silang sabaysabay
+at pinaguusig ang nawalang buhay
+nang lubhang bayaning kanilang General.
+
+  Sa takot nang Haring hindi hamakhamak
+ay sa Emperador na tatlo'y humarap
+mahinahon niyang inahin~ging tawad
+ang pagiibigang di niya talastas.
+
+  Kung ang anak niya ay nagpahiwatig
+na may katipanan siyang iniibig
+di ko pipiliti't baka n~ga masapit
+ay ang gaya n~gayong buhay ay napatid.
+
+  Ang tatlong Monarka ay dinin~gig naman
+ang sa Haring samo't man~ga karain~gan
+yaon din ang mulang ipinagkaramdam
+nang Hari at siya ay nakitlang buhay.
+
+
+
+
+
+ELECTO
+
+
+  Walang katuwiran anak ay pilitin
+sa bagay na pakikipagisang giliw
+karampatan munang sila ay tanun~gin
+ang isa at isa'y nang walang sisihin.
+
+  Katungkulan din n~ga na ipili nila
+nang lalong mabuti na maging asawa
+kailan~gan naman ang ipakilala
+yaong tutun~guhing hindi natataya.
+
+  Lubha pa kung tunay nilang nalilirip
+na ang kasintahan ay ugaling pan~git
+sawayin at bigyang hatol na matuwid
+at in~gatang huwag daanin sa galit.
+
+  Yaong malubay na pagpapaunawa
+at huwag ang man~ga salitang gahasa
+pagmura't tun~gayaw at man~ga pagsumpa
+na bagkus nakapaguulol nang sama.
+
+  At kung ang anak pa ay walang pitagan
+sasagutsagutin ang isang magulang
+nang kasakitsakit na paglapastan~gan
+sa dapat suyuin nila at igalang.
+
+  Bakit karaniwan nang man~ga inanak
+kapag nasansala sa adhikang linsad
+itinatakwil na nila ang paglin~gap
+sa utang na walang katapatang bayad.
+
+
+
+
+
+BRINDO
+
+
+  May isang soldado ang Haring maran~gal
+na wala nang Ama't mahirap ang buhay
+ang nagaaruga ay Ina na lamang
+sa bugtong na anak niyang minamahal.
+
+  Hindi ibig halos mawalay sa titig
+ang kaniyang bunsong pinakaiibig
+dan~gan di mangyaring siya ay mapalit
+ay hahalinhan na't hirap ay mabihis.
+
+  Sa pagsusundalo'y nang ilan nang buwan
+tumanggap nang atas nang haring maran~gal
+sa puno nang torre nang Princesang mahal
+kabilang na isa sa man~gagbabantay.
+
+  N~g araw ring yaon sila'y lumakad na't
+tinun~go ang torre nang bunying Princesa
+nang dumating doo'y tinamaang mata
+sa Princesang dilag na kaayaaya.
+
+  Kaya't mula noon sa puso'y natanim
+yaong sa Princesang kagandaha't ningning
+at siyang nagbigay guló sa panimdim
+na sa gabi't araw ay di magupiling.
+
+  Inakala niyang gumawa nang titik
+at doon sa torre ay kusang ihagis
+n~guni't lubos namang siya'y nan~gan~ganib
+na baka ang bunying Princesa'y magalit.
+
+  Anopa at siya'y walang maisipan
+na yaong pagsinta'y magkaroong daan
+kaya't walang munting oras na tiwasay
+sa gayon ang puso niya't kalooban.
+
+  Kung nagiging bantay siyang mahalili
+sa laang bantayang tapat niyong torre
+siya ay tatanaw tanaw na parati
+sa bintana't ayon sa laking pagkasi.
+
+  Lalo na kung lagi niyang nakikita
+na nakapanun~gaw ang bunying Princesa
+ay halos di ibig mawalay sa mata
+sa laking pagirog na hindi makaya.
+
+  Maupo't tumindig nama't magpasyal
+Princesa ang siyang tinitingnan tingnan
+sa Princesang hindi naiino naman
+pagkapalibhasa'y di namamalayan.
+
+  Sa malaon niyang pagbabantay doon
+sa torreng may bilang sa tatlo nang taon
+walang gawa kundi ang tumaghoy taghoy
+sa sarili niya't ang wika ay gayon.
+
+  Kung natatanto mo lamang yaring hirap
+Princesa kong sinta at tinawag tawag
+puso mo ma'y batong buhay na matigas
+sa man~ga daing ko'y pilit maaagnas.
+
+  Wala ni munti mang oras na itigil
+ang hibik ko't buntong hinin~gang malalim
+dahil sa pagsintang di ikagupiling
+at man~ga pagluhog na hindi mo lining.
+
+  Mata kong sa iyo'y laging nakatitig
+na nagbabalita nang aking pagibig
+ay di mo man pansin bago'y tumatan~gis
+itong nagdurusa'y di mo nalilirip.
+
+  Kung nanunun~gaw ka sa iyong bintana
+ang hinahalaw mo'y ang ikatutuwa
+n~guni't di makita ang linuhaluha
+nitong sa dilag mo'y nan~gan~gayupapa.
+
+  Nagwawala ka n~gang bahala sa lagay
+at nagpapasasa sa kaligayahan
+bago'y di mo tantong nasa kalumbayan
+akong sumintang di maipamalay.
+
+  Hirap na gumiliw nang isang mababa
+sa uring mataas na tinitin~gala
+namamalas mo nang mata'y lumuluha
+ay tikis mong winawala ring bahala.
+
+  Tantuin mong yaring dusang tinataglay
+ay magiging landas niyaring kamatayan
+pagka't sa puso ko'y pan~gakong matibay
+na tataghuyang kasukdang maging bangkay.
+
+  Malasin nang inyong masaghayang titig
+ang tatapong buhay dahil sa pagibig
+at wala nang lunas sa sukat ikapit
+kundi ang lin~gap mong nasa kong makamit.
+
+  Ang lalong masarap na man~ga pagkain
+at lahat nang tuwa'y tapos na sa akin
+ikaw na n~ga lamang ang makapipigil
+sa dustang libin~gang laang tutun~guhin.
+
+  Di na malalao't iilan nang araw
+sa Mundo, ang aking pakikipanayam
+inot inot ko na na nararanasan
+na itong puso ko'y may malubhang damdam.
+
+  Pagka't ang hinin~ga'y laging nan~gan~gapos
+sa di pagkakai't di pagkakatulog
+ako'y nanghihina't di na ibig halos
+magluat nang aking buhay na maayop.
+
+  Ang gayong pagtaghoy na di naglilikat
+na walang bahagyang pagitan ang oras
+inot inot na n~gang napawi ang lakas
+at ang humalili ay pan~gan~gayayat.
+
+  Makita nang puno yaong kalagayan
+ay ipinapasok agad sa hospital
+at doon ginamot yaong karamdaman
+n~guni't lumalalang lalo't di humusay.
+
+  Kaya't sa sundalong hiniling pagdaka
+na siya'y ihatid sa kanyang Ina
+nang araw ring yaon ay ipinadala
+sa dahilang tantong mahina na siya.
+
+  Sa Inang makita ang bugtong na anak
+luha'y di napigil sa malaking habag
+anya'y ang nasapit nang imbi mong palad
+n~gayon ay tunay na pawang buto't balat.
+
+  Ang kalagayan mo'y kung aking pagmasdan
+kundi humihin~ga'y mistula nang bangkay
+¿ano baga kaya ang naging dahilan
+niyang marawal mo na kinahinatnan?
+
+  Tugon nang sundalo'y oh Ina kong giliw
+ang damdam kong ito'y wala nang paggaling
+ang lahat mang gamot ay kahit ubusin
+ay wala nang daang ilunas sa akin.
+
+  N~gayon ay wala na akong kailan~gan
+kung hindi ang ako'y makapagkumpisal
+ang kaluluwa ko ay bago pumanaw
+ay mapawing lahat yaring kasalanan.
+
+  Gayong kahilin~ga'y sinunod nang Ina
+tumawag nang Pareng kahilin~gan niya
+nang dumating naman ay nagkompisal na
+at saka tuloy na nagkomunion pa.
+
+  Kahilin~gang yao'y matapos tanggapin
+sa irog na Ina naman ay nagbilin
+Ina ko aniya ay huwag limutin
+itong kamunti ko na ipagbibilin.
+
+  Na kung makitil na yaring aking buhay
+medikong marunong ang tawagin lamang
+at ang aking dibdib ay agad pabuksa't
+kunin ang puso ko at iyong in~gatan.
+
+  Huwag pabayaan mapalibang oras
+na di ang dibdib ko'y agad ipabiyak
+puso ko'y itago sa lalagyang dapat
+bilang alaalang sa iyo po'y lagak.
+
+  Ang tugon nang Ina ay aking susundin
+bunso ko ang iyong mahigpit na bilin
+di lubhang nalaon buhay ay nakitil
+nang ang karamdaman ay sa sinta dahil.
+
+  Man~ga pananaghoy nama'y sabihin pa
+nang kaawaawang Inang naulila
+mulang pagka bata'y dinulangdulang na
+ang kabaitang sumunod sa kaniya.
+
+  Sabihin pa baga ang man~ga pagtan~gis
+at man~ga pagluha at hinibikhibik
+at halos mawaray ang kaniyang dibdib
+nang pagkaulila sa anak na ibig.
+
+  Bagaman malaking dalamhati niya
+pinaram ding agad at naalaala
+ang bilin nang anak kaya't kapagdaka
+pantas na mediko siya'y tumawag na.
+
+  Nang dumating doo'y agad pinabuksan
+yaong dibdib niyong sa anak na bangkay
+ang puso'y kinuha't kusang pinagyaman
+at itinago na sa loob nang kaban.
+
+  Saka yaong bangkay nama'y ilinibing
+ang Inang may lumbay nama'y kasama rin
+yaong panambitan at dinaingdaing
+nang naiwang Ina ay di maiturin.
+
+  Niyong nalilibing na ilan nang buwan
+ang sundalong anak niyang minamahal
+Inang naulila'y naisip-isipan
+na tingnan ang pusong inin~gat sa kaban.
+
+  Binuksan na niya't agad na kinuha
+at sa pagkabalot ay inalis niya
+n~guni't di masayod yaong pagtataka
+doon sa iniwang bilang alaala.
+
+  Pusong nababalot ay kusang nagmaliw
+at ang nahalili'y batong nagniningning
+iba't ibang kislap ang kulay na angkin
+na sa matang titig ay nakaaaliw.
+
+  Ang Inang may lumbay ay di mapaghaka
+ang nangyaring yaong anaki'y himala
+agad pumasok sa kanyang gunita
+na yao'y isang mahalagang mutya.
+
+  Kaya't minagandang kaniyang ialay
+sa Hari ang batong puspos karikitan
+binalot na niya na pinakainam
+at saka dinala sa Haring maran~gal.
+
+  Ang tuwa nang Hari naman ay sabihin
+doon sa alay na batong nagniningning
+kinuha at saka binigyan noon din
+niyong kayamanang makakayang dalhin.
+
+  Sa labis na pagkamangha at ligaya
+na di pagsawaan nang titig nang mata
+kaya't ang ginawa ay ipinadala
+doon sa kaniyang anak na Princesa.
+
+  Lugod nang Princesa naman ay sabihin
+nang makita yaong batong nagniningning
+matay nang kaniyang pagwariwariin
+ay di mapagsiyang lubos sa panimdim.
+
+  Sa ibabaw niyong mesa'y ilinagay
+naupo sa silya't minamasdanmasdan
+hindi maisulit ang kaligayahan
+sa kislap nang batong iba't ibang kulay.
+
+  Nang minamalas niya'y walang anoano
+ay naging puso ang maningning na bato
+at doon sa mesa ay lumukso lukso
+at nanaghoy nan~gang ang wika'y ganito.
+
+  Pakatantoin mo oh Princesang mahal
+na sanhi sa iyo ang ikinamatay
+na sininta kita nang higit sa buhay
+ay hindi nangyaring aking ipamalay.
+
+  Tuwing sa bintana ay manunun~gaw ka
+at tamaang titig niyaring man~ga mata
+ay nauululang lagi yaring dusa
+na nasa puso kong di mo natataya.
+
+  Banta ko'y kung ito lamang madirin~gig
+ang man~ga daing ko at hinibikhibik
+ay kahit hindi mo gawi ang mahapis
+ay sisibulan ding habag iyang dibdib.
+
+  ¡Prlncesa kong sinta'y saan ilulun~goy
+yaring kahirapang narating ko n~gayon
+di kana naawa sa tinaghoytaghoy
+nitong sumisintang sa libing humantong!
+
+  Diyata't ang aking tunay na paggiliw
+ay minatamis mong mahimlay sa libing
+muntima'y di kana nahabag sa akin
+at binayaan mong hinin~ga'y makitil.
+
+  Tugon nang Princesa ¿ikaw baga'y sino?
+ako anya'y isang hamak na sundalo
+at doon sa tore nagbabantay ako
+kaya ko namasdan ang karikitan mo.
+
+  Di ko kasalanan wika nang Princesa
+ang pagkamatay mong sanhi sa pagsinta
+at ang pagsuyo mo'y di ko natataya
+saka una'y ikaw ay di ko kilala.
+
+  Mangyayari kayang aking mawawari
+ang kahirapan mong sa akin ang sanhi
+ni sa gunita ko'y hindi sumasaging
+sundalo'y sintahin ako ni aglahi.
+
+  Sapagka't sinoma'y nakatatalastas
+na bawal suminta tungkol dugong hamak
+sa man~ga may taglay na uring mataas
+at may pan~ganib pang búhay ay mautas.
+
+  Gayon ma'y ang buong may sala ay ikaw
+na ang pagibig mo'y di ipinamalay
+kung iyong sinabi nang ikaw ay buháy
+banday baga akong di ka kaawaan.
+
+  Di nagsapalarang ipinaunawa
+sa akin, ang iyong sintang inadhika
+nang upang ang iyong matinding dalita
+ay naibsáng ko kahi't babahagya.
+
+  Ang kahihinatnan ay ano pa n~gayon
+nang iyong pagsinta na ilinulun~goy
+ibig ko mang dinggin ang iyong pagtaghoy
+di na mangyayari't wala nang panahon.
+
+  Walang sinisisi ako kundi ikaw
+sa iyong nasapit na pagkaparawal
+n~gayo'y ibig ko mang hirap mo'y lunasan
+¿anong gagawing ko'y puso ka na lamang?
+
+  Dan~gan ang palad mo ang talagang kapos
+di laang magtamong tuwa sa pagirog
+nang pusong puso na'y saka pa luluhog
+na wala nang sukat ikasayáng loob.
+
+  Madla mong pagsamo ay kahi't ubusin
+malubha mong damdam ay di na gagaling
+pagka't hinamak mo ang buhay na angkin
+na ipinarool lamang sa paggiliw.
+
+  Sisihin mo n~gayon ang sariling isip
+at hindi na araw ito nang pagibig
+ang tatamuhin mong damay sa paghibik
+ang idalan~ging ka sa Dios sa lan~git.
+
+  Tugon n~g Princesa'y sa pusong mabatyag
+tumaghoytaghoy na't ang wika'y ay palad
+ang dukhang suminta sa uring mataas
+damay sampung buhay ay di rin katumbas.
+
+  Yayamang wala nang sukat pang mangyari
+kundi ang tuman~gistan~gis sa sarili
+at kahi't anomang gawing pagsisisi
+di na maiuli buhay na naputi.
+
+  Ang tao n~ga palang mahirap ang buhay
+saka ang puso pa ay pahihirapan
+ay siyang matinding nagiging dahilan
+nang pagkalugami nang hinin~gang tan~gan.
+
+  Puso'y tumigil na niyong paghalinghing
+yamang walang daang magtamo pang aliw
+nauli sa dating batong nagnininghing
+na gaya nang unang ligaya sa tin~gin.
+
+
+
+
+
+ELECTO
+
+
+  Kaya nararapat na pakain~gatan
+nang man~ga lalaki't maging babae man
+tungkol sa pagsinta'y kinakailan~gan
+na kung lalapit ma'y doon sa kabagay.
+
+  Yaong lumiligaw na man~ga mahirap
+sa man~ga may dan~gal maging sa may pilak
+kapintasan lamang yaong hinahanap
+o ang matawanan nang makatatatap.
+
+  Ang karaniwan nang gayon kung umibig
+ay di nagninilay ang mahulong isip
+ang di man~ga himlay at sa sintang labis
+karaniwang tubo'y nan~gagkakasakit.
+
+  Sa hidwang tan~ging man~ga kaisipan
+niyong sumisinta sa hindi kabagay
+nagugugol lamang yaong kapagalan
+at nalulugso pa kung minsan ang buhay.
+
+  Dapat pagaralang anomang gagawin
+kinakailan~gang pagbagaybagayin
+nang di ikahiya sa matang titin~gin
+at kahi't sino ma'y nang walang wikain.
+
+  Pagka't karaniwan n~g sa Mundong lakad
+pag di gawa niya ay madla ang pintas
+kahi't lalong lihim ay inihahayag
+at nagmamapuri sa nakatatatap.
+
+
+
+=Wakas nang unang hati=.
+
+
+[Patalastas: Imprenta Libreria y Papeleria de P. Sayo]
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati
+by Cleto R. Ignacio
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14270 ***
diff --git a/14270-h/14270-h.htm b/14270-h/14270-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..35de695
--- /dev/null
+++ b/14270-h/14270-h.htm
@@ -0,0 +1,1693 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
+    "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
+<head>
+<meta name="generator" content="HTML Tidy, see www.w3.org" />
+<meta http-equiv="Content-Type"
+content="text/html; charset=UTF-8" />
+<title>The Project Gutenberg eBook of PANAYAM NG TATLONG BINATA ,
+by Cleto R. Ignacio.</title>
+<style type="text/css">
+/*<![CDATA[  XML blockout */
+<!--
+    P {  margin-top: .75em;
+         text-align: justify;
+         margin-bottom: .75em;
+         }
+    H1,H2,H3,H4,H5,H6 {
+         text-align: center; /* all headings centered */
+         }
+    HR { width: 33%;
+    margin-top: 1em;
+    margin-bottom: 1em;
+       }
+    BODY{margin-left: 10%;
+         margin-right: 10%;
+        }
+    .linenum  {position: absolute; top: auto; left: 4%;} /* poetry number */
+    .note     {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */
+    .blkquot  {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */
+    .pagenum  {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} /* page numbers */
+    .sidenote {width: 20%; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; padding-left: 1em; font-size: smaller; float: right; clear: right;}
+
+    .poem             {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;}
+    .poem br          {display: none;}
+    .poem .stanza     {margin: 1em 0em 1em 0em;}
+    .poem span        {display: block; margin: 0; padding-left: 3em; text-indent: -3em;}
+    .poem span.i2     {display: block; margin-left: 2em;}
+    .poem span.i4     {display: block; margin-left: 4em;}
+    .poem .caesura    {vertical-align: -200%;}
+    // -->
+    /* XML end  ]]>*/
+
+</style>
+</head>
+<body>
+<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14270 ***</div>
+
+<pre>
+[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is
+marked as ~g.]
+
+[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa
+upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon
+ay hindi na ginagamit.]
+</pre>
+
+<h1><a href="images/001.jpg"><img src="images/001t.jpg" border="0"
+alt="Panayam ng Tatlong Binata" width="237"
+height="358" /></a></h1>
+
+<br />
+
+
+<h2>PANAYAM NG</h2>
+
+<h1>TATLONG BINATA</h1>
+
+<h3>TINULA NI</h3>
+
+<h2><i>Cleto R. Ignacio</i></h2>
+
+<h3>CONCEPCION, MALABON, RIZAL</h3>
+
+<h3>BAHAY PALIMBAGAN ni P. SAYO BALO ni SORIANO</h3>
+
+<h3>MAYNILA</h3>
+
+<h3>TEL. 3099.</h3>
+
+<h2>UNANG PAGKAPALIMBAG 1921</h2>
+
+<h4><i>Rosario 225 Binundok</i></h4>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<br />
+
+
+<h2>TINIG KASALUKUYAN</h2>
+
+<h3>O</h3>
+
+<h2><b>KUWENTO</b></h2>
+
+<h3>NG</h3>
+
+<h1><b>Tatlong Binatang</b></h1>
+
+<h3>SI</h3>
+
+<h1><b>Brillo, Electo at ni Brindo</b></h1>
+
+<h2>UNANG HATI</h2>
+
+<br />
+<hr style='width: 65%;' />
+<br />
+
+
+<h2>Talaan ng Nilalaman</h2>
+
+<h3><a href='#PAUNAWA'>PAUNAWA</a></h3>
+
+<h3><a href='#BRILLO'>BRILLO</a></h3>
+
+<h3><a href='#KASAGUTAN'>KASAGUTAN</a></h3>
+
+<h3><a href='#ELECTO1'>ELECTO</a></h3>
+
+<h3><a href='#BRINDO'>BRINDO</a></h3>
+
+<h3><a href='#ELECTO2'>ELECTO</a></h3>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="PAUNAWA" name='PAUNAWA'></a>
+
+<h2><b>PAUNAWA</b></h2>
+
+<br />
+
+
+<table summary="Paunawa" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'><i>Bagaman di ninyo
+gawi ang maglibang</i></span><br />
+<i>sa gawa nang isang walang wastong malay<br />
+na gaya ko nangang hindi nasilayan<br />
+ni munting banaag niyong karunungan</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>Paanhin mo'y laking tuwa na nang
+dibdib</i></span><br />
+<i>na handugan kita nang pamawing hapis<br />
+utang kong dakila kundi ipagkait<br />
+ang iyong hinahong manga paglilirip</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>Labis ang saganang pasasalamat
+ko</i></span><br />
+<i>kundi ka mayamot at pagtamanan mo<br />
+na basahin yaring alay ko sa inyo<br />
+ulirang usapan nang binatang tatlo</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>At mapagkukunan mo rin nang
+uliran</i></span><br />
+<i>kung hindi ka lubhang may pagkapihikan<br />
+at di lahi niyong mahilig sa bagay<br />
+na likuin kahi't matuwid na daan</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>Sabi ko'y tigila't ang pantas
+mong lining</i></span><br />
+<i>ang may kaya'y sukat pakatalastasin<br />
+ang sirang talata'y gawin ang ibigi't<br />
+ang tula'y huwag mo lamang na baguhin</i>.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<br />
+
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="BRILLO" name='BRILLO'></a>
+<h2><b>BRILLO</b></h2>
+
+<br />
+<table summary="Brillo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>May isang binatang
+mahirap ang buhay</span><br />
+na nasok sa Hari nang paninilbihan<br />
+ayon sa kaniyang kabaitang sakdal<br />
+sa Hari't sa Reynang kinagigiliwan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lubos ang kanilang
+pagkakatiwala</span><br />
+at di nasubukan nang lihis na gawa<br />
+kaya't ilinagay nilang magalaga<br />
+niyong sa Princesang halamang sagana.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nakalugdan naman bunying
+Princesa</span><br />
+yaong kabaita't kasipagan niya<br />
+at sampo pa niyong man~ga piling Dama<br />
+pagka't ayos mahal kahi't taong mura.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit may taglay ring munting
+kagandahan</span><br />
+ang kiyas at tindig ay timbang na timbang<br />
+mabuting man~gusap kaya't kaulayaw<br />
+na lagi nang Dama't nang Princesang mahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~gala'y si Honrado nang abang
+binata</span><br />
+ulila sa Ama't kapatid ma'y wala<br />
+kaya ang kaniyang kaupahang madla<br />
+ang sumusahod ay Inang nagaruga.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Siya ay maagang
+nagpapahin~galay</span><br />
+at kung hatinggabi nagdidilig naman<br />
+pagka't nagsisimba kung madaling araw<br />
+at ito'y siya nang pinagkaratihan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagdating sa hardin siya'y
+mamimitas</span><br />
+niyong sarisaring maban~gong bulaklak<br />
+saka sa Princesa ay dadalhing agad<br />
+doon ginagawa ang balang iatas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung nagaayos nang bulaklak ay
+siya</span><br />
+ay hinihilin~gan nang Princesa't Dama<br />
+na magsalita nang buhaybuhay baga<br />
+na ikaaaliw niyong lungkot nila.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Madalas din niyang magina
+kasagutan</span><br />
+sa Princesa't Dama kung hinihilin~gan<br />
+na baka ang aking hindi karunun~gang<br />
+magaalita'y inyo namang pagsawaan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon n~g Princesa'y kung gayong
+dahil</span><br />
+wika ko sa iyong huwag kang manimdim<br />
+parang kita mo na yaring loob namin<br />
+na kasing isa nang kalooban mo rin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kinakatha niyang
+isinasalaysay</span><br />
+ay ang isang ab&acirc; at isang may dan~gal<br />
+na kahi't sing isa yaong katauhan<br />
+ay sahol ang uri nang hamak sa mahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya ang pagsinta n~g may uring
+hamak</span><br />
+gaano mang laki ay di maisaad<br />
+kawan~gis nang isang maban~gong bulaklak<br />
+na sa sarile nang tangkay nalalagas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa't sa tuwing siya'y
+hihilin~gan</span><br />
+na magsalita nang man~ga buhaybuhay<br />
+nagpapahalata niyong kalagayan<br />
+nang lihim na sinta niyang inin~gatan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa gayong palaging man~ga bigkas
+niya</span><br />
+napapansin naman nang bunying Princesa<br />
+kaya n~ga at pilit na tinanong siya<br />
+na kung sino yaong dukhang sinisinta.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hiling mo pong ito'y kung ipatanto
+ko</span><br />
+ay kamatayang ko't sukal nang loob mo<br />
+titiisin ko na karatnan ma'y ano't<br />
+huwag nang maturang taksil pa sa iyo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anitong Princesa'y kung sa ganang
+akin</span><br />
+ang nais mong sinta'y di ko hahabagin<br />
+n~guni at paano ang aking gagawin<br />
+ay kamatayan mo kung kita'y giliwin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't di papayag ang Hari kong
+Ama</span><br />
+na sa dugong hamak ako'y magasawa<br />
+at di sasalang ipapapatay niya't<br />
+laking kadustaan sa cetro't korona.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya kung ang iyong pagsinta ay
+tunay</span><br />
+at ibig mong ako'y maging kapalaran<br />
+ay pagpilitan mong humanap nang dan~gal<br />
+nang ang pagsinta mo ay hindi masayang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa dahilang kapag dugo nang
+mataas</span><br />
+ikaw, sa kay Ama'y kusang mararapat<br />
+at siya'y wala na namang ipipintas<br />
+sampung tanang man~ga konseherong lahat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Dama'y nan~ga dingig ang sinabing
+ito</span><br />
+silang lahat nama'y pawang nan~gagpayo<br />
+anila'y humanap nang karangalan mo<br />
+na maglakbay kahit sa ibang Reyno.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong si Honrado'y sa laking
+paggiliw</span><br />
+ang payo nang Dama'y kusang minagaling<br />
+at pinasiya nang lubos sa panimdim<br />
+na man~gibang lahi't dan~gal ay hanapin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lalo ang Princesang mahigpit ang
+atas</span><br />
+na huwag bayaang araw ay lumipas<br />
+sa laking hinayang sa pusong matapat<br />
+niyong si Honradong loob na banayad.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Wika nang Princesa'y ang taning
+kong bigay</span><br />
+sa iyo ay hustong limang taon lamang<br />
+sa parurunan mo ay huwag mabalam<br />
+nang hindi mainip akong maghihintay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Oras na daraa'y panghinayan~gan
+mo</span><br />
+ayon sa malaking awa ko sa iyo<br />
+pahalagahan mo ang bilin kong ito't<br />
+laging gunitaing naghihintay ako.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yayamang kung gayon kay Honradong
+saad</span><br />
+na ang pagirog ko'y iyong minatapat<br />
+ay magpupumilit na ako'y hahanap<br />
+niyong karan~galan buhay ma'y mautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Loobin na wari nang Dios na
+Poon</span><br />
+at Virgen Mariang dating mapagampon<br />
+sa madlang sakuna ako'y ipagtanggol<br />
+at ang aking nasa'y kamtan ding hinahon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya n~ga sa lahat ako ay
+paalam</span><br />
+at pipiliting kong kumita pang dan~gal<br />
+at itulot nawa niyong kalan~gitan<br />
+na magkikita rin tayong mahinusay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Siya'y lumakad na't sa Ina'y
+humarap</span><br />
+at ipinamalay ang sa pusong han~gad<br />
+bagaman sa dibdib nang Ina'y masaklap<br />
+ay napaayon din sa pita nang Anak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lumuhod na siya't humalik nang
+kamay</span><br />
+Ina'y lumuluha na binendisyonan<br />
+maganap ang lahat niyang kailan~gan<br />
+yamao't sa harap nang torre nagdaan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kasalukuyan n~gang ang Princesa't
+Dama'y</span><br />
+na sa durun~gawa't hinihintay siya<br />
+ang lagak na wika'y paalam aniya<br />
+at magkapalad ding tayo ay magkita.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang Princesa't Dama'y dinayo nang
+lunos</span><br />
+sa pagalis niyong may magandang loob<br />
+n~guni't kailan~gan naman nang pagirog<br />
+yaong karan~galan ikapapanulos.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuloy ang kanyang mabilis na
+lakad</span><br />
+niyong paglalakbay sa tun~go nang han~gad<br />
+doon sa sasakyan siya'y nakiusap<br />
+na maging utusan, kahit walang bayad.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pinaayunan din yaong hiling
+niya</span><br />
+kaya n~ga't sa daong lumulan nagdaka<br />
+linisan ang kaniyang bayang Castilla<br />
+at tinun~go niya yaong Inglaterra.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di lubhang nalaon ay dumating
+naman</span><br />
+sila, at sumadsad sa dalampasigan<br />
+nagkataong noong siya ay dumatal<br />
+ay may embajadang sa guerra ang pakay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kasalukuyan nang tinitipong
+lahat</span><br />
+ang man~ga sundalong sa digma'y lalabas<br />
+sa puno nang hukbo siya ay humarap<br />
+hin~gi ay masama kung magiging dapat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tinanggap at siya'y tinuruan
+tuloy</span><br />
+sa pagsusundalo kung may kayang ukol<br />
+at nang makilalang may ganap na dunong<br />
+binigyang tunkuling sa kanya'y ayon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't kasama na hukko'y nang
+lumakad</span><br />
+sa man~ga Persiano ay nakipaglamas<br />
+ang General nila'y kinapos nang palad<br />
+sa pakikibaka buhay ay nautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang matanto niyang patay ang
+General</span><br />
+umuna sa hanay siya at sumigaw<br />
+nang wikang iubos ang lakas at tapang<br />
+at ating lusubing lahat ang kaaway.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka sinibasib nang
+katakottakot</span><br />
+hukbo nang Persiano'y nagkasabogsabog<br />
+babakang General nila ay nakubkob<br />
+nabihag sapagka't di nakapaglagos.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang di nakatakbong kawal na
+kalaban</span><br />
+ay nakasama nang bihag na General<br />
+nang magbalik na sila sa kaharian<br />
+ay hindi masayod yaong kasayahan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuloy inusisang General nang
+hukbo</span><br />
+pagdaka anila'y napatay sa kampo<br />
+siyang nagpauna yaong si Honrado<br />
+at aming inusig ang man~ga Persiano.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa mabuti niyang ginawang
+paraan</span><br />
+man~ga loob naming lahat ay tumapang<br />
+kaya n~ga't ang hindi sumukong kalaban<br />
+nalagak sa kampo ang kanilang bangkay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong kay Honradong katapan~ga't
+liksi</span><br />
+dinaig ang gayong kalabang marami<br />
+sa balitang Paris ay di mahuhuli<br />
+yaong karahasang di sukat masabi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Emperador naman tuwa'y sabihin
+pa</span><br />
+kaya't si Honrado'y tinawag pagdaka<br />
+binigyan nang tus&oacute;ng karan~galan baga<br />
+na isa sa m~ga Generales niya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ipinakilala sa madla rin
+naman</span><br />
+ang bagong General na ganap ang tapang<br />
+magmula na noo'y pinagkatakutan<br />
+yaong Inglaterra nang man~ga kaaway.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Totoong namahal yaong si
+Honrado</span><br />
+doon sa Monarka't man~ga konsehero<br />
+gayon din sa lahat nang man~ga soldado<br />
+pagka't may dan~gal na'y mababa ring tao.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang dalawang taon ay nang
+makaraan</span><br />
+ang Francia'y kanya na nabalitaan<br />
+na sa man~ga turko,y makikipaglaban<br />
+dahil sa sigalot na di magkahusay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nuhang pahintulot siya sa
+Monarka</span><br />
+na punong pan~gulo niyong Inglaterra<br />
+inayunan naman yaong hiling niya<br />
+kaya n~ga't sa Francia'y tumun~go pagdaka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang sa Emperador sa Francia'y
+maharap</span><br />
+ay ipinagsabi ang kanyang han~gad<br />
+mahinahon namang siya ay tinanggap<br />
+at ang kalagayan niya'y natalastas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kabilang na isa siya sa
+General</span><br />
+na sa man~ga Turko'y makikipaglaban<br />
+at ang hukbo niyang unang sasalakay<br />
+at yaon ang yaring pinagkasunduan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lumakad noon di't tinun~go
+pagdaka</span><br />
+yaong m~ga morong kanilang kabaka<br />
+makaitlong hintong nagpamuok sila<br />
+hanggang sa kinamtan nila ang biktorya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nagbalik na silang
+nagsisipagdiwang</span><br />
+habang lumalakad ay isinisigaw<br />
+nang lahat ang wikang mabuhay mabuhay<br />
+ang ating bayaning bantog na General.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa labas nang bayan sila ay
+humantong</span><br />
+ang kalakhang hukbo nama'y sumalubong<br />
+kasama rin doon yaong Emperador<br />
+man~ga pagsasay&aacute; ay walang kaukol.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong Emperador ay agad
+niyakap</span><br />
+ang General niya't tuwa'y dili hamak<br />
+malabis ang puri at pasasalamat<br />
+sa General niyang may loob na tapat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>O konseheros ko anang
+Emperador</span><br />
+sa inyo ay aking kahilin~gan n~gayon<br />
+na siya ay aking bibigyan nang tusong<br />
+Generalisimo, hintay ko ang tugon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Emperador namin ang sagot nang
+lahat</span><br />
+sunod po ang aming loob na matapat<br />
+noon din ang tus&oacute;'y agad iginawad<br />
+at ipinagbiba nang puspos na galak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Matapos tanggapin yaong
+karan~galan</span><br />
+doo'y nalagak din na mahabang araw<br />
+malibang panahon ay nabalitaan<br />
+Rusia ay gueguerra sa man~ga Masulman.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Humin~gi ring tulot siya n~ga sa
+Francia</span><br />
+at linakbay yaong Imperyo nang Rusia<br />
+at sa Emperador humarap pagdaka<br />
+at hinin~ging siya'y isama sa guerra.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang mapagkilala'y tinanggap ding
+agad</span><br />
+niyong Emperador na labis nang galak<br />
+ang kalakhang hukbo ay nang maigayak<br />
+sa taning na araw sila'y nagsilakad.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa luwal na laa'y nang dumating
+sila</span><br />
+tumigil at sila'y nagpaembahada<br />
+sa man~ga Musulmang lumabas pagdaka<br />
+at pasisimulan ang pagbabatalya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di lubhang nalaon nama'y
+napaluwal</span><br />
+at ginanap nan~ga yaong paglalaban<br />
+at namook namang leon ang kabagay<br />
+itong si Honradong bayaning General.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa di nagtitigil nilang
+paglalamas</span><br />
+yaong man~ga bangkay sa lupa'y nagkalat<br />
+ang man~ga Musulma'y sa malaking sindak<br />
+ay nan~gagalsuko't sila'y napabihag.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At sampu pa niyong pan~gahas na
+Sultan</span><br />
+sumuko't, nagbayad nang malaking yaman<br />
+sila'y umuwi nang dala ang tagumpay<br />
+at nan~gagsasay&aacute;ng hindi ano lamang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong Emperador at tanang
+ginoo</span><br />
+ay nagsisalubong doon sa nanalo<br />
+ang nagsasaliwang sigawan nang tao<br />
+ay wikang mabuhay ang pan~gulong hukbo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bunying Emperador ay niyakap
+naman</span><br />
+yaong si Honrado't saka ang tinuran<br />
+salamat &oacute; bantog na aking General<br />
+sa iyong dakilang iwing katapan~gan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mula n~gayo'y ikaw ang siyang
+pan~gulo</span><br />
+bilang na General nang aking Imperyo<br />
+tanggapin mo n~gayon itong kaloob ko<br />
+na tus&oacute;n nang pagka Generalisimo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuloy ang winika sa basalyong
+tanan</span><br />
+hayo't ipagbiba ang ating General<br />
+at ayon sa taglay niyang katapan~gan<br />
+ang sigaw nang lahat mabuhay mabuhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa't ang baya'y nalimutan
+halos</span><br />
+sa boong magdamag ang gawing matulog<br />
+dahil sa General na naging kilabot<br />
+tuwa at pagpuri ay hindi masayod.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong si Honrado'y tutoong
+namahal</span><br />
+sa Emperador at sa tao mang bayan<br />
+n~guni't si Honrado'y naninimdim nama't<br />
+tapos na ang taning nang Princesang mahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya n~ga at gulong lagi ang
+panimdim</span><br />
+niyong naghihintay na Princesang giliw<br />
+sa araw at gabi ay di magupiling<br />
+niyong kay Honrado na hindi pagdating.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit n~ga ang Hari na kaniyang
+Ama</span><br />
+ay ipinagyaring ipakakasal siya<br />
+sa Konde Milano, n~guni't naabala't<br />
+isang ta&oacute;ng taning ang hinin~gi muna.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa hiling na yaon ang Ama'y
+pumayag</span><br />
+at di muna ibig habagin ang Anak<br />
+kung kaya tumaning ang himalang dilag<br />
+ay sa paghihintay sa nalayong dilag.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang limang ta&oacute;n na't
+labingisang buwan</span><br />
+ang sa kay Honradong pan~gin~gibang bayan<br />
+ang tatlong Imperyo'y pinagpaalaman<br />
+nang paguwi sa kaniyang kaharian.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>May isang buwan ding araw na
+mahigit</span><br />
+bago napatuloy gayak sa pagalis<br />
+dahil sa kasamang magsisipaghatid<br />
+na man~ga maginoo at soldadong kabig.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tatlong Imperyo ay may
+kanikaniya</span><br />
+na man~ga sasakya't inihatid nila<br />
+tulo'y nagpasabi doon sa Kastilya<br />
+yaong tatlong man~ga bantog na Monarka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Na darating yaong bantog na
+General</span><br />
+ay gawin ang lubos na man~ga pagtanaw<br />
+tangkilikin nila't in~gatan ang buhay<br />
+at gugulin yaong lubos na pagtanaw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't sa Kastilya'y naghandang
+magaling</span><br />
+nang isasalubong doon sa pagdating<br />
+sarisaring arko at sutlang panabing<br />
+sa buong lansan~gang nagbibigay aliw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Araw na panahon sa
+dalampasigan</span><br />
+ang Princesa naman ay ikinakasal<br />
+sapagka't tapos na ang tadhanang araw<br />
+ay wala nang sukat magawang dahilan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa araw na yao'y dalawa ang
+say&aacute;</span><br />
+una'y sa General saka sa Princesa<br />
+man~gagsasaliwan ang man~ga musika<br />
+at putok nang kanyon doon sa muralya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nan~gagsisalubong ang tanang
+ginoo</span><br />
+doon sa Kastilya't ang man~ga soldado<br />
+at itinuloy na sa Real Palasyo<br />
+na itinalaga nila kay Honrado.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Isa man ay walang
+nakakikilala</span><br />
+doon sa General na balitang sigla<br />
+anopa't ang lahat ay nan~gagsasay&aacute;<br />
+tan~ging nalulungkot lamang ang Princesa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Na nakasal doon sa di kasing
+giliw</span><br />
+kung kaya malaking lumbay sa panimdin<br />
+sa naging esposo niya ay hiniling<br />
+isang buwang siya'y huwag kausapin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hayaang sa torre siya ay
+tumahan</span><br />
+sa piling nang Damang dating kaalakbay<br />
+tinulutan naman yaong kahilin~gan<br />
+kaya n~ga't sa torre doon din lumagay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang naroroon na ang bunying
+Princesa</span><br />
+ay ipinahayag sa kanyang Dama<br />
+anhin ko man yaong dumating aniyang<br />
+General, ay yaong ating kakilala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sapagka't General sa tatlong
+Imperio</span><br />
+gayon ang balita nang lahat nang tao<br />
+kundi siya'y ano't maglalakbay dito<br />
+saka di kilala nang kahima't sino.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anang man~ga Dama ay baka siya
+n~ga</span><br />
+kung gayon ay tunay na kaawaawa<br />
+at wala nang palad na napakaaba<br />
+na gaya nang gayong pagkapan~ganyaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sumunod sa iyong dan~gal ay
+hanapin</span><br />
+saka daratnang kang may iba nang giliw<br />
+kan~gino ma'y walang matinding damdamin<br />
+na gaya nang gayong hirap na daratnin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Usap nila'y patdin at ang
+isalaysay</span><br />
+ay yaong dumating na bunying General<br />
+hindi makilala ang tunay na n~gala't<br />
+Konde de Kastilya kung tawagin lamang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~guni't nagpasabi yaong Haring
+Ama</span><br />
+na makipagkita ang Dama't Princesa<br />
+sa General na panauhin nila't<br />
+ugali nang man~ga mahal na talaga.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Samantalang di pa dumarating
+naman</span><br />
+ang bunying Princesa ay napagusapan<br />
+nang man~ga konseho't nang tan~ging General<br />
+at naibalita yaong pagkakasal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang sa kay Honradong balita'y
+matatap</span><br />
+ang masidhing lumbay sa puso'y tumarak<br />
+kundi nahihiya sa man~ga kaharap<br />
+ang luha'y ibig nang sa mata'y pumulas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka nang tanggapin nang Princesa't
+Dama</span><br />
+ang bilin nang Hari ay nagsigayak na<br />
+at sa palasyo ay nan~gaglakbay sila't<br />
+bilang sa General makikipagkita.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang mapanhik sila doon sa
+palasyo</span><br />
+agad nakilala yaong si Honrado<br />
+nang Princesa't Dama kaya n~ga't nanglumo<br />
+ang puso't sa lumbay na di mamagkano.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Walang maibati yaong man~ga
+Dama</span><br />
+doon sa General, kundi ang kumusta<br />
+sapagka't talastas nilang parapara<br />
+na kumitang dan~gal, ayon sa Princesa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At nang magkaroon nang malaking
+dan~gal</span><br />
+datnan ang Princesa'y na sa ibang kamay<br />
+gaanong bubugso kayang kalumbayan<br />
+sa dibdib nang abang sawing kapalaran.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hindi nakatagal ang matang
+tumitig</span><br />
+nang bunying Princesa sa malaking hapis<br />
+kaya't napaalam na tigib nang hapis<br />
+na ang dalamhati ay di maisulit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagdating sa torre nang bunying
+Princesa</span><br />
+sa lahat nang Dama'y ang sinabi niya<br />
+ang ginawang ito nang Hari kong Ama'y<br />
+ikamamatay ko na walang pagsala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Isang ta&oacute;ng taning kaya ko
+hinin~gi</span><br />
+upang ang dahila'y kanyang mawari<br />
+di ko maisaad naman yaong sanhi<br />
+at baka siya pang lalong ikasawi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mawiwikang bakit
+nakipagsuyuan</span><br />
+sa dugong mababang walang kamahalan<br />
+kaya ang bibig ko ay hindi mabuksan<br />
+sa takot kung ako ay makagalitan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang buong may sala'y ako rin at
+ako</span><br />
+sa naabang palad niyong si Honrado<br />
+ang hiling kong dan~gal ay niyong matamo<br />
+sinta ko'y luoy nang dumating dito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagsunod kay Ama ang naging
+salabid</span><br />
+na ako'y nakasal sa di iniibig<br />
+ito'y siyang sanhi nang ikapapatid<br />
+nang kaawaawang buhay kong nalait.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Si Honrado nama'y sa malaking
+lumbay</span><br />
+sa Hari't konseho siya'y napaalam<br />
+hinanap ang kubo niyong Inang hirang<br />
+at niyong makita'y humalik nang kamay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ina ni Honrado'y lubos na
+nagtaka</span><br />
+anak na General ay di makilala<br />
+kung hindi ang n~gala'y nang ipahayag na<br />
+kaya di masabi ang tinamong say&aacute;.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ligaya nang Ina'y paganhing
+isaysay</span><br />
+gaya ni Honradong sapupo nang lumbay<br />
+agadagad siyang gumawa nang liham<br />
+gayari ang sabing nan~gapapalaman.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Alan~gan mang kahi't sa kamahalan
+mo</span><br />
+na pahatdan liham nang imbing lagay ko<br />
+ay aking hinamak ang lahat nang ito<br />
+ayon sa hirap kong nagbuhat sa iyo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di ko sana ibig masalang ang
+sugat</span><br />
+nang puso kong lalang n~g sinta mong sukab<br />
+paanhin mo'y di na matiis ang antak<br />
+at yaring hinin~ga'y ibig na pumulas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tunay ang pagasang wagas sa
+panimdim</span><br />
+na ako ang iyong kasing isang giliw<br />
+sa utos mong dan~gal ay aking hanapin<br />
+kaya pinuhunan ang buhay na angkin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa awa nang lan~git ay aking
+kinamtan</span><br />
+ang lalong dakilang man~ga karan~galan<br />
+at ako'y naligtas sa kapahamaka't<br />
+nang dumating dito ay walang kamatayan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Diwa'y hinan~gad mo na malayo
+ako</span><br />
+at nang mapanulos sa kasintahan mo<br />
+di ka na nahabag sa ginawang ito<br />
+na akong aba na'y siyang pinag ilo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Wariin mong mula niyon lisanin
+ka</span><br />
+na ako'y mawalay sa dalawang mata<br />
+walang kaaliwan ang taglay kong dusa<br />
+kundi ang gunitang sa iyo'y suminta.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Siyang naging dahil nang hirap kong
+ito</span><br />
+ang tapat na aking pagsunod sa iyo<br />
+katuwiran kaya itong ginawa mo<br />
+dugo ka pa namang turing maginoo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hindi ko na sana ibig
+ipamalay</span><br />
+sa iyo nang una ang sintang sinimpan<br />
+baka siya ko pang lalong ipagdamdam<br />
+at saka ito rin ang kinahinatnan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Puso ko'y panatag at hindi
+gunita</span><br />
+na iyong asalin ang gawang magdaya<br />
+tinabunan mong sa limot ang awa,<br />
+at ako'y linunod sa dagat nang luha.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit naisip pa kaya ang
+magbalik</span><br />
+dito sa Kastilya nang palad kong amis<br />
+yayamang ang aking kasuyuang dibdib<br />
+n~gayo'y sa iba nang kandun~gan nahilig.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Aanhin ko itong man~ga
+karan~galan</span><br />
+na atas nang sinta kaya pinaglakbay<br />
+General man akong balita nang tapang<br />
+n~guni't sa pagsinta'y kusang nalupaypay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Patawad patawad Princesa at
+Dama</span><br />
+ang pinagtiyagang ilubog sa dusa<br />
+&iquest;anong kataksilan sa pagkikilala<br />
+ang gawa kong hindi ninyo minaganda?<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>&iexcl;Maanong bahid man ay
+pinamalayan</span><br />
+sa akin, ang inyong man~ga kasuklaman<br />
+huwag itinaboy sa kapahamakan<br />
+sa malayo't maging dito'y kamatayan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang sinisisi ko'y ako ri't di
+iba</span><br />
+na kusang nadaya ay di alumana<br />
+nasabik ang puso sa maling pagasa<br />
+di magtiis namang buhay ay mapaka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hanggang dito't yamang wala n~g
+panahon</span><br />
+itong nalugami sa pagkaparool<br />
+akong inayop mo'y di na malalaon<br />
+sa dustang libin~ga'y pilit na hahantong.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sulat ay sinarha't ipinadala
+na</span><br />
+sa may dalamhating mahal na Princesa<br />
+nang tanggapin nama't laman ay mataya<br />
+malaong oras ding nawalang hinin~ga.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong man~ga Damang
+nan~gagsisaklolo</span><br />
+ay labis nang awa nila kay Honrado<br />
+saka sa Princesa sa nangyaring ito<br />
+na napagbintan~gan ay hindi tutoo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Makamalay tao ang nawalang
+isip</span><br />
+luha'y tumutulong gumawa nang titik<br />
+upang mailuwal ang laman nang dibdib<br />
+at nang matutulan ang bintang na lihis.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<br />
+
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="KASAGUTAN" name='KASAGUTAN'></a>
+
+<h2>KASAGUTAN</h2>
+
+<br />
+<table summary="Kasagutan" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>Honrado ay mali ang
+iyong paratang</span><br />
+na yaong hiling kong pagkita nang dan~gal<br />
+sa iyo ay isang pagdaraya lamang<br />
+ang gayo'y huwag mong isagunamgunan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung mabubuksan mo lamang yaring
+dibdib</span><br />
+ang katutoha ana'y iyong malilirip<br />
+kung tunay n~ga akong taksil sa pagibig<br />
+na gaya nang iyong tadhana sa titik.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Labis ang sa iyo'y aking
+paghihintay</span><br />
+at ikaw ang sinta na inaasahan<br />
+n~guni at si Ama ang may kaibig&aacute;n<br />
+na siyang pumilit na ako'y pakasal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayon ma'y sa paghihintay ko sa
+iyo</span><br />
+isang ta&oacute;ng taning yaong hinin~gi ko<br />
+at inaasahan yaong pagdating mo<br />
+ganap na'y di ka pa dumarating dito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Halata nang lahat na lubhang
+matamlay</span><br />
+ang aking pagsunod nang kami'y pakasal<br />
+di lamang mangyaring si Ama'y masuway<br />
+pagka't masasawi ako sa katwiran.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka nabalitang dito ay
+darating</span><br />
+General na n~galan ay di nalilining<br />
+nasok sa loob kong ikaw na marahil<br />
+kaya nang kasal na ako ay tumaning.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Isang buwang huwag na
+pakialaman</span><br />
+ako at dito rin sa torre tatahan<br />
+at nang makita kong ikaw ang dumatal<br />
+ang katauhan ko'y nanaw sa katawan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang dumalaw kami at nang lisanin
+ka</span><br />
+luha'y di mapigil sa taglay kong dusa<br />
+sampu nang lahat kong kaakbay na dama<br />
+at sanhi sa iyong naulilang sinta.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Honrado ay walang bahid
+pagsusukab</span><br />
+yaring aking puso tungkol sa pagliyag<br />
+at sa katunayan niyaring pan~gun~gusap<br />
+sangla yaring buhay na n~gayo'y lilipas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At kung linoob man n~g giliw kong
+Ama</span><br />
+na ako sa ibig niya magasawa<br />
+di rin mangyayaring kanyang makasama<br />
+ako at sa hukay ay mahihimbing na.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lalo ko pang tuwa kung
+magkakagayon</span><br />
+at maiisban na ako nang linggatong<br />
+sa hindi ko nasa'y yamang napalulong<br />
+aking lilisanin naman ang panahon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Baga man at turing na ako'y
+nakasal</span><br />
+ang kalinisan ko'y di nadurumihan<br />
+sapagka't sa aking puso ay masukal<br />
+ang pakikiisa sa di kasintahan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya ang samo ko'y patawarin
+ako</span><br />
+sa isa nang buhay magkikita tayo<br />
+doo'y walang salang makikilala mo<br />
+kung talagang ako ay taksil sa iyo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mayari ang sulat ay
+ipinadala</span><br />
+sa tapat na loob na kaniyang Dama<br />
+nang sa kay Honradong laman ay mabasa<br />
+ang sakit nang puso ay naululan pa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka n~g sa Damang saysayin ang
+bagay</span><br />
+niyong sa Princesang laging paghihintay<br />
+yaong si Honrado ay sinisi naman<br />
+ang pagkalaon sa ibang kaharian.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tanang bagaybagay nang
+maibalita</span><br />
+ay naghiwalay nang kapuwa may luha<br />
+na tulad sa isang buhay ang nawala<br />
+at bat&oacute; nang dibdib ang hindi maawa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang dumating doon sa torre ang
+Dama</span><br />
+usap ay sinabi doon sa Princesa<br />
+ay lalong lumala ang sa pusong dusa<br />
+at ang dalamhating di sukat makaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ito na ang mulang
+ipinagkaramdam</span><br />
+nang pusong nalugmok sa kapighatian<br />
+kaya't hiniling nang siya'y magkumpisal<br />
+at sa kamataya'y humanda ang buhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya n~ga't ang tuwa ay biglang
+lumipas</span><br />
+at sa kalumbayan sila'y nan~galagak<br />
+Princesa'y humin~gi nang tawad sa lahat<br />
+sa hanay nang madla, buhay ay nautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sabihin ang lumbay at man~ga
+pagtan~gis</span><br />
+nang mahal na Hari sa Anak na ibig<br />
+at sa puso niya ay lumiligalig<br />
+ang pagaasawang parang ipinilit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't mula nang kanyang
+ipakasal</span><br />
+siyang naging sanhing ipinagkaramdam<br />
+kaya n~ga at siya'y kahit nakasal man<br />
+ang naging asawa'y di nakaulayaw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At di ko nakitang dinalaw nang
+tuwa</span><br />
+at sa kalumbaya'y nalugaming kusa<br />
+kahima't tipirin ay nahahalata<br />
+yaong kalungkutang di ko mapaghaka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Matinding damdamin naman nang
+asawa</span><br />
+na nakasal sila ay di nagkasama<br />
+saka biglangbiglang siya'y nan~gulila<br />
+ito ang tunay na dalamhati niya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pananaghoy nila muna'y aking
+lisan</span><br />
+gaya nang kanilang ilibing ang bangkay<br />
+kasama ang lahat nang kaginoohan<br />
+ang tanang soldado ay gayon din naman.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang Hari at saka ang bunying
+asawa</span><br />
+na ikinamatay nang abang Princesa<br />
+saka si Honrado't tanang kawal niya<br />
+sa libing na yao'y kaalakbay sila.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hanggang sa dumating doon sa
+Simbahan</span><br />
+at sa laang tumba'y ilagay ang bangkay<br />
+ginawa ang madlang man~ga katungkulan<br />
+na pananalan~gin sa man~ga namatay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tanang kailan~gan ay nang maganap
+na</span><br />
+ay ibinaba nang bangkay nang Princesa<br />
+at binendisyonan niyong Haring Ama<br />
+at nakipagkamay naman ang asawa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayon din ang lahat nang
+kaginoohan</span><br />
+parapara sila na nakipagkamay<br />
+tan~gi si Honradong bayaning General<br />
+na siya n~ga lamang kahulihulihan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kamay ni Honrado ay niyong
+igawad</span><br />
+kamay nang Princesa'y iniabot agad<br />
+at saka ang man~ga mata'y idinilat<br />
+nagbuntong hinin~ga't gayari ang saad:<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ikaw n~ga ang sintang tunay kong
+katipan</span><br />
+na siya kong laong pinahintayhintay<br />
+at saka kasal na nang dito'y dumatal<br />
+ako sa hindi ko kinagigiliwan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~guni at sa ating suyuang
+maganda</span><br />
+tapat sa puso ko na di magiiba<br />
+kaya n~ga n~gayon din ay magkumpisal ka<br />
+at malilibing din na kasunod kita.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa't ang tana'y pawang
+nanggilalas</span><br />
+na nan~gakakitang doon ay kaharap<br />
+at sampo nang Hari ay nakatalastas<br />
+na yaon ang siyang kasuyo nang anak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Matapos isulit ang ganoong
+bagay</span><br />
+muling ipinikit ang mata nang bangkay<br />
+si Honrado nama'y agad nagkumpisal<br />
+at di rin nalao't nakitil ang buhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang mailibing na yaong si
+Honrado</span><br />
+umuwi noon din ang man~ga soldado<br />
+sa kanikanilang pinagmulang Reyno<br />
+at ibinalita ang nangyaring ito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tatlong Emperador ay sa
+kagalitan</span><br />
+nagpaembahada silang sabaysabay<br />
+at pinaguusig ang nawalang buhay<br />
+nang lubhang bayaning kanilang General.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa takot nang Haring hindi
+hamakhamak</span><br />
+ay sa Emperador na tatlo'y humarap<br />
+mahinahon niyang inahin~ging tawad<br />
+ang pagiibigang di niya talastas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung ang anak niya ay
+nagpahiwatig</span><br />
+na may katipanan siyang iniibig<br />
+di ko pipiliti't baka n~ga masapit<br />
+ay ang gaya n~gayong buhay ay napatid.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tatlong Monarka ay dinin~gig
+naman</span><br />
+ang sa Haring samo't man~ga karain~gan<br />
+yaon din ang mulang ipinagkaramdam<br />
+nang Hari at siya ay nakitlang buhay.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="ELECTO1" name='ELECTO'></a>
+<h2>ELECTO</h2>
+
+<table summary="Electo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>Walang katuwiran
+anak ay pilitin</span><br />
+sa bagay na pakikipagisang giliw<br />
+karampatan munang sila ay tanun~gin<br />
+ang isa at isa'y nang walang sisihin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Katungkulan din n~ga na ipili
+nila</span><br />
+nang lalong mabuti na maging asawa<br />
+kailan~gan naman ang ipakilala<br />
+yaong tutun~guhing hindi natataya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lubha pa kung tunay nilang
+nalilirip</span><br />
+na ang kasintahan ay ugaling pan~git<br />
+sawayin at bigyang hatol na matuwid<br />
+at in~gatang huwag daanin sa galit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong malubay na
+pagpapaunawa</span><br />
+at huwag ang man~ga salitang gahasa<br />
+pagmura't tun~gayaw at man~ga pagsumpa<br />
+na bagkus nakapaguulol nang sama.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At kung ang anak pa ay walang
+pitagan</span><br />
+sasagutsagutin ang isang magulang<br />
+nang kasakitsakit na paglapastan~gan<br />
+sa dapat suyuin nila at igalang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit karaniwan nang man~ga
+inanak</span><br />
+kapag nasansala sa adhikang linsad<br />
+itinatakwil na nila ang paglin~gap<br />
+sa utang na walang katapatang bayad.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="BRINDO" name='BRINDO'></a>
+<h2>BRINDO</h2>
+
+<br />
+<table summary="Brindo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>May isang soldado
+ang Haring maran~gal</span><br />
+na wala nang Ama't mahirap ang buhay<br />
+ang nagaaruga ay Ina na lamang<br />
+sa bugtong na anak niyang minamahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hindi ibig halos mawalay sa
+titig</span><br />
+ang kaniyang bunsong pinakaiibig<br />
+dan~gan di mangyaring siya ay mapalit<br />
+ay hahalinhan na't hirap ay mabihis.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa pagsusundalo'y nang ilan nang
+buwan</span><br />
+tumanggap nang atas nang haring maran~gal<br />
+sa puno nang torre nang Princesang mahal<br />
+kabilang na isa sa man~gagbabantay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~g araw ring yaon sila'y lumakad
+na't</span><br />
+tinun~go ang torre nang bunying Princesa<br />
+nang dumating doo'y tinamaang mata<br />
+sa Princesang dilag na kaayaaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't mula noon sa puso'y
+natanim</span><br />
+yaong sa Princesang kagandaha't ningning<br />
+at siyang nagbigay gul&oacute; sa panimdim<br />
+na sa gabi't araw ay di magupiling.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Inakala niyang gumawa nang
+titik</span><br />
+at doon sa torre ay kusang ihagis<br />
+n~guni't lubos namang siya'y nan~gan~ganib<br />
+na baka ang bunying Princesa'y magalit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa at siya'y walang
+maisipan</span><br />
+na yaong pagsinta'y magkaroong daan<br />
+kaya't walang munting oras na tiwasay<br />
+sa gayon ang puso niya't kalooban.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung nagiging bantay siyang
+mahalili</span><br />
+sa laang bantayang tapat niyong torre<br />
+siya ay tatanaw tanaw na parati<br />
+sa bintana't ayon sa laking pagkasi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lalo na kung lagi niyang
+nakikita</span><br />
+na nakapanun~gaw ang bunying Princesa<br />
+ay halos di ibig mawalay sa mata<br />
+sa laking pagirog na hindi makaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Maupo't tumindig nama't
+magpasyal</span><br />
+Princesa ang siyang tinitingnan tingnan<br />
+sa Princesang hindi naiino naman<br />
+pagkapalibhasa'y di namamalayan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa malaon niyang pagbabantay
+doon</span><br />
+sa torreng may bilang sa tatlo nang taon<br />
+walang gawa kundi ang tumaghoy taghoy<br />
+sa sarili niya't ang wika ay gayon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung natatanto mo lamang yaring
+hirap</span><br />
+Princesa kong sinta at tinawag tawag<br />
+puso mo ma'y batong buhay na matigas<br />
+sa man~ga daing ko'y pilit maaagnas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Wala ni munti mang oras na
+itigil</span><br />
+ang hibik ko't buntong hinin~gang malalim<br />
+dahil sa pagsintang di ikagupiling<br />
+at man~ga pagluhog na hindi mo lining.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mata kong sa iyo'y laging
+nakatitig</span><br />
+na nagbabalita nang aking pagibig<br />
+ay di mo man pansin bago'y tumatan~gis<br />
+itong nagdurusa'y di mo nalilirip.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung nanunun~gaw ka sa iyong
+bintana</span><br />
+ang hinahalaw mo'y ang ikatutuwa<br />
+n~guni't di makita ang linuhaluha<br />
+nitong sa dilag mo'y nan~gan~gayupapa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nagwawala ka n~gang bahala sa
+lagay</span><br />
+at nagpapasasa sa kaligayahan<br />
+bago'y di mo tantong nasa kalumbayan<br />
+akong sumintang di maipamalay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hirap na gumiliw nang isang
+mababa</span><br />
+sa uring mataas na tinitin~gala<br />
+namamalas mo nang mata'y lumuluha<br />
+ay tikis mong winawala ring bahala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tantuin mong yaring dusang
+tinataglay</span><br />
+ay magiging landas niyaring kamatayan<br />
+pagka't sa puso ko'y pan~gakong matibay<br />
+na tataghuyang kasukdang maging bangkay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Malasin nang inyong masaghayang
+titig</span><br />
+ang tatapong buhay dahil sa pagibig<br />
+at wala nang lunas sa sukat ikapit<br />
+kundi ang lin~gap mong nasa kong makamit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang lalong masarap na man~ga
+pagkain</span><br />
+at lahat nang tuwa'y tapos na sa akin<br />
+ikaw na n~ga lamang ang makapipigil<br />
+sa dustang libin~gang laang tutun~guhin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di na malalao't iilan nang
+araw</span><br />
+sa Mundo, ang aking pakikipanayam<br />
+inot inot ko na na nararanasan<br />
+na itong puso ko'y may malubhang damdam.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't ang hinin~ga'y laging
+nan~gan~gapos</span><br />
+sa di pagkakai't di pagkakatulog<br />
+ako'y nanghihina't di na ibig halos<br />
+magluat nang aking buhay na maayop.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang gayong pagtaghoy na di
+naglilikat</span><br />
+na walang bahagyang pagitan ang oras<br />
+inot inot na n~gang napawi ang lakas<br />
+at ang humalili ay pan~gan~gayayat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Makita nang puno yaong
+kalagayan</span><br />
+ay ipinapasok agad sa hospital<br />
+at doon ginamot yaong karamdaman<br />
+n~guni't lumalalang lalo't di humusay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't sa sundalong hiniling
+pagdaka</span><br />
+na siya'y ihatid sa kanyang Ina<br />
+nang araw ring yaon ay ipinadala<br />
+sa dahilang tantong mahina na siya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa Inang makita ang bugtong na
+anak</span><br />
+luha'y di napigil sa malaking habag<br />
+anya'y ang nasapit nang imbi mong palad<br />
+n~gayon ay tunay na pawang buto't balat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang kalagayan mo'y kung aking
+pagmasdan</span><br />
+kundi humihin~ga'y mistula nang bangkay<br />
+&iquest;ano baga kaya ang naging dahilan<br />
+niyang marawal mo na kinahinatnan?<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon nang sundalo'y oh Ina kong
+giliw</span><br />
+ang damdam kong ito'y wala nang paggaling<br />
+ang lahat mang gamot ay kahit ubusin<br />
+ay wala nang daang ilunas sa akin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~gayon ay wala na akong
+kailan~gan</span><br />
+kung hindi ang ako'y makapagkumpisal<br />
+ang kaluluwa ko ay bago pumanaw<br />
+ay mapawing lahat yaring kasalanan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayong kahilin~ga'y sinunod nang
+Ina</span><br />
+tumawag nang Pareng kahilin~gan niya<br />
+nang dumating naman ay nagkompisal na<br />
+at saka tuloy na nagkomunion pa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kahilin~gang yao'y matapos
+tanggapin</span><br />
+sa irog na Ina naman ay nagbilin<br />
+Ina ko aniya ay huwag limutin<br />
+itong kamunti ko na ipagbibilin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Na kung makitil na yaring aking
+buhay</span><br />
+medikong marunong ang tawagin lamang<br />
+at ang aking dibdib ay agad pabuksa't<br />
+kunin ang puso ko at iyong in~gatan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Huwag pabayaan mapalibang
+oras</span><br />
+na di ang dibdib ko'y agad ipabiyak<br />
+puso ko'y itago sa lalagyang dapat<br />
+bilang alaalang sa iyo po'y lagak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tugon nang Ina ay aking
+susundin</span><br />
+bunso ko ang iyong mahigpit na bilin<br />
+di lubhang nalaon buhay ay nakitil<br />
+nang ang karamdaman ay sa sinta dahil.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Man~ga pananaghoy nama'y sabihin
+pa</span><br />
+nang kaawaawang Inang naulila<br />
+mulang pagka bata'y dinulangdulang na<br />
+ang kabaitang sumunod sa kaniya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sabihin pa baga ang man~ga
+pagtan~gis</span><br />
+at man~ga pagluha at hinibikhibik<br />
+at halos mawaray ang kaniyang dibdib<br />
+nang pagkaulila sa anak na ibig.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bagaman malaking dalamhati
+niya</span><br />
+pinaram ding agad at naalaala<br />
+ang bilin nang anak kaya't kapagdaka<br />
+pantas na mediko siya'y tumawag na.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang dumating doo'y agad
+pinabuksan</span><br />
+yaong dibdib niyong sa anak na bangkay<br />
+ang puso'y kinuha't kusang pinagyaman<br />
+at itinago na sa loob nang kaban.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka yaong bangkay nama'y
+ilinibing</span><br />
+ang Inang may lumbay nama'y kasama rin<br />
+yaong panambitan at dinaingdaing<br />
+nang naiwang Ina ay di maiturin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Niyong nalilibing na ilan nang
+buwan</span><br />
+ang sundalong anak niyang minamahal<br />
+Inang naulila'y naisip-isipan<br />
+na tingnan ang pusong inin~gat sa kaban.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Binuksan na niya't agad na
+kinuha</span><br />
+at sa pagkabalot ay inalis niya<br />
+n~guni't di masayod yaong pagtataka<br />
+doon sa iniwang bilang alaala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pusong nababalot ay kusang
+nagmaliw</span><br />
+at ang nahalili'y batong nagniningning<br />
+iba't ibang kislap ang kulay na angkin<br />
+na sa matang titig ay nakaaaliw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang Inang may lumbay ay di
+mapaghaka</span><br />
+ang nangyaring yaong anaki'y himala<br />
+agad pumasok sa kanyang gunita<br />
+na yao'y isang mahalagang mutya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't minagandang kaniyang
+ialay</span><br />
+sa Hari ang batong puspos karikitan<br />
+binalot na niya na pinakainam<br />
+at saka dinala sa Haring maran~gal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tuwa nang Hari naman ay
+sabihin</span><br />
+doon sa alay na batong nagniningning<br />
+kinuha at saka binigyan noon din<br />
+niyong kayamanang makakayang dalhin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa labis na pagkamangha at
+ligaya</span><br />
+na di pagsawaan nang titig nang mata<br />
+kaya't ang ginawa ay ipinadala<br />
+doon sa kaniyang anak na Princesa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lugod nang Princesa naman ay
+sabihin</span><br />
+nang makita yaong batong nagniningning<br />
+matay nang kaniyang pagwariwariin<br />
+ay di mapagsiyang lubos sa panimdim.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa ibabaw niyong mesa'y
+ilinagay</span><br />
+naupo sa silya't minamasdanmasdan<br />
+hindi maisulit ang kaligayahan<br />
+sa kislap nang batong iba't ibang kulay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang minamalas niya'y walang
+anoano</span><br />
+ay naging puso ang maningning na bato<br />
+at doon sa mesa ay lumukso lukso<br />
+at nanaghoy nan~gang ang wika'y ganito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pakatantoin mo oh Princesang
+mahal</span><br />
+na sanhi sa iyo ang ikinamatay<br />
+na sininta kita nang higit sa buhay<br />
+ay hindi nangyaring aking ipamalay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuwing sa bintana ay manunun~gaw
+ka</span><br />
+at tamaang titig niyaring man~ga mata<br />
+ay nauululang lagi yaring dusa<br />
+na nasa puso kong di mo natataya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Banta ko'y kung ito lamang
+madirin~gig</span><br />
+ang man~ga daing ko at hinibikhibik<br />
+ay kahit hindi mo gawi ang mahapis<br />
+ay sisibulan ding habag iyang dibdib.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>&iexcl;Prlncesa kong sinta'y saan
+ilulun~goy</span><br />
+yaring kahirapang narating ko n~gayon<br />
+di kana naawa sa tinaghoytaghoy<br />
+nitong sumisintang sa libing humantong!<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Diyata't ang aking tunay na
+paggiliw</span><br />
+ay minatamis mong mahimlay sa libing<br />
+muntima'y di kana nahabag sa akin<br />
+at binayaan mong hinin~ga'y makitil.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon nang Princesa &iquest;ikaw
+baga'y sino?</span><br />
+ako anya'y isang hamak na sundalo<br />
+at doon sa tore nagbabantay ako<br />
+kaya ko namasdan ang karikitan mo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di ko kasalanan wika nang
+Princesa</span><br />
+ang pagkamatay mong sanhi sa pagsinta<br />
+at ang pagsuyo mo'y di ko natataya<br />
+saka una'y ikaw ay di ko kilala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mangyayari kayang aking
+mawawari</span><br />
+ang kahirapan mong sa akin ang sanhi<br />
+ni sa gunita ko'y hindi sumasaging<br />
+sundalo'y sintahin ako ni aglahi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sapagka't sinoma'y
+nakatatalastas</span><br />
+na bawal suminta tungkol dugong hamak<br />
+sa man~ga may taglay na uring mataas<br />
+at may pan~ganib pang b&uacute;hay ay mautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayon ma'y ang buong may sala ay
+ikaw</span><br />
+na ang pagibig mo'y di ipinamalay<br />
+kung iyong sinabi nang ikaw ay buh&aacute;y<br />
+banday baga akong di ka kaawaan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di nagsapalarang
+ipinaunawa</span><br />
+sa akin, ang iyong sintang inadhika<br />
+nang upang ang iyong matinding dalita<br />
+ay naibs&aacute;ng ko kahi't babahagya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang kahihinatnan ay ano pa
+n~gayon</span><br />
+nang iyong pagsinta na ilinulun~goy<br />
+ibig ko mang dinggin ang iyong pagtaghoy<br />
+di na mangyayari't wala nang panahon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Walang sinisisi ako kundi
+ikaw</span><br />
+sa iyong nasapit na pagkaparawal<br />
+n~gayo'y ibig ko mang hirap mo'y lunasan<br />
+&iquest;anong gagawing ko'y puso ka na lamang?<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Dan~gan ang palad mo ang talagang
+kapos</span><br />
+di laang magtamong tuwa sa pagirog<br />
+nang pusong puso na'y saka pa luluhog<br />
+na wala nang sukat ikasay&aacute;ng loob.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Madla mong pagsamo ay kahi't
+ubusin</span><br />
+malubha mong damdam ay di na gagaling<br />
+pagka't hinamak mo ang buhay na angkin<br />
+na ipinarool lamang sa paggiliw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sisihin mo n~gayon ang sariling
+isip</span><br />
+at hindi na araw ito nang pagibig<br />
+ang tatamuhin mong damay sa paghibik<br />
+ang idalan~ging ka sa Dios sa lan~git.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon n~g Princesa'y sa pusong
+mabatyag</span><br />
+tumaghoytaghoy na't ang wika'y ay palad<br />
+ang dukhang suminta sa uring mataas<br />
+damay sampung buhay ay di rin katumbas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yayamang wala nang sukat pang
+mangyari</span><br />
+kundi ang tuman~gistan~gis sa sarili<br />
+at kahi't anomang gawing pagsisisi<br />
+di na maiuli buhay na naputi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tao n~ga palang mahirap ang
+buhay</span><br />
+saka ang puso pa ay pahihirapan<br />
+ay siyang matinding nagiging dahilan<br />
+nang pagkalugami nang hinin~gang tan~gan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Puso'y tumigil na niyong
+paghalinghing</span><br />
+yamang walang daang magtamo pang aliw<br />
+nauli sa dating batong nagnininghing<br />
+na gaya nang unang ligaya sa tin~gin.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="ELECTO2" name='ELECTO'></a>
+<h2>ELECTO</h2>
+
+<br />
+<table summary="Electo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>Kaya nararapat na
+pakain~gatan</span><br />
+nang man~ga lalaki't maging babae man<br />
+tungkol sa pagsinta'y kinakailan~gan<br />
+na kung lalapit ma'y doon sa kabagay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong lumiligaw na man~ga
+mahirap</span><br />
+sa man~ga may dan~gal maging sa may pilak<br />
+kapintasan lamang yaong hinahanap<br />
+o ang matawanan nang makatatatap.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang karaniwan nang gayon kung
+umibig</span><br />
+ay di nagninilay ang mahulong isip<br />
+ang di man~ga himlay at sa sintang labis<br />
+karaniwang tubo'y nan~gagkakasakit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa hidwang tan~ging man~ga
+kaisipan</span><br />
+niyong sumisinta sa hindi kabagay<br />
+nagugugol lamang yaong kapagalan<br />
+at nalulugso pa kung minsan ang buhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Dapat pagaralang anomang
+gagawin</span><br />
+kinakailan~gang pagbagaybagayin<br />
+nang di ikahiya sa matang titin~gin<br />
+at kahi't sino ma'y nang walang wikain.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't karaniwan n~g sa Mundong
+lakad</span><br />
+pag di gawa niya ay madla ang pintas<br />
+kahi't lalong lihim ay inihahayag<br />
+at nagmamapuri sa nakatatatap.<br />
+<br />
+ </td>
+</tr>
+</table>
+
+<br />
+<h3><b>Wakas nang unang hati</b>.</h3>
+
+<br />
+<hr style='width: 65%;' />
+<br />
+<h1><a href="images/002.gif"><img src="images/002.gif" border="0"
+alt="Patalastas" width="269" height="408" /></a></h1>
+
+<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14270 ***</div>
+</body>
+</html>
+
diff --git a/14270-h/images/001.jpg b/14270-h/images/001.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6b8c35c
--- /dev/null
+++ b/14270-h/images/001.jpg
diff --git a/14270-h/images/001t.jpg b/14270-h/images/001t.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4c6253c
--- /dev/null
+++ b/14270-h/images/001t.jpg
diff --git a/14270-h/images/002.gif b/14270-h/images/002.gif
new file mode 100644
index 0000000..37958a3
--- /dev/null
+++ b/14270-h/images/002.gif
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..de36886
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #14270 (https://www.gutenberg.org/ebooks/14270)
diff --git a/old/14270-8.txt b/old/14270-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..7713e2f
--- /dev/null
+++ b/old/14270-8.txt
@@ -0,0 +1,1721 @@
+The Project Gutenberg EBook of Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati,
+by Cleto R. Ignacio
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati
+
+Author: Cleto R. Ignacio
+
+Release Date: December 6, 2004 [EBook #14270]
+
+Language: Tagalog
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PANAYAM NG TATLONG BINATA ***
+
+
+
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and PG
+Distributed Proofreaders. Produced from page scans provided by
+University of Michigan
+
+
+
+
+
+[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is
+marked as ~g.]
+
+[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa
+upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon
+ay hindi na ginagamit.]
+
+
+
+=PANAYAM NG TATLONG BINATA TINULA NI
+
+_Cleto R. Ignacio_
+
+CONCEPCION, MALABON, RIZAL=.
+
+BAHAY PALIMBAGAN ni P. SAYO BALO ni SORIANO
+
+MAYNILA
+
+TEL. 3099.
+
+UNANG PAGKAPALIMBAG 1921
+
+_Rosario 225 Binundok_.
+
+
+
+TINIG KASALUKUYAN
+
+O
+
+=KUWENTO=
+
+NG
+
+=Tatlong Binatang=
+
+SI
+
+=Brillo, Electo at ni Brindo=
+
+
+
+
+UNANG HATI
+
+=PAUNAWA=
+
+
+
+  _Bagaman di ninyo gawi ang maglibang
+sa gawa nang isang walang wastong malay
+na gaya ko nangang hindi nasilayan
+ni munting banaag niyong karunungan_.
+
+  _Paanhin mo'y laking tuwa na nang dibdib
+na handugan kita nang pamawing hapis
+utang kong dakila kundi ipagkait
+ang iyong hinahong manga paglilirip_.
+
+  _Labis ang saganang pasasalamat ko
+kundi ka mayamot at pagtamanan mo
+na basahin yaring alay ko sa inyo
+ulirang usapan nang binatang tatlo_.
+
+  _At mapagkukunan mo rin nang uliran
+kung hindi ka lubhang may pagkapihikan
+at di lahi niyong mahilig sa bagay
+na likuin kahi't matuwid na daan_.
+
+  _Sabi ko'y tigila't ang pantas mong lining
+ang may kaya'y sukat pakatalastasin
+ang sirang talata'y gawin ang ibigi't
+ang tula'y huwag mo lamang na baguhin_.
+
+
+
+
+
+=BRILLO=
+
+
+  May isang binatang mahirap ang buhay
+na nasok sa Hari nang paninilbihan
+ayon sa kaniyang kabaitang sakdal
+sa Hari't sa Reynang kinagigiliwan.
+
+  Lubos ang kanilang pagkakatiwala
+at di nasubukan nang lihis na gawa
+kaya't ilinagay nilang magalaga
+niyong sa Princesang halamang sagana.
+
+  Nakalugdan naman bunying Princesa
+yaong kabaita't kasipagan niya
+at sampo pa niyong man~ga piling Dama
+pagka't ayos mahal kahi't taong mura.
+
+  Bakit may taglay ring munting kagandahan
+ang kiyas at tindig ay timbang na timbang
+mabuting man~gusap kaya't kaulayaw
+na lagi nang Dama't nang Princesang mahal.
+
+  N~gala'y si Honrado nang abang binata
+ulila sa Ama't kapatid ma'y wala
+kaya ang kaniyang kaupahang madla
+ang sumusahod ay Inang nagaruga.
+
+  Siya ay maagang nagpapahin~galay
+at kung hatinggabi nagdidilig naman
+pagka't nagsisimba kung madaling araw
+at ito'y siya nang pinagkaratihan.
+
+  Pagdating sa hardin siya'y mamimitas
+niyong sarisaring maban~gong bulaklak
+saka sa Princesa ay dadalhing agad
+doon ginagawa ang balang iatas.
+
+  Kung nagaayos nang bulaklak ay siya
+ay hinihilin~gan nang Princesa't Dama
+na magsalita nang buhaybuhay baga
+na ikaaaliw niyong lungkot nila.
+
+  Madalas din niyang magina kasagutan
+sa Princesa't Dama kung hinihilin~gan
+na baka ang aking hindi karunun~gang
+magaalita'y inyo namang pagsawaan.
+
+  Tugon n~g Princesa'y kung gayong dahil
+wika ko sa iyong huwag kang manimdim
+parang kita mo na yaring loob namin
+na kasing isa nang kalooban mo rin.
+
+  Kinakatha niyang isinasalaysay
+ay ang isang abâ at isang may dan~gal
+na kahi't sing isa yaong katauhan
+ay sahol ang uri nang hamak sa mahal.
+
+  Kaya ang pagsinta n~g may uring hamak
+gaano mang laki ay di maisaad
+kawan~gis nang isang maban~gong bulaklak
+na sa sarile nang tangkay nalalagas.
+
+  Anopa't sa tuwing siya'y hihilin~gan
+na magsalita nang man~ga buhaybuhay
+nagpapahalata niyong kalagayan
+nang lihim na sinta niyang inin~gatan.
+
+  Sa gayong palaging man~ga bigkas niya
+napapansin naman nang bunying Princesa
+kaya n~ga at pilit na tinanong siya
+na kung sino yaong dukhang sinisinta.
+
+  Hiling mo pong ito'y kung ipatanto ko
+ay kamatayang ko't sukal nang loob mo
+titiisin ko na karatnan ma'y ano't
+huwag nang maturang taksil pa sa iyo.
+
+  Anitong Princesa'y kung sa ganang akin
+ang nais mong sinta'y di ko hahabagin
+n~guni at paano ang aking gagawin
+ay kamatayan mo kung kita'y giliwin.
+
+  Pagka't di papayag ang Hari kong Ama
+na sa dugong hamak ako'y magasawa
+at di sasalang ipapapatay niya't
+laking kadustaan sa cetro't korona.
+
+  Kaya kung ang iyong pagsinta ay tunay
+at ibig mong ako'y maging kapalaran
+ay pagpilitan mong humanap nang dan~gal
+nang ang pagsinta mo ay hindi masayang.
+
+  Sa dahilang kapag dugo nang mataas
+ikaw, sa kay Ama'y kusang mararapat
+at siya'y wala na namang ipipintas
+sampung tanang man~ga konseherong lahat.
+
+  Dama'y nan~ga dingig ang sinabing ito
+silang lahat nama'y pawang nan~gagpayo
+anila'y humanap nang karangalan mo
+na maglakbay kahit sa ibang Reyno.
+
+  Yaong si Honrado'y sa laking paggiliw
+ang payo nang Dama'y kusang minagaling
+at pinasiya nang lubos sa panimdim
+na man~gibang lahi't dan~gal ay hanapin.
+
+  Lalo ang Princesang mahigpit ang atas
+na huwag bayaang araw ay lumipas
+sa laking hinayang sa pusong matapat
+niyong si Honradong loob na banayad.
+
+  Wika nang Princesa'y ang taning kong bigay
+sa iyo ay hustong limang taon lamang
+sa parurunan mo ay huwag mabalam
+nang hindi mainip akong maghihintay.
+
+  Oras na daraa'y panghinayan~gan mo
+ayon sa malaking awa ko sa iyo
+pahalagahan mo ang bilin kong ito't
+laging gunitaing naghihintay ako.
+
+  Yayamang kung gayon kay Honradong saad
+na ang pagirog ko'y iyong minatapat
+ay magpupumilit na ako'y hahanap
+niyong karan~galan buhay ma'y mautas.
+
+  Loobin na wari nang Dios na Poon
+at Virgen Mariang dating mapagampon
+sa madlang sakuna ako'y ipagtanggol
+at ang aking nasa'y kamtan ding hinahon.
+
+  Kaya n~ga sa lahat ako ay paalam
+at pipiliting kong kumita pang dan~gal
+at itulot nawa niyong kalan~gitan
+na magkikita rin tayong mahinusay.
+
+  Siya'y lumakad na't sa Ina'y humarap
+at ipinamalay ang sa pusong han~gad
+bagaman sa dibdib nang Ina'y masaklap
+ay napaayon din sa pita nang Anak.
+
+  Lumuhod na siya't humalik nang kamay
+Ina'y lumuluha na binendisyonan
+maganap ang lahat niyang kailan~gan
+yamao't sa harap nang torre nagdaan.
+
+  Kasalukuyan n~gang ang Princesa't Dama'y
+na sa durun~gawa't hinihintay siya
+ang lagak na wika'y paalam aniya
+at magkapalad ding tayo ay magkita.
+
+  Ang Princesa't Dama'y dinayo nang lunos
+sa pagalis niyong may magandang loob
+n~guni't kailan~gan naman nang pagirog
+yaong karan~galan ikapapanulos.
+
+  Tuloy ang kanyang mabilis na lakad
+niyong paglalakbay sa tun~go nang han~gad
+doon sa sasakyan siya'y nakiusap
+na maging utusan, kahit walang bayad.
+
+  Pinaayunan din yaong hiling niya
+kaya n~ga't sa daong lumulan nagdaka
+linisan ang kaniyang bayang Castilla
+at tinun~go niya yaong Inglaterra.
+
+  Di lubhang nalaon ay dumating naman
+sila, at sumadsad sa dalampasigan
+nagkataong noong siya ay dumatal
+ay may embajadang sa guerra ang pakay.
+
+  Kasalukuyan nang tinitipong lahat
+ang man~ga sundalong sa digma'y lalabas
+sa puno nang hukbo siya ay humarap
+hin~gi ay masama kung magiging dapat.
+
+  Tinanggap at siya'y tinuruan tuloy
+sa pagsusundalo kung may kayang ukol
+at nang makilalang may ganap na dunong
+binigyang tunkuling sa kanya'y ayon.
+
+  Kaya't kasama na hukko'y nang lumakad
+sa man~ga Persiano ay nakipaglamas
+ang General nila'y kinapos nang palad
+sa pakikibaka buhay ay nautas.
+
+  Nang matanto niyang patay ang General
+umuna sa hanay siya at sumigaw
+nang wikang iubos ang lakas at tapang
+at ating lusubing lahat ang kaaway.
+
+  Saka sinibasib nang katakottakot
+hukbo nang Persiano'y nagkasabogsabog
+babakang General nila ay nakubkob
+nabihag sapagka't di nakapaglagos.
+
+  Ang di nakatakbong kawal na kalaban
+ay nakasama nang bihag na General
+nang magbalik na sila sa kaharian
+ay hindi masayod yaong kasayahan.
+
+  Tuloy inusisang General nang hukbo
+pagdaka anila'y napatay sa kampo
+siyang nagpauna yaong si Honrado
+at aming inusig ang man~ga Persiano.
+
+  Sa mabuti niyang ginawang paraan
+man~ga loob naming lahat ay tumapang
+kaya n~ga't ang hindi sumukong kalaban
+nalagak sa kampo ang kanilang bangkay.
+
+  Yaong kay Honradong katapan~ga't liksi
+dinaig ang gayong kalabang marami
+sa balitang Paris ay di mahuhuli
+yaong karahasang di sukat masabi.
+
+  Emperador naman tuwa'y sabihin pa
+kaya't si Honrado'y tinawag pagdaka
+binigyan nang tusóng karan~galan baga
+na isa sa m~ga Generales niya.
+
+  Ipinakilala sa madla rin naman
+ang bagong General na ganap ang tapang
+magmula na noo'y pinagkatakutan
+yaong Inglaterra nang man~ga kaaway.
+
+  Totoong namahal yaong si Honrado
+doon sa Monarka't man~ga konsehero
+gayon din sa lahat nang man~ga soldado
+pagka't may dan~gal na'y mababa ring tao.
+
+  Ang dalawang taon ay nang makaraan
+ang Francia'y kanya na nabalitaan
+na sa man~ga turko,y makikipaglaban
+dahil sa sigalot na di magkahusay.
+
+  Nuhang pahintulot siya sa Monarka
+na punong pan~gulo niyong Inglaterra
+inayunan naman yaong hiling niya
+kaya n~ga't sa Francia'y tumun~go pagdaka.
+
+  Nang sa Emperador sa Francia'y maharap
+ay ipinagsabi ang kanyang han~gad
+mahinahon namang siya ay tinanggap
+at ang kalagayan niya'y natalastas.
+
+  Kabilang na isa siya sa General
+na sa man~ga Turko'y makikipaglaban
+at ang hukbo niyang unang sasalakay
+at yaon ang yaring pinagkasunduan.
+
+  Lumakad noon di't tinun~go pagdaka
+yaong m~ga morong kanilang kabaka
+makaitlong hintong nagpamuok sila
+hanggang sa kinamtan nila ang biktorya.
+
+  Nagbalik na silang nagsisipagdiwang
+habang lumalakad ay isinisigaw
+nang lahat ang wikang mabuhay mabuhay
+ang ating bayaning bantog na General.
+
+  Sa labas nang bayan sila ay humantong
+ang kalakhang hukbo nama'y sumalubong
+kasama rin doon yaong Emperador
+man~ga pagsasayá ay walang kaukol.
+
+  Yaong Emperador ay agad niyakap
+ang General niya't tuwa'y dili hamak
+malabis ang puri at pasasalamat
+sa General niyang may loob na tapat.
+
+  O konseheros ko anang Emperador
+sa inyo ay aking kahilin~gan n~gayon
+na siya ay aking bibigyan nang tusong
+Generalisimo, hintay ko ang tugon.
+
+  Emperador namin ang sagot nang lahat
+sunod po ang aming loob na matapat
+noon din ang tusó'y agad iginawad
+at ipinagbiba nang puspos na galak.
+
+  Matapos tanggapin yaong karan~galan
+doo'y nalagak din na mahabang araw
+malibang panahon ay nabalitaan
+Rusia ay gueguerra sa man~ga Masulman.
+
+  Humin~gi ring tulot siya n~ga sa Francia
+at linakbay yaong Imperyo nang Rusia
+at sa Emperador humarap pagdaka
+at hinin~ging siya'y isama sa guerra.
+
+  Nang mapagkilala'y tinanggap ding agad
+niyong Emperador na labis nang galak
+ang kalakhang hukbo ay nang maigayak
+sa taning na araw sila'y nagsilakad.
+
+  Sa luwal na laa'y nang dumating sila
+tumigil at sila'y nagpaembahada
+sa man~ga Musulmang lumabas pagdaka
+at pasisimulan ang pagbabatalya.
+
+  Di lubhang nalaon nama'y napaluwal
+at ginanap nan~ga yaong paglalaban
+at namook namang leon ang kabagay
+itong si Honradong bayaning General.
+
+  Sa di nagtitigil nilang paglalamas
+yaong man~ga bangkay sa lupa'y nagkalat
+ang man~ga Musulma'y sa malaking sindak
+ay nan~gagalsuko't sila'y napabihag.
+
+  At sampu pa niyong pan~gahas na Sultan
+sumuko't, nagbayad nang malaking yaman
+sila'y umuwi nang dala ang tagumpay
+at nan~gagsasayáng hindi ano lamang.
+
+  Yaong Emperador at tanang ginoo
+ay nagsisalubong doon sa nanalo
+ang nagsasaliwang sigawan nang tao
+ay wikang mabuhay ang pan~gulong hukbo.
+
+  Bunying Emperador ay niyakap naman
+yaong si Honrado't saka ang tinuran
+salamat ó bantog na aking General
+sa iyong dakilang iwing katapan~gan.
+
+  Mula n~gayo'y ikaw ang siyang pan~gulo
+bilang na General nang aking Imperyo
+tanggapin mo n~gayon itong kaloob ko
+na tusón nang pagka Generalisimo.
+
+  Tuloy ang winika sa basalyong tanan
+hayo't ipagbiba ang ating General
+at ayon sa taglay niyang katapan~gan
+ang sigaw nang lahat mabuhay mabuhay.
+
+  Anopa't ang baya'y nalimutan halos
+sa boong magdamag ang gawing matulog
+dahil sa General na naging kilabot
+tuwa at pagpuri ay hindi masayod.
+
+  Yaong si Honrado'y tutoong namahal
+sa Emperador at sa tao mang bayan
+n~guni't si Honrado'y naninimdim nama't
+tapos na ang taning nang Princesang mahal.
+
+  Kaya n~ga at gulong lagi ang panimdim
+niyong naghihintay na Princesang giliw
+sa araw at gabi ay di magupiling
+niyong kay Honrado na hindi pagdating.
+
+  Bakit n~ga ang Hari na kaniyang Ama
+ay ipinagyaring ipakakasal siya
+sa Konde Milano, n~guni't naabala't
+isang taóng taning ang hinin~gi muna.
+
+  Sa hiling na yaon ang Ama'y pumayag
+at di muna ibig habagin ang Anak
+kung kaya tumaning ang himalang dilag
+ay sa paghihintay sa nalayong dilag.
+
+  Nang limang taón na't labingisang buwan
+ang sa kay Honradong pan~gin~gibang bayan
+ang tatlong Imperyo'y pinagpaalaman
+nang paguwi sa kaniyang kaharian.
+
+  May isang buwan ding araw na mahigit
+bago napatuloy gayak sa pagalis
+dahil sa kasamang magsisipaghatid
+na man~ga maginoo at soldadong kabig.
+
+  Tatlong Imperyo ay may kanikaniya
+na man~ga sasakya't inihatid nila
+tulo'y nagpasabi doon sa Kastilya
+yaong tatlong man~ga bantog na Monarka.
+
+  Na darating yaong bantog na General
+ay gawin ang lubos na man~ga pagtanaw
+tangkilikin nila't in~gatan ang buhay
+at gugulin yaong lubos na pagtanaw.
+
+  Kaya't sa Kastilya'y naghandang magaling
+nang isasalubong doon sa pagdating
+sarisaring arko at sutlang panabing
+sa buong lansan~gang nagbibigay aliw.
+
+  Araw na panahon sa dalampasigan
+ang Princesa naman ay ikinakasal
+sapagka't tapos na ang tadhanang araw
+ay wala nang sukat magawang dahilan.
+
+  Sa araw na yao'y dalawa ang sayá
+una'y sa General saka sa Princesa
+man~gagsasaliwan ang man~ga musika
+at putok nang kanyon doon sa muralya.
+
+  Nan~gagsisalubong ang tanang ginoo
+doon sa Kastilya't ang man~ga soldado
+at itinuloy na sa Real Palasyo
+na itinalaga nila kay Honrado.
+
+  Isa man ay walang nakakikilala
+doon sa General na balitang sigla
+anopa't ang lahat ay nan~gagsasayá
+tan~ging nalulungkot lamang ang Princesa.
+
+  Na nakasal doon sa di kasing giliw
+kung kaya malaking lumbay sa panimdin
+sa naging esposo niya ay hiniling
+isang buwang siya'y huwag kausapin.
+
+  Hayaang sa torre siya ay tumahan
+sa piling nang Damang dating kaalakbay
+tinulutan naman yaong kahilin~gan
+kaya n~ga't sa torre doon din lumagay.
+
+  Nang naroroon na ang bunying Princesa
+ay ipinahayag sa kanyang Dama
+anhin ko man yaong dumating aniyang
+General, ay yaong ating kakilala.
+
+  Sapagka't General sa tatlong Imperio
+gayon ang balita nang lahat nang tao
+kundi siya'y ano't maglalakbay dito
+saka di kilala nang kahima't sino.
+
+  Anang man~ga Dama ay baka siya n~ga
+kung gayon ay tunay na kaawaawa
+at wala nang palad na napakaaba
+na gaya nang gayong pagkapan~ganyaya.
+
+  Sumunod sa iyong dan~gal ay hanapin
+saka daratnang kang may iba nang giliw
+kan~gino ma'y walang matinding damdamin
+na gaya nang gayong hirap na daratnin.
+
+  Usap nila'y patdin at ang isalaysay
+ay yaong dumating na bunying General
+hindi makilala ang tunay na n~gala't
+Konde de Kastilya kung tawagin lamang.
+
+  N~guni't nagpasabi yaong Haring Ama
+na makipagkita ang Dama't Princesa
+sa General na panauhin nila't
+ugali nang man~ga mahal na talaga.
+
+  Samantalang di pa dumarating naman
+ang bunying Princesa ay napagusapan
+nang man~ga konseho't nang tan~ging General
+at naibalita yaong pagkakasal.
+
+  Nang sa kay Honradong balita'y matatap
+ang masidhing lumbay sa puso'y tumarak
+kundi nahihiya sa man~ga kaharap
+ang luha'y ibig nang sa mata'y pumulas.
+
+  Saka nang tanggapin nang Princesa't Dama
+ang bilin nang Hari ay nagsigayak na
+at sa palasyo ay nan~gaglakbay sila't
+bilang sa General makikipagkita.
+
+  Nang mapanhik sila doon sa palasyo
+agad nakilala yaong si Honrado
+nang Princesa't Dama kaya n~ga't nanglumo
+ang puso't sa lumbay na di mamagkano.
+
+  Walang maibati yaong man~ga Dama
+doon sa General, kundi ang kumusta
+sapagka't talastas nilang parapara
+na kumitang dan~gal, ayon sa Princesa.
+
+  At nang magkaroon nang malaking dan~gal
+datnan ang Princesa'y na sa ibang kamay
+gaanong bubugso kayang kalumbayan
+sa dibdib nang abang sawing kapalaran.
+
+  Hindi nakatagal ang matang tumitig
+nang bunying Princesa sa malaking hapis
+kaya't napaalam na tigib nang hapis
+na ang dalamhati ay di maisulit.
+
+  Pagdating sa torre nang bunying Princesa
+sa lahat nang Dama'y ang sinabi niya
+ang ginawang ito nang Hari kong Ama'y
+ikamamatay ko na walang pagsala.
+
+  Isang taóng taning kaya ko hinin~gi
+upang ang dahila'y kanyang mawari
+di ko maisaad naman yaong sanhi
+at baka siya pang lalong ikasawi.
+
+  Mawiwikang bakit nakipagsuyuan
+sa dugong mababang walang kamahalan
+kaya ang bibig ko ay hindi mabuksan
+sa takot kung ako ay makagalitan.
+
+  Ang buong may sala'y ako rin at ako
+sa naabang palad niyong si Honrado
+ang hiling kong dan~gal ay niyong matamo
+sinta ko'y luoy nang dumating dito.
+
+  Pagsunod kay Ama ang naging salabid
+na ako'y nakasal sa di iniibig
+ito'y siyang sanhi nang ikapapatid
+nang kaawaawang buhay kong nalait.
+
+  Si Honrado nama'y sa malaking lumbay
+sa Hari't konseho siya'y napaalam
+hinanap ang kubo niyong Inang hirang
+at niyong makita'y humalik nang kamay.
+
+  Ina ni Honrado'y lubos na nagtaka
+anak na General ay di makilala
+kung hindi ang n~gala'y nang ipahayag na
+kaya di masabi ang tinamong sayá.
+
+  Ligaya nang Ina'y paganhing isaysay
+gaya ni Honradong sapupo nang lumbay
+agadagad siyang gumawa nang liham
+gayari ang sabing nan~gapapalaman.
+
+  Alan~gan mang kahi't sa kamahalan mo
+na pahatdan liham nang imbing lagay ko
+ay aking hinamak ang lahat nang ito
+ayon sa hirap kong nagbuhat sa iyo.
+
+  Di ko sana ibig masalang ang sugat
+nang puso kong lalang n~g sinta mong sukab
+paanhin mo'y di na matiis ang antak
+at yaring hinin~ga'y ibig na pumulas.
+
+  Tunay ang pagasang wagas sa panimdim
+na ako ang iyong kasing isang giliw
+sa utos mong dan~gal ay aking hanapin
+kaya pinuhunan ang buhay na angkin.
+
+  Sa awa nang lan~git ay aking kinamtan
+ang lalong dakilang man~ga karan~galan
+at ako'y naligtas sa kapahamaka't
+nang dumating dito ay walang kamatayan.
+
+  Diwa'y hinan~gad mo na malayo ako
+at nang mapanulos sa kasintahan mo
+di ka na nahabag sa ginawang ito
+na akong aba na'y siyang pinag ilo.
+
+  Wariin mong mula niyon lisanin ka
+na ako'y mawalay sa dalawang mata
+walang kaaliwan ang taglay kong dusa
+kundi ang gunitang sa iyo'y suminta.
+
+  Siyang naging dahil nang hirap kong ito
+ang tapat na aking pagsunod sa iyo
+katuwiran kaya itong ginawa mo
+dugo ka pa namang turing maginoo.
+
+  Hindi ko na sana ibig ipamalay
+sa iyo nang una ang sintang sinimpan
+baka siya ko pang lalong ipagdamdam
+at saka ito rin ang kinahinatnan.
+
+  Puso ko'y panatag at hindi gunita
+na iyong asalin ang gawang magdaya
+tinabunan mong sa limot ang awa,
+at ako'y linunod sa dagat nang luha.
+
+  Bakit naisip pa kaya ang magbalik
+dito sa Kastilya nang palad kong amis
+yayamang ang aking kasuyuang dibdib
+n~gayo'y sa iba nang kandun~gan nahilig.
+
+  Aanhin ko itong man~ga karan~galan
+na atas nang sinta kaya pinaglakbay
+General man akong balita nang tapang
+n~guni't sa pagsinta'y kusang nalupaypay.
+
+  Patawad patawad Princesa at Dama
+ang pinagtiyagang ilubog sa dusa
+¿anong kataksilan sa pagkikilala
+ang gawa kong hindi ninyo minaganda?
+
+  ¡Maanong bahid man ay pinamalayan
+sa akin, ang inyong man~ga kasuklaman
+huwag itinaboy sa kapahamakan
+sa malayo't maging dito'y kamatayan.
+
+  Ang sinisisi ko'y ako ri't di iba
+na kusang nadaya ay di alumana
+nasabik ang puso sa maling pagasa
+di magtiis namang buhay ay mapaka.
+
+  Hanggang dito't yamang wala n~g panahon
+itong nalugami sa pagkaparool
+akong inayop mo'y di na malalaon
+sa dustang libin~ga'y pilit na hahantong.
+
+  Sulat ay sinarha't ipinadala na
+sa may dalamhating mahal na Princesa
+nang tanggapin nama't laman ay mataya
+malaong oras ding nawalang hinin~ga.
+
+  Yaong man~ga Damang nan~gagsisaklolo
+ay labis nang awa nila kay Honrado
+saka sa Princesa sa nangyaring ito
+na napagbintan~gan ay hindi tutoo.
+
+  Makamalay tao ang nawalang isip
+luha'y tumutulong gumawa nang titik
+upang mailuwal ang laman nang dibdib
+at nang matutulan ang bintang na lihis.
+
+
+
+KASAGUTAN
+
+
+  Honrado ay mali ang iyong paratang
+na yaong hiling kong pagkita nang dan~gal
+sa iyo ay isang pagdaraya lamang
+ang gayo'y huwag mong isagunamgunan.
+
+  Kung mabubuksan mo lamang yaring dibdib
+ang katutoha ana'y iyong malilirip
+kung tunay n~ga akong taksil sa pagibig
+na gaya nang iyong tadhana sa titik.
+
+  Labis ang sa iyo'y aking paghihintay
+at ikaw ang sinta na inaasahan
+n~guni at si Ama ang may kaibigán
+na siyang pumilit na ako'y pakasal.
+
+  Gayon ma'y sa paghihintay ko sa iyo
+isang taóng taning yaong hinin~gi ko
+at inaasahan yaong pagdating mo
+ganap na'y di ka pa dumarating dito.
+
+  Halata nang lahat na lubhang matamlay
+ang aking pagsunod nang kami'y pakasal
+di lamang mangyaring si Ama'y masuway
+pagka't masasawi ako sa katwiran.
+
+  Saka nabalitang dito ay darating
+General na n~galan ay di nalilining
+nasok sa loob kong ikaw na marahil
+kaya nang kasal na ako ay tumaning.
+
+  Isang buwang huwag na pakialaman
+ako at dito rin sa torre tatahan
+at nang makita kong ikaw ang dumatal
+ang katauhan ko'y nanaw sa katawan.
+
+  Nang dumalaw kami at nang lisanin ka
+luha'y di mapigil sa taglay kong dusa
+sampu nang lahat kong kaakbay na dama
+at sanhi sa iyong naulilang sinta.
+
+  Honrado ay walang bahid pagsusukab
+yaring aking puso tungkol sa pagliyag
+at sa katunayan niyaring pan~gun~gusap
+sangla yaring buhay na n~gayo'y lilipas.
+
+  At kung linoob man n~g giliw kong Ama
+na ako sa ibig niya magasawa
+di rin mangyayaring kanyang makasama
+ako at sa hukay ay mahihimbing na.
+
+  Lalo ko pang tuwa kung magkakagayon
+at maiisban na ako nang linggatong
+sa hindi ko nasa'y yamang napalulong
+aking lilisanin naman ang panahon.
+
+  Baga man at turing na ako'y nakasal
+ang kalinisan ko'y di nadurumihan
+sapagka't sa aking puso ay masukal
+ang pakikiisa sa di kasintahan.
+
+  Kaya ang samo ko'y patawarin ako
+sa isa nang buhay magkikita tayo
+doo'y walang salang makikilala mo
+kung talagang ako ay taksil sa iyo.
+
+  Mayari ang sulat ay ipinadala
+sa tapat na loob na kaniyang Dama
+nang sa kay Honradong laman ay mabasa
+ang sakit nang puso ay naululan pa.
+
+  Saka n~g sa Damang saysayin ang bagay
+niyong sa Princesang laging paghihintay
+yaong si Honrado ay sinisi naman
+ang pagkalaon sa ibang kaharian.
+
+  Tanang bagaybagay nang maibalita
+ay naghiwalay nang kapuwa may luha
+na tulad sa isang buhay ang nawala
+at bató nang dibdib ang hindi maawa.
+
+  Nang dumating doon sa torre ang Dama
+usap ay sinabi doon sa Princesa
+ay lalong lumala ang sa pusong dusa
+at ang dalamhating di sukat makaya.
+
+  Ito na ang mulang ipinagkaramdam
+nang pusong nalugmok sa kapighatian
+kaya't hiniling nang siya'y magkumpisal
+at sa kamataya'y humanda ang buhay.
+
+  Kaya n~ga't ang tuwa ay biglang lumipas
+at sa kalumbayan sila'y nan~galagak
+Princesa'y humin~gi nang tawad sa lahat
+sa hanay nang madla, buhay ay nautas.
+
+  Sabihin ang lumbay at man~ga pagtan~gis
+nang mahal na Hari sa Anak na ibig
+at sa puso niya ay lumiligalig
+ang pagaasawang parang ipinilit.
+
+  Pagka't mula nang kanyang ipakasal
+siyang naging sanhing ipinagkaramdam
+kaya n~ga at siya'y kahit nakasal man
+ang naging asawa'y di nakaulayaw.
+
+  At di ko nakitang dinalaw nang tuwa
+at sa kalumbaya'y nalugaming kusa
+kahima't tipirin ay nahahalata
+yaong kalungkutang di ko mapaghaka.
+
+  Matinding damdamin naman nang asawa
+na nakasal sila ay di nagkasama
+saka biglangbiglang siya'y nan~gulila
+ito ang tunay na dalamhati niya.
+
+  Pananaghoy nila muna'y aking lisan
+gaya nang kanilang ilibing ang bangkay
+kasama ang lahat nang kaginoohan
+ang tanang soldado ay gayon din naman.
+
+  Ang Hari at saka ang bunying asawa
+na ikinamatay nang abang Princesa
+saka si Honrado't tanang kawal niya
+sa libing na yao'y kaalakbay sila.
+
+  Hanggang sa dumating doon sa Simbahan
+at sa laang tumba'y ilagay ang bangkay
+ginawa ang madlang man~ga katungkulan
+na pananalan~gin sa man~ga namatay.
+
+  Tanang kailan~gan ay nang maganap na
+ay ibinaba nang bangkay nang Princesa
+at binendisyonan niyong Haring Ama
+at nakipagkamay naman ang asawa.
+
+  Gayon din ang lahat nang kaginoohan
+parapara sila na nakipagkamay
+tan~gi si Honradong bayaning General
+na siya n~ga lamang kahulihulihan.
+
+  Kamay ni Honrado ay niyong igawad
+kamay nang Princesa'y iniabot agad
+at saka ang man~ga mata'y idinilat
+nagbuntong hinin~ga't gayari ang saad:
+
+  Ikaw n~ga ang sintang tunay kong katipan
+na siya kong laong pinahintayhintay
+at saka kasal na nang dito'y dumatal
+ako sa hindi ko kinagigiliwan.
+
+  N~guni at sa ating suyuang maganda
+tapat sa puso ko na di magiiba
+kaya n~ga n~gayon din ay magkumpisal ka
+at malilibing din na kasunod kita.
+
+  Anopa't ang tana'y pawang nanggilalas
+na nan~gakakitang doon ay kaharap
+at sampo nang Hari ay nakatalastas
+na yaon ang siyang kasuyo nang anak.
+
+  Matapos isulit ang ganoong bagay
+muling ipinikit ang mata nang bangkay
+si Honrado nama'y agad nagkumpisal
+at di rin nalao't nakitil ang buhay.
+
+  Nang mailibing na yaong si Honrado
+umuwi noon din ang man~ga soldado
+sa kanikanilang pinagmulang Reyno
+at ibinalita ang nangyaring ito.
+
+  Tatlong Emperador ay sa kagalitan
+nagpaembahada silang sabaysabay
+at pinaguusig ang nawalang buhay
+nang lubhang bayaning kanilang General.
+
+  Sa takot nang Haring hindi hamakhamak
+ay sa Emperador na tatlo'y humarap
+mahinahon niyang inahin~ging tawad
+ang pagiibigang di niya talastas.
+
+  Kung ang anak niya ay nagpahiwatig
+na may katipanan siyang iniibig
+di ko pipiliti't baka n~ga masapit
+ay ang gaya n~gayong buhay ay napatid.
+
+  Ang tatlong Monarka ay dinin~gig naman
+ang sa Haring samo't man~ga karain~gan
+yaon din ang mulang ipinagkaramdam
+nang Hari at siya ay nakitlang buhay.
+
+
+
+
+
+ELECTO
+
+
+  Walang katuwiran anak ay pilitin
+sa bagay na pakikipagisang giliw
+karampatan munang sila ay tanun~gin
+ang isa at isa'y nang walang sisihin.
+
+  Katungkulan din n~ga na ipili nila
+nang lalong mabuti na maging asawa
+kailan~gan naman ang ipakilala
+yaong tutun~guhing hindi natataya.
+
+  Lubha pa kung tunay nilang nalilirip
+na ang kasintahan ay ugaling pan~git
+sawayin at bigyang hatol na matuwid
+at in~gatang huwag daanin sa galit.
+
+  Yaong malubay na pagpapaunawa
+at huwag ang man~ga salitang gahasa
+pagmura't tun~gayaw at man~ga pagsumpa
+na bagkus nakapaguulol nang sama.
+
+  At kung ang anak pa ay walang pitagan
+sasagutsagutin ang isang magulang
+nang kasakitsakit na paglapastan~gan
+sa dapat suyuin nila at igalang.
+
+  Bakit karaniwan nang man~ga inanak
+kapag nasansala sa adhikang linsad
+itinatakwil na nila ang paglin~gap
+sa utang na walang katapatang bayad.
+
+
+
+
+
+BRINDO
+
+
+  May isang soldado ang Haring maran~gal
+na wala nang Ama't mahirap ang buhay
+ang nagaaruga ay Ina na lamang
+sa bugtong na anak niyang minamahal.
+
+  Hindi ibig halos mawalay sa titig
+ang kaniyang bunsong pinakaiibig
+dan~gan di mangyaring siya ay mapalit
+ay hahalinhan na't hirap ay mabihis.
+
+  Sa pagsusundalo'y nang ilan nang buwan
+tumanggap nang atas nang haring maran~gal
+sa puno nang torre nang Princesang mahal
+kabilang na isa sa man~gagbabantay.
+
+  N~g araw ring yaon sila'y lumakad na't
+tinun~go ang torre nang bunying Princesa
+nang dumating doo'y tinamaang mata
+sa Princesang dilag na kaayaaya.
+
+  Kaya't mula noon sa puso'y natanim
+yaong sa Princesang kagandaha't ningning
+at siyang nagbigay guló sa panimdim
+na sa gabi't araw ay di magupiling.
+
+  Inakala niyang gumawa nang titik
+at doon sa torre ay kusang ihagis
+n~guni't lubos namang siya'y nan~gan~ganib
+na baka ang bunying Princesa'y magalit.
+
+  Anopa at siya'y walang maisipan
+na yaong pagsinta'y magkaroong daan
+kaya't walang munting oras na tiwasay
+sa gayon ang puso niya't kalooban.
+
+  Kung nagiging bantay siyang mahalili
+sa laang bantayang tapat niyong torre
+siya ay tatanaw tanaw na parati
+sa bintana't ayon sa laking pagkasi.
+
+  Lalo na kung lagi niyang nakikita
+na nakapanun~gaw ang bunying Princesa
+ay halos di ibig mawalay sa mata
+sa laking pagirog na hindi makaya.
+
+  Maupo't tumindig nama't magpasyal
+Princesa ang siyang tinitingnan tingnan
+sa Princesang hindi naiino naman
+pagkapalibhasa'y di namamalayan.
+
+  Sa malaon niyang pagbabantay doon
+sa torreng may bilang sa tatlo nang taon
+walang gawa kundi ang tumaghoy taghoy
+sa sarili niya't ang wika ay gayon.
+
+  Kung natatanto mo lamang yaring hirap
+Princesa kong sinta at tinawag tawag
+puso mo ma'y batong buhay na matigas
+sa man~ga daing ko'y pilit maaagnas.
+
+  Wala ni munti mang oras na itigil
+ang hibik ko't buntong hinin~gang malalim
+dahil sa pagsintang di ikagupiling
+at man~ga pagluhog na hindi mo lining.
+
+  Mata kong sa iyo'y laging nakatitig
+na nagbabalita nang aking pagibig
+ay di mo man pansin bago'y tumatan~gis
+itong nagdurusa'y di mo nalilirip.
+
+  Kung nanunun~gaw ka sa iyong bintana
+ang hinahalaw mo'y ang ikatutuwa
+n~guni't di makita ang linuhaluha
+nitong sa dilag mo'y nan~gan~gayupapa.
+
+  Nagwawala ka n~gang bahala sa lagay
+at nagpapasasa sa kaligayahan
+bago'y di mo tantong nasa kalumbayan
+akong sumintang di maipamalay.
+
+  Hirap na gumiliw nang isang mababa
+sa uring mataas na tinitin~gala
+namamalas mo nang mata'y lumuluha
+ay tikis mong winawala ring bahala.
+
+  Tantuin mong yaring dusang tinataglay
+ay magiging landas niyaring kamatayan
+pagka't sa puso ko'y pan~gakong matibay
+na tataghuyang kasukdang maging bangkay.
+
+  Malasin nang inyong masaghayang titig
+ang tatapong buhay dahil sa pagibig
+at wala nang lunas sa sukat ikapit
+kundi ang lin~gap mong nasa kong makamit.
+
+  Ang lalong masarap na man~ga pagkain
+at lahat nang tuwa'y tapos na sa akin
+ikaw na n~ga lamang ang makapipigil
+sa dustang libin~gang laang tutun~guhin.
+
+  Di na malalao't iilan nang araw
+sa Mundo, ang aking pakikipanayam
+inot inot ko na na nararanasan
+na itong puso ko'y may malubhang damdam.
+
+  Pagka't ang hinin~ga'y laging nan~gan~gapos
+sa di pagkakai't di pagkakatulog
+ako'y nanghihina't di na ibig halos
+magluat nang aking buhay na maayop.
+
+  Ang gayong pagtaghoy na di naglilikat
+na walang bahagyang pagitan ang oras
+inot inot na n~gang napawi ang lakas
+at ang humalili ay pan~gan~gayayat.
+
+  Makita nang puno yaong kalagayan
+ay ipinapasok agad sa hospital
+at doon ginamot yaong karamdaman
+n~guni't lumalalang lalo't di humusay.
+
+  Kaya't sa sundalong hiniling pagdaka
+na siya'y ihatid sa kanyang Ina
+nang araw ring yaon ay ipinadala
+sa dahilang tantong mahina na siya.
+
+  Sa Inang makita ang bugtong na anak
+luha'y di napigil sa malaking habag
+anya'y ang nasapit nang imbi mong palad
+n~gayon ay tunay na pawang buto't balat.
+
+  Ang kalagayan mo'y kung aking pagmasdan
+kundi humihin~ga'y mistula nang bangkay
+¿ano baga kaya ang naging dahilan
+niyang marawal mo na kinahinatnan?
+
+  Tugon nang sundalo'y oh Ina kong giliw
+ang damdam kong ito'y wala nang paggaling
+ang lahat mang gamot ay kahit ubusin
+ay wala nang daang ilunas sa akin.
+
+  N~gayon ay wala na akong kailan~gan
+kung hindi ang ako'y makapagkumpisal
+ang kaluluwa ko ay bago pumanaw
+ay mapawing lahat yaring kasalanan.
+
+  Gayong kahilin~ga'y sinunod nang Ina
+tumawag nang Pareng kahilin~gan niya
+nang dumating naman ay nagkompisal na
+at saka tuloy na nagkomunion pa.
+
+  Kahilin~gang yao'y matapos tanggapin
+sa irog na Ina naman ay nagbilin
+Ina ko aniya ay huwag limutin
+itong kamunti ko na ipagbibilin.
+
+  Na kung makitil na yaring aking buhay
+medikong marunong ang tawagin lamang
+at ang aking dibdib ay agad pabuksa't
+kunin ang puso ko at iyong in~gatan.
+
+  Huwag pabayaan mapalibang oras
+na di ang dibdib ko'y agad ipabiyak
+puso ko'y itago sa lalagyang dapat
+bilang alaalang sa iyo po'y lagak.
+
+  Ang tugon nang Ina ay aking susundin
+bunso ko ang iyong mahigpit na bilin
+di lubhang nalaon buhay ay nakitil
+nang ang karamdaman ay sa sinta dahil.
+
+  Man~ga pananaghoy nama'y sabihin pa
+nang kaawaawang Inang naulila
+mulang pagka bata'y dinulangdulang na
+ang kabaitang sumunod sa kaniya.
+
+  Sabihin pa baga ang man~ga pagtan~gis
+at man~ga pagluha at hinibikhibik
+at halos mawaray ang kaniyang dibdib
+nang pagkaulila sa anak na ibig.
+
+  Bagaman malaking dalamhati niya
+pinaram ding agad at naalaala
+ang bilin nang anak kaya't kapagdaka
+pantas na mediko siya'y tumawag na.
+
+  Nang dumating doo'y agad pinabuksan
+yaong dibdib niyong sa anak na bangkay
+ang puso'y kinuha't kusang pinagyaman
+at itinago na sa loob nang kaban.
+
+  Saka yaong bangkay nama'y ilinibing
+ang Inang may lumbay nama'y kasama rin
+yaong panambitan at dinaingdaing
+nang naiwang Ina ay di maiturin.
+
+  Niyong nalilibing na ilan nang buwan
+ang sundalong anak niyang minamahal
+Inang naulila'y naisip-isipan
+na tingnan ang pusong inin~gat sa kaban.
+
+  Binuksan na niya't agad na kinuha
+at sa pagkabalot ay inalis niya
+n~guni't di masayod yaong pagtataka
+doon sa iniwang bilang alaala.
+
+  Pusong nababalot ay kusang nagmaliw
+at ang nahalili'y batong nagniningning
+iba't ibang kislap ang kulay na angkin
+na sa matang titig ay nakaaaliw.
+
+  Ang Inang may lumbay ay di mapaghaka
+ang nangyaring yaong anaki'y himala
+agad pumasok sa kanyang gunita
+na yao'y isang mahalagang mutya.
+
+  Kaya't minagandang kaniyang ialay
+sa Hari ang batong puspos karikitan
+binalot na niya na pinakainam
+at saka dinala sa Haring maran~gal.
+
+  Ang tuwa nang Hari naman ay sabihin
+doon sa alay na batong nagniningning
+kinuha at saka binigyan noon din
+niyong kayamanang makakayang dalhin.
+
+  Sa labis na pagkamangha at ligaya
+na di pagsawaan nang titig nang mata
+kaya't ang ginawa ay ipinadala
+doon sa kaniyang anak na Princesa.
+
+  Lugod nang Princesa naman ay sabihin
+nang makita yaong batong nagniningning
+matay nang kaniyang pagwariwariin
+ay di mapagsiyang lubos sa panimdim.
+
+  Sa ibabaw niyong mesa'y ilinagay
+naupo sa silya't minamasdanmasdan
+hindi maisulit ang kaligayahan
+sa kislap nang batong iba't ibang kulay.
+
+  Nang minamalas niya'y walang anoano
+ay naging puso ang maningning na bato
+at doon sa mesa ay lumukso lukso
+at nanaghoy nan~gang ang wika'y ganito.
+
+  Pakatantoin mo oh Princesang mahal
+na sanhi sa iyo ang ikinamatay
+na sininta kita nang higit sa buhay
+ay hindi nangyaring aking ipamalay.
+
+  Tuwing sa bintana ay manunun~gaw ka
+at tamaang titig niyaring man~ga mata
+ay nauululang lagi yaring dusa
+na nasa puso kong di mo natataya.
+
+  Banta ko'y kung ito lamang madirin~gig
+ang man~ga daing ko at hinibikhibik
+ay kahit hindi mo gawi ang mahapis
+ay sisibulan ding habag iyang dibdib.
+
+  ¡Prlncesa kong sinta'y saan ilulun~goy
+yaring kahirapang narating ko n~gayon
+di kana naawa sa tinaghoytaghoy
+nitong sumisintang sa libing humantong!
+
+  Diyata't ang aking tunay na paggiliw
+ay minatamis mong mahimlay sa libing
+muntima'y di kana nahabag sa akin
+at binayaan mong hinin~ga'y makitil.
+
+  Tugon nang Princesa ¿ikaw baga'y sino?
+ako anya'y isang hamak na sundalo
+at doon sa tore nagbabantay ako
+kaya ko namasdan ang karikitan mo.
+
+  Di ko kasalanan wika nang Princesa
+ang pagkamatay mong sanhi sa pagsinta
+at ang pagsuyo mo'y di ko natataya
+saka una'y ikaw ay di ko kilala.
+
+  Mangyayari kayang aking mawawari
+ang kahirapan mong sa akin ang sanhi
+ni sa gunita ko'y hindi sumasaging
+sundalo'y sintahin ako ni aglahi.
+
+  Sapagka't sinoma'y nakatatalastas
+na bawal suminta tungkol dugong hamak
+sa man~ga may taglay na uring mataas
+at may pan~ganib pang búhay ay mautas.
+
+  Gayon ma'y ang buong may sala ay ikaw
+na ang pagibig mo'y di ipinamalay
+kung iyong sinabi nang ikaw ay buháy
+banday baga akong di ka kaawaan.
+
+  Di nagsapalarang ipinaunawa
+sa akin, ang iyong sintang inadhika
+nang upang ang iyong matinding dalita
+ay naibsáng ko kahi't babahagya.
+
+  Ang kahihinatnan ay ano pa n~gayon
+nang iyong pagsinta na ilinulun~goy
+ibig ko mang dinggin ang iyong pagtaghoy
+di na mangyayari't wala nang panahon.
+
+  Walang sinisisi ako kundi ikaw
+sa iyong nasapit na pagkaparawal
+n~gayo'y ibig ko mang hirap mo'y lunasan
+¿anong gagawing ko'y puso ka na lamang?
+
+  Dan~gan ang palad mo ang talagang kapos
+di laang magtamong tuwa sa pagirog
+nang pusong puso na'y saka pa luluhog
+na wala nang sukat ikasayáng loob.
+
+  Madla mong pagsamo ay kahi't ubusin
+malubha mong damdam ay di na gagaling
+pagka't hinamak mo ang buhay na angkin
+na ipinarool lamang sa paggiliw.
+
+  Sisihin mo n~gayon ang sariling isip
+at hindi na araw ito nang pagibig
+ang tatamuhin mong damay sa paghibik
+ang idalan~ging ka sa Dios sa lan~git.
+
+  Tugon n~g Princesa'y sa pusong mabatyag
+tumaghoytaghoy na't ang wika'y ay palad
+ang dukhang suminta sa uring mataas
+damay sampung buhay ay di rin katumbas.
+
+  Yayamang wala nang sukat pang mangyari
+kundi ang tuman~gistan~gis sa sarili
+at kahi't anomang gawing pagsisisi
+di na maiuli buhay na naputi.
+
+  Ang tao n~ga palang mahirap ang buhay
+saka ang puso pa ay pahihirapan
+ay siyang matinding nagiging dahilan
+nang pagkalugami nang hinin~gang tan~gan.
+
+  Puso'y tumigil na niyong paghalinghing
+yamang walang daang magtamo pang aliw
+nauli sa dating batong nagnininghing
+na gaya nang unang ligaya sa tin~gin.
+
+
+
+
+
+ELECTO
+
+
+  Kaya nararapat na pakain~gatan
+nang man~ga lalaki't maging babae man
+tungkol sa pagsinta'y kinakailan~gan
+na kung lalapit ma'y doon sa kabagay.
+
+  Yaong lumiligaw na man~ga mahirap
+sa man~ga may dan~gal maging sa may pilak
+kapintasan lamang yaong hinahanap
+o ang matawanan nang makatatatap.
+
+  Ang karaniwan nang gayon kung umibig
+ay di nagninilay ang mahulong isip
+ang di man~ga himlay at sa sintang labis
+karaniwang tubo'y nan~gagkakasakit.
+
+  Sa hidwang tan~ging man~ga kaisipan
+niyong sumisinta sa hindi kabagay
+nagugugol lamang yaong kapagalan
+at nalulugso pa kung minsan ang buhay.
+
+  Dapat pagaralang anomang gagawin
+kinakailan~gang pagbagaybagayin
+nang di ikahiya sa matang titin~gin
+at kahi't sino ma'y nang walang wikain.
+
+  Pagka't karaniwan n~g sa Mundong lakad
+pag di gawa niya ay madla ang pintas
+kahi't lalong lihim ay inihahayag
+at nagmamapuri sa nakatatatap.
+
+
+
+=Wakas nang unang hati=.
+
+
+[Patalastas: Imprenta Libreria y Papeleria de P. Sayo]
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati
+by Cleto R. Ignacio
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PANAYAM NG TATLONG BINATA ***
+
+***** This file should be named 14270-8.txt or 14270-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/2/7/14270/
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and PG
+Distributed Proofreaders. Produced from page scans provided by
+University of Michigan
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/14270-8.zip b/old/14270-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..5544bb2
--- /dev/null
+++ b/old/14270-8.zip
diff --git a/old/14270-h.zip b/old/14270-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..b286ea8
--- /dev/null
+++ b/old/14270-h.zip
diff --git a/old/14270-h/14270-h.htm b/old/14270-h/14270-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..229705e
--- /dev/null
+++ b/old/14270-h/14270-h.htm
@@ -0,0 +1,2110 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
+    "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
+<head>
+<meta name="generator" content="HTML Tidy, see www.w3.org" />
+<meta http-equiv="Content-Type"
+content="text/html; charset=iso-8859-1" />
+<title>The Project Gutenberg eBook of PANAYAM NG TATLONG BINATA ,
+by Cleto R. Ignacio.</title>
+<style type="text/css">
+/*<![CDATA[  XML blockout */
+<!--
+    P {  margin-top: .75em;
+         text-align: justify;
+         margin-bottom: .75em;
+         }
+    H1,H2,H3,H4,H5,H6 {
+         text-align: center; /* all headings centered */
+         }
+    HR { width: 33%;
+    margin-top: 1em;
+    margin-bottom: 1em;
+       }
+    BODY{margin-left: 10%;
+         margin-right: 10%;
+        }
+    .linenum  {position: absolute; top: auto; left: 4%;} /* poetry number */
+    .note     {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */
+    .blkquot  {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */
+    .pagenum  {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} /* page numbers */
+    .sidenote {width: 20%; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; padding-left: 1em; font-size: smaller; float: right; clear: right;}
+
+    .poem             {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;}
+    .poem br          {display: none;}
+    .poem .stanza     {margin: 1em 0em 1em 0em;}
+    .poem span        {display: block; margin: 0; padding-left: 3em; text-indent: -3em;}
+    .poem span.i2     {display: block; margin-left: 2em;}
+    .poem span.i4     {display: block; margin-left: 4em;}
+    .poem .caesura    {vertical-align: -200%;}
+    // -->
+    /* XML end  ]]>*/
+
+</style>
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati,
+by Cleto R. Ignacio
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati
+
+Author: Cleto R. Ignacio
+
+Release Date: December 6, 2004 [EBook #14270]
+
+Language: Tagalog
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PANAYAM NG TATLONG BINATA ***
+
+
+
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and PG
+Distributed Proofreaders. Produced from page scans provided by
+University of Michigan
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<pre>
+[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is
+marked as ~g.]
+
+[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa
+upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon
+ay hindi na ginagamit.]
+</pre>
+
+<h1><a href="images/001.jpg"><img src="images/001t.jpg" border="0"
+alt="Panayam ng Tatlong Binata" width="237"
+height="358" /></a></h1>
+
+<br />
+
+
+<h2>PANAYAM NG</h2>
+
+<h1>TATLONG BINATA</h1>
+
+<h3>TINULA NI</h3>
+
+<h2><i>Cleto R. Ignacio</i></h2>
+
+<h3>CONCEPCION, MALABON, RIZAL</h3>
+
+<h3>BAHAY PALIMBAGAN ni P. SAYO BALO ni SORIANO</h3>
+
+<h3>MAYNILA</h3>
+
+<h3>TEL. 3099.</h3>
+
+<h2>UNANG PAGKAPALIMBAG 1921</h2>
+
+<h4><i>Rosario 225 Binundok</i></h4>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<br />
+
+
+<h2>TINIG KASALUKUYAN</h2>
+
+<h3>O</h3>
+
+<h2><b>KUWENTO</b></h2>
+
+<h3>NG</h3>
+
+<h1><b>Tatlong Binatang</b></h1>
+
+<h3>SI</h3>
+
+<h1><b>Brillo, Electo at ni Brindo</b></h1>
+
+<h2>UNANG HATI</h2>
+
+<br />
+<hr style='width: 65%;' />
+<br />
+
+
+<h2>Talaan ng Nilalaman</h2>
+
+<h3><a href='#PAUNAWA'>PAUNAWA</a></h3>
+
+<h3><a href='#BRILLO'>BRILLO</a></h3>
+
+<h3><a href='#KASAGUTAN'>KASAGUTAN</a></h3>
+
+<h3><a href='#ELECTO1'>ELECTO</a></h3>
+
+<h3><a href='#BRINDO'>BRINDO</a></h3>
+
+<h3><a href='#ELECTO2'>ELECTO</a></h3>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="PAUNAWA" name='PAUNAWA'></a>
+
+<h2><b>PAUNAWA</b></h2>
+
+<br />
+
+
+<table summary="Paunawa" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'><i>Bagaman di ninyo
+gawi ang maglibang</i></span><br />
+<i>sa gawa nang isang walang wastong malay<br />
+na gaya ko nangang hindi nasilayan<br />
+ni munting banaag niyong karunungan</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>Paanhin mo'y laking tuwa na nang
+dibdib</i></span><br />
+<i>na handugan kita nang pamawing hapis<br />
+utang kong dakila kundi ipagkait<br />
+ang iyong hinahong manga paglilirip</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>Labis ang saganang pasasalamat
+ko</i></span><br />
+<i>kundi ka mayamot at pagtamanan mo<br />
+na basahin yaring alay ko sa inyo<br />
+ulirang usapan nang binatang tatlo</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>At mapagkukunan mo rin nang
+uliran</i></span><br />
+<i>kung hindi ka lubhang may pagkapihikan<br />
+at di lahi niyong mahilig sa bagay<br />
+na likuin kahi't matuwid na daan</i>.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'><i>Sabi ko'y tigila't ang pantas
+mong lining</i></span><br />
+<i>ang may kaya'y sukat pakatalastasin<br />
+ang sirang talata'y gawin ang ibigi't<br />
+ang tula'y huwag mo lamang na baguhin</i>.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<br />
+
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="BRILLO" name='BRILLO'></a>
+<h2><b>BRILLO</b></h2>
+
+<br />
+<table summary="Brillo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>May isang binatang
+mahirap ang buhay</span><br />
+na nasok sa Hari nang paninilbihan<br />
+ayon sa kaniyang kabaitang sakdal<br />
+sa Hari't sa Reynang kinagigiliwan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lubos ang kanilang
+pagkakatiwala</span><br />
+at di nasubukan nang lihis na gawa<br />
+kaya't ilinagay nilang magalaga<br />
+niyong sa Princesang halamang sagana.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nakalugdan naman bunying
+Princesa</span><br />
+yaong kabaita't kasipagan niya<br />
+at sampo pa niyong man~ga piling Dama<br />
+pagka't ayos mahal kahi't taong mura.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit may taglay ring munting
+kagandahan</span><br />
+ang kiyas at tindig ay timbang na timbang<br />
+mabuting man~gusap kaya't kaulayaw<br />
+na lagi nang Dama't nang Princesang mahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~gala'y si Honrado nang abang
+binata</span><br />
+ulila sa Ama't kapatid ma'y wala<br />
+kaya ang kaniyang kaupahang madla<br />
+ang sumusahod ay Inang nagaruga.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Siya ay maagang
+nagpapahin~galay</span><br />
+at kung hatinggabi nagdidilig naman<br />
+pagka't nagsisimba kung madaling araw<br />
+at ito'y siya nang pinagkaratihan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagdating sa hardin siya'y
+mamimitas</span><br />
+niyong sarisaring maban~gong bulaklak<br />
+saka sa Princesa ay dadalhing agad<br />
+doon ginagawa ang balang iatas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung nagaayos nang bulaklak ay
+siya</span><br />
+ay hinihilin~gan nang Princesa't Dama<br />
+na magsalita nang buhaybuhay baga<br />
+na ikaaaliw niyong lungkot nila.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Madalas din niyang magina
+kasagutan</span><br />
+sa Princesa't Dama kung hinihilin~gan<br />
+na baka ang aking hindi karunun~gang<br />
+magaalita'y inyo namang pagsawaan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon n~g Princesa'y kung gayong
+dahil</span><br />
+wika ko sa iyong huwag kang manimdim<br />
+parang kita mo na yaring loob namin<br />
+na kasing isa nang kalooban mo rin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kinakatha niyang
+isinasalaysay</span><br />
+ay ang isang ab&acirc; at isang may dan~gal<br />
+na kahi't sing isa yaong katauhan<br />
+ay sahol ang uri nang hamak sa mahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya ang pagsinta n~g may uring
+hamak</span><br />
+gaano mang laki ay di maisaad<br />
+kawan~gis nang isang maban~gong bulaklak<br />
+na sa sarile nang tangkay nalalagas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa't sa tuwing siya'y
+hihilin~gan</span><br />
+na magsalita nang man~ga buhaybuhay<br />
+nagpapahalata niyong kalagayan<br />
+nang lihim na sinta niyang inin~gatan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa gayong palaging man~ga bigkas
+niya</span><br />
+napapansin naman nang bunying Princesa<br />
+kaya n~ga at pilit na tinanong siya<br />
+na kung sino yaong dukhang sinisinta.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hiling mo pong ito'y kung ipatanto
+ko</span><br />
+ay kamatayang ko't sukal nang loob mo<br />
+titiisin ko na karatnan ma'y ano't<br />
+huwag nang maturang taksil pa sa iyo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anitong Princesa'y kung sa ganang
+akin</span><br />
+ang nais mong sinta'y di ko hahabagin<br />
+n~guni at paano ang aking gagawin<br />
+ay kamatayan mo kung kita'y giliwin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't di papayag ang Hari kong
+Ama</span><br />
+na sa dugong hamak ako'y magasawa<br />
+at di sasalang ipapapatay niya't<br />
+laking kadustaan sa cetro't korona.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya kung ang iyong pagsinta ay
+tunay</span><br />
+at ibig mong ako'y maging kapalaran<br />
+ay pagpilitan mong humanap nang dan~gal<br />
+nang ang pagsinta mo ay hindi masayang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa dahilang kapag dugo nang
+mataas</span><br />
+ikaw, sa kay Ama'y kusang mararapat<br />
+at siya'y wala na namang ipipintas<br />
+sampung tanang man~ga konseherong lahat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Dama'y nan~ga dingig ang sinabing
+ito</span><br />
+silang lahat nama'y pawang nan~gagpayo<br />
+anila'y humanap nang karangalan mo<br />
+na maglakbay kahit sa ibang Reyno.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong si Honrado'y sa laking
+paggiliw</span><br />
+ang payo nang Dama'y kusang minagaling<br />
+at pinasiya nang lubos sa panimdim<br />
+na man~gibang lahi't dan~gal ay hanapin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lalo ang Princesang mahigpit ang
+atas</span><br />
+na huwag bayaang araw ay lumipas<br />
+sa laking hinayang sa pusong matapat<br />
+niyong si Honradong loob na banayad.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Wika nang Princesa'y ang taning
+kong bigay</span><br />
+sa iyo ay hustong limang taon lamang<br />
+sa parurunan mo ay huwag mabalam<br />
+nang hindi mainip akong maghihintay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Oras na daraa'y panghinayan~gan
+mo</span><br />
+ayon sa malaking awa ko sa iyo<br />
+pahalagahan mo ang bilin kong ito't<br />
+laging gunitaing naghihintay ako.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yayamang kung gayon kay Honradong
+saad</span><br />
+na ang pagirog ko'y iyong minatapat<br />
+ay magpupumilit na ako'y hahanap<br />
+niyong karan~galan buhay ma'y mautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Loobin na wari nang Dios na
+Poon</span><br />
+at Virgen Mariang dating mapagampon<br />
+sa madlang sakuna ako'y ipagtanggol<br />
+at ang aking nasa'y kamtan ding hinahon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya n~ga sa lahat ako ay
+paalam</span><br />
+at pipiliting kong kumita pang dan~gal<br />
+at itulot nawa niyong kalan~gitan<br />
+na magkikita rin tayong mahinusay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Siya'y lumakad na't sa Ina'y
+humarap</span><br />
+at ipinamalay ang sa pusong han~gad<br />
+bagaman sa dibdib nang Ina'y masaklap<br />
+ay napaayon din sa pita nang Anak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lumuhod na siya't humalik nang
+kamay</span><br />
+Ina'y lumuluha na binendisyonan<br />
+maganap ang lahat niyang kailan~gan<br />
+yamao't sa harap nang torre nagdaan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kasalukuyan n~gang ang Princesa't
+Dama'y</span><br />
+na sa durun~gawa't hinihintay siya<br />
+ang lagak na wika'y paalam aniya<br />
+at magkapalad ding tayo ay magkita.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang Princesa't Dama'y dinayo nang
+lunos</span><br />
+sa pagalis niyong may magandang loob<br />
+n~guni't kailan~gan naman nang pagirog<br />
+yaong karan~galan ikapapanulos.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuloy ang kanyang mabilis na
+lakad</span><br />
+niyong paglalakbay sa tun~go nang han~gad<br />
+doon sa sasakyan siya'y nakiusap<br />
+na maging utusan, kahit walang bayad.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pinaayunan din yaong hiling
+niya</span><br />
+kaya n~ga't sa daong lumulan nagdaka<br />
+linisan ang kaniyang bayang Castilla<br />
+at tinun~go niya yaong Inglaterra.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di lubhang nalaon ay dumating
+naman</span><br />
+sila, at sumadsad sa dalampasigan<br />
+nagkataong noong siya ay dumatal<br />
+ay may embajadang sa guerra ang pakay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kasalukuyan nang tinitipong
+lahat</span><br />
+ang man~ga sundalong sa digma'y lalabas<br />
+sa puno nang hukbo siya ay humarap<br />
+hin~gi ay masama kung magiging dapat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tinanggap at siya'y tinuruan
+tuloy</span><br />
+sa pagsusundalo kung may kayang ukol<br />
+at nang makilalang may ganap na dunong<br />
+binigyang tunkuling sa kanya'y ayon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't kasama na hukko'y nang
+lumakad</span><br />
+sa man~ga Persiano ay nakipaglamas<br />
+ang General nila'y kinapos nang palad<br />
+sa pakikibaka buhay ay nautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang matanto niyang patay ang
+General</span><br />
+umuna sa hanay siya at sumigaw<br />
+nang wikang iubos ang lakas at tapang<br />
+at ating lusubing lahat ang kaaway.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka sinibasib nang
+katakottakot</span><br />
+hukbo nang Persiano'y nagkasabogsabog<br />
+babakang General nila ay nakubkob<br />
+nabihag sapagka't di nakapaglagos.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang di nakatakbong kawal na
+kalaban</span><br />
+ay nakasama nang bihag na General<br />
+nang magbalik na sila sa kaharian<br />
+ay hindi masayod yaong kasayahan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuloy inusisang General nang
+hukbo</span><br />
+pagdaka anila'y napatay sa kampo<br />
+siyang nagpauna yaong si Honrado<br />
+at aming inusig ang man~ga Persiano.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa mabuti niyang ginawang
+paraan</span><br />
+man~ga loob naming lahat ay tumapang<br />
+kaya n~ga't ang hindi sumukong kalaban<br />
+nalagak sa kampo ang kanilang bangkay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong kay Honradong katapan~ga't
+liksi</span><br />
+dinaig ang gayong kalabang marami<br />
+sa balitang Paris ay di mahuhuli<br />
+yaong karahasang di sukat masabi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Emperador naman tuwa'y sabihin
+pa</span><br />
+kaya't si Honrado'y tinawag pagdaka<br />
+binigyan nang tus&oacute;ng karan~galan baga<br />
+na isa sa m~ga Generales niya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ipinakilala sa madla rin
+naman</span><br />
+ang bagong General na ganap ang tapang<br />
+magmula na noo'y pinagkatakutan<br />
+yaong Inglaterra nang man~ga kaaway.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Totoong namahal yaong si
+Honrado</span><br />
+doon sa Monarka't man~ga konsehero<br />
+gayon din sa lahat nang man~ga soldado<br />
+pagka't may dan~gal na'y mababa ring tao.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang dalawang taon ay nang
+makaraan</span><br />
+ang Francia'y kanya na nabalitaan<br />
+na sa man~ga turko,y makikipaglaban<br />
+dahil sa sigalot na di magkahusay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nuhang pahintulot siya sa
+Monarka</span><br />
+na punong pan~gulo niyong Inglaterra<br />
+inayunan naman yaong hiling niya<br />
+kaya n~ga't sa Francia'y tumun~go pagdaka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang sa Emperador sa Francia'y
+maharap</span><br />
+ay ipinagsabi ang kanyang han~gad<br />
+mahinahon namang siya ay tinanggap<br />
+at ang kalagayan niya'y natalastas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kabilang na isa siya sa
+General</span><br />
+na sa man~ga Turko'y makikipaglaban<br />
+at ang hukbo niyang unang sasalakay<br />
+at yaon ang yaring pinagkasunduan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lumakad noon di't tinun~go
+pagdaka</span><br />
+yaong m~ga morong kanilang kabaka<br />
+makaitlong hintong nagpamuok sila<br />
+hanggang sa kinamtan nila ang biktorya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nagbalik na silang
+nagsisipagdiwang</span><br />
+habang lumalakad ay isinisigaw<br />
+nang lahat ang wikang mabuhay mabuhay<br />
+ang ating bayaning bantog na General.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa labas nang bayan sila ay
+humantong</span><br />
+ang kalakhang hukbo nama'y sumalubong<br />
+kasama rin doon yaong Emperador<br />
+man~ga pagsasay&aacute; ay walang kaukol.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong Emperador ay agad
+niyakap</span><br />
+ang General niya't tuwa'y dili hamak<br />
+malabis ang puri at pasasalamat<br />
+sa General niyang may loob na tapat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>O konseheros ko anang
+Emperador</span><br />
+sa inyo ay aking kahilin~gan n~gayon<br />
+na siya ay aking bibigyan nang tusong<br />
+Generalisimo, hintay ko ang tugon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Emperador namin ang sagot nang
+lahat</span><br />
+sunod po ang aming loob na matapat<br />
+noon din ang tus&oacute;'y agad iginawad<br />
+at ipinagbiba nang puspos na galak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Matapos tanggapin yaong
+karan~galan</span><br />
+doo'y nalagak din na mahabang araw<br />
+malibang panahon ay nabalitaan<br />
+Rusia ay gueguerra sa man~ga Masulman.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Humin~gi ring tulot siya n~ga sa
+Francia</span><br />
+at linakbay yaong Imperyo nang Rusia<br />
+at sa Emperador humarap pagdaka<br />
+at hinin~ging siya'y isama sa guerra.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang mapagkilala'y tinanggap ding
+agad</span><br />
+niyong Emperador na labis nang galak<br />
+ang kalakhang hukbo ay nang maigayak<br />
+sa taning na araw sila'y nagsilakad.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa luwal na laa'y nang dumating
+sila</span><br />
+tumigil at sila'y nagpaembahada<br />
+sa man~ga Musulmang lumabas pagdaka<br />
+at pasisimulan ang pagbabatalya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di lubhang nalaon nama'y
+napaluwal</span><br />
+at ginanap nan~ga yaong paglalaban<br />
+at namook namang leon ang kabagay<br />
+itong si Honradong bayaning General.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa di nagtitigil nilang
+paglalamas</span><br />
+yaong man~ga bangkay sa lupa'y nagkalat<br />
+ang man~ga Musulma'y sa malaking sindak<br />
+ay nan~gagalsuko't sila'y napabihag.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At sampu pa niyong pan~gahas na
+Sultan</span><br />
+sumuko't, nagbayad nang malaking yaman<br />
+sila'y umuwi nang dala ang tagumpay<br />
+at nan~gagsasay&aacute;ng hindi ano lamang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong Emperador at tanang
+ginoo</span><br />
+ay nagsisalubong doon sa nanalo<br />
+ang nagsasaliwang sigawan nang tao<br />
+ay wikang mabuhay ang pan~gulong hukbo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bunying Emperador ay niyakap
+naman</span><br />
+yaong si Honrado't saka ang tinuran<br />
+salamat &oacute; bantog na aking General<br />
+sa iyong dakilang iwing katapan~gan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mula n~gayo'y ikaw ang siyang
+pan~gulo</span><br />
+bilang na General nang aking Imperyo<br />
+tanggapin mo n~gayon itong kaloob ko<br />
+na tus&oacute;n nang pagka Generalisimo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuloy ang winika sa basalyong
+tanan</span><br />
+hayo't ipagbiba ang ating General<br />
+at ayon sa taglay niyang katapan~gan<br />
+ang sigaw nang lahat mabuhay mabuhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa't ang baya'y nalimutan
+halos</span><br />
+sa boong magdamag ang gawing matulog<br />
+dahil sa General na naging kilabot<br />
+tuwa at pagpuri ay hindi masayod.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong si Honrado'y tutoong
+namahal</span><br />
+sa Emperador at sa tao mang bayan<br />
+n~guni't si Honrado'y naninimdim nama't<br />
+tapos na ang taning nang Princesang mahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya n~ga at gulong lagi ang
+panimdim</span><br />
+niyong naghihintay na Princesang giliw<br />
+sa araw at gabi ay di magupiling<br />
+niyong kay Honrado na hindi pagdating.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit n~ga ang Hari na kaniyang
+Ama</span><br />
+ay ipinagyaring ipakakasal siya<br />
+sa Konde Milano, n~guni't naabala't<br />
+isang ta&oacute;ng taning ang hinin~gi muna.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa hiling na yaon ang Ama'y
+pumayag</span><br />
+at di muna ibig habagin ang Anak<br />
+kung kaya tumaning ang himalang dilag<br />
+ay sa paghihintay sa nalayong dilag.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang limang ta&oacute;n na't
+labingisang buwan</span><br />
+ang sa kay Honradong pan~gin~gibang bayan<br />
+ang tatlong Imperyo'y pinagpaalaman<br />
+nang paguwi sa kaniyang kaharian.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>May isang buwan ding araw na
+mahigit</span><br />
+bago napatuloy gayak sa pagalis<br />
+dahil sa kasamang magsisipaghatid<br />
+na man~ga maginoo at soldadong kabig.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tatlong Imperyo ay may
+kanikaniya</span><br />
+na man~ga sasakya't inihatid nila<br />
+tulo'y nagpasabi doon sa Kastilya<br />
+yaong tatlong man~ga bantog na Monarka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Na darating yaong bantog na
+General</span><br />
+ay gawin ang lubos na man~ga pagtanaw<br />
+tangkilikin nila't in~gatan ang buhay<br />
+at gugulin yaong lubos na pagtanaw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't sa Kastilya'y naghandang
+magaling</span><br />
+nang isasalubong doon sa pagdating<br />
+sarisaring arko at sutlang panabing<br />
+sa buong lansan~gang nagbibigay aliw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Araw na panahon sa
+dalampasigan</span><br />
+ang Princesa naman ay ikinakasal<br />
+sapagka't tapos na ang tadhanang araw<br />
+ay wala nang sukat magawang dahilan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa araw na yao'y dalawa ang
+say&aacute;</span><br />
+una'y sa General saka sa Princesa<br />
+man~gagsasaliwan ang man~ga musika<br />
+at putok nang kanyon doon sa muralya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nan~gagsisalubong ang tanang
+ginoo</span><br />
+doon sa Kastilya't ang man~ga soldado<br />
+at itinuloy na sa Real Palasyo<br />
+na itinalaga nila kay Honrado.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Isa man ay walang
+nakakikilala</span><br />
+doon sa General na balitang sigla<br />
+anopa't ang lahat ay nan~gagsasay&aacute;<br />
+tan~ging nalulungkot lamang ang Princesa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Na nakasal doon sa di kasing
+giliw</span><br />
+kung kaya malaking lumbay sa panimdin<br />
+sa naging esposo niya ay hiniling<br />
+isang buwang siya'y huwag kausapin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hayaang sa torre siya ay
+tumahan</span><br />
+sa piling nang Damang dating kaalakbay<br />
+tinulutan naman yaong kahilin~gan<br />
+kaya n~ga't sa torre doon din lumagay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang naroroon na ang bunying
+Princesa</span><br />
+ay ipinahayag sa kanyang Dama<br />
+anhin ko man yaong dumating aniyang<br />
+General, ay yaong ating kakilala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sapagka't General sa tatlong
+Imperio</span><br />
+gayon ang balita nang lahat nang tao<br />
+kundi siya'y ano't maglalakbay dito<br />
+saka di kilala nang kahima't sino.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anang man~ga Dama ay baka siya
+n~ga</span><br />
+kung gayon ay tunay na kaawaawa<br />
+at wala nang palad na napakaaba<br />
+na gaya nang gayong pagkapan~ganyaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sumunod sa iyong dan~gal ay
+hanapin</span><br />
+saka daratnang kang may iba nang giliw<br />
+kan~gino ma'y walang matinding damdamin<br />
+na gaya nang gayong hirap na daratnin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Usap nila'y patdin at ang
+isalaysay</span><br />
+ay yaong dumating na bunying General<br />
+hindi makilala ang tunay na n~gala't<br />
+Konde de Kastilya kung tawagin lamang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~guni't nagpasabi yaong Haring
+Ama</span><br />
+na makipagkita ang Dama't Princesa<br />
+sa General na panauhin nila't<br />
+ugali nang man~ga mahal na talaga.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Samantalang di pa dumarating
+naman</span><br />
+ang bunying Princesa ay napagusapan<br />
+nang man~ga konseho't nang tan~ging General<br />
+at naibalita yaong pagkakasal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang sa kay Honradong balita'y
+matatap</span><br />
+ang masidhing lumbay sa puso'y tumarak<br />
+kundi nahihiya sa man~ga kaharap<br />
+ang luha'y ibig nang sa mata'y pumulas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka nang tanggapin nang Princesa't
+Dama</span><br />
+ang bilin nang Hari ay nagsigayak na<br />
+at sa palasyo ay nan~gaglakbay sila't<br />
+bilang sa General makikipagkita.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang mapanhik sila doon sa
+palasyo</span><br />
+agad nakilala yaong si Honrado<br />
+nang Princesa't Dama kaya n~ga't nanglumo<br />
+ang puso't sa lumbay na di mamagkano.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Walang maibati yaong man~ga
+Dama</span><br />
+doon sa General, kundi ang kumusta<br />
+sapagka't talastas nilang parapara<br />
+na kumitang dan~gal, ayon sa Princesa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At nang magkaroon nang malaking
+dan~gal</span><br />
+datnan ang Princesa'y na sa ibang kamay<br />
+gaanong bubugso kayang kalumbayan<br />
+sa dibdib nang abang sawing kapalaran.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hindi nakatagal ang matang
+tumitig</span><br />
+nang bunying Princesa sa malaking hapis<br />
+kaya't napaalam na tigib nang hapis<br />
+na ang dalamhati ay di maisulit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagdating sa torre nang bunying
+Princesa</span><br />
+sa lahat nang Dama'y ang sinabi niya<br />
+ang ginawang ito nang Hari kong Ama'y<br />
+ikamamatay ko na walang pagsala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Isang ta&oacute;ng taning kaya ko
+hinin~gi</span><br />
+upang ang dahila'y kanyang mawari<br />
+di ko maisaad naman yaong sanhi<br />
+at baka siya pang lalong ikasawi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mawiwikang bakit
+nakipagsuyuan</span><br />
+sa dugong mababang walang kamahalan<br />
+kaya ang bibig ko ay hindi mabuksan<br />
+sa takot kung ako ay makagalitan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang buong may sala'y ako rin at
+ako</span><br />
+sa naabang palad niyong si Honrado<br />
+ang hiling kong dan~gal ay niyong matamo<br />
+sinta ko'y luoy nang dumating dito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagsunod kay Ama ang naging
+salabid</span><br />
+na ako'y nakasal sa di iniibig<br />
+ito'y siyang sanhi nang ikapapatid<br />
+nang kaawaawang buhay kong nalait.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Si Honrado nama'y sa malaking
+lumbay</span><br />
+sa Hari't konseho siya'y napaalam<br />
+hinanap ang kubo niyong Inang hirang<br />
+at niyong makita'y humalik nang kamay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ina ni Honrado'y lubos na
+nagtaka</span><br />
+anak na General ay di makilala<br />
+kung hindi ang n~gala'y nang ipahayag na<br />
+kaya di masabi ang tinamong say&aacute;.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ligaya nang Ina'y paganhing
+isaysay</span><br />
+gaya ni Honradong sapupo nang lumbay<br />
+agadagad siyang gumawa nang liham<br />
+gayari ang sabing nan~gapapalaman.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Alan~gan mang kahi't sa kamahalan
+mo</span><br />
+na pahatdan liham nang imbing lagay ko<br />
+ay aking hinamak ang lahat nang ito<br />
+ayon sa hirap kong nagbuhat sa iyo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di ko sana ibig masalang ang
+sugat</span><br />
+nang puso kong lalang n~g sinta mong sukab<br />
+paanhin mo'y di na matiis ang antak<br />
+at yaring hinin~ga'y ibig na pumulas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tunay ang pagasang wagas sa
+panimdim</span><br />
+na ako ang iyong kasing isang giliw<br />
+sa utos mong dan~gal ay aking hanapin<br />
+kaya pinuhunan ang buhay na angkin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa awa nang lan~git ay aking
+kinamtan</span><br />
+ang lalong dakilang man~ga karan~galan<br />
+at ako'y naligtas sa kapahamaka't<br />
+nang dumating dito ay walang kamatayan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Diwa'y hinan~gad mo na malayo
+ako</span><br />
+at nang mapanulos sa kasintahan mo<br />
+di ka na nahabag sa ginawang ito<br />
+na akong aba na'y siyang pinag ilo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Wariin mong mula niyon lisanin
+ka</span><br />
+na ako'y mawalay sa dalawang mata<br />
+walang kaaliwan ang taglay kong dusa<br />
+kundi ang gunitang sa iyo'y suminta.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Siyang naging dahil nang hirap kong
+ito</span><br />
+ang tapat na aking pagsunod sa iyo<br />
+katuwiran kaya itong ginawa mo<br />
+dugo ka pa namang turing maginoo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hindi ko na sana ibig
+ipamalay</span><br />
+sa iyo nang una ang sintang sinimpan<br />
+baka siya ko pang lalong ipagdamdam<br />
+at saka ito rin ang kinahinatnan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Puso ko'y panatag at hindi
+gunita</span><br />
+na iyong asalin ang gawang magdaya<br />
+tinabunan mong sa limot ang awa,<br />
+at ako'y linunod sa dagat nang luha.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit naisip pa kaya ang
+magbalik</span><br />
+dito sa Kastilya nang palad kong amis<br />
+yayamang ang aking kasuyuang dibdib<br />
+n~gayo'y sa iba nang kandun~gan nahilig.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Aanhin ko itong man~ga
+karan~galan</span><br />
+na atas nang sinta kaya pinaglakbay<br />
+General man akong balita nang tapang<br />
+n~guni't sa pagsinta'y kusang nalupaypay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Patawad patawad Princesa at
+Dama</span><br />
+ang pinagtiyagang ilubog sa dusa<br />
+&iquest;anong kataksilan sa pagkikilala<br />
+ang gawa kong hindi ninyo minaganda?<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>&iexcl;Maanong bahid man ay
+pinamalayan</span><br />
+sa akin, ang inyong man~ga kasuklaman<br />
+huwag itinaboy sa kapahamakan<br />
+sa malayo't maging dito'y kamatayan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang sinisisi ko'y ako ri't di
+iba</span><br />
+na kusang nadaya ay di alumana<br />
+nasabik ang puso sa maling pagasa<br />
+di magtiis namang buhay ay mapaka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hanggang dito't yamang wala n~g
+panahon</span><br />
+itong nalugami sa pagkaparool<br />
+akong inayop mo'y di na malalaon<br />
+sa dustang libin~ga'y pilit na hahantong.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sulat ay sinarha't ipinadala
+na</span><br />
+sa may dalamhating mahal na Princesa<br />
+nang tanggapin nama't laman ay mataya<br />
+malaong oras ding nawalang hinin~ga.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong man~ga Damang
+nan~gagsisaklolo</span><br />
+ay labis nang awa nila kay Honrado<br />
+saka sa Princesa sa nangyaring ito<br />
+na napagbintan~gan ay hindi tutoo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Makamalay tao ang nawalang
+isip</span><br />
+luha'y tumutulong gumawa nang titik<br />
+upang mailuwal ang laman nang dibdib<br />
+at nang matutulan ang bintang na lihis.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<br />
+
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="KASAGUTAN" name='KASAGUTAN'></a>
+
+<h2>KASAGUTAN</h2>
+
+<br />
+<table summary="Kasagutan" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>Honrado ay mali ang
+iyong paratang</span><br />
+na yaong hiling kong pagkita nang dan~gal<br />
+sa iyo ay isang pagdaraya lamang<br />
+ang gayo'y huwag mong isagunamgunan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung mabubuksan mo lamang yaring
+dibdib</span><br />
+ang katutoha ana'y iyong malilirip<br />
+kung tunay n~ga akong taksil sa pagibig<br />
+na gaya nang iyong tadhana sa titik.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Labis ang sa iyo'y aking
+paghihintay</span><br />
+at ikaw ang sinta na inaasahan<br />
+n~guni at si Ama ang may kaibig&aacute;n<br />
+na siyang pumilit na ako'y pakasal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayon ma'y sa paghihintay ko sa
+iyo</span><br />
+isang ta&oacute;ng taning yaong hinin~gi ko<br />
+at inaasahan yaong pagdating mo<br />
+ganap na'y di ka pa dumarating dito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Halata nang lahat na lubhang
+matamlay</span><br />
+ang aking pagsunod nang kami'y pakasal<br />
+di lamang mangyaring si Ama'y masuway<br />
+pagka't masasawi ako sa katwiran.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka nabalitang dito ay
+darating</span><br />
+General na n~galan ay di nalilining<br />
+nasok sa loob kong ikaw na marahil<br />
+kaya nang kasal na ako ay tumaning.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Isang buwang huwag na
+pakialaman</span><br />
+ako at dito rin sa torre tatahan<br />
+at nang makita kong ikaw ang dumatal<br />
+ang katauhan ko'y nanaw sa katawan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang dumalaw kami at nang lisanin
+ka</span><br />
+luha'y di mapigil sa taglay kong dusa<br />
+sampu nang lahat kong kaakbay na dama<br />
+at sanhi sa iyong naulilang sinta.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Honrado ay walang bahid
+pagsusukab</span><br />
+yaring aking puso tungkol sa pagliyag<br />
+at sa katunayan niyaring pan~gun~gusap<br />
+sangla yaring buhay na n~gayo'y lilipas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At kung linoob man n~g giliw kong
+Ama</span><br />
+na ako sa ibig niya magasawa<br />
+di rin mangyayaring kanyang makasama<br />
+ako at sa hukay ay mahihimbing na.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lalo ko pang tuwa kung
+magkakagayon</span><br />
+at maiisban na ako nang linggatong<br />
+sa hindi ko nasa'y yamang napalulong<br />
+aking lilisanin naman ang panahon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Baga man at turing na ako'y
+nakasal</span><br />
+ang kalinisan ko'y di nadurumihan<br />
+sapagka't sa aking puso ay masukal<br />
+ang pakikiisa sa di kasintahan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya ang samo ko'y patawarin
+ako</span><br />
+sa isa nang buhay magkikita tayo<br />
+doo'y walang salang makikilala mo<br />
+kung talagang ako ay taksil sa iyo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mayari ang sulat ay
+ipinadala</span><br />
+sa tapat na loob na kaniyang Dama<br />
+nang sa kay Honradong laman ay mabasa<br />
+ang sakit nang puso ay naululan pa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka n~g sa Damang saysayin ang
+bagay</span><br />
+niyong sa Princesang laging paghihintay<br />
+yaong si Honrado ay sinisi naman<br />
+ang pagkalaon sa ibang kaharian.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tanang bagaybagay nang
+maibalita</span><br />
+ay naghiwalay nang kapuwa may luha<br />
+na tulad sa isang buhay ang nawala<br />
+at bat&oacute; nang dibdib ang hindi maawa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang dumating doon sa torre ang
+Dama</span><br />
+usap ay sinabi doon sa Princesa<br />
+ay lalong lumala ang sa pusong dusa<br />
+at ang dalamhating di sukat makaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ito na ang mulang
+ipinagkaramdam</span><br />
+nang pusong nalugmok sa kapighatian<br />
+kaya't hiniling nang siya'y magkumpisal<br />
+at sa kamataya'y humanda ang buhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya n~ga't ang tuwa ay biglang
+lumipas</span><br />
+at sa kalumbayan sila'y nan~galagak<br />
+Princesa'y humin~gi nang tawad sa lahat<br />
+sa hanay nang madla, buhay ay nautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sabihin ang lumbay at man~ga
+pagtan~gis</span><br />
+nang mahal na Hari sa Anak na ibig<br />
+at sa puso niya ay lumiligalig<br />
+ang pagaasawang parang ipinilit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't mula nang kanyang
+ipakasal</span><br />
+siyang naging sanhing ipinagkaramdam<br />
+kaya n~ga at siya'y kahit nakasal man<br />
+ang naging asawa'y di nakaulayaw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At di ko nakitang dinalaw nang
+tuwa</span><br />
+at sa kalumbaya'y nalugaming kusa<br />
+kahima't tipirin ay nahahalata<br />
+yaong kalungkutang di ko mapaghaka.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Matinding damdamin naman nang
+asawa</span><br />
+na nakasal sila ay di nagkasama<br />
+saka biglangbiglang siya'y nan~gulila<br />
+ito ang tunay na dalamhati niya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pananaghoy nila muna'y aking
+lisan</span><br />
+gaya nang kanilang ilibing ang bangkay<br />
+kasama ang lahat nang kaginoohan<br />
+ang tanang soldado ay gayon din naman.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang Hari at saka ang bunying
+asawa</span><br />
+na ikinamatay nang abang Princesa<br />
+saka si Honrado't tanang kawal niya<br />
+sa libing na yao'y kaalakbay sila.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hanggang sa dumating doon sa
+Simbahan</span><br />
+at sa laang tumba'y ilagay ang bangkay<br />
+ginawa ang madlang man~ga katungkulan<br />
+na pananalan~gin sa man~ga namatay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tanang kailan~gan ay nang maganap
+na</span><br />
+ay ibinaba nang bangkay nang Princesa<br />
+at binendisyonan niyong Haring Ama<br />
+at nakipagkamay naman ang asawa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayon din ang lahat nang
+kaginoohan</span><br />
+parapara sila na nakipagkamay<br />
+tan~gi si Honradong bayaning General<br />
+na siya n~ga lamang kahulihulihan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kamay ni Honrado ay niyong
+igawad</span><br />
+kamay nang Princesa'y iniabot agad<br />
+at saka ang man~ga mata'y idinilat<br />
+nagbuntong hinin~ga't gayari ang saad:<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ikaw n~ga ang sintang tunay kong
+katipan</span><br />
+na siya kong laong pinahintayhintay<br />
+at saka kasal na nang dito'y dumatal<br />
+ako sa hindi ko kinagigiliwan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~guni at sa ating suyuang
+maganda</span><br />
+tapat sa puso ko na di magiiba<br />
+kaya n~ga n~gayon din ay magkumpisal ka<br />
+at malilibing din na kasunod kita.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa't ang tana'y pawang
+nanggilalas</span><br />
+na nan~gakakitang doon ay kaharap<br />
+at sampo nang Hari ay nakatalastas<br />
+na yaon ang siyang kasuyo nang anak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Matapos isulit ang ganoong
+bagay</span><br />
+muling ipinikit ang mata nang bangkay<br />
+si Honrado nama'y agad nagkumpisal<br />
+at di rin nalao't nakitil ang buhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang mailibing na yaong si
+Honrado</span><br />
+umuwi noon din ang man~ga soldado<br />
+sa kanikanilang pinagmulang Reyno<br />
+at ibinalita ang nangyaring ito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tatlong Emperador ay sa
+kagalitan</span><br />
+nagpaembahada silang sabaysabay<br />
+at pinaguusig ang nawalang buhay<br />
+nang lubhang bayaning kanilang General.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa takot nang Haring hindi
+hamakhamak</span><br />
+ay sa Emperador na tatlo'y humarap<br />
+mahinahon niyang inahin~ging tawad<br />
+ang pagiibigang di niya talastas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung ang anak niya ay
+nagpahiwatig</span><br />
+na may katipanan siyang iniibig<br />
+di ko pipiliti't baka n~ga masapit<br />
+ay ang gaya n~gayong buhay ay napatid.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tatlong Monarka ay dinin~gig
+naman</span><br />
+ang sa Haring samo't man~ga karain~gan<br />
+yaon din ang mulang ipinagkaramdam<br />
+nang Hari at siya ay nakitlang buhay.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="ELECTO1" name='ELECTO'></a>
+<h2>ELECTO</h2>
+
+<table summary="Electo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>Walang katuwiran
+anak ay pilitin</span><br />
+sa bagay na pakikipagisang giliw<br />
+karampatan munang sila ay tanun~gin<br />
+ang isa at isa'y nang walang sisihin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Katungkulan din n~ga na ipili
+nila</span><br />
+nang lalong mabuti na maging asawa<br />
+kailan~gan naman ang ipakilala<br />
+yaong tutun~guhing hindi natataya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lubha pa kung tunay nilang
+nalilirip</span><br />
+na ang kasintahan ay ugaling pan~git<br />
+sawayin at bigyang hatol na matuwid<br />
+at in~gatang huwag daanin sa galit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong malubay na
+pagpapaunawa</span><br />
+at huwag ang man~ga salitang gahasa<br />
+pagmura't tun~gayaw at man~ga pagsumpa<br />
+na bagkus nakapaguulol nang sama.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>At kung ang anak pa ay walang
+pitagan</span><br />
+sasagutsagutin ang isang magulang<br />
+nang kasakitsakit na paglapastan~gan<br />
+sa dapat suyuin nila at igalang.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bakit karaniwan nang man~ga
+inanak</span><br />
+kapag nasansala sa adhikang linsad<br />
+itinatakwil na nila ang paglin~gap<br />
+sa utang na walang katapatang bayad.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="BRINDO" name='BRINDO'></a>
+<h2>BRINDO</h2>
+
+<br />
+<table summary="Brindo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>May isang soldado
+ang Haring maran~gal</span><br />
+na wala nang Ama't mahirap ang buhay<br />
+ang nagaaruga ay Ina na lamang<br />
+sa bugtong na anak niyang minamahal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hindi ibig halos mawalay sa
+titig</span><br />
+ang kaniyang bunsong pinakaiibig<br />
+dan~gan di mangyaring siya ay mapalit<br />
+ay hahalinhan na't hirap ay mabihis.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa pagsusundalo'y nang ilan nang
+buwan</span><br />
+tumanggap nang atas nang haring maran~gal<br />
+sa puno nang torre nang Princesang mahal<br />
+kabilang na isa sa man~gagbabantay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~g araw ring yaon sila'y lumakad
+na't</span><br />
+tinun~go ang torre nang bunying Princesa<br />
+nang dumating doo'y tinamaang mata<br />
+sa Princesang dilag na kaayaaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't mula noon sa puso'y
+natanim</span><br />
+yaong sa Princesang kagandaha't ningning<br />
+at siyang nagbigay gul&oacute; sa panimdim<br />
+na sa gabi't araw ay di magupiling.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Inakala niyang gumawa nang
+titik</span><br />
+at doon sa torre ay kusang ihagis<br />
+n~guni't lubos namang siya'y nan~gan~ganib<br />
+na baka ang bunying Princesa'y magalit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Anopa at siya'y walang
+maisipan</span><br />
+na yaong pagsinta'y magkaroong daan<br />
+kaya't walang munting oras na tiwasay<br />
+sa gayon ang puso niya't kalooban.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung nagiging bantay siyang
+mahalili</span><br />
+sa laang bantayang tapat niyong torre<br />
+siya ay tatanaw tanaw na parati<br />
+sa bintana't ayon sa laking pagkasi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lalo na kung lagi niyang
+nakikita</span><br />
+na nakapanun~gaw ang bunying Princesa<br />
+ay halos di ibig mawalay sa mata<br />
+sa laking pagirog na hindi makaya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Maupo't tumindig nama't
+magpasyal</span><br />
+Princesa ang siyang tinitingnan tingnan<br />
+sa Princesang hindi naiino naman<br />
+pagkapalibhasa'y di namamalayan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa malaon niyang pagbabantay
+doon</span><br />
+sa torreng may bilang sa tatlo nang taon<br />
+walang gawa kundi ang tumaghoy taghoy<br />
+sa sarili niya't ang wika ay gayon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung natatanto mo lamang yaring
+hirap</span><br />
+Princesa kong sinta at tinawag tawag<br />
+puso mo ma'y batong buhay na matigas<br />
+sa man~ga daing ko'y pilit maaagnas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Wala ni munti mang oras na
+itigil</span><br />
+ang hibik ko't buntong hinin~gang malalim<br />
+dahil sa pagsintang di ikagupiling<br />
+at man~ga pagluhog na hindi mo lining.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mata kong sa iyo'y laging
+nakatitig</span><br />
+na nagbabalita nang aking pagibig<br />
+ay di mo man pansin bago'y tumatan~gis<br />
+itong nagdurusa'y di mo nalilirip.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kung nanunun~gaw ka sa iyong
+bintana</span><br />
+ang hinahalaw mo'y ang ikatutuwa<br />
+n~guni't di makita ang linuhaluha<br />
+nitong sa dilag mo'y nan~gan~gayupapa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nagwawala ka n~gang bahala sa
+lagay</span><br />
+at nagpapasasa sa kaligayahan<br />
+bago'y di mo tantong nasa kalumbayan<br />
+akong sumintang di maipamalay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Hirap na gumiliw nang isang
+mababa</span><br />
+sa uring mataas na tinitin~gala<br />
+namamalas mo nang mata'y lumuluha<br />
+ay tikis mong winawala ring bahala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tantuin mong yaring dusang
+tinataglay</span><br />
+ay magiging landas niyaring kamatayan<br />
+pagka't sa puso ko'y pan~gakong matibay<br />
+na tataghuyang kasukdang maging bangkay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Malasin nang inyong masaghayang
+titig</span><br />
+ang tatapong buhay dahil sa pagibig<br />
+at wala nang lunas sa sukat ikapit<br />
+kundi ang lin~gap mong nasa kong makamit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang lalong masarap na man~ga
+pagkain</span><br />
+at lahat nang tuwa'y tapos na sa akin<br />
+ikaw na n~ga lamang ang makapipigil<br />
+sa dustang libin~gang laang tutun~guhin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di na malalao't iilan nang
+araw</span><br />
+sa Mundo, ang aking pakikipanayam<br />
+inot inot ko na na nararanasan<br />
+na itong puso ko'y may malubhang damdam.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't ang hinin~ga'y laging
+nan~gan~gapos</span><br />
+sa di pagkakai't di pagkakatulog<br />
+ako'y nanghihina't di na ibig halos<br />
+magluat nang aking buhay na maayop.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang gayong pagtaghoy na di
+naglilikat</span><br />
+na walang bahagyang pagitan ang oras<br />
+inot inot na n~gang napawi ang lakas<br />
+at ang humalili ay pan~gan~gayayat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Makita nang puno yaong
+kalagayan</span><br />
+ay ipinapasok agad sa hospital<br />
+at doon ginamot yaong karamdaman<br />
+n~guni't lumalalang lalo't di humusay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't sa sundalong hiniling
+pagdaka</span><br />
+na siya'y ihatid sa kanyang Ina<br />
+nang araw ring yaon ay ipinadala<br />
+sa dahilang tantong mahina na siya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa Inang makita ang bugtong na
+anak</span><br />
+luha'y di napigil sa malaking habag<br />
+anya'y ang nasapit nang imbi mong palad<br />
+n~gayon ay tunay na pawang buto't balat.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang kalagayan mo'y kung aking
+pagmasdan</span><br />
+kundi humihin~ga'y mistula nang bangkay<br />
+&iquest;ano baga kaya ang naging dahilan<br />
+niyang marawal mo na kinahinatnan?<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon nang sundalo'y oh Ina kong
+giliw</span><br />
+ang damdam kong ito'y wala nang paggaling<br />
+ang lahat mang gamot ay kahit ubusin<br />
+ay wala nang daang ilunas sa akin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>N~gayon ay wala na akong
+kailan~gan</span><br />
+kung hindi ang ako'y makapagkumpisal<br />
+ang kaluluwa ko ay bago pumanaw<br />
+ay mapawing lahat yaring kasalanan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayong kahilin~ga'y sinunod nang
+Ina</span><br />
+tumawag nang Pareng kahilin~gan niya<br />
+nang dumating naman ay nagkompisal na<br />
+at saka tuloy na nagkomunion pa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kahilin~gang yao'y matapos
+tanggapin</span><br />
+sa irog na Ina naman ay nagbilin<br />
+Ina ko aniya ay huwag limutin<br />
+itong kamunti ko na ipagbibilin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Na kung makitil na yaring aking
+buhay</span><br />
+medikong marunong ang tawagin lamang<br />
+at ang aking dibdib ay agad pabuksa't<br />
+kunin ang puso ko at iyong in~gatan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Huwag pabayaan mapalibang
+oras</span><br />
+na di ang dibdib ko'y agad ipabiyak<br />
+puso ko'y itago sa lalagyang dapat<br />
+bilang alaalang sa iyo po'y lagak.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tugon nang Ina ay aking
+susundin</span><br />
+bunso ko ang iyong mahigpit na bilin<br />
+di lubhang nalaon buhay ay nakitil<br />
+nang ang karamdaman ay sa sinta dahil.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Man~ga pananaghoy nama'y sabihin
+pa</span><br />
+nang kaawaawang Inang naulila<br />
+mulang pagka bata'y dinulangdulang na<br />
+ang kabaitang sumunod sa kaniya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sabihin pa baga ang man~ga
+pagtan~gis</span><br />
+at man~ga pagluha at hinibikhibik<br />
+at halos mawaray ang kaniyang dibdib<br />
+nang pagkaulila sa anak na ibig.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Bagaman malaking dalamhati
+niya</span><br />
+pinaram ding agad at naalaala<br />
+ang bilin nang anak kaya't kapagdaka<br />
+pantas na mediko siya'y tumawag na.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang dumating doo'y agad
+pinabuksan</span><br />
+yaong dibdib niyong sa anak na bangkay<br />
+ang puso'y kinuha't kusang pinagyaman<br />
+at itinago na sa loob nang kaban.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Saka yaong bangkay nama'y
+ilinibing</span><br />
+ang Inang may lumbay nama'y kasama rin<br />
+yaong panambitan at dinaingdaing<br />
+nang naiwang Ina ay di maiturin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Niyong nalilibing na ilan nang
+buwan</span><br />
+ang sundalong anak niyang minamahal<br />
+Inang naulila'y naisip-isipan<br />
+na tingnan ang pusong inin~gat sa kaban.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Binuksan na niya't agad na
+kinuha</span><br />
+at sa pagkabalot ay inalis niya<br />
+n~guni't di masayod yaong pagtataka<br />
+doon sa iniwang bilang alaala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pusong nababalot ay kusang
+nagmaliw</span><br />
+at ang nahalili'y batong nagniningning<br />
+iba't ibang kislap ang kulay na angkin<br />
+na sa matang titig ay nakaaaliw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang Inang may lumbay ay di
+mapaghaka</span><br />
+ang nangyaring yaong anaki'y himala<br />
+agad pumasok sa kanyang gunita<br />
+na yao'y isang mahalagang mutya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Kaya't minagandang kaniyang
+ialay</span><br />
+sa Hari ang batong puspos karikitan<br />
+binalot na niya na pinakainam<br />
+at saka dinala sa Haring maran~gal.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tuwa nang Hari naman ay
+sabihin</span><br />
+doon sa alay na batong nagniningning<br />
+kinuha at saka binigyan noon din<br />
+niyong kayamanang makakayang dalhin.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa labis na pagkamangha at
+ligaya</span><br />
+na di pagsawaan nang titig nang mata<br />
+kaya't ang ginawa ay ipinadala<br />
+doon sa kaniyang anak na Princesa.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Lugod nang Princesa naman ay
+sabihin</span><br />
+nang makita yaong batong nagniningning<br />
+matay nang kaniyang pagwariwariin<br />
+ay di mapagsiyang lubos sa panimdim.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa ibabaw niyong mesa'y
+ilinagay</span><br />
+naupo sa silya't minamasdanmasdan<br />
+hindi maisulit ang kaligayahan<br />
+sa kislap nang batong iba't ibang kulay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Nang minamalas niya'y walang
+anoano</span><br />
+ay naging puso ang maningning na bato<br />
+at doon sa mesa ay lumukso lukso<br />
+at nanaghoy nan~gang ang wika'y ganito.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pakatantoin mo oh Princesang
+mahal</span><br />
+na sanhi sa iyo ang ikinamatay<br />
+na sininta kita nang higit sa buhay<br />
+ay hindi nangyaring aking ipamalay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tuwing sa bintana ay manunun~gaw
+ka</span><br />
+at tamaang titig niyaring man~ga mata<br />
+ay nauululang lagi yaring dusa<br />
+na nasa puso kong di mo natataya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Banta ko'y kung ito lamang
+madirin~gig</span><br />
+ang man~ga daing ko at hinibikhibik<br />
+ay kahit hindi mo gawi ang mahapis<br />
+ay sisibulan ding habag iyang dibdib.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>&iexcl;Prlncesa kong sinta'y saan
+ilulun~goy</span><br />
+yaring kahirapang narating ko n~gayon<br />
+di kana naawa sa tinaghoytaghoy<br />
+nitong sumisintang sa libing humantong!<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Diyata't ang aking tunay na
+paggiliw</span><br />
+ay minatamis mong mahimlay sa libing<br />
+muntima'y di kana nahabag sa akin<br />
+at binayaan mong hinin~ga'y makitil.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon nang Princesa &iquest;ikaw
+baga'y sino?</span><br />
+ako anya'y isang hamak na sundalo<br />
+at doon sa tore nagbabantay ako<br />
+kaya ko namasdan ang karikitan mo.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di ko kasalanan wika nang
+Princesa</span><br />
+ang pagkamatay mong sanhi sa pagsinta<br />
+at ang pagsuyo mo'y di ko natataya<br />
+saka una'y ikaw ay di ko kilala.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Mangyayari kayang aking
+mawawari</span><br />
+ang kahirapan mong sa akin ang sanhi<br />
+ni sa gunita ko'y hindi sumasaging<br />
+sundalo'y sintahin ako ni aglahi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sapagka't sinoma'y
+nakatatalastas</span><br />
+na bawal suminta tungkol dugong hamak<br />
+sa man~ga may taglay na uring mataas<br />
+at may pan~ganib pang b&uacute;hay ay mautas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Gayon ma'y ang buong may sala ay
+ikaw</span><br />
+na ang pagibig mo'y di ipinamalay<br />
+kung iyong sinabi nang ikaw ay buh&aacute;y<br />
+banday baga akong di ka kaawaan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Di nagsapalarang
+ipinaunawa</span><br />
+sa akin, ang iyong sintang inadhika<br />
+nang upang ang iyong matinding dalita<br />
+ay naibs&aacute;ng ko kahi't babahagya.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang kahihinatnan ay ano pa
+n~gayon</span><br />
+nang iyong pagsinta na ilinulun~goy<br />
+ibig ko mang dinggin ang iyong pagtaghoy<br />
+di na mangyayari't wala nang panahon.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Walang sinisisi ako kundi
+ikaw</span><br />
+sa iyong nasapit na pagkaparawal<br />
+n~gayo'y ibig ko mang hirap mo'y lunasan<br />
+&iquest;anong gagawing ko'y puso ka na lamang?<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Dan~gan ang palad mo ang talagang
+kapos</span><br />
+di laang magtamong tuwa sa pagirog<br />
+nang pusong puso na'y saka pa luluhog<br />
+na wala nang sukat ikasay&aacute;ng loob.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Madla mong pagsamo ay kahi't
+ubusin</span><br />
+malubha mong damdam ay di na gagaling<br />
+pagka't hinamak mo ang buhay na angkin<br />
+na ipinarool lamang sa paggiliw.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sisihin mo n~gayon ang sariling
+isip</span><br />
+at hindi na araw ito nang pagibig<br />
+ang tatamuhin mong damay sa paghibik<br />
+ang idalan~ging ka sa Dios sa lan~git.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Tugon n~g Princesa'y sa pusong
+mabatyag</span><br />
+tumaghoytaghoy na't ang wika'y ay palad<br />
+ang dukhang suminta sa uring mataas<br />
+damay sampung buhay ay di rin katumbas.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yayamang wala nang sukat pang
+mangyari</span><br />
+kundi ang tuman~gistan~gis sa sarili<br />
+at kahi't anomang gawing pagsisisi<br />
+di na maiuli buhay na naputi.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang tao n~ga palang mahirap ang
+buhay</span><br />
+saka ang puso pa ay pahihirapan<br />
+ay siyang matinding nagiging dahilan<br />
+nang pagkalugami nang hinin~gang tan~gan.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Puso'y tumigil na niyong
+paghalinghing</span><br />
+yamang walang daang magtamo pang aliw<br />
+nauli sa dating batong nagnininghing<br />
+na gaya nang unang ligaya sa tin~gin.<br />
+</td>
+</tr>
+</table>
+
+<hr style='width: 65%;' />
+<a id="ELECTO2" name='ELECTO'></a>
+<h2>ELECTO</h2>
+
+<br />
+<table summary="Electo" border="0" width="100%" cellpadding="0"
+cellspacing="1">
+<tr>
+<td width="28%"></td>
+<td width="72%"><span style='margin-left: 1em;'>Kaya nararapat na
+pakain~gatan</span><br />
+nang man~ga lalaki't maging babae man<br />
+tungkol sa pagsinta'y kinakailan~gan<br />
+na kung lalapit ma'y doon sa kabagay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Yaong lumiligaw na man~ga
+mahirap</span><br />
+sa man~ga may dan~gal maging sa may pilak<br />
+kapintasan lamang yaong hinahanap<br />
+o ang matawanan nang makatatatap.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Ang karaniwan nang gayon kung
+umibig</span><br />
+ay di nagninilay ang mahulong isip<br />
+ang di man~ga himlay at sa sintang labis<br />
+karaniwang tubo'y nan~gagkakasakit.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Sa hidwang tan~ging man~ga
+kaisipan</span><br />
+niyong sumisinta sa hindi kabagay<br />
+nagugugol lamang yaong kapagalan<br />
+at nalulugso pa kung minsan ang buhay.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Dapat pagaralang anomang
+gagawin</span><br />
+kinakailan~gang pagbagaybagayin<br />
+nang di ikahiya sa matang titin~gin<br />
+at kahi't sino ma'y nang walang wikain.<br />
+<br />
+<span style='margin-left: 1em;'>Pagka't karaniwan n~g sa Mundong
+lakad</span><br />
+pag di gawa niya ay madla ang pintas<br />
+kahi't lalong lihim ay inihahayag<br />
+at nagmamapuri sa nakatatatap.<br />
+<br />
+ </td>
+</tr>
+</table>
+
+<br />
+<h3><b>Wakas nang unang hati</b>.</h3>
+
+<br />
+<hr style='width: 65%;' />
+<br />
+<h1><a href="images/002.gif"><img src="images/002.gif" border="0"
+alt="Patalastas" width="269" height="408" /></a></h1>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Panayam ng Tatlong Binata, Unang Hati,
+by Cleto R. Ignacio
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PANAYAM NG TATLONG BINATA ***
+
+***** This file should be named 14270-h.htm or 14270-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/2/7/14270/
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad and PG
+Distributed Proofreaders. Produced from page scans provided by
+University of Michigan
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
+
diff --git a/old/14270-h/images/001.jpg b/old/14270-h/images/001.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6b8c35c
--- /dev/null
+++ b/old/14270-h/images/001.jpg
diff --git a/old/14270-h/images/001t.jpg b/old/14270-h/images/001t.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4c6253c
--- /dev/null
+++ b/old/14270-h/images/001t.jpg
diff --git a/old/14270-h/images/002.gif b/old/14270-h/images/002.gif
new file mode 100644
index 0000000..37958a3
--- /dev/null
+++ b/old/14270-h/images/002.gif