45 files changed, 10258 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/14181-0.txt b/14181-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..ce628e7
--- /dev/null
+++ b/14181-0.txt
@@ -0,0 +1,1888 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 ***
+
+Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+Malta en de Maltezer Orde.
+
+Naar het Fransch van GASTON VUILLIER.
+
+
+I.
+
+Van Syracuse naar Malta.--La Valette en de stichting door den
+Grootmeester der Orde.--Aankomst in de groote haven.--Aanzien van de
+stad.--Koetsiers en schippers.--De witte steenen huizen.--Terrasvormige
+daken.--Mannen en vrouwen van Malta.--Het huiselijk leven.--Het
+gezelschapsleven.--De kantwerksters.--Een avond in de Barraea.--Het
+Hooglandersregiment en hun muziek op het plein.--De hoofdstraten.--De
+paleizen.
+
+
+Ik was voornemens, mij van Tunis naar Malta te begeven, om er de
+plechtigheden van de Heilige Week bij te wonen, die mij als zeer
+origineel waren aanbevolen. Daar echter een onverwacht besluit
+van de engelsche autoriteiten de haven van La Valette gesloten had
+verklaard voor uit het Oosten komende schepen en voor wat van de kust
+van Afrika kwam, moest ik mijn reisplan veranderen. De vrees voor het
+overbrengen van de pest bij het bestuur van Malta leidde er dus toe,
+dat ik een plaats besprak op een paketboot van de Compagnie Générale
+Transatlantique. Deze bracht mij naar Tripoli, en ik had er geen
+spijt van.
+
+Maar de toen opgedane ondervinding en een groot aantal andere
+omstandigheden, die zich in den loop van mijn reizen voordeden, deden
+mij besluiten, voor het vervolg geen vast reisplan te maken. Ik vond
+er meer genoegen in, mij op goed geluk te laten gaan, mijn fantasie
+te volgen of het toeval te laten beslissen.
+
+Onder zulke omstandigheden nam ik plaats aan boord van een italiaansche
+stoomboot, die zich gereed maakte om uit te varen. De bestemming liet
+mij vrij koel, want een horizon vol geheimzinnigheden had toen groote
+aantrekkelijkheid voor mij. Het was te Syracuse, dat ik mij inscheepte,
+en toen ik mij op de brug bevond, zag ik om naar den grond van Sicilië,
+die mij zooveel rein en edel genot had geschonken, zooveel uren van
+bekoring in zijn toovertuinen en van angstige ontzetting op de woeste
+hellingen van zijn kraters. Ik moest nu misschien voor altijd dat mooie
+Trinakria vaarwel zeggen, en het was mij, of ik een deel van mijzelven
+achterliet tusschen de verre heuvels, die in de schaduw wegscholen.
+
+De stad begaf zich ter ruste in het bleeke licht van den scheidenden
+dag. In den brandenden zonneschijn had ik de bergachtige omstreken
+doorwandeld tusschen de instortende oude muren, die resten zijn van
+monumenten uit een grootsch verleden. Ik had de tempels bewonderd van
+het antieke Ortygia, had rondgedwaald in de beruchte steengroeven van
+de Lautumiae en was genaderd tot dichtbij de geheimzinnige fontein,
+waar de nymf Arethusa, om hare liefde schreiend, eeuwig hare tranen
+mengt onder het water van de zee.
+
+De avond was gekomen, en de stralen der maan, brekend door den nevel,
+wierpen als liefkoozend hun licht over de sombere grootschheid der
+oude heuvels. De duisternis roept droomen wakker; de ruimte vulde
+zich voor mij met gestalten, en ik zag het verleden oprijzen uit het
+stof en leven krijgen in die vage nachtelijke helderheid. Illusie!
+Alleen de asch der oude stad lag op de zwijgende hoogten en vervloog
+als alle glorie in het ledige, verstoven door den wind.
+
+Weldra verdween Syracuse. Dichtbij ons trilde een vuurtorenlicht,
+ging weer uit om weer op te lichten en dan weer te verdwijnen, als
+een ironische glimlach van het lot, dat ons zelfs op zee herinnert aan
+zijn grilligheid en aan onze droomen, die illusies, aan onze wenschen,
+die bedrog zijn.
+
+De uren glijden voort, ... het wordt dag. Wij krijgen Malta in het
+gezicht. De opgaande zon, die in haar maagdelijkheid rose uit het
+water opstijgt, werpt lichtjes op de muren van La Valette, dat in
+onbepaalde omtrekken zich aan het oog vertoont.
+
+La Valette, dat ik vroeger slechts terloops had gezien onder een
+brandende zon, met zijn wallen en bastions en al, wat denken deed aan
+een heftigen strijd, die wel aanstaande scheen, dreef daar boven de
+zee als in een wazig spiegelbeeld. Teêr gekleurde wolken verborgen
+de op rijen staande kanonnen voor ons oog en verzachtten den aanblik
+der groote, fel dreigende, versterkte rots. Een damp dreef rustig
+op de oppervlakte van het water in golvende sluiers en zweefde door
+de lucht als een fijne wolk, die langzamerhand uiteenrafelde en zich
+oploste in het etherische licht van den morgen.
+
+Naarmate wij dichterbij kwamen, ontdeed de stad zich van haar sluiers,
+om forsch en frisch, maar dor en koud, tevens het heldere zonlicht
+op te vangen. De aanblik is nog niet veranderd sinds den tijd, reeds
+lang geleden, toen de stad de zeeën beheerschte. Zij wekt nog altijd
+herinneringen aan oorlogsgeweld en krijgsmansglorie.
+
+De beroemde stichter der stad, de Grootmeester Jean Parisot de la
+Valette, had als plaats voor de stad gekozen den berg Scebarras,
+een groote, kale rots, een soort van schiereiland tusschen twee ruime
+baaien, die de twee belangrijkste havens zijn geworden, Marsa en de
+quarantainehaven, Marsa-Muscet geheeten.
+
+Het was in 1565 na de nederlaag van het leger van Soliman den Tweede,
+die het eiland had willen veroveren. De Grootmeester besloot partij te
+trekken van een oogenblik van rust in den strijd, om de door de Turken
+vernielde wallen weer te herstellen en de beide havens te verdedigen
+door het aanleggen van een nieuw fort op het schiereiland tusschen
+hen beide in. Op datzelfde schiereiland ging hij toen een stad bouwen,
+omringd door vestingwerken, waar het klooster en de woning der ridders
+veilig zouden zijn.
+
+Met dat doel en vooral om den niet onaanzienlijken financiëelen
+steun te erlangen, dien hij noodig had, wendde de Grootmeester
+zich door tusschenkomst van de bij de hoven geaccrediteerde gezanten
+rechtsstreeks tot de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal en tot
+den Paus, evenals tot verschillende italiaansche vorsten. Die gezanten
+zetten uiteen, dat het niet voldoende was, Malta door een hardnekkigen
+tegenstand te hebben gered, maar dat men, nu het eiland nog door
+een handigen tegenstander kon veroverd worden, verplicht was, het
+zoo spoedig mogelijk te versterken, dat er nieuwe verdedigingswerken
+moesten worden aangelegd, nadat de gevolgen van het doorgestane beleg
+waren verholpen.
+
+De afgevaardigden legden vooral den nadruk op die punten, welke voor de
+afzonderlijke regeeringen, tot wie zij zich wendden, in het bijzonder
+van belang waren, en toen ze melding maakten van het voornemen van
+den Grootmeester, om een stad te bouwen, legden zij de plannen over
+ter ondersteuning van het denkbeeld.
+
+Al de vorsten, getroffen door de grootschheid en het nut van
+de voorstellen, beloofden, ze te steunen en La Valette bij deze
+onderneming te helpen. De Paus beloofde, eraan deel te nemen met
+vijftien duizend kronen, de koning van Frankrijk met veertig duizend
+livres, Filips de Tweede, met negentig duizend en de koning van
+Portugal met dertig duizend. De commandeurs der Orde stonden in edele
+belangeloosheid hun bezittingen af en gaven hun kostbaarste meubelen,
+om de onderneming te doen slagen.
+
+Zonder tijd te verliezen, liet La Valette dadelijk ingenieurs,
+bouwmeesters en werklieden uit Italië komen, en kort daarna begaf
+zich de Grootmeester in plechtig ambtsgewaad, vergezeld door den
+Raad van Bestuur der Orde en gevolgd door al de ridders, naar den
+berg Scebarras, waar hij den eersten steen legde voor de nieuwe
+stad. Op dien steen stond gegrift het besluit van den Raad, dat wij
+hier vertaald uit het Latijn laten volgen.
+
+"De zeer beroemde en vereerde broeder, Jean de la Valette,
+Grootmeester van de Orde der Hospitaalridders of der Ridders van
+Sint-Jan, die voor oogen heeft al de gevaren, waaraan zijn ridders
+en zijn volk van Malta hebben blootgestaan bij het jongste beleg en
+die in overleg met den Raad der Orde, om nieuwe ondernemingen van
+den kant der Barbaren tegen te gaan, het plan heeft gevormd, een stad
+te bouwen op den berg Scebarras, heeft heden, Donderdag 28 Maart van
+het tegenwoordige jaar 1566, na den heiligen naam van God te hebben
+ingeroepen, de tusschenkomst der Heilige Maagd te hebben gevraagd
+en die van den Heiligen Johannes den Dooper, den patroon der Orde,
+om den zegen des hemels af te smeeken op een zoo belangrijk werk,
+er den eersten steen van gelegd, waarop zijn wapen is gebeiteld met
+de gouden leeuwenmuilen. De nieuwe stad is op zijn bevel gedoopt met
+den naam Stad van La Valette."
+
+Gouden en zilveren medailles, die een afbeelding der nieuwe stad
+droegen en het opschrift: Melita renascens, d.i. "Het herboren Malta"
+met het jaar en den datum der stichting, werden in grooten getale in
+de fondamenten geworpen. Na die plechtigheid ging men met ijver aan
+het werk. Allen namen er aan deel, rijken zoowel als armen, edelen
+en handwerkslieden. Iedereen wilde deel hebben aan het werk, waarin
+het heil van allen was gelegen voor de toekomst. Een commandeur,
+de la Fontaine, die bekend was om zijn goed inzicht in de kunst
+van het aanleggen van versterkingen, had de opperste leiding der
+werkzaamheden op zich genomen. De ridders droegen er ook het hunne
+toe bij, enkelen begaven zich op de schepen der Orde naar Sicilië
+en Italië, om bouwmaterialen te halen, anderen gingen tot Lyon,
+om zich met de verbetering der inrichting van de artillerie bezig te
+houden. Wie bleven, hielden toezicht op de arbeiders bij de aardwerken,
+lieten openingen aanvullen, bressen herstellen en zorgden voor den
+aanleg der nieuwe versterkingen.
+
+De Grootmeester verloor twee jaren achtereen de werkzaamheden niet
+uit het oog; hij woonde te midden der werklieden, nam zijn maaltijden
+juist als een gewoon arbeider en gaf het voorbeeld van den grootsten
+ijver. Daar de gelden niet alle regelmatig inkwamen, liet hij, om
+daarin te voorzien, kopergeld slaan, waaraan hij een verschillende
+waarde toekende naar zwaarte of model. Zoodra het verwachte geld
+inkwam, werd het andere aan de circulatie onttrokken. En daardoor
+kreeg het volk der werkers zooveel vertrouwen, dat het werk niet een
+enkelen dag stilstond.
+
+Bij zulk een edele geestdrift, in zulk een gloed van ijver en
+werkkracht verrees die stad, die ik nu uit zee zag verrijzen, toen
+het schip naderde. Eindelijk lag ze schitterend voor ons uitgespreid.
+
+Wij zijn juist de nieuwe invaart gepasseerd, waar de sterke batterijen
+van het Sint-Elmusfort zijn gevestigd, en de groote haven ligt daar
+als een prachtig meer met spiegelende oppervlakte, omringd door
+massieve bouwwerken.
+
+Het is werkelijk een soort van binnenzee, waar kanalen en baaien op
+uitkomen, die de ruimte nog vergrooten, want zij vormen reeds op zich
+zelf veilige schuilplaatsen, waar geheele vloten zich zouden kunnen
+verbergen, om het juiste oogenblik af te wachten voor een aanval op
+den vijand.
+
+De groote haven of de Marsa, want ze heeft haar ouden arabischen naam
+behouden, is zelve in twee deelen verdeeld door een schiereiland,
+dat als in een felle spoor uitloopt in het fort Saint-Ange op Isola
+Point. Op het oostelijk uiteinde staat het fort Ricasoli, genoemd
+naar den italiaanschen burgemeester, die het liet bouwen; in het
+zuidoosten en zuiden zijn het Sint-Michelsfort en het fort Salvator
+door zware versterkingen omgeven. Ze herinneren aan den Grootmeester
+Nicolaas Cotoner, die hun de verdedigingsmiddelen schonk.
+
+Waarheen het oog zich wendt rondom den grooten plas, overal staren
+u in het licht de dreigende reuzenbouwwerken tegen met hun strakke
+profielen.
+
+La Valette lijkt op niets wat ik reeds heb gezien; het is een
+eenig schouwspel, en men krijgt lust, het voor iets fabelachtigs te
+houden. Het is een opeenhooping van wanden van vuurmonden en vlammende
+rotsen, vol gaten als een honingraat. Tusschen de steilten ziet men
+de kanalen en grachten, en het maakt den indruk, of een steengroeve
+van cyclopen door de zee is overweldigd. Al de gebouwen der sterke
+forten gelijken op elkaar; alle hebben ze denzelfden vorm en dezelfde
+kleur. Wal volgt op wal met gekanteelde muren, en naast de eene rots
+verrijst onmiddellijk weer een andere. Hier en daar schijnen bastions
+in de lucht te hangen, men kijkt tegen bogen aan of tegen hooge torens
+met terrassen.
+
+Dat eerste opdagen van La Valette is in mijn herinnering nog altijd
+even frisch gebleven als op den eersten dag toen ik er kennis mee
+maakte.
+
+Als ik de oogen sluit, zie ik alles, de straten der stad met de hooge
+huizen, waar uit de vensters kleurig linnengoed te drogen hangt, dat
+door den wind wordt bewogen. Het was als op een feestdag, want het
+leek of de oude muren vlagden, en lompen worden zelfs mooi in het volle
+zonlicht. Ik kan nog telkens het vizioen vernieuwen van die eindelooze
+reeks vensteropeningen in die forten uit de legende, het spiegelende
+water en de stroomen van licht, die over de wijde ruimte vloeiden.
+
+Ik zie weer op de kaden de drukke volksmenigte, de altijd weer bij de
+landingplaats aankomende booten, die koopwaren of passagiers innamen en
+dan wegvoeren; de uithangborden der winkels van scheepsbenoodigdheden
+met namen, die zoo moeilijk te begrijpen zijn, als alles wat het
+zeewezen aangaat.
+
+Zoodra wij de haven binnenvoeren, waren de koetsiers uit de stad
+snel komen aanrijden. Zij veroorzaakten een opstopping op de kade en
+gesticuleerden om het hardst, om klanten te lokken, terwijl ontelbare
+bootjes om het schip heen draaiden en hun diensten aanboden met
+veelzeggende mimiek. De kleine booten zijn eigenaardig; ze gelijken wel
+iets op gondels, niet door hun sierlijkheid, want ze zijn kort en dik,
+maar door hun hoogen voorsteven. De meeste zijn groen geverfd en met
+bizarre teekeningen versierd. Aan weerszijden van den voorkant ziet
+men een oog geteekend van naïeve uitdrukking en vorm, wat het bootje
+er als een zeemonster doet uitzien. Over de meeste is een gekleurd
+zeil gespannen.
+
+Ik volgde met belangstelling de voorvallen op de kade en bleef nog
+eenigen tijd aan boord. Eindelijk vertrok ik, en een kales bracht
+mij in snellen draf langs een helling naar de Levantstraat.
+
+Overal hetzelfde verblindende licht, dat met het vele opdwarrelende
+stof aan La Valette het aanzien geeft van een brandende stad. Enkele
+fijne, violette schaduwen gaven in de gebouwen vormen van menschen en
+dingen aan. De meeste straten kwamen op de zee uit. De menigte liep
+af en aan even druk als aan het strand. Ernstige Arabieren, in hun
+burnoes gedrapeerd, vormden door hun kalmte een sterke tegenstelling
+met de Maltezers, de Grieken en de Levantijnen; een paar kooplieden
+van verkoelende dranken, met een vaatje op zij, boden hun waar aan,
+en van tijd tot tijd kwam een dorstige voorbijganger begeerig drinken.
+
+Nu en dan kreeg ik op die wandeling door La Valette een vizioen
+van op rijen staande zwarte kanonnen, van scheepsmasten, dicht
+opeen gedrongen als boomen in een bosch, het wandelend bosch van
+Shakespere. Verscheiden straten zijn niet anders dan trappen, zoo
+bijvoorbeeld de Santa Luciastraat. Aan de meeste daarvan hebben de
+huizen platte daken met balkons met ramen erin, zeker een engelsche
+uitvinding.
+
+De huizen in La Valette en op het geheele eiland Malta zijn
+gebouwd van een zachte, verblindend witte steensoort, afkomstig
+van het eiland. Langen tijd is er in dat gesteente een levendige
+uitvoerhandel gevoerd, omdat het zoo gemakkelijk te bewerken was,
+vooral naar Smyrna en de andere steden van de Levant.
+
+Maar er zijn heel wat bezwaren aan die steensoort verbonden, want ze
+ondervindt sterk den invloed van het weêr, wat waarschijnlijk door
+de uit zee opkomende dampen bevorderd wordt. Ook geeft de verbazende
+witheid van de huizen aanleiding tot een terugkaatsing van het licht,
+die nadeelig is voor de oogen. De Maltezers kunnen aan het gesteente
+door polijsten een glans geven, die het op marmer gelijken doet.
+
+De huizen hebben veelal platte daken, met buizen tot afvoer
+van het regenwater. Die daken, waarop bloemvazen en kuipen met
+planten prijken, zijn dikwijls kleine tuintjes, waar de bewoners
+op zomeravonden frissche lucht zoeken; ze gebruiken er ook vaak de
+maaltijden en ontvangen er gezelschap.
+
+Op de hoeken van sommige straten staan heiligenbeelden in nissen,
+en de vrome Maltezers houden er nacht en dag de lampen brandende.
+
+Het rijtuig hield eindelijk stil voor een hôtel. Ik rustte er uit
+in de schaduw, nog geheel verblind door de stroomen van licht, die
+langs en over mij waren gevloeid.
+
+Nu was ik dan te La Valette, de oude hoofdstad van Malta, maar ik was
+er als onbekende, zonder aanbevelingsbrieven voor de enkele Franschen,
+die er woonden. Het beste in de gegeven omstandigheden was, mij aan
+te melden aan het fransche consulaat, waar ik kans had, vriendelijk
+te worden ontvangen. Dat was een goede gedachte; de consul was een
+hulpvaardig man, aangenaam in den omgang en bereidwillig gestemd ten
+opzichte zijner landgenooten.
+
+Nog dienzelfden avond begaf ik mij met een brief van onzen consul
+naar de wijk Guardia mangia Pietà, waar een fransch koopman woonde,
+die sinds vele jaren op Malta gevestigd was. Hij had zich een mooie
+positie verworven en, naar men zeide, een aanzienlijk vermogen. Zijn
+naam was Ribot, en hij ontving mij met open armen.
+
+Hij praatte veel met mij over de Maltezers. "Ik heb al sedert het begin
+van mijn zijn hier opgemerkt", zei ik tot hem, "dat hun gezicht een
+voor mij geheel nieuw karakter heeft, met die breede wangen, groote
+ooren, die ver naar achteren staan, de zwarte haren en de dikke bossige
+wenkbrauwen. Het komt mij in het geheel niet twijfelachtig voor,
+dat dit ras van phoenicische afkomst is. De Maltezer is levendig en
+bewegelijk; men voelt het, dat hij zich gelukkig voelt op zijn rots
+te midden der golven in een element van zonnegloed en zee."
+
+"Ja, zoo is het inderdaad," antwoordde mij de heer Ribot, "de Maltezer
+is in zijn element, beter dan de anderen, die hier wonen. Morgen
+zult U opmerken, dat de vreemdelingen bleeke gezichten hebben met een
+vermoeiden trek, alsof hun bloed verdroogd was in de hitte der zon."
+
+En op het gelaat van den spreker las ik de teekenen van neurasthenie,
+die hij zelf mij aanwees.
+
+"Het komt," zei hij, "dat hier niets herinnert aan de geurige
+frischheid onzer kleine steden, de fluweeltint onzer heuvels en
+de geheimzinnige bekoring onzer dalen. Het geruisch der zee, en op
+dagen van boos weer het gebulder van den wind om de rotsen vervangen
+voor een poos de groote hitte van den zomer en de onbeschrijflijke
+doodschheid der in de gloeihitte der zon verpoeierende rotsen. Alleen
+des avonds herademt men en begint opnieuw te leven. Vaak ook zenden
+de winden uit de woestijnen van Afrika ons hun brandenden adem toe,
+en het zijn enkel de winden uit het Noordoosten, die de buitengewone
+warmte soms wat temperen."
+
+De winter is gewoonlijk zeer zacht op Malta; het is een echte lente met
+overvloed van bloemen, die schitteren in rijke kleuren en verrukkelijk
+geuren. Een groot aantal engelsche familiën komen dan ook den winter
+op het eiland doorbrengen.
+
+Een der gevaren van het klimaat zijn de plotselinge overgangen van
+hitte tot koude, die onophoudelijk terugkeeren, en waar het menschelijk
+lichaam zeer gevoelig voor blijft.
+
+De vreemdeling vooral moet zich in acht nemen voor dit bezwaar,
+dat de Maltezers niet zoo sterk gevoelen. Als de zon brandend heet
+schijnt en de terugkaatsing van het licht verblindend is, krijgt men
+over het transpireerende lichaam bij den een of anderen hoek van een
+straat een ijskouden wind uit zee te voelen.
+
+Zulke klimaatstoestanden zouden het waarschijnlijk maken, dat het leven
+der inboorlingen er door verkort werd; maar dat is in het geheel niet
+het geval. Het is volstrekt geen zeldzaamheid, hier wakkere grijsaards
+te ontmoeten, die nog in het bezit zijn van al hun vermogens en van
+de betrekkelijk groote lichaamskracht, welke zij tot op zeer hoogen
+leeftijd behouden. De Maltezers hebben zeker aan dit klimaat, dat de
+zenuwen voortdurend gespannen houdt, een buitengewone bewegelijkheid
+te danken van gevoel en van armen en handen, waardoor zij verbazend
+druk gesticuleeren. Ze hebben ook heftige hartstochten. Voor handel
+en scheepvaart toonen ze zich intusschen zeer geschikt, en hun eiland
+hebben ze zeer lief; die kalkrots Malta noemen zij de bloem der wereld,
+"fiore del mondo."
+
+Ik heb overal opgemerkt, dat de eilandbewoners zeer aan hun land zijn
+gehecht, welks natuurschoon ze met naïeve overdrijving bewonderen,
+zooals ze ook vol lof zijn voor wat hun soldaten en hun mannen van
+wetenschap praesteeren. En het is ook immers algemeen bekend, dat hoe
+ondankbaarder de grond is, waar iemand woont, des te meer moeite kost
+het hem, zich ervan te verwijderen en des te meer is hij eraan gehecht.
+
+In de dorpen van het binnenland op Malta ondervindt het huiselijk
+leven nog den invloed van de oude oostersche gebruiken. De mannen
+hebben de geheele oostersche jaloerschheid, en de vrouwen leiden een
+leven van afzondering. Een oude arabische spreuk schijnt er nog in
+eere te worden gehouden, namelijk dat de vrouwen slechts tweemaal
+in haar leven in het publiek moeten verschijnen, bij haar huwelijk
+en bij haar dood. De schoonste lof, die haar te beurt kan vallen,
+is in de oogen van den Maltezer, dat er nooit over haar wordt
+gesproken. Te La Valette is zulk een strengheid niet op te merken;
+de aanhoudende aanwezigheid van vreemdelingen, die er door den handel
+heen worden geroepen, de invloed van het vroegere Ridderhof, de bals
+en de schouwburgen hebben der vrouw meer vrijheid geschonken.
+
+Maar die vrijheid is slechts schijn, en alleen de dames der uitgaande
+wereld hebben er voordeel van. Tijdens mijn verblijf te La Valette
+wenschte ik een der vele mooie kantwerkstertjes te teekenen, die in
+hun fijne zijden weefsels nog het kruis der Maltezer ridders borduren,
+te midden van de grilligste versieringen. Ondanks alle moeite, die
+de heer Ribot in het werk stelde, en ofschoon hij toch al zoo lang
+in het land woonde, ondanks het aanbod van een hooge belooning, kon
+hij geen familie vinden, die bereid was, een haar vrouwelijke leden
+voor een schilder te laten poseeren. Het gelukte mij zelfs niet,
+een enkele dier kantwerksters aan het werk te zien.
+
+Ze zijn bekoorlijk, die Maltezer vrouwen; ze schijnen van de rotsen
+een tint als van doorschijnend ivoor te hebben aangenomen. Meestal
+zijn ze niet groot en hebben fijne trekken, iets onzegbaar teêrs,
+en haar groote oogen hebben een zachten glans onder de faldetta. Die
+faldetta is een soort van zwartzijden mantel, die tot het middel
+reikt, om het hoofd heengaat en er in een halven kring door stijf
+gaas van af wordt gehouden, zoodat zij het gelaat voor zon en wind
+en voor onbescheiden blikken behoedt. Als in een zijden schelp
+met liefelijken glans rust dus het hoofd, en met de hand wordt dat
+omhullend kleedingstuk gracelijk vastgehouden, terwijl ze er mee
+kunnen manoeuvreeren juist als de mooie Spaansche met haar waaier.
+
+Deze fijne, teêre vrouwen hebben voorbeelden van heldenmoed gegeven,
+waartoe men ze, op het uiterlijk afgaande, niet in staat zou hebben
+geacht. Bij allerlei gelegenheden hebben ze haar eiland met moed
+verdedigd, vooral onder het beleg door Soliman den Tweeden.
+
+De secretaris van het fransche consulaat, dien de consul wel te
+mijner beschikking had willen stellen, vond er een genoegen in,
+mij de bezienswaardigheden en het karakteristieke van La Valette
+te laten zien. Hij was mij een onwaardeerbare gids, en zijn groote
+bereidwilligheid verloochende zich nooit een oogenblik. Altijd vond
+ik hem gereed, mij met zijn vrijen tijd ten dienste te wezen.
+
+"Als u wilt," zei hij op een dag tot mij, "zullen we van avond
+samen naar De Barraca gaan."--"De Barraca?"--"U zult het wel zien. De
+Barraca is een zaak, waar men hier trotsch op is, en niemand, die in
+La Valette is geweest, mag vertrekken zonder de beroemde Barraca te
+hebben leeren kennen."
+
+Des avonds begaven wij ons naar de bovenstad, op het gebied der hooge
+wallen. Daar betreedt men een donkere laan, waar eenige wandelaars
+loopen. Wij waren aangeland onder groote bogen, toen mijn gids
+uitriep: "Hier zijn we er!" Ik had gedacht aan een nachtelijke
+excursie naar ruïnen, want de naam Barraca alleen zei zoo weinig,
+en ik liet mijn oog zoekend rondgaan, om brokken muur te vinden of
+ontmantelde vestingwerken. Maar tegen de met sterren bezaaide lucht
+teekende zich geen enkele vorm af.
+
+"Nee, nee," zei mijn begeleider, "naar beneden moet u kijken, heelemaal
+naar beneden."
+
+En toen, tegen een balustrade leunend, keek ik naar beneden in
+het ledig. In de gapende diepte, de nachtelijke geheimzinnigheid,
+pinkten overal lichtjes, die in de verre verte al flauwer werden. Men
+kon de afstanden onmogelijk met juistheid schatten; maar heel ver
+schenen de lichtjes zacht te verdwijnen, om zich in de sterren op te
+lossen. In den helderen azuren hemel raakten ze den Melkweg, die als
+een doorschijnend gaas tot bij het zenith aan den hemel dreef.
+
+Toen mijn oogen langzamerhand aan het duister gewend raakten, begon
+de nacht mij flauw verlicht te schijnen, en de aanvankelijk niet te
+onderscheiden vormen teekenden zich scherper af. Beneden ons heel in
+de diepte kon ik de stad met de haven vóór ons uitgespreid zien liggen.
+
+Maar het was nog meer raden dan zien in dien afgrond, waar in het
+bleeke maanlicht bewegelijke lichtplekken zich bij en in de haven
+heen en weer bewogen.
+
+Soms gingen plotseling lichten uit, en even plotseling werden andere
+ontstoken, vlamden op, gingen ten halve uit, om spoedig weer op te
+duiken. Het waren de lichten der stad, die aan onze voeten lag, de
+veelkleurige seinlichten en vuurtorens in de haven, de lichten van
+schepen en booten, die flikkerden en beefden, nu eens nader schenen
+te komen, dan terugweken als vallende sterren, of aan den horizon
+uiteenspatten als meteoren, terwijl er ook als pijlen in de schuimende
+zee neervielen.
+
+Van beneden rezen, ik weet niet van waar, groote boomen omhoog,
+welker donkere silhouetten zich scherp afteekenden tegen het zoo vage
+beeld van het nachtelijk La Valette. Toen bespeurde ik zeer dicht
+bij ons de donkere profielen van enkele Maltezers, die onbewegelijk
+als beelden op hun rots stonden; naast hen, met de band onder de kin,
+stijf en hoekig een paar engelsche officieren, die onbewogen schenen
+te blijven tegenover de met sterren bezaaide zee.
+
+Weinig panorama's kunnen een vergelijking doorstaan met dat van
+de Barraca superiore. Ik heb het op alle uren van den dag en nacht
+gezien, en in het heldere daglicht heeft zich de indruk van den nacht
+verduidelijkt. Van dit hooge punt omvat men de gansche uitgestrektheid
+der havens, en vanaf het fort Ricasoli aan den ingang der Marsa
+tot aan de nieuwe haven krijgt men de enorme uitgestrektheid te
+aanschouwen van een nu vooruitspringende, dan terugwijkende lijn,
+welke aan de kust den zoom van drie afzonderlijke steden afteekent,
+maar die dichtbij elkaar liggen en bijna in elkander overgaan. In
+het midden verrijst het historisch kasteel Saint-Ange, met de vier
+zware, naar buiten gerichte batterijen. Hier en daar bespeurt men
+opeenhoopingen van huizen, reuzengroepen, die aan den eenen kant
+uitloopen op een langen gordel van versterkingen, de Cotonera, aan
+den anderen bij de groote haven.
+
+Op grooteren afstand breidt zich het open veld uit met zijn dorpen,
+en de klokkenhuizen, die op groote torens gelijken. Onder de voeten
+van den toeschouwer, onmiddellijk beneden hen, bevinden zich de
+kaden, waar het altijd druk is, met rechts de huizen van La Valette,
+de statige paleizen uit den tijd der ridders, en de campanile's.
+
+De indruk, dien men krijgt, is die van ver weg zich op vleugels te
+hebben laten dragen; zoo schijnt het over dag, en des nachts kan
+men niet onder woorden brengen, wat men voelt; men is als het ware
+heengebogen over de ijle ruimte, waarin ongekende werelden zweven. En
+zoo geeft dus de dorre rots van Malta nieuwe, onverwachte tooneelen
+te zien. Ook dingen van wonderbaar poëtischen aard had zij voor
+mij bewaard.
+
+Op een avond in de schemering, toen het stadsgewoel tot rust was
+gekomen en een parelmoeren licht zich over de ivoren stad uitspreidde,
+kwam ik op de markt tegenover het paleis van den Gouverneur. Aan den
+horizon, dien ik aan het eind der straten onduidelijk kon waarnemen,
+trokken nevels op. De zee lag kleurloos en vlak als een spiegel. En
+toen liet zich op het eenzame plein een zeer zachte muziek hooren. Het
+leken de zangen, gekomen van de in nevels gehulde bergen van het
+Noorden, zoet en klagend; men wist niet, of zij zongen van een droevig
+verleden of van een hoopvolle toekomst. Muziek doet dadelijk beelden
+voor mijn geest verrijzen. Hier zag ik de uitgestrekte heiden der
+landes, zoo ver het oog reikte, onder een grijzen hemel; bergen met
+donkere wouden, een verlaten land, en ik voelde mij koud door een
+onuitsprekelijk gevoel van vereenzaming....
+
+Het was de muziek van de pijpers, de doedelzakblazers van de
+Hooglanders; soldaten van dat regiment liepen op het plein heen en
+weer, in automatischen pas, ernstig en onverschillig. Zij droegen
+de kilt, het korte rokje, geruit in de kleuren der clan, de muts met
+wapperende veeren, de plaid in heldere kleuren, met een gesp op den
+rechter schouder vastgehecht, en toen ik ze daar zoo kalm en ernstig
+zag loopen, meende ik, dat de tonen der bekende instrumenten in hun
+ziel de vriendelijke herinnering wakker riepen aan hun ver vaderland,
+en hun intieme, innige gewaarwordingen gaf.
+
+Het tooneel was van korten duur; zij liepen een zeker aantal malen het
+plein op en neer, keerden met korten zwaai om, toen ze aan het eind
+gekomen waren, en toen de serenade afgeloopen was, verdwenen ze. Ik
+bleef. De tonen, zoo klagend, die ik pas had gehoord, ruischten nog in
+mijn ooren, en in die op het eind loopende schemering, op dat plein,
+dat de Maltezers schenen te vermijden op dit uur, terwijl de muziek der
+veroveraars er zich liet hooren, droomde ik van de schotsche heiden,
+die zoo aangrijpend somber zijn, van dien laag hangenden hemel vol
+wolken, waar zij zich in het oneindige in voortzetten.
+
+Thans kregen de witte straten van La Valette, straten nog lauw van de
+hitte van den dag, een vreemde, doorzichtige tint in die onwezenlijke
+schemering. Op zee was alles rustig; zij was als een bleeke afgrond,
+waaruit de dorre rots oprees.
+
+Welk een roerend denkbeeld voor een volk van zaken, om elken dag
+op deze rots, waar zooveel bloed gevloeid heeft, die muziek te doen
+hooren, die aan het afwezige vaderland herinnert! Herinnering en hoop
+gemengd, aan de zee toevertrouwd, vóór men zich ter ruste begeeft.
+
+La Valette is, zooals wij reeds hebben gezien, amphitheatersgewijze
+gebouwd op een schiereiland, dat de beide voornaamste havens van
+Malta van elkander scheidt. De stad heeft een treffend, zeer bijzonder
+aanzien.
+
+Drie hoofdpoorten geven toegang tot de stad, de Koningspoort, de
+Marinepoort en de poort van Marsa-Muscet. Twintig straten loopen door
+de stad, acht in de lengte, twaalf in de breedte. Ze zijn geplaveid
+met een zeer hard gesteente, zoncol genoemd, dat wel wat op Portland
+gelijkt en op den romeinschen travertino.
+
+Onder de mooiste en breedste straten van La Valette heeft men eerst
+de Strada Reale, die over den top gaat van het schiereiland, waar de
+stad op is gebouwd en dien in de geheele lengte doorsnijdt van het
+Sint-Elmusfort tot aan de Koningspoort, voerend naar de voorstad
+Floriana, Als men er door gaat, heeft men eerst het Giorgio-
+of Raadhuisplein, dan het Bankplein, en verder draagt de straat
+verschillende namen.
+
+Enkele particuliere paleizen zijn een bezoek overwaard in La Valette,
+hetzij om hun architectorale beteekenis, hetzij om de historische
+herinneringen, die ze wekken. In het paleis van de familie Spinola
+woonden in 1808 de prinsen uit het Huis van Orleans. Het hôtel gaat
+door voor het mooiste van alle, en terecht. De bouwtrant is bekoorlijk,
+de versieringen zijn zeer rijk en toch niet overdadig. Het plan voor
+dit schoone gebouw is afkomstig van den bouwmeester Peruzzi. Het gebouw
+werd door een bisschop opgericht, aartsdiaken van de kathedraal;
+het werd door Bonaparte bewoond tijdens zijn verblijf op het eiland
+in 1798. Hij had er zijn hoofdkwartier gevestigd. Sinds dien hebben
+achtereenvolgens de engelsche generaals Stuart, Fox en Abercromby
+er geresideerd.
+
+De dwarsstraten, die sterk hellen, en die dikwijls in trappen zijn
+veranderd, zijn evenals de andere zeer zindelijk, daar de onderaardsche
+afvoerbuizen voor den afloop van het water zorgen en voor dien van
+het vuil. De stad is zeer druk door veel beweging op straat en een
+levendig vervoer van goederen. De openbare gebouwen zijn regelmatig en
+wat koud van aanzien, opgetrokken van het maltezer gesteente, dat zeer
+zacht is en het nadeel bezit, spoedig te verweeren. De buitengewone
+witheid, doet, zooals we reeds zeiden, de weerkaatsing onaangenaam
+zijn. Trots die bezwaren is de steen lang een gewild uitvoerartikel
+geweest naar de Levant en vooral naar Smyrna.
+
+De voorsteden van La Valette, Floriana, Burmole, Senglea en Borgo, zijn
+even druk als de stad. Men vindt er overal mooie gebouwen en openbare
+inrichtingen. Achter Senglea staat een groot gebouw, dat het huis
+wordt genoemd van Francisco da Cunha. Daar had de baljuw van Suffren
+een fabriek opgericht van katoenen stoffen, op het voorbeeld van die
+van Voor-Indië. Hij zou zelfs uit Mysore arbeiders hebben meegenomen,
+inlandsche mannen en vrouwen, om in zijn fabriek te werken. Ik weet
+niet, hoe het met die poging is gegaan.
+
+
+
+II.
+
+Malta in de oudheid als phoenicische kolonie.--Stichting van de orde
+der Hospitaalridders van Sint Jan te Jeruzalem, later geworden tot
+de orde der Maltezer Ridders.--Uit Jeruzalem verdreven, wijken ze
+eerst uit naar Saint Jean d'Acre, dan naar Cyprus, en nog later
+naar Rhodus.--Sultan Soliman verjaagt hen van Rhodus.--Karel de
+Vijfde geeft hun het eiland Malta in 1530.--De organisatie der
+Orde.--Haar lotgevallen ten tijde van de bezetting door de Franschen
+in 1798.--Nog altijd houdt de Orde der Maltezer Ridders zich in
+stand.--De schilderachtige voorstad Manderaggio.
+
+
+Het eiland Malta, welks kusten door een menigte van kreken, baaien en
+golven ingesneden zijn, zou het oude, door Homerus bezongen Ogygia
+zijn. Daar werd Ulysses, na door den storm aan land geworpen te
+zijn, zeven jaren lang in zijn betooverde grot door de nymf Calypso
+vastgehouden. Er wordt nog een naar de nymf genoemde grot aangewezen,
+en het heet, dat het de grot was die zij bewoonde. Al zeer vroeg werd
+Malta door de Phoeniciërs gekolonizeerd, die te Krendi en op andere
+plaatsen van het eiland bouwwerken oprichtten, waarvan nog ruïnen
+over zijn.
+
+De kolonie, die de Phoeniciërs op Malta stichtten, was een van hun
+meest welvarende stichtingen; spoedig werd ze beroemd om haar handel,
+haar rijkdom en de pracht harer tempels. Daar werden, evenals in
+Phoenicië aangebeden de goden Mytharas, Isis en Osiris. Twee tempels
+vooral waren beroemd, die van Juno of Isis en die van den Tyrischen
+Hercules, door de Grieken Alexicacos genoemd, dien de volken uit het
+Oosten op dit eiland kwamen aanbidden.
+
+Men kan in het Museum van La Valette verscheiden punische
+gedenkpenningen zien. Onder de voorwerpen van dezelfde herkomst waren
+vroeger twee prachtige marmeren kandelabers met een phoenicisch en een
+grieksch opschrift. Een van die kandelabers werd door den Grootmeester
+Rohan aan Lodewijk den Zestienden ten geschenke gegeven. Het Journal
+de Trévoux, dat in 1786 van die beide voorwerpen gewag maakt, noemt
+ze zeer zeldzame en schoone kunstwerken, schatten, die de oudheid
+ons heeft nagelaten. Ziehier de vertaling van het opschrift, dat
+ze droegen.
+
+"Abdassar en Asseremor, zoon van Asseremor, zoon van Abdassar, hebben
+de gelofte afgelegd voor onzen Heer Melkart, beschermheilige van Tyrus;
+moge hij hen beschermen op hun onzekeren weg. Denys en Serapion uit
+de stad Tyrus, beiden zonen van Serapion, voor Hercules bijgenaamd
+Archegetes."
+
+Dit opschrift leert ons, dat de Hercules, die op Malta werd aangebeden,
+er ook wel Archegetes werd genoemd, dat hoofd of leider beteekent,
+en Melkarthos of Melkart, dat is "machtig koning."
+
+In het jaar 736 v.C. werden de Phoeniciërs van het eiland verdreven
+door de van Sicilië gekomen Grieken. Dezen gaven aan het eiland den
+naam van Melita. Zou die naam Melita de bedoeling hebben gehad, te
+herinneren aan den uitstekenden honig, welke op Malta werd ingezameld,
+of is hij geschonken ter eere van de nymf Melita, dochter van Doris
+en Nereus? Het is onbekend.
+
+Toen de Karthagers op Malta de plaats der Grieken innamen, en de
+Romeinen op hun beurt de Karthagers hadden verdreven, werd Malta
+een zelfstandige kolonie, en onder romeinsch bestuur behielden de
+Maltezers hun wetten en vrijheden.
+
+In de negende eeuw van onze jaartelling kwam het eiland in de handen
+der Arabieren en werd de opslagplaats van hun handelsgoederen en
+schuilplaats voor hun vloten. Omstreeks het jaar 1190 werd het land
+veroverd door den Noorman Roger, en van dien tijd af deelde het eiland
+in de lotgevallen van Sicilië, tot op het oogenblik dat de Ridders
+van Sint Jan er zich kwamen vestigen.
+
+De orde dier vermaarde ridders was gedurende de meer dan twee
+eeuwen durende souvereiniteit, die zij over het eiland uitoefende,
+een weldaad voor de bevolking. Zij bracht het land tot bloei en tot
+roem, terwijl ze voor geheel Europa van groote beteekenis was door den
+verwoeden oorlog, dien zij voerde tegen de barbarijsche zeeroovers
+en door de bescherming, die ze aan den zeehandel der christelijke
+staten bood. Het is wel de moeite waard een overzicht te geven van
+haar geschiedenis en van haar werk.
+
+De orde der Hospitaalridders van Sint Jan van Jeruzalem, die later,
+zooals wij in het vervolg zullen zien, de Orde der Ridders van
+Malta werd, was gesticht door den Franschman Reymond du Puis tegen
+het eind der elfde eeuw met het doel, behoeftige pelgrims, die zich
+naar de heilige plaatsen begaven, te helpen en hun een onderkomen te
+bezorgen. De orde liet gewapende mannen de bedevaartgangers begeleiden
+en zorgde, dat de laatsten beschermd werden tegen de mohammedaansche
+benden, die het land afliepen. Zoo werden de ridders ertoe gebracht,
+hun organisatie tegelijk een militair en een godsdienstig karakter
+te geven.
+
+In de twaalfde eeuw wijdde paus Paschalis de Tweede de orde
+bij kanoniek besluit in en gaf hun de roode banier met het witte
+kruis. Door de christelijke wereld ruim van geld voorzien, voerden
+de Broeders van Sint Jan voortaan den strijd tegen de ongeloovige
+Mohammedanen. Maar de overwinningen van Saladin verjoegen hen uit
+Jeruzalem. Zij verschansten zich in Saint-Jean d'Acre, daarna op Cyprus
+en eindelijk op Rhodus, waar ze zich twee eeuwen lang handhaafden
+tegen de onvermoeide pogingen der Turken, en waar ze den naam van
+Ridders van Rhodus aannemen.
+
+Doch Soliman kwam aan de spits van een leger van 200.000 soldaten
+en sloot het fort in, dat door nauwelijks 600 ridders en 4000
+man werd verdedigd. Na wonderen van dapperheid te hebben verricht,
+capituleerde de stad, wier hulpmiddelen uitgeput waren, in 1522. Des
+nachts verlieten de Grootmeester en de Ridders Rhodus in volslagen
+wanorde. Het was een bedroevende exodus van heldhaftige krijgers,
+vluchtend uit een land, dat twee eeuwen lang door hun roem bestraald
+was geworden. Toen de zieken, de kinderen en de vrouwen in de
+schepen in veiligheid waren gebracht, begaven ook de mannen zich
+scheep. Villiers de l'Isle Adam, de Grootmeester, scheepte zich het
+laatst in. De vloot, bestaande uit vijftig schepen, galeien, galjoten,
+brigantijnen, feloeken en het groote schip, waar zich de Grootmeester,
+de Commandeurs en de Ridders op bevonden, trok weg. Zoo werden al de
+goederen der Orde mee aan de zee toevertrouwd.
+
+En zie, alsof de woede der elementen zich wilde paren aan de woede
+van de vijanden, dreef een storm in den Griekschen Archipel de vloot
+uiteen, die zooveel kostbaars herbergde. Maar volgens een dikwijls
+waargenomen verschijnsel, dat zoowel in het leven der volken als in
+dat der enkele menschen optreedt, kwam in den tijd van den hoogsten
+nood een onverwachte lichtstraal den schijnbaar hopeloozen toestand
+verhelderen. De verstrooide vloot kon zich weer aaneensluiten; de
+ontredderde schepen vonden een haven, en in goeden staat teruggebracht,
+konden ze weer zee kiezen en hun zwerftocht vervolgen.
+
+... Op een lentedag verscheen vóór Messina een vaartuig, welks
+onbekende vlag in het licht schitterde. Het was een schip van kolossale
+afmetingen, en van den mast wapperde een banier met het beeld der
+Heilige Maagd, die in haar armen den gekruisigden Heer droeg. Er
+omheen stond het opschrift: "Afflictis spes unica rebus". Dat was als
+een verschijning van leed en ongeluk, een beeld van het uitgestooten
+geloof, dat eindelijk hulp kwam vragen in een christelijk land.
+
+Het groote schip, de koningin der zeeën, zooals de Sarracenen het
+noemden toen het nog aan hen behoorde, was een vaartuig, dat om zijn
+afmetingen iets legendarisch had gekregen. Er werd verteld, dat de top
+van de hoogste masten der grootste galeien nog niet tot de hoogte van
+zijn voorsteven reikte. Zes menschen konden nauwelijks den grootsten
+mast omspannen. Het schip had zeven verdiepingen, waarvan twee onder
+de waterlijn. Buiten de lading en de bemanning kon het duizend soldaten
+bergen, en honderd kanonnen bewapenden de drijvende vesting.
+
+Van Messina gingen L'Isle Adam en de zijnen naar Viterbo in den
+Kerkelijken Staat. Daar bleven ze, tot Karel de Vijfde hun het
+eiland Malta tot residentie schonk. De acte van schenking werd te
+Castelfranco, bij Bologna, opgesteld in 1530. Er werd in gezegd,
+dat de keizer in zijn hoedanigheid van koning van Sicilië aan de
+Orde van Jeruzalem de eilanden, kasteelen en dorpen Malta, Gozzo,
+Commino en West-Tripoli afstond met alle souvereiniteitsrechten. De
+schenking geschiedde op de volgende voorwaarden: Ten eerste zou de
+Orde jaarlijks een valk leveren aan den koning van Sicilië; ten tweede
+zou de bisschop van Malta altijd door den koning worden benoemd;
+ten derde zou de admiraal der Orde altijd een Italiaan wezen, en
+ten vierde zouden de inwoners van Malta en de overige eilanden hun
+rechten en privileges behouden.
+
+Toen Karel de Vijfde het eiland Malta aan de Ridders van Sint Jan van
+Jeruzalem gaf, zond de Raad der Orde, vóór hij de gift aanvaardde,
+acht ridder-commissarissen er heen, om er den staat van zaken op te
+nemen en te onderzoeken, of het eiland geschikt was voor den zetel
+der Orde en voor haar bedoelingen. Ziehier de voornaamste punten uit
+het rapport der afgevaardigden. Het resultaat was niet zeer hoopvol:
+
+"Het eiland is buitengewoon dor, ontbloot van alle bosch, en het
+hout, dat er gebrand wordt, moet van Sicilië worden aangebracht. De
+inwoners maken, om hun ovens te stoken gebruik van een soort van
+doornige distels, die ze op de onvruchtbaarste plaatsen inzamelen. Zij
+gebruiken ook wel voor het koken van hun zeer eenvoudig potje den
+mest der ezels en runderen, die ze in de zon laten drogen, welker
+stralen zoo krachtig door de rotsen worden weerkaatst, dat de hitte
+in den zomer sterk genoeg is, om die stoffen zoo droog te maken,
+dat ze als brandstof bruikbaar zijn.
+
+"Het eiland is vrij goed bevolkt. De inwoners zijn gevestigd
+in verspreide en open liggende dorpen. Hun taal is de moorsche,
+en ze leven in uiterst bekrompen omstandigheden. Het koren, dat ze
+verbouwen kan hen niet langer voeden dan voor een derde van het jaar,
+en voor de rest moeten zij het van Sicilië laten komen. Het bedoelde
+eiland is daarbij onophoudelijk blootgesteld aan de rooftochten der
+ongeloovige zeeroovers, die, zonder eenige vrees te toonen voor het
+kasteel, vrij in de havens binnenvaren en zeer dikwijls een groot
+aantal arme Maltezers in ballingschap meevoeren."
+
+Toen de commissarissen van hun zending en hun rapport bij den
+Grootmeester en den Raad rekenschap moesten komen afleggen,
+antwoordden zij nog, dat het verblijf op Malta zeer onaangenaam was,
+ja in den zomer zoo goed als ondragelijk; maar dat zij bij de gebleken
+moeilijkheid, om een betere plaats ter vestiging te erlangen, toch
+van oordeel waren, dat men de gift van den keizer moest aanvaarden. De
+Grootmeester gaf aan dien wenk gehoor en nam het geschenk aan.
+
+De Grootmeester nam bezit van Malta op 26 October 1530. Hem vergezelden
+de voornaamste officieren der Orde en een groot aantal grieksche en
+rhodische familiën, die de Ridders gevolgd waren en zich met hen op
+Malta vestigden. Van dien tijd af zijn de ridders bekend geworden
+onder den naam van Maltezer Ridders.
+
+Uit het boven aangehaalde rapport blijkt, dat het lot der Maltezers in
+dien tijd zeer onzeker was, daar ze zich in het geheel niet verdedigen
+konden tegen de invallen der barbarijsche zeeroovers. Steeds hing
+hun het gevaar boven het hoofd, dat hun huizen werden vernield en
+dat ze zelf in slavernij werden weggevoerd. De opperheerschappij
+der Orde beschermde hen onmiddellijk tegen die steeds dreigende
+gevaren, want de eerste zorg van den Grootmeester was, het fort
+Saint-Ange te laten herstellen, en La Sangle te versterken, om de
+galeienhaven te beschermen. Een nieuw fort, het Sint-Elmusfort,
+werd op het schiereiland opgericht, daar waar zich in het vervolg
+de stad La Valette verhief; het beschutte tegen een overval de beide
+voornaamste havens, die door het schiereiland werden gescheiden.
+
+De Ridders van Sint Jan van Jeruzalem brachten, door op Malta den
+zetel van hun bestuur te vestigen, er een aanzienlijke geldswaarde
+in omloop. Zij beliep zelfs een minimum van vier millioen francs,
+wat een enorme som was voor dien tijd. Men rekent daar dan ook onder
+de uitgaven van de vele leden der Orde, die geregeld in grooten getale
+het eiland bewoonden.
+
+De welstand nam te meer toe, daar de bewoners geen enkele directe
+belasting betaalden, en alleen aan vrij matige douanerechten waren
+onderworpen.
+
+Men zal begrijpen, hoe groote voorrechten de Maltezers genoten
+onder het bestuur der Ridders, als men hun lot vergelijkt met
+dat der Sicilianen in dien tijd. Die laatsten waren, ofschoon ze
+een buitengewoon vruchtbaar land bewoonden, tot de diepste armoede
+gebracht door de zorgeloosheid en het despotisme hunner regeering. Op
+Malta daarentegen was de op zich zelf dorre grond vruchtbaar gemaakt
+door zorg en inspanning. Het eiland werd overdekt met een groot
+aantal kleine stadjes en ten gevolge van de veiligheid, die door
+de nieuwe regeering werd gewaarborgd, nam de bevolking van Malta en
+Gozzo, die in den aanvang van het bestuur der Ridders slechts 25.000
+inwoners bedroeg, zoo toe, dat men er weldra meer dan 100.000 telde,
+terwijl Sicilië met zijn vruchtbaren grond niet anders te zien gaf dan
+tooneelen van ellende en een betrekkelijk veel kleiner aantal inwoners.
+
+L'Isle Adam hield zich, nadat hij de verschillende punten van het
+eiland, waar de vijand een verrassing kon beproeven, had versterkt,
+ook bezig met de versterking van de vloot der Orde.
+
+Alle inspanning had ten doel de bescherming van den handel
+der christelijke naties, die voortdurend werd bedreigd door de
+zeeroovers. Na zeer korten tijd werd de vlag der Ridderorde gevreesd
+door de zeeschuimers van de Middellandsche Zee.
+
+Het komt mij wel belangwekkend voor, in het kort samen te vatten hoe
+de Maltezer Orde was georganiseerd, zij, aan wie de volken van Europa
+zoo langen tijd de veiligheid van hun handel op de Middellandsche
+Zee te danken hadden. De Hospitaalridders waren, voor zoo ver ze
+godsdienstige ridders waren, verdeeld in drie volkomen van elkander
+verschillende klassen; geboorte, rang en functies liepen uiteen.
+
+De eerste klasse bestond uit de Ridders van het recht, die dezen
+eeretitel droegen op grond van hun edele afkomst. Alleen zij konden het
+brengen tot de waardigheid van Baljuw, tot die van Prior, Grootkruis
+geheeten, en tot die van Grootmeester. Later werden ook de Ridders der
+Genade ertoe gerekend, die, van een adellijken vader en niet adellijke
+moeder afkomstig, dispensatie van den paus noodig hadden, om tot die
+waardigheden te worden toegelaten. Een bepaling van de statuten hield
+in, dat zij, wier vader of die zelf den een of anderen handel hadden
+gedreven, die bankiers of wisselagenten, boekhouders of boeren waren
+geweest, die een winkel of magazijn hadden gehad, ook al waren zij
+van edelen bloede, nooit tot broeders-ridder konden worden toegelaten.
+
+De tweede klasse omvatte de dienstdoende geestelijken in de kerken
+van Sint Jan, die aalmoezeniers konden worden op de schepen of galeien.
+
+Een derde klasse omvatte de broeders-zieleherders, leden der Orde,
+die, zonder broeders of ridders te zijn, onder de bevelen der ridders
+dienden in den oorlog of in de hospitalen.
+
+Daarna kwamen, niet de minst belangrijke, de priesters en dienstdoende
+broeders in de lagere ambten van klooster en hospitaal. En eindelijk
+had men nog de dames religieuses van de Maltezer Orde, wier kloosters
+in Frankrijk, Italië en Spanje waren gevestigd. Er werden voor hare
+toelating dezelfde eischen van adeldom gesteld als voor de Ridders.
+
+De orde van Sint Jan van Jeruzalem was gesticht in denzelfden geest
+en naar hetzelfde model als de oude ridderschap. In het begin nam men
+enkel leden aan te Jeruzalem of ten minste op gewijden grond. Altijd
+werd als hoofdeisch voor de toelating gesteld, dat men authentieke
+bewijzen moest kunnen bijbrengen voor adellijke afkomst. Allen moesten
+adellijke krijgers tot voorvaderen hebben gehad. Later had men behoefte
+aan aanvulling der gelederen, die gedund waren in de oorlogen tegen
+de ongeloovigen, en de Hooge Raden der Orde stonden toe, dat na het
+onderzoek van de titels van adeldom men als nieuwelingen leden mocht
+opnemen uit de groote priorkloosters van Europa.
+
+In het jaar 1355, waarin de oudste registers beginnen van de fransche
+grootprioraten, nam men enkel edellieden aan, wier namen en geslachten
+in hun provincie bekend en beroemd waren. En die gestrengheid werd
+niet alleen volgehouden, maar werd nog verscherpt, toen soms lieden
+van ouden adel rijke niet-adellijken huwden. Van dien tijd af werd
+een proces-verbaal gevorderd, dat de legimitatie en de afkomst
+van den candidaat boven allen twijfel stelde. Buitendien moest
+dit proces-verbaal formeel bewijzen, dat zijn ouders, grootouders,
+overgrootouders, tot meer dan een eeuw in de geschiedenis terug,
+edellieden waren geweest.
+
+Drie bewijzen werden gevorderd, door getuigen, door brieven, door
+plaatselijke en geheime inlichtingen.
+
+Het eerste vereischte het getuigenis van vier adellijke getuigen. De
+commissarissen, die meestal oud-commandeurs waren, deden hen, vóór
+ze werden gehoord, een plechtigen eed zweren. Het tweede bewijs
+bestond in een nauwkeurig onderzoek van de titels en aanspraken, door
+den candidaat ingeleverd. Om het derde bewijs te erlangen, waren de
+commissarissen genoodzaakt, zich te begeven naar de geboorteplaats van
+den candidaat, daar een zeer bescheiden, maar niettemin zeer nauwkeurig
+onderzoek in te stellen, en wel niet alleen waar de candidaat zelf
+was geboren, maar ook op de plaats, van waar de familie afkomstig was.
+
+Waren zij in het bezit van al die bewijzen, dan maakten de
+commissarissen een proces-verbaal op, dat naar den Grootmeester op
+Malta werd gezonden, die, na den Raad der Orde te hebben gehoord,
+het godsdienstig gewaad aan den aanvrager liet uitreiken.
+
+Men ziet dus, met hoe groote zorg de nieuwelingen onder de Ridders
+werden opgenomen, ten einde toch maar in die godsdienstige militie
+een hoogen en volkomen authentieken adel te behouden.
+
+Als er niets mankeerde aan de bewijzen ten gunste van een candidaat,
+kon hij worden aangenomen op drie tijden of op drie verschillende
+leeftijden. Hij trad als mondig lid tot de Orde toe op zestienjarigen
+leeftijd, ofschoon hij zich eerst op 21-jarigen leeftijd naar Malta
+behoefde te begeven; hij betaalde als intreêgeld ongeveer 260 gouden
+kronen. De aangenomen candidaat kon ook als page van den Grootmeester
+al op twaalfjarigen leeftijd toetreden en mocht dat blijven tot zijn
+vijftiende jaar. En eindelijk, in de laatste jaren van het bestaan
+der Orde maakte men ook minderjarigen tot lid, namelijk kinderen in
+de wieg.
+
+De Ridders, die in het Kapittel waren opgenomen, nadat ze de bewijzen
+van ouden adel hadden geleverd, welke wij hebben opgenoemd, huwden
+niet en kregen eerst stem in het Kapittel, als ze hun "karavaantocht"
+hadden meegemaakt, dat is, als ze aan de gewapende expedities hadden
+deelgenomen.
+
+De Orde, die bestond uit Ridders van wel acht verschillende volken,
+werd verdeeld in acht "Tongen", namelijk Provence, Auvergne, Frankrijk,
+Italië, Castilië, Aragon, Engeland en Duitschland.
+
+De "tong" Italië was bijzonder streng in de toelating, want ze eischte
+van elk der candidaten tweehonderd jaren van erkenden adel voor elk
+der vier kwartieren, terwijl die vier kwartieren reeds een onmisbare
+voorwaarde waren voor de toelating. Overeenkomstige eischen werden
+in de afdeelingen Aragon en Castilië gesteld. Maar er was op Malta
+geen volk, waarvoor de bewijzen nauwkeuriger werden onderzocht dan
+voor Duitschland.
+
+De Ridders waren bijzonder gevoelig op het punt van eer, en
+tweegevechten kwamen veelvuldig te La Valette voor. Die duels waren
+echter aan zekere beperkingen gebonden. Zoo moesten de tegenstanders,
+wilden zij niet de zwaarste straffen over zich zien gebracht, den
+degen in de schede steken, onmiddellijk als een vrouw, een priester
+of een ridder het hun beval. Men zou geneigd zijn te denken, dat
+de duels in zulke omstandigheden zelden bloedig zouden zijn. Dat
+is echter een dwaling. Wanneer een Ridder in een duel was gedood,
+werd er altijd een kruis geteekend op den muur tegenover de plaats,
+waar hij gevallen was. Er waren veel van die kruisen te zien in de
+straten van La Valette.
+
+Twee Ridders kregen eens twist bij het biljartspel. Een van hen,
+die den ander reeds veel beleedigingen had toegeslingerd, vergat
+zich ten slotte zoozeer, dat hij tot handtastelijkheden overging en
+den tegenstander sloeg. Daarna weigerde hij zijn verontschuldigingen
+aan te bieden of den degen te kruisen. Dat was een schandaal voor het
+geheele eiland Malta, waar geen voorbeeld bekend was van een dergelijke
+lafheid. De op zoo grove wijze beleedigde officier riep herhaalde
+malen zijn tegenstander op en liet hem telkens den tijd, na te denken
+over de gevolgen van een weigering. Maar alles was vergeefsch; de
+beleediger bleef zich onttrekken aan de gevolgen zijner daad.
+
+Hij werd veroordeeld, gedurende vijf-en-veertig achtereenvolgende
+dagen boete te doen in de kathedraal van Sint Jan, daarna vijf jaren in
+een gevangenis door te brengen en zijn leven in gevangenschap in een
+fort te besluiten. Naar men meent is door geen maatregel van genade
+dit strenge vonnis verzacht.
+
+De Orde was, zooals wij boven hebben gezien, verdeeld in "Tongen", en
+aan elk van die was een paleis toegewezen voor haar vergaderingen. De
+Ridders gebruikten er hun maaltijden; vandaar dat die paleizen wel
+herbergen werden genoemd. Die acht "herbergen" bestaan nog onder
+dezelfde namen van vroeger, dus herbergen van Provence, van Auvergne,
+van Frankrijk, van Italië, van Aragon, van Duitschland, van Castilië
+en van Engeland.
+
+Frankrijk had drie herbergen. Daaruit kwamen de meeste Grootmeesters
+der Orde voort; zij leverde de meeste ridders en droeg het meeste bij
+tot den roem en de grootheid der Orde. Door een zonderlingen loop
+van zaken, die onverklaarbaar moet heeten, was het voor Frankrijk
+weggelegd, de grootsche instelling op Malta te vernietigen, welke
+het eeuwenlang toch zoo krachtig had gesteund.
+
+Toen het leger, dat Bonaparte naar Egypte bracht, in 1798 Malta
+voorbijging, bezat de Orde ondanks den achteruitgang in haar financiën
+er toch nog een voorraad van 1500 kanonnen, mortieren en houwitsers,
+35.000 geweren, 12.000 vaten kruit, twee schepen van groote afmetingen,
+een fregat, drie galeien enz. Het personeel bestond uit een effectief
+van 17.000 man, onder wie 332 Ridders. Die hulpbronnen, die toch
+werkelijk niet te versmaden waren, werden ongebruikt gelaten door den
+Grootmeester; hij liet, zonder weerstand te bieden, Bonaparte zich van
+La Valette meester maken en ook van de oude stad. Den 13den Juni werd
+er een overeenkomst gesloten, waarbij de heerschappij over Malta en
+onderhoorigheden overging aan de Fransche Republiek. Die verovering
+van Malta door de Franschen maakte een einde aan het politiek bestaan
+der Ridders van St. Jan.
+
+De ontruiming van het eiland door den Grootmeester en de Ridders
+berokkende den bewoners onberekenbare verliezen. Vooreerst was de
+Grootmeester hun schuldenaar voor ongeveer een millioen francs,
+en de op Malta wonende Ridders ten getale van meer dan 600, lieten
+aanmerkelijke schulden na. Aan den anderen kant waren vele familiën,
+waarvan de leden ambten op het eiland bekleedden, geruïneerd.
+
+De verplichting, die hun werd opgelegd, om officieren te herbergen,
+werd als een zeer hinderlijke maatregel beschouwd. De zeden der
+Maltezers werden gekrenkt door het feit, dat de menschen vreemdelingen
+tot hun huiselijken kring moesten toelaten. Eindelijk werkte ook
+de belasting, die er moest worden opgebracht, om in de onkosten
+van de kazerneering der soldaten te voorzien, de ontevredenheid in
+de hand. Deze openbaarde zich in heviger mate te La Valette dan op
+het platteland.
+
+Zoodra het eiland onder fransch bestuur was gekomen, werd het door
+Sicilië op den index geplaatst, en dat eiland weigerde den toegang
+tot zijn havens aan de verschillende maltezer schepen, die er zich van
+levensmiddelen kwamen voorzien. De verschijning van enkele engelsche
+fregatten in de wateren van Malta, kort na de bezetting door de
+Franschen, belette het uitgaan der koopvaardijschepen, geladen
+met katoen voor Spanje uit de haven van La Valette. Daar zoo de
+katoenhandel geknakt was, waren de vrouwen, die over het algemeen geen
+andere hulpmiddelen hadden dan het spinnen, tot den bedelstaf gebracht.
+
+Alles scheen buitendien samen te werken, om de Maltezers ontevreden
+te stemmen. Men had het grootste gedeelte van het zilver, dat zich
+in de schatkist van de oude stad bevond, weggehaald, om er geld van
+te munten. De kloosters, behoorende tot dezelfde Orde, moesten tot
+een enkel worden vereenigd, en de acten van den Burgerlijken Stand
+moesten in orde worden gemaakt als in Frankrijk. Velen meenden daaruit
+te moeten opmaken, dat de doop was afgeschaft en dat voortaan het
+huwelijk als sacrament opgehouden had te bestaan, enz. enz.
+
+Al die verschillende redenen van ontevredenheid, gevoegd bij
+de vooroordeelen, die men in den geest der Maltezers had doen
+ontstaan in zake de Fransche Revolutie, hadden het terrein uitstekend
+voorbereid voor den opstand, welke plotseling uitbrak tegen de fransche
+overheersching. De aanhangers van het hof van Napels en de Engelschen
+waren er mogelijk niet geheel vreemd aan....
+
+
+
+
+
+Waarschijnlijk zal men met verbazing vernemen, dat de Orde der Maltezer
+Ridders nog bestaat. Evenals vroeger is zij in "Tongen" verdeeld, dat
+wil zeggen in verschillende nationaliteiten. Men heeft de italiaansche
+afdeeling, die tegenwoordig omvat het Groot-Prioraat van Rome, het
+lombardisch-venetiaansch Groot-Prioraat en dat der Beide Siciliën,
+dan de duitsche afdeeling, die het boheemsche Groot-Prioraat bezit
+en de spaansche afdeeling. Buiten die vier "Tongen" vormen takken der
+Orde geregelde genootschappen, dat der rijnsch-westfaalsche Ridders,
+dat der silezische Ridders, dat der engelsche Ridders en dat der
+fransche Ridders.
+
+De Orde is vaak door de europeesche mogendheden erkend. Zij is
+diplomatiek vertegenwoordigd geweest op het Weener Congres in 1813
+door twee gemachtigden, verder op het congres van Aken in 1818 en
+eindelijk op het congres van Verona in 1822.
+
+In 1844 stelde de hertog de Broglie voor, de Orde af te vaardigen
+als gemachtigde van alle beschaafde volken naar een internationale
+conferentie tot afschaffing der slavernij in Afrika. Bij de nog
+niet lang geleden gehouden Conferentie van Genève werd de Orde van
+Malta officiëel opgeroepen, en zij nam door haar afgevaardigde aan
+de debatten deel, waaruit de beroemde Conventie van het Roode Kruis
+voortvloeide.
+
+De heer L. de la Brière heeft een zeer belangrijk werk uitgegeven
+over de Orde der Maltezer Ridders. Ik heb er de gegevens aan ontleend,
+die ik hier heb gebruikt.
+
+De Orde is erkend door den Pauselijken Stoel; ze heeft een officiëelen
+gezant op het Vaticaan, die er aan alle plechtigheden deelneemt. "De
+katholieke mogendheden", zegt de heer de la Brière, "houden de Orde
+in eere, al zijn ze nog niet tot een diplomatieke uitwisseling van
+vertegenwoordigers overgegaan. De uniform van Malta wordt altijd aan
+de hoven van Europa met onderscheiding behandeld, en alle vorsten
+dragen in persoon de eereteekenen der Orde."
+
+De schrijver verhaalt een zeer belangwekkend feit, waarvan de graaf
+Chandon de Briailles de held was. Tijdens den fransch-duitschen oorlog
+onderhield de graaf te Epernay op zijn eigen kosten een ambulance
+van zeshonderd bedden. De Duitschers maakten zich van de stad en
+van de ambulance meester. De graaf de Briailles wordt verwijderd,
+bijna uit het bezit gestooten van zijn eigen ambulance. Daar komt hij
+op het denkbeeld, zijn costuum van Maltezer Ridder aan te trekken
+en zoo te midden van zijn zieken te verschijnen; dadelijk bewijzen
+de Duitschers hem alle eer, groeten hem beleefd, laten hem vrij,
+om zijn liefdadig werk te vervolgen, en toonen voor zijn persoon
+den grootsten eerbied. Dus is het Maltezer kruis het voorwerp van
+algemeene vereering.
+
+De Orde bezit ondanks de beroovingen, waaraan zij dikwijls heeft
+blootgestaan, nog haar plaatselijke inkomsten, vooral in Boheme,
+Tyrol en Italië. Het zijn schenkingen, die voor hun geheele leven aan
+enkele leden der Orde zijn gedaan. De begiftigden deden echter afstand
+van hun eigendom, om zich aan werken van liefdadigheid te wijden. Te
+Rome heeft de Orde in de deftigste wijk, in de Condottistraat, een
+groot paleis, waar de Grootmeester en de kanselarij wonen; op den
+Aventijn bezit ze een kerk en een klooster van Maria met een villa
+en uitgestrekte tuinen.
+
+In Italië, Oostenrijk en Boheme bezit de Orde een honderdtal
+Commandementen, o.a. te Pérouse, Ferentino, Osimo, Viterbo, Orvieto,
+Pontecorvo, Parma, Sorrento, Beneventum, Palermo, Reggio, Weenen
+en Brünn.
+
+De Orde werkt op hospitaalgebied, dat haar oorspronkelijk terrein
+was. Ze heeft haar hospitalen in Europa en in het Heilige Land;
+ze houdt haar oorlogsambulances in goeden staat, dat ze dadelijk in
+functie kunnen treden, evenals de treinen voor de ambulances. Haar
+leden hebben vooral in Westfalen en Silezië de hulp aan de gewonden
+op het slagveld in hun handen gecentraliseerd, en bezitten er een
+machtige organisatie.
+
+De tegenwoordige staat der Orde omvat twee soorten van leden, die
+scherp onderscheiden categorieën vormen.
+
+De eersten, de Broeders, in de Orde Ridders van het Recht genoemd, zijn
+zij die, na hun bewijzen te hebben geleverd, dus na door authentieke
+stukken hun acht kwartieren van adeldom te hebben bewezen zonder
+een enkele mésalliance, toegelaten zijn met een noviciaat van tien
+jaren, en die de kloostergelofte in den traditioneelen vorm hebben
+afgelegd met het oude ceremoniëel. Zij blijven in de wereld leven,
+maar zijn streng gehouden aan het godsdienstig celibaat. Er zijn van
+die broeders tien in geheel Europa.
+
+De leden van de tweede categorie, of leden van eer en devotie, zijn
+veel talrijker, hun aantal bedraagt meer dan duizend. Zij leggen geen
+enkele gelofte af en behouden den adellijken titel hunner geboorte.
+
+Bij uitzondering kan de Grootmeester vanwege belangrijke diensten,
+aan de Orde bewezen, onder den naam van Ridders der Genade,
+enkele begunstigde leden toelaten, van wie geen bewijzen worden
+gevorderd. Zoo iemand was de beroemde kardinaal Berryer, was ook
+kardinaal Lavigerie en dan ook het Academielid Michaud, die de
+geschiedenis der kruistochten schreef.
+
+In Frankrijk heeft men alleen Ridders van eer en devotie, en dat aantal
+is nog vrij gering. Op den uitdrukkelijken wensch van den Grootmeester
+en op initiatief van baron de Montaignac hebben die Ridders zich
+vereenigd tot een genootschap van liefdadigheid, zooals dat ook reeds
+hadden gedaan de Maltezer Ridders van sommige andere landen. Wijlen de
+hertog de Sabran en wijlen de hertog de Mortemart zijn successievelijk
+voorzitter geweest van de groep der fransche ridders, wier hoofd op
+dit oogenblik de graaf de Rohan-Chabot is. Twee fransche geestelijken
+behooren ook tot het genootschap, de abt Pascal, kapelaan, en de abt
+Gonon, pastoor van Sint Jan van Malta, te Aix in Provence.
+
+Elk jaar houdt het Genootschap een vergadering, waar over de
+werkzaamheden beraadslaagd wordt en waarbij door den kapelaan een
+mis wordt voorgediend voor de overleden broeders in de kapel van de
+basiliek van Montmartre, die aan Johannes den Dooper is gewijd. Aan
+het slot van dien dienst vereenigen de Maltezer Ridders zich gewoonlijk
+aan een vriendschappelijken maaltijd.
+
+Te Parijs hebben ze het Sint-Janshospitaal met consultatiekamer,
+een huis op de hellingen van Montmartre in de schaduw van de kerk van
+het Heilige Hart; er is niets schitterends aan, en men ziet er enkel
+een vriendelijke villa, die vroolijk en eenvoudig in het groen is
+gelegen. Bij de algemeene armenzorg van Montmartre is een deel van
+het werk aan de Ridders opgedragen, en verscheiden keeren roept op
+den heuvel van het Heilige Hart het hospitaal van Sint Jan onder de
+troepen hongerigen diegenen tot zich, die het meest te beklagen zijn,
+om ze te troosten, te helpen en hun wonden en kwalen te genezen.
+
+Het witte kruis met de acht punten is op de poorten aangebracht en
+ook op de meubels in de consultatiekamer. Een der ridders, graaf
+Gaston Chandon de Briailles, houdt persoonlijk toezicht op het werk
+en geeft zijn krachten en zijn hart aan de zaak.
+
+Een ander lid van de Orde, tevens medicus, doet het geneeskundig en
+chirurgisch werk, graaf Churchill. Nadat hij in de Orde van Malta was
+opgenomen, en nadat de gewone jaren der academische studiën voor hem
+voorbij waren, heeft deze met ambitie naar het goede strevende man
+zich met allen ernst op de studie toegelegd en heeft den graad van
+doctor in de medicijnen verworven, alleen met het doel, zich volgens
+de wet aan de zorg voor de armen te mogen wijden in den geest der Orde.
+
+Er was op Malta zelf ook altijd voor de Ridders werk in overvloed,
+want in de aardige stad La Valette met haar interessante herinneringen
+kent men donkere en ellendig armoedige straatjes. Bij een wandeling
+met den secretaris van het fransche consulaat kwamen we toevallig
+onverwachts in de wijk Manderaggio, het treurigste hoekje op Malta.
+
+Uit de zindelijke en lichte straten waren we plotseling zonder
+overgang in een wirwar van steegjes verzeild geraakt, smalle nauwe
+doorgangen tusschen hemelhooge huizen, alle oud en vervallen. Het
+was als een doolhof en telkens liepen we stomp en moesten omkeeren,
+om ons eindelijk weer bij het begin terug te vinden.
+
+Bogen hangen hier en daar over de straatjes heen en geven, naar
+het schijnt, stevigheid aan de oude muren, die vol spleten zitten,
+afgeschilferd zijn en waar door vuile buizen onwelriekend vocht
+stroomt. De bodem wordt gevormd door groote, platte steenen,
+die glibberig zijn door vuil, kleverig vocht. Overal ligt afval
+te verrotten en vergiftigt de lucht, terwijl keukengeuren uit de
+donkere holen opstijgen en door hun scherpte den voorbijganger de
+keel als toeschroeven.
+
+Wie echter veel houdt van schilderachtige dingen, niet al te hevig
+gehinderd wordt door onaangename geuren, kan met de levendigste
+belangstelling een wandeling doen door Manderaggio. De bevolking,
+die in die ongenoemde steegjes woont, in dien wirwar van zonderlinge
+huizen, biedt veel belangwekkends aan. Nu en dan valt er een vreemd en
+grillig licht op groepjes kinderen, die er, o wonder, frisch en gezond
+uitzien op dien mesthoop; zij zingen en spelen, en de huisvrouwen gaan
+heen en weer op onbezorgde en vroolijke manier, maken groenten klaar,
+bereiden visch, en onder het knetteren van het bakken mengt zich gelach
+en vroolijk geroep, maar ook het geklok van het vuile water, dat van
+de bovenverdiepingen haastig door de afvoerbuizen naar beneden loopt.
+
+In Manderaggio ziet men in de donkere gangen van de zoo oude huizen
+en het weerzinwekkende vuil van eindelooze ellende het intense leven
+even goed of beter dan in de rijke wijken van La Valette.
+
+Die armoedige bevolking is overigens vol eerbied en hulpvaardigheid
+voor den vreemdeling, die zich onder haar waagt. Het kwam mij zelfs
+voor, dat ik er oneindig veiliger was dan in de straten van Palermo
+en Grenada, of, om kort te gaan, in alle groote steden van Spanje en
+Italië, waar men ook die groote tegenstellingen aantreft van rijkdom
+en armoede.
+
+Ik wil daarmee niet zeggen dat het onveilig zou zijn, in die steden
+bij dag door de volkswijken te gaan, maar men krijgt toch een gevoel,
+of men op zijn hoede moet wezen. Te Palermo bij voorbeeld zal men,
+als men met aandacht een of ander belangwekkend type bekijkt, al gauw
+aangezien worden op een manier, die u uw schreden doet verhaasten,
+zonder dat men lust krijgt zich er langer op te houden. Hier ondervond
+ik niets dergelijks. Men beweegt zich overal zonder eenig gevaar.
+
+
+
+III.
+
+De monumenten van La Valette.--De Sint Jans-kathedraal en haar
+achttien kapellen met de graven der Grootmeesters.--Geschiedenis der
+voornaamste Grootmeesters.--Het verlies van de schatten uit de Sint
+Janskerk.--Het paleis der Grootmeesters.--De bibliotheek.--Het Paleis
+van Justitie, de oude herberg van Frankrijk.--Het arsenaal.--Een met
+beenderen behangen zaal in een hospitaal.--De kerkhoven.--Bezoek aan
+Città Vecchia, de oude hoofdstad van Malta.--Aanzien van het land.--De
+Sint Paulsgrot.--De Maltezers en de engelsche overheersching.
+
+
+De groote Sint Janskerk der Ridders, waar alle graven der Grootmeesters
+zijn te vinden, is het merkwaardigste bouwwerk van La Valette. Ik
+bedoel hier niet zoozeer uit het oogpunt van het uiterlijk, van de
+architectonische beteekenis, want het gebouw is zwaar, massief en
+streng, eerder een fort dan een kerk, maar uit historisch oogpunt. Twee
+kortdikke klokkentorens, een voorhal, een balcon of terras, waar de
+Grootmeester zich voor de eerste maal na zijn verkiezing aan het volk
+vertoonde, als het Conclave hem had aangewezen, dat is eigenlijk alles,
+wat het uitwendige van het heiligdom ornamenteels vertoont. Op den
+top van den gevel stond oudtijds een reusachtig borstbeeld van den
+Heiland, een bronzen beeld, dat de galeien der Orde bij het verlaten
+van de groote haven begroetten, wanneer ze uitgingen op een kruistocht
+tegen de Muzelmannen.
+
+De Sint Janskathedraal is, afgezien van de rijke versieringen aan de
+wanden, in het inwendige van bijzonder eenvoudige conceptie. Het is een
+groot parallelogram, dat een gewelf met dubbele bogen draagt. Aan dat
+gewelf is in achttien afdeelingen of kaders de geschiedenis voorgesteld
+van den heilige, naar wien de kerk genoemd is. Het forsche, krachtige
+werk is men verschuldigd aan het penseel van den Ridder Matthias
+Préti, bijgenaamd de Calabrees, leerling van du Guerchin en vriend
+van Rubens. Maar ongelukkig zijn die schilderijen slecht gerestaureerd
+en hebben veel van hun oorspronkelijke bekoring verloren.
+
+Achttien kapellen, die in elkander loopen en zoodoende een soort van
+galerij vormen, bevinden zich in elk der zijvleugels. Zeven ervan
+waren gewijd aan de zeven "Tongen", waaruit de Orde bestond. De
+wanden, versierd met houtsnijwerk, dat verguld en in houtreliëf is
+aangebracht, stellen symbolen en godsdienstige plechtigheden voor van
+de volken, waartoe leden der Orde behoorden, met de prachtige graven
+der Grootmeesters van elke afdeeling.
+
+Al die graven, behalve die van de duitsche kapel, zijn met marmer
+bekleed, en erboven prijkt het borstbeeld of het beeld ten voeten uit
+van den overledene, terwijl er gebeeldhouwde medaillons en schilderwerk
+omheen zijn aangebracht. Verscheiden van die kunstwerken werden door
+Matthias Préti uitgevoerd. Die van de duitsche kapel zijn van een
+maltezer kunstenaar.
+
+Als men de basiliek betreedt, die er van buiten zoo eenvoudig uitziet,
+wordt men allereerst getroffen door de rijke versiering. Men moet
+daarbij echter niet vergeten, dat meer dan drie eeuwen lang het
+heiligdom der Ridders voortdurend verfraaid kon worden door de
+groote mildheid der Orde, Boven het hoofdaltaar, dat druk bewerkt is,
+schittert op een breed voetstuk een groote marmeren groep, den doop
+van Christus door Johannes den Dooper voorstellend. Dat prachtige,
+witte kunstwerk is van den maltezer kunstenaar Melchior Gaffa, die
+het plan ontwierp en nog een begin maakte met de uitvoering. Na zijn
+dood werd het voltooid door den beroemden beeldhouwer Bernini.
+
+Zilveren pilaren scheiden het koor van de rest der kerk. Het
+plaveisel der kerk bestaat geheel uit groote marmeren grafsteenen van
+verschillende kleur, waarin kostbare gesteenten mozaïeken vormen. Een
+reuzenbladzijde met necrologieën ontrolt zich voor onze voeten. Daar
+staan de groote heldenfeiten te lezen uit het leven der roemrijke
+strijders. De geheele hooge aristocratie van Europa kan er de eene
+of andere herinnering vinden van een voorvader of vriend.
+
+Het graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner maakt vooral een diepen
+indruk. Op een voetstuk, door twee karyatiden gedragen, ziet men twee
+overwonnenen, een Muzelman en een neger in ketenen, verder het bronzen
+borstbeeld van den Grootmeester met den kraag der geestelijken en het
+harnas van den krijgsman, en dat alles op een hoop aan den vijand
+ontnomen vlaggen. Ook kan men er de halve maan der Mohammedanen op
+vinden met helmen, kanonnen en wapens van allerlei soort. Alles is
+in wit marmer uitgevoerd. Achter het borstbeeld verheft zich een
+pyramide met het wapenschild en de Faam, die op een bazuin blaast,
+terwijl een engel op de groep wijst. Die figuren, het schild en de
+pyramide zijn ook van marmer. Het geheel is van zeer decoratieve
+werking en maakt een rijken indruk.
+
+De Orde had aan Nicolaas Cottoner den aanleg van verscheiden
+versterkingen te danken. Een ervan draagt nog zijn naam. Hij droeg
+veel bij tot de weerbaarmaking van Floriana en Marsa Muscet. Om de
+verdediging van den ingang tot de groote haven te voltooien, liet hij
+het fort Ricasoli of het Koningsfort aanleggen van de dertig duizend
+kronen, die een Ridder voor dat doel afstond. Paus Clemens de Tiende
+wenschte in een pauselijken brief den Grootmeester Nicolaas Cottoner
+geluk met zijn pogingen om Malta te versterken, Malta, dat het bolwerk
+was voor alle staten der christelijke wereld.
+
+Het grafmonument, dat opgericht werd voor Raymond Perellos de
+Roccafoull van de "Tong" Aragon, baljuw van Negropont, vóór hij
+tot het grootmeesterschap werd verheven, is zeer rijk versierd en
+van groote uitwerking. Zijn bronzen buste komt naar voren uit een
+uitgehold marmeren medaillon. Erboven prijken zijn wapens, door vlaggen
+omgeven. Aan den voet staat een engel, leunend op de attributen der
+lictoren. Het Recht, voorgesteld door een vrouw, houdt de weegschaal;
+een vrouw zoogt een kind. Die beide vrouwenfiguren van wit marmer zijn
+gezeten aan weerszijden van het monument. Het voetstuk vertoont een
+bundel wapens en schilden, op het een waarvan men de halve maan ziet,
+terwijl op het andere een Gorgonenhoofd is afgebeeld.
+
+De Grootmeester Raymond Perellos had een lange en aan feiten rijke
+regeering. Hij onderscheidde zich door zijne groote vrijgevigheid voor
+de gezinnen, wier leden in den dienst der Orde stierven; hij bracht
+veel nieuwe versterkingen aan en verwaarloosde niets van wat hij
+meende dat geschikt kon wezen om den glans en den roem der Orde te
+verhoogen. Tweemaal per jaar worden aan de muren van de kathedraal
+prachtige tapijten opgehangen, die het leven van den Verlosser
+voorstellen, en den Triomf van het Christendom. Ze zijn een legaat
+van den Grootmeester Perellos.
+
+Het monument, dat gebouwd is voor den Grootmeester Marcus Antonius
+Zondodari, die uit Siena geboortig was, is ook zeer prachtig;
+het onderscheidt zich door een gelukkige vereeniging van marmer en
+brons. Als bij al die grafmonumenten in de Sint-Janskerk der Ridders
+van Malta, brengt een legende, in het voetstuk gebeeldhouwd, de
+deugden en weldaden van den Grootmeester in herinnering. Hier ziet
+men hem, liggend op zijn doodkist, die door naakte kinderen wordt
+gedragen. De Oorlog, voorgesteld door een vrouw, schijnt met behulp
+van een kind bezig, de plooien te leggen van de vlag, waarin hij zal
+begraven worden.
+
+Antoine Manuel de Vilhena, Portugees van de afdeeling Castilië,
+werd tot Grootmeester gekozen bij den dood van Zondodari. Het voor
+hem opgerichte monument behoort tot de mooiste, die de prachtige
+Sint-Janskathedraal der Maltezer Ridders sieren. Altijd bewondert
+men de harmonieuse rangschikking der onderdeelen, die al die
+graven kenmerkt, den overvloed van motieven en symbolen, die er
+levendigheid aan geven, en den rijkdom en de verscheidenheid der
+gebruikte materialen.
+
+Bij dit laatste wordt het borstbeeld, gevat in een medaillon, door
+een krans van laurierbladen gevormd, door engelen aangeboden. Op de
+voorzijde heeft de Faam naast de wapens met een kroon er boven de
+bazuin aan den mond gebracht. Op de sarcofaag, door bronzen leeuwen
+gedragen, houdt een kind het zwaard opgeheven, den enormen eeredegen
+van den Grootmeester. Andere kinderen storten tranen.
+
+Antoine Manuel de Vilhena had alle rangen der Orde doorloopen. Hij
+was gewond geworden bij een aanval op twee tripolitaansche schepen,
+die generaal Antoine Corea de Souza in 1680 buit maakte. Hij werd
+achtereenvolgens benoemd tot majoor, kolonel en commandant van een
+galei, tot commissaris der bewapening, groot-kanselier der Orde,
+baljuw van Acre en eindelijk tot schatmeester der Orde. In zijn
+qualiteit van Grootmeester liet hij het fort Manuel oprichten op het
+eilandje Marsa-Muscet.
+
+Wij mogen bij deze beknopte opnoeming niet vergeten het graf van
+Jean de la Valette, die in 1586 stierf. Een lang opschrift telt
+zijn heldendaden op, zijn overwinningen op de Turken, de beroemde
+belegering, die hij van het leger van Soliman had te doorstaan, en
+vooral de stichting van de groote stad, die door zijn toedoen zoo
+gevreesd werd. Soliman de Tweede zag met de grootste bezorgdheid de
+toenemende macht, welke de Ridders in de Middellandsche Zee kregen,
+en waarvan hij de duidelijkste blijken kreeg door de vernieling van de
+meeste zijner vloten. Hij besloot Malta aan te vallen en er de Ridders
+uit te verdrijven, die hij te voren reeds van Rhodus had verjaagd. In
+den loop van het jaar 1565 drongen honderd-vijftig turksche schepen
+in de haven van Marsa Scirocco binnen, en zetten er zestig duizend
+gewapende mannen aan land, onder bevel van den pacha Mustapha, van
+Dragut, en van den dey van Algiers.
+
+De gedenkwaardige belegering van La Valette deed de dapperheid der
+Ridders duidelijk uitkomen. De Grootmeester van Malta, Jean Parisot
+de la Valette, bewees in die moeilijke omstandigheden, dat hij waardig
+was de opvolger van L'Isle Adam te zijn. Zijn stoutmoedigheid en zijn
+militaire talenten gaven hem daar recht op.
+
+De resultaten van de toen op de Turken behaalde overwinning waren
+niet gering. Malta was bevrijd; Italië was weer veilig en Europa kon
+gerust zijn. Twintig duizend Turken waren op het slagveld gebleven,
+en generaal Mustapha, hun aanvoerder, had met het overschot van
+zijn leger een toevlucht gezocht aan boord van zijn schepen en ging
+heen van Malta. Keizer Soliman kreeg een zeer diepen indruk van deze
+nederlaag. Hij dacht er over, een nieuwe expeditie te organiseeren,
+die hij zelf wilde leiden en waarover hij in persoon het bevel dacht
+te voeren, toen de dood hem overviel te midden van zijn plannen van
+wraak en vernieling.
+
+Na die roemrijke zegepraal liet de Grootmeester La Valette, ondanks
+zijn hoogen leeftijd en zijn wonden altijd even onvermoeid, de
+versterkingen, die de Turken hadden verwoest, herstellen. Hij beloonde
+op edelmoedige wijze zijn bondgenooten en de bewoners van het eiland,
+die hem met zelfverloochening hadden bijgestaan, en die bij dit beleg
+meer dan zeven duizend van hun landgenooten hadden verloren.
+
+Toen was het, dat met den materiëelen steun, dien Frankrijk, Spanje,
+Portugal en de italiaansche vorsten hem verleenden, hij in 1566 de
+fondamenten legde van de naar hem genoemde stad.
+
+Wij hebben nog niet van de oneenigheid gesproken, die er ontstond
+tusschen hem en den paus en die de laatste jaren van het roemrijk
+bestaan van Jean Parisot de La Valette verbitterden. Om de
+droefgeestigheid te verjagen, die zich van hem had meester gemaakt
+ten gevolge van die moeilijkheden, steeg hij te paard, gevolgd door
+zijn jachtgezelschap, en begaf zich naar de vlakte aan de golf van
+Sint Paul, om er patrijzen te jagen. De zeer groote hitte van dien dag
+hinderde hem; hij kreeg een zonnesteek en kwam met koorts in de stad
+terug. Na den dood van de La Valette vermeerderden de Grootmeesters,
+zijn opvolgers, de versterkingen der door hem gebouwde stad.
+
+Zij bouwden ook nieuwe forten in het binnenland van het eiland en
+stelden de kusten beter in staat van verdediging. Maar deze maatregelen
+bleken nog niet voldoende, om aan de sultans van Turkije alle hoop te
+ontnemen, zich eenmaal weer van dat eiland meester te maken, dat hun
+handel steeds maar weer afbreuk deed. Zij deden van tijd tot tijd
+landingen, maar ze werden telkens verslagen en met groot verlies
+teruggeslagen. Eindelijk maakten de Maltezers zich meester van een
+turksch schip, dat met aanzienlijke rijkdommen beladen was. Het had
+prins Osman en prinses Fatima aan boord, kinderen van keizer Ibrahim,
+die op weg waren naar Alexandrië met het plan naar Mekka te reizen.
+
+Op Malta werden de doorluchtige reizigers met de grootste
+onderscheiding behandeld en men bewees hun alle eer, die men aan hun
+rang verschuldigd was. En wat als bewijs kan dienen voor de groote
+edelmoedigheid der Ridders, prinses Fatima werd, met geschenken
+overladen, op haar eigen schip teruggezonden naar Konstantinopel. Prins
+Osman, die getroffen was door zooveel edelmoedigheid, wilde Malta niet
+weer verlaten. Hij ging tot het Christendom over en werd monnik op
+Sint-Dominicus, waarvoor hij afstand deed van de kroon van een groot
+rijk, zonder zelfs de waardigheid te willen aannemen van kardinaal,
+welke de paus hem aanbood. Ibrahim, die ten diepste gegriefd was
+in zijn hart en in zijn politiek, besloot zich te wreken door de
+verwoesting van Malta. Hij maakte reeds verbazende toebereidselen
+voor dat doel, toen de dood hem verraste, zooals hij het Soliman had
+gedaan, vóór de wraakplannen tot uitvoering waren gekomen.
+
+In de kapel, aan de "tong" van Frankrijk gewijd, herinnert het
+graf van graaf du Beaujolais aan het lijden van een ongelukkigen
+prins uit het huis Bourbon, die in 1808 op Malta stierf, waar hij om
+gezondheidsredenen was heengegaan. Men vindt er ook het graf van den
+Grootmeester Emmanuel de Rohan, welke graftombe een schoon kunstwerk
+te zien geeft, de onthoofding van Johannes den Dooper voorstellend,
+van de hand van Michel Angelo van Caravaggio.
+
+In de krypt bevinden zich de graven van verscheiden andere
+Grootmeesters, o.a. dat van Villiers de l'Isle Adam. De onderaardsche
+kapel van het Heilige Kruis bevat ook de graven van Pierre du Pont,
+gestorven in 1535, dat van Jean d'Omèdes, die de Sint-Elmus- en
+Sint-Michielforten liet bouwen en vele bastions liet aanleggen. Hij
+overleed in 1533. Dan is er het graf van Claude de La Sangle, aan wien
+de verdedigingswerken van de naar hem genoemde voorstad veel te danken
+hebben; verder de graven van Guidalotti de Monte en van Jean Lévèque
+de le Cassière, in 1581 overleden. Aan dien Grootmeester heeft men ook
+den bouw van de Sint-Janskathedraal te danken, en hij zorgde ervoor,
+dat de stoffelijke overblijfselen van zijn doorluchtige voorgangers
+daarheen werden overgebracht.
+
+De schatkamer der Sint-Janskerk was in den tijd der Ridders door geheel
+Europa beroemd, zoo groot was het aantal zeer kostbare voorwerpen,
+dat ze bevatte.
+
+Men kon er als reliek een hand van Johannes den Dooper zien, in
+goud gevat en ingelegd met diamanten, robijnen en andere kostbare
+steenen. Zij was door Bajazet geschonken aan Pierre d'Aubusson,
+Grootmeester van Rhodus. Er wordt ook melding gemaakt van een kruis
+van edelgesteenten, dat een stukje van het echte kruis zou bevatten,
+dan van een gouden lampetkan, gevuld met kostbare steenen, die Hendrik
+de Achtste van Engeland aan Villiers de l'Isle Adam had aangeboden na
+het verlies van Rhodus; dan van een prachtigen degen en van een dolk,
+door Filips den Tweeden, koning van Spanje ten geschenke gegeven aan
+den Grootmeester La Valette na zijn roemrijke verdediging tegen de
+Turken. In grooten getale waren er verder de voorwerpen van goud,
+zilver en diamanten, die de Grootmeesters en Groot-Priors van iedere
+"tong" der Orde verplicht waren elke vijf jaar, aan de kerk aan te
+bieden. Geen enkele basiliek bezat zooveel kostbare voorwerpen, zooveel
+lampen en kandelabers van zilver en van die hoogte en zwaarte, dat
+twee mannen ze slechts met moeite konden dragen. Van al die rijkdommen
+is er niets meer over. Men beschuldigt het Directoire ervan, ze te
+hebben geroofd.
+
+De vlag der Orde, en de kostbare schatten van de Sint-Janskerk,
+welker waarde verscheiden millioenen bedroeg, werden meegevoerd op
+het fregat La Sensible. De commandant van het schip, die tusschen
+Malta en Toulon door de Engelschen werd aangevallen, liet, vóór hij
+zich overgaf, alles over boord werpen. Zoo werden de schatten van
+de Sint-Janskerk op Malta vernietigd; alleen de staatsiedegen, dien
+de Grootmeester der Orde bij plechtige gelegenheden droeg, ontkwam
+aan de algemeene ramp. Bij de capitulatie van het eiland werd het
+staatsiewapen ter hand gesteld aan Napoleon, die het toevertrouwde aan
+markies de Dolomieu, door wien het Directoire ervan in het bezit werd
+gesteld. En zoo dient die degen nu tot opluistering van een vitrine
+in de Nationale Bibliotheek, afdeeling medailles.
+
+Midden in La Valette, op het plein Saint-Georges, staat het
+Regeeringspaleis, oude residentie der Grootmeesters, gebouwd door
+Hyacinthe del Monte. Dat is een groot en zwaar bouwwerk, meer op
+een vesting dan op een paleis gelijkend. Twee overdekte terrassen
+en balkons versieren den voorgevel; maar dat zijn toevoegsels van
+betrekkelijk nog jongen datum. Onder Grootmeester de Pinto werden beide
+poorten, die uitkomen op het plein Sint-Georges, verfraaid met enkele
+versieringen, waarvan de stijl slecht past bij het overige gebouw.
+
+Er is een opschrift, dat mij, als ik den muur, waarop het is
+aangebracht, aanzie, aan het droomen brengt. Het luidt: "Magnae et
+invictae Britanniae-Melitensium amor et Europae vox--has insulas
+confirmant--A.D., 1814" d.w.z.: "Aan het groote en onoverwinnelijke
+Brittannië--de liefde van de Maltezers en de stem van Europa--wordt
+het bezit van deze eilanden gewaarborgd."
+
+Maar daar de waarheid is, dat het Congres van Weenen in 1814 aan de
+Engelschen Malta liet behouden met de eilanden in de buurt, kan
+men moeilijk beweren, dat het de liefde der Maltezers is geweest,
+waardoor dat bezit werd gewettigd.
+
+Het Regeeringspaleis, de oude verblijfplaats der Grootmeesters,
+wordt tegenwoordig bewoond door den gouverneur van Malta, en de
+administratie is er met haar kantoren gevestigd. Op een binnenplein
+staat een bronzen beeld van Neptunus, een werk van Jean de Boulogne,
+dat eertijds in het Marinegebouw stond.
+
+Nadat men een breede, witmarmeren trap is opgegaan, komt men
+door galerijen, waarvan één versierd is met de portretten van de
+Grootmeesters der Orde, en de andere met schilderijen, voorstellende
+de wapenfeiten en de heldendaden der Ridders.
+
+Die laatste galerij leidt naar de feestzaal, waar een vorstelijke
+troon staat met de wapens van Engeland, en in de tapisseriezaal,
+waar vroeger de Raad der Orde bijeenkwam voor zijn beraadslagingen.
+
+De leunstoel van den Grootmeester is er nog. De gobelins, die de wanden
+bedekken, personifiëeren de vier werelddeelen. Enkele schilderijen
+van veldslagen dragen tot de versiering bij. Op de galerij komt ook
+uit de groote wapenzaal met de bijzonder mooie en rijke verzameling
+wapens uit de Middeleeuwen, maliënkolders, dijharnassen en armstukken,
+kurassen, helmen, schilden en hellebaarden, de eerste vuurwapenen,
+vuursteen- en andere geweren, in het geheel veertig duizend, en
+eindelijk het zwaard van den beruchten zeeroover Dragut. Tusschen
+al dat moordtuig hangt het portret van den Grootmeester Wignacourt,
+door Caravaggio geschilderd.
+
+De bibliotheek van La Valette is ondergebracht in een sierlijk gebouw,
+dat onder den Grootmeester de Rohan tot stand is gekomen. Zij is
+gesticht in 1760 door den franschen baljuw Louis Guérin de Tencin en
+ze werd eerst overgebracht naar het gebouw, waar zij zich thans in
+bevindt, enkele jaren voor de verspreiding der Orde door Bonaparte.
+
+De boekenschat werd samengesteld uit de particuliere
+boekenverzamelingen der Ridders, die gehouden waren hun boeken na
+te laten aan die openbare instelling. Het gebouw staat in een tuin,
+en is in ionischen stijl opgetrokken, sober van versieringen en toch
+bijzonder mooi.
+
+Een breede laan leidt erheen. Een trap, die zich bovenaan in tweeën
+splitst, geeft aan de eene zijde toegang tot de administratiekamer en
+aan de andere tot de bibliotheek met haar 60.000 deelen. Er zijn daar
+kostbare manuscripten, oude drukwerken en zeer interessante archieven,
+die betrekking hebben op de oudste tijden der beschaving van het eiland
+Malta. Opmerkelijk is ook, in een klein museum naast de bibliotheek,
+een rijke collectie van voorwerpen der natuurlijke historie van het
+eiland en vooral van de mineralogie. Met belangstelling zal men er
+kennis nemen van oude dingen van phoenicische en grieksche afkomst,
+op Malta en Gozzo aangetroffen.
+
+Onder de interessante gebouwen van La Valette moet het Justitiegebouw
+worden genoemd, dat oudtijds een geheel andere bestemming had, want het
+was de herberg van de "tong" Frankrijk. Genoemd moeten ook worden de
+beide schouwburgen, de eene, die reeds oud is, werd opgericht onder den
+Grootmeester Manuel de Vilhena. De andere, van jongen datum, is grooter
+en weeldiger ingericht. Het is het Massimo- of Koningstheater. In 1873
+werd het door brand verwoest, waarbij alleen de muren bleven staan; het
+is sedert dien tijd weer opgebouwd, maar het heeft nooit de schoone
+versieringen teruggekregen, die de zaal vóór den brand opluisterden.
+
+Het Marine-arsenaal, dat men niet zonder speciaal verlof mag bezoeken,
+is hoogst belangwekkend. Men kan er alle moderne verbeteringen
+aanschouwen ter zake van zeevaart en den oorlog ter zee, en het geeft
+te denken naar aanleiding van de macht der britsche marine. Alle
+machines ziet men er in beweging; alle instrumenten zijn gereed of
+kunnen dadelijk in werking worden gesteld, als er iets aan eenig schip
+moet worden gerepareerd. Voorraadmagazijnen grenzen aan het arsenaal
+en kunnen de vloot en het leger van het noodige voorzien, zoowel in
+tijd van oorlog als in dien van vrede. In de buurt zijn de dokken,
+die de grootste pantserschepen van de engelsche zeemacht kunnen bergen.
+
+Er zijn te La Valette verscheiden hospitalen, waarvan één in het
+westelijk deel van de voorstad Floriana. Er zou niets bijzonders zijn
+te zeggen over die laatste inrichting, als zij niet de allervreemdste
+zaal bevatte, die men maar met mogelijkheid kan zien, en ik betwijfel
+het, of er wel ergens een dergelijke te vinden is. Het is werkelijk
+niet te begrijpen, hoe men op het zonderlinge en lugubere denkbeeld
+is gekomen, de wanden dier zaal geheel uit beenderen te doen
+bestaan. Bovendien is in een hooge nis een symbool van den tijd
+geplaatst, een skelet met een zeis in de hand, omgeven door de
+begrafenisattributen van den sombersten aard.
+
+Van beenderen heeft men er allerwonderlijkste wapenrustingen gemaakt,
+voorts teekeningen, guirlanden en allerlei versieringsmotieven. Op
+enkele plaatsen zijn symmetrisch en op bepaalde afstanden hoopen
+schedels neergelegd; elders heup- en dijbeenderen, die als degens
+elkander kruisen. Het is griezelig en belachelijk tevens, en men kan
+zich geen voorstelling maken van het denkbeeld, dat bij die decoratie
+heeft voorgezeten.
+
+Op korten afstand van La Valette zijn twee kerkhoven, de turksche
+begraafplaats met opengewerkte koepels en witte minarets, die het
+kerkhof in de verte op een kleine oostersche stad doen gelijken,
+en het stadskerkhof op een plateau, waar een gothische kerk staat
+met een slanken klokkentoren.
+
+Op een dag verliet ik La Valette, om mij naar Città Vecchia te
+begeven of Città Notabile, de oude hoofdstad van het eiland. Bij
+het verlaten van de stad door de massieve poort aan de wallen, die
+den naam draagt van de Città-Vecchiapoort, lag er een in verblindend
+zonlicht badende weg voor mij. Ik zag de reusachtige waterleiding,
+die de Grootmeester Aloys de Wignacourt had laten aanleggen in 1616,
+en die nu nog La Valette van water voorziet. Altijd bleef het een
+verblindende zon, waarin ik slechts met moeite de voorwerpen herkende,
+een terugkaatsing van het licht, die pijnlijk was, zoodat ik met half
+gesloten oogen liep.
+
+Nu en dan verrees er in de verte een witte massa en draaide in spiralen
+rond, werd grooter en steeg op naar de lucht, om dan met verwonderlijke
+snelheid ons te naderen en te omhullen. Het was een stofwolk, door
+den wind voortgedreven, en een tweede wolk volgde nog op de eerste.
+
+Dan plotseling lag weer het land onder de schitterende zonnestralen
+te branden, dor en droog en als verkalkt door de hitte, neerdalend
+van den donkerblauwen hemel.
+
+Alles was verblindend, de grond, de boomen, de verre gebouwen. Het
+leek op sneeuw of op ongrijpbaar wit poeder, dat alles overdekte. De
+lucht zelve was er door verduisterd.
+
+Meer op een afstand teekende, op een hoogte, een stad zich af tegen
+den horizon, een mooie stad met een middeleeuwsch silhouet en palmen,
+uitstekend boven de muren; dat was Città Vecchia. Op de golvende
+vlakte links zag men dorpjes met alleenstaande klokkentorens.
+
+Steenen muren, waarop enkele vijgeboomen met hun stoffige bladeren
+groeiden, omgaven de tuinen en sloten den weg in. Nu en dan ging
+mij een voetganger voorbij, gebogen onder den storm van zon en stof,
+of een arme vrouw, die een half naakt kind aan de hand had, en dan
+was de stilte weer daar.
+
+Wij beklommen den heuvel, gingen over een ophaalbrug, en waren in
+een smalle straat, die bochtig was, maar ons toch naar de kathedraal
+zou brengen, het eenige bouwwerk, dat wij te Città Vecchia hebben
+te bezoeken.
+
+Die oude hoofdstad van Malta, welker stichting nog tot vroegeren
+tijd moet opklimmen dan de stichting van Rome, was in den aanvang
+van betrekkelijk weinig belang; er wordt zelfs gezegd, dat het
+slechts een gewoon versterkt kamp was. Er werden vele grieksche
+en romeinsche oudheden gevonden, ook overblijfselen van tempels,
+gewijd aan Juno en Proserpina. Op den top van den heuvel, waar
+de oude stad ligt, heeft men de sporen van een prachtig romeinsch
+paleis ontdekt. Twee-en-twintig eeuwen gingen over deze ruïnen heen,
+gedurende welke de Arabieren, meesters van Malta, er de graven van
+gebruikten, want men vindt er tegenwoordig nog de beenderen van hun
+dooden in. Men zou gezegd hebben, dat de stad voortaan niet anders dan
+een doodenstad moest zijn. Men heeft de fondamenten van de zuilengang
+van dit paleis blootgelegd, verder prachtige mozaïeken, vazen en tal
+van merkwaardigheden, die den oudheidkundige belang inboezemen. De
+overblijfselen leggen getuigenis af van een vergevorderde beschaving in
+den tijd dat barbaarschheid nog heerschte in een groot deel van Europa.
+
+Vóór de kathedraal van Città Vecchia ligt een steenen trap met twee
+oude kanonnen, die door ik weet niet welken souverein aan de Ridders
+werden aangeboden. Alleen om deze reden hechtten de Maltezers er
+aan. De kathedraal verrijst op een pleintje en wel op dezelfde plaats,
+waar het paleis van Publius lag, den prefect van Malta, die Paulus
+opnam, toen deze apostel op reis van Palestina naar Rome, schipbreuk
+leed op de kust. Publius, tot het Christendom bekeerd, werd tot
+bisschop benoemd door Paulus en werd later als martelaar gedood te
+Athene. De kathedraal dagteekent van 1702 en werd gebouwd volgens de
+plannen van den maltezer architekt Lorenzo Gaffa. Aan elke zijde van
+het altaar zijn twee tronen opgericht, die van den bisschop en die van
+de koningin. Het gewelf van de kerk werd versierd met schilderwerk
+van Vincent Manno. Het schilderwerk van het inwendige der kerk is
+afkomstig van den Calabrees, wiens leerlingen de wanden der kapellen
+versierden. Er zijn ook enkele moderne kunstwerken te bewonderen in
+de kerk, o.a. de inlegwerken van het koor en twee mozaïekmedaillons,
+voorstellend de apostelen Petrus en Paulus.
+
+Niet ver van de oude kathedraal herinnert een onderaardsche galerij,
+die nog slechts voor een klein deel onderzocht is, aan de tijden van
+vervolging, toen de Christenen zich moesten verbergen. Er zijn nergens
+zulke uitgestrekte catacomben, en men weet nog volstrekt niet, hoe
+groot ze wel zijn. De gedeelten, waar de mysteriën gehouden werden,
+zijn nog aan te wijzen, en men vindt er eveneens een aantal kleine
+holen, waar de eerste Christenen hun dooden begroeven.
+
+Het is interessant, de grot van den H. Paulus te bezoeken, in de
+rots uitgehouwen, waar de apostel een schuilplaaats vond en waar
+hij gevangen werd gehouden gedurende zijn verblijf op het eiland,
+dat drie maanden duurde.
+
+Die crypt is in de zachte rots gemaakt. Enorme hoeveelheden van het
+gesteente werden er langen tijd uitgehaald en naar alle deelen der
+wereld verzonden, waar Christenen woonden. Er werd een koortswerende
+kracht aan toegeschreven, en het werd genaamd pietra della grazia,
+steen der genade.
+
+Monseigneur Lavigerie had te Carthago een pelgrimstocht in het leven
+geroepen, die de in zoo grooten getale in Tunis wonende Maltezers
+moest herinneren aan de Madonna van Melleha, welk beeld het hoogst
+vereerde heiligdom in hun geboorteland versiert, de Paulusgrot. Het
+was een der redenen waarom de kardinaal bij de Maltezers zoo bemind
+was. Die Madonna zou door den apostel Lucas zelven op de wanden der
+grot geschilderd zijn, toen hij er met den apostel Paulus een toevlucht
+had gezocht na hun schipbreuk. De kardinaal had het schilderij te
+Carthago laten reproduceeren.
+
+De Paulusgrot is een heilige plaats gebleven. Op een altaar staat
+een beeld van den heilige van wit marmer. Het is het werk van den
+maltezer beeldhouwer Melchiore Gaffa. Aan den voet van het beeld
+brandt altijd een lamp.
+
+Volgens de Handelingen der Apostelen maakte Paulus na zijn schipbreuk
+een vuur van takken aan, om zich te verwarmen. Een adder, die zich
+in het hout bevond, beet hem in de hand en bleef eraan hangen. De
+bewoners, die om hem heen stonden, zeiden onder elkaar: "Stellig
+heeft die man een moord begaan, want pas is hij aan de woede der
+golven ontkomen, of nog vervolgt hem de goddelijke wraak." Maar
+Paulus schudde zijn hand en liet er het reptiel afglijden, dat hij
+in het vuur wierp. De omstanders waren overtuigd, dat het venijn
+van de adder zijn uitwerking niet zou missen, dat de hand zwellen,
+en dat de zwelling zich weldra aan het geheele lichaam zou meedeelen,
+zooals gewoonlijk gebeurt.
+
+Maar Paulus scheen in het geheel geen pijn te hebben, en de beet had
+geen enkel nadeelig gevolg. Toen waren de Maltezers door het wonder
+getroffen en vereerden Paulus voortaan als een god.
+
+Publius, gouverneur van het eiland, die hem bij zich ontving en zijn
+goede zorgen aan hem wijdde, bracht hem aan het bed van zijn vader, die
+door een hevige koorts was aangetast. Paulus legde hem de handen op,
+begon te bidden en genas hem. Dat bericht verspreidde zich snel over
+het eiland, en dadelijk stroomden de zieken in massa toe. De apostel
+genas ze en bracht drie maanden op Malta door, voor hij naar Rome ging.
+
+Dichtbij de grot, op de plek waar een standbeeld Paulus voorstelt de
+menigte toesprekend, is een holte in den grond, waar veel beroemde
+personen der Christenheid begraven wilden worden als op gewijden
+grond. De dooden zouden er rusten in volkomen vrede onder de hoede van
+den apostel, die schipbreuk had geleden op de noordkust van het eiland.
+
+Van de hoogten van Città Vecchia had ik een groot deel van Malta aan
+mijn voeten zien liggen in doodsche eentonigheid. Men zag er slechts
+kale, boomlooze golvingen van den bodem, zonder groen, en overal
+steenen en nog eens weer steenen met enkele dorpen, kloosters en
+woonhuizen. Steden en dorpjes waren trouwens op deze plek dichtbij,
+en de vrije natuur was eigenlijk ver te zoeken, zoodat het den
+indruk maakte, dat een enkele stad de geheele oppervlakte van het
+eiland overdekte.
+
+Hoezeer bewonderde ik toen de groote werkzaamheid der Maltezers, die
+met geduld en volharding erin geslaagd zijn, hun rots prachtige oogsten
+te doen voortbrengen. Want die droge en steenachtige terreinen, waar
+bijna overal de rots aan de oppervlakte komt, geven een opbrengst van
+veertig ten honderd. En de aarde, waar krijgen ze die vandaan? Er is
+mij verteld, dat ze dikwijls de rotsen afgeschraapt hebben, om grond
+te maken, en het is zeker, dat zeer vaak aarde op menschenruggen naar
+de tuinen wordt gevoerd. Geen duimbreed rotsgrond wordt ongebruikt
+gelaten; de bewoners hechten hun groenten vast aan elk uitstekend
+punt van de rotsen; zij maken overal terrasjes en profiteeren zelfs
+van natuurlijke spleten en holten.
+
+Men ziet geheele gezinnen van Maltezers volijverig boerenwerk
+verrichten, wieden en spitten en onvermoeid gieten.... Maar het gaat
+vaak lastig, want er is niet zelden gebrek aan water.
+
+Uit het oogpunt van schilderachtigheid zijn er weinig plekken te
+roemen; maar al is het natuurschoon schaarsch, toch moet men niet
+verzuimen een bezoek te brengen aan de Makluba in het Zuiden van het
+eiland, aan de grens van het gebied van Krendi. Het is een zeer diepe
+inzinking van den grond, een donkere kuil tusschen steile rotswanden,
+waartusschen men in de diepte een tuin ziet liggen.
+
+Op korten afstand van dien afgrond, te Gebel-Kim, vindt men
+de reusachtige ruïnen van een phoenicischen tempel, tegenwoordig
+aangeduid met den naam Pietra della Venerazione. Opgravingen, die
+men vroeger in die ruïnen heeft gedaan, hebben beenderen van dieren
+aan het licht gebracht en een menschelijken schedel van ongewonen
+vorm. Een geleerde bibliothecaris van La Valette heeft bewezen, dat
+de tempel aan den phoenicischen Hercules was gewijd. Niet ver van
+dit heiligdom was er een andere tempel, aan Esculapius gewijd. Er
+zijn daar steenen van reusachtige afmetingen, die in hun behouwen
+toestand uitstekend zijn bewaard gebleven.
+
+Op Malta bestaan nog andere ruïnen van deze soort, vooral in het
+oostelijk deel van het eiland. Malta was inderdaad in de Middellandsche
+Zee een punt van al te groot belang, dan dat het de aandacht niet
+zou hebben getrokken van de Phoeniciërs en de andere zeevaarders
+der Oudheid. Vooral de Phoeniciërs waren gewoon, alle kusten met hun
+handelskantoren te overdekken.
+
+Het grootste aantal monumenten, dat ze er hebben nagelaten, bevindt
+zich op de zuid- en de oostkust. Ik heb ze gezien aan zee te Marsa
+Scirocco, te Krendi en op het eiland Gozzo.
+
+Al die resten van bouwwerken hebben in hun reusachtige afmetingen
+geheel het karakter van de monumenten, die aan de Cyclopen worden
+toegeschreven.
+
+Om kort te gaan, dit eiland Malta, geteisterd door den wind,
+verbrand door de zon, treft nu nog de verbeelding van den reiziger,
+nadat het een glorieuse rol in de geschiedenis heeft gespeeld. Niet
+enkel getuigen de ruïnen van verleden grootheid, maar er zweeft om
+het eiland een aureool door de dapperheid en offervaardigheid van de
+edele Ridders, die de barre rots, verloren te midden der golven, tot
+een wal hebben gemaakt voor de veiligheid van de christelijke volken.
+
+De tegenwoordige heerschers blijven er altijd vreemdelingen; hun
+invloed is gering, omdat zij de ziel der Maltezers niet kunnen
+winnen, die ziel, die trouw blijft aan het oude geloof en aan
+haar vrome herinneringen. Nog onlangs heeft men daar een bewijs
+van gekregen. De heer Chamberlain kondigde in een trotsche rede,
+die hij tijdens een reis over Malta hield, aan, dat er maatregelen
+zouden worden genomen, om het eiland sneller te verengelschen en de
+engelsche taal als officiëele taal verplicht te stellen als gelijke
+van de landstaal en met uitsluiting van het Italiaansch.
+
+Dat gaf groote ontroering op het eiland, en de hevigste protesten
+werden vernomen. Toch werden de maatregelen genomen. De Wetgevende Raad
+van de kolonie ging toen tot obstructie over, terwijl de bevolking al
+duidelijker hare verontwaardiging toonde. Deze was van dien aard, dat
+Engeland de besluiten omtrent de talen gedeeltelijk moest herroepen.
+
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Malta en de Maltezer Orde, by Gaston Vuillier
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 ***
diff --git a/14181-h/14181-h.htm b/14181-h/14181-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..4c208e6
--- /dev/null
+++ b/14181-h/14181-h.htm
@@ -0,0 +1,2838 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"
+"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2014-11-02T19:18:31Z. -->
+<html lang="nl">
+<head>
+<meta name="generator" content=
+"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org">
+<title>Malta en de Maltezer Orde</title>
+<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=UTF-8">
+<meta name="generator" content=
+"tei2html.xsl, see http://code.google.com/p/tei2html/">
+<meta name="author" content="Gaston Vuillier (1844&ndash;1915)">
+<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg">
+<link rel="schema.DC" href=
+"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="DC.Creator" content="Gaston Vuillier (1844&ndash;1915)">
+<meta name="DC.Title" content="Malta en de Maltezer Orde">
+<meta name="DC.Date" content="2004-11-27">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+<meta name="DC.Format" content="text/html">
+<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg">
+<meta name="DC.Rights" content=
+"Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u elders woont, controleer dan de wetgeving in uw land voordat u dit boek download.">
+<meta name="DC.Identifier" content=
+"http://www.gutenberg.org/etext/14181">
+<meta name="DC:Subject" content="Malta -- Description and travel">
+<meta name="DC:Subject" content="Knights of Malta -- History">
+<style type="text/css">
+/*
+Copyright 2006-2014, Jeroen Hellingman (available under GPL 3.0 or later).
+Common stylesheet for HTML files generated by tei2html.
+*/
+body
+{
+font-family: "Times New Roman", Times, serif;
+font-size: 100%;
+line-height: 1.2em;
+padding: 1.58em 16%;
+text-align: left;
+}
+/* Titlepage */
+.titlePage
+{
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0% 7em 0%;
+padding: 5em 10% 6em 10%;
+text-align: center;
+}
+.titlePage .docTitle
+{
+line-height: 3.5em;
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .docTitle .mainTitle
+{
+font-size: 1.8em;
+}
+.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle
+{
+font-size: 1.44em;
+}
+.titlePage .byline
+{
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+font-size:1.2em;
+line-height:1.72em;
+}
+.titlePage .byline .docAuthor
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .figure
+{
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.titlePage .docImprint
+{
+margin: 4em 0% 0em 0%;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.72em;
+}
+.titlePage .docImprint .docDate
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+/* End Titlepage */
+.transcribernote
+{
+background-color:#DDE;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+font-family:sans-serif;
+font-size:80%;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+.advertisment
+{
+background-color:#FFFEE0;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+.correctiontable
+{
+width: 75%;
+}
+.width20
+{
+width: 20%;
+}
+.width40
+{
+width: 40%;
+}
+.indextoc
+{
+text-align: center;
+}
+.div0
+{
+padding-top: 5.6em;
+}
+.div1
+{
+padding-top: 4.8em;
+}
+.index
+{
+font-size: 80%;
+}
+.div2
+{
+padding-top: 3.6em;
+}
+.div3, .div4, .div5
+{
+padding-top: 2.4em;
+}
+.footnotes .body,
+.footnotes .div1
+{
+padding: 0;
+}
+.fnarrow
+{
+color: #AAAAAA;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+}
+.apparatusnote
+{
+text-decoration: none;
+}
+table.alignedtext, table.alignedverse
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.alignedtext td
+{
+vertical-align: top;
+width: 50%;
+}
+table.alignedverse
+{
+vertical-align: top;
+}
+table.alignedtext td.first, table.alignedverse td.first
+{
+border-width: 0 0.2px 0 0;
+border-color: gray;
+border-style: solid;
+padding-right: 10px;
+}
+table.alignedtext td.second, table.alignedverse td.second
+{
+padding-left: 10px;
+}
+table.alignedverse td.first, table.alignedverse td.second
+{
+width: 45%;
+}
+table.alignedverse td.lineNumbers
+{
+width: 10%;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4
+{
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+h3, .h3
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+}
+h3.label
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+h4, .h4
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+}
+.alignleft
+{
+text-align:left;
+}
+.alignright
+{
+text-align:right;
+}
+.alignblock
+{
+text-align:justify;
+}
+p.tb, hr.tb
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+text-align: center;
+}
+p.argument, p.note, p.tocArgument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+text-indent:0;
+}
+p.argument, p.tocArgument
+{
+margin:1.58em 10%;
+}
+p.tocPart
+{
+margin:1.58em 0%;
+font-variant: small-caps;
+}
+p.tocChapter
+{
+margin:1.58em 0%;
+}
+p.tocSection
+{
+margin:0.7em 5%;
+}
+.opener, .address
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+}
+.addrline
+{
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.dateline
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+text-align: right;
+}
+.salute
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.signed
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.epigraph
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+.epigraph span.bibl
+{
+display: block;
+text-align: right;
+}
+.trailer
+{
+clear: both;
+padding-top: 2.4em;
+padding-bottom: 1.6em;
+}
+.figure
+{
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.floatLeft
+{
+float:left;
+margin:10px 10px 10px 0;
+}
+.floatRight
+{
+float:right;
+margin:10px 0 10px 10px;
+}
+p.figureHead
+{
+font-size:100%;
+text-align:center;
+}
+.figAnnotation
+{
+font-size:80%;
+position:relative;
+margin: 0 auto; /* center this */
+}
+.figTopLeft, .figBottomLeft
+{
+float: left;
+}
+.figTop, .figBottom
+{
+}
+.figTopRight, .figBottomRight
+{
+float: right;
+}
+.hangq
+{
+text-indent: -0.32em;
+}
+.hangqq
+{
+text-indent: -0.40em;
+}
+.hangqqq
+{
+text-indent: -0.71em;
+}
+.figure p
+{
+font-size:80%;
+margin-top:0;
+text-align:center;
+}
+img
+{
+border-width:0;
+}
+p.smallprint,li.smallprint
+{
+color:#666666;
+font-size:80%;
+}
+span.parnum
+{
+font-weight: bold;
+}
+.marginnote
+{
+font-size:0.8em;
+height:0;
+left:1%;
+line-height:1.2em;
+position:absolute;
+text-indent:0;
+width:14%;
+}
+.pagenum
+{
+display:inline;
+font-size:70%;
+font-style:normal;
+margin:0;
+padding:0;
+position:absolute;
+right:1%;
+text-align:right;
+}
+a.noteref, a.pseudonoteref
+{
+font-size: 80%;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+.displayfootnote
+{
+display: none;
+}
+div.footnotes
+{
+font-size: 80%;
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+hr.fnsep
+{
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+p.footnote
+{
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+p.footnote .label
+{
+float:left;
+width:2em;
+height:12pt;
+display:block;
+}
+/* Tables */
+tr, td, th
+{
+vertical-align: top;
+}
+td.bottom
+{
+vertical-align: bottom;
+}
+td.label, tr.label td
+{
+font-weight: bold;
+}
+td.unit, tr.unit td
+{
+font-style: italic;
+}
+span.sum
+{
+padding-top: 2px; border-top: solid black 1px;
+}
+/* Table border styles */
+/* Table with borders on the outside and between the table head and data. */
+table.borderOutside
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.borderOutside td
+{
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+}
+table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop
+{
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellHeadBottom
+{
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellBottom
+{
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft
+{
+border-left: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight
+{
+border-right: 2px solid black;
+}
+/* Table with borders on the vertical inside edges. */
+table.verticalBorderInside
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.verticalBorderInside td
+{
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+border-left: 1px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop
+{
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellHeadBottom
+{
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellBottom
+{
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft
+{
+border-left: 0px solid black;
+}
+/* Table with borders on all edges, outer edges somewhat fatter. */
+table.borderAll
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.borderAll td
+{
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+border: 1px solid black;
+}
+table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop
+{
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellHeadBottom
+{
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.borderAll .cellBottom
+{
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellLeft, table.borderAll .cellHeadLeft
+{
+border-left: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellRight, table.borderAll .cellHeadRight
+{
+border-right: 2px solid black;
+}
+/* Special purpose tables: */
+table.intralinear
+{
+display: inline;
+border-collapse: collapse;
+}
+table.intralinear td
+{
+font-size: small;
+text-align: center;
+}
+table.ditto
+{
+display: inline;
+border-collapse: collapse;
+vertical-align: bottom;
+}
+table.ditto tr.s
+{
+height: 0;
+color: white;
+line-height: 0;
+}
+table.ditto tr.s td
+{
+padding: 0px;
+border-style: none;
+}
+table.ditto tr.d td
+{
+text-align: center;
+line-height: 10pt;
+border-style: none;
+}
+/* Poetry */
+.lgouter
+{
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */
+}
+.lg
+{
+text-align: left;
+}
+.lg h4, .lgouter h4
+{
+font-weight: normal;
+}
+.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum
+{
+color:#777;
+font-size:90%;
+left: 16%;
+margin:0;
+position:absolute;
+text-align:center;
+text-indent:0;
+top:auto;
+width:1.75em;
+}
+p.line
+{
+margin: 0 0% 0 0%;
+}
+span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */
+{
+color: white;
+}
+.versenum
+{
+font-weight:bold;
+}
+/* Drama */
+.speaker
+{
+font-weight: bold;
+margin-bottom: 0.4em;
+}
+.sp .line
+{
+margin: 0 10%;
+text-align: left;
+}
+/* End Drama */
+/* right aligned page number in table of contents */
+span.tocPageNum, span.flushright
+{
+position: absolute;
+right: 16%;
+top: auto;
+}
+table.tocList
+{
+width: 100%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+border-width: 0;
+border-collapse: collapse;
+}
+td.tocPageNum, td.tocDivNum
+{
+text-align: right;
+width: 10%;
+border-width: 0;
+}
+td.tocDivNum
+{
+padding-left: 0;
+padding-right: 0.5em;
+}
+td.tocPageNum
+{
+padding-left: 0.5em;
+padding-right: 0;
+}
+td.tocDivTitle
+{
+width: auto;
+}
+span.corr, span.gap
+{
+border-bottom:1px dotted red;
+}
+span.abbr
+{
+border-bottom:1px dotted gray;
+}
+span.measure
+{
+border-bottom:1px dotted green;
+}
+/* Font Styles and Colors */
+.ex
+{
+letter-spacing: 0.2em;
+}
+.sc
+{
+font-variant: small-caps;
+}
+.uc
+{
+text-transform: uppercase;
+}
+.tt
+{
+font-family: monospace;
+}
+.underline
+{
+text-decoration: underline;
+}
+/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */
+.overline, .overtilde
+{
+text-decoration: overline;
+}
+.rm
+{
+font-style: normal;
+}
+.red
+{
+color: red;
+}
+/* End Font Styles and Colors */
+hr
+{
+clear:both;
+height:1px;
+margin-left:auto;
+margin-right:auto;
+margin-top:1em;
+text-align:center;
+width:45%;
+}
+.aligncenter, div.figure
+{
+text-align:center;
+}
+h1, h2
+{
+font-size:1.44em;
+line-height:1.5em;
+}
+h1.label, h2.label
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+h5, h6
+{
+font-size:1em;
+font-style:italic;
+line-height:1em;
+}
+p
+{
+text-indent:0;
+}
+p.firstlinecaps:first-line
+{
+text-transform: uppercase;
+}
+p.dropcap:first-letter
+{
+float: left;
+clear: left;
+margin: 0em 0.05em 0 0;
+padding: 0px;
+line-height: 0.8em;
+font-size: 420%;
+vertical-align:super;
+}
+.lg
+{
+padding: .5em 0% .5em 0%;
+}
+p.quote,div.blockquote, div.argument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+margin:1.58em 5%;
+}
+.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden
+{
+text-decoration:none;
+}
+td.galleryFigure
+{
+text-align: center;
+vertical-align: middle;
+}
+td.galleryCaption
+{
+text-align: center;
+vertical-align: top;
+}
+ul { list-style-type: none; }
+.castlist, .castitem { list-style-type: none; }
+/* External Links */
+.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .seclink
+{
+background-repeat: no-repeat;
+background-position: right center;
+}
+.pglink
+{
+background-image: url(images/book.png);
+padding-right: 18px;
+}
+.catlink
+{
+background-image: url(images/card.png);
+padding-right: 17px;
+}
+.exlink, .wplink, .biblink, .seclink
+{
+background-image: url(images/external.png);
+padding-right: 13px;
+}
+.pglink:hover
+{
+background-color: #DCFFDC;
+}
+.catlink:hover
+{
+background-color: #FFFFDC;
+}
+.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover
+{
+background-color: #FFDCDC;
+}
+body
+{
+background: #FFFFFF;
+font-family: "Times New Roman", Times, serif;
+}
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+.titlePage
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+p.byline
+{
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage
+{
+color: #001FA4;
+}
+.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+p.dropcap:first-letter
+{
+color: #001FA4;
+font-weight: bold;
+}
+sub, sup
+{
+line-height: 0;
+}
+.pagenum, .linenum
+{
+speak: none;
+}
+</style>
+
+<style type="text/css">
+/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
+.xd21e98width
+{
+width:480px;
+}
+.xd21e113width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e163width
+{
+width:284px;
+}
+.xd21e198width
+{
+width:495px;
+}
+.xd21e224width
+{
+width:495px;
+}
+.xd21e297width
+{
+width:467px;
+}
+.xd21e319width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e330width
+{
+width:225px;
+}
+.xd21e439width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e526width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e540width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e551width
+{
+width:178px;
+}
+.xd21e643width
+{
+width:507px;
+}
+.xd21e721width
+{
+width:720px;
+}
+@media handheld
+{
+}
+</style>
+</head>
+<body>
+<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 ***</div>
+
+<div class="front">
+<div class="div1 cover">
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure xd21e98width"><img src="images/new-cover.jpg" alt=
+"Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div>
+<p><span class="pagenum">[<a id="pb329" href="#pb329" name=
+"pb329">329</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="body">
+<div class="div1 article">
+<div class="divHead">
+<h2 class="main">Malta en de Maltezer Orde.</h2>
+<p class="byline">Naar het Fransch van <span class="sc">Gaston
+Vuillier</span>.</p>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure xd21e113width"><img src="images/p1906-329.jpg" alt=
+"Batterij aan de haven van La Valette." width="720" height="544">
+<p class="figureHead">Batterij aan de haven van La Valette.</p>
+</div>
+<div class="div2 section">
+<div class="divHead">
+<h3 class="main">I.</h3>
+<div class="argument">
+<p class="first">Van Syracuse naar Malta.&mdash;La Valette en de
+stichting door den Grootmeester der Orde.&mdash;Aankomst in de groote
+haven.&mdash;Aanzien van de stad.&mdash;Koetsiers en
+schippers.&mdash;De witte steenen huizen.&mdash;Terrasvormige
+daken.&mdash;Mannen en vrouwen van Malta.&mdash;Het huiselijk
+leven.&mdash;Het gezelschapsleven.&mdash;De kantwerksters.&mdash;Een
+avond in de Barraea.&mdash;Het Hooglandersregiment en hun muziek op het
+plein.&mdash;De hoofdstraten.&mdash;De paleizen.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ik was voornemens, mij van Tunis naar Malta te
+begeven, om er de plechtigheden van de Heilige Week bij te wonen, die
+mij als zeer origineel waren aanbevolen. Daar echter een onverwacht
+besluit van de engelsche autoriteiten de haven van La Valette gesloten
+had verklaard voor uit het Oosten komende schepen en voor wat van de
+kust van Afrika kwam, moest ik mijn reisplan veranderen. De vrees voor
+het overbrengen van de pest bij het bestuur van Malta leidde er dus
+toe, dat ik een plaats besprak op een paketboot van de Compagnie
+G&eacute;n&eacute;rale Transatlantique. Deze bracht mij naar Tripoli,
+en ik had er geen spijt van.</p>
+<p>Maar de toen opgedane ondervinding en een groot aantal andere
+omstandigheden, die zich in den loop van mijn reizen voordeden, deden
+mij besluiten, voor het vervolg geen vast reisplan te maken. Ik vond er
+meer genoegen in, mij op goed geluk te laten gaan, mijn fantasie te
+volgen of het toeval te laten beslissen.</p>
+<p>Onder zulke omstandigheden nam ik plaats aan boord van een
+italiaansche stoomboot, die zich gereed maakte om uit te varen. De
+bestemming liet mij vrij koel, want een horizon vol geheimzinnigheden
+had toen groote aantrekkelijkheid voor mij. Het was te Syracuse, dat ik
+mij inscheepte, en toen ik mij op de brug bevond, zag ik om naar den
+grond van Sicili&euml;, die mij zooveel rein en edel genot had
+geschonken, zooveel uren van bekoring in <span class="pagenum">[<a id=
+"pb330" href="#pb330" name="pb330">330</a>]</span>zijn toovertuinen en
+van angstige ontzetting op de woeste hellingen van zijn kraters. Ik
+moest nu misschien voor altijd dat mooie Trinakria vaarwel zeggen, en
+het was mij, of ik een deel van mijzelven achterliet tusschen de verre
+heuvels, die in de schaduw wegscholen.</p>
+<p>De stad begaf zich ter ruste in het bleeke licht van den scheidenden
+dag. In den brandenden zonneschijn had ik de bergachtige omstreken
+doorwandeld tusschen de instortende oude muren, die resten zijn van
+monumenten uit een grootsch verleden. Ik had de tempels bewonderd van
+het antieke Ortygia, had rondgedwaald in de beruchte steengroeven van
+de Lautumiae en was genaderd tot dichtbij de geheimzinnige fontein,
+waar de nymf Arethusa, om hare liefde schreiend, eeuwig hare tranen
+mengt onder het water van de zee.</p>
+<p>De avond was gekomen, en de stralen der maan, brekend door den
+nevel, wierpen als liefkoozend hun licht over de sombere grootschheid
+der oude heuvels. De duisternis roept droomen wakker; de ruimte vulde
+zich voor mij met gestalten, en ik zag het verleden oprijzen uit het
+stof en leven krijgen in die vage nachtelijke helderheid. Illusie!
+Alleen de asch der oude stad lag op de zwijgende hoogten en vervloog
+als alle glorie in het ledige, verstoven door den wind.</p>
+<p>Weldra verdween Syracuse. Dichtbij ons trilde een vuurtorenlicht,
+ging weer uit om weer op te lichten en dan weer te verdwijnen, als een
+ironische glimlach van het lot, dat ons zelfs op zee herinnert aan zijn
+grilligheid en aan onze droomen, die illusies, aan onze wenschen, die
+bedrog zijn.</p>
+<p>De uren glijden voort, ... het wordt dag. Wij krijgen Malta in het
+gezicht. De opgaande zon, die in haar maagdelijkheid rose uit het water
+opstijgt, werpt lichtjes op de muren van La Valette, dat in onbepaalde
+omtrekken zich aan het oog vertoont.</p>
+<p>La Valette, dat ik vroeger slechts terloops had gezien onder een
+brandende zon, met zijn wallen en bastions en al, wat denken deed aan
+een heftigen strijd, die wel aanstaande scheen, dreef daar boven de zee
+als in een wazig spiegelbeeld. Te&ecirc;r gekleurde wolken verborgen de
+op rijen staande kanonnen voor ons oog en verzachtten den aanblik der
+groote, fel dreigende, versterkte rots. Een damp dreef rustig op de
+oppervlakte van het water in golvende sluiers en zweefde door de lucht
+als een fijne wolk, die langzamerhand uiteenrafelde en zich oploste in
+het etherische licht van den morgen.</p>
+<p>Naarmate wij dichterbij kwamen, ontdeed de stad zich van haar
+sluiers, om forsch en frisch, maar dor en koud, tevens het heldere
+zonlicht op te vangen. De aanblik is nog niet veranderd sinds den tijd,
+reeds lang geleden, toen de stad de zee&euml;n beheerschte. Zij wekt
+nog altijd herinneringen aan oorlogsgeweld en krijgsmansglorie.</p>
+<p>De beroemde stichter der stad, de Grootmeester Jean Parisot de la
+Valette, had als plaats voor de stad gekozen den berg Scebarras, een
+groote, kale rots, een soort van schiereiland tusschen twee ruime
+baaien, die de twee belangrijkste havens zijn geworden, Marsa en de
+quarantainehaven, Marsa-Muscet geheeten.</p>
+<p>Het was in 1565 na de nederlaag van het leger van Soliman den
+Tweede, die het eiland had willen veroveren. De Grootmeester besloot
+partij te trekken van een oogenblik van rust in den strijd, om de door
+de Turken vernielde wallen weer te herstellen en de beide havens te
+verdedigen door het aanleggen van een nieuw fort op het schiereiland
+tusschen hen beide in. Op datzelfde schiereiland ging hij toen een stad
+bouwen, omringd door vestingwerken, waar het klooster en de woning der
+ridders veilig zouden zijn.</p>
+<p>Met dat doel en vooral om den niet onaanzienlijken financi&euml;elen
+steun te erlangen, dien hij noodig had, wendde de Grootmeester zich
+door tusschenkomst van de bij de hoven geaccrediteerde gezanten
+rechtsstreeks tot de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal en tot
+den Paus, evenals tot verschillende italiaansche vorsten. Die gezanten
+zetten uiteen, dat het niet voldoende was, Malta door een hardnekkigen
+tegenstand te hebben gered, maar dat men, nu het eiland nog door een
+handigen tegenstander kon veroverd worden, verplicht was, het zoo
+spoedig mogelijk te versterken, dat er nieuwe verdedigingswerken
+moesten worden aangelegd, nadat de gevolgen van het doorgestane beleg
+waren verholpen.</p>
+<p>De afgevaardigden legden vooral den nadruk op die punten, welke voor
+de afzonderlijke regeeringen, tot wie zij zich wendden, in het
+bijzonder van belang waren, en toen ze melding maakten van het
+voornemen van den Grootmeester, om een stad te bouwen, legden zij de
+plannen over ter ondersteuning van het denkbeeld.</p>
+<p>Al de vorsten, getroffen door de grootschheid en het nut van de
+voorstellen, beloofden, ze te steunen en La Valette bij deze
+onderneming te helpen. De Paus beloofde, eraan deel te nemen met
+vijftien duizend kronen, de koning van Frankrijk met veertig duizend
+livres, Filips de Tweede, met negentig duizend en de koning van
+Portugal met dertig duizend. De commandeurs der Orde stonden in edele
+belangeloosheid hun bezittingen af en gaven hun kostbaarste meubelen,
+om de onderneming te doen slagen.</p>
+<p>Zonder tijd te verliezen, liet La Valette dadelijk ingenieurs,
+bouwmeesters en werklieden uit Itali&euml; komen, en kort daarna begaf
+zich de Grootmeester in plechtig ambtsgewaad, vergezeld door den Raad
+van Bestuur der Orde en gevolgd door al de ridders, naar den berg
+Scebarras, waar hij den eersten steen legde voor de nieuwe stad. Op
+dien steen stond gegrift het besluit van den Raad, dat wij hier
+vertaald uit het Latijn laten volgen.</p>
+<p>&bdquo;De zeer beroemde en vereerde broeder, Jean de la Valette,
+Grootmeester van de Orde der Hospitaalridders of der Ridders van
+Sint-Jan, die voor oogen heeft al de gevaren, waaraan zijn ridders en
+zijn volk van Malta hebben blootgestaan bij het jongste beleg en die in
+overleg met den Raad der Orde, om nieuwe ondernemingen van den kant der
+Barbaren tegen te gaan, het plan heeft gevormd, een stad te bouwen op
+den berg Scebarras, heeft heden, Donderdag 28 Maart van het
+tegenwoordige jaar 1566, na den heiligen naam van God te hebben
+ingeroepen, de tusschenkomst der Heilige Maagd te hebben gevraagd en
+die van den Heiligen Johannes den Dooper, den patroon der Orde, om den
+zegen des hemels af <span class="pagenum">[<a id="pb331" href="#pb331"
+name="pb331">331</a>]</span>te smeeken op een zoo belangrijk werk, er
+den eersten steen van gelegd, waarop zijn wapen is gebeiteld met de
+gouden leeuwenmuilen. De nieuwe stad is op zijn bevel gedoopt met den
+naam Stad van La Valette.&rdquo;</p>
+<p>Gouden en zilveren medailles, die een afbeelding der nieuwe stad
+droegen en het opschrift: Melita renascens, d.i. &bdquo;Het herboren
+Malta&rdquo; met het jaar en den datum der stichting, werden in grooten
+getale in de fondamenten geworpen. Na die plechtigheid ging men met
+ijver aan het werk. Allen namen er aan deel, rijken zoowel als armen,
+edelen en handwerkslieden. Iedereen wilde deel hebben aan het werk,
+waarin het heil van allen was gelegen voor de toekomst. Een commandeur,
+de la Fontaine, die bekend was om zijn goed inzicht in de kunst van het
+aanleggen van versterkingen, had de opperste leiding der werkzaamheden
+op zich genomen. De ridders droegen er ook het hunne toe bij, enkelen
+begaven zich op de schepen der Orde naar Sicili&euml; en Itali&euml;,
+om bouwmaterialen te halen, anderen gingen tot Lyon, om zich met de
+verbetering der inrichting van de artillerie bezig te houden. Wie
+bleven, hielden toezicht op de arbeiders bij de aardwerken, lieten
+openingen aanvullen, bressen herstellen en zorgden voor den aanleg der
+nieuwe versterkingen.</p>
+<div class="figure floatRight xd21e163width"><img src=
+"images/p1906-331.jpg" alt="Verkooper van verfrisschende dranken."
+width="284" height="451">
+<p class="figureHead">Verkooper van verfrisschende dranken.</p>
+</div>
+<p>De Grootmeester verloor twee jaren achtereen de werkzaamheden niet
+uit het oog; hij woonde te midden der werklieden, nam zijn maaltijden
+juist als een gewoon arbeider en gaf het voorbeeld van den grootsten
+ijver. Daar de gelden niet alle regelmatig inkwamen, liet hij, om
+daarin te voorzien, kopergeld slaan, waaraan hij een verschillende
+waarde toekende naar zwaarte of model. Zoodra het verwachte geld
+inkwam, werd het andere aan de circulatie onttrokken. En daardoor kreeg
+het volk der werkers zooveel vertrouwen, dat het werk niet een enkelen
+dag stilstond.</p>
+<p>Bij zulk een edele geestdrift, in zulk een gloed van ijver en
+werkkracht verrees die stad, die ik nu uit zee zag verrijzen, toen het
+schip naderde. Eindelijk lag ze schitterend voor ons uitgespreid.</p>
+<p>Wij zijn juist de nieuwe invaart gepasseerd, waar de sterke
+batterijen van het Sint-Elmusfort zijn gevestigd, en de groote haven
+ligt daar als een prachtig meer met spiegelende oppervlakte, omringd
+door massieve bouwwerken.</p>
+<p>Het is werkelijk een soort van binnenzee, waar kanalen en baaien op
+uitkomen, die de ruimte nog vergrooten, want zij vormen reeds op zich
+zelf veilige schuilplaatsen, waar geheele vloten zich zouden kunnen
+verbergen, om het juiste oogenblik af te wachten voor een aanval op den
+vijand.</p>
+<p>De groote haven of de Marsa, want ze heeft haar ouden arabischen
+naam behouden, is zelve in twee deelen verdeeld door een schiereiland,
+dat als in een felle spoor uitloopt in het fort Saint-Ange op Isola
+Point. Op het oostelijk uiteinde staat het fort Ricasoli, genoemd naar
+den italiaanschen burgemeester, die het liet bouwen; in het zuidoosten
+en zuiden zijn het Sint-Michelsfort en het fort Salvator door zware
+versterkingen omgeven. Ze herinneren aan den Grootmeester Nicolaas
+Cotoner, die hun de verdedigingsmiddelen schonk.</p>
+<p>Waarheen het oog zich wendt rondom den grooten plas, overal staren u
+in het licht de dreigende reuzenbouwwerken tegen met hun strakke
+profielen.</p>
+<p>La Valette lijkt op niets wat ik reeds heb gezien; het is een eenig
+schouwspel, en men krijgt lust, het voor iets fabelachtigs te houden.
+Het is een opeenhooping van wanden van vuurmonden en vlammende rotsen,
+vol gaten als een <span class="corr" id="xd21e182" title=
+"Bron: honiggraat">honingraat</span>. Tusschen de steilten ziet men de
+kanalen en grachten, en het maakt den indruk, of een steengroeve van
+cyclopen door de zee is overweldigd. Al de gebouwen der sterke forten
+gelijken op elkaar; alle hebben ze denzelfden vorm en dezelfde kleur.
+Wal volgt op wal met gekanteelde muren, en naast de eene rots verrijst
+onmiddellijk weer een andere. Hier en daar schijnen bastions in de
+lucht te hangen, men kijkt tegen bogen aan of tegen hooge torens met
+terrassen.</p>
+<p>Dat eerste opdagen van La Valette is in mijn herinnering nog altijd
+even frisch gebleven als op den eersten dag toen ik er kennis mee
+maakte.</p>
+<p>Als ik de oogen sluit, zie ik alles, de straten der stad met de
+hooge huizen, waar uit de vensters kleurig linnengoed te drogen hangt,
+dat door den wind wordt bewogen. Het was als op een feestdag, want het
+leek of de oude muren vlagden, en lompen worden zelfs mooi in het volle
+zonlicht. Ik kan nog telkens het vizioen vernieuwen van die eindelooze
+reeks vensteropeningen in die forten uit de legende, het spiegelende
+water en de stroomen van licht, die over de wijde ruimte vloeiden.</p>
+<p>Ik zie weer op de kaden de drukke volksmenigte, de altijd weer bij
+de landingplaats aankomende booten, die koopwaren of passagiers innamen
+en dan wegvoeren; de uithangborden der winkels van
+scheepsbenoodigdheden met namen, die zoo moeilijk te begrijpen zijn,
+als alles wat het zeewezen aangaat.</p>
+<p>Zoodra wij de haven binnenvoeren, waren de koetsiers uit de stad
+snel komen aanrijden. Zij veroorzaakten een opstopping op de kade en
+gesticuleerden om het hardst, om klanten te lokken, terwijl ontelbare
+bootjes om het schip heen draaiden en hun diensten aanboden met
+veelzeggende mimiek. De kleine booten zijn eigenaardig; ze gelijken wel
+iets <span class="pagenum">[<a id="pb332" href="#pb332" name=
+"pb332">332</a>]</span>op gondels, niet door hun sierlijkheid, want ze
+zijn kort en dik, maar door hun hoogen voorsteven. De meeste zijn groen
+geverfd en met bizarre teekeningen versierd. Aan weerszijden van den
+voorkant ziet men een oog geteekend van na&iuml;eve uitdrukking en
+vorm, wat het bootje er als een zeemonster doet uitzien. Over de meeste
+is een gekleurd zeil gespannen.</p>
+<p>Ik volgde met belangstelling de voorvallen op de kade en bleef nog
+eenigen tijd aan boord. Eindelijk vertrok ik, en een kales bracht mij
+in snellen draf langs een helling naar de Levantstraat.</p>
+<div class="figure floatLeft xd21e198width"><img src=
+"images/p1906-332.jpg" alt="Santa-Luciastraat in La Valette." width=
+"495" height="720">
+<p class="figureHead">Santa-Luciastraat in La Valette.</p>
+</div>
+<p>Overal hetzelfde verblindende licht, dat met het vele opdwarrelende
+stof aan La Valette het aanzien geeft van een brandende stad. Enkele
+fijne, violette schaduwen gaven in de gebouwen vormen van menschen en
+dingen aan. De meeste straten kwamen op de zee uit. De menigte liep af
+en aan even druk als aan het strand. Ernstige Arabieren, in hun burnoes
+gedrapeerd, vormden door hun kalmte een sterke tegenstelling met de
+Maltezers, de Grieken en de Levantijnen; een paar kooplieden van
+verkoelende dranken, met een vaatje op zij, boden hun waar aan, en van
+tijd tot tijd kwam een dorstige voorbijganger begeerig drinken.</p>
+<p>Nu en dan kreeg ik op die wandeling door La Valette een vizioen van
+op rijen staande zwarte kanonnen, van scheepsmasten, dicht opeen
+gedrongen als boomen in een bosch, het wandelend bosch van Shakespere.
+Verscheiden straten zijn niet anders dan trappen, zoo bijvoorbeeld de
+Santa Luciastraat. Aan de meeste daarvan hebben de huizen platte daken
+met balkons met ramen erin, zeker een engelsche uitvinding.</p>
+<p>De huizen in La Valette en op het geheele eiland Malta zijn gebouwd
+van een zachte, verblindend witte steensoort, afkomstig van het eiland.
+Langen tijd is er in dat gesteente een levendige uitvoerhandel gevoerd,
+omdat het zoo gemakkelijk te bewerken was, vooral naar Smyrna en de
+andere steden van de Levant.</p>
+<p>Maar er zijn heel wat bezwaren aan die steensoort verbonden, want ze
+ondervindt sterk den invloed van het we&ecirc;r, wat waarschijnlijk
+door de uit zee opkomende dampen bevorderd wordt. Ook geeft de
+verbazende witheid van de huizen aanleiding tot een terugkaatsing van
+het licht, die nadeelig is voor de oogen. De Maltezers kunnen aan het
+gesteente door polijsten een glans geven, die het op marmer gelijken
+doet.</p>
+<p>De huizen hebben veelal platte daken, met buizen tot afvoer van het
+regenwater. Die daken, waarop bloemvazen en kuipen met planten prijken,
+zijn dikwijls kleine tuintjes, waar de bewoners op zomeravonden
+frissche lucht zoeken; ze gebruiken er ook vaak de maaltijden en
+ontvangen er gezelschap.</p>
+<p>Op de hoeken van sommige straten staan heiligenbeelden in nissen, en
+de vrome Maltezers houden er nacht en dag de lampen brandende.</p>
+<p>Het rijtuig hield eindelijk stil voor een h&ocirc;tel. Ik rustte er
+uit in de schaduw, nog geheel verblind door de stroomen van licht, die
+langs en over mij waren gevloeid.</p>
+<p>Nu was ik dan te La Valette, de oude hoofdstad van Malta, maar ik
+was er als onbekende, zonder aanbevelingsbrieven voor de enkele
+Franschen, die er woonden. Het beste in de gegeven omstandigheden was,
+mij aan te melden aan het fransche consulaat, waar ik kans had,
+vriendelijk te worden ontvangen. Dat was een goede gedachte; de consul
+was een hulpvaardig man, aangenaam in den omgang en bereidwillig
+gestemd ten opzichte zijner landgenooten.</p>
+<p>Nog dienzelfden avond begaf ik mij met een brief van onzen consul
+naar de wijk Guardia mangia Piet&agrave;, waar een fransch koopman
+woonde, die sinds vele jaren op Malta gevestigd was. Hij had zich een
+<span class="pagenum">[<a id="pb334" href="#pb334" name=
+"pb334">334</a>]</span>mooie positie verworven en, naar men zeide, een
+aanzienlijk vermogen. Zijn naam was Ribot, en hij ontving mij met open
+armen.</p>
+<div class="figure floatRight xd21e224width"><img src=
+"images/p1906-333.jpg" alt="Vrouw van Malta." width="495" height="720">
+<p class="figureHead">Vrouw van Malta.</p>
+</div>
+<p>Hij praatte veel met mij over de Maltezers. &bdquo;Ik heb al sedert
+het begin van mijn zijn hier opgemerkt&rdquo;, zei ik tot hem,
+&bdquo;dat hun gezicht een voor mij geheel nieuw karakter heeft, met
+die breede wangen, groote ooren, die ver naar achteren staan, de zwarte
+haren en de dikke bossige wenkbrauwen. Het komt mij in het geheel niet
+twijfelachtig voor, dat dit ras van phoenicische afkomst is. De
+Maltezer is levendig en bewegelijk; men voelt het, dat hij zich
+gelukkig voelt op zijn rots te midden der golven in een element van
+zonnegloed en zee.&rdquo;</p>
+<p>&bdquo;Ja, zoo is het inderdaad,&rdquo; antwoordde mij de heer
+Ribot, &bdquo;de Maltezer is in zijn element, beter dan de anderen, die
+hier wonen. Morgen zult U opmerken, dat de vreemdelingen bleeke
+gezichten hebben met een vermoeiden trek, alsof hun bloed verdroogd was
+in de hitte der zon.&rdquo;</p>
+<p>En op het gelaat van den spreker las ik de teekenen van
+neurasthenie, die hij zelf mij aanwees.</p>
+<p>&bdquo;Het komt,&rdquo; zei hij, &bdquo;dat hier niets herinnert aan
+de geurige frischheid onzer kleine steden, de fluweeltint onzer heuvels
+en de geheimzinnige bekoring onzer dalen. Het geruisch der zee, en op
+dagen van boos weer het gebulder van den wind om de rotsen vervangen
+voor een poos de groote hitte van den zomer en de onbeschrijflijke
+doodschheid der in de gloeihitte der zon verpoeierende rotsen. Alleen
+des avonds herademt men en begint opnieuw te leven. Vaak ook zenden de
+winden uit de woestijnen van Afrika ons hun brandenden adem toe, en het
+zijn enkel de winden uit het Noordoosten, die de buitengewone warmte
+soms wat temperen.&rdquo;</p>
+<p>De winter is gewoonlijk zeer zacht op Malta; het is een echte lente
+met overvloed van bloemen, die schitteren in rijke kleuren en
+verrukkelijk geuren. Een groot aantal engelsche famili&euml;n komen dan
+ook den winter op het eiland doorbrengen.</p>
+<p>Een der gevaren van het klimaat zijn de plotselinge overgangen van
+hitte tot koude, die onophoudelijk terugkeeren, en waar het menschelijk
+lichaam zeer gevoelig voor blijft.</p>
+<p>De vreemdeling vooral moet zich in acht nemen voor dit bezwaar, dat
+de Maltezers niet zoo sterk gevoelen. Als de zon brandend heet schijnt
+en de terugkaatsing van het licht verblindend is, krijgt men over het
+transpireerende lichaam bij den een of anderen hoek van een straat een
+ijskouden wind uit zee te voelen.</p>
+<p>Zulke klimaatstoestanden zouden het waarschijnlijk maken, dat het
+leven der inboorlingen er door verkort werd; maar dat is in het geheel
+niet het geval. Het is volstrekt geen zeldzaamheid, hier wakkere
+grijsaards te ontmoeten, die nog in het bezit zijn van al hun vermogens
+en van de betrekkelijk groote lichaamskracht, welke zij tot op zeer
+hoogen leeftijd behouden. De Maltezers hebben zeker aan dit klimaat,
+dat de zenuwen voortdurend gespannen houdt, een buitengewone
+bewegelijkheid te danken van gevoel en van armen en handen, waardoor
+zij verbazend druk gesticuleeren. Ze hebben ook heftige hartstochten.
+Voor handel en scheepvaart toonen ze zich intusschen zeer geschikt, en
+hun eiland hebben ze zeer lief; die kalkrots Malta noemen zij de bloem
+der wereld, &bdquo;<span lang="it">fiore del mondo</span>.&rdquo;</p>
+<p>Ik heb overal opgemerkt, dat de eilandbewoners zeer aan hun land
+zijn gehecht, welks natuurschoon ze met na&iuml;eve overdrijving
+bewonderen, zooals ze ook vol lof zijn voor wat hun soldaten en hun
+mannen van wetenschap praesteeren. En het is ook immers algemeen
+bekend, dat hoe ondankbaarder de grond is, waar iemand woont, des te
+meer moeite kost het hem, zich ervan te verwijderen en des te meer is
+hij eraan gehecht.</p>
+<p>In de dorpen van het binnenland op Malta ondervindt het huiselijk
+leven nog den invloed van de oude oostersche gebruiken. De mannen
+hebben de geheele oostersche jaloerschheid, en de vrouwen leiden een
+leven van afzondering. Een oude arabische spreuk schijnt er nog in eere
+te worden gehouden, namelijk dat de vrouwen slechts tweemaal in haar
+leven in het publiek moeten verschijnen, bij haar huwelijk en bij haar
+dood. De schoonste lof, die haar te beurt kan vallen, is in de oogen
+van den Maltezer, dat er nooit over haar wordt gesproken. Te La Valette
+is zulk een strengheid niet op te merken; de aanhoudende aanwezigheid
+van vreemdelingen, die er door den handel heen worden geroepen, de
+invloed van het vroegere Ridderhof, de bals en de schouwburgen hebben
+der vrouw meer vrijheid geschonken.</p>
+<p>Maar die vrijheid is slechts schijn, en alleen de dames der
+uitgaande wereld hebben er voordeel van. Tijdens mijn verblijf te La
+Valette wenschte ik een der vele mooie kantwerkstertjes te teekenen,
+die in hun fijne zijden weefsels nog het kruis der Maltezer ridders
+borduren, te midden van de grilligste versieringen. Ondanks alle
+moeite, die de heer Ribot in het werk stelde, en ofschoon hij toch al
+zoo lang in het land woonde, ondanks het aanbod van een hooge
+belooning, kon hij geen familie vinden, die bereid was, een haar
+vrouwelijke leden voor een schilder te laten poseeren. Het gelukte mij
+zelfs niet, een enkele dier kantwerksters aan het werk te zien.</p>
+<p>Ze zijn bekoorlijk, die Maltezer vrouwen; ze schijnen van de rotsen
+een tint als van doorschijnend ivoor te hebben aangenomen. Meestal zijn
+ze niet groot en hebben fijne trekken, iets onzegbaar te&ecirc;rs, en
+haar groote oogen hebben een zachten glans onder de faldetta. Die
+faldetta is een soort van zwartzijden mantel, die tot het middel reikt,
+om het hoofd heengaat en er in een halven kring door stijf gaas van af
+wordt gehouden, zoodat zij het gelaat voor zon en wind en voor
+onbescheiden blikken behoedt. Als in een zijden schelp met liefelijken
+glans rust dus het hoofd, en met de hand wordt dat omhullend
+kleedingstuk gracelijk vastgehouden, terwijl ze er mee kunnen
+manoeuvreeren juist als de mooie Spaansche met haar waaier.</p>
+<p>Deze fijne, te&ecirc;re vrouwen hebben voorbeelden van heldenmoed
+gegeven, waartoe men ze, op het uiterlijk afgaande, niet in staat zou
+hebben geacht. Bij allerlei gelegenheden hebben ze haar eiland met moed
+verdedigd, vooral onder het beleg door Soliman den Tweeden.
+<span class="pagenum">[<a id="pb335" href="#pb335" name=
+"pb335">335</a>]</span></p>
+<p>De secretaris van het fransche consulaat, dien de consul wel te
+mijner beschikking had willen stellen, vond er een genoegen in, mij de
+bezienswaardigheden en het karakteristieke van La Valette te laten
+zien. Hij was mij een onwaardeerbare gids, en zijn groote
+bereidwilligheid verloochende zich nooit een oogenblik. Altijd vond ik
+hem gereed, mij met zijn vrijen tijd ten dienste te wezen.</p>
+<p>&bdquo;Als u wilt,&rdquo; zei hij op een dag tot mij, &bdquo;zullen
+we van avond samen naar De Barraca gaan.&rdquo;&mdash;<span class=
+"corr" id="xd21e264" title="Niet in bron">&bdquo;</span>De
+Barraca?&rdquo;&mdash;&bdquo;U zult het wel zien. De Barraca is een
+zaak, waar men hier trotsch op is, en niemand, die in La Valette is
+geweest, mag vertrekken zonder de beroemde Barraca te hebben leeren
+kennen.&rdquo;</p>
+<p>Des avonds begaven wij ons naar de bovenstad, op het gebied der
+hooge wallen. Daar betreedt men een donkere laan, waar eenige
+wandelaars loopen. Wij waren aangeland onder groote bogen, toen mijn
+gids uitriep: &bdquo;Hier zijn we er!&rdquo; Ik had gedacht aan een
+nachtelijke excursie naar ru&iuml;nen, want de naam Barraca alleen zei
+zoo weinig, en ik liet mijn oog zoekend rondgaan, om brokken muur te
+vinden of ontmantelde vestingwerken. Maar tegen de met sterren bezaaide
+lucht teekende zich geen enkele vorm af.</p>
+<p>&bdquo;Nee, nee,&rdquo; zei mijn begeleider, &bdquo;naar beneden
+moet u kijken, heelemaal naar beneden.&rdquo;</p>
+<p>En toen, tegen een balustrade leunend, keek ik naar beneden in het
+ledig. In de gapende diepte, de nachtelijke geheimzinnigheid, pinkten
+overal lichtjes, die in de verre verte al flauwer werden. Men kon de
+afstanden onmogelijk met juistheid schatten; maar heel ver schenen de
+lichtjes zacht te verdwijnen, om zich in de sterren op te lossen. In
+den helderen azuren hemel raakten ze den Melkweg, die als een
+doorschijnend gaas tot bij het zenith aan den hemel dreef.</p>
+<p>Toen mijn oogen langzamerhand aan het duister gewend raakten, begon
+de nacht mij flauw verlicht te schijnen, en de aanvankelijk niet te
+onderscheiden vormen teekenden zich scherper af. Beneden ons heel in de
+diepte kon ik de stad met de haven v&oacute;&oacute;r ons uitgespreid
+zien liggen.</p>
+<p>Maar het was nog meer raden dan zien in dien afgrond, waar in het
+bleeke maanlicht bewegelijke lichtplekken zich bij en in de haven heen
+en weer bewogen.</p>
+<p>Soms gingen plotseling lichten uit, en even plotseling werden andere
+ontstoken, vlamden op, gingen ten halve uit, om spoedig weer op te
+duiken. Het waren de lichten der stad, die aan onze voeten lag, de
+veelkleurige seinlichten en vuurtorens in de haven, de lichten van
+schepen en booten, die flikkerden en beefden, nu eens nader schenen te
+komen, dan terugweken als vallende sterren, of aan den horizon
+uiteenspatten als meteoren, terwijl er ook als pijlen in de schuimende
+zee neervielen.</p>
+<p>Van beneden rezen, ik weet niet van waar, groote boomen omhoog,
+welker donkere silhouetten zich scherp afteekenden tegen het zoo vage
+beeld van het nachtelijk La Valette. Toen bespeurde ik zeer dicht bij
+ons de donkere profielen van enkele Maltezers, die onbewegelijk als
+beelden op hun rots stonden; naast hen, met de band onder de kin, stijf
+en hoekig een paar engelsche officieren, die onbewogen schenen te
+blijven tegenover de met sterren bezaaide zee.</p>
+<p>Weinig panorama&rsquo;s kunnen een vergelijking doorstaan met dat
+van de Barraca superiore. Ik heb het op alle uren van den dag en nacht
+gezien, en in het heldere daglicht heeft zich de indruk van den nacht
+verduidelijkt. Van dit hooge punt omvat men de gansche uitgestrektheid
+der havens, en vanaf het fort Ricasoli aan den ingang der Marsa tot aan
+de nieuwe haven krijgt men de enorme uitgestrektheid te aanschouwen van
+een nu vooruitspringende, dan terugwijkende lijn, welke aan de kust den
+zoom van drie afzonderlijke steden afteekent, maar die dichtbij elkaar
+liggen en bijna in elkander overgaan. In het midden verrijst het
+historisch kasteel Saint-Ange, met de vier zware, naar buiten gerichte
+batterijen. Hier en daar bespeurt men opeenhoopingen van huizen,
+reuzengroepen, die aan den eenen kant uitloopen op een langen gordel
+van versterkingen, de Cotonera, aan den anderen bij de groote
+haven.</p>
+<p>Op grooteren afstand breidt zich het open veld uit met zijn dorpen,
+en de klokkenhuizen, die op groote torens gelijken. Onder de voeten van
+den toeschouwer, onmiddellijk beneden hen, bevinden zich de kaden, waar
+het altijd druk is, met rechts de huizen van La Valette, de statige
+paleizen uit den tijd der ridders, en de campanile&rsquo;s.</p>
+<p>De indruk, dien men krijgt, is die van ver weg zich op vleugels te
+hebben laten dragen; zoo schijnt het over dag, en des nachts kan men
+niet onder woorden brengen, wat men voelt; men is als het ware
+heengebogen over de ijle ruimte, waarin ongekende werelden zweven. En
+zoo geeft dus de dorre rots van Malta nieuwe, onverwachte tooneelen te
+zien. Ook dingen van wonderbaar po&euml;tischen aard had zij voor mij
+bewaard.</p>
+<p>Op een avond in de schemering, toen het stadsgewoel tot rust was
+gekomen en een parelmoeren licht zich over de ivoren stad uitspreidde,
+kwam ik op de markt tegenover het paleis van den Gouverneur. Aan den
+horizon, dien ik aan het eind der straten onduidelijk kon waarnemen,
+trokken nevels op. De zee lag kleurloos en vlak als een spiegel. En
+toen liet zich op het eenzame plein een zeer zachte muziek hooren. Het
+leken de zangen, gekomen van de in nevels gehulde bergen van het
+Noorden, zoet en klagend; men wist niet, of zij zongen van een droevig
+verleden of van een hoopvolle toekomst. Muziek doet dadelijk beelden
+voor mijn geest verrijzen. Hier zag ik de uitgestrekte heiden der
+landes, zoo ver het oog reikte, onder een grijzen hemel; bergen met
+donkere wouden, een verlaten land, en ik voelde mij koud door een
+onuitsprekelijk gevoel van vereenzaming....</p>
+<p>Het was de muziek van de pijpers, de doedelzakblazers van de
+Hooglanders; soldaten van dat regiment liepen op het plein heen en
+weer, in automatischen pas, ernstig en onverschillig. Zij droegen de
+kilt, het korte rokje, geruit in de kleuren der clan, de muts met
+wapperende veeren, de plaid in heldere kleuren, met een gesp op den
+rechter schouder vastgehecht, en toen ik ze daar zoo kalm en
+<span class="pagenum">[<a id="pb336" href="#pb336" name=
+"pb336">336</a>]</span>ernstig zag loopen, meende ik, dat de tonen der
+bekende instrumenten in hun ziel de vriendelijke herinnering wakker
+riepen aan hun ver vaderland, en hun intieme, innige gewaarwordingen
+gaf.</p>
+<p>Het tooneel was van korten duur; zij liepen een zeker aantal malen
+het plein op en neer, keerden met korten zwaai om, toen ze aan het eind
+gekomen waren, en toen de serenade afgeloopen was, verdwenen ze. Ik
+bleef. De tonen, zoo klagend, die ik pas had gehoord, ruischten nog in
+mijn ooren, en in die op het eind loopende schemering, op dat plein,
+dat de Maltezers schenen te vermijden op dit uur, terwijl de muziek der
+veroveraars er zich liet hooren, droomde ik van de schotsche heiden,
+die zoo aangrijpend somber zijn, van dien laag hangenden hemel vol
+wolken, waar zij zich in het oneindige in voortzetten.</p>
+<div class="figure xd21e297width"><img src="images/p1906-336.jpg" alt=
+"Spelende kinderen op het witte trottoir." width="467" height="625">
+<p class="figureHead">Spelende kinderen op het witte trottoir.</p>
+</div>
+<p>Thans kregen de witte straten van La Valette, straten nog lauw van
+de hitte van den dag, een vreemde, doorzichtige tint in die
+onwezenlijke schemering. Op zee was alles rustig; zij was als een
+bleeke afgrond, waaruit de dorre rots oprees.</p>
+<p>Welk een roerend denkbeeld voor een volk van zaken, om elken dag op
+deze rots, waar zooveel bloed gevloeid heeft, die muziek te doen
+hooren, die aan het afwezige vaderland herinnert! Herinnering en hoop
+gemengd, aan de zee toevertrouwd, v&oacute;&oacute;r men zich ter ruste
+begeeft.</p>
+<p>La Valette is, zooals wij reeds hebben gezien, amphitheatersgewijze
+gebouwd op een schiereiland, dat de beide voornaamste havens van Malta
+van elkander scheidt. De stad heeft een treffend, zeer bijzonder
+aanzien.</p>
+<p>Drie hoofdpoorten geven toegang tot de stad, de Koningspoort, de
+Marinepoort en de poort van Marsa-Muscet. Twintig straten loopen door
+de stad, acht in de lengte, twaalf in de breedte. Ze zijn geplaveid met
+een zeer hard gesteente, zoncol genoemd, dat wel wat op Portland
+gelijkt en op den romeinschen travertino.</p>
+<p>Onder de mooiste en breedste straten van La Valette heeft men eerst
+de Strada Reale, die over den top gaat van het schiereiland, waar de
+stad op is gebouwd en dien in de geheele lengte doorsnijdt van het
+Sint-Elmusfort tot aan de Koningspoort, voerend naar de voorstad
+Floriana, Als men er door gaat, heeft men eerst het Giorgio- of
+Raadhuisplein, dan het Bankplein, en verder draagt de straat
+verschillende namen.</p>
+<p>Enkele particuliere paleizen zijn een bezoek overwaard in La
+Valette, hetzij om hun architectorale beteekenis, hetzij om de
+historische herinneringen, die ze wekken. In het paleis van de familie
+Spinola woonden in 1808 de prinsen uit het Huis van Orleans. Het
+h&ocirc;tel gaat door voor het mooiste van alle, en terecht. De
+bouwtrant is bekoorlijk, de versieringen zijn zeer rijk en toch niet
+overdadig. Het plan voor dit schoone gebouw is afkomstig van den
+bouwmeester Peruzzi. Het gebouw werd door een bisschop opgericht,
+aartsdiaken van de kathedraal; het werd door Bonaparte bewoond tijdens
+zijn verblijf op het eiland in 1798. Hij had er zijn hoofdkwartier
+gevestigd. Sinds dien hebben achtereenvolgens de engelsche generaals
+Stuart, Fox en Abercromby er geresideerd.</p>
+<p>De dwarsstraten, die sterk hellen, en die dikwijls in trappen zijn
+veranderd, zijn evenals de andere zeer zindelijk, daar de onderaardsche
+afvoerbuizen voor den afloop van het water zorgen en voor dien van het
+vuil. De stad is zeer druk door veel beweging op straat en een levendig
+vervoer van goederen. De openbare gebouwen zijn regelmatig en wat koud
+van aanzien, opgetrokken van het maltezer gesteente, dat zeer zacht is
+en het nadeel bezit, spoedig te verweeren. De buitengewone witheid,
+doet, zooals we reeds zeiden, de weerkaatsing onaangenaam zijn. Trots
+die bezwaren is de steen lang een gewild uitvoerartikel geweest naar de
+Levant en vooral naar Smyrna.</p>
+<p>De voorsteden van La Valette, Floriana, Burmole, Senglea en Borgo,
+zijn even druk als de stad. Men vindt er overal mooie gebouwen en
+openbare inrichtingen. Achter Senglea staat een groot gebouw, dat het
+huis wordt genoemd van Francisco da Cunha. Daar had de baljuw van
+Suffren een fabriek opgericht van katoenen stoffen, op het voorbeeld
+van die van Voor-Indi&euml;. Hij zou zelfs uit Mysore arbeiders hebben
+meegenomen, inlandsche mannen en vrouwen, om in zijn fabriek te werken.
+Ik weet niet, hoe het met die poging is gegaan.</p>
+<div class="figure xd21e319width"><img src="images/p1906-337-1.jpg"
+alt="Verblindend zonlicht op een weg even buiten La Valette." width=
+"720" height="480">
+<p class="figureHead">Verblindend zonlicht op een weg even buiten La
+Valette.</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="div2 section">
+<div class="divHead">
+<h3 class="main">II.</h3>
+<div class="argument">
+<p class="first">Malta in de oudheid als phoenicische
+kolonie.&mdash;Stichting van de orde der Hospitaalridders van Sint Jan
+te Jeruzalem, later geworden tot de orde der Maltezer
+Ridders.&mdash;Uit Jeruzalem verdreven, wijken ze eerst uit naar Saint
+Jean d&rsquo;Acre, dan naar Cyprus, en nog later naar
+Rhodus.&mdash;Sultan Soliman verjaagt hen van Rhodus.&mdash;Karel de
+Vijfde geeft hun het eiland Malta in 1530.&mdash;De organisatie der
+Orde.&mdash;Haar lotgevallen ten tijde van de bezetting door de
+Franschen in 1798.&mdash;Nog altijd houdt de Orde der Maltezer Ridders
+zich in stand.&mdash;De schilderachtige voorstad Manderaggio.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure floatRight xd21e330width"><img src=
+"images/p1906-337-2.jpg" alt="" width="225" height="406"></div>
+<p>Het eiland Malta, welks kusten door een menigte van kreken, baaien
+en golven ingesneden zijn, zou het oude, door Homerus bezongen Ogygia
+zijn. Daar werd Ulysses, na door den storm aan land geworpen te zijn,
+zeven jaren lang in zijn betooverde grot door de nymf Calypso
+vastgehouden. Er wordt nog een naar de nymf genoemde grot aangewezen,
+en het heet, dat het de grot was die zij bewoonde. Al zeer vroeg werd
+Malta door de Phoenici&euml;rs gekolonizeerd, die te Krendi en op
+andere plaatsen van het eiland bouwwerken oprichtten, waarvan nog
+ru&iuml;nen over zijn.</p>
+<p>De kolonie, die de Phoenici&euml;rs op Malta stichtten, was een van
+hun meest welvarende stichtingen; spoedig werd ze beroemd om haar
+handel, haar rijkdom en de pracht harer tempels. Daar werden, evenals
+in Phoenici&euml; aangebeden de goden Mytharas, Isis en Osiris. Twee
+tempels vooral waren beroemd, die van Juno of Isis en die van den
+Tyrischen Hercules, door de Grieken Alexicacos genoemd, dien de volken
+uit het Oosten op dit eiland kwamen aanbidden.</p>
+<p>Men kan in het Museum van La Valette verscheiden punische
+gedenkpenningen zien. Onder de voorwerpen van dezelfde herkomst waren
+vroeger twee prachtige marmeren kandelabers met een phoenicisch en een
+grieksch opschrift. Een van die kandelabers werd door den Grootmeester
+Rohan aan Lodewijk den Zestienden ten geschenke gegeven. Het
+<span lang="fr">Journal de Tr&eacute;voux</span>, dat in 1786 van die
+beide voorwerpen gewag maakt, noemt ze zeer zeldzame en schoone
+kunstwerken, schatten, die de oudheid ons heeft nagelaten. Ziehier de
+vertaling van het opschrift, dat ze droegen.</p>
+<p>&bdquo;Abdassar en Asseremor, zoon van Asseremor, zoon van Abdassar,
+hebben de gelofte afgelegd voor onzen Heer Melkart, beschermheilige van
+Tyrus; moge hij hen beschermen op hun onzekeren weg. Denys en Serapion
+uit de stad Tyrus, beiden zonen van Serapion, voor Hercules bijgenaamd
+Archegetes.&rdquo;</p>
+<p>Dit opschrift leert ons, dat de Hercules, die op Malta werd
+aangebeden, er ook wel Archegetes werd <span class="pagenum">[<a id=
+"pb338" href="#pb338" name="pb338">338</a>]</span>genoemd, dat hoofd of
+leider beteekent, en Melkarthos of Melkart, dat is &bdquo;machtig
+koning.&rdquo;</p>
+<p>In het jaar 736 v.C. werden de Phoenici&euml;rs van het eiland
+verdreven door de van Sicili&euml; gekomen Grieken. Dezen gaven aan het
+eiland den naam van Melita. Zou die naam Melita de bedoeling hebben
+gehad, te herinneren aan den uitstekenden honig, welke op Malta werd
+ingezameld, of is hij geschonken ter eere van de nymf Melita, dochter
+van Doris en Nereus? Het is onbekend.</p>
+<p>Toen de Karthagers op Malta de plaats der Grieken innamen, en de
+Romeinen op hun beurt de Karthagers hadden verdreven, werd Malta een
+zelfstandige kolonie, en onder romeinsch bestuur behielden de Maltezers
+hun wetten en vrijheden.</p>
+<p>In de negende eeuw van onze jaartelling kwam het eiland in de handen
+der Arabieren en werd de opslagplaats van hun handelsgoederen en
+schuilplaats voor hun vloten. Omstreeks het jaar 1190 werd het land
+veroverd door den Noorman Roger, en van dien tijd af deelde het eiland
+in de lotgevallen van Sicili&euml;, tot op het oogenblik dat de Ridders
+van Sint Jan er zich kwamen vestigen.</p>
+<p>De orde dier vermaarde ridders was gedurende de meer dan twee eeuwen
+durende souvereiniteit, die zij over het eiland uitoefende, een weldaad
+voor de bevolking. Zij bracht het land tot bloei en tot roem, terwijl
+ze voor geheel Europa van groote beteekenis was door den verwoeden
+oorlog, dien zij voerde tegen de barbarijsche zeeroovers en door de
+bescherming, die ze aan den zeehandel der christelijke staten bood. Het
+is wel de moeite waard een overzicht te geven van haar geschiedenis en
+van haar werk.</p>
+<p>De orde der Hospitaalridders van Sint Jan van Jeruzalem, die later,
+zooals wij in het vervolg zullen zien, de Orde der Ridders van Malta
+werd, was gesticht door den Franschman Reymond du Puis tegen het eind
+der elfde eeuw met het doel, behoeftige pelgrims, die zich naar de
+heilige plaatsen begaven, te helpen en hun een onderkomen te bezorgen.
+De orde liet gewapende mannen de bedevaartgangers begeleiden en zorgde,
+dat de laatsten beschermd werden tegen de mohammedaansche benden, die
+het land afliepen. Zoo werden de ridders ertoe gebracht, hun
+organisatie tegelijk een militair en een godsdienstig karakter te
+geven.</p>
+<p>In de twaalfde eeuw wijdde paus Paschalis de Tweede de orde bij
+kanoniek besluit in en gaf hun de roode banier met het witte kruis.
+Door de christelijke wereld ruim van geld voorzien, voerden de Broeders
+van Sint Jan voortaan den strijd tegen de ongeloovige Mohammedanen.
+Maar de overwinningen van Saladin verjoegen hen uit Jeruzalem. Zij
+verschansten zich in Saint-Jean d&rsquo;Acre, daarna op Cyprus en
+eindelijk op Rhodus, waar ze zich twee eeuwen lang handhaafden tegen de
+onvermoeide pogingen der Turken, en waar ze den naam van Ridders van
+Rhodus aannemen.</p>
+<p>Doch Soliman kwam aan de spits van een leger van <span class="corr"
+id="xd21e362" title="Bron: 200 000">200.000</span> soldaten en sloot
+het fort in, dat door nauwelijks 600 ridders en 4000 man werd
+verdedigd. Na wonderen van dapperheid te hebben verricht, capituleerde
+de stad, wier hulpmiddelen uitgeput waren, in 1522. Des nachts
+verlieten de Grootmeester en de Ridders Rhodus in volslagen wanorde.
+Het was een bedroevende exodus van heldhaftige krijgers, vluchtend uit
+een land, dat twee eeuwen lang door hun roem bestraald was geworden.
+Toen de zieken, de kinderen en de vrouwen in de schepen in veiligheid
+waren gebracht, begaven ook de mannen zich scheep. Villiers de
+l&rsquo;Isle Adam, de Grootmeester, scheepte zich het laatst in. De
+vloot, bestaande uit vijftig schepen, galeien, galjoten, brigantijnen,
+feloeken en het groote schip, waar zich de Grootmeester, de Commandeurs
+en de Ridders op bevonden, trok weg. Zoo werden al de goederen der Orde
+mee aan de zee toevertrouwd.</p>
+<p>En zie, alsof de woede der elementen zich wilde paren aan de woede
+van de vijanden, dreef een storm in den Griekschen Archipel de vloot
+uiteen, die zooveel kostbaars herbergde. Maar volgens een dikwijls
+waargenomen verschijnsel, dat zoowel in het leven der volken als in dat
+der enkele menschen optreedt, kwam in den tijd van den hoogsten nood
+een onverwachte lichtstraal den schijnbaar hopeloozen toestand
+verhelderen. De verstrooide vloot kon zich weer aaneensluiten; de
+ontredderde schepen vonden een haven, en in goeden staat teruggebracht,
+konden ze weer zee kiezen en hun zwerftocht vervolgen.</p>
+<p>... Op een lentedag verscheen v&oacute;&oacute;r Messina een
+vaartuig, welks onbekende vlag in het licht schitterde. Het was een
+schip van kolossale afmetingen, en van den mast wapperde een banier met
+het beeld der Heilige Maagd, die in haar armen den gekruisigden Heer
+droeg. Er omheen stond het opschrift: &bdquo;<span lang="la">Afflictis
+spes unica rebus</span>&rdquo;. Dat was als een verschijning van leed
+en ongeluk, een beeld van het uitgestooten geloof, dat eindelijk hulp
+kwam vragen in een christelijk land.</p>
+<p>Het groote schip, de koningin der zee&euml;n, zooals de Sarracenen
+het noemden toen het nog aan hen behoorde, was een vaartuig, dat om
+zijn afmetingen iets legendarisch had gekregen. Er werd verteld, dat de
+top van de hoogste masten der grootste galeien nog niet tot de hoogte
+van zijn voorsteven reikte. Zes menschen konden nauwelijks den
+grootsten mast omspannen. Het schip had zeven verdiepingen, waarvan
+twee onder de waterlijn. Buiten de lading en de bemanning kon het
+duizend soldaten bergen, en honderd kanonnen bewapenden de drijvende
+vesting.</p>
+<p>Van Messina gingen L&rsquo;Isle Adam en de zijnen naar Viterbo in
+den Kerkelijken Staat. Daar bleven ze, tot Karel de Vijfde hun het
+eiland Malta tot residentie schonk. De acte van schenking werd te
+Castelfranco, bij Bologna, opgesteld in 1530. Er werd in gezegd, dat de
+keizer in zijn hoedanigheid van koning van Sicili&euml; aan de Orde van
+Jeruzalem de eilanden, kasteelen en dorpen Malta, Gozzo, Commino en
+West-Tripoli afstond met alle souvereiniteitsrechten. De schenking
+geschiedde op de volgende voorwaarden: Ten eerste zou de Orde jaarlijks
+een valk leveren aan den koning van Sicili&euml;; ten tweede zou de
+bisschop van Malta altijd door den koning worden benoemd; ten derde zou
+de admiraal der Orde altijd een Italiaan wezen, en ten vierde zouden de
+inwoners van Malta en de overige eilanden hun rechten en privileges
+behouden. <span class="pagenum">[<a id="pb339" href="#pb339" name=
+"pb339">339</a>]</span></p>
+<p>Toen Karel de Vijfde het eiland Malta aan de Ridders van Sint Jan
+van Jeruzalem gaf, zond de Raad der Orde, v&oacute;&oacute;r hij de
+gift aanvaardde, acht ridder-commissarissen er heen, om er den staat
+van zaken op te nemen en te onderzoeken, of het eiland geschikt was
+voor den zetel der Orde en voor haar bedoelingen. Ziehier de
+voornaamste punten uit het rapport der afgevaardigden. Het resultaat
+was niet zeer hoopvol:</p>
+<p>&bdquo;Het eiland is buitengewoon dor, ontbloot van alle bosch, en
+het hout, dat er gebrand wordt, moet van Sicili&euml; worden
+aangebracht. De inwoners maken, om hun ovens te stoken gebruik van een
+soort van doornige distels, die ze op de onvruchtbaarste plaatsen
+inzamelen. Zij gebruiken ook wel voor het koken van hun zeer eenvoudig
+potje den mest der ezels en runderen, die ze in de zon laten drogen,
+welker stralen zoo krachtig door de rotsen worden weerkaatst, dat de
+hitte in den zomer sterk genoeg is, om die stoffen zoo droog te maken,
+dat ze als brandstof bruikbaar zijn.</p>
+<p>&bdquo;Het eiland is vrij goed bevolkt. De inwoners zijn gevestigd
+in verspreide en open liggende dorpen. Hun taal is de moorsche, en ze
+leven in uiterst bekrompen omstandigheden. Het koren, dat ze verbouwen
+kan hen niet langer voeden dan voor een derde van het jaar, en voor de
+rest moeten zij het van Sicili&euml; laten komen. Het bedoelde eiland
+is daarbij onophoudelijk blootgesteld aan de rooftochten der
+ongeloovige zeeroovers, die, zonder eenige vrees te toonen voor het
+kasteel, vrij in de havens binnenvaren en zeer dikwijls een groot
+aantal arme Maltezers in ballingschap meevoeren.&rdquo;</p>
+<p>Toen de commissarissen van hun zending en hun rapport bij den
+Grootmeester en den Raad rekenschap moesten komen afleggen, antwoordden
+zij nog, dat het verblijf op Malta zeer onaangenaam was, ja in den
+zomer zoo goed als ondragelijk; maar dat zij bij de gebleken
+moeilijkheid, om een betere plaats ter vestiging te erlangen, toch van
+oordeel waren, dat men de gift van den keizer moest aanvaarden. De
+Grootmeester gaf aan dien wenk gehoor en nam het geschenk aan.</p>
+<p>De Grootmeester nam bezit van Malta op 26 October 1530. Hem
+vergezelden de voornaamste officieren der Orde en een groot aantal
+grieksche en rhodische famili&euml;n, die de Ridders gevolgd waren en
+zich met hen op Malta vestigden. Van dien tijd af zijn de ridders
+bekend geworden onder den naam van Maltezer Ridders.</p>
+<p>Uit het boven aangehaalde rapport blijkt, dat het lot der Maltezers
+in dien tijd zeer onzeker was, daar ze zich in het geheel niet
+verdedigen konden tegen de invallen der barbarijsche zeeroovers. Steeds
+hing hun het gevaar boven het hoofd, dat hun huizen werden vernield en
+dat ze zelf in slavernij werden weggevoerd. De opperheerschappij der
+Orde beschermde hen onmiddellijk tegen die steeds dreigende gevaren,
+want de eerste zorg van den Grootmeester was, het fort Saint-Ange te
+laten herstellen, en La Sangle te versterken, om de galeienhaven te
+beschermen. Een nieuw fort, het Sint-Elmusfort, werd op het
+schiereiland opgericht, daar waar zich in het vervolg de stad La
+Valette verhief; het beschutte tegen een overval de beide voornaamste
+havens, die door het schiereiland werden gescheiden.</p>
+<p>De Ridders van Sint Jan van Jeruzalem brachten, door op Malta den
+zetel van hun bestuur te vestigen, er een aanzienlijke geldswaarde in
+omloop. Zij beliep zelfs een minimum van vier millioen francs, wat een
+enorme som was voor dien tijd. Men rekent daar dan ook onder de
+uitgaven van de vele leden der Orde, die geregeld in grooten getale het
+eiland bewoonden.</p>
+<p>De welstand nam te meer toe, daar de bewoners geen enkele directe
+belasting betaalden, en alleen aan vrij matige douanerechten waren
+onderworpen.</p>
+<p>Men zal begrijpen, hoe groote voorrechten de Maltezers genoten onder
+het bestuur der Ridders, als men hun lot vergelijkt met dat der
+Sicilianen in dien tijd. Die laatsten waren, ofschoon ze een
+buitengewoon vruchtbaar land bewoonden, tot de diepste armoede gebracht
+door de zorgeloosheid en het despotisme hunner regeering. Op Malta
+daarentegen was de op zich zelf dorre grond vruchtbaar gemaakt door
+zorg en inspanning. Het eiland werd overdekt met een groot aantal
+kleine stadjes en ten gevolge van de veiligheid, die door de nieuwe
+regeering werd gewaarborgd, nam de bevolking van Malta en Gozzo, die in
+den aanvang van het bestuur der Ridders slechts 25.000 inwoners
+bedroeg, zoo toe, dat men er weldra meer dan 100.000 telde, terwijl
+Sicili&euml; met zijn vruchtbaren grond niet anders te zien gaf dan
+tooneelen van ellende en een betrekkelijk veel kleiner aantal
+inwoners.</p>
+<p>L&rsquo;Isle Adam hield zich, nadat hij de verschillende punten van
+het eiland, waar de vijand een verrassing kon beproeven, had versterkt,
+ook bezig met de versterking van de vloot der Orde.</p>
+<p>Alle inspanning had ten doel de bescherming van den handel der
+christelijke naties, die voortdurend werd bedreigd door de zeeroovers.
+Na zeer korten tijd werd de vlag der Ridderorde gevreesd door de
+zeeschuimers van de Middellandsche Zee.</p>
+<p>Het komt mij wel belangwekkend voor, in het kort samen te vatten hoe
+de Maltezer Orde was georganiseerd, zij, aan wie de volken van Europa
+zoo langen tijd de veiligheid van hun handel op de Middellandsche Zee
+te danken hadden. De Hospitaalridders waren, voor zoo ver ze
+godsdienstige ridders waren, verdeeld in drie volkomen van elkander
+verschillende klassen; geboorte, rang en functies liepen uiteen.</p>
+<p>De eerste klasse bestond uit de Ridders van het recht, die dezen
+eeretitel droegen op grond van hun edele afkomst. Alleen zij konden het
+brengen tot de waardigheid van Baljuw, tot die van Prior, Grootkruis
+geheeten, en tot die van Grootmeester. Later werden ook de Ridders der
+Genade ertoe gerekend, die, van een adellijken vader en niet adellijke
+moeder afkomstig, dispensatie van den paus noodig hadden, om tot die
+waardigheden te worden toegelaten. Een bepaling van de statuten hield
+in, dat zij, wier vader of die zelf den een of anderen handel hadden
+gedreven, die bankiers of wisselagenten, boekhouders of boeren waren
+geweest, die een winkel of magazijn hadden gehad, ook al waren zij van
+edelen bloede, nooit tot broeders-ridder konden worden toegelaten.</p>
+<p>De tweede klasse omvatte de dienstdoende geestelijken <span class=
+"pagenum">[<a id="pb340" href="#pb340" name="pb340">340</a>]</span>in
+de kerken van Sint Jan, die aalmoezeniers konden worden op de schepen
+of galeien.</p>
+<p>Een derde klasse omvatte de broeders-zieleherders, leden der Orde,
+die, zonder broeders of ridders te zijn, onder de bevelen der ridders
+dienden in den oorlog of in de hospitalen.</p>
+<p>Daarna kwamen, niet de minst belangrijke, de priesters en
+dienstdoende broeders in de lagere ambten van klooster en hospitaal. En
+eindelijk had men nog de dames religieuses van de Maltezer Orde, wier
+kloosters in Frankrijk, Itali&euml; en Spanje waren gevestigd. Er
+werden voor hare toelating dezelfde eischen van adeldom gesteld als
+voor de Ridders.</p>
+<p>De orde van Sint Jan van Jeruzalem was gesticht in denzelfden geest
+en naar hetzelfde model als de oude ridderschap. In het begin nam men
+enkel leden aan te Jeruzalem of ten minste op gewijden grond. Altijd
+werd als hoofdeisch voor de toelating gesteld, dat men authentieke
+bewijzen moest kunnen bijbrengen voor adellijke afkomst. Allen moesten
+adellijke krijgers tot voorvaderen hebben gehad. Later had men behoefte
+aan aanvulling der gelederen, die gedund waren in de oorlogen tegen de
+ongeloovigen, en de Hooge Raden der Orde stonden toe, dat na het
+onderzoek van de titels van adeldom men als nieuwelingen leden mocht
+opnemen uit de groote priorkloosters van Europa.</p>
+<p>In het jaar 1355, waarin de oudste registers beginnen van de
+fransche grootprioraten, nam men enkel edellieden aan, wier namen en
+geslachten in hun provincie bekend en beroemd waren. En die
+gestrengheid werd niet alleen volgehouden, maar werd nog verscherpt,
+toen soms lieden van ouden adel rijke niet-adellijken huwden. Van dien
+tijd af werd een proces-verbaal gevorderd, dat de legimitatie en de
+afkomst van den candidaat boven allen twijfel stelde. Buitendien moest
+dit proces-verbaal formeel bewijzen, dat zijn ouders, grootouders,
+overgrootouders, tot meer dan een eeuw in de geschiedenis terug,
+edellieden waren geweest.</p>
+<p>Drie bewijzen werden gevorderd, door getuigen, door brieven, door
+plaatselijke en geheime inlichtingen.</p>
+<p>Het eerste vereischte het getuigenis van vier adellijke getuigen. De
+commissarissen, die meestal oud-commandeurs waren, deden hen,
+v&oacute;&oacute;r ze werden gehoord, een plechtigen eed zweren. Het
+tweede bewijs bestond in een nauwkeurig onderzoek van de titels en
+aanspraken, door den candidaat ingeleverd. Om het derde bewijs te
+erlangen, waren de commissarissen genoodzaakt, zich te begeven naar de
+geboorteplaats van den candidaat, daar een zeer bescheiden, maar
+niettemin zeer nauwkeurig onderzoek in te stellen, en wel niet alleen
+waar de candidaat zelf was geboren, maar ook op de plaats, van waar de
+familie afkomstig was.</p>
+<p>Waren zij in het bezit van al die bewijzen, dan maakten de
+commissarissen een proces-verbaal op, dat naar den Grootmeester op
+Malta werd gezonden, die, na den Raad der Orde te hebben gehoord, het
+godsdienstig gewaad aan den aanvrager liet uitreiken.</p>
+<p>Men ziet dus, met hoe groote zorg de nieuwelingen onder de Ridders
+werden opgenomen, ten einde toch maar in die godsdienstige militie een
+hoogen en volkomen authentieken adel te behouden.</p>
+<p>Als er niets mankeerde aan de bewijzen ten gunste van een candidaat,
+kon hij worden aangenomen op drie tijden of op drie verschillende
+leeftijden. Hij trad als mondig lid tot de Orde toe op zestienjarigen
+leeftijd, ofschoon hij zich eerst op 21-jarigen leeftijd naar Malta
+behoefde te begeven; hij betaalde als intre&ecirc;geld ongeveer 260
+gouden kronen. De aangenomen candidaat kon ook als page van den
+Grootmeester al op twaalfjarigen leeftijd toetreden en mocht dat
+blijven tot zijn vijftiende jaar. En eindelijk, in de laatste jaren van
+het bestaan der Orde maakte men ook minderjarigen tot lid, namelijk
+kinderen in de wieg.</p>
+<p>De Ridders, die in het Kapittel waren opgenomen, nadat ze de
+bewijzen van ouden adel hadden geleverd, welke wij hebben opgenoemd,
+huwden niet en kregen eerst stem in het Kapittel, als ze hun
+&bdquo;karavaantocht&rdquo; hadden meegemaakt, dat is, als ze aan de
+gewapende expedities hadden deelgenomen.</p>
+<p>De Orde, die bestond uit Ridders van wel acht verschillende volken,
+werd verdeeld in acht &bdquo;Tongen&rdquo;, namelijk Provence,
+Auvergne, Frankrijk, Itali&euml;, Castili&euml;, Aragon, Engeland en
+Duitschland.</p>
+<p>De &bdquo;tong&rdquo; Itali&euml; was bijzonder streng in de
+toelating, want ze eischte van elk der candidaten tweehonderd jaren van
+erkenden adel voor elk der vier kwartieren, terwijl die vier kwartieren
+reeds een onmisbare voorwaarde waren voor de toelating. Overeenkomstige
+eischen werden in de afdeelingen Aragon en Castili&euml; gesteld. Maar
+er was op Malta geen volk, waarvoor de bewijzen nauwkeuriger werden
+onderzocht dan voor Duitschland.</p>
+<p>De Ridders waren bijzonder gevoelig op het punt van eer, en
+tweegevechten kwamen veelvuldig te La Valette voor. Die duels waren
+echter aan zekere beperkingen gebonden. Zoo moesten de tegenstanders,
+wilden zij niet de zwaarste straffen over zich zien gebracht, den degen
+in de schede steken, onmiddellijk als een vrouw, een priester of een
+ridder het hun beval. Men zou geneigd zijn te denken, dat de duels in
+zulke omstandigheden zelden bloedig zouden zijn. Dat is echter een
+dwaling. Wanneer een Ridder in een duel was gedood, werd er altijd een
+kruis geteekend op den muur tegenover de plaats, waar hij gevallen was.
+Er waren veel van die kruisen te zien in de straten van La Valette.</p>
+<p>Twee Ridders kregen eens twist bij het biljartspel. Een van hen, die
+den ander reeds veel beleedigingen had toegeslingerd, vergat zich ten
+slotte zoozeer, dat hij tot handtastelijkheden overging en den
+tegenstander sloeg. Daarna weigerde hij zijn verontschuldigingen aan te
+bieden of den degen te kruisen. Dat was een schandaal voor het geheele
+eiland Malta, waar geen voorbeeld bekend was van een dergelijke
+lafheid. De op zoo grove wijze beleedigde officier riep herhaalde malen
+zijn tegenstander op en liet hem telkens den tijd, na te denken over de
+gevolgen van een weigering. Maar alles was vergeefsch; de beleediger
+bleef zich onttrekken aan de gevolgen zijner daad.</p>
+<div class="figure xd21e439width"><img src="images/p1906-341.jpg" alt=
+"Overal zon in de witte stad." width="720" height="475">
+<p class="figureHead">Overal zon in de witte stad.</p>
+</div>
+<p>Hij werd veroordeeld, gedurende vijf-en-veertig achtereenvolgende
+dagen boete te doen in de kathedraal van Sint Jan, daarna vijf jaren in
+een gevangenis door te brengen en zijn leven in gevangenschap
+<span class="pagenum">[<a id="pb342" href="#pb342" name=
+"pb342">342</a>]</span>in een fort te besluiten. Naar men meent is door
+geen maatregel van genade dit strenge vonnis verzacht.</p>
+<p>De Orde was, zooals wij boven hebben gezien, verdeeld in
+&bdquo;Tongen&rdquo;, en aan elk van die was een paleis toegewezen voor
+haar vergaderingen. De Ridders gebruikten er hun maaltijden; vandaar
+dat die paleizen wel herbergen werden genoemd. Die acht
+&bdquo;herbergen&rdquo; bestaan nog onder dezelfde namen van vroeger,
+dus herbergen van Provence, van Auvergne, van Frankrijk, van
+Itali&euml;, van Aragon, van Duitschland, van Castili&euml; en van
+Engeland.</p>
+<p>Frankrijk had drie herbergen. Daaruit kwamen de meeste Grootmeesters
+der Orde voort; zij leverde de meeste ridders en droeg het meeste bij
+tot den roem en de grootheid der Orde. Door een zonderlingen loop van
+zaken, die onverklaarbaar moet heeten, was het voor Frankrijk
+weggelegd, de grootsche instelling op Malta te vernietigen, welke het
+eeuwenlang toch zoo krachtig had gesteund.</p>
+<p>Toen het leger, dat Bonaparte naar Egypte bracht, in 1798 Malta
+voorbijging, bezat de Orde ondanks den achteruitgang in haar
+financi&euml;n er toch nog een voorraad van 1500 kanonnen, mortieren en
+houwitsers, <span class="corr" id="xd21e453" title=
+"Bron: 35 000">35.000</span> geweren, <span class="corr" id="xd21e456"
+title="Bron: 12 000">12.000</span> vaten kruit, twee schepen van groote
+afmetingen, een fregat, drie galeien enz. Het personeel bestond uit een
+effectief van <span class="corr" id="xd21e459" title=
+"Bron: 17 000">17.000</span> man, onder wie 332 Ridders. Die
+hulpbronnen, die toch werkelijk niet te versmaden waren, werden
+ongebruikt gelaten door den Grootmeester; hij liet, zonder weerstand te
+bieden, Bonaparte zich van La Valette meester maken en ook van de oude
+stad. Den 13den Juni werd er een overeenkomst gesloten, waarbij de
+heerschappij over Malta en onderhoorigheden overging aan de Fransche
+Republiek. Die verovering van Malta door de Franschen maakte een einde
+aan het politiek bestaan der Ridders van St. Jan.</p>
+<p>De ontruiming van het eiland door den Grootmeester en de Ridders
+berokkende den bewoners onberekenbare verliezen. Vooreerst was de
+Grootmeester hun schuldenaar voor ongeveer een millioen francs, en de
+op Malta wonende Ridders ten getale van meer dan 600, lieten
+aanmerkelijke schulden na. Aan den anderen kant waren vele
+famili&euml;n, waarvan de leden ambten op het eiland bekleedden,
+geru&iuml;neerd.</p>
+<p>De verplichting, die hun werd opgelegd, om officieren te herbergen,
+werd als een zeer hinderlijke maatregel beschouwd. De zeden der
+Maltezers werden gekrenkt door het feit, dat de menschen vreemdelingen
+tot hun huiselijken kring moesten toelaten. Eindelijk werkte ook de
+belasting, die er moest worden opgebracht, om in de onkosten van de
+kazerneering der soldaten te voorzien, de ontevredenheid in de hand.
+Deze openbaarde zich in heviger mate te La Valette dan op het
+platteland.</p>
+<p>Zoodra het eiland onder fransch bestuur was gekomen, werd het door
+Sicili&euml; op den index geplaatst, en dat eiland weigerde den toegang
+tot zijn havens aan de verschillende maltezer schepen, die er zich van
+levensmiddelen kwamen voorzien. De verschijning van enkele engelsche
+fregatten in de wateren van Malta, kort na de bezetting door de
+Franschen, belette het uitgaan der koopvaardijschepen, geladen met
+katoen voor Spanje uit de haven van La Valette. Daar zoo de
+katoenhandel geknakt was, waren de vrouwen, die over het algemeen geen
+andere hulpmiddelen hadden dan het spinnen, tot den bedelstaf
+gebracht.</p>
+<p>Alles scheen buitendien samen te werken, om de Maltezers ontevreden
+te stemmen. Men had het grootste gedeelte van het zilver, dat zich in
+de schatkist van de oude stad bevond, weggehaald, om er geld van te
+munten. De kloosters, behoorende tot dezelfde Orde, moesten tot een
+enkel worden vereenigd, en de acten van den Burgerlijken Stand moesten
+in orde worden gemaakt als in Frankrijk. Velen meenden daaruit te
+moeten opmaken, dat de doop was afgeschaft en dat voortaan het huwelijk
+als sacrament opgehouden had te bestaan, enz. enz.</p>
+<p>Al die verschillende redenen van ontevredenheid, gevoegd bij de
+vooroordeelen, die men in den geest der Maltezers had doen ontstaan in
+zake de Fransche Revolutie, hadden het terrein uitstekend voorbereid
+voor den opstand, welke plotseling uitbrak tegen de fransche
+overheersching. De aanhangers van het hof van Napels en de Engelschen
+waren er mogelijk niet geheel vreemd aan....</p>
+<hr class="tb">
+<p>Waarschijnlijk zal men met verbazing vernemen, dat de Orde der
+Maltezer Ridders nog bestaat. Evenals vroeger is zij in
+&bdquo;Tongen&rdquo; verdeeld, dat wil zeggen in verschillende
+nationaliteiten. Men heeft de italiaansche afdeeling, die tegenwoordig
+omvat het Groot-Prioraat van Rome, het lombardisch-venetiaansch
+Groot-Prioraat en dat der Beide Sicili&euml;n, dan de duitsche
+afdeeling, die het boheemsche Groot-Prioraat bezit en de spaansche
+afdeeling. Buiten die vier &bdquo;Tongen&rdquo; vormen takken der Orde
+geregelde genootschappen, dat der rijnsch-westfaalsche Ridders, dat der
+silezische Ridders, dat der engelsche Ridders en dat der fransche
+Ridders.</p>
+<p>De Orde is vaak door de europeesche mogendheden erkend. Zij is
+diplomatiek vertegenwoordigd geweest op het Weener Congres in 1813 door
+twee gemachtigden, verder op het congres van Aken in 1818 en eindelijk
+op het congres van Verona in 1822.</p>
+<p>In 1844 stelde de hertog de Broglie voor, de Orde af te vaardigen
+als gemachtigde van alle beschaafde volken naar een internationale
+conferentie tot afschaffing der slavernij in Afrika. Bij de nog niet
+lang geleden gehouden Conferentie van Gen&egrave;ve werd de Orde van
+Malta offici&euml;el opgeroepen, en zij nam door haar afgevaardigde aan
+de debatten deel, waaruit de beroemde Conventie van het Roode Kruis
+voortvloeide.</p>
+<p>De heer L. de la Bri&egrave;re heeft een zeer belangrijk werk
+uitgegeven over de Orde der Maltezer Ridders. Ik heb er de gegevens aan
+ontleend, die ik hier heb gebruikt.</p>
+<p>De Orde is erkend door den Pauselijken Stoel; ze heeft een
+offici&euml;elen gezant op het Vaticaan, die er aan alle plechtigheden
+deelneemt. &bdquo;De katholieke mogendheden&rdquo;, zegt de heer de la
+Bri&egrave;re, &bdquo;houden de Orde in eere, al zijn ze nog niet tot
+een diplomatieke uitwisseling van vertegenwoordigers overgegaan. De
+uniform van Malta wordt altijd aan de <span class="pagenum">[<a id=
+"pb343" href="#pb343" name="pb343">343</a>]</span>hoven van Europa met
+onderscheiding behandeld, en alle vorsten dragen in persoon de
+eereteekenen der Orde.&rdquo;</p>
+<p>De schrijver verhaalt een zeer belangwekkend feit, waarvan de graaf
+Chandon de Briailles de held was. Tijdens den fransch-duitschen oorlog
+onderhield de graaf te Epernay op zijn eigen kosten een ambulance van
+zeshonderd bedden. De Duitschers maakten zich van de stad en van de
+ambulance meester. De graaf de Briailles wordt verwijderd, bijna uit
+het bezit gestooten van zijn eigen ambulance. Daar komt hij op het
+denkbeeld, zijn costuum van Maltezer Ridder aan te trekken en zoo te
+midden van zijn zieken te verschijnen; dadelijk bewijzen de Duitschers
+hem alle eer, groeten hem beleefd, laten hem vrij, om zijn liefdadig
+werk te vervolgen, en toonen voor zijn persoon den grootsten eerbied.
+Dus is het Maltezer kruis het voorwerp van algemeene vereering.</p>
+<p>De Orde bezit ondanks de beroovingen, waaraan zij dikwijls heeft
+blootgestaan, nog haar plaatselijke inkomsten, vooral in Boheme, Tyrol
+en Itali&euml;. Het zijn schenkingen, die voor hun geheele leven aan
+enkele leden der Orde zijn gedaan. De begiftigden deden echter afstand
+van hun eigendom, om zich aan werken van liefdadigheid te wijden. Te
+Rome heeft de Orde in de deftigste wijk, in de Condottistraat, een
+groot paleis, waar de Grootmeester en de kanselarij wonen; op den
+Aventijn bezit ze een kerk en een klooster van Maria met een villa en
+uitgestrekte tuinen.</p>
+<p>In Itali&euml;, Oostenrijk en Boheme bezit de Orde een honderdtal
+Commandementen, o.a. te P&eacute;rouse, Ferentino, Osimo, Viterbo,
+Orvieto, Pontecorvo, Parma, Sorrento, Beneventum, Palermo, Reggio,
+Weenen en Br&uuml;nn.</p>
+<p>De Orde werkt op hospitaalgebied, dat haar oorspronkelijk terrein
+was. Ze heeft haar hospitalen in Europa en in het Heilige Land; ze
+houdt haar oorlogsambulances in goeden staat, dat ze dadelijk in
+functie kunnen treden, evenals de treinen voor de ambulances. Haar
+leden hebben vooral in Westfalen en Silezi&euml; de hulp aan de
+gewonden op het slagveld in hun handen gecentraliseerd, en bezitten er
+een machtige organisatie.</p>
+<p>De tegenwoordige staat der Orde omvat twee soorten van leden, die
+scherp onderscheiden categorie&euml;n vormen.</p>
+<p>De eersten, de Broeders, in de Orde Ridders van het Recht genoemd,
+zijn zij die, na hun bewijzen te hebben geleverd, dus na door
+authentieke stukken hun acht kwartieren van adeldom te hebben bewezen
+zonder een enkele m&eacute;salliance, toegelaten zijn met een noviciaat
+van tien jaren, en die de kloostergelofte in den traditioneelen vorm
+hebben afgelegd met het oude ceremoni&euml;el. Zij blijven in de wereld
+leven, maar zijn streng gehouden aan het godsdienstig celibaat. Er zijn
+van die broeders tien in geheel Europa.</p>
+<p>De leden van de tweede categorie, of leden van eer en devotie, zijn
+veel talrijker, hun aantal bedraagt meer dan duizend. Zij leggen geen
+enkele gelofte af en behouden den adellijken titel hunner geboorte.</p>
+<p>Bij uitzondering kan de Grootmeester vanwege belangrijke diensten,
+aan de Orde bewezen, onder den naam van Ridders der Genade, enkele
+begunstigde leden <span class="corr" id="xd21e504" title=
+"Bron: loelaten">toelaten</span>, van wie geen bewijzen worden
+gevorderd. Zoo iemand was de beroemde kardinaal Berryer, was ook
+kardinaal Lavigerie en dan ook het Academielid Michaud, die de
+geschiedenis der kruistochten schreef.</p>
+<p>In Frankrijk heeft men alleen Ridders van eer en devotie, en dat
+aantal is nog vrij gering. Op den uitdrukkelijken wensch van den
+Grootmeester en op initiatief van baron de Montaignac hebben die
+Ridders zich vereenigd tot een genootschap van liefdadigheid, zooals
+dat ook reeds hadden gedaan de Maltezer Ridders van sommige andere
+landen. Wijlen de hertog de Sabran en wijlen de hertog de Mortemart
+zijn successievelijk voorzitter geweest van de groep der fransche
+ridders, wier hoofd op dit oogenblik de graaf de Rohan-Chabot is. Twee
+fransche geestelijken behooren ook tot het genootschap, de abt Pascal,
+kapelaan, en de abt Gonon, pastoor van Sint Jan van Malta, te Aix in
+Provence.</p>
+<p>Elk jaar houdt het Genootschap een vergadering, waar over de
+werkzaamheden beraadslaagd wordt en waarbij door den kapelaan een mis
+wordt voorgediend voor de overleden broeders in de kapel van de
+basiliek van Montmartre, die aan Johannes den Dooper is gewijd. Aan het
+slot van dien dienst vereenigen de Maltezer Ridders zich gewoonlijk aan
+een vriendschappelijken maaltijd.</p>
+<p>Te Parijs hebben ze het Sint-Janshospitaal met consultatiekamer, een
+huis op de hellingen van Montmartre in de schaduw van de kerk van het
+Heilige Hart; er is niets schitterends aan, en men ziet er enkel een
+vriendelijke villa, die vroolijk en eenvoudig in het groen is gelegen.
+Bij de algemeene armenzorg van Montmartre is een deel van het werk aan
+de Ridders opgedragen, en verscheiden keeren roept op den heuvel van
+het Heilige Hart het hospitaal van Sint Jan onder de troepen hongerigen
+diegenen tot zich, die het meest te beklagen zijn, om ze te troosten,
+te helpen en hun wonden en kwalen te genezen.</p>
+<p>Het witte kruis met de acht punten is op de poorten aangebracht en
+ook op de meubels in de consultatiekamer. Een der ridders, graaf Gaston
+Chandon de Briailles, houdt persoonlijk toezicht op het werk en geeft
+zijn krachten en zijn hart aan de zaak.</p>
+<p>Een ander lid van de Orde, tevens medicus, doet het geneeskundig en
+chirurgisch werk, graaf Churchill. Nadat hij in de Orde van Malta was
+opgenomen, en nadat de gewone jaren der academische studi&euml;n voor
+hem voorbij waren, heeft deze met ambitie naar het goede strevende man
+zich met allen ernst op de studie toegelegd en heeft den graad van
+doctor in de medicijnen verworven, alleen met het doel, zich volgens de
+wet aan de zorg voor de armen te mogen wijden in den geest der
+Orde.</p>
+<p>Er was op Malta zelf ook altijd voor de Ridders werk in overvloed,
+want in de aardige stad La Valette met haar interessante herinneringen
+kent men donkere en ellendig armoedige straatjes. Bij een wandeling met
+den secretaris van het fransche consulaat kwamen we toevallig
+onverwachts in de wijk Manderaggio, het treurigste hoekje op Malta.
+<span class="pagenum">[<a id="pb344" href="#pb344" name=
+"pb344">344</a>]</span></p>
+<p>Uit de zindelijke en lichte straten waren we plotseling zonder
+overgang in een wirwar van steegjes verzeild geraakt, smalle nauwe
+doorgangen tusschen hemelhooge huizen, alle oud en vervallen. Het was
+als een doolhof en telkens liepen we stomp en moesten omkeeren, om ons
+eindelijk weer bij het begin terug te vinden.</p>
+<p>Bogen hangen hier en daar over de straatjes heen en geven, naar het
+schijnt, stevigheid aan de oude muren, die vol spleten zitten,
+afgeschilferd zijn en waar door vuile buizen onwelriekend vocht
+stroomt. De bodem wordt gevormd door groote, platte steenen, die
+glibberig zijn door vuil, kleverig vocht. Overal ligt afval te
+verrotten en vergiftigt de lucht, terwijl keukengeuren uit de donkere
+holen opstijgen en door hun scherpte den voorbijganger de keel als
+toeschroeven.</p>
+<div class="figure xd21e526width"><img src="images/p1906-344.jpg" alt=
+"Citt&agrave; Vecchia, de oude hoofdstad van het eiland." width="720"
+height="530">
+<p class="figureHead">Citt&agrave; Vecchia, de oude hoofdstad van het
+eiland.</p>
+</div>
+<p>Wie echter veel houdt van schilderachtige dingen, niet al te hevig
+gehinderd wordt door onaangename geuren, kan met de levendigste
+belangstelling een wandeling doen door Manderaggio. De bevolking, die
+in die ongenoemde steegjes woont, in dien wirwar van zonderlinge
+huizen, biedt veel belangwekkends aan. Nu en dan valt er een vreemd en
+grillig licht op groepjes kinderen, die er, o wonder, frisch en gezond
+uitzien op dien mesthoop; zij zingen en spelen, en de huisvrouwen gaan
+heen en weer op onbezorgde en vroolijke manier, maken groenten klaar,
+bereiden visch, en onder het knetteren van het bakken mengt zich gelach
+en vroolijk geroep, maar ook het geklok van het vuile water, dat van de
+bovenverdiepingen haastig door de afvoerbuizen naar beneden loopt.</p>
+<p>In Manderaggio ziet men in de donkere gangen van de zoo oude huizen
+en het weerzinwekkende vuil van eindelooze ellende het intense leven
+even goed of beter dan in de rijke wijken van La Valette.</p>
+<p>Die armoedige bevolking is overigens vol eerbied en hulpvaardigheid
+voor den vreemdeling, die zich onder haar waagt. Het kwam mij zelfs
+voor, dat ik er oneindig veiliger was dan in de straten van Palermo en
+Grenada, of, om kort te gaan, in alle groote steden van Spanje en
+Itali&euml;, waar men ook die groote tegenstellingen aantreft van
+rijkdom en armoede.</p>
+<p>Ik wil daarmee niet zeggen dat het onveilig zou zijn, in die steden
+bij dag door de volkswijken te gaan, maar men krijgt toch een gevoel,
+of men op zijn hoede moet wezen. Te Palermo bij voorbeeld zal men, als
+men met aandacht een of ander belangwekkend type bekijkt, al gauw
+aangezien worden op een manier, die u uw schreden doet verhaasten,
+zonder dat men lust krijgt zich er langer op te houden. Hier ondervond
+ik niets dergelijks. Men beweegt zich overal zonder eenig gevaar.
+<span class="pagenum">[<a id="pb345" href="#pb345" name=
+"pb345">345</a>]</span></p>
+<div class="figure xd21e540width"><img src="images/p1906-345-1.jpg"
+alt="De St. Jans-kathedraal." width="720" height="543">
+<p class="figureHead">De St. Jans-kathedraal.</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="div2 section">
+<div class="divHead">
+<h3 class="main">III.</h3>
+<div class="argument">
+<p class="first">De monumenten van La Valette.&mdash;De Sint
+Jans-kathedraal en haar achttien kapellen met de graven der
+Grootmeesters.&mdash;Geschiedenis der voornaamste
+Grootmeesters.&mdash;Het verlies van de schatten uit de Sint
+Janskerk.&mdash;Het paleis der Grootmeesters.&mdash;De
+bibliotheek.&mdash;Het Paleis van Justitie, de oude herberg van
+Frankrijk.&mdash;Het arsenaal.&mdash;Een met beenderen behangen zaal in
+een hospitaal.&mdash;De kerkhoven.&mdash;Bezoek aan Citt&agrave;
+Vecchia, de oude hoofdstad van Malta.&mdash;Aanzien van het
+land.&mdash;De Sint Paulsgrot.&mdash;De Maltezers en de engelsche
+overheersching.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure floatLeft xd21e551width"><img src=
+"images/p1906-345-2.jpg" alt=
+"&bdquo;Gij, die hier binnentreedt....&rdquo;" width="178" height=
+"409">
+<p class="figureHead">&bdquo;Gij, die hier binnentreedt....&rdquo;</p>
+</div>
+<p>De groote Sint Janskerk der Ridders, waar alle graven der
+Grootmeesters zijn te vinden, is het merkwaardigste bouwwerk van La
+Valette. Ik bedoel hier niet zoozeer uit het oogpunt van het uiterlijk,
+van de architectonische beteekenis, want het gebouw is zwaar, massief
+en streng, eerder een fort dan een kerk, maar uit historisch oogpunt.
+Twee kortdikke klokkentorens, een voorhal, een balcon of terras, waar
+de Grootmeester zich voor de eerste maal na zijn verkiezing aan het
+volk vertoonde, als het Conclave hem had aangewezen, dat is eigenlijk
+alles, wat het uitwendige van het heiligdom ornamenteels vertoont. Op
+den top van den gevel stond oudtijds een reusachtig borstbeeld van den
+Heiland, een bronzen beeld, dat de galeien der Orde bij het verlaten
+van de groote haven begroetten, wanneer ze uitgingen op een kruistocht
+tegen de Muzelmannen.</p>
+<p>De Sint Janskathedraal is, afgezien van de rijke versieringen aan de
+wanden, in het inwendige van bijzonder eenvoudige conceptie. Het is een
+groot parallelogram, dat een gewelf met dubbele bogen draagt. Aan dat
+gewelf is in achttien afdeelingen of kaders de geschiedenis voorgesteld
+van den heilige, naar wien de kerk genoemd is. Het forsche, krachtige
+werk is men verschuldigd aan het penseel van den Ridder Matthias
+Pr&eacute;ti, bijgenaamd de Calabrees, leerling van du Guerchin en
+vriend van Rubens. Maar ongelukkig zijn die schilderijen slecht
+gerestaureerd en hebben veel van hun oorspronkelijke bekoring
+verloren.</p>
+<p>Achttien kapellen, die in elkander loopen en zoodoende een soort van
+galerij vormen, bevinden zich in elk der zijvleugels. Zeven ervan waren
+gewijd aan de zeven &bdquo;Tongen&rdquo;, waaruit de Orde bestond.
+<span class="pagenum">[<a id="pb346" href="#pb346" name=
+"pb346">346</a>]</span>De wanden, versierd met houtsnijwerk, dat
+verguld en in houtreli&euml;f is aangebracht, stellen symbolen en
+godsdienstige plechtigheden voor van de volken, waartoe leden der Orde
+behoorden, met de prachtige graven der Grootmeesters van elke
+afdeeling.</p>
+<p>Al die graven, behalve die van de duitsche kapel, zijn met marmer
+bekleed, en erboven prijkt het borstbeeld of het beeld ten voeten uit
+van den overledene, terwijl er gebeeldhouwde medaillons en schilderwerk
+omheen zijn aangebracht. Verscheiden van die kunstwerken werden door
+Matthias Pr&eacute;ti uitgevoerd. Die van de duitsche kapel zijn van
+een maltezer kunstenaar.</p>
+<p>Als men de basiliek betreedt, die er van buiten zoo eenvoudig
+uitziet, wordt men allereerst getroffen door de rijke versiering. Men
+moet daarbij echter niet vergeten, dat meer dan drie eeuwen lang het
+heiligdom der Ridders voortdurend verfraaid kon worden door de groote
+mildheid der Orde, Boven het hoofdaltaar, dat druk bewerkt is,
+schittert op een breed voetstuk een groote marmeren groep, den doop van
+Christus door Johannes den Dooper voorstellend. Dat prachtige, witte
+kunstwerk is van den maltezer kunstenaar Melchior Gaffa, die het plan
+ontwierp en nog een begin maakte met de uitvoering. Na zijn dood werd
+het voltooid door den beroemden beeldhouwer Bernini.</p>
+<p>Zilveren pilaren scheiden het koor van de rest der kerk. Het
+plaveisel der kerk bestaat geheel uit groote marmeren grafsteenen van
+verschillende kleur, waarin kostbare gesteenten moza&iuml;eken vormen.
+Een reuzenbladzijde met necrologie&euml;n ontrolt zich voor onze
+voeten. Daar staan de groote heldenfeiten te lezen uit het leven der
+roemrijke strijders. De geheele hooge aristocratie van Europa kan er de
+eene of andere herinnering vinden van een voorvader of vriend.</p>
+<p>Het graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner maakt vooral een
+diepen indruk. Op een voetstuk, door twee karyatiden gedragen, ziet men
+twee overwonnenen, een Muzelman en een neger in ketenen, verder het
+bronzen borstbeeld van den Grootmeester met den kraag der geestelijken
+en het harnas van den krijgsman, en dat alles op een hoop aan den
+vijand ontnomen vlaggen. Ook kan men er de halve maan der Mohammedanen
+op vinden met helmen, kanonnen en wapens van allerlei soort. Alles is
+in wit marmer uitgevoerd. Achter het borstbeeld verheft zich een
+pyramide met het wapenschild en de Faam, die op een bazuin blaast,
+terwijl een engel op de groep wijst. Die figuren, het schild en de
+pyramide zijn ook van marmer. Het geheel is van zeer decoratieve
+werking en maakt een rijken indruk.</p>
+<p>De Orde had aan Nicolaas Cottoner den aanleg van verscheiden
+versterkingen te danken. Een ervan draagt nog zijn naam. Hij droeg veel
+bij tot de weerbaarmaking van Floriana en Marsa Muscet. Om de
+verdediging van den ingang tot de groote haven te voltooien, liet hij
+het fort Ricasoli of het Koningsfort aanleggen van de dertig duizend
+kronen, die een Ridder voor dat doel afstond. Paus Clemens de Tiende
+wenschte in een pauselijken brief den Grootmeester Nicolaas Cottoner
+geluk met zijn pogingen om Malta te versterken, Malta, dat het bolwerk
+was voor alle staten der christelijke wereld.</p>
+<p>Het grafmonument, dat opgericht werd voor Raymond Perellos de
+Roccafoull van de &bdquo;Tong&rdquo; Aragon, baljuw van Negropont,
+v&oacute;&oacute;r hij tot het grootmeesterschap werd verheven, is zeer
+rijk versierd en van groote uitwerking. Zijn bronzen buste komt naar
+voren uit een uitgehold marmeren medaillon. Erboven prijken zijn
+wapens, door vlaggen omgeven. Aan den voet staat een engel, leunend op
+de attributen der lictoren. Het Recht, voorgesteld door een vrouw,
+houdt de weegschaal; een vrouw zoogt een kind. Die beide vrouwenfiguren
+van wit marmer zijn gezeten aan weerszijden van het monument. Het
+voetstuk vertoont een bundel wapens en schilden, op het een waarvan men
+de halve maan ziet, terwijl op het andere een Gorgonenhoofd is
+afgebeeld.</p>
+<p>De Grootmeester Raymond Perellos had een lange en aan feiten rijke
+regeering. Hij onderscheidde zich door zijne groote vrijgevigheid voor
+de gezinnen, wier leden in den dienst der Orde stierven; hij bracht
+veel nieuwe versterkingen aan en verwaarloosde niets van wat hij meende
+dat geschikt kon wezen om den glans en den roem der Orde te verhoogen.
+Tweemaal per jaar worden aan de muren van de kathedraal prachtige
+tapijten opgehangen, die het leven van den Verlosser voorstellen, en
+den Triomf van het Christendom. Ze zijn een legaat van den Grootmeester
+Perellos.</p>
+<p>Het monument, dat gebouwd is voor den Grootmeester Marcus Antonius
+Zondodari, die uit Siena geboortig was, is ook zeer prachtig; het
+onderscheidt zich door een gelukkige vereeniging van marmer en brons.
+Als bij al die grafmonumenten in de Sint-Janskerk der Ridders van
+Malta, brengt een legende, in het voetstuk gebeeldhouwd, de deugden en
+weldaden van den Grootmeester in herinnering. Hier ziet men hem,
+liggend op zijn doodkist, die door naakte kinderen wordt gedragen. De
+Oorlog, voorgesteld door een vrouw, schijnt met behulp van een kind
+bezig, de plooien te leggen van de vlag, waarin hij zal begraven
+worden.</p>
+<p>Antoine Manuel de Vilhena, Portugees van de afdeeling Castili&euml;,
+werd tot Grootmeester gekozen bij den dood van Zondodari. Het voor hem
+opgerichte monument behoort tot de mooiste, die de prachtige
+Sint-Janskathedraal der Maltezer Ridders sieren. Altijd bewondert men
+de harmonieuse rangschikking der onderdeelen, die al die graven
+kenmerkt, den overvloed van motieven en symbolen, die er levendigheid
+aan geven, en den rijkdom en de verscheidenheid der gebruikte
+materialen.</p>
+<p>Bij dit laatste wordt het borstbeeld, gevat in een medaillon, door
+een krans van laurierbladen gevormd, door engelen aangeboden. Op de
+voorzijde heeft de Faam naast de wapens met een kroon er boven de
+bazuin aan den mond gebracht. Op de sarcofaag, door bronzen leeuwen
+gedragen, houdt een kind het zwaard opgeheven, den enormen eeredegen
+van den Grootmeester. Andere kinderen storten tranen.</p>
+<p>Antoine Manuel de Vilhena had alle rangen der Orde doorloopen. Hij
+was gewond geworden bij een aanval op twee tripolitaansche schepen, die
+generaal Antoine Corea de Souza in 1680 buit maakte. Hij werd
+achtereenvolgens benoemd tot majoor, kolonel <span class=
+"pagenum">[<a id="pb347" href="#pb347" name="pb347">347</a>]</span>en
+commandant van een galei, tot commissaris der bewapening,
+groot-kanselier der Orde, baljuw van Acre en eindelijk tot schatmeester
+der Orde. In zijn qualiteit van Grootmeester liet hij het fort Manuel
+oprichten op het eilandje Marsa-Muscet.</p>
+<p>Wij mogen bij deze beknopte opnoeming niet vergeten het graf van
+Jean de la Valette, die in 1586 stierf. Een lang opschrift telt zijn
+heldendaden op, zijn overwinningen op de Turken, de beroemde
+belegering, die hij van het leger van Soliman had te doorstaan, en
+vooral de stichting van de groote stad, die door zijn toedoen zoo
+gevreesd werd. Soliman de Tweede zag met de grootste bezorgdheid de
+toenemende macht, welke de Ridders in de Middellandsche Zee kregen, en
+waarvan hij de duidelijkste blijken kreeg door de vernieling van de
+meeste zijner vloten. Hij besloot Malta aan te vallen en er de Ridders
+uit te verdrijven, die hij te voren reeds van Rhodus had verjaagd. In
+den loop van het jaar 1565 drongen honderd-vijftig turksche schepen in
+de haven van Marsa Scirocco binnen, en zetten er zestig duizend
+gewapende mannen aan land, onder bevel van den pacha Mustapha, van
+Dragut, en van den dey van Algiers.</p>
+<p>De gedenkwaardige belegering van La Valette deed de dapperheid der
+Ridders duidelijk uitkomen. De Grootmeester van Malta, Jean Parisot de
+la Valette, bewees in die moeilijke omstandigheden, dat hij waardig was
+de opvolger van L&rsquo;Isle Adam te zijn. Zijn stoutmoedigheid en zijn
+militaire talenten gaven hem daar recht op.</p>
+<p>De resultaten van de toen op de Turken behaalde overwinning waren
+niet gering. Malta was bevrijd; Itali&euml; was weer veilig en Europa
+kon gerust zijn. Twintig duizend Turken waren op het slagveld gebleven,
+en generaal Mustapha, hun aanvoerder, had met het overschot van zijn
+leger een toevlucht gezocht aan boord van zijn schepen en ging heen van
+Malta. Keizer Soliman kreeg een zeer diepen indruk van deze nederlaag.
+Hij dacht er over, een nieuwe expeditie te organiseeren, die hij zelf
+wilde leiden en waarover hij in persoon het bevel dacht te voeren, toen
+de dood hem overviel te midden van zijn plannen van wraak en
+vernieling.</p>
+<p>Na die roemrijke zegepraal liet de Grootmeester La Valette, ondanks
+zijn hoogen leeftijd en zijn wonden altijd even onvermoeid, de
+versterkingen, die de Turken hadden verwoest, herstellen. Hij beloonde
+op edelmoedige wijze zijn bondgenooten en de bewoners van het eiland,
+die hem met zelfverloochening hadden bijgestaan, en die bij dit beleg
+meer dan zeven duizend van hun landgenooten hadden verloren.</p>
+<p>Toen was het, dat met den materi&euml;elen steun, dien Frankrijk,
+Spanje, Portugal en de italiaansche vorsten hem verleenden, hij in 1566
+de fondamenten legde van de naar hem genoemde stad.</p>
+<p>Wij hebben nog niet van de oneenigheid gesproken, die er ontstond
+tusschen hem en den paus en die de laatste jaren van het roemrijk
+bestaan van Jean Parisot de La Valette verbitterden. Om de
+droefgeestigheid te verjagen, die zich van hem had meester gemaakt ten
+gevolge van die moeilijkheden, steeg hij te paard, gevolgd door zijn
+jachtgezelschap, en begaf zich naar de vlakte aan de golf van Sint
+Paul, om er patrijzen te jagen. De zeer groote hitte van dien dag
+hinderde hem; hij kreeg een zonnesteek en kwam met koorts in de stad
+terug. Na den dood van de La Valette vermeerderden de Grootmeesters,
+zijn opvolgers, de versterkingen der door hem gebouwde stad.</p>
+<p>Zij bouwden ook nieuwe forten in het binnenland van het eiland en
+stelden de kusten beter in staat van verdediging. Maar deze maatregelen
+bleken nog niet voldoende, om aan de sultans van Turkije alle hoop te
+ontnemen, zich eenmaal weer van dat eiland meester te maken, dat hun
+handel steeds maar weer afbreuk deed. Zij deden van tijd tot tijd
+landingen, maar ze werden telkens verslagen en met groot verlies
+teruggeslagen. Eindelijk maakten de Maltezers zich meester van een
+turksch schip, dat met aanzienlijke rijkdommen beladen was. Het had
+prins Osman en prinses Fatima aan boord, kinderen van keizer Ibrahim,
+die op weg waren naar Alexandri&euml; met het plan naar Mekka te
+reizen.</p>
+<p>Op Malta werden de doorluchtige reizigers met de grootste
+onderscheiding behandeld en men bewees hun alle eer, die men aan hun
+rang verschuldigd was. En wat als bewijs kan dienen voor de groote
+edelmoedigheid der Ridders, prinses Fatima werd, met geschenken
+overladen, op haar eigen schip teruggezonden naar Konstantinopel. Prins
+Osman, die getroffen was door zooveel edelmoedigheid, wilde Malta niet
+weer verlaten. Hij ging tot het Christendom over en werd monnik op
+Sint-Dominicus, waarvoor hij afstand deed van de kroon van een groot
+rijk, zonder zelfs de waardigheid te willen aannemen van kardinaal,
+welke de paus hem aanbood. Ibrahim, die ten diepste gegriefd was in
+zijn hart en in zijn politiek, besloot zich te wreken door de
+verwoesting van Malta. Hij maakte reeds verbazende toebereidselen voor
+dat doel, toen de dood hem verraste, zooals hij het Soliman had gedaan,
+v&oacute;&oacute;r de wraakplannen tot uitvoering waren gekomen.</p>
+<p>In de kapel, aan de &bdquo;tong&rdquo; van Frankrijk gewijd,
+herinnert het graf van graaf du Beaujolais aan het lijden van een
+ongelukkigen prins uit het huis Bourbon, die in 1808 op Malta stierf,
+waar hij om gezondheidsredenen was heengegaan. Men vindt er ook het
+graf van den Grootmeester Emmanuel de Rohan, welke graftombe een schoon
+kunstwerk te zien geeft, de onthoofding van Johannes den Dooper
+voorstellend, van de hand van Michel Angelo van Caravaggio.</p>
+<p>In de krypt bevinden zich de graven van verscheiden andere
+Grootmeesters, o.a. dat van Villiers de l&rsquo;Isle Adam. De
+onderaardsche kapel van het Heilige Kruis bevat ook de graven van
+Pierre du Pont, gestorven in 1535, dat van Jean d&rsquo;Om&egrave;des,
+die de Sint-Elmus- en Sint-Michielforten liet bouwen en vele bastions
+liet aanleggen. Hij overleed in 1533. Dan is er het graf van Claude de
+La Sangle, aan wien de verdedigingswerken van de naar hem genoemde
+voorstad veel te danken hebben; verder de graven van Guidalotti de
+Monte en van Jean L&eacute;v&egrave;que de le Cassi&egrave;re, in 1581
+overleden. Aan dien Grootmeester heeft men ook den bouw van de
+Sint-Janskathedraal te danken, en hij zorgde ervoor, dat de stoffelijke
+overblijfselen van zijn doorluchtige voorgangers daarheen werden
+overgebracht. <span class="pagenum">[<a id="pb348" href="#pb348" name=
+"pb348">348</a>]</span></p>
+<p>De schatkamer der Sint-Janskerk was in den tijd der Ridders door
+geheel Europa beroemd, zoo groot was het aantal zeer kostbare
+voorwerpen, dat ze bevatte.</p>
+<p>Men kon er als reliek een hand van Johannes den Dooper zien, in goud
+gevat en ingelegd met diamanten, robijnen en andere kostbare steenen.
+Zij was door Bajazet geschonken aan Pierre d&rsquo;Aubusson,
+Grootmeester van Rhodus. Er wordt ook melding gemaakt van een kruis van
+edelgesteenten, dat een stukje van het echte kruis zou bevatten, dan
+van een gouden lampetkan, gevuld met kostbare steenen, die Hendrik de
+Achtste van Engeland aan Villiers de l&rsquo;Isle Adam had aangeboden
+na het verlies van Rhodus; dan van een prachtigen degen en van een
+dolk, door Filips den Tweeden, koning van Spanje ten geschenke gegeven
+aan den Grootmeester La Valette na zijn roemrijke verdediging tegen de
+Turken. In grooten getale waren er verder de voorwerpen van goud,
+zilver en diamanten, die de Grootmeesters en Groot-Priors van iedere
+&bdquo;tong&rdquo; der Orde verplicht waren elke vijf jaar, aan de kerk
+aan te bieden. Geen enkele basiliek bezat zooveel kostbare voorwerpen,
+zooveel lampen en kandelabers van zilver en van die hoogte en zwaarte,
+dat twee mannen ze slechts met moeite konden dragen. Van al die
+rijkdommen is er niets meer over. Men beschuldigt het Directoire ervan,
+ze te hebben geroofd.</p>
+<p>De vlag der Orde, en de kostbare schatten van de Sint-Janskerk,
+welker waarde verscheiden millioenen bedroeg, werden meegevoerd op het
+fregat La Sensible. De commandant van het schip, die tusschen Malta en
+Toulon door de Engelschen werd aangevallen, liet, v&oacute;&oacute;r
+hij zich overgaf, alles over boord werpen. Zoo werden de schatten van
+de Sint-Janskerk op Malta vernietigd; alleen de staatsiedegen, dien de
+Grootmeester der Orde bij plechtige gelegenheden droeg, ontkwam aan de
+algemeene ramp. Bij de capitulatie van het eiland werd het
+staatsiewapen ter hand gesteld aan Napoleon, die het toevertrouwde aan
+markies de Dolomieu, door wien het Directoire ervan in het bezit werd
+gesteld. En zoo dient die degen nu tot opluistering van een vitrine in
+de Nationale Bibliotheek, afdeeling medailles.</p>
+<p>Midden in La Valette, op het plein Saint-Georges, staat het
+Regeeringspaleis, oude residentie der Grootmeesters, gebouwd door
+Hyacinthe del Monte. Dat is een groot en zwaar bouwwerk, meer op een
+vesting dan op een paleis gelijkend. Twee overdekte terrassen en
+balkons versieren den voorgevel; maar dat zijn toevoegsels van
+betrekkelijk nog jongen datum. Onder Grootmeester de Pinto werden beide
+poorten, die uitkomen op het plein Sint-Georges, verfraaid met enkele
+versieringen, waarvan de stijl slecht past bij het overige gebouw.</p>
+<p>Er is een opschrift, dat mij, als ik den muur, waarop het is
+aangebracht, aanzie, aan het droomen brengt. Het luidt:
+&bdquo;<span lang="la">Magnae et invictae Britanniae-Melitensium amor
+et Europae vox&mdash;has insulas confirmant&mdash;A.D.,
+1814</span><span class="corr" id="xd21e622" title=
+"Niet in bron">&rdquo;</span> d.w.z.: &bdquo;Aan het groote en
+onoverwinnelijke Brittanni&euml;&mdash;de liefde van de Maltezers en de
+stem van Europa&mdash;wordt het bezit van deze eilanden
+gewaarborgd.&rdquo;</p>
+<p>Maar daar de waarheid is, dat het Congres van Weenen in 1814 aan de
+Engelschen Malta liet behouden met de eilanden in de buurt, kan men
+moeilijk beweren, dat het de liefde der Maltezers is geweest, waardoor
+dat bezit werd gewettigd.</p>
+<p>Het Regeeringspaleis, de oude verblijfplaats der Grootmeesters,
+wordt tegenwoordig bewoond door den gouverneur van Malta, en de
+administratie is er met haar kantoren gevestigd. Op een binnenplein
+staat een bronzen beeld van Neptunus, een werk van Jean de Boulogne,
+dat eertijds in het Marinegebouw stond.</p>
+<p>Nadat men een breede, witmarmeren trap is opgegaan, komt men door
+galerijen, waarvan &eacute;&eacute;n versierd is met de portretten van
+de Grootmeesters der Orde, en de andere met schilderijen, voorstellende
+de wapenfeiten en de heldendaden der Ridders.</p>
+<p>Die laatste galerij leidt naar de feestzaal, waar een vorstelijke
+troon staat met de wapens van Engeland, en in de tapisseriezaal, waar
+vroeger de Raad der Orde bijeenkwam voor zijn beraadslagingen.</p>
+<p>De leunstoel van den Grootmeester is er nog. De gobelins, die de
+wanden bedekken, personifi&euml;eren de vier werelddeelen. Enkele
+schilderijen van veldslagen dragen tot de versiering bij. Op de galerij
+komt ook uit de groote wapenzaal met de bijzonder mooie en rijke
+verzameling wapens uit de Middeleeuwen, mali&euml;nkolders,
+dijharnassen en armstukken, kurassen, helmen, schilden en hellebaarden,
+de eerste vuurwapenen, vuursteen- en andere geweren, in het geheel
+veertig duizend, en eindelijk het zwaard van den beruchten zeeroover
+Dragut. Tusschen al dat moordtuig hangt het portret van den
+Grootmeester Wignacourt, door Caravaggio geschilderd.</p>
+<p>De bibliotheek van La Valette is ondergebracht in een sierlijk
+gebouw, dat onder den Grootmeester de Rohan tot stand is gekomen. Zij
+is gesticht in 1760 door den franschen baljuw Louis Gu&eacute;rin de
+Tencin en ze werd eerst overgebracht naar het gebouw, waar zij zich
+thans in bevindt, enkele jaren voor de verspreiding der Orde door
+Bonaparte.</p>
+<p>De boekenschat werd samengesteld uit de particuliere
+boekenverzamelingen der Ridders, die gehouden waren hun boeken na te
+laten aan die openbare instelling. Het gebouw staat in een tuin, en is
+in ionischen stijl opgetrokken, sober van versieringen en toch
+bijzonder mooi.</p>
+<p>Een breede laan leidt erheen. Een trap, die zich bovenaan in
+twee&euml;n splitst, geeft aan de eene zijde toegang tot de
+administratiekamer en aan de andere tot de bibliotheek met haar 60.000
+deelen. Er zijn daar kostbare manuscripten, oude drukwerken en zeer
+interessante archieven, die betrekking hebben op de oudste tijden der
+beschaving van het eiland Malta. Opmerkelijk is ook, in een klein
+museum naast de bibliotheek, een rijke collectie van voorwerpen der
+natuurlijke historie van het eiland en vooral van de mineralogie. Met
+belangstelling zal men er kennis nemen van oude dingen van phoenicische
+en grieksche afkomst, op Malta en Gozzo aangetroffen.</p>
+<div class="figure xd21e643width"><img src="images/p1906-349.jpg" alt=
+"Graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner." width="507" height=
+"720">
+<p class="figureHead">Graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner.</p>
+</div>
+<p>Onder de interessante gebouwen van La Valette moet het
+Justitiegebouw worden genoemd, dat oudtijds een geheel andere
+bestemming had, want het was de herberg van de &bdquo;tong&rdquo;
+Frankrijk. Genoemd moeten ook worden de beide schouwburgen, de eene,
+<span class="pagenum">[<a id="pb350" href="#pb350" name=
+"pb350">350</a>]</span>die reeds oud is, werd opgericht onder den
+Grootmeester Manuel de Vilhena. De andere, van jongen datum, is grooter
+en weeldiger ingericht. Het is het Massimo- of Koningstheater. In 1873
+werd het door brand verwoest, waarbij alleen de muren bleven staan; het
+is sedert dien tijd weer opgebouwd, maar het heeft nooit de schoone
+versieringen teruggekregen, die de zaal v&oacute;&oacute;r den brand
+opluisterden.</p>
+<p>Het Marine-arsenaal, dat men niet zonder speciaal verlof mag
+bezoeken, is hoogst belangwekkend. Men kan er alle moderne
+verbeteringen aanschouwen ter zake van zeevaart en den oorlog ter zee,
+en het geeft te denken naar aanleiding van de macht der britsche
+marine. Alle machines ziet men er in beweging; alle instrumenten zijn
+gereed of kunnen dadelijk in werking worden gesteld, als er iets aan
+eenig schip moet worden gerepareerd. Voorraadmagazijnen grenzen aan het
+arsenaal en kunnen de vloot en het leger van het noodige voorzien,
+zoowel in tijd van oorlog als in dien van vrede. In de buurt zijn de
+dokken, die de grootste pantserschepen van de engelsche zeemacht kunnen
+bergen.</p>
+<p>Er zijn te La Valette verscheiden hospitalen, waarvan
+&eacute;&eacute;n in het westelijk deel van de voorstad Floriana. Er
+zou niets bijzonders zijn te zeggen over die laatste inrichting, als
+zij niet de allervreemdste zaal bevatte, die men maar met mogelijkheid
+kan zien, en ik betwijfel het, of er wel ergens een dergelijke te
+vinden is. Het is werkelijk niet te begrijpen, hoe men op het
+zonderlinge en lugubere denkbeeld is gekomen, de wanden dier zaal
+geheel uit beenderen te doen bestaan. Bovendien is in een hooge nis een
+symbool van den tijd geplaatst, een skelet met een zeis in de hand,
+omgeven door de begrafenisattributen van den sombersten aard.</p>
+<p>Van beenderen heeft men er allerwonderlijkste wapenrustingen
+gemaakt, voorts teekeningen, guirlanden en allerlei
+versieringsmotieven. Op enkele plaatsen zijn symmetrisch en op bepaalde
+afstanden hoopen schedels neergelegd; elders heup- en dijbeenderen, die
+als degens elkander kruisen. Het is griezelig en belachelijk tevens, en
+men kan zich geen voorstelling maken van het denkbeeld, dat bij die
+decoratie heeft voorgezeten.</p>
+<p>Op korten afstand van La Valette zijn twee kerkhoven, de turksche
+begraafplaats met opengewerkte koepels en witte minarets, die het
+kerkhof in de verte op een kleine oostersche stad doen gelijken, en het
+stadskerkhof op een plateau, waar een gothische kerk staat met een
+slanken klokkentoren.</p>
+<p>Op een dag verliet ik La Valette, om mij naar Citt&agrave; Vecchia
+te begeven of <span class="corr" id="xd21e662" title=
+"Bron: Citta">Citt&agrave;</span> Notabile, de oude hoofdstad van het
+eiland. Bij het verlaten van de stad door de massieve poort aan de
+wallen, die den naam draagt van de Citt&agrave;-Vecchiapoort, lag er
+een in verblindend zonlicht badende weg voor mij. Ik zag de reusachtige
+waterleiding, die de Grootmeester Aloys de Wignacourt had laten
+aanleggen in 1616, en die nu nog La Valette van water voorziet. Altijd
+bleef het een verblindende zon, waarin ik slechts met moeite de
+voorwerpen herkende, een terugkaatsing van het licht, die pijnlijk was,
+zoodat ik met half gesloten oogen liep.</p>
+<p>Nu en dan verrees er in de verte een witte massa en draaide in
+spiralen rond, werd grooter en steeg op naar de lucht, om dan met
+verwonderlijke snelheid ons te naderen en te omhullen. Het was een
+stofwolk, door den wind voortgedreven, en een tweede wolk volgde nog op
+de eerste.</p>
+<p>Dan plotseling lag weer het land onder de schitterende zonnestralen
+te branden, dor en droog en als verkalkt door de hitte, neerdalend van
+den donkerblauwen hemel.</p>
+<p>Alles was verblindend, de grond, de boomen, de verre gebouwen. Het
+leek op sneeuw of op ongrijpbaar wit poeder, dat alles overdekte. De
+lucht zelve was er door verduisterd.</p>
+<p>Meer op een afstand teekende, op een hoogte, een stad zich af tegen
+den horizon, een mooie stad met een middeleeuwsch silhouet en palmen,
+uitstekend boven de muren; dat was Citt&agrave; Vecchia. Op de golvende
+vlakte links zag men dorpjes met alleenstaande klokkentorens.</p>
+<p>Steenen muren, waarop enkele vijgeboomen met hun stoffige bladeren
+groeiden, omgaven de tuinen en sloten den weg in. Nu en dan ging mij
+een voetganger voorbij, gebogen onder den storm van zon en stof, of een
+arme vrouw, die een half naakt kind aan de hand had, en dan was de
+stilte weer daar.</p>
+<p>Wij beklommen den heuvel, gingen over een ophaalbrug, en waren in
+een smalle straat, die bochtig was, maar ons toch naar de kathedraal
+zou brengen, het eenige bouwwerk, dat wij te Citt&agrave; Vecchia
+hebben te bezoeken.</p>
+<p>Die oude hoofdstad van Malta, welker stichting nog tot vroegeren
+tijd moet opklimmen dan de stichting van Rome, was in den aanvang van
+betrekkelijk weinig belang; er wordt zelfs gezegd, dat het slechts een
+gewoon versterkt kamp was. Er werden vele grieksche en romeinsche
+oudheden gevonden, ook overblijfselen van tempels, gewijd aan Juno en
+Proserpina. Op den top van den heuvel, waar de oude stad ligt, heeft
+men de sporen van een prachtig romeinsch paleis ontdekt.
+Twee-en-twintig eeuwen gingen over deze ru&iuml;nen heen, gedurende
+welke de Arabieren, meesters van Malta, er de graven van gebruikten,
+want men vindt er tegenwoordig nog de beenderen van hun dooden in. Men
+zou gezegd hebben, dat de stad voortaan niet anders dan een doodenstad
+moest zijn. Men heeft de fondamenten van de zuilengang van dit paleis
+blootgelegd, verder prachtige moza&iuml;eken, vazen en tal van
+merkwaardigheden, die den oudheidkundige belang inboezemen. De
+overblijfselen leggen getuigenis af van een vergevorderde beschaving in
+den tijd dat barbaarschheid nog heerschte in een groot deel van
+Europa.</p>
+<p>V&oacute;&oacute;r de kathedraal van Citt&agrave; Vecchia ligt een
+steenen trap met twee oude kanonnen, die door ik weet niet welken
+souverein aan de Ridders werden aangeboden. Alleen om deze reden
+hechtten de Maltezers er aan. De kathedraal verrijst op een pleintje en
+wel op dezelfde plaats, waar het paleis van Publius lag, den prefect
+van Malta, die Paulus opnam, toen deze apostel op reis van Palestina
+naar Rome, schipbreuk leed op de kust. Publius, tot het Christendom
+bekeerd, werd tot bisschop benoemd door Paulus en werd later als
+martelaar gedood te Athene. De <span class="pagenum">[<a id="pb351"
+href="#pb351" name="pb351">351</a>]</span>kathedraal dagteekent van
+1702 en werd gebouwd volgens de plannen van den maltezer architekt
+Lorenzo Gaffa. Aan elke zijde van het altaar zijn twee tronen
+opgericht, die van den bisschop en die van de koningin. Het gewelf van
+de kerk werd versierd met schilderwerk van Vincent Manno. Het
+schilderwerk van het inwendige der kerk is afkomstig van den Calabrees,
+wiens leerlingen de wanden der kapellen versierden. Er zijn ook enkele
+moderne kunstwerken te bewonderen in de kerk, o.a. de inlegwerken van
+het koor en twee moza&iuml;ekmedaillons, voorstellend de apostelen
+Petrus en Paulus.</p>
+<p>Niet ver van de oude kathedraal herinnert een onderaardsche galerij,
+die nog slechts voor een klein deel onderzocht is, aan de tijden van
+vervolging, toen de Christenen zich moesten verbergen. Er zijn nergens
+zulke uitgestrekte catacomben, en men weet nog volstrekt niet, hoe
+groot ze wel zijn. De gedeelten, waar de mysteri&euml;n gehouden
+werden, zijn nog aan te wijzen, en men vindt er eveneens een aantal
+kleine holen, waar de eerste Christenen hun dooden begroeven.</p>
+<p>Het is interessant, de grot van den H. Paulus te bezoeken, in de
+rots uitgehouwen, waar de apostel een schuilplaaats vond en waar hij
+gevangen werd gehouden gedurende zijn verblijf op het eiland, dat drie
+maanden duurde.</p>
+<p>Die crypt is in de zachte rots gemaakt. Enorme hoeveelheden van het
+gesteente werden er langen tijd uitgehaald en naar alle deelen der
+wereld verzonden, waar Christenen woonden. Er werd een koortswerende
+kracht aan toegeschreven, en het werd genaamd pietra della grazia,
+steen der genade.</p>
+<p>Monseigneur Lavigerie had te Carthago een pelgrimstocht in het leven
+geroepen, die de in zoo grooten getale in Tunis wonende Maltezers moest
+herinneren aan de Madonna van Melleha, welk beeld het hoogst vereerde
+heiligdom in hun geboorteland versiert, de Paulusgrot. Het was een der
+redenen waarom de kardinaal bij de Maltezers zoo bemind was. Die
+Madonna zou door den apostel Lucas zelven op de wanden der grot
+geschilderd zijn, toen hij er met den apostel Paulus een toevlucht had
+gezocht na hun schipbreuk. De kardinaal had het schilderij te Carthago
+laten reproduceeren.</p>
+<p>De Paulusgrot is een heilige plaats gebleven. Op een altaar staat
+een beeld van den heilige van wit marmer. Het is het werk van den
+maltezer beeldhouwer Melchiore Gaffa. Aan den voet van het beeld brandt
+altijd een lamp.</p>
+<p>Volgens de Handelingen der Apostelen maakte Paulus na zijn
+schipbreuk een vuur van takken aan, om zich te verwarmen. Een adder,
+die zich in het hout bevond, beet hem in de hand en bleef eraan hangen.
+De bewoners, die om hem heen stonden, zeiden onder elkaar:
+&bdquo;Stellig heeft die man een moord begaan, want pas is hij aan de
+woede der golven ontkomen, of nog vervolgt hem de goddelijke
+wraak.&rdquo; Maar Paulus schudde zijn hand en liet er het reptiel
+afglijden, dat hij in het vuur wierp. De omstanders waren overtuigd,
+dat het venijn van de adder zijn uitwerking niet zou missen, dat de
+hand zwellen, en dat de zwelling zich weldra aan het geheele lichaam
+zou meedeelen, zooals gewoonlijk gebeurt.</p>
+<p>Maar Paulus scheen in het geheel geen pijn te hebben, en de beet had
+geen enkel nadeelig gevolg. Toen waren de Maltezers door het wonder
+getroffen en vereerden Paulus voortaan als een god.</p>
+<p>Publius, gouverneur van het eiland, die hem bij zich ontving en zijn
+goede zorgen aan hem wijdde, bracht hem aan het bed van zijn vader, die
+door een hevige koorts was aangetast. Paulus legde hem de handen op,
+begon te bidden en genas hem. Dat bericht verspreidde zich snel over
+het eiland, en dadelijk stroomden de zieken in massa toe. De apostel
+genas ze en bracht drie maanden op Malta door, voor hij naar Rome
+ging.</p>
+<p>Dichtbij de grot, op de plek waar een standbeeld Paulus voorstelt de
+menigte toesprekend, is een holte in den grond, waar veel beroemde
+personen der Christenheid begraven wilden worden als op gewijden grond.
+De dooden zouden er rusten in volkomen vrede onder de hoede van den
+apostel, die schipbreuk had geleden op de noordkust van het eiland.</p>
+<p>Van de hoogten van Citt&agrave; Vecchia had ik een groot deel van
+Malta aan mijn voeten zien liggen in doodsche eentonigheid. Men zag er
+slechts kale, boomlooze golvingen van den bodem, zonder groen, en
+overal steenen en nog eens weer steenen met enkele dorpen, kloosters en
+woonhuizen. Steden en dorpjes waren trouwens op deze plek dichtbij, en
+de vrije natuur was eigenlijk ver te zoeken, zoodat het den indruk
+maakte, dat een enkele stad de geheele oppervlakte van het eiland
+overdekte.</p>
+<p>Hoezeer bewonderde ik toen de groote werkzaamheid der Maltezers, die
+met geduld en volharding erin geslaagd zijn, hun rots prachtige oogsten
+te doen voortbrengen. Want die droge en steenachtige terreinen, waar
+bijna overal de rots aan de oppervlakte komt, geven een opbrengst van
+veertig ten honderd. En de aarde, waar krijgen ze die vandaan? Er is
+mij verteld, dat ze dikwijls de rotsen afgeschraapt hebben, om grond te
+maken, en het is zeker, dat zeer vaak aarde op menschenruggen naar de
+tuinen wordt gevoerd. Geen duimbreed rotsgrond wordt ongebruikt
+gelaten; de bewoners hechten hun groenten vast aan elk uitstekend punt
+van de rotsen; zij maken overal terrasjes en profiteeren zelfs van
+natuurlijke spleten en holten.</p>
+<p>Men ziet geheele gezinnen van Maltezers volijverig boerenwerk
+verrichten, wieden en spitten en onvermoeid gieten.... Maar het gaat
+vaak lastig, want er is niet zelden gebrek aan water.</p>
+<p>Uit het oogpunt van schilderachtigheid zijn er weinig plekken te
+roemen; maar al is het natuurschoon schaarsch, toch moet men niet
+verzuimen een bezoek te brengen aan de Makluba in het Zuiden van het
+eiland, aan de grens van het gebied van Krendi. Het is een zeer diepe
+inzinking van den grond, een donkere kuil tusschen steile rotswanden,
+waartusschen men in de diepte een tuin ziet liggen.</p>
+<p>Op korten afstand van dien afgrond, te Gebel-Kim, vindt men de
+reusachtige ru&iuml;nen van een phoenicischen tempel, tegenwoordig
+aangeduid met den naam <span lang="it">Pietra della Venerazione</span>.
+Opgravingen, die men vroeger in die ru&iuml;nen heeft gedaan, hebben
+beenderen van dieren aan het licht gebracht en een menschelijken
+schedel van ongewonen vorm. Een <span class="pagenum">[<a id="pb352"
+href="#pb352" name="pb352">352</a>]</span>geleerde bibliothecaris van
+La Valette heeft bewezen, dat de tempel aan den phoenicischen Hercules
+was gewijd. Niet ver van dit heiligdom was er een andere tempel, aan
+Esculapius gewijd. Er zijn daar steenen van reusachtige afmetingen, die
+in hun behouwen toestand uitstekend zijn bewaard gebleven.</p>
+<p>Op Malta bestaan nog andere ru&iuml;nen van deze soort, vooral in
+het oostelijk deel van het eiland. Malta was inderdaad in de
+Middellandsche Zee een punt van al te groot belang, dan dat het de
+aandacht niet zou hebben getrokken van de Phoenici&euml;rs en de andere
+zeevaarders der Oudheid. Vooral de Phoenici&euml;rs waren gewoon, alle
+kusten met hun handelskantoren te overdekken.</p>
+<div class="figure xd21e721width"><img src="images/p1906-352.jpg" alt=
+"Wapenzaal in het Gouvernementshuis." width="720" height="522">
+<p class="figureHead">Wapenzaal in het Gouvernementshuis.</p>
+</div>
+<p>Het grootste aantal monumenten, dat ze er hebben nagelaten, bevindt
+zich op de zuid- en de oostkust. Ik heb ze gezien aan zee te Marsa
+Scirocco, te Krendi en op het eiland Gozzo.</p>
+<p>Al die resten van bouwwerken hebben in hun reusachtige afmetingen
+geheel het karakter van de monumenten, die aan de Cyclopen worden
+toegeschreven.</p>
+<p>Om kort te gaan, dit eiland Malta, geteisterd door den wind,
+verbrand door de zon, treft nu nog de verbeelding van den reiziger,
+nadat het een glorieuse rol in de geschiedenis heeft gespeeld. Niet
+enkel getuigen de ru&iuml;nen van verleden grootheid, maar er zweeft om
+het eiland een aureool door de dapperheid en offervaardigheid van de
+edele Ridders, die de barre rots, verloren te midden der golven, tot
+een wal hebben gemaakt voor de veiligheid van de christelijke
+volken.</p>
+<p>De tegenwoordige heerschers blijven er altijd vreemdelingen; hun
+invloed is gering, omdat zij de ziel der Maltezers niet kunnen winnen,
+die ziel, die trouw blijft aan het oude geloof en aan haar vrome
+herinneringen. Nog onlangs heeft men daar een bewijs van gekregen. De
+heer Chamberlain kondigde in een trotsche rede, die hij tijdens een
+reis over Malta hield, aan, dat er maatregelen zouden worden genomen,
+om het eiland sneller te verengelschen en de engelsche taal als
+offici&euml;ele taal verplicht te stellen als gelijke van de landstaal
+en met uitsluiting van het Italiaansch.</p>
+<p>Dat gaf groote ontroering op het eiland, en de hevigste protesten
+werden vernomen. Toch werden de maatregelen genomen. De Wetgevende Raad
+van de kolonie ging toen tot obstructie over, terwijl de bevolking al
+duidelijker hare verontwaardiging toonde. Deze was van dien aard, dat
+Engeland de besluiten omtrent de talen gedeeltelijk moest
+herroepen.</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div class="transcribernote">
+<h2 class="main">Colofon</h2>
+<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3>
+<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen
+overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het
+kopi&euml;ren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de
+<a class="exlink xd21e28" title="Externe link" href=
+"http://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg
+Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="exlink xd21e28"
+title="Externe link" href=
+"http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p>
+<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost
+and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it
+away or re-use it under the terms of the <a class="exlink xd21e28"
+title="Externe link" href="http://www.gutenberg.org/license" rel=
+"license">Project Gutenberg License</a> included with this eBook or
+online at <a class="exlink xd21e28" title="Externe link" href=
+"http://www.gutenberg.org/" rel="home">www.gutenberg.org</a>.</p>
+<p>Project Gutenberg catalogus pagina: <a class="pglink" href=
+"http://www.gutenberg.org/ebooks/14181">14181</a>.</p>
+<h3 class="main">Codering</h3>
+<p class="first">Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen poging
+gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde van
+de regel zijn hersteld.</p>
+<p>Verschenen in drie afleveringen in &bdquo;De Aarde en haar
+volken,&rdquo; jaargang 1906.</p>
+<p>Artikel verscheen oorspronkelijk in het Frans in het tijdschrift
+<i lang="fr">Le Tour du Monde</i> en het boek <i lang="fr">Les Iles
+oubli&eacute;es</i> (1893)</p>
+<p>Vuillier, Gaston-Charles, 1844 of 1846&ndash;1915.</p>
+<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3>
+<ul>
+<li>2004-11-27 Begonnen.</li>
+<li>2014-11-02 Correcties en nieuw ontworpen voorkant toegevoegd.</li>
+</ul>
+<h3 class="main">Externe Referenties</h3>
+<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn
+dat deze links voor u niet werken.</p>
+<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table class="correctiontable" summary=
+"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst.">
+<tr>
+<th>Bladzijde</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e182">331</a></td>
+<td class="width40 bottom">honiggraat</td>
+<td class="width40 bottom">honingraat</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e264">335</a></td>
+<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40 bottom">&bdquo;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e362">338</a></td>
+<td class="width40 bottom">200 000</td>
+<td class="width40 bottom">200.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e453">342</a></td>
+<td class="width40 bottom">35 000</td>
+<td class="width40 bottom">35.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e456">342</a></td>
+<td class="width40 bottom">12 000</td>
+<td class="width40 bottom">12.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e459">342</a></td>
+<td class="width40 bottom">17 000</td>
+<td class="width40 bottom">17.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e504">343</a></td>
+<td class="width40 bottom">loelaten</td>
+<td class="width40 bottom">toelaten</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e622">348</a></td>
+<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40 bottom">&rdquo;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e662">350</a></td>
+<td class="width40 bottom">Citta</td>
+<td class="width40 bottom">Citt&agrave;</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+
+<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 ***</div>
+</body>
+</html>
diff --git a/14181-h/images/book.png b/14181-h/images/book.png
new file mode 100644
index 0000000..8c9ee4f
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/book.png
diff --git a/14181-h/images/card.png b/14181-h/images/card.png
new file mode 100644
index 0000000..1ffbe1a
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/card.png
diff --git a/14181-h/images/external.png b/14181-h/images/external.png
new file mode 100644
index 0000000..ba4f205
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/external.png
diff --git a/14181-h/images/new-cover-tn.jpg b/14181-h/images/new-cover-tn.jpg
new file mode 100644
index 0000000..19dce0f
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/new-cover-tn.jpg
diff --git a/14181-h/images/new-cover.jpg b/14181-h/images/new-cover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6077521
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/new-cover.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-329.jpg b/14181-h/images/p1906-329.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9dcb314
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-329.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-331.jpg b/14181-h/images/p1906-331.jpg
new file mode 100644
index 0000000..63980f6
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-331.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-332.jpg b/14181-h/images/p1906-332.jpg
new file mode 100644
index 0000000..56b972f
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-332.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-333.jpg b/14181-h/images/p1906-333.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a3a2c95
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-333.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-336.jpg b/14181-h/images/p1906-336.jpg
new file mode 100644
index 0000000..fdb75ea
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-336.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-337-1.jpg b/14181-h/images/p1906-337-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ab018a7
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-337-1.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-337-2.jpg b/14181-h/images/p1906-337-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..987685e
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-337-2.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-341.jpg b/14181-h/images/p1906-341.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3926306
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-341.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-344.jpg b/14181-h/images/p1906-344.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a54a497
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-344.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-345-1.jpg b/14181-h/images/p1906-345-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f61ca74
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-345-1.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-345-2.jpg b/14181-h/images/p1906-345-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..df66868
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-345-2.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-349.jpg b/14181-h/images/p1906-349.jpg
new file mode 100644
index 0000000..168bc09
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-349.jpg
diff --git a/14181-h/images/p1906-352.jpg b/14181-h/images/p1906-352.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6cf396e
--- /dev/null
+++ b/14181-h/images/p1906-352.jpg
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..ccb9f71
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #14181 (https://www.gutenberg.org/ebooks/14181)
diff --git a/old/14181-8.txt b/old/14181-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..5c89c45
--- /dev/null
+++ b/old/14181-8.txt
@@ -0,0 +1,2268 @@
+The Project Gutenberg EBook of Malta en de Maltezer Orde, by Gaston Vuillier
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org/license
+
+
+Title: Malta en de Maltezer Orde
+
+Author: Gaston Vuillier
+
+Release Date: November 27, 2004 [EBook #14181]
+[Last updated: November 2, 2014]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MALTA EN DE MALTEZER ORDE ***
+
+
+
+
+Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+Malta en de Maltezer Orde.
+
+Naar het Fransch van GASTON VUILLIER.
+
+
+I.
+
+Van Syracuse naar Malta.--La Valette en de stichting door den
+Grootmeester der Orde.--Aankomst in de groote haven.--Aanzien van de
+stad.--Koetsiers en schippers.--De witte steenen huizen.--Terrasvormige
+daken.--Mannen en vrouwen van Malta.--Het huiselijk leven.--Het
+gezelschapsleven.--De kantwerksters.--Een avond in de Barraea.--Het
+Hooglandersregiment en hun muziek op het plein.--De hoofdstraten.--De
+paleizen.
+
+
+Ik was voornemens, mij van Tunis naar Malta te begeven, om er de
+plechtigheden van de Heilige Week bij te wonen, die mij als zeer
+origineel waren aanbevolen. Daar echter een onverwacht besluit
+van de engelsche autoriteiten de haven van La Valette gesloten had
+verklaard voor uit het Oosten komende schepen en voor wat van de kust
+van Afrika kwam, moest ik mijn reisplan veranderen. De vrees voor het
+overbrengen van de pest bij het bestuur van Malta leidde er dus toe,
+dat ik een plaats besprak op een paketboot van de Compagnie Générale
+Transatlantique. Deze bracht mij naar Tripoli, en ik had er geen
+spijt van.
+
+Maar de toen opgedane ondervinding en een groot aantal andere
+omstandigheden, die zich in den loop van mijn reizen voordeden, deden
+mij besluiten, voor het vervolg geen vast reisplan te maken. Ik vond
+er meer genoegen in, mij op goed geluk te laten gaan, mijn fantasie
+te volgen of het toeval te laten beslissen.
+
+Onder zulke omstandigheden nam ik plaats aan boord van een italiaansche
+stoomboot, die zich gereed maakte om uit te varen. De bestemming liet
+mij vrij koel, want een horizon vol geheimzinnigheden had toen groote
+aantrekkelijkheid voor mij. Het was te Syracuse, dat ik mij inscheepte,
+en toen ik mij op de brug bevond, zag ik om naar den grond van Sicilië,
+die mij zooveel rein en edel genot had geschonken, zooveel uren van
+bekoring in zijn toovertuinen en van angstige ontzetting op de woeste
+hellingen van zijn kraters. Ik moest nu misschien voor altijd dat mooie
+Trinakria vaarwel zeggen, en het was mij, of ik een deel van mijzelven
+achterliet tusschen de verre heuvels, die in de schaduw wegscholen.
+
+De stad begaf zich ter ruste in het bleeke licht van den scheidenden
+dag. In den brandenden zonneschijn had ik de bergachtige omstreken
+doorwandeld tusschen de instortende oude muren, die resten zijn van
+monumenten uit een grootsch verleden. Ik had de tempels bewonderd van
+het antieke Ortygia, had rondgedwaald in de beruchte steengroeven van
+de Lautumiae en was genaderd tot dichtbij de geheimzinnige fontein,
+waar de nymf Arethusa, om hare liefde schreiend, eeuwig hare tranen
+mengt onder het water van de zee.
+
+De avond was gekomen, en de stralen der maan, brekend door den nevel,
+wierpen als liefkoozend hun licht over de sombere grootschheid der
+oude heuvels. De duisternis roept droomen wakker; de ruimte vulde
+zich voor mij met gestalten, en ik zag het verleden oprijzen uit het
+stof en leven krijgen in die vage nachtelijke helderheid. Illusie!
+Alleen de asch der oude stad lag op de zwijgende hoogten en vervloog
+als alle glorie in het ledige, verstoven door den wind.
+
+Weldra verdween Syracuse. Dichtbij ons trilde een vuurtorenlicht,
+ging weer uit om weer op te lichten en dan weer te verdwijnen, als
+een ironische glimlach van het lot, dat ons zelfs op zee herinnert aan
+zijn grilligheid en aan onze droomen, die illusies, aan onze wenschen,
+die bedrog zijn.
+
+De uren glijden voort, ... het wordt dag. Wij krijgen Malta in het
+gezicht. De opgaande zon, die in haar maagdelijkheid rose uit het
+water opstijgt, werpt lichtjes op de muren van La Valette, dat in
+onbepaalde omtrekken zich aan het oog vertoont.
+
+La Valette, dat ik vroeger slechts terloops had gezien onder een
+brandende zon, met zijn wallen en bastions en al, wat denken deed aan
+een heftigen strijd, die wel aanstaande scheen, dreef daar boven de
+zee als in een wazig spiegelbeeld. Teêr gekleurde wolken verborgen
+de op rijen staande kanonnen voor ons oog en verzachtten den aanblik
+der groote, fel dreigende, versterkte rots. Een damp dreef rustig
+op de oppervlakte van het water in golvende sluiers en zweefde door
+de lucht als een fijne wolk, die langzamerhand uiteenrafelde en zich
+oploste in het etherische licht van den morgen.
+
+Naarmate wij dichterbij kwamen, ontdeed de stad zich van haar sluiers,
+om forsch en frisch, maar dor en koud, tevens het heldere zonlicht
+op te vangen. De aanblik is nog niet veranderd sinds den tijd, reeds
+lang geleden, toen de stad de zeeën beheerschte. Zij wekt nog altijd
+herinneringen aan oorlogsgeweld en krijgsmansglorie.
+
+De beroemde stichter der stad, de Grootmeester Jean Parisot de la
+Valette, had als plaats voor de stad gekozen den berg Scebarras,
+een groote, kale rots, een soort van schiereiland tusschen twee ruime
+baaien, die de twee belangrijkste havens zijn geworden, Marsa en de
+quarantainehaven, Marsa-Muscet geheeten.
+
+Het was in 1565 na de nederlaag van het leger van Soliman den Tweede,
+die het eiland had willen veroveren. De Grootmeester besloot partij te
+trekken van een oogenblik van rust in den strijd, om de door de Turken
+vernielde wallen weer te herstellen en de beide havens te verdedigen
+door het aanleggen van een nieuw fort op het schiereiland tusschen
+hen beide in. Op datzelfde schiereiland ging hij toen een stad bouwen,
+omringd door vestingwerken, waar het klooster en de woning der ridders
+veilig zouden zijn.
+
+Met dat doel en vooral om den niet onaanzienlijken financiëelen
+steun te erlangen, dien hij noodig had, wendde de Grootmeester
+zich door tusschenkomst van de bij de hoven geaccrediteerde gezanten
+rechtsstreeks tot de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal en tot
+den Paus, evenals tot verschillende italiaansche vorsten. Die gezanten
+zetten uiteen, dat het niet voldoende was, Malta door een hardnekkigen
+tegenstand te hebben gered, maar dat men, nu het eiland nog door
+een handigen tegenstander kon veroverd worden, verplicht was, het
+zoo spoedig mogelijk te versterken, dat er nieuwe verdedigingswerken
+moesten worden aangelegd, nadat de gevolgen van het doorgestane beleg
+waren verholpen.
+
+De afgevaardigden legden vooral den nadruk op die punten, welke voor de
+afzonderlijke regeeringen, tot wie zij zich wendden, in het bijzonder
+van belang waren, en toen ze melding maakten van het voornemen van
+den Grootmeester, om een stad te bouwen, legden zij de plannen over
+ter ondersteuning van het denkbeeld.
+
+Al de vorsten, getroffen door de grootschheid en het nut van
+de voorstellen, beloofden, ze te steunen en La Valette bij deze
+onderneming te helpen. De Paus beloofde, eraan deel te nemen met
+vijftien duizend kronen, de koning van Frankrijk met veertig duizend
+livres, Filips de Tweede, met negentig duizend en de koning van
+Portugal met dertig duizend. De commandeurs der Orde stonden in edele
+belangeloosheid hun bezittingen af en gaven hun kostbaarste meubelen,
+om de onderneming te doen slagen.
+
+Zonder tijd te verliezen, liet La Valette dadelijk ingenieurs,
+bouwmeesters en werklieden uit Italië komen, en kort daarna begaf
+zich de Grootmeester in plechtig ambtsgewaad, vergezeld door den
+Raad van Bestuur der Orde en gevolgd door al de ridders, naar den
+berg Scebarras, waar hij den eersten steen legde voor de nieuwe
+stad. Op dien steen stond gegrift het besluit van den Raad, dat wij
+hier vertaald uit het Latijn laten volgen.
+
+"De zeer beroemde en vereerde broeder, Jean de la Valette,
+Grootmeester van de Orde der Hospitaalridders of der Ridders van
+Sint-Jan, die voor oogen heeft al de gevaren, waaraan zijn ridders
+en zijn volk van Malta hebben blootgestaan bij het jongste beleg en
+die in overleg met den Raad der Orde, om nieuwe ondernemingen van
+den kant der Barbaren tegen te gaan, het plan heeft gevormd, een stad
+te bouwen op den berg Scebarras, heeft heden, Donderdag 28 Maart van
+het tegenwoordige jaar 1566, na den heiligen naam van God te hebben
+ingeroepen, de tusschenkomst der Heilige Maagd te hebben gevraagd
+en die van den Heiligen Johannes den Dooper, den patroon der Orde,
+om den zegen des hemels af te smeeken op een zoo belangrijk werk,
+er den eersten steen van gelegd, waarop zijn wapen is gebeiteld met
+de gouden leeuwenmuilen. De nieuwe stad is op zijn bevel gedoopt met
+den naam Stad van La Valette."
+
+Gouden en zilveren medailles, die een afbeelding der nieuwe stad
+droegen en het opschrift: Melita renascens, d.i. "Het herboren Malta"
+met het jaar en den datum der stichting, werden in grooten getale in
+de fondamenten geworpen. Na die plechtigheid ging men met ijver aan
+het werk. Allen namen er aan deel, rijken zoowel als armen, edelen
+en handwerkslieden. Iedereen wilde deel hebben aan het werk, waarin
+het heil van allen was gelegen voor de toekomst. Een commandeur,
+de la Fontaine, die bekend was om zijn goed inzicht in de kunst
+van het aanleggen van versterkingen, had de opperste leiding der
+werkzaamheden op zich genomen. De ridders droegen er ook het hunne
+toe bij, enkelen begaven zich op de schepen der Orde naar Sicilië
+en Italië, om bouwmaterialen te halen, anderen gingen tot Lyon,
+om zich met de verbetering der inrichting van de artillerie bezig te
+houden. Wie bleven, hielden toezicht op de arbeiders bij de aardwerken,
+lieten openingen aanvullen, bressen herstellen en zorgden voor den
+aanleg der nieuwe versterkingen.
+
+De Grootmeester verloor twee jaren achtereen de werkzaamheden niet
+uit het oog; hij woonde te midden der werklieden, nam zijn maaltijden
+juist als een gewoon arbeider en gaf het voorbeeld van den grootsten
+ijver. Daar de gelden niet alle regelmatig inkwamen, liet hij, om
+daarin te voorzien, kopergeld slaan, waaraan hij een verschillende
+waarde toekende naar zwaarte of model. Zoodra het verwachte geld
+inkwam, werd het andere aan de circulatie onttrokken. En daardoor
+kreeg het volk der werkers zooveel vertrouwen, dat het werk niet een
+enkelen dag stilstond.
+
+Bij zulk een edele geestdrift, in zulk een gloed van ijver en
+werkkracht verrees die stad, die ik nu uit zee zag verrijzen, toen
+het schip naderde. Eindelijk lag ze schitterend voor ons uitgespreid.
+
+Wij zijn juist de nieuwe invaart gepasseerd, waar de sterke batterijen
+van het Sint-Elmusfort zijn gevestigd, en de groote haven ligt daar
+als een prachtig meer met spiegelende oppervlakte, omringd door
+massieve bouwwerken.
+
+Het is werkelijk een soort van binnenzee, waar kanalen en baaien op
+uitkomen, die de ruimte nog vergrooten, want zij vormen reeds op zich
+zelf veilige schuilplaatsen, waar geheele vloten zich zouden kunnen
+verbergen, om het juiste oogenblik af te wachten voor een aanval op
+den vijand.
+
+De groote haven of de Marsa, want ze heeft haar ouden arabischen naam
+behouden, is zelve in twee deelen verdeeld door een schiereiland,
+dat als in een felle spoor uitloopt in het fort Saint-Ange op Isola
+Point. Op het oostelijk uiteinde staat het fort Ricasoli, genoemd
+naar den italiaanschen burgemeester, die het liet bouwen; in het
+zuidoosten en zuiden zijn het Sint-Michelsfort en het fort Salvator
+door zware versterkingen omgeven. Ze herinneren aan den Grootmeester
+Nicolaas Cotoner, die hun de verdedigingsmiddelen schonk.
+
+Waarheen het oog zich wendt rondom den grooten plas, overal staren
+u in het licht de dreigende reuzenbouwwerken tegen met hun strakke
+profielen.
+
+La Valette lijkt op niets wat ik reeds heb gezien; het is een
+eenig schouwspel, en men krijgt lust, het voor iets fabelachtigs te
+houden. Het is een opeenhooping van wanden van vuurmonden en vlammende
+rotsen, vol gaten als een honingraat. Tusschen de steilten ziet men
+de kanalen en grachten, en het maakt den indruk, of een steengroeve
+van cyclopen door de zee is overweldigd. Al de gebouwen der sterke
+forten gelijken op elkaar; alle hebben ze denzelfden vorm en dezelfde
+kleur. Wal volgt op wal met gekanteelde muren, en naast de eene rots
+verrijst onmiddellijk weer een andere. Hier en daar schijnen bastions
+in de lucht te hangen, men kijkt tegen bogen aan of tegen hooge torens
+met terrassen.
+
+Dat eerste opdagen van La Valette is in mijn herinnering nog altijd
+even frisch gebleven als op den eersten dag toen ik er kennis mee
+maakte.
+
+Als ik de oogen sluit, zie ik alles, de straten der stad met de hooge
+huizen, waar uit de vensters kleurig linnengoed te drogen hangt, dat
+door den wind wordt bewogen. Het was als op een feestdag, want het
+leek of de oude muren vlagden, en lompen worden zelfs mooi in het volle
+zonlicht. Ik kan nog telkens het vizioen vernieuwen van die eindelooze
+reeks vensteropeningen in die forten uit de legende, het spiegelende
+water en de stroomen van licht, die over de wijde ruimte vloeiden.
+
+Ik zie weer op de kaden de drukke volksmenigte, de altijd weer bij de
+landingplaats aankomende booten, die koopwaren of passagiers innamen en
+dan wegvoeren; de uithangborden der winkels van scheepsbenoodigdheden
+met namen, die zoo moeilijk te begrijpen zijn, als alles wat het
+zeewezen aangaat.
+
+Zoodra wij de haven binnenvoeren, waren de koetsiers uit de stad
+snel komen aanrijden. Zij veroorzaakten een opstopping op de kade en
+gesticuleerden om het hardst, om klanten te lokken, terwijl ontelbare
+bootjes om het schip heen draaiden en hun diensten aanboden met
+veelzeggende mimiek. De kleine booten zijn eigenaardig; ze gelijken wel
+iets op gondels, niet door hun sierlijkheid, want ze zijn kort en dik,
+maar door hun hoogen voorsteven. De meeste zijn groen geverfd en met
+bizarre teekeningen versierd. Aan weerszijden van den voorkant ziet
+men een oog geteekend van naïeve uitdrukking en vorm, wat het bootje
+er als een zeemonster doet uitzien. Over de meeste is een gekleurd
+zeil gespannen.
+
+Ik volgde met belangstelling de voorvallen op de kade en bleef nog
+eenigen tijd aan boord. Eindelijk vertrok ik, en een kales bracht
+mij in snellen draf langs een helling naar de Levantstraat.
+
+Overal hetzelfde verblindende licht, dat met het vele opdwarrelende
+stof aan La Valette het aanzien geeft van een brandende stad. Enkele
+fijne, violette schaduwen gaven in de gebouwen vormen van menschen en
+dingen aan. De meeste straten kwamen op de zee uit. De menigte liep
+af en aan even druk als aan het strand. Ernstige Arabieren, in hun
+burnoes gedrapeerd, vormden door hun kalmte een sterke tegenstelling
+met de Maltezers, de Grieken en de Levantijnen; een paar kooplieden
+van verkoelende dranken, met een vaatje op zij, boden hun waar aan,
+en van tijd tot tijd kwam een dorstige voorbijganger begeerig drinken.
+
+Nu en dan kreeg ik op die wandeling door La Valette een vizioen
+van op rijen staande zwarte kanonnen, van scheepsmasten, dicht
+opeen gedrongen als boomen in een bosch, het wandelend bosch van
+Shakespere. Verscheiden straten zijn niet anders dan trappen, zoo
+bijvoorbeeld de Santa Luciastraat. Aan de meeste daarvan hebben de
+huizen platte daken met balkons met ramen erin, zeker een engelsche
+uitvinding.
+
+De huizen in La Valette en op het geheele eiland Malta zijn
+gebouwd van een zachte, verblindend witte steensoort, afkomstig
+van het eiland. Langen tijd is er in dat gesteente een levendige
+uitvoerhandel gevoerd, omdat het zoo gemakkelijk te bewerken was,
+vooral naar Smyrna en de andere steden van de Levant.
+
+Maar er zijn heel wat bezwaren aan die steensoort verbonden, want ze
+ondervindt sterk den invloed van het weêr, wat waarschijnlijk door
+de uit zee opkomende dampen bevorderd wordt. Ook geeft de verbazende
+witheid van de huizen aanleiding tot een terugkaatsing van het licht,
+die nadeelig is voor de oogen. De Maltezers kunnen aan het gesteente
+door polijsten een glans geven, die het op marmer gelijken doet.
+
+De huizen hebben veelal platte daken, met buizen tot afvoer
+van het regenwater. Die daken, waarop bloemvazen en kuipen met
+planten prijken, zijn dikwijls kleine tuintjes, waar de bewoners
+op zomeravonden frissche lucht zoeken; ze gebruiken er ook vaak de
+maaltijden en ontvangen er gezelschap.
+
+Op de hoeken van sommige straten staan heiligenbeelden in nissen,
+en de vrome Maltezers houden er nacht en dag de lampen brandende.
+
+Het rijtuig hield eindelijk stil voor een hôtel. Ik rustte er uit
+in de schaduw, nog geheel verblind door de stroomen van licht, die
+langs en over mij waren gevloeid.
+
+Nu was ik dan te La Valette, de oude hoofdstad van Malta, maar ik was
+er als onbekende, zonder aanbevelingsbrieven voor de enkele Franschen,
+die er woonden. Het beste in de gegeven omstandigheden was, mij aan
+te melden aan het fransche consulaat, waar ik kans had, vriendelijk
+te worden ontvangen. Dat was een goede gedachte; de consul was een
+hulpvaardig man, aangenaam in den omgang en bereidwillig gestemd ten
+opzichte zijner landgenooten.
+
+Nog dienzelfden avond begaf ik mij met een brief van onzen consul
+naar de wijk Guardia mangia Pietà, waar een fransch koopman woonde,
+die sinds vele jaren op Malta gevestigd was. Hij had zich een mooie
+positie verworven en, naar men zeide, een aanzienlijk vermogen. Zijn
+naam was Ribot, en hij ontving mij met open armen.
+
+Hij praatte veel met mij over de Maltezers. "Ik heb al sedert het begin
+van mijn zijn hier opgemerkt", zei ik tot hem, "dat hun gezicht een
+voor mij geheel nieuw karakter heeft, met die breede wangen, groote
+ooren, die ver naar achteren staan, de zwarte haren en de dikke bossige
+wenkbrauwen. Het komt mij in het geheel niet twijfelachtig voor,
+dat dit ras van phoenicische afkomst is. De Maltezer is levendig en
+bewegelijk; men voelt het, dat hij zich gelukkig voelt op zijn rots
+te midden der golven in een element van zonnegloed en zee."
+
+"Ja, zoo is het inderdaad," antwoordde mij de heer Ribot, "de Maltezer
+is in zijn element, beter dan de anderen, die hier wonen. Morgen
+zult U opmerken, dat de vreemdelingen bleeke gezichten hebben met een
+vermoeiden trek, alsof hun bloed verdroogd was in de hitte der zon."
+
+En op het gelaat van den spreker las ik de teekenen van neurasthenie,
+die hij zelf mij aanwees.
+
+"Het komt," zei hij, "dat hier niets herinnert aan de geurige
+frischheid onzer kleine steden, de fluweeltint onzer heuvels en
+de geheimzinnige bekoring onzer dalen. Het geruisch der zee, en op
+dagen van boos weer het gebulder van den wind om de rotsen vervangen
+voor een poos de groote hitte van den zomer en de onbeschrijflijke
+doodschheid der in de gloeihitte der zon verpoeierende rotsen. Alleen
+des avonds herademt men en begint opnieuw te leven. Vaak ook zenden
+de winden uit de woestijnen van Afrika ons hun brandenden adem toe,
+en het zijn enkel de winden uit het Noordoosten, die de buitengewone
+warmte soms wat temperen."
+
+De winter is gewoonlijk zeer zacht op Malta; het is een echte lente met
+overvloed van bloemen, die schitteren in rijke kleuren en verrukkelijk
+geuren. Een groot aantal engelsche familiën komen dan ook den winter
+op het eiland doorbrengen.
+
+Een der gevaren van het klimaat zijn de plotselinge overgangen van
+hitte tot koude, die onophoudelijk terugkeeren, en waar het menschelijk
+lichaam zeer gevoelig voor blijft.
+
+De vreemdeling vooral moet zich in acht nemen voor dit bezwaar,
+dat de Maltezers niet zoo sterk gevoelen. Als de zon brandend heet
+schijnt en de terugkaatsing van het licht verblindend is, krijgt men
+over het transpireerende lichaam bij den een of anderen hoek van een
+straat een ijskouden wind uit zee te voelen.
+
+Zulke klimaatstoestanden zouden het waarschijnlijk maken, dat het leven
+der inboorlingen er door verkort werd; maar dat is in het geheel niet
+het geval. Het is volstrekt geen zeldzaamheid, hier wakkere grijsaards
+te ontmoeten, die nog in het bezit zijn van al hun vermogens en van
+de betrekkelijk groote lichaamskracht, welke zij tot op zeer hoogen
+leeftijd behouden. De Maltezers hebben zeker aan dit klimaat, dat de
+zenuwen voortdurend gespannen houdt, een buitengewone bewegelijkheid
+te danken van gevoel en van armen en handen, waardoor zij verbazend
+druk gesticuleeren. Ze hebben ook heftige hartstochten. Voor handel
+en scheepvaart toonen ze zich intusschen zeer geschikt, en hun eiland
+hebben ze zeer lief; die kalkrots Malta noemen zij de bloem der wereld,
+"fiore del mondo."
+
+Ik heb overal opgemerkt, dat de eilandbewoners zeer aan hun land zijn
+gehecht, welks natuurschoon ze met naïeve overdrijving bewonderen,
+zooals ze ook vol lof zijn voor wat hun soldaten en hun mannen van
+wetenschap praesteeren. En het is ook immers algemeen bekend, dat hoe
+ondankbaarder de grond is, waar iemand woont, des te meer moeite kost
+het hem, zich ervan te verwijderen en des te meer is hij eraan gehecht.
+
+In de dorpen van het binnenland op Malta ondervindt het huiselijk
+leven nog den invloed van de oude oostersche gebruiken. De mannen
+hebben de geheele oostersche jaloerschheid, en de vrouwen leiden een
+leven van afzondering. Een oude arabische spreuk schijnt er nog in
+eere te worden gehouden, namelijk dat de vrouwen slechts tweemaal
+in haar leven in het publiek moeten verschijnen, bij haar huwelijk
+en bij haar dood. De schoonste lof, die haar te beurt kan vallen,
+is in de oogen van den Maltezer, dat er nooit over haar wordt
+gesproken. Te La Valette is zulk een strengheid niet op te merken;
+de aanhoudende aanwezigheid van vreemdelingen, die er door den handel
+heen worden geroepen, de invloed van het vroegere Ridderhof, de bals
+en de schouwburgen hebben der vrouw meer vrijheid geschonken.
+
+Maar die vrijheid is slechts schijn, en alleen de dames der uitgaande
+wereld hebben er voordeel van. Tijdens mijn verblijf te La Valette
+wenschte ik een der vele mooie kantwerkstertjes te teekenen, die in
+hun fijne zijden weefsels nog het kruis der Maltezer ridders borduren,
+te midden van de grilligste versieringen. Ondanks alle moeite, die
+de heer Ribot in het werk stelde, en ofschoon hij toch al zoo lang
+in het land woonde, ondanks het aanbod van een hooge belooning, kon
+hij geen familie vinden, die bereid was, een haar vrouwelijke leden
+voor een schilder te laten poseeren. Het gelukte mij zelfs niet,
+een enkele dier kantwerksters aan het werk te zien.
+
+Ze zijn bekoorlijk, die Maltezer vrouwen; ze schijnen van de rotsen
+een tint als van doorschijnend ivoor te hebben aangenomen. Meestal
+zijn ze niet groot en hebben fijne trekken, iets onzegbaar teêrs,
+en haar groote oogen hebben een zachten glans onder de faldetta. Die
+faldetta is een soort van zwartzijden mantel, die tot het middel
+reikt, om het hoofd heengaat en er in een halven kring door stijf
+gaas van af wordt gehouden, zoodat zij het gelaat voor zon en wind
+en voor onbescheiden blikken behoedt. Als in een zijden schelp
+met liefelijken glans rust dus het hoofd, en met de hand wordt dat
+omhullend kleedingstuk gracelijk vastgehouden, terwijl ze er mee
+kunnen manoeuvreeren juist als de mooie Spaansche met haar waaier.
+
+Deze fijne, teêre vrouwen hebben voorbeelden van heldenmoed gegeven,
+waartoe men ze, op het uiterlijk afgaande, niet in staat zou hebben
+geacht. Bij allerlei gelegenheden hebben ze haar eiland met moed
+verdedigd, vooral onder het beleg door Soliman den Tweeden.
+
+De secretaris van het fransche consulaat, dien de consul wel te
+mijner beschikking had willen stellen, vond er een genoegen in,
+mij de bezienswaardigheden en het karakteristieke van La Valette
+te laten zien. Hij was mij een onwaardeerbare gids, en zijn groote
+bereidwilligheid verloochende zich nooit een oogenblik. Altijd vond
+ik hem gereed, mij met zijn vrijen tijd ten dienste te wezen.
+
+"Als u wilt," zei hij op een dag tot mij, "zullen we van avond
+samen naar De Barraca gaan."--"De Barraca?"--"U zult het wel zien. De
+Barraca is een zaak, waar men hier trotsch op is, en niemand, die in
+La Valette is geweest, mag vertrekken zonder de beroemde Barraca te
+hebben leeren kennen."
+
+Des avonds begaven wij ons naar de bovenstad, op het gebied der hooge
+wallen. Daar betreedt men een donkere laan, waar eenige wandelaars
+loopen. Wij waren aangeland onder groote bogen, toen mijn gids
+uitriep: "Hier zijn we er!" Ik had gedacht aan een nachtelijke
+excursie naar ruïnen, want de naam Barraca alleen zei zoo weinig,
+en ik liet mijn oog zoekend rondgaan, om brokken muur te vinden of
+ontmantelde vestingwerken. Maar tegen de met sterren bezaaide lucht
+teekende zich geen enkele vorm af.
+
+"Nee, nee," zei mijn begeleider, "naar beneden moet u kijken, heelemaal
+naar beneden."
+
+En toen, tegen een balustrade leunend, keek ik naar beneden in
+het ledig. In de gapende diepte, de nachtelijke geheimzinnigheid,
+pinkten overal lichtjes, die in de verre verte al flauwer werden. Men
+kon de afstanden onmogelijk met juistheid schatten; maar heel ver
+schenen de lichtjes zacht te verdwijnen, om zich in de sterren op te
+lossen. In den helderen azuren hemel raakten ze den Melkweg, die als
+een doorschijnend gaas tot bij het zenith aan den hemel dreef.
+
+Toen mijn oogen langzamerhand aan het duister gewend raakten, begon
+de nacht mij flauw verlicht te schijnen, en de aanvankelijk niet te
+onderscheiden vormen teekenden zich scherper af. Beneden ons heel in
+de diepte kon ik de stad met de haven vóór ons uitgespreid zien liggen.
+
+Maar het was nog meer raden dan zien in dien afgrond, waar in het
+bleeke maanlicht bewegelijke lichtplekken zich bij en in de haven
+heen en weer bewogen.
+
+Soms gingen plotseling lichten uit, en even plotseling werden andere
+ontstoken, vlamden op, gingen ten halve uit, om spoedig weer op te
+duiken. Het waren de lichten der stad, die aan onze voeten lag, de
+veelkleurige seinlichten en vuurtorens in de haven, de lichten van
+schepen en booten, die flikkerden en beefden, nu eens nader schenen
+te komen, dan terugweken als vallende sterren, of aan den horizon
+uiteenspatten als meteoren, terwijl er ook als pijlen in de schuimende
+zee neervielen.
+
+Van beneden rezen, ik weet niet van waar, groote boomen omhoog,
+welker donkere silhouetten zich scherp afteekenden tegen het zoo vage
+beeld van het nachtelijk La Valette. Toen bespeurde ik zeer dicht
+bij ons de donkere profielen van enkele Maltezers, die onbewegelijk
+als beelden op hun rots stonden; naast hen, met de band onder de kin,
+stijf en hoekig een paar engelsche officieren, die onbewogen schenen
+te blijven tegenover de met sterren bezaaide zee.
+
+Weinig panorama's kunnen een vergelijking doorstaan met dat van
+de Barraca superiore. Ik heb het op alle uren van den dag en nacht
+gezien, en in het heldere daglicht heeft zich de indruk van den nacht
+verduidelijkt. Van dit hooge punt omvat men de gansche uitgestrektheid
+der havens, en vanaf het fort Ricasoli aan den ingang der Marsa
+tot aan de nieuwe haven krijgt men de enorme uitgestrektheid te
+aanschouwen van een nu vooruitspringende, dan terugwijkende lijn,
+welke aan de kust den zoom van drie afzonderlijke steden afteekent,
+maar die dichtbij elkaar liggen en bijna in elkander overgaan. In
+het midden verrijst het historisch kasteel Saint-Ange, met de vier
+zware, naar buiten gerichte batterijen. Hier en daar bespeurt men
+opeenhoopingen van huizen, reuzengroepen, die aan den eenen kant
+uitloopen op een langen gordel van versterkingen, de Cotonera, aan
+den anderen bij de groote haven.
+
+Op grooteren afstand breidt zich het open veld uit met zijn dorpen,
+en de klokkenhuizen, die op groote torens gelijken. Onder de voeten
+van den toeschouwer, onmiddellijk beneden hen, bevinden zich de
+kaden, waar het altijd druk is, met rechts de huizen van La Valette,
+de statige paleizen uit den tijd der ridders, en de campanile's.
+
+De indruk, dien men krijgt, is die van ver weg zich op vleugels te
+hebben laten dragen; zoo schijnt het over dag, en des nachts kan
+men niet onder woorden brengen, wat men voelt; men is als het ware
+heengebogen over de ijle ruimte, waarin ongekende werelden zweven. En
+zoo geeft dus de dorre rots van Malta nieuwe, onverwachte tooneelen
+te zien. Ook dingen van wonderbaar poëtischen aard had zij voor
+mij bewaard.
+
+Op een avond in de schemering, toen het stadsgewoel tot rust was
+gekomen en een parelmoeren licht zich over de ivoren stad uitspreidde,
+kwam ik op de markt tegenover het paleis van den Gouverneur. Aan den
+horizon, dien ik aan het eind der straten onduidelijk kon waarnemen,
+trokken nevels op. De zee lag kleurloos en vlak als een spiegel. En
+toen liet zich op het eenzame plein een zeer zachte muziek hooren. Het
+leken de zangen, gekomen van de in nevels gehulde bergen van het
+Noorden, zoet en klagend; men wist niet, of zij zongen van een droevig
+verleden of van een hoopvolle toekomst. Muziek doet dadelijk beelden
+voor mijn geest verrijzen. Hier zag ik de uitgestrekte heiden der
+landes, zoo ver het oog reikte, onder een grijzen hemel; bergen met
+donkere wouden, een verlaten land, en ik voelde mij koud door een
+onuitsprekelijk gevoel van vereenzaming....
+
+Het was de muziek van de pijpers, de doedelzakblazers van de
+Hooglanders; soldaten van dat regiment liepen op het plein heen en
+weer, in automatischen pas, ernstig en onverschillig. Zij droegen
+de kilt, het korte rokje, geruit in de kleuren der clan, de muts met
+wapperende veeren, de plaid in heldere kleuren, met een gesp op den
+rechter schouder vastgehecht, en toen ik ze daar zoo kalm en ernstig
+zag loopen, meende ik, dat de tonen der bekende instrumenten in hun
+ziel de vriendelijke herinnering wakker riepen aan hun ver vaderland,
+en hun intieme, innige gewaarwordingen gaf.
+
+Het tooneel was van korten duur; zij liepen een zeker aantal malen het
+plein op en neer, keerden met korten zwaai om, toen ze aan het eind
+gekomen waren, en toen de serenade afgeloopen was, verdwenen ze. Ik
+bleef. De tonen, zoo klagend, die ik pas had gehoord, ruischten nog in
+mijn ooren, en in die op het eind loopende schemering, op dat plein,
+dat de Maltezers schenen te vermijden op dit uur, terwijl de muziek der
+veroveraars er zich liet hooren, droomde ik van de schotsche heiden,
+die zoo aangrijpend somber zijn, van dien laag hangenden hemel vol
+wolken, waar zij zich in het oneindige in voortzetten.
+
+Thans kregen de witte straten van La Valette, straten nog lauw van de
+hitte van den dag, een vreemde, doorzichtige tint in die onwezenlijke
+schemering. Op zee was alles rustig; zij was als een bleeke afgrond,
+waaruit de dorre rots oprees.
+
+Welk een roerend denkbeeld voor een volk van zaken, om elken dag
+op deze rots, waar zooveel bloed gevloeid heeft, die muziek te doen
+hooren, die aan het afwezige vaderland herinnert! Herinnering en hoop
+gemengd, aan de zee toevertrouwd, vóór men zich ter ruste begeeft.
+
+La Valette is, zooals wij reeds hebben gezien, amphitheatersgewijze
+gebouwd op een schiereiland, dat de beide voornaamste havens van
+Malta van elkander scheidt. De stad heeft een treffend, zeer bijzonder
+aanzien.
+
+Drie hoofdpoorten geven toegang tot de stad, de Koningspoort, de
+Marinepoort en de poort van Marsa-Muscet. Twintig straten loopen door
+de stad, acht in de lengte, twaalf in de breedte. Ze zijn geplaveid
+met een zeer hard gesteente, zoncol genoemd, dat wel wat op Portland
+gelijkt en op den romeinschen travertino.
+
+Onder de mooiste en breedste straten van La Valette heeft men eerst
+de Strada Reale, die over den top gaat van het schiereiland, waar de
+stad op is gebouwd en dien in de geheele lengte doorsnijdt van het
+Sint-Elmusfort tot aan de Koningspoort, voerend naar de voorstad
+Floriana, Als men er door gaat, heeft men eerst het Giorgio-
+of Raadhuisplein, dan het Bankplein, en verder draagt de straat
+verschillende namen.
+
+Enkele particuliere paleizen zijn een bezoek overwaard in La Valette,
+hetzij om hun architectorale beteekenis, hetzij om de historische
+herinneringen, die ze wekken. In het paleis van de familie Spinola
+woonden in 1808 de prinsen uit het Huis van Orleans. Het hôtel gaat
+door voor het mooiste van alle, en terecht. De bouwtrant is bekoorlijk,
+de versieringen zijn zeer rijk en toch niet overdadig. Het plan voor
+dit schoone gebouw is afkomstig van den bouwmeester Peruzzi. Het gebouw
+werd door een bisschop opgericht, aartsdiaken van de kathedraal;
+het werd door Bonaparte bewoond tijdens zijn verblijf op het eiland
+in 1798. Hij had er zijn hoofdkwartier gevestigd. Sinds dien hebben
+achtereenvolgens de engelsche generaals Stuart, Fox en Abercromby
+er geresideerd.
+
+De dwarsstraten, die sterk hellen, en die dikwijls in trappen zijn
+veranderd, zijn evenals de andere zeer zindelijk, daar de onderaardsche
+afvoerbuizen voor den afloop van het water zorgen en voor dien van
+het vuil. De stad is zeer druk door veel beweging op straat en een
+levendig vervoer van goederen. De openbare gebouwen zijn regelmatig en
+wat koud van aanzien, opgetrokken van het maltezer gesteente, dat zeer
+zacht is en het nadeel bezit, spoedig te verweeren. De buitengewone
+witheid, doet, zooals we reeds zeiden, de weerkaatsing onaangenaam
+zijn. Trots die bezwaren is de steen lang een gewild uitvoerartikel
+geweest naar de Levant en vooral naar Smyrna.
+
+De voorsteden van La Valette, Floriana, Burmole, Senglea en Borgo, zijn
+even druk als de stad. Men vindt er overal mooie gebouwen en openbare
+inrichtingen. Achter Senglea staat een groot gebouw, dat het huis
+wordt genoemd van Francisco da Cunha. Daar had de baljuw van Suffren
+een fabriek opgericht van katoenen stoffen, op het voorbeeld van die
+van Voor-Indië. Hij zou zelfs uit Mysore arbeiders hebben meegenomen,
+inlandsche mannen en vrouwen, om in zijn fabriek te werken. Ik weet
+niet, hoe het met die poging is gegaan.
+
+
+
+II.
+
+Malta in de oudheid als phoenicische kolonie.--Stichting van de orde
+der Hospitaalridders van Sint Jan te Jeruzalem, later geworden tot
+de orde der Maltezer Ridders.--Uit Jeruzalem verdreven, wijken ze
+eerst uit naar Saint Jean d'Acre, dan naar Cyprus, en nog later
+naar Rhodus.--Sultan Soliman verjaagt hen van Rhodus.--Karel de
+Vijfde geeft hun het eiland Malta in 1530.--De organisatie der
+Orde.--Haar lotgevallen ten tijde van de bezetting door de Franschen
+in 1798.--Nog altijd houdt de Orde der Maltezer Ridders zich in
+stand.--De schilderachtige voorstad Manderaggio.
+
+
+Het eiland Malta, welks kusten door een menigte van kreken, baaien en
+golven ingesneden zijn, zou het oude, door Homerus bezongen Ogygia
+zijn. Daar werd Ulysses, na door den storm aan land geworpen te
+zijn, zeven jaren lang in zijn betooverde grot door de nymf Calypso
+vastgehouden. Er wordt nog een naar de nymf genoemde grot aangewezen,
+en het heet, dat het de grot was die zij bewoonde. Al zeer vroeg werd
+Malta door de Phoeniciërs gekolonizeerd, die te Krendi en op andere
+plaatsen van het eiland bouwwerken oprichtten, waarvan nog ruïnen
+over zijn.
+
+De kolonie, die de Phoeniciërs op Malta stichtten, was een van hun
+meest welvarende stichtingen; spoedig werd ze beroemd om haar handel,
+haar rijkdom en de pracht harer tempels. Daar werden, evenals in
+Phoenicië aangebeden de goden Mytharas, Isis en Osiris. Twee tempels
+vooral waren beroemd, die van Juno of Isis en die van den Tyrischen
+Hercules, door de Grieken Alexicacos genoemd, dien de volken uit het
+Oosten op dit eiland kwamen aanbidden.
+
+Men kan in het Museum van La Valette verscheiden punische
+gedenkpenningen zien. Onder de voorwerpen van dezelfde herkomst waren
+vroeger twee prachtige marmeren kandelabers met een phoenicisch en een
+grieksch opschrift. Een van die kandelabers werd door den Grootmeester
+Rohan aan Lodewijk den Zestienden ten geschenke gegeven. Het Journal
+de Trévoux, dat in 1786 van die beide voorwerpen gewag maakt, noemt
+ze zeer zeldzame en schoone kunstwerken, schatten, die de oudheid
+ons heeft nagelaten. Ziehier de vertaling van het opschrift, dat
+ze droegen.
+
+"Abdassar en Asseremor, zoon van Asseremor, zoon van Abdassar, hebben
+de gelofte afgelegd voor onzen Heer Melkart, beschermheilige van Tyrus;
+moge hij hen beschermen op hun onzekeren weg. Denys en Serapion uit
+de stad Tyrus, beiden zonen van Serapion, voor Hercules bijgenaamd
+Archegetes."
+
+Dit opschrift leert ons, dat de Hercules, die op Malta werd aangebeden,
+er ook wel Archegetes werd genoemd, dat hoofd of leider beteekent,
+en Melkarthos of Melkart, dat is "machtig koning."
+
+In het jaar 736 v.C. werden de Phoeniciërs van het eiland verdreven
+door de van Sicilië gekomen Grieken. Dezen gaven aan het eiland den
+naam van Melita. Zou die naam Melita de bedoeling hebben gehad, te
+herinneren aan den uitstekenden honig, welke op Malta werd ingezameld,
+of is hij geschonken ter eere van de nymf Melita, dochter van Doris
+en Nereus? Het is onbekend.
+
+Toen de Karthagers op Malta de plaats der Grieken innamen, en de
+Romeinen op hun beurt de Karthagers hadden verdreven, werd Malta
+een zelfstandige kolonie, en onder romeinsch bestuur behielden de
+Maltezers hun wetten en vrijheden.
+
+In de negende eeuw van onze jaartelling kwam het eiland in de handen
+der Arabieren en werd de opslagplaats van hun handelsgoederen en
+schuilplaats voor hun vloten. Omstreeks het jaar 1190 werd het land
+veroverd door den Noorman Roger, en van dien tijd af deelde het eiland
+in de lotgevallen van Sicilië, tot op het oogenblik dat de Ridders
+van Sint Jan er zich kwamen vestigen.
+
+De orde dier vermaarde ridders was gedurende de meer dan twee
+eeuwen durende souvereiniteit, die zij over het eiland uitoefende,
+een weldaad voor de bevolking. Zij bracht het land tot bloei en tot
+roem, terwijl ze voor geheel Europa van groote beteekenis was door den
+verwoeden oorlog, dien zij voerde tegen de barbarijsche zeeroovers
+en door de bescherming, die ze aan den zeehandel der christelijke
+staten bood. Het is wel de moeite waard een overzicht te geven van
+haar geschiedenis en van haar werk.
+
+De orde der Hospitaalridders van Sint Jan van Jeruzalem, die later,
+zooals wij in het vervolg zullen zien, de Orde der Ridders van
+Malta werd, was gesticht door den Franschman Reymond du Puis tegen
+het eind der elfde eeuw met het doel, behoeftige pelgrims, die zich
+naar de heilige plaatsen begaven, te helpen en hun een onderkomen te
+bezorgen. De orde liet gewapende mannen de bedevaartgangers begeleiden
+en zorgde, dat de laatsten beschermd werden tegen de mohammedaansche
+benden, die het land afliepen. Zoo werden de ridders ertoe gebracht,
+hun organisatie tegelijk een militair en een godsdienstig karakter
+te geven.
+
+In de twaalfde eeuw wijdde paus Paschalis de Tweede de orde
+bij kanoniek besluit in en gaf hun de roode banier met het witte
+kruis. Door de christelijke wereld ruim van geld voorzien, voerden
+de Broeders van Sint Jan voortaan den strijd tegen de ongeloovige
+Mohammedanen. Maar de overwinningen van Saladin verjoegen hen uit
+Jeruzalem. Zij verschansten zich in Saint-Jean d'Acre, daarna op Cyprus
+en eindelijk op Rhodus, waar ze zich twee eeuwen lang handhaafden
+tegen de onvermoeide pogingen der Turken, en waar ze den naam van
+Ridders van Rhodus aannemen.
+
+Doch Soliman kwam aan de spits van een leger van 200.000 soldaten
+en sloot het fort in, dat door nauwelijks 600 ridders en 4000
+man werd verdedigd. Na wonderen van dapperheid te hebben verricht,
+capituleerde de stad, wier hulpmiddelen uitgeput waren, in 1522. Des
+nachts verlieten de Grootmeester en de Ridders Rhodus in volslagen
+wanorde. Het was een bedroevende exodus van heldhaftige krijgers,
+vluchtend uit een land, dat twee eeuwen lang door hun roem bestraald
+was geworden. Toen de zieken, de kinderen en de vrouwen in de
+schepen in veiligheid waren gebracht, begaven ook de mannen zich
+scheep. Villiers de l'Isle Adam, de Grootmeester, scheepte zich het
+laatst in. De vloot, bestaande uit vijftig schepen, galeien, galjoten,
+brigantijnen, feloeken en het groote schip, waar zich de Grootmeester,
+de Commandeurs en de Ridders op bevonden, trok weg. Zoo werden al de
+goederen der Orde mee aan de zee toevertrouwd.
+
+En zie, alsof de woede der elementen zich wilde paren aan de woede
+van de vijanden, dreef een storm in den Griekschen Archipel de vloot
+uiteen, die zooveel kostbaars herbergde. Maar volgens een dikwijls
+waargenomen verschijnsel, dat zoowel in het leven der volken als in
+dat der enkele menschen optreedt, kwam in den tijd van den hoogsten
+nood een onverwachte lichtstraal den schijnbaar hopeloozen toestand
+verhelderen. De verstrooide vloot kon zich weer aaneensluiten; de
+ontredderde schepen vonden een haven, en in goeden staat teruggebracht,
+konden ze weer zee kiezen en hun zwerftocht vervolgen.
+
+... Op een lentedag verscheen vóór Messina een vaartuig, welks
+onbekende vlag in het licht schitterde. Het was een schip van kolossale
+afmetingen, en van den mast wapperde een banier met het beeld der
+Heilige Maagd, die in haar armen den gekruisigden Heer droeg. Er
+omheen stond het opschrift: "Afflictis spes unica rebus". Dat was als
+een verschijning van leed en ongeluk, een beeld van het uitgestooten
+geloof, dat eindelijk hulp kwam vragen in een christelijk land.
+
+Het groote schip, de koningin der zeeën, zooals de Sarracenen het
+noemden toen het nog aan hen behoorde, was een vaartuig, dat om zijn
+afmetingen iets legendarisch had gekregen. Er werd verteld, dat de top
+van de hoogste masten der grootste galeien nog niet tot de hoogte van
+zijn voorsteven reikte. Zes menschen konden nauwelijks den grootsten
+mast omspannen. Het schip had zeven verdiepingen, waarvan twee onder
+de waterlijn. Buiten de lading en de bemanning kon het duizend soldaten
+bergen, en honderd kanonnen bewapenden de drijvende vesting.
+
+Van Messina gingen L'Isle Adam en de zijnen naar Viterbo in den
+Kerkelijken Staat. Daar bleven ze, tot Karel de Vijfde hun het
+eiland Malta tot residentie schonk. De acte van schenking werd te
+Castelfranco, bij Bologna, opgesteld in 1530. Er werd in gezegd,
+dat de keizer in zijn hoedanigheid van koning van Sicilië aan de
+Orde van Jeruzalem de eilanden, kasteelen en dorpen Malta, Gozzo,
+Commino en West-Tripoli afstond met alle souvereiniteitsrechten. De
+schenking geschiedde op de volgende voorwaarden: Ten eerste zou de
+Orde jaarlijks een valk leveren aan den koning van Sicilië; ten tweede
+zou de bisschop van Malta altijd door den koning worden benoemd;
+ten derde zou de admiraal der Orde altijd een Italiaan wezen, en
+ten vierde zouden de inwoners van Malta en de overige eilanden hun
+rechten en privileges behouden.
+
+Toen Karel de Vijfde het eiland Malta aan de Ridders van Sint Jan van
+Jeruzalem gaf, zond de Raad der Orde, vóór hij de gift aanvaardde,
+acht ridder-commissarissen er heen, om er den staat van zaken op te
+nemen en te onderzoeken, of het eiland geschikt was voor den zetel
+der Orde en voor haar bedoelingen. Ziehier de voornaamste punten uit
+het rapport der afgevaardigden. Het resultaat was niet zeer hoopvol:
+
+"Het eiland is buitengewoon dor, ontbloot van alle bosch, en het
+hout, dat er gebrand wordt, moet van Sicilië worden aangebracht. De
+inwoners maken, om hun ovens te stoken gebruik van een soort van
+doornige distels, die ze op de onvruchtbaarste plaatsen inzamelen. Zij
+gebruiken ook wel voor het koken van hun zeer eenvoudig potje den
+mest der ezels en runderen, die ze in de zon laten drogen, welker
+stralen zoo krachtig door de rotsen worden weerkaatst, dat de hitte
+in den zomer sterk genoeg is, om die stoffen zoo droog te maken,
+dat ze als brandstof bruikbaar zijn.
+
+"Het eiland is vrij goed bevolkt. De inwoners zijn gevestigd
+in verspreide en open liggende dorpen. Hun taal is de moorsche,
+en ze leven in uiterst bekrompen omstandigheden. Het koren, dat ze
+verbouwen kan hen niet langer voeden dan voor een derde van het jaar,
+en voor de rest moeten zij het van Sicilië laten komen. Het bedoelde
+eiland is daarbij onophoudelijk blootgesteld aan de rooftochten der
+ongeloovige zeeroovers, die, zonder eenige vrees te toonen voor het
+kasteel, vrij in de havens binnenvaren en zeer dikwijls een groot
+aantal arme Maltezers in ballingschap meevoeren."
+
+Toen de commissarissen van hun zending en hun rapport bij den
+Grootmeester en den Raad rekenschap moesten komen afleggen,
+antwoordden zij nog, dat het verblijf op Malta zeer onaangenaam was,
+ja in den zomer zoo goed als ondragelijk; maar dat zij bij de gebleken
+moeilijkheid, om een betere plaats ter vestiging te erlangen, toch
+van oordeel waren, dat men de gift van den keizer moest aanvaarden. De
+Grootmeester gaf aan dien wenk gehoor en nam het geschenk aan.
+
+De Grootmeester nam bezit van Malta op 26 October 1530. Hem vergezelden
+de voornaamste officieren der Orde en een groot aantal grieksche en
+rhodische familiën, die de Ridders gevolgd waren en zich met hen op
+Malta vestigden. Van dien tijd af zijn de ridders bekend geworden
+onder den naam van Maltezer Ridders.
+
+Uit het boven aangehaalde rapport blijkt, dat het lot der Maltezers in
+dien tijd zeer onzeker was, daar ze zich in het geheel niet verdedigen
+konden tegen de invallen der barbarijsche zeeroovers. Steeds hing
+hun het gevaar boven het hoofd, dat hun huizen werden vernield en
+dat ze zelf in slavernij werden weggevoerd. De opperheerschappij
+der Orde beschermde hen onmiddellijk tegen die steeds dreigende
+gevaren, want de eerste zorg van den Grootmeester was, het fort
+Saint-Ange te laten herstellen, en La Sangle te versterken, om de
+galeienhaven te beschermen. Een nieuw fort, het Sint-Elmusfort,
+werd op het schiereiland opgericht, daar waar zich in het vervolg
+de stad La Valette verhief; het beschutte tegen een overval de beide
+voornaamste havens, die door het schiereiland werden gescheiden.
+
+De Ridders van Sint Jan van Jeruzalem brachten, door op Malta den
+zetel van hun bestuur te vestigen, er een aanzienlijke geldswaarde
+in omloop. Zij beliep zelfs een minimum van vier millioen francs,
+wat een enorme som was voor dien tijd. Men rekent daar dan ook onder
+de uitgaven van de vele leden der Orde, die geregeld in grooten getale
+het eiland bewoonden.
+
+De welstand nam te meer toe, daar de bewoners geen enkele directe
+belasting betaalden, en alleen aan vrij matige douanerechten waren
+onderworpen.
+
+Men zal begrijpen, hoe groote voorrechten de Maltezers genoten
+onder het bestuur der Ridders, als men hun lot vergelijkt met
+dat der Sicilianen in dien tijd. Die laatsten waren, ofschoon ze
+een buitengewoon vruchtbaar land bewoonden, tot de diepste armoede
+gebracht door de zorgeloosheid en het despotisme hunner regeering. Op
+Malta daarentegen was de op zich zelf dorre grond vruchtbaar gemaakt
+door zorg en inspanning. Het eiland werd overdekt met een groot
+aantal kleine stadjes en ten gevolge van de veiligheid, die door
+de nieuwe regeering werd gewaarborgd, nam de bevolking van Malta en
+Gozzo, die in den aanvang van het bestuur der Ridders slechts 25.000
+inwoners bedroeg, zoo toe, dat men er weldra meer dan 100.000 telde,
+terwijl Sicilië met zijn vruchtbaren grond niet anders te zien gaf dan
+tooneelen van ellende en een betrekkelijk veel kleiner aantal inwoners.
+
+L'Isle Adam hield zich, nadat hij de verschillende punten van het
+eiland, waar de vijand een verrassing kon beproeven, had versterkt,
+ook bezig met de versterking van de vloot der Orde.
+
+Alle inspanning had ten doel de bescherming van den handel
+der christelijke naties, die voortdurend werd bedreigd door de
+zeeroovers. Na zeer korten tijd werd de vlag der Ridderorde gevreesd
+door de zeeschuimers van de Middellandsche Zee.
+
+Het komt mij wel belangwekkend voor, in het kort samen te vatten hoe
+de Maltezer Orde was georganiseerd, zij, aan wie de volken van Europa
+zoo langen tijd de veiligheid van hun handel op de Middellandsche
+Zee te danken hadden. De Hospitaalridders waren, voor zoo ver ze
+godsdienstige ridders waren, verdeeld in drie volkomen van elkander
+verschillende klassen; geboorte, rang en functies liepen uiteen.
+
+De eerste klasse bestond uit de Ridders van het recht, die dezen
+eeretitel droegen op grond van hun edele afkomst. Alleen zij konden het
+brengen tot de waardigheid van Baljuw, tot die van Prior, Grootkruis
+geheeten, en tot die van Grootmeester. Later werden ook de Ridders der
+Genade ertoe gerekend, die, van een adellijken vader en niet adellijke
+moeder afkomstig, dispensatie van den paus noodig hadden, om tot die
+waardigheden te worden toegelaten. Een bepaling van de statuten hield
+in, dat zij, wier vader of die zelf den een of anderen handel hadden
+gedreven, die bankiers of wisselagenten, boekhouders of boeren waren
+geweest, die een winkel of magazijn hadden gehad, ook al waren zij
+van edelen bloede, nooit tot broeders-ridder konden worden toegelaten.
+
+De tweede klasse omvatte de dienstdoende geestelijken in de kerken
+van Sint Jan, die aalmoezeniers konden worden op de schepen of galeien.
+
+Een derde klasse omvatte de broeders-zieleherders, leden der Orde,
+die, zonder broeders of ridders te zijn, onder de bevelen der ridders
+dienden in den oorlog of in de hospitalen.
+
+Daarna kwamen, niet de minst belangrijke, de priesters en dienstdoende
+broeders in de lagere ambten van klooster en hospitaal. En eindelijk
+had men nog de dames religieuses van de Maltezer Orde, wier kloosters
+in Frankrijk, Italië en Spanje waren gevestigd. Er werden voor hare
+toelating dezelfde eischen van adeldom gesteld als voor de Ridders.
+
+De orde van Sint Jan van Jeruzalem was gesticht in denzelfden geest
+en naar hetzelfde model als de oude ridderschap. In het begin nam men
+enkel leden aan te Jeruzalem of ten minste op gewijden grond. Altijd
+werd als hoofdeisch voor de toelating gesteld, dat men authentieke
+bewijzen moest kunnen bijbrengen voor adellijke afkomst. Allen moesten
+adellijke krijgers tot voorvaderen hebben gehad. Later had men behoefte
+aan aanvulling der gelederen, die gedund waren in de oorlogen tegen
+de ongeloovigen, en de Hooge Raden der Orde stonden toe, dat na het
+onderzoek van de titels van adeldom men als nieuwelingen leden mocht
+opnemen uit de groote priorkloosters van Europa.
+
+In het jaar 1355, waarin de oudste registers beginnen van de fransche
+grootprioraten, nam men enkel edellieden aan, wier namen en geslachten
+in hun provincie bekend en beroemd waren. En die gestrengheid werd
+niet alleen volgehouden, maar werd nog verscherpt, toen soms lieden
+van ouden adel rijke niet-adellijken huwden. Van dien tijd af werd
+een proces-verbaal gevorderd, dat de legimitatie en de afkomst
+van den candidaat boven allen twijfel stelde. Buitendien moest
+dit proces-verbaal formeel bewijzen, dat zijn ouders, grootouders,
+overgrootouders, tot meer dan een eeuw in de geschiedenis terug,
+edellieden waren geweest.
+
+Drie bewijzen werden gevorderd, door getuigen, door brieven, door
+plaatselijke en geheime inlichtingen.
+
+Het eerste vereischte het getuigenis van vier adellijke getuigen. De
+commissarissen, die meestal oud-commandeurs waren, deden hen, vóór
+ze werden gehoord, een plechtigen eed zweren. Het tweede bewijs
+bestond in een nauwkeurig onderzoek van de titels en aanspraken, door
+den candidaat ingeleverd. Om het derde bewijs te erlangen, waren de
+commissarissen genoodzaakt, zich te begeven naar de geboorteplaats van
+den candidaat, daar een zeer bescheiden, maar niettemin zeer nauwkeurig
+onderzoek in te stellen, en wel niet alleen waar de candidaat zelf
+was geboren, maar ook op de plaats, van waar de familie afkomstig was.
+
+Waren zij in het bezit van al die bewijzen, dan maakten de
+commissarissen een proces-verbaal op, dat naar den Grootmeester op
+Malta werd gezonden, die, na den Raad der Orde te hebben gehoord,
+het godsdienstig gewaad aan den aanvrager liet uitreiken.
+
+Men ziet dus, met hoe groote zorg de nieuwelingen onder de Ridders
+werden opgenomen, ten einde toch maar in die godsdienstige militie
+een hoogen en volkomen authentieken adel te behouden.
+
+Als er niets mankeerde aan de bewijzen ten gunste van een candidaat,
+kon hij worden aangenomen op drie tijden of op drie verschillende
+leeftijden. Hij trad als mondig lid tot de Orde toe op zestienjarigen
+leeftijd, ofschoon hij zich eerst op 21-jarigen leeftijd naar Malta
+behoefde te begeven; hij betaalde als intreêgeld ongeveer 260 gouden
+kronen. De aangenomen candidaat kon ook als page van den Grootmeester
+al op twaalfjarigen leeftijd toetreden en mocht dat blijven tot zijn
+vijftiende jaar. En eindelijk, in de laatste jaren van het bestaan
+der Orde maakte men ook minderjarigen tot lid, namelijk kinderen in
+de wieg.
+
+De Ridders, die in het Kapittel waren opgenomen, nadat ze de bewijzen
+van ouden adel hadden geleverd, welke wij hebben opgenoemd, huwden
+niet en kregen eerst stem in het Kapittel, als ze hun "karavaantocht"
+hadden meegemaakt, dat is, als ze aan de gewapende expedities hadden
+deelgenomen.
+
+De Orde, die bestond uit Ridders van wel acht verschillende volken,
+werd verdeeld in acht "Tongen", namelijk Provence, Auvergne, Frankrijk,
+Italië, Castilië, Aragon, Engeland en Duitschland.
+
+De "tong" Italië was bijzonder streng in de toelating, want ze eischte
+van elk der candidaten tweehonderd jaren van erkenden adel voor elk
+der vier kwartieren, terwijl die vier kwartieren reeds een onmisbare
+voorwaarde waren voor de toelating. Overeenkomstige eischen werden
+in de afdeelingen Aragon en Castilië gesteld. Maar er was op Malta
+geen volk, waarvoor de bewijzen nauwkeuriger werden onderzocht dan
+voor Duitschland.
+
+De Ridders waren bijzonder gevoelig op het punt van eer, en
+tweegevechten kwamen veelvuldig te La Valette voor. Die duels waren
+echter aan zekere beperkingen gebonden. Zoo moesten de tegenstanders,
+wilden zij niet de zwaarste straffen over zich zien gebracht, den
+degen in de schede steken, onmiddellijk als een vrouw, een priester
+of een ridder het hun beval. Men zou geneigd zijn te denken, dat
+de duels in zulke omstandigheden zelden bloedig zouden zijn. Dat
+is echter een dwaling. Wanneer een Ridder in een duel was gedood,
+werd er altijd een kruis geteekend op den muur tegenover de plaats,
+waar hij gevallen was. Er waren veel van die kruisen te zien in de
+straten van La Valette.
+
+Twee Ridders kregen eens twist bij het biljartspel. Een van hen,
+die den ander reeds veel beleedigingen had toegeslingerd, vergat
+zich ten slotte zoozeer, dat hij tot handtastelijkheden overging en
+den tegenstander sloeg. Daarna weigerde hij zijn verontschuldigingen
+aan te bieden of den degen te kruisen. Dat was een schandaal voor het
+geheele eiland Malta, waar geen voorbeeld bekend was van een dergelijke
+lafheid. De op zoo grove wijze beleedigde officier riep herhaalde
+malen zijn tegenstander op en liet hem telkens den tijd, na te denken
+over de gevolgen van een weigering. Maar alles was vergeefsch; de
+beleediger bleef zich onttrekken aan de gevolgen zijner daad.
+
+Hij werd veroordeeld, gedurende vijf-en-veertig achtereenvolgende
+dagen boete te doen in de kathedraal van Sint Jan, daarna vijf jaren in
+een gevangenis door te brengen en zijn leven in gevangenschap in een
+fort te besluiten. Naar men meent is door geen maatregel van genade
+dit strenge vonnis verzacht.
+
+De Orde was, zooals wij boven hebben gezien, verdeeld in "Tongen", en
+aan elk van die was een paleis toegewezen voor haar vergaderingen. De
+Ridders gebruikten er hun maaltijden; vandaar dat die paleizen wel
+herbergen werden genoemd. Die acht "herbergen" bestaan nog onder
+dezelfde namen van vroeger, dus herbergen van Provence, van Auvergne,
+van Frankrijk, van Italië, van Aragon, van Duitschland, van Castilië
+en van Engeland.
+
+Frankrijk had drie herbergen. Daaruit kwamen de meeste Grootmeesters
+der Orde voort; zij leverde de meeste ridders en droeg het meeste bij
+tot den roem en de grootheid der Orde. Door een zonderlingen loop
+van zaken, die onverklaarbaar moet heeten, was het voor Frankrijk
+weggelegd, de grootsche instelling op Malta te vernietigen, welke
+het eeuwenlang toch zoo krachtig had gesteund.
+
+Toen het leger, dat Bonaparte naar Egypte bracht, in 1798 Malta
+voorbijging, bezat de Orde ondanks den achteruitgang in haar financiën
+er toch nog een voorraad van 1500 kanonnen, mortieren en houwitsers,
+35.000 geweren, 12.000 vaten kruit, twee schepen van groote afmetingen,
+een fregat, drie galeien enz. Het personeel bestond uit een effectief
+van 17.000 man, onder wie 332 Ridders. Die hulpbronnen, die toch
+werkelijk niet te versmaden waren, werden ongebruikt gelaten door den
+Grootmeester; hij liet, zonder weerstand te bieden, Bonaparte zich van
+La Valette meester maken en ook van de oude stad. Den 13den Juni werd
+er een overeenkomst gesloten, waarbij de heerschappij over Malta en
+onderhoorigheden overging aan de Fransche Republiek. Die verovering
+van Malta door de Franschen maakte een einde aan het politiek bestaan
+der Ridders van St. Jan.
+
+De ontruiming van het eiland door den Grootmeester en de Ridders
+berokkende den bewoners onberekenbare verliezen. Vooreerst was de
+Grootmeester hun schuldenaar voor ongeveer een millioen francs,
+en de op Malta wonende Ridders ten getale van meer dan 600, lieten
+aanmerkelijke schulden na. Aan den anderen kant waren vele familiën,
+waarvan de leden ambten op het eiland bekleedden, geruïneerd.
+
+De verplichting, die hun werd opgelegd, om officieren te herbergen,
+werd als een zeer hinderlijke maatregel beschouwd. De zeden der
+Maltezers werden gekrenkt door het feit, dat de menschen vreemdelingen
+tot hun huiselijken kring moesten toelaten. Eindelijk werkte ook
+de belasting, die er moest worden opgebracht, om in de onkosten
+van de kazerneering der soldaten te voorzien, de ontevredenheid in
+de hand. Deze openbaarde zich in heviger mate te La Valette dan op
+het platteland.
+
+Zoodra het eiland onder fransch bestuur was gekomen, werd het door
+Sicilië op den index geplaatst, en dat eiland weigerde den toegang
+tot zijn havens aan de verschillende maltezer schepen, die er zich van
+levensmiddelen kwamen voorzien. De verschijning van enkele engelsche
+fregatten in de wateren van Malta, kort na de bezetting door de
+Franschen, belette het uitgaan der koopvaardijschepen, geladen
+met katoen voor Spanje uit de haven van La Valette. Daar zoo de
+katoenhandel geknakt was, waren de vrouwen, die over het algemeen geen
+andere hulpmiddelen hadden dan het spinnen, tot den bedelstaf gebracht.
+
+Alles scheen buitendien samen te werken, om de Maltezers ontevreden
+te stemmen. Men had het grootste gedeelte van het zilver, dat zich
+in de schatkist van de oude stad bevond, weggehaald, om er geld van
+te munten. De kloosters, behoorende tot dezelfde Orde, moesten tot
+een enkel worden vereenigd, en de acten van den Burgerlijken Stand
+moesten in orde worden gemaakt als in Frankrijk. Velen meenden daaruit
+te moeten opmaken, dat de doop was afgeschaft en dat voortaan het
+huwelijk als sacrament opgehouden had te bestaan, enz. enz.
+
+Al die verschillende redenen van ontevredenheid, gevoegd bij
+de vooroordeelen, die men in den geest der Maltezers had doen
+ontstaan in zake de Fransche Revolutie, hadden het terrein uitstekend
+voorbereid voor den opstand, welke plotseling uitbrak tegen de fransche
+overheersching. De aanhangers van het hof van Napels en de Engelschen
+waren er mogelijk niet geheel vreemd aan....
+
+
+
+
+
+Waarschijnlijk zal men met verbazing vernemen, dat de Orde der Maltezer
+Ridders nog bestaat. Evenals vroeger is zij in "Tongen" verdeeld, dat
+wil zeggen in verschillende nationaliteiten. Men heeft de italiaansche
+afdeeling, die tegenwoordig omvat het Groot-Prioraat van Rome, het
+lombardisch-venetiaansch Groot-Prioraat en dat der Beide Siciliën,
+dan de duitsche afdeeling, die het boheemsche Groot-Prioraat bezit
+en de spaansche afdeeling. Buiten die vier "Tongen" vormen takken der
+Orde geregelde genootschappen, dat der rijnsch-westfaalsche Ridders,
+dat der silezische Ridders, dat der engelsche Ridders en dat der
+fransche Ridders.
+
+De Orde is vaak door de europeesche mogendheden erkend. Zij is
+diplomatiek vertegenwoordigd geweest op het Weener Congres in 1813
+door twee gemachtigden, verder op het congres van Aken in 1818 en
+eindelijk op het congres van Verona in 1822.
+
+In 1844 stelde de hertog de Broglie voor, de Orde af te vaardigen
+als gemachtigde van alle beschaafde volken naar een internationale
+conferentie tot afschaffing der slavernij in Afrika. Bij de nog
+niet lang geleden gehouden Conferentie van Genève werd de Orde van
+Malta officiëel opgeroepen, en zij nam door haar afgevaardigde aan
+de debatten deel, waaruit de beroemde Conventie van het Roode Kruis
+voortvloeide.
+
+De heer L. de la Brière heeft een zeer belangrijk werk uitgegeven
+over de Orde der Maltezer Ridders. Ik heb er de gegevens aan ontleend,
+die ik hier heb gebruikt.
+
+De Orde is erkend door den Pauselijken Stoel; ze heeft een officiëelen
+gezant op het Vaticaan, die er aan alle plechtigheden deelneemt. "De
+katholieke mogendheden", zegt de heer de la Brière, "houden de Orde
+in eere, al zijn ze nog niet tot een diplomatieke uitwisseling van
+vertegenwoordigers overgegaan. De uniform van Malta wordt altijd aan
+de hoven van Europa met onderscheiding behandeld, en alle vorsten
+dragen in persoon de eereteekenen der Orde."
+
+De schrijver verhaalt een zeer belangwekkend feit, waarvan de graaf
+Chandon de Briailles de held was. Tijdens den fransch-duitschen oorlog
+onderhield de graaf te Epernay op zijn eigen kosten een ambulance
+van zeshonderd bedden. De Duitschers maakten zich van de stad en
+van de ambulance meester. De graaf de Briailles wordt verwijderd,
+bijna uit het bezit gestooten van zijn eigen ambulance. Daar komt hij
+op het denkbeeld, zijn costuum van Maltezer Ridder aan te trekken
+en zoo te midden van zijn zieken te verschijnen; dadelijk bewijzen
+de Duitschers hem alle eer, groeten hem beleefd, laten hem vrij,
+om zijn liefdadig werk te vervolgen, en toonen voor zijn persoon
+den grootsten eerbied. Dus is het Maltezer kruis het voorwerp van
+algemeene vereering.
+
+De Orde bezit ondanks de beroovingen, waaraan zij dikwijls heeft
+blootgestaan, nog haar plaatselijke inkomsten, vooral in Boheme,
+Tyrol en Italië. Het zijn schenkingen, die voor hun geheele leven aan
+enkele leden der Orde zijn gedaan. De begiftigden deden echter afstand
+van hun eigendom, om zich aan werken van liefdadigheid te wijden. Te
+Rome heeft de Orde in de deftigste wijk, in de Condottistraat, een
+groot paleis, waar de Grootmeester en de kanselarij wonen; op den
+Aventijn bezit ze een kerk en een klooster van Maria met een villa
+en uitgestrekte tuinen.
+
+In Italië, Oostenrijk en Boheme bezit de Orde een honderdtal
+Commandementen, o.a. te Pérouse, Ferentino, Osimo, Viterbo, Orvieto,
+Pontecorvo, Parma, Sorrento, Beneventum, Palermo, Reggio, Weenen
+en Brünn.
+
+De Orde werkt op hospitaalgebied, dat haar oorspronkelijk terrein
+was. Ze heeft haar hospitalen in Europa en in het Heilige Land;
+ze houdt haar oorlogsambulances in goeden staat, dat ze dadelijk in
+functie kunnen treden, evenals de treinen voor de ambulances. Haar
+leden hebben vooral in Westfalen en Silezië de hulp aan de gewonden
+op het slagveld in hun handen gecentraliseerd, en bezitten er een
+machtige organisatie.
+
+De tegenwoordige staat der Orde omvat twee soorten van leden, die
+scherp onderscheiden categorieën vormen.
+
+De eersten, de Broeders, in de Orde Ridders van het Recht genoemd, zijn
+zij die, na hun bewijzen te hebben geleverd, dus na door authentieke
+stukken hun acht kwartieren van adeldom te hebben bewezen zonder
+een enkele mésalliance, toegelaten zijn met een noviciaat van tien
+jaren, en die de kloostergelofte in den traditioneelen vorm hebben
+afgelegd met het oude ceremoniëel. Zij blijven in de wereld leven,
+maar zijn streng gehouden aan het godsdienstig celibaat. Er zijn van
+die broeders tien in geheel Europa.
+
+De leden van de tweede categorie, of leden van eer en devotie, zijn
+veel talrijker, hun aantal bedraagt meer dan duizend. Zij leggen geen
+enkele gelofte af en behouden den adellijken titel hunner geboorte.
+
+Bij uitzondering kan de Grootmeester vanwege belangrijke diensten,
+aan de Orde bewezen, onder den naam van Ridders der Genade,
+enkele begunstigde leden toelaten, van wie geen bewijzen worden
+gevorderd. Zoo iemand was de beroemde kardinaal Berryer, was ook
+kardinaal Lavigerie en dan ook het Academielid Michaud, die de
+geschiedenis der kruistochten schreef.
+
+In Frankrijk heeft men alleen Ridders van eer en devotie, en dat aantal
+is nog vrij gering. Op den uitdrukkelijken wensch van den Grootmeester
+en op initiatief van baron de Montaignac hebben die Ridders zich
+vereenigd tot een genootschap van liefdadigheid, zooals dat ook reeds
+hadden gedaan de Maltezer Ridders van sommige andere landen. Wijlen de
+hertog de Sabran en wijlen de hertog de Mortemart zijn successievelijk
+voorzitter geweest van de groep der fransche ridders, wier hoofd op
+dit oogenblik de graaf de Rohan-Chabot is. Twee fransche geestelijken
+behooren ook tot het genootschap, de abt Pascal, kapelaan, en de abt
+Gonon, pastoor van Sint Jan van Malta, te Aix in Provence.
+
+Elk jaar houdt het Genootschap een vergadering, waar over de
+werkzaamheden beraadslaagd wordt en waarbij door den kapelaan een
+mis wordt voorgediend voor de overleden broeders in de kapel van de
+basiliek van Montmartre, die aan Johannes den Dooper is gewijd. Aan
+het slot van dien dienst vereenigen de Maltezer Ridders zich gewoonlijk
+aan een vriendschappelijken maaltijd.
+
+Te Parijs hebben ze het Sint-Janshospitaal met consultatiekamer,
+een huis op de hellingen van Montmartre in de schaduw van de kerk van
+het Heilige Hart; er is niets schitterends aan, en men ziet er enkel
+een vriendelijke villa, die vroolijk en eenvoudig in het groen is
+gelegen. Bij de algemeene armenzorg van Montmartre is een deel van
+het werk aan de Ridders opgedragen, en verscheiden keeren roept op
+den heuvel van het Heilige Hart het hospitaal van Sint Jan onder de
+troepen hongerigen diegenen tot zich, die het meest te beklagen zijn,
+om ze te troosten, te helpen en hun wonden en kwalen te genezen.
+
+Het witte kruis met de acht punten is op de poorten aangebracht en
+ook op de meubels in de consultatiekamer. Een der ridders, graaf
+Gaston Chandon de Briailles, houdt persoonlijk toezicht op het werk
+en geeft zijn krachten en zijn hart aan de zaak.
+
+Een ander lid van de Orde, tevens medicus, doet het geneeskundig en
+chirurgisch werk, graaf Churchill. Nadat hij in de Orde van Malta was
+opgenomen, en nadat de gewone jaren der academische studiën voor hem
+voorbij waren, heeft deze met ambitie naar het goede strevende man
+zich met allen ernst op de studie toegelegd en heeft den graad van
+doctor in de medicijnen verworven, alleen met het doel, zich volgens
+de wet aan de zorg voor de armen te mogen wijden in den geest der Orde.
+
+Er was op Malta zelf ook altijd voor de Ridders werk in overvloed,
+want in de aardige stad La Valette met haar interessante herinneringen
+kent men donkere en ellendig armoedige straatjes. Bij een wandeling
+met den secretaris van het fransche consulaat kwamen we toevallig
+onverwachts in de wijk Manderaggio, het treurigste hoekje op Malta.
+
+Uit de zindelijke en lichte straten waren we plotseling zonder
+overgang in een wirwar van steegjes verzeild geraakt, smalle nauwe
+doorgangen tusschen hemelhooge huizen, alle oud en vervallen. Het
+was als een doolhof en telkens liepen we stomp en moesten omkeeren,
+om ons eindelijk weer bij het begin terug te vinden.
+
+Bogen hangen hier en daar over de straatjes heen en geven, naar
+het schijnt, stevigheid aan de oude muren, die vol spleten zitten,
+afgeschilferd zijn en waar door vuile buizen onwelriekend vocht
+stroomt. De bodem wordt gevormd door groote, platte steenen,
+die glibberig zijn door vuil, kleverig vocht. Overal ligt afval
+te verrotten en vergiftigt de lucht, terwijl keukengeuren uit de
+donkere holen opstijgen en door hun scherpte den voorbijganger de
+keel als toeschroeven.
+
+Wie echter veel houdt van schilderachtige dingen, niet al te hevig
+gehinderd wordt door onaangename geuren, kan met de levendigste
+belangstelling een wandeling doen door Manderaggio. De bevolking,
+die in die ongenoemde steegjes woont, in dien wirwar van zonderlinge
+huizen, biedt veel belangwekkends aan. Nu en dan valt er een vreemd en
+grillig licht op groepjes kinderen, die er, o wonder, frisch en gezond
+uitzien op dien mesthoop; zij zingen en spelen, en de huisvrouwen gaan
+heen en weer op onbezorgde en vroolijke manier, maken groenten klaar,
+bereiden visch, en onder het knetteren van het bakken mengt zich gelach
+en vroolijk geroep, maar ook het geklok van het vuile water, dat van
+de bovenverdiepingen haastig door de afvoerbuizen naar beneden loopt.
+
+In Manderaggio ziet men in de donkere gangen van de zoo oude huizen
+en het weerzinwekkende vuil van eindelooze ellende het intense leven
+even goed of beter dan in de rijke wijken van La Valette.
+
+Die armoedige bevolking is overigens vol eerbied en hulpvaardigheid
+voor den vreemdeling, die zich onder haar waagt. Het kwam mij zelfs
+voor, dat ik er oneindig veiliger was dan in de straten van Palermo
+en Grenada, of, om kort te gaan, in alle groote steden van Spanje en
+Italië, waar men ook die groote tegenstellingen aantreft van rijkdom
+en armoede.
+
+Ik wil daarmee niet zeggen dat het onveilig zou zijn, in die steden
+bij dag door de volkswijken te gaan, maar men krijgt toch een gevoel,
+of men op zijn hoede moet wezen. Te Palermo bij voorbeeld zal men,
+als men met aandacht een of ander belangwekkend type bekijkt, al gauw
+aangezien worden op een manier, die u uw schreden doet verhaasten,
+zonder dat men lust krijgt zich er langer op te houden. Hier ondervond
+ik niets dergelijks. Men beweegt zich overal zonder eenig gevaar.
+
+
+
+III.
+
+De monumenten van La Valette.--De Sint Jans-kathedraal en haar
+achttien kapellen met de graven der Grootmeesters.--Geschiedenis der
+voornaamste Grootmeesters.--Het verlies van de schatten uit de Sint
+Janskerk.--Het paleis der Grootmeesters.--De bibliotheek.--Het Paleis
+van Justitie, de oude herberg van Frankrijk.--Het arsenaal.--Een met
+beenderen behangen zaal in een hospitaal.--De kerkhoven.--Bezoek aan
+Città Vecchia, de oude hoofdstad van Malta.--Aanzien van het land.--De
+Sint Paulsgrot.--De Maltezers en de engelsche overheersching.
+
+
+De groote Sint Janskerk der Ridders, waar alle graven der Grootmeesters
+zijn te vinden, is het merkwaardigste bouwwerk van La Valette. Ik
+bedoel hier niet zoozeer uit het oogpunt van het uiterlijk, van de
+architectonische beteekenis, want het gebouw is zwaar, massief en
+streng, eerder een fort dan een kerk, maar uit historisch oogpunt. Twee
+kortdikke klokkentorens, een voorhal, een balcon of terras, waar de
+Grootmeester zich voor de eerste maal na zijn verkiezing aan het volk
+vertoonde, als het Conclave hem had aangewezen, dat is eigenlijk alles,
+wat het uitwendige van het heiligdom ornamenteels vertoont. Op den
+top van den gevel stond oudtijds een reusachtig borstbeeld van den
+Heiland, een bronzen beeld, dat de galeien der Orde bij het verlaten
+van de groote haven begroetten, wanneer ze uitgingen op een kruistocht
+tegen de Muzelmannen.
+
+De Sint Janskathedraal is, afgezien van de rijke versieringen aan de
+wanden, in het inwendige van bijzonder eenvoudige conceptie. Het is een
+groot parallelogram, dat een gewelf met dubbele bogen draagt. Aan dat
+gewelf is in achttien afdeelingen of kaders de geschiedenis voorgesteld
+van den heilige, naar wien de kerk genoemd is. Het forsche, krachtige
+werk is men verschuldigd aan het penseel van den Ridder Matthias
+Préti, bijgenaamd de Calabrees, leerling van du Guerchin en vriend
+van Rubens. Maar ongelukkig zijn die schilderijen slecht gerestaureerd
+en hebben veel van hun oorspronkelijke bekoring verloren.
+
+Achttien kapellen, die in elkander loopen en zoodoende een soort van
+galerij vormen, bevinden zich in elk der zijvleugels. Zeven ervan
+waren gewijd aan de zeven "Tongen", waaruit de Orde bestond. De
+wanden, versierd met houtsnijwerk, dat verguld en in houtreliëf is
+aangebracht, stellen symbolen en godsdienstige plechtigheden voor van
+de volken, waartoe leden der Orde behoorden, met de prachtige graven
+der Grootmeesters van elke afdeeling.
+
+Al die graven, behalve die van de duitsche kapel, zijn met marmer
+bekleed, en erboven prijkt het borstbeeld of het beeld ten voeten uit
+van den overledene, terwijl er gebeeldhouwde medaillons en schilderwerk
+omheen zijn aangebracht. Verscheiden van die kunstwerken werden door
+Matthias Préti uitgevoerd. Die van de duitsche kapel zijn van een
+maltezer kunstenaar.
+
+Als men de basiliek betreedt, die er van buiten zoo eenvoudig uitziet,
+wordt men allereerst getroffen door de rijke versiering. Men moet
+daarbij echter niet vergeten, dat meer dan drie eeuwen lang het
+heiligdom der Ridders voortdurend verfraaid kon worden door de
+groote mildheid der Orde, Boven het hoofdaltaar, dat druk bewerkt is,
+schittert op een breed voetstuk een groote marmeren groep, den doop
+van Christus door Johannes den Dooper voorstellend. Dat prachtige,
+witte kunstwerk is van den maltezer kunstenaar Melchior Gaffa, die
+het plan ontwierp en nog een begin maakte met de uitvoering. Na zijn
+dood werd het voltooid door den beroemden beeldhouwer Bernini.
+
+Zilveren pilaren scheiden het koor van de rest der kerk. Het
+plaveisel der kerk bestaat geheel uit groote marmeren grafsteenen van
+verschillende kleur, waarin kostbare gesteenten mozaïeken vormen. Een
+reuzenbladzijde met necrologieën ontrolt zich voor onze voeten. Daar
+staan de groote heldenfeiten te lezen uit het leven der roemrijke
+strijders. De geheele hooge aristocratie van Europa kan er de eene
+of andere herinnering vinden van een voorvader of vriend.
+
+Het graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner maakt vooral een diepen
+indruk. Op een voetstuk, door twee karyatiden gedragen, ziet men twee
+overwonnenen, een Muzelman en een neger in ketenen, verder het bronzen
+borstbeeld van den Grootmeester met den kraag der geestelijken en het
+harnas van den krijgsman, en dat alles op een hoop aan den vijand
+ontnomen vlaggen. Ook kan men er de halve maan der Mohammedanen op
+vinden met helmen, kanonnen en wapens van allerlei soort. Alles is
+in wit marmer uitgevoerd. Achter het borstbeeld verheft zich een
+pyramide met het wapenschild en de Faam, die op een bazuin blaast,
+terwijl een engel op de groep wijst. Die figuren, het schild en de
+pyramide zijn ook van marmer. Het geheel is van zeer decoratieve
+werking en maakt een rijken indruk.
+
+De Orde had aan Nicolaas Cottoner den aanleg van verscheiden
+versterkingen te danken. Een ervan draagt nog zijn naam. Hij droeg
+veel bij tot de weerbaarmaking van Floriana en Marsa Muscet. Om de
+verdediging van den ingang tot de groote haven te voltooien, liet hij
+het fort Ricasoli of het Koningsfort aanleggen van de dertig duizend
+kronen, die een Ridder voor dat doel afstond. Paus Clemens de Tiende
+wenschte in een pauselijken brief den Grootmeester Nicolaas Cottoner
+geluk met zijn pogingen om Malta te versterken, Malta, dat het bolwerk
+was voor alle staten der christelijke wereld.
+
+Het grafmonument, dat opgericht werd voor Raymond Perellos de
+Roccafoull van de "Tong" Aragon, baljuw van Negropont, vóór hij
+tot het grootmeesterschap werd verheven, is zeer rijk versierd en
+van groote uitwerking. Zijn bronzen buste komt naar voren uit een
+uitgehold marmeren medaillon. Erboven prijken zijn wapens, door vlaggen
+omgeven. Aan den voet staat een engel, leunend op de attributen der
+lictoren. Het Recht, voorgesteld door een vrouw, houdt de weegschaal;
+een vrouw zoogt een kind. Die beide vrouwenfiguren van wit marmer zijn
+gezeten aan weerszijden van het monument. Het voetstuk vertoont een
+bundel wapens en schilden, op het een waarvan men de halve maan ziet,
+terwijl op het andere een Gorgonenhoofd is afgebeeld.
+
+De Grootmeester Raymond Perellos had een lange en aan feiten rijke
+regeering. Hij onderscheidde zich door zijne groote vrijgevigheid voor
+de gezinnen, wier leden in den dienst der Orde stierven; hij bracht
+veel nieuwe versterkingen aan en verwaarloosde niets van wat hij
+meende dat geschikt kon wezen om den glans en den roem der Orde te
+verhoogen. Tweemaal per jaar worden aan de muren van de kathedraal
+prachtige tapijten opgehangen, die het leven van den Verlosser
+voorstellen, en den Triomf van het Christendom. Ze zijn een legaat
+van den Grootmeester Perellos.
+
+Het monument, dat gebouwd is voor den Grootmeester Marcus Antonius
+Zondodari, die uit Siena geboortig was, is ook zeer prachtig;
+het onderscheidt zich door een gelukkige vereeniging van marmer en
+brons. Als bij al die grafmonumenten in de Sint-Janskerk der Ridders
+van Malta, brengt een legende, in het voetstuk gebeeldhouwd, de
+deugden en weldaden van den Grootmeester in herinnering. Hier ziet
+men hem, liggend op zijn doodkist, die door naakte kinderen wordt
+gedragen. De Oorlog, voorgesteld door een vrouw, schijnt met behulp
+van een kind bezig, de plooien te leggen van de vlag, waarin hij zal
+begraven worden.
+
+Antoine Manuel de Vilhena, Portugees van de afdeeling Castilië,
+werd tot Grootmeester gekozen bij den dood van Zondodari. Het voor
+hem opgerichte monument behoort tot de mooiste, die de prachtige
+Sint-Janskathedraal der Maltezer Ridders sieren. Altijd bewondert
+men de harmonieuse rangschikking der onderdeelen, die al die
+graven kenmerkt, den overvloed van motieven en symbolen, die er
+levendigheid aan geven, en den rijkdom en de verscheidenheid der
+gebruikte materialen.
+
+Bij dit laatste wordt het borstbeeld, gevat in een medaillon, door
+een krans van laurierbladen gevormd, door engelen aangeboden. Op de
+voorzijde heeft de Faam naast de wapens met een kroon er boven de
+bazuin aan den mond gebracht. Op de sarcofaag, door bronzen leeuwen
+gedragen, houdt een kind het zwaard opgeheven, den enormen eeredegen
+van den Grootmeester. Andere kinderen storten tranen.
+
+Antoine Manuel de Vilhena had alle rangen der Orde doorloopen. Hij
+was gewond geworden bij een aanval op twee tripolitaansche schepen,
+die generaal Antoine Corea de Souza in 1680 buit maakte. Hij werd
+achtereenvolgens benoemd tot majoor, kolonel en commandant van een
+galei, tot commissaris der bewapening, groot-kanselier der Orde,
+baljuw van Acre en eindelijk tot schatmeester der Orde. In zijn
+qualiteit van Grootmeester liet hij het fort Manuel oprichten op het
+eilandje Marsa-Muscet.
+
+Wij mogen bij deze beknopte opnoeming niet vergeten het graf van
+Jean de la Valette, die in 1586 stierf. Een lang opschrift telt
+zijn heldendaden op, zijn overwinningen op de Turken, de beroemde
+belegering, die hij van het leger van Soliman had te doorstaan, en
+vooral de stichting van de groote stad, die door zijn toedoen zoo
+gevreesd werd. Soliman de Tweede zag met de grootste bezorgdheid de
+toenemende macht, welke de Ridders in de Middellandsche Zee kregen,
+en waarvan hij de duidelijkste blijken kreeg door de vernieling van de
+meeste zijner vloten. Hij besloot Malta aan te vallen en er de Ridders
+uit te verdrijven, die hij te voren reeds van Rhodus had verjaagd. In
+den loop van het jaar 1565 drongen honderd-vijftig turksche schepen
+in de haven van Marsa Scirocco binnen, en zetten er zestig duizend
+gewapende mannen aan land, onder bevel van den pacha Mustapha, van
+Dragut, en van den dey van Algiers.
+
+De gedenkwaardige belegering van La Valette deed de dapperheid der
+Ridders duidelijk uitkomen. De Grootmeester van Malta, Jean Parisot
+de la Valette, bewees in die moeilijke omstandigheden, dat hij waardig
+was de opvolger van L'Isle Adam te zijn. Zijn stoutmoedigheid en zijn
+militaire talenten gaven hem daar recht op.
+
+De resultaten van de toen op de Turken behaalde overwinning waren
+niet gering. Malta was bevrijd; Italië was weer veilig en Europa kon
+gerust zijn. Twintig duizend Turken waren op het slagveld gebleven,
+en generaal Mustapha, hun aanvoerder, had met het overschot van
+zijn leger een toevlucht gezocht aan boord van zijn schepen en ging
+heen van Malta. Keizer Soliman kreeg een zeer diepen indruk van deze
+nederlaag. Hij dacht er over, een nieuwe expeditie te organiseeren,
+die hij zelf wilde leiden en waarover hij in persoon het bevel dacht
+te voeren, toen de dood hem overviel te midden van zijn plannen van
+wraak en vernieling.
+
+Na die roemrijke zegepraal liet de Grootmeester La Valette, ondanks
+zijn hoogen leeftijd en zijn wonden altijd even onvermoeid, de
+versterkingen, die de Turken hadden verwoest, herstellen. Hij beloonde
+op edelmoedige wijze zijn bondgenooten en de bewoners van het eiland,
+die hem met zelfverloochening hadden bijgestaan, en die bij dit beleg
+meer dan zeven duizend van hun landgenooten hadden verloren.
+
+Toen was het, dat met den materiëelen steun, dien Frankrijk, Spanje,
+Portugal en de italiaansche vorsten hem verleenden, hij in 1566 de
+fondamenten legde van de naar hem genoemde stad.
+
+Wij hebben nog niet van de oneenigheid gesproken, die er ontstond
+tusschen hem en den paus en die de laatste jaren van het roemrijk
+bestaan van Jean Parisot de La Valette verbitterden. Om de
+droefgeestigheid te verjagen, die zich van hem had meester gemaakt
+ten gevolge van die moeilijkheden, steeg hij te paard, gevolgd door
+zijn jachtgezelschap, en begaf zich naar de vlakte aan de golf van
+Sint Paul, om er patrijzen te jagen. De zeer groote hitte van dien dag
+hinderde hem; hij kreeg een zonnesteek en kwam met koorts in de stad
+terug. Na den dood van de La Valette vermeerderden de Grootmeesters,
+zijn opvolgers, de versterkingen der door hem gebouwde stad.
+
+Zij bouwden ook nieuwe forten in het binnenland van het eiland en
+stelden de kusten beter in staat van verdediging. Maar deze maatregelen
+bleken nog niet voldoende, om aan de sultans van Turkije alle hoop te
+ontnemen, zich eenmaal weer van dat eiland meester te maken, dat hun
+handel steeds maar weer afbreuk deed. Zij deden van tijd tot tijd
+landingen, maar ze werden telkens verslagen en met groot verlies
+teruggeslagen. Eindelijk maakten de Maltezers zich meester van een
+turksch schip, dat met aanzienlijke rijkdommen beladen was. Het had
+prins Osman en prinses Fatima aan boord, kinderen van keizer Ibrahim,
+die op weg waren naar Alexandrië met het plan naar Mekka te reizen.
+
+Op Malta werden de doorluchtige reizigers met de grootste
+onderscheiding behandeld en men bewees hun alle eer, die men aan hun
+rang verschuldigd was. En wat als bewijs kan dienen voor de groote
+edelmoedigheid der Ridders, prinses Fatima werd, met geschenken
+overladen, op haar eigen schip teruggezonden naar Konstantinopel. Prins
+Osman, die getroffen was door zooveel edelmoedigheid, wilde Malta niet
+weer verlaten. Hij ging tot het Christendom over en werd monnik op
+Sint-Dominicus, waarvoor hij afstand deed van de kroon van een groot
+rijk, zonder zelfs de waardigheid te willen aannemen van kardinaal,
+welke de paus hem aanbood. Ibrahim, die ten diepste gegriefd was
+in zijn hart en in zijn politiek, besloot zich te wreken door de
+verwoesting van Malta. Hij maakte reeds verbazende toebereidselen
+voor dat doel, toen de dood hem verraste, zooals hij het Soliman had
+gedaan, vóór de wraakplannen tot uitvoering waren gekomen.
+
+In de kapel, aan de "tong" van Frankrijk gewijd, herinnert het
+graf van graaf du Beaujolais aan het lijden van een ongelukkigen
+prins uit het huis Bourbon, die in 1808 op Malta stierf, waar hij om
+gezondheidsredenen was heengegaan. Men vindt er ook het graf van den
+Grootmeester Emmanuel de Rohan, welke graftombe een schoon kunstwerk
+te zien geeft, de onthoofding van Johannes den Dooper voorstellend,
+van de hand van Michel Angelo van Caravaggio.
+
+In de krypt bevinden zich de graven van verscheiden andere
+Grootmeesters, o.a. dat van Villiers de l'Isle Adam. De onderaardsche
+kapel van het Heilige Kruis bevat ook de graven van Pierre du Pont,
+gestorven in 1535, dat van Jean d'Omèdes, die de Sint-Elmus- en
+Sint-Michielforten liet bouwen en vele bastions liet aanleggen. Hij
+overleed in 1533. Dan is er het graf van Claude de La Sangle, aan wien
+de verdedigingswerken van de naar hem genoemde voorstad veel te danken
+hebben; verder de graven van Guidalotti de Monte en van Jean Lévèque
+de le Cassière, in 1581 overleden. Aan dien Grootmeester heeft men ook
+den bouw van de Sint-Janskathedraal te danken, en hij zorgde ervoor,
+dat de stoffelijke overblijfselen van zijn doorluchtige voorgangers
+daarheen werden overgebracht.
+
+De schatkamer der Sint-Janskerk was in den tijd der Ridders door geheel
+Europa beroemd, zoo groot was het aantal zeer kostbare voorwerpen,
+dat ze bevatte.
+
+Men kon er als reliek een hand van Johannes den Dooper zien, in
+goud gevat en ingelegd met diamanten, robijnen en andere kostbare
+steenen. Zij was door Bajazet geschonken aan Pierre d'Aubusson,
+Grootmeester van Rhodus. Er wordt ook melding gemaakt van een kruis
+van edelgesteenten, dat een stukje van het echte kruis zou bevatten,
+dan van een gouden lampetkan, gevuld met kostbare steenen, die Hendrik
+de Achtste van Engeland aan Villiers de l'Isle Adam had aangeboden na
+het verlies van Rhodus; dan van een prachtigen degen en van een dolk,
+door Filips den Tweeden, koning van Spanje ten geschenke gegeven aan
+den Grootmeester La Valette na zijn roemrijke verdediging tegen de
+Turken. In grooten getale waren er verder de voorwerpen van goud,
+zilver en diamanten, die de Grootmeesters en Groot-Priors van iedere
+"tong" der Orde verplicht waren elke vijf jaar, aan de kerk aan te
+bieden. Geen enkele basiliek bezat zooveel kostbare voorwerpen, zooveel
+lampen en kandelabers van zilver en van die hoogte en zwaarte, dat
+twee mannen ze slechts met moeite konden dragen. Van al die rijkdommen
+is er niets meer over. Men beschuldigt het Directoire ervan, ze te
+hebben geroofd.
+
+De vlag der Orde, en de kostbare schatten van de Sint-Janskerk,
+welker waarde verscheiden millioenen bedroeg, werden meegevoerd op
+het fregat La Sensible. De commandant van het schip, die tusschen
+Malta en Toulon door de Engelschen werd aangevallen, liet, vóór hij
+zich overgaf, alles over boord werpen. Zoo werden de schatten van
+de Sint-Janskerk op Malta vernietigd; alleen de staatsiedegen, dien
+de Grootmeester der Orde bij plechtige gelegenheden droeg, ontkwam
+aan de algemeene ramp. Bij de capitulatie van het eiland werd het
+staatsiewapen ter hand gesteld aan Napoleon, die het toevertrouwde aan
+markies de Dolomieu, door wien het Directoire ervan in het bezit werd
+gesteld. En zoo dient die degen nu tot opluistering van een vitrine
+in de Nationale Bibliotheek, afdeeling medailles.
+
+Midden in La Valette, op het plein Saint-Georges, staat het
+Regeeringspaleis, oude residentie der Grootmeesters, gebouwd door
+Hyacinthe del Monte. Dat is een groot en zwaar bouwwerk, meer op
+een vesting dan op een paleis gelijkend. Twee overdekte terrassen
+en balkons versieren den voorgevel; maar dat zijn toevoegsels van
+betrekkelijk nog jongen datum. Onder Grootmeester de Pinto werden beide
+poorten, die uitkomen op het plein Sint-Georges, verfraaid met enkele
+versieringen, waarvan de stijl slecht past bij het overige gebouw.
+
+Er is een opschrift, dat mij, als ik den muur, waarop het is
+aangebracht, aanzie, aan het droomen brengt. Het luidt: "Magnae et
+invictae Britanniae-Melitensium amor et Europae vox--has insulas
+confirmant--A.D., 1814" d.w.z.: "Aan het groote en onoverwinnelijke
+Brittannië--de liefde van de Maltezers en de stem van Europa--wordt
+het bezit van deze eilanden gewaarborgd."
+
+Maar daar de waarheid is, dat het Congres van Weenen in 1814 aan de
+Engelschen Malta liet behouden met de eilanden in de buurt, kan
+men moeilijk beweren, dat het de liefde der Maltezers is geweest,
+waardoor dat bezit werd gewettigd.
+
+Het Regeeringspaleis, de oude verblijfplaats der Grootmeesters,
+wordt tegenwoordig bewoond door den gouverneur van Malta, en de
+administratie is er met haar kantoren gevestigd. Op een binnenplein
+staat een bronzen beeld van Neptunus, een werk van Jean de Boulogne,
+dat eertijds in het Marinegebouw stond.
+
+Nadat men een breede, witmarmeren trap is opgegaan, komt men
+door galerijen, waarvan één versierd is met de portretten van de
+Grootmeesters der Orde, en de andere met schilderijen, voorstellende
+de wapenfeiten en de heldendaden der Ridders.
+
+Die laatste galerij leidt naar de feestzaal, waar een vorstelijke
+troon staat met de wapens van Engeland, en in de tapisseriezaal,
+waar vroeger de Raad der Orde bijeenkwam voor zijn beraadslagingen.
+
+De leunstoel van den Grootmeester is er nog. De gobelins, die de wanden
+bedekken, personifiëeren de vier werelddeelen. Enkele schilderijen
+van veldslagen dragen tot de versiering bij. Op de galerij komt ook
+uit de groote wapenzaal met de bijzonder mooie en rijke verzameling
+wapens uit de Middeleeuwen, maliënkolders, dijharnassen en armstukken,
+kurassen, helmen, schilden en hellebaarden, de eerste vuurwapenen,
+vuursteen- en andere geweren, in het geheel veertig duizend, en
+eindelijk het zwaard van den beruchten zeeroover Dragut. Tusschen
+al dat moordtuig hangt het portret van den Grootmeester Wignacourt,
+door Caravaggio geschilderd.
+
+De bibliotheek van La Valette is ondergebracht in een sierlijk gebouw,
+dat onder den Grootmeester de Rohan tot stand is gekomen. Zij is
+gesticht in 1760 door den franschen baljuw Louis Guérin de Tencin en
+ze werd eerst overgebracht naar het gebouw, waar zij zich thans in
+bevindt, enkele jaren voor de verspreiding der Orde door Bonaparte.
+
+De boekenschat werd samengesteld uit de particuliere
+boekenverzamelingen der Ridders, die gehouden waren hun boeken na
+te laten aan die openbare instelling. Het gebouw staat in een tuin,
+en is in ionischen stijl opgetrokken, sober van versieringen en toch
+bijzonder mooi.
+
+Een breede laan leidt erheen. Een trap, die zich bovenaan in tweeën
+splitst, geeft aan de eene zijde toegang tot de administratiekamer en
+aan de andere tot de bibliotheek met haar 60.000 deelen. Er zijn daar
+kostbare manuscripten, oude drukwerken en zeer interessante archieven,
+die betrekking hebben op de oudste tijden der beschaving van het eiland
+Malta. Opmerkelijk is ook, in een klein museum naast de bibliotheek,
+een rijke collectie van voorwerpen der natuurlijke historie van het
+eiland en vooral van de mineralogie. Met belangstelling zal men er
+kennis nemen van oude dingen van phoenicische en grieksche afkomst,
+op Malta en Gozzo aangetroffen.
+
+Onder de interessante gebouwen van La Valette moet het Justitiegebouw
+worden genoemd, dat oudtijds een geheel andere bestemming had, want het
+was de herberg van de "tong" Frankrijk. Genoemd moeten ook worden de
+beide schouwburgen, de eene, die reeds oud is, werd opgericht onder den
+Grootmeester Manuel de Vilhena. De andere, van jongen datum, is grooter
+en weeldiger ingericht. Het is het Massimo- of Koningstheater. In 1873
+werd het door brand verwoest, waarbij alleen de muren bleven staan; het
+is sedert dien tijd weer opgebouwd, maar het heeft nooit de schoone
+versieringen teruggekregen, die de zaal vóór den brand opluisterden.
+
+Het Marine-arsenaal, dat men niet zonder speciaal verlof mag bezoeken,
+is hoogst belangwekkend. Men kan er alle moderne verbeteringen
+aanschouwen ter zake van zeevaart en den oorlog ter zee, en het geeft
+te denken naar aanleiding van de macht der britsche marine. Alle
+machines ziet men er in beweging; alle instrumenten zijn gereed of
+kunnen dadelijk in werking worden gesteld, als er iets aan eenig schip
+moet worden gerepareerd. Voorraadmagazijnen grenzen aan het arsenaal
+en kunnen de vloot en het leger van het noodige voorzien, zoowel in
+tijd van oorlog als in dien van vrede. In de buurt zijn de dokken,
+die de grootste pantserschepen van de engelsche zeemacht kunnen bergen.
+
+Er zijn te La Valette verscheiden hospitalen, waarvan één in het
+westelijk deel van de voorstad Floriana. Er zou niets bijzonders zijn
+te zeggen over die laatste inrichting, als zij niet de allervreemdste
+zaal bevatte, die men maar met mogelijkheid kan zien, en ik betwijfel
+het, of er wel ergens een dergelijke te vinden is. Het is werkelijk
+niet te begrijpen, hoe men op het zonderlinge en lugubere denkbeeld
+is gekomen, de wanden dier zaal geheel uit beenderen te doen
+bestaan. Bovendien is in een hooge nis een symbool van den tijd
+geplaatst, een skelet met een zeis in de hand, omgeven door de
+begrafenisattributen van den sombersten aard.
+
+Van beenderen heeft men er allerwonderlijkste wapenrustingen gemaakt,
+voorts teekeningen, guirlanden en allerlei versieringsmotieven. Op
+enkele plaatsen zijn symmetrisch en op bepaalde afstanden hoopen
+schedels neergelegd; elders heup- en dijbeenderen, die als degens
+elkander kruisen. Het is griezelig en belachelijk tevens, en men kan
+zich geen voorstelling maken van het denkbeeld, dat bij die decoratie
+heeft voorgezeten.
+
+Op korten afstand van La Valette zijn twee kerkhoven, de turksche
+begraafplaats met opengewerkte koepels en witte minarets, die het
+kerkhof in de verte op een kleine oostersche stad doen gelijken,
+en het stadskerkhof op een plateau, waar een gothische kerk staat
+met een slanken klokkentoren.
+
+Op een dag verliet ik La Valette, om mij naar Città Vecchia te
+begeven of Città Notabile, de oude hoofdstad van het eiland. Bij
+het verlaten van de stad door de massieve poort aan de wallen, die
+den naam draagt van de Città-Vecchiapoort, lag er een in verblindend
+zonlicht badende weg voor mij. Ik zag de reusachtige waterleiding,
+die de Grootmeester Aloys de Wignacourt had laten aanleggen in 1616,
+en die nu nog La Valette van water voorziet. Altijd bleef het een
+verblindende zon, waarin ik slechts met moeite de voorwerpen herkende,
+een terugkaatsing van het licht, die pijnlijk was, zoodat ik met half
+gesloten oogen liep.
+
+Nu en dan verrees er in de verte een witte massa en draaide in spiralen
+rond, werd grooter en steeg op naar de lucht, om dan met verwonderlijke
+snelheid ons te naderen en te omhullen. Het was een stofwolk, door
+den wind voortgedreven, en een tweede wolk volgde nog op de eerste.
+
+Dan plotseling lag weer het land onder de schitterende zonnestralen
+te branden, dor en droog en als verkalkt door de hitte, neerdalend
+van den donkerblauwen hemel.
+
+Alles was verblindend, de grond, de boomen, de verre gebouwen. Het
+leek op sneeuw of op ongrijpbaar wit poeder, dat alles overdekte. De
+lucht zelve was er door verduisterd.
+
+Meer op een afstand teekende, op een hoogte, een stad zich af tegen
+den horizon, een mooie stad met een middeleeuwsch silhouet en palmen,
+uitstekend boven de muren; dat was Città Vecchia. Op de golvende
+vlakte links zag men dorpjes met alleenstaande klokkentorens.
+
+Steenen muren, waarop enkele vijgeboomen met hun stoffige bladeren
+groeiden, omgaven de tuinen en sloten den weg in. Nu en dan ging
+mij een voetganger voorbij, gebogen onder den storm van zon en stof,
+of een arme vrouw, die een half naakt kind aan de hand had, en dan
+was de stilte weer daar.
+
+Wij beklommen den heuvel, gingen over een ophaalbrug, en waren in
+een smalle straat, die bochtig was, maar ons toch naar de kathedraal
+zou brengen, het eenige bouwwerk, dat wij te Città Vecchia hebben
+te bezoeken.
+
+Die oude hoofdstad van Malta, welker stichting nog tot vroegeren
+tijd moet opklimmen dan de stichting van Rome, was in den aanvang
+van betrekkelijk weinig belang; er wordt zelfs gezegd, dat het
+slechts een gewoon versterkt kamp was. Er werden vele grieksche
+en romeinsche oudheden gevonden, ook overblijfselen van tempels,
+gewijd aan Juno en Proserpina. Op den top van den heuvel, waar
+de oude stad ligt, heeft men de sporen van een prachtig romeinsch
+paleis ontdekt. Twee-en-twintig eeuwen gingen over deze ruïnen heen,
+gedurende welke de Arabieren, meesters van Malta, er de graven van
+gebruikten, want men vindt er tegenwoordig nog de beenderen van hun
+dooden in. Men zou gezegd hebben, dat de stad voortaan niet anders dan
+een doodenstad moest zijn. Men heeft de fondamenten van de zuilengang
+van dit paleis blootgelegd, verder prachtige mozaïeken, vazen en tal
+van merkwaardigheden, die den oudheidkundige belang inboezemen. De
+overblijfselen leggen getuigenis af van een vergevorderde beschaving in
+den tijd dat barbaarschheid nog heerschte in een groot deel van Europa.
+
+Vóór de kathedraal van Città Vecchia ligt een steenen trap met twee
+oude kanonnen, die door ik weet niet welken souverein aan de Ridders
+werden aangeboden. Alleen om deze reden hechtten de Maltezers er
+aan. De kathedraal verrijst op een pleintje en wel op dezelfde plaats,
+waar het paleis van Publius lag, den prefect van Malta, die Paulus
+opnam, toen deze apostel op reis van Palestina naar Rome, schipbreuk
+leed op de kust. Publius, tot het Christendom bekeerd, werd tot
+bisschop benoemd door Paulus en werd later als martelaar gedood te
+Athene. De kathedraal dagteekent van 1702 en werd gebouwd volgens de
+plannen van den maltezer architekt Lorenzo Gaffa. Aan elke zijde van
+het altaar zijn twee tronen opgericht, die van den bisschop en die van
+de koningin. Het gewelf van de kerk werd versierd met schilderwerk
+van Vincent Manno. Het schilderwerk van het inwendige der kerk is
+afkomstig van den Calabrees, wiens leerlingen de wanden der kapellen
+versierden. Er zijn ook enkele moderne kunstwerken te bewonderen in
+de kerk, o.a. de inlegwerken van het koor en twee mozaïekmedaillons,
+voorstellend de apostelen Petrus en Paulus.
+
+Niet ver van de oude kathedraal herinnert een onderaardsche galerij,
+die nog slechts voor een klein deel onderzocht is, aan de tijden van
+vervolging, toen de Christenen zich moesten verbergen. Er zijn nergens
+zulke uitgestrekte catacomben, en men weet nog volstrekt niet, hoe
+groot ze wel zijn. De gedeelten, waar de mysteriën gehouden werden,
+zijn nog aan te wijzen, en men vindt er eveneens een aantal kleine
+holen, waar de eerste Christenen hun dooden begroeven.
+
+Het is interessant, de grot van den H. Paulus te bezoeken, in de
+rots uitgehouwen, waar de apostel een schuilplaaats vond en waar
+hij gevangen werd gehouden gedurende zijn verblijf op het eiland,
+dat drie maanden duurde.
+
+Die crypt is in de zachte rots gemaakt. Enorme hoeveelheden van het
+gesteente werden er langen tijd uitgehaald en naar alle deelen der
+wereld verzonden, waar Christenen woonden. Er werd een koortswerende
+kracht aan toegeschreven, en het werd genaamd pietra della grazia,
+steen der genade.
+
+Monseigneur Lavigerie had te Carthago een pelgrimstocht in het leven
+geroepen, die de in zoo grooten getale in Tunis wonende Maltezers
+moest herinneren aan de Madonna van Melleha, welk beeld het hoogst
+vereerde heiligdom in hun geboorteland versiert, de Paulusgrot. Het
+was een der redenen waarom de kardinaal bij de Maltezers zoo bemind
+was. Die Madonna zou door den apostel Lucas zelven op de wanden der
+grot geschilderd zijn, toen hij er met den apostel Paulus een toevlucht
+had gezocht na hun schipbreuk. De kardinaal had het schilderij te
+Carthago laten reproduceeren.
+
+De Paulusgrot is een heilige plaats gebleven. Op een altaar staat
+een beeld van den heilige van wit marmer. Het is het werk van den
+maltezer beeldhouwer Melchiore Gaffa. Aan den voet van het beeld
+brandt altijd een lamp.
+
+Volgens de Handelingen der Apostelen maakte Paulus na zijn schipbreuk
+een vuur van takken aan, om zich te verwarmen. Een adder, die zich
+in het hout bevond, beet hem in de hand en bleef eraan hangen. De
+bewoners, die om hem heen stonden, zeiden onder elkaar: "Stellig
+heeft die man een moord begaan, want pas is hij aan de woede der
+golven ontkomen, of nog vervolgt hem de goddelijke wraak." Maar
+Paulus schudde zijn hand en liet er het reptiel afglijden, dat hij
+in het vuur wierp. De omstanders waren overtuigd, dat het venijn
+van de adder zijn uitwerking niet zou missen, dat de hand zwellen,
+en dat de zwelling zich weldra aan het geheele lichaam zou meedeelen,
+zooals gewoonlijk gebeurt.
+
+Maar Paulus scheen in het geheel geen pijn te hebben, en de beet had
+geen enkel nadeelig gevolg. Toen waren de Maltezers door het wonder
+getroffen en vereerden Paulus voortaan als een god.
+
+Publius, gouverneur van het eiland, die hem bij zich ontving en zijn
+goede zorgen aan hem wijdde, bracht hem aan het bed van zijn vader, die
+door een hevige koorts was aangetast. Paulus legde hem de handen op,
+begon te bidden en genas hem. Dat bericht verspreidde zich snel over
+het eiland, en dadelijk stroomden de zieken in massa toe. De apostel
+genas ze en bracht drie maanden op Malta door, voor hij naar Rome ging.
+
+Dichtbij de grot, op de plek waar een standbeeld Paulus voorstelt de
+menigte toesprekend, is een holte in den grond, waar veel beroemde
+personen der Christenheid begraven wilden worden als op gewijden
+grond. De dooden zouden er rusten in volkomen vrede onder de hoede van
+den apostel, die schipbreuk had geleden op de noordkust van het eiland.
+
+Van de hoogten van Città Vecchia had ik een groot deel van Malta aan
+mijn voeten zien liggen in doodsche eentonigheid. Men zag er slechts
+kale, boomlooze golvingen van den bodem, zonder groen, en overal
+steenen en nog eens weer steenen met enkele dorpen, kloosters en
+woonhuizen. Steden en dorpjes waren trouwens op deze plek dichtbij,
+en de vrije natuur was eigenlijk ver te zoeken, zoodat het den
+indruk maakte, dat een enkele stad de geheele oppervlakte van het
+eiland overdekte.
+
+Hoezeer bewonderde ik toen de groote werkzaamheid der Maltezers, die
+met geduld en volharding erin geslaagd zijn, hun rots prachtige oogsten
+te doen voortbrengen. Want die droge en steenachtige terreinen, waar
+bijna overal de rots aan de oppervlakte komt, geven een opbrengst van
+veertig ten honderd. En de aarde, waar krijgen ze die vandaan? Er is
+mij verteld, dat ze dikwijls de rotsen afgeschraapt hebben, om grond
+te maken, en het is zeker, dat zeer vaak aarde op menschenruggen naar
+de tuinen wordt gevoerd. Geen duimbreed rotsgrond wordt ongebruikt
+gelaten; de bewoners hechten hun groenten vast aan elk uitstekend
+punt van de rotsen; zij maken overal terrasjes en profiteeren zelfs
+van natuurlijke spleten en holten.
+
+Men ziet geheele gezinnen van Maltezers volijverig boerenwerk
+verrichten, wieden en spitten en onvermoeid gieten.... Maar het gaat
+vaak lastig, want er is niet zelden gebrek aan water.
+
+Uit het oogpunt van schilderachtigheid zijn er weinig plekken te
+roemen; maar al is het natuurschoon schaarsch, toch moet men niet
+verzuimen een bezoek te brengen aan de Makluba in het Zuiden van het
+eiland, aan de grens van het gebied van Krendi. Het is een zeer diepe
+inzinking van den grond, een donkere kuil tusschen steile rotswanden,
+waartusschen men in de diepte een tuin ziet liggen.
+
+Op korten afstand van dien afgrond, te Gebel-Kim, vindt men
+de reusachtige ruïnen van een phoenicischen tempel, tegenwoordig
+aangeduid met den naam Pietra della Venerazione. Opgravingen, die
+men vroeger in die ruïnen heeft gedaan, hebben beenderen van dieren
+aan het licht gebracht en een menschelijken schedel van ongewonen
+vorm. Een geleerde bibliothecaris van La Valette heeft bewezen, dat
+de tempel aan den phoenicischen Hercules was gewijd. Niet ver van
+dit heiligdom was er een andere tempel, aan Esculapius gewijd. Er
+zijn daar steenen van reusachtige afmetingen, die in hun behouwen
+toestand uitstekend zijn bewaard gebleven.
+
+Op Malta bestaan nog andere ruïnen van deze soort, vooral in het
+oostelijk deel van het eiland. Malta was inderdaad in de Middellandsche
+Zee een punt van al te groot belang, dan dat het de aandacht niet
+zou hebben getrokken van de Phoeniciërs en de andere zeevaarders
+der Oudheid. Vooral de Phoeniciërs waren gewoon, alle kusten met hun
+handelskantoren te overdekken.
+
+Het grootste aantal monumenten, dat ze er hebben nagelaten, bevindt
+zich op de zuid- en de oostkust. Ik heb ze gezien aan zee te Marsa
+Scirocco, te Krendi en op het eiland Gozzo.
+
+Al die resten van bouwwerken hebben in hun reusachtige afmetingen
+geheel het karakter van de monumenten, die aan de Cyclopen worden
+toegeschreven.
+
+Om kort te gaan, dit eiland Malta, geteisterd door den wind,
+verbrand door de zon, treft nu nog de verbeelding van den reiziger,
+nadat het een glorieuse rol in de geschiedenis heeft gespeeld. Niet
+enkel getuigen de ruïnen van verleden grootheid, maar er zweeft om
+het eiland een aureool door de dapperheid en offervaardigheid van de
+edele Ridders, die de barre rots, verloren te midden der golven, tot
+een wal hebben gemaakt voor de veiligheid van de christelijke volken.
+
+De tegenwoordige heerschers blijven er altijd vreemdelingen; hun
+invloed is gering, omdat zij de ziel der Maltezers niet kunnen
+winnen, die ziel, die trouw blijft aan het oude geloof en aan
+haar vrome herinneringen. Nog onlangs heeft men daar een bewijs
+van gekregen. De heer Chamberlain kondigde in een trotsche rede,
+die hij tijdens een reis over Malta hield, aan, dat er maatregelen
+zouden worden genomen, om het eiland sneller te verengelschen en de
+engelsche taal als officiëele taal verplicht te stellen als gelijke
+van de landstaal en met uitsluiting van het Italiaansch.
+
+Dat gaf groote ontroering op het eiland, en de hevigste protesten
+werden vernomen. Toch werden de maatregelen genomen. De Wetgevende Raad
+van de kolonie ging toen tot obstructie over, terwijl de bevolking al
+duidelijker hare verontwaardiging toonde. Deze was van dien aard, dat
+Engeland de besluiten omtrent de talen gedeeltelijk moest herroepen.
+
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Malta en de Maltezer Orde, by Gaston Vuillier
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MALTA EN DE MALTEZER ORDE ***
+
+***** This file should be named 14181-8.txt or 14181-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/4/1/8/14181/
+
+Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org/license
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/14181-8.zip b/old/14181-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..08c3232
--- /dev/null
+++ b/old/14181-8.zip
diff --git a/old/14181-h.zip b/old/14181-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..0647fd1
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h.zip
diff --git a/old/14181-h/14181-h.htm b/old/14181-h/14181-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..57bcde8
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/14181-h.htm
@@ -0,0 +1,3248 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"
+"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2014-11-02T19:18:31Z. -->
+<html lang="nl">
+<head>
+<meta name="generator" content=
+"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org">
+<title>Malta en de Maltezer Orde</title>
+<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=us-ascii">
+<meta name="generator" content=
+"tei2html.xsl, see http://code.google.com/p/tei2html/">
+<meta name="author" content="Gaston Vuillier (1844&ndash;1915)">
+<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg">
+<link rel="schema.DC" href=
+"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="DC.Creator" content="Gaston Vuillier (1844&ndash;1915)">
+<meta name="DC.Title" content="Malta en de Maltezer Orde">
+<meta name="DC.Date" content="2004-11-27">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+<meta name="DC.Format" content="text/html">
+<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg">
+<meta name="DC.Rights" content=
+"Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u elders woont, controleer dan de wetgeving in uw land voordat u dit boek download.">
+<meta name="DC.Identifier" content=
+"http://www.gutenberg.org/etext/14181">
+<meta name="DC:Subject" content="Malta -- Description and travel">
+<meta name="DC:Subject" content="Knights of Malta -- History">
+<style type="text/css">
+/*
+Copyright 2006-2014, Jeroen Hellingman (available under GPL 3.0 or later).
+Common stylesheet for HTML files generated by tei2html.
+*/
+body
+{
+font-family: "Times New Roman", Times, serif;
+font-size: 100%;
+line-height: 1.2em;
+padding: 1.58em 16%;
+text-align: left;
+}
+/* Titlepage */
+.titlePage
+{
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0% 7em 0%;
+padding: 5em 10% 6em 10%;
+text-align: center;
+}
+.titlePage .docTitle
+{
+line-height: 3.5em;
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .docTitle .mainTitle
+{
+font-size: 1.8em;
+}
+.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle
+{
+font-size: 1.44em;
+}
+.titlePage .byline
+{
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+font-size:1.2em;
+line-height:1.72em;
+}
+.titlePage .byline .docAuthor
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .figure
+{
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.titlePage .docImprint
+{
+margin: 4em 0% 0em 0%;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.72em;
+}
+.titlePage .docImprint .docDate
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+/* End Titlepage */
+.transcribernote
+{
+background-color:#DDE;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+font-family:sans-serif;
+font-size:80%;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+.advertisment
+{
+background-color:#FFFEE0;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+.correctiontable
+{
+width: 75%;
+}
+.width20
+{
+width: 20%;
+}
+.width40
+{
+width: 40%;
+}
+.indextoc
+{
+text-align: center;
+}
+.div0
+{
+padding-top: 5.6em;
+}
+.div1
+{
+padding-top: 4.8em;
+}
+.index
+{
+font-size: 80%;
+}
+.div2
+{
+padding-top: 3.6em;
+}
+.div3, .div4, .div5
+{
+padding-top: 2.4em;
+}
+.footnotes .body,
+.footnotes .div1
+{
+padding: 0;
+}
+.fnarrow
+{
+color: #AAAAAA;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+}
+.apparatusnote
+{
+text-decoration: none;
+}
+table.alignedtext, table.alignedverse
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.alignedtext td
+{
+vertical-align: top;
+width: 50%;
+}
+table.alignedverse
+{
+vertical-align: top;
+}
+table.alignedtext td.first, table.alignedverse td.first
+{
+border-width: 0 0.2px 0 0;
+border-color: gray;
+border-style: solid;
+padding-right: 10px;
+}
+table.alignedtext td.second, table.alignedverse td.second
+{
+padding-left: 10px;
+}
+table.alignedverse td.first, table.alignedverse td.second
+{
+width: 45%;
+}
+table.alignedverse td.lineNumbers
+{
+width: 10%;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4
+{
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+h3, .h3
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+}
+h3.label
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+h4, .h4
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+}
+.alignleft
+{
+text-align:left;
+}
+.alignright
+{
+text-align:right;
+}
+.alignblock
+{
+text-align:justify;
+}
+p.tb, hr.tb
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+text-align: center;
+}
+p.argument, p.note, p.tocArgument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+text-indent:0;
+}
+p.argument, p.tocArgument
+{
+margin:1.58em 10%;
+}
+p.tocPart
+{
+margin:1.58em 0%;
+font-variant: small-caps;
+}
+p.tocChapter
+{
+margin:1.58em 0%;
+}
+p.tocSection
+{
+margin:0.7em 5%;
+}
+.opener, .address
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+}
+.addrline
+{
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.dateline
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+text-align: right;
+}
+.salute
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.signed
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.epigraph
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+.epigraph span.bibl
+{
+display: block;
+text-align: right;
+}
+.trailer
+{
+clear: both;
+padding-top: 2.4em;
+padding-bottom: 1.6em;
+}
+.figure
+{
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.floatLeft
+{
+float:left;
+margin:10px 10px 10px 0;
+}
+.floatRight
+{
+float:right;
+margin:10px 0 10px 10px;
+}
+p.figureHead
+{
+font-size:100%;
+text-align:center;
+}
+.figAnnotation
+{
+font-size:80%;
+position:relative;
+margin: 0 auto; /* center this */
+}
+.figTopLeft, .figBottomLeft
+{
+float: left;
+}
+.figTop, .figBottom
+{
+}
+.figTopRight, .figBottomRight
+{
+float: right;
+}
+.hangq
+{
+text-indent: -0.32em;
+}
+.hangqq
+{
+text-indent: -0.40em;
+}
+.hangqqq
+{
+text-indent: -0.71em;
+}
+.figure p
+{
+font-size:80%;
+margin-top:0;
+text-align:center;
+}
+img
+{
+border-width:0;
+}
+p.smallprint,li.smallprint
+{
+color:#666666;
+font-size:80%;
+}
+span.parnum
+{
+font-weight: bold;
+}
+.marginnote
+{
+font-size:0.8em;
+height:0;
+left:1%;
+line-height:1.2em;
+position:absolute;
+text-indent:0;
+width:14%;
+}
+.pagenum
+{
+display:inline;
+font-size:70%;
+font-style:normal;
+margin:0;
+padding:0;
+position:absolute;
+right:1%;
+text-align:right;
+}
+a.noteref, a.pseudonoteref
+{
+font-size: 80%;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+.displayfootnote
+{
+display: none;
+}
+div.footnotes
+{
+font-size: 80%;
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+hr.fnsep
+{
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+p.footnote
+{
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+p.footnote .label
+{
+float:left;
+width:2em;
+height:12pt;
+display:block;
+}
+/* Tables */
+tr, td, th
+{
+vertical-align: top;
+}
+td.bottom
+{
+vertical-align: bottom;
+}
+td.label, tr.label td
+{
+font-weight: bold;
+}
+td.unit, tr.unit td
+{
+font-style: italic;
+}
+span.sum
+{
+padding-top: 2px; border-top: solid black 1px;
+}
+/* Table border styles */
+/* Table with borders on the outside and between the table head and data. */
+table.borderOutside
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.borderOutside td
+{
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+}
+table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop
+{
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellHeadBottom
+{
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellBottom
+{
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft
+{
+border-left: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight
+{
+border-right: 2px solid black;
+}
+/* Table with borders on the vertical inside edges. */
+table.verticalBorderInside
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.verticalBorderInside td
+{
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+border-left: 1px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop
+{
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellHeadBottom
+{
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellBottom
+{
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft
+{
+border-left: 0px solid black;
+}
+/* Table with borders on all edges, outer edges somewhat fatter. */
+table.borderAll
+{
+border-collapse: collapse;
+}
+table.borderAll td
+{
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+border: 1px solid black;
+}
+table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop
+{
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellHeadBottom
+{
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.borderAll .cellBottom
+{
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellLeft, table.borderAll .cellHeadLeft
+{
+border-left: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellRight, table.borderAll .cellHeadRight
+{
+border-right: 2px solid black;
+}
+/* Special purpose tables: */
+table.intralinear
+{
+display: inline;
+border-collapse: collapse;
+}
+table.intralinear td
+{
+font-size: small;
+text-align: center;
+}
+table.ditto
+{
+display: inline;
+border-collapse: collapse;
+vertical-align: bottom;
+}
+table.ditto tr.s
+{
+height: 0;
+color: white;
+line-height: 0;
+}
+table.ditto tr.s td
+{
+padding: 0px;
+border-style: none;
+}
+table.ditto tr.d td
+{
+text-align: center;
+line-height: 10pt;
+border-style: none;
+}
+/* Poetry */
+.lgouter
+{
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */
+}
+.lg
+{
+text-align: left;
+}
+.lg h4, .lgouter h4
+{
+font-weight: normal;
+}
+.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum
+{
+color:#777;
+font-size:90%;
+left: 16%;
+margin:0;
+position:absolute;
+text-align:center;
+text-indent:0;
+top:auto;
+width:1.75em;
+}
+p.line
+{
+margin: 0 0% 0 0%;
+}
+span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */
+{
+color: white;
+}
+.versenum
+{
+font-weight:bold;
+}
+/* Drama */
+.speaker
+{
+font-weight: bold;
+margin-bottom: 0.4em;
+}
+.sp .line
+{
+margin: 0 10%;
+text-align: left;
+}
+/* End Drama */
+/* right aligned page number in table of contents */
+span.tocPageNum, span.flushright
+{
+position: absolute;
+right: 16%;
+top: auto;
+}
+table.tocList
+{
+width: 100%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+border-width: 0;
+border-collapse: collapse;
+}
+td.tocPageNum, td.tocDivNum
+{
+text-align: right;
+width: 10%;
+border-width: 0;
+}
+td.tocDivNum
+{
+padding-left: 0;
+padding-right: 0.5em;
+}
+td.tocPageNum
+{
+padding-left: 0.5em;
+padding-right: 0;
+}
+td.tocDivTitle
+{
+width: auto;
+}
+span.corr, span.gap
+{
+border-bottom:1px dotted red;
+}
+span.abbr
+{
+border-bottom:1px dotted gray;
+}
+span.measure
+{
+border-bottom:1px dotted green;
+}
+/* Font Styles and Colors */
+.ex
+{
+letter-spacing: 0.2em;
+}
+.sc
+{
+font-variant: small-caps;
+}
+.uc
+{
+text-transform: uppercase;
+}
+.tt
+{
+font-family: monospace;
+}
+.underline
+{
+text-decoration: underline;
+}
+/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */
+.overline, .overtilde
+{
+text-decoration: overline;
+}
+.rm
+{
+font-style: normal;
+}
+.red
+{
+color: red;
+}
+/* End Font Styles and Colors */
+hr
+{
+clear:both;
+height:1px;
+margin-left:auto;
+margin-right:auto;
+margin-top:1em;
+text-align:center;
+width:45%;
+}
+.aligncenter, div.figure
+{
+text-align:center;
+}
+h1, h2
+{
+font-size:1.44em;
+line-height:1.5em;
+}
+h1.label, h2.label
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+h5, h6
+{
+font-size:1em;
+font-style:italic;
+line-height:1em;
+}
+p
+{
+text-indent:0;
+}
+p.firstlinecaps:first-line
+{
+text-transform: uppercase;
+}
+p.dropcap:first-letter
+{
+float: left;
+clear: left;
+margin: 0em 0.05em 0 0;
+padding: 0px;
+line-height: 0.8em;
+font-size: 420%;
+vertical-align:super;
+}
+.lg
+{
+padding: .5em 0% .5em 0%;
+}
+p.quote,div.blockquote, div.argument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+margin:1.58em 5%;
+}
+.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden
+{
+text-decoration:none;
+}
+td.galleryFigure
+{
+text-align: center;
+vertical-align: middle;
+}
+td.galleryCaption
+{
+text-align: center;
+vertical-align: top;
+}
+ul { list-style-type: none; }
+.castlist, .castitem { list-style-type: none; }
+/* External Links */
+.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .seclink
+{
+background-repeat: no-repeat;
+background-position: right center;
+}
+.pglink
+{
+background-image: url(images/book.png);
+padding-right: 18px;
+}
+.catlink
+{
+background-image: url(images/card.png);
+padding-right: 17px;
+}
+.exlink, .wplink, .biblink, .seclink
+{
+background-image: url(images/external.png);
+padding-right: 13px;
+}
+.pglink:hover
+{
+background-color: #DCFFDC;
+}
+.catlink:hover
+{
+background-color: #FFFFDC;
+}
+.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover
+{
+background-color: #FFDCDC;
+}
+body
+{
+background: #FFFFFF;
+font-family: "Times New Roman", Times, serif;
+}
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+.titlePage
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+p.byline
+{
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage
+{
+color: #001FA4;
+}
+.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+p.dropcap:first-letter
+{
+color: #001FA4;
+font-weight: bold;
+}
+sub, sup
+{
+line-height: 0;
+}
+.pagenum, .linenum
+{
+speak: none;
+}
+</style>
+
+<style type="text/css">
+/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
+.xd21e98width
+{
+width:480px;
+}
+.xd21e113width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e163width
+{
+width:284px;
+}
+.xd21e198width
+{
+width:495px;
+}
+.xd21e224width
+{
+width:495px;
+}
+.xd21e297width
+{
+width:467px;
+}
+.xd21e319width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e330width
+{
+width:225px;
+}
+.xd21e439width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e526width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e540width
+{
+width:720px;
+}
+.xd21e551width
+{
+width:178px;
+}
+.xd21e643width
+{
+width:507px;
+}
+.xd21e721width
+{
+width:720px;
+}
+@media handheld
+{
+}
+</style>
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Malta en de Maltezer Orde, by Gaston Vuillier
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org/license
+
+
+Title: Malta en de Maltezer Orde
+
+Author: Gaston Vuillier
+
+Release Date: November 27, 2004 [EBook #14181]
+[Last updated: November 2, 2014]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MALTA EN DE MALTEZER ORDE ***
+
+
+
+
+Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<div class="front">
+<div class="div1 cover">
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure xd21e98width"><img src="images/new-cover.jpg" alt=
+"Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div>
+<p><span class="pagenum">[<a id="pb329" href="#pb329" name=
+"pb329">329</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="body">
+<div class="div1 article">
+<div class="divHead">
+<h2 class="main">Malta en de Maltezer Orde.</h2>
+<p class="byline">Naar het Fransch van <span class="sc">Gaston
+Vuillier</span>.</p>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure xd21e113width"><img src="images/p1906-329.jpg" alt=
+"Batterij aan de haven van La Valette." width="720" height="544">
+<p class="figureHead">Batterij aan de haven van La Valette.</p>
+</div>
+<div class="div2 section">
+<div class="divHead">
+<h3 class="main">I.</h3>
+<div class="argument">
+<p class="first">Van Syracuse naar Malta.&mdash;La Valette en de
+stichting door den Grootmeester der Orde.&mdash;Aankomst in de groote
+haven.&mdash;Aanzien van de stad.&mdash;Koetsiers en
+schippers.&mdash;De witte steenen huizen.&mdash;Terrasvormige
+daken.&mdash;Mannen en vrouwen van Malta.&mdash;Het huiselijk
+leven.&mdash;Het gezelschapsleven.&mdash;De kantwerksters.&mdash;Een
+avond in de Barraea.&mdash;Het Hooglandersregiment en hun muziek op het
+plein.&mdash;De hoofdstraten.&mdash;De paleizen.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ik was voornemens, mij van Tunis naar Malta te
+begeven, om er de plechtigheden van de Heilige Week bij te wonen, die
+mij als zeer origineel waren aanbevolen. Daar echter een onverwacht
+besluit van de engelsche autoriteiten de haven van La Valette gesloten
+had verklaard voor uit het Oosten komende schepen en voor wat van de
+kust van Afrika kwam, moest ik mijn reisplan veranderen. De vrees voor
+het overbrengen van de pest bij het bestuur van Malta leidde er dus
+toe, dat ik een plaats besprak op een paketboot van de Compagnie
+G&eacute;n&eacute;rale Transatlantique. Deze bracht mij naar Tripoli,
+en ik had er geen spijt van.</p>
+<p>Maar de toen opgedane ondervinding en een groot aantal andere
+omstandigheden, die zich in den loop van mijn reizen voordeden, deden
+mij besluiten, voor het vervolg geen vast reisplan te maken. Ik vond er
+meer genoegen in, mij op goed geluk te laten gaan, mijn fantasie te
+volgen of het toeval te laten beslissen.</p>
+<p>Onder zulke omstandigheden nam ik plaats aan boord van een
+italiaansche stoomboot, die zich gereed maakte om uit te varen. De
+bestemming liet mij vrij koel, want een horizon vol geheimzinnigheden
+had toen groote aantrekkelijkheid voor mij. Het was te Syracuse, dat ik
+mij inscheepte, en toen ik mij op de brug bevond, zag ik om naar den
+grond van Sicili&euml;, die mij zooveel rein en edel genot had
+geschonken, zooveel uren van bekoring in <span class="pagenum">[<a id=
+"pb330" href="#pb330" name="pb330">330</a>]</span>zijn toovertuinen en
+van angstige ontzetting op de woeste hellingen van zijn kraters. Ik
+moest nu misschien voor altijd dat mooie Trinakria vaarwel zeggen, en
+het was mij, of ik een deel van mijzelven achterliet tusschen de verre
+heuvels, die in de schaduw wegscholen.</p>
+<p>De stad begaf zich ter ruste in het bleeke licht van den scheidenden
+dag. In den brandenden zonneschijn had ik de bergachtige omstreken
+doorwandeld tusschen de instortende oude muren, die resten zijn van
+monumenten uit een grootsch verleden. Ik had de tempels bewonderd van
+het antieke Ortygia, had rondgedwaald in de beruchte steengroeven van
+de Lautumiae en was genaderd tot dichtbij de geheimzinnige fontein,
+waar de nymf Arethusa, om hare liefde schreiend, eeuwig hare tranen
+mengt onder het water van de zee.</p>
+<p>De avond was gekomen, en de stralen der maan, brekend door den
+nevel, wierpen als liefkoozend hun licht over de sombere grootschheid
+der oude heuvels. De duisternis roept droomen wakker; de ruimte vulde
+zich voor mij met gestalten, en ik zag het verleden oprijzen uit het
+stof en leven krijgen in die vage nachtelijke helderheid. Illusie!
+Alleen de asch der oude stad lag op de zwijgende hoogten en vervloog
+als alle glorie in het ledige, verstoven door den wind.</p>
+<p>Weldra verdween Syracuse. Dichtbij ons trilde een vuurtorenlicht,
+ging weer uit om weer op te lichten en dan weer te verdwijnen, als een
+ironische glimlach van het lot, dat ons zelfs op zee herinnert aan zijn
+grilligheid en aan onze droomen, die illusies, aan onze wenschen, die
+bedrog zijn.</p>
+<p>De uren glijden voort, ... het wordt dag. Wij krijgen Malta in het
+gezicht. De opgaande zon, die in haar maagdelijkheid rose uit het water
+opstijgt, werpt lichtjes op de muren van La Valette, dat in onbepaalde
+omtrekken zich aan het oog vertoont.</p>
+<p>La Valette, dat ik vroeger slechts terloops had gezien onder een
+brandende zon, met zijn wallen en bastions en al, wat denken deed aan
+een heftigen strijd, die wel aanstaande scheen, dreef daar boven de zee
+als in een wazig spiegelbeeld. Te&ecirc;r gekleurde wolken verborgen de
+op rijen staande kanonnen voor ons oog en verzachtten den aanblik der
+groote, fel dreigende, versterkte rots. Een damp dreef rustig op de
+oppervlakte van het water in golvende sluiers en zweefde door de lucht
+als een fijne wolk, die langzamerhand uiteenrafelde en zich oploste in
+het etherische licht van den morgen.</p>
+<p>Naarmate wij dichterbij kwamen, ontdeed de stad zich van haar
+sluiers, om forsch en frisch, maar dor en koud, tevens het heldere
+zonlicht op te vangen. De aanblik is nog niet veranderd sinds den tijd,
+reeds lang geleden, toen de stad de zee&euml;n beheerschte. Zij wekt
+nog altijd herinneringen aan oorlogsgeweld en krijgsmansglorie.</p>
+<p>De beroemde stichter der stad, de Grootmeester Jean Parisot de la
+Valette, had als plaats voor de stad gekozen den berg Scebarras, een
+groote, kale rots, een soort van schiereiland tusschen twee ruime
+baaien, die de twee belangrijkste havens zijn geworden, Marsa en de
+quarantainehaven, Marsa-Muscet geheeten.</p>
+<p>Het was in 1565 na de nederlaag van het leger van Soliman den
+Tweede, die het eiland had willen veroveren. De Grootmeester besloot
+partij te trekken van een oogenblik van rust in den strijd, om de door
+de Turken vernielde wallen weer te herstellen en de beide havens te
+verdedigen door het aanleggen van een nieuw fort op het schiereiland
+tusschen hen beide in. Op datzelfde schiereiland ging hij toen een stad
+bouwen, omringd door vestingwerken, waar het klooster en de woning der
+ridders veilig zouden zijn.</p>
+<p>Met dat doel en vooral om den niet onaanzienlijken financi&euml;elen
+steun te erlangen, dien hij noodig had, wendde de Grootmeester zich
+door tusschenkomst van de bij de hoven geaccrediteerde gezanten
+rechtsstreeks tot de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal en tot
+den Paus, evenals tot verschillende italiaansche vorsten. Die gezanten
+zetten uiteen, dat het niet voldoende was, Malta door een hardnekkigen
+tegenstand te hebben gered, maar dat men, nu het eiland nog door een
+handigen tegenstander kon veroverd worden, verplicht was, het zoo
+spoedig mogelijk te versterken, dat er nieuwe verdedigingswerken
+moesten worden aangelegd, nadat de gevolgen van het doorgestane beleg
+waren verholpen.</p>
+<p>De afgevaardigden legden vooral den nadruk op die punten, welke voor
+de afzonderlijke regeeringen, tot wie zij zich wendden, in het
+bijzonder van belang waren, en toen ze melding maakten van het
+voornemen van den Grootmeester, om een stad te bouwen, legden zij de
+plannen over ter ondersteuning van het denkbeeld.</p>
+<p>Al de vorsten, getroffen door de grootschheid en het nut van de
+voorstellen, beloofden, ze te steunen en La Valette bij deze
+onderneming te helpen. De Paus beloofde, eraan deel te nemen met
+vijftien duizend kronen, de koning van Frankrijk met veertig duizend
+livres, Filips de Tweede, met negentig duizend en de koning van
+Portugal met dertig duizend. De commandeurs der Orde stonden in edele
+belangeloosheid hun bezittingen af en gaven hun kostbaarste meubelen,
+om de onderneming te doen slagen.</p>
+<p>Zonder tijd te verliezen, liet La Valette dadelijk ingenieurs,
+bouwmeesters en werklieden uit Itali&euml; komen, en kort daarna begaf
+zich de Grootmeester in plechtig ambtsgewaad, vergezeld door den Raad
+van Bestuur der Orde en gevolgd door al de ridders, naar den berg
+Scebarras, waar hij den eersten steen legde voor de nieuwe stad. Op
+dien steen stond gegrift het besluit van den Raad, dat wij hier
+vertaald uit het Latijn laten volgen.</p>
+<p>&bdquo;De zeer beroemde en vereerde broeder, Jean de la Valette,
+Grootmeester van de Orde der Hospitaalridders of der Ridders van
+Sint-Jan, die voor oogen heeft al de gevaren, waaraan zijn ridders en
+zijn volk van Malta hebben blootgestaan bij het jongste beleg en die in
+overleg met den Raad der Orde, om nieuwe ondernemingen van den kant der
+Barbaren tegen te gaan, het plan heeft gevormd, een stad te bouwen op
+den berg Scebarras, heeft heden, Donderdag 28 Maart van het
+tegenwoordige jaar 1566, na den heiligen naam van God te hebben
+ingeroepen, de tusschenkomst der Heilige Maagd te hebben gevraagd en
+die van den Heiligen Johannes den Dooper, den patroon der Orde, om den
+zegen des hemels af <span class="pagenum">[<a id="pb331" href="#pb331"
+name="pb331">331</a>]</span>te smeeken op een zoo belangrijk werk, er
+den eersten steen van gelegd, waarop zijn wapen is gebeiteld met de
+gouden leeuwenmuilen. De nieuwe stad is op zijn bevel gedoopt met den
+naam Stad van La Valette.&rdquo;</p>
+<p>Gouden en zilveren medailles, die een afbeelding der nieuwe stad
+droegen en het opschrift: Melita renascens, d.i. &bdquo;Het herboren
+Malta&rdquo; met het jaar en den datum der stichting, werden in grooten
+getale in de fondamenten geworpen. Na die plechtigheid ging men met
+ijver aan het werk. Allen namen er aan deel, rijken zoowel als armen,
+edelen en handwerkslieden. Iedereen wilde deel hebben aan het werk,
+waarin het heil van allen was gelegen voor de toekomst. Een commandeur,
+de la Fontaine, die bekend was om zijn goed inzicht in de kunst van het
+aanleggen van versterkingen, had de opperste leiding der werkzaamheden
+op zich genomen. De ridders droegen er ook het hunne toe bij, enkelen
+begaven zich op de schepen der Orde naar Sicili&euml; en Itali&euml;,
+om bouwmaterialen te halen, anderen gingen tot Lyon, om zich met de
+verbetering der inrichting van de artillerie bezig te houden. Wie
+bleven, hielden toezicht op de arbeiders bij de aardwerken, lieten
+openingen aanvullen, bressen herstellen en zorgden voor den aanleg der
+nieuwe versterkingen.</p>
+<div class="figure floatRight xd21e163width"><img src=
+"images/p1906-331.jpg" alt="Verkooper van verfrisschende dranken."
+width="284" height="451">
+<p class="figureHead">Verkooper van verfrisschende dranken.</p>
+</div>
+<p>De Grootmeester verloor twee jaren achtereen de werkzaamheden niet
+uit het oog; hij woonde te midden der werklieden, nam zijn maaltijden
+juist als een gewoon arbeider en gaf het voorbeeld van den grootsten
+ijver. Daar de gelden niet alle regelmatig inkwamen, liet hij, om
+daarin te voorzien, kopergeld slaan, waaraan hij een verschillende
+waarde toekende naar zwaarte of model. Zoodra het verwachte geld
+inkwam, werd het andere aan de circulatie onttrokken. En daardoor kreeg
+het volk der werkers zooveel vertrouwen, dat het werk niet een enkelen
+dag stilstond.</p>
+<p>Bij zulk een edele geestdrift, in zulk een gloed van ijver en
+werkkracht verrees die stad, die ik nu uit zee zag verrijzen, toen het
+schip naderde. Eindelijk lag ze schitterend voor ons uitgespreid.</p>
+<p>Wij zijn juist de nieuwe invaart gepasseerd, waar de sterke
+batterijen van het Sint-Elmusfort zijn gevestigd, en de groote haven
+ligt daar als een prachtig meer met spiegelende oppervlakte, omringd
+door massieve bouwwerken.</p>
+<p>Het is werkelijk een soort van binnenzee, waar kanalen en baaien op
+uitkomen, die de ruimte nog vergrooten, want zij vormen reeds op zich
+zelf veilige schuilplaatsen, waar geheele vloten zich zouden kunnen
+verbergen, om het juiste oogenblik af te wachten voor een aanval op den
+vijand.</p>
+<p>De groote haven of de Marsa, want ze heeft haar ouden arabischen
+naam behouden, is zelve in twee deelen verdeeld door een schiereiland,
+dat als in een felle spoor uitloopt in het fort Saint-Ange op Isola
+Point. Op het oostelijk uiteinde staat het fort Ricasoli, genoemd naar
+den italiaanschen burgemeester, die het liet bouwen; in het zuidoosten
+en zuiden zijn het Sint-Michelsfort en het fort Salvator door zware
+versterkingen omgeven. Ze herinneren aan den Grootmeester Nicolaas
+Cotoner, die hun de verdedigingsmiddelen schonk.</p>
+<p>Waarheen het oog zich wendt rondom den grooten plas, overal staren u
+in het licht de dreigende reuzenbouwwerken tegen met hun strakke
+profielen.</p>
+<p>La Valette lijkt op niets wat ik reeds heb gezien; het is een eenig
+schouwspel, en men krijgt lust, het voor iets fabelachtigs te houden.
+Het is een opeenhooping van wanden van vuurmonden en vlammende rotsen,
+vol gaten als een <span class="corr" id="xd21e182" title=
+"Bron: honiggraat">honingraat</span>. Tusschen de steilten ziet men de
+kanalen en grachten, en het maakt den indruk, of een steengroeve van
+cyclopen door de zee is overweldigd. Al de gebouwen der sterke forten
+gelijken op elkaar; alle hebben ze denzelfden vorm en dezelfde kleur.
+Wal volgt op wal met gekanteelde muren, en naast de eene rots verrijst
+onmiddellijk weer een andere. Hier en daar schijnen bastions in de
+lucht te hangen, men kijkt tegen bogen aan of tegen hooge torens met
+terrassen.</p>
+<p>Dat eerste opdagen van La Valette is in mijn herinnering nog altijd
+even frisch gebleven als op den eersten dag toen ik er kennis mee
+maakte.</p>
+<p>Als ik de oogen sluit, zie ik alles, de straten der stad met de
+hooge huizen, waar uit de vensters kleurig linnengoed te drogen hangt,
+dat door den wind wordt bewogen. Het was als op een feestdag, want het
+leek of de oude muren vlagden, en lompen worden zelfs mooi in het volle
+zonlicht. Ik kan nog telkens het vizioen vernieuwen van die eindelooze
+reeks vensteropeningen in die forten uit de legende, het spiegelende
+water en de stroomen van licht, die over de wijde ruimte vloeiden.</p>
+<p>Ik zie weer op de kaden de drukke volksmenigte, de altijd weer bij
+de landingplaats aankomende booten, die koopwaren of passagiers innamen
+en dan wegvoeren; de uithangborden der winkels van
+scheepsbenoodigdheden met namen, die zoo moeilijk te begrijpen zijn,
+als alles wat het zeewezen aangaat.</p>
+<p>Zoodra wij de haven binnenvoeren, waren de koetsiers uit de stad
+snel komen aanrijden. Zij veroorzaakten een opstopping op de kade en
+gesticuleerden om het hardst, om klanten te lokken, terwijl ontelbare
+bootjes om het schip heen draaiden en hun diensten aanboden met
+veelzeggende mimiek. De kleine booten zijn eigenaardig; ze gelijken wel
+iets <span class="pagenum">[<a id="pb332" href="#pb332" name=
+"pb332">332</a>]</span>op gondels, niet door hun sierlijkheid, want ze
+zijn kort en dik, maar door hun hoogen voorsteven. De meeste zijn groen
+geverfd en met bizarre teekeningen versierd. Aan weerszijden van den
+voorkant ziet men een oog geteekend van na&iuml;eve uitdrukking en
+vorm, wat het bootje er als een zeemonster doet uitzien. Over de meeste
+is een gekleurd zeil gespannen.</p>
+<p>Ik volgde met belangstelling de voorvallen op de kade en bleef nog
+eenigen tijd aan boord. Eindelijk vertrok ik, en een kales bracht mij
+in snellen draf langs een helling naar de Levantstraat.</p>
+<div class="figure floatLeft xd21e198width"><img src=
+"images/p1906-332.jpg" alt="Santa-Luciastraat in La Valette." width=
+"495" height="720">
+<p class="figureHead">Santa-Luciastraat in La Valette.</p>
+</div>
+<p>Overal hetzelfde verblindende licht, dat met het vele opdwarrelende
+stof aan La Valette het aanzien geeft van een brandende stad. Enkele
+fijne, violette schaduwen gaven in de gebouwen vormen van menschen en
+dingen aan. De meeste straten kwamen op de zee uit. De menigte liep af
+en aan even druk als aan het strand. Ernstige Arabieren, in hun burnoes
+gedrapeerd, vormden door hun kalmte een sterke tegenstelling met de
+Maltezers, de Grieken en de Levantijnen; een paar kooplieden van
+verkoelende dranken, met een vaatje op zij, boden hun waar aan, en van
+tijd tot tijd kwam een dorstige voorbijganger begeerig drinken.</p>
+<p>Nu en dan kreeg ik op die wandeling door La Valette een vizioen van
+op rijen staande zwarte kanonnen, van scheepsmasten, dicht opeen
+gedrongen als boomen in een bosch, het wandelend bosch van Shakespere.
+Verscheiden straten zijn niet anders dan trappen, zoo bijvoorbeeld de
+Santa Luciastraat. Aan de meeste daarvan hebben de huizen platte daken
+met balkons met ramen erin, zeker een engelsche uitvinding.</p>
+<p>De huizen in La Valette en op het geheele eiland Malta zijn gebouwd
+van een zachte, verblindend witte steensoort, afkomstig van het eiland.
+Langen tijd is er in dat gesteente een levendige uitvoerhandel gevoerd,
+omdat het zoo gemakkelijk te bewerken was, vooral naar Smyrna en de
+andere steden van de Levant.</p>
+<p>Maar er zijn heel wat bezwaren aan die steensoort verbonden, want ze
+ondervindt sterk den invloed van het we&ecirc;r, wat waarschijnlijk
+door de uit zee opkomende dampen bevorderd wordt. Ook geeft de
+verbazende witheid van de huizen aanleiding tot een terugkaatsing van
+het licht, die nadeelig is voor de oogen. De Maltezers kunnen aan het
+gesteente door polijsten een glans geven, die het op marmer gelijken
+doet.</p>
+<p>De huizen hebben veelal platte daken, met buizen tot afvoer van het
+regenwater. Die daken, waarop bloemvazen en kuipen met planten prijken,
+zijn dikwijls kleine tuintjes, waar de bewoners op zomeravonden
+frissche lucht zoeken; ze gebruiken er ook vaak de maaltijden en
+ontvangen er gezelschap.</p>
+<p>Op de hoeken van sommige straten staan heiligenbeelden in nissen, en
+de vrome Maltezers houden er nacht en dag de lampen brandende.</p>
+<p>Het rijtuig hield eindelijk stil voor een h&ocirc;tel. Ik rustte er
+uit in de schaduw, nog geheel verblind door de stroomen van licht, die
+langs en over mij waren gevloeid.</p>
+<p>Nu was ik dan te La Valette, de oude hoofdstad van Malta, maar ik
+was er als onbekende, zonder aanbevelingsbrieven voor de enkele
+Franschen, die er woonden. Het beste in de gegeven omstandigheden was,
+mij aan te melden aan het fransche consulaat, waar ik kans had,
+vriendelijk te worden ontvangen. Dat was een goede gedachte; de consul
+was een hulpvaardig man, aangenaam in den omgang en bereidwillig
+gestemd ten opzichte zijner landgenooten.</p>
+<p>Nog dienzelfden avond begaf ik mij met een brief van onzen consul
+naar de wijk Guardia mangia Piet&agrave;, waar een fransch koopman
+woonde, die sinds vele jaren op Malta gevestigd was. Hij had zich een
+<span class="pagenum">[<a id="pb334" href="#pb334" name=
+"pb334">334</a>]</span>mooie positie verworven en, naar men zeide, een
+aanzienlijk vermogen. Zijn naam was Ribot, en hij ontving mij met open
+armen.</p>
+<div class="figure floatRight xd21e224width"><img src=
+"images/p1906-333.jpg" alt="Vrouw van Malta." width="495" height="720">
+<p class="figureHead">Vrouw van Malta.</p>
+</div>
+<p>Hij praatte veel met mij over de Maltezers. &bdquo;Ik heb al sedert
+het begin van mijn zijn hier opgemerkt&rdquo;, zei ik tot hem,
+&bdquo;dat hun gezicht een voor mij geheel nieuw karakter heeft, met
+die breede wangen, groote ooren, die ver naar achteren staan, de zwarte
+haren en de dikke bossige wenkbrauwen. Het komt mij in het geheel niet
+twijfelachtig voor, dat dit ras van phoenicische afkomst is. De
+Maltezer is levendig en bewegelijk; men voelt het, dat hij zich
+gelukkig voelt op zijn rots te midden der golven in een element van
+zonnegloed en zee.&rdquo;</p>
+<p>&bdquo;Ja, zoo is het inderdaad,&rdquo; antwoordde mij de heer
+Ribot, &bdquo;de Maltezer is in zijn element, beter dan de anderen, die
+hier wonen. Morgen zult U opmerken, dat de vreemdelingen bleeke
+gezichten hebben met een vermoeiden trek, alsof hun bloed verdroogd was
+in de hitte der zon.&rdquo;</p>
+<p>En op het gelaat van den spreker las ik de teekenen van
+neurasthenie, die hij zelf mij aanwees.</p>
+<p>&bdquo;Het komt,&rdquo; zei hij, &bdquo;dat hier niets herinnert aan
+de geurige frischheid onzer kleine steden, de fluweeltint onzer heuvels
+en de geheimzinnige bekoring onzer dalen. Het geruisch der zee, en op
+dagen van boos weer het gebulder van den wind om de rotsen vervangen
+voor een poos de groote hitte van den zomer en de onbeschrijflijke
+doodschheid der in de gloeihitte der zon verpoeierende rotsen. Alleen
+des avonds herademt men en begint opnieuw te leven. Vaak ook zenden de
+winden uit de woestijnen van Afrika ons hun brandenden adem toe, en het
+zijn enkel de winden uit het Noordoosten, die de buitengewone warmte
+soms wat temperen.&rdquo;</p>
+<p>De winter is gewoonlijk zeer zacht op Malta; het is een echte lente
+met overvloed van bloemen, die schitteren in rijke kleuren en
+verrukkelijk geuren. Een groot aantal engelsche famili&euml;n komen dan
+ook den winter op het eiland doorbrengen.</p>
+<p>Een der gevaren van het klimaat zijn de plotselinge overgangen van
+hitte tot koude, die onophoudelijk terugkeeren, en waar het menschelijk
+lichaam zeer gevoelig voor blijft.</p>
+<p>De vreemdeling vooral moet zich in acht nemen voor dit bezwaar, dat
+de Maltezers niet zoo sterk gevoelen. Als de zon brandend heet schijnt
+en de terugkaatsing van het licht verblindend is, krijgt men over het
+transpireerende lichaam bij den een of anderen hoek van een straat een
+ijskouden wind uit zee te voelen.</p>
+<p>Zulke klimaatstoestanden zouden het waarschijnlijk maken, dat het
+leven der inboorlingen er door verkort werd; maar dat is in het geheel
+niet het geval. Het is volstrekt geen zeldzaamheid, hier wakkere
+grijsaards te ontmoeten, die nog in het bezit zijn van al hun vermogens
+en van de betrekkelijk groote lichaamskracht, welke zij tot op zeer
+hoogen leeftijd behouden. De Maltezers hebben zeker aan dit klimaat,
+dat de zenuwen voortdurend gespannen houdt, een buitengewone
+bewegelijkheid te danken van gevoel en van armen en handen, waardoor
+zij verbazend druk gesticuleeren. Ze hebben ook heftige hartstochten.
+Voor handel en scheepvaart toonen ze zich intusschen zeer geschikt, en
+hun eiland hebben ze zeer lief; die kalkrots Malta noemen zij de bloem
+der wereld, &bdquo;<span lang="it">fiore del mondo</span>.&rdquo;</p>
+<p>Ik heb overal opgemerkt, dat de eilandbewoners zeer aan hun land
+zijn gehecht, welks natuurschoon ze met na&iuml;eve overdrijving
+bewonderen, zooals ze ook vol lof zijn voor wat hun soldaten en hun
+mannen van wetenschap praesteeren. En het is ook immers algemeen
+bekend, dat hoe ondankbaarder de grond is, waar iemand woont, des te
+meer moeite kost het hem, zich ervan te verwijderen en des te meer is
+hij eraan gehecht.</p>
+<p>In de dorpen van het binnenland op Malta ondervindt het huiselijk
+leven nog den invloed van de oude oostersche gebruiken. De mannen
+hebben de geheele oostersche jaloerschheid, en de vrouwen leiden een
+leven van afzondering. Een oude arabische spreuk schijnt er nog in eere
+te worden gehouden, namelijk dat de vrouwen slechts tweemaal in haar
+leven in het publiek moeten verschijnen, bij haar huwelijk en bij haar
+dood. De schoonste lof, die haar te beurt kan vallen, is in de oogen
+van den Maltezer, dat er nooit over haar wordt gesproken. Te La Valette
+is zulk een strengheid niet op te merken; de aanhoudende aanwezigheid
+van vreemdelingen, die er door den handel heen worden geroepen, de
+invloed van het vroegere Ridderhof, de bals en de schouwburgen hebben
+der vrouw meer vrijheid geschonken.</p>
+<p>Maar die vrijheid is slechts schijn, en alleen de dames der
+uitgaande wereld hebben er voordeel van. Tijdens mijn verblijf te La
+Valette wenschte ik een der vele mooie kantwerkstertjes te teekenen,
+die in hun fijne zijden weefsels nog het kruis der Maltezer ridders
+borduren, te midden van de grilligste versieringen. Ondanks alle
+moeite, die de heer Ribot in het werk stelde, en ofschoon hij toch al
+zoo lang in het land woonde, ondanks het aanbod van een hooge
+belooning, kon hij geen familie vinden, die bereid was, een haar
+vrouwelijke leden voor een schilder te laten poseeren. Het gelukte mij
+zelfs niet, een enkele dier kantwerksters aan het werk te zien.</p>
+<p>Ze zijn bekoorlijk, die Maltezer vrouwen; ze schijnen van de rotsen
+een tint als van doorschijnend ivoor te hebben aangenomen. Meestal zijn
+ze niet groot en hebben fijne trekken, iets onzegbaar te&ecirc;rs, en
+haar groote oogen hebben een zachten glans onder de faldetta. Die
+faldetta is een soort van zwartzijden mantel, die tot het middel reikt,
+om het hoofd heengaat en er in een halven kring door stijf gaas van af
+wordt gehouden, zoodat zij het gelaat voor zon en wind en voor
+onbescheiden blikken behoedt. Als in een zijden schelp met liefelijken
+glans rust dus het hoofd, en met de hand wordt dat omhullend
+kleedingstuk gracelijk vastgehouden, terwijl ze er mee kunnen
+manoeuvreeren juist als de mooie Spaansche met haar waaier.</p>
+<p>Deze fijne, te&ecirc;re vrouwen hebben voorbeelden van heldenmoed
+gegeven, waartoe men ze, op het uiterlijk afgaande, niet in staat zou
+hebben geacht. Bij allerlei gelegenheden hebben ze haar eiland met moed
+verdedigd, vooral onder het beleg door Soliman den Tweeden.
+<span class="pagenum">[<a id="pb335" href="#pb335" name=
+"pb335">335</a>]</span></p>
+<p>De secretaris van het fransche consulaat, dien de consul wel te
+mijner beschikking had willen stellen, vond er een genoegen in, mij de
+bezienswaardigheden en het karakteristieke van La Valette te laten
+zien. Hij was mij een onwaardeerbare gids, en zijn groote
+bereidwilligheid verloochende zich nooit een oogenblik. Altijd vond ik
+hem gereed, mij met zijn vrijen tijd ten dienste te wezen.</p>
+<p>&bdquo;Als u wilt,&rdquo; zei hij op een dag tot mij, &bdquo;zullen
+we van avond samen naar De Barraca gaan.&rdquo;&mdash;<span class=
+"corr" id="xd21e264" title="Niet in bron">&bdquo;</span>De
+Barraca?&rdquo;&mdash;&bdquo;U zult het wel zien. De Barraca is een
+zaak, waar men hier trotsch op is, en niemand, die in La Valette is
+geweest, mag vertrekken zonder de beroemde Barraca te hebben leeren
+kennen.&rdquo;</p>
+<p>Des avonds begaven wij ons naar de bovenstad, op het gebied der
+hooge wallen. Daar betreedt men een donkere laan, waar eenige
+wandelaars loopen. Wij waren aangeland onder groote bogen, toen mijn
+gids uitriep: &bdquo;Hier zijn we er!&rdquo; Ik had gedacht aan een
+nachtelijke excursie naar ru&iuml;nen, want de naam Barraca alleen zei
+zoo weinig, en ik liet mijn oog zoekend rondgaan, om brokken muur te
+vinden of ontmantelde vestingwerken. Maar tegen de met sterren bezaaide
+lucht teekende zich geen enkele vorm af.</p>
+<p>&bdquo;Nee, nee,&rdquo; zei mijn begeleider, &bdquo;naar beneden
+moet u kijken, heelemaal naar beneden.&rdquo;</p>
+<p>En toen, tegen een balustrade leunend, keek ik naar beneden in het
+ledig. In de gapende diepte, de nachtelijke geheimzinnigheid, pinkten
+overal lichtjes, die in de verre verte al flauwer werden. Men kon de
+afstanden onmogelijk met juistheid schatten; maar heel ver schenen de
+lichtjes zacht te verdwijnen, om zich in de sterren op te lossen. In
+den helderen azuren hemel raakten ze den Melkweg, die als een
+doorschijnend gaas tot bij het zenith aan den hemel dreef.</p>
+<p>Toen mijn oogen langzamerhand aan het duister gewend raakten, begon
+de nacht mij flauw verlicht te schijnen, en de aanvankelijk niet te
+onderscheiden vormen teekenden zich scherper af. Beneden ons heel in de
+diepte kon ik de stad met de haven v&oacute;&oacute;r ons uitgespreid
+zien liggen.</p>
+<p>Maar het was nog meer raden dan zien in dien afgrond, waar in het
+bleeke maanlicht bewegelijke lichtplekken zich bij en in de haven heen
+en weer bewogen.</p>
+<p>Soms gingen plotseling lichten uit, en even plotseling werden andere
+ontstoken, vlamden op, gingen ten halve uit, om spoedig weer op te
+duiken. Het waren de lichten der stad, die aan onze voeten lag, de
+veelkleurige seinlichten en vuurtorens in de haven, de lichten van
+schepen en booten, die flikkerden en beefden, nu eens nader schenen te
+komen, dan terugweken als vallende sterren, of aan den horizon
+uiteenspatten als meteoren, terwijl er ook als pijlen in de schuimende
+zee neervielen.</p>
+<p>Van beneden rezen, ik weet niet van waar, groote boomen omhoog,
+welker donkere silhouetten zich scherp afteekenden tegen het zoo vage
+beeld van het nachtelijk La Valette. Toen bespeurde ik zeer dicht bij
+ons de donkere profielen van enkele Maltezers, die onbewegelijk als
+beelden op hun rots stonden; naast hen, met de band onder de kin, stijf
+en hoekig een paar engelsche officieren, die onbewogen schenen te
+blijven tegenover de met sterren bezaaide zee.</p>
+<p>Weinig panorama&rsquo;s kunnen een vergelijking doorstaan met dat
+van de Barraca superiore. Ik heb het op alle uren van den dag en nacht
+gezien, en in het heldere daglicht heeft zich de indruk van den nacht
+verduidelijkt. Van dit hooge punt omvat men de gansche uitgestrektheid
+der havens, en vanaf het fort Ricasoli aan den ingang der Marsa tot aan
+de nieuwe haven krijgt men de enorme uitgestrektheid te aanschouwen van
+een nu vooruitspringende, dan terugwijkende lijn, welke aan de kust den
+zoom van drie afzonderlijke steden afteekent, maar die dichtbij elkaar
+liggen en bijna in elkander overgaan. In het midden verrijst het
+historisch kasteel Saint-Ange, met de vier zware, naar buiten gerichte
+batterijen. Hier en daar bespeurt men opeenhoopingen van huizen,
+reuzengroepen, die aan den eenen kant uitloopen op een langen gordel
+van versterkingen, de Cotonera, aan den anderen bij de groote
+haven.</p>
+<p>Op grooteren afstand breidt zich het open veld uit met zijn dorpen,
+en de klokkenhuizen, die op groote torens gelijken. Onder de voeten van
+den toeschouwer, onmiddellijk beneden hen, bevinden zich de kaden, waar
+het altijd druk is, met rechts de huizen van La Valette, de statige
+paleizen uit den tijd der ridders, en de campanile&rsquo;s.</p>
+<p>De indruk, dien men krijgt, is die van ver weg zich op vleugels te
+hebben laten dragen; zoo schijnt het over dag, en des nachts kan men
+niet onder woorden brengen, wat men voelt; men is als het ware
+heengebogen over de ijle ruimte, waarin ongekende werelden zweven. En
+zoo geeft dus de dorre rots van Malta nieuwe, onverwachte tooneelen te
+zien. Ook dingen van wonderbaar po&euml;tischen aard had zij voor mij
+bewaard.</p>
+<p>Op een avond in de schemering, toen het stadsgewoel tot rust was
+gekomen en een parelmoeren licht zich over de ivoren stad uitspreidde,
+kwam ik op de markt tegenover het paleis van den Gouverneur. Aan den
+horizon, dien ik aan het eind der straten onduidelijk kon waarnemen,
+trokken nevels op. De zee lag kleurloos en vlak als een spiegel. En
+toen liet zich op het eenzame plein een zeer zachte muziek hooren. Het
+leken de zangen, gekomen van de in nevels gehulde bergen van het
+Noorden, zoet en klagend; men wist niet, of zij zongen van een droevig
+verleden of van een hoopvolle toekomst. Muziek doet dadelijk beelden
+voor mijn geest verrijzen. Hier zag ik de uitgestrekte heiden der
+landes, zoo ver het oog reikte, onder een grijzen hemel; bergen met
+donkere wouden, een verlaten land, en ik voelde mij koud door een
+onuitsprekelijk gevoel van vereenzaming....</p>
+<p>Het was de muziek van de pijpers, de doedelzakblazers van de
+Hooglanders; soldaten van dat regiment liepen op het plein heen en
+weer, in automatischen pas, ernstig en onverschillig. Zij droegen de
+kilt, het korte rokje, geruit in de kleuren der clan, de muts met
+wapperende veeren, de plaid in heldere kleuren, met een gesp op den
+rechter schouder vastgehecht, en toen ik ze daar zoo kalm en
+<span class="pagenum">[<a id="pb336" href="#pb336" name=
+"pb336">336</a>]</span>ernstig zag loopen, meende ik, dat de tonen der
+bekende instrumenten in hun ziel de vriendelijke herinnering wakker
+riepen aan hun ver vaderland, en hun intieme, innige gewaarwordingen
+gaf.</p>
+<p>Het tooneel was van korten duur; zij liepen een zeker aantal malen
+het plein op en neer, keerden met korten zwaai om, toen ze aan het eind
+gekomen waren, en toen de serenade afgeloopen was, verdwenen ze. Ik
+bleef. De tonen, zoo klagend, die ik pas had gehoord, ruischten nog in
+mijn ooren, en in die op het eind loopende schemering, op dat plein,
+dat de Maltezers schenen te vermijden op dit uur, terwijl de muziek der
+veroveraars er zich liet hooren, droomde ik van de schotsche heiden,
+die zoo aangrijpend somber zijn, van dien laag hangenden hemel vol
+wolken, waar zij zich in het oneindige in voortzetten.</p>
+<div class="figure xd21e297width"><img src="images/p1906-336.jpg" alt=
+"Spelende kinderen op het witte trottoir." width="467" height="625">
+<p class="figureHead">Spelende kinderen op het witte trottoir.</p>
+</div>
+<p>Thans kregen de witte straten van La Valette, straten nog lauw van
+de hitte van den dag, een vreemde, doorzichtige tint in die
+onwezenlijke schemering. Op zee was alles rustig; zij was als een
+bleeke afgrond, waaruit de dorre rots oprees.</p>
+<p>Welk een roerend denkbeeld voor een volk van zaken, om elken dag op
+deze rots, waar zooveel bloed gevloeid heeft, die muziek te doen
+hooren, die aan het afwezige vaderland herinnert! Herinnering en hoop
+gemengd, aan de zee toevertrouwd, v&oacute;&oacute;r men zich ter ruste
+begeeft.</p>
+<p>La Valette is, zooals wij reeds hebben gezien, amphitheatersgewijze
+gebouwd op een schiereiland, dat de beide voornaamste havens van Malta
+van elkander scheidt. De stad heeft een treffend, zeer bijzonder
+aanzien.</p>
+<p>Drie hoofdpoorten geven toegang tot de stad, de Koningspoort, de
+Marinepoort en de poort van Marsa-Muscet. Twintig straten loopen door
+de stad, acht in de lengte, twaalf in de breedte. Ze zijn geplaveid met
+een zeer hard gesteente, zoncol genoemd, dat wel wat op Portland
+gelijkt en op den romeinschen travertino.</p>
+<p>Onder de mooiste en breedste straten van La Valette heeft men eerst
+de Strada Reale, die over den top gaat van het schiereiland, waar de
+stad op is gebouwd en dien in de geheele lengte doorsnijdt van het
+Sint-Elmusfort tot aan de Koningspoort, voerend naar de voorstad
+Floriana, Als men er door gaat, heeft men eerst het Giorgio- of
+Raadhuisplein, dan het Bankplein, en verder draagt de straat
+verschillende namen.</p>
+<p>Enkele particuliere paleizen zijn een bezoek overwaard in La
+Valette, hetzij om hun architectorale beteekenis, hetzij om de
+historische herinneringen, die ze wekken. In het paleis van de familie
+Spinola woonden in 1808 de prinsen uit het Huis van Orleans. Het
+h&ocirc;tel gaat door voor het mooiste van alle, en terecht. De
+bouwtrant is bekoorlijk, de versieringen zijn zeer rijk en toch niet
+overdadig. Het plan voor dit schoone gebouw is afkomstig van den
+bouwmeester Peruzzi. Het gebouw werd door een bisschop opgericht,
+aartsdiaken van de kathedraal; het werd door Bonaparte bewoond tijdens
+zijn verblijf op het eiland in 1798. Hij had er zijn hoofdkwartier
+gevestigd. Sinds dien hebben achtereenvolgens de engelsche generaals
+Stuart, Fox en Abercromby er geresideerd.</p>
+<p>De dwarsstraten, die sterk hellen, en die dikwijls in trappen zijn
+veranderd, zijn evenals de andere zeer zindelijk, daar de onderaardsche
+afvoerbuizen voor den afloop van het water zorgen en voor dien van het
+vuil. De stad is zeer druk door veel beweging op straat en een levendig
+vervoer van goederen. De openbare gebouwen zijn regelmatig en wat koud
+van aanzien, opgetrokken van het maltezer gesteente, dat zeer zacht is
+en het nadeel bezit, spoedig te verweeren. De buitengewone witheid,
+doet, zooals we reeds zeiden, de weerkaatsing onaangenaam zijn. Trots
+die bezwaren is de steen lang een gewild uitvoerartikel geweest naar de
+Levant en vooral naar Smyrna.</p>
+<p>De voorsteden van La Valette, Floriana, Burmole, Senglea en Borgo,
+zijn even druk als de stad. Men vindt er overal mooie gebouwen en
+openbare inrichtingen. Achter Senglea staat een groot gebouw, dat het
+huis wordt genoemd van Francisco da Cunha. Daar had de baljuw van
+Suffren een fabriek opgericht van katoenen stoffen, op het voorbeeld
+van die van Voor-Indi&euml;. Hij zou zelfs uit Mysore arbeiders hebben
+meegenomen, inlandsche mannen en vrouwen, om in zijn fabriek te werken.
+Ik weet niet, hoe het met die poging is gegaan.</p>
+<div class="figure xd21e319width"><img src="images/p1906-337-1.jpg"
+alt="Verblindend zonlicht op een weg even buiten La Valette." width=
+"720" height="480">
+<p class="figureHead">Verblindend zonlicht op een weg even buiten La
+Valette.</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="div2 section">
+<div class="divHead">
+<h3 class="main">II.</h3>
+<div class="argument">
+<p class="first">Malta in de oudheid als phoenicische
+kolonie.&mdash;Stichting van de orde der Hospitaalridders van Sint Jan
+te Jeruzalem, later geworden tot de orde der Maltezer
+Ridders.&mdash;Uit Jeruzalem verdreven, wijken ze eerst uit naar Saint
+Jean d&rsquo;Acre, dan naar Cyprus, en nog later naar
+Rhodus.&mdash;Sultan Soliman verjaagt hen van Rhodus.&mdash;Karel de
+Vijfde geeft hun het eiland Malta in 1530.&mdash;De organisatie der
+Orde.&mdash;Haar lotgevallen ten tijde van de bezetting door de
+Franschen in 1798.&mdash;Nog altijd houdt de Orde der Maltezer Ridders
+zich in stand.&mdash;De schilderachtige voorstad Manderaggio.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure floatRight xd21e330width"><img src=
+"images/p1906-337-2.jpg" alt="" width="225" height="406"></div>
+<p>Het eiland Malta, welks kusten door een menigte van kreken, baaien
+en golven ingesneden zijn, zou het oude, door Homerus bezongen Ogygia
+zijn. Daar werd Ulysses, na door den storm aan land geworpen te zijn,
+zeven jaren lang in zijn betooverde grot door de nymf Calypso
+vastgehouden. Er wordt nog een naar de nymf genoemde grot aangewezen,
+en het heet, dat het de grot was die zij bewoonde. Al zeer vroeg werd
+Malta door de Phoenici&euml;rs gekolonizeerd, die te Krendi en op
+andere plaatsen van het eiland bouwwerken oprichtten, waarvan nog
+ru&iuml;nen over zijn.</p>
+<p>De kolonie, die de Phoenici&euml;rs op Malta stichtten, was een van
+hun meest welvarende stichtingen; spoedig werd ze beroemd om haar
+handel, haar rijkdom en de pracht harer tempels. Daar werden, evenals
+in Phoenici&euml; aangebeden de goden Mytharas, Isis en Osiris. Twee
+tempels vooral waren beroemd, die van Juno of Isis en die van den
+Tyrischen Hercules, door de Grieken Alexicacos genoemd, dien de volken
+uit het Oosten op dit eiland kwamen aanbidden.</p>
+<p>Men kan in het Museum van La Valette verscheiden punische
+gedenkpenningen zien. Onder de voorwerpen van dezelfde herkomst waren
+vroeger twee prachtige marmeren kandelabers met een phoenicisch en een
+grieksch opschrift. Een van die kandelabers werd door den Grootmeester
+Rohan aan Lodewijk den Zestienden ten geschenke gegeven. Het
+<span lang="fr">Journal de Tr&eacute;voux</span>, dat in 1786 van die
+beide voorwerpen gewag maakt, noemt ze zeer zeldzame en schoone
+kunstwerken, schatten, die de oudheid ons heeft nagelaten. Ziehier de
+vertaling van het opschrift, dat ze droegen.</p>
+<p>&bdquo;Abdassar en Asseremor, zoon van Asseremor, zoon van Abdassar,
+hebben de gelofte afgelegd voor onzen Heer Melkart, beschermheilige van
+Tyrus; moge hij hen beschermen op hun onzekeren weg. Denys en Serapion
+uit de stad Tyrus, beiden zonen van Serapion, voor Hercules bijgenaamd
+Archegetes.&rdquo;</p>
+<p>Dit opschrift leert ons, dat de Hercules, die op Malta werd
+aangebeden, er ook wel Archegetes werd <span class="pagenum">[<a id=
+"pb338" href="#pb338" name="pb338">338</a>]</span>genoemd, dat hoofd of
+leider beteekent, en Melkarthos of Melkart, dat is &bdquo;machtig
+koning.&rdquo;</p>
+<p>In het jaar 736 v.C. werden de Phoenici&euml;rs van het eiland
+verdreven door de van Sicili&euml; gekomen Grieken. Dezen gaven aan het
+eiland den naam van Melita. Zou die naam Melita de bedoeling hebben
+gehad, te herinneren aan den uitstekenden honig, welke op Malta werd
+ingezameld, of is hij geschonken ter eere van de nymf Melita, dochter
+van Doris en Nereus? Het is onbekend.</p>
+<p>Toen de Karthagers op Malta de plaats der Grieken innamen, en de
+Romeinen op hun beurt de Karthagers hadden verdreven, werd Malta een
+zelfstandige kolonie, en onder romeinsch bestuur behielden de Maltezers
+hun wetten en vrijheden.</p>
+<p>In de negende eeuw van onze jaartelling kwam het eiland in de handen
+der Arabieren en werd de opslagplaats van hun handelsgoederen en
+schuilplaats voor hun vloten. Omstreeks het jaar 1190 werd het land
+veroverd door den Noorman Roger, en van dien tijd af deelde het eiland
+in de lotgevallen van Sicili&euml;, tot op het oogenblik dat de Ridders
+van Sint Jan er zich kwamen vestigen.</p>
+<p>De orde dier vermaarde ridders was gedurende de meer dan twee eeuwen
+durende souvereiniteit, die zij over het eiland uitoefende, een weldaad
+voor de bevolking. Zij bracht het land tot bloei en tot roem, terwijl
+ze voor geheel Europa van groote beteekenis was door den verwoeden
+oorlog, dien zij voerde tegen de barbarijsche zeeroovers en door de
+bescherming, die ze aan den zeehandel der christelijke staten bood. Het
+is wel de moeite waard een overzicht te geven van haar geschiedenis en
+van haar werk.</p>
+<p>De orde der Hospitaalridders van Sint Jan van Jeruzalem, die later,
+zooals wij in het vervolg zullen zien, de Orde der Ridders van Malta
+werd, was gesticht door den Franschman Reymond du Puis tegen het eind
+der elfde eeuw met het doel, behoeftige pelgrims, die zich naar de
+heilige plaatsen begaven, te helpen en hun een onderkomen te bezorgen.
+De orde liet gewapende mannen de bedevaartgangers begeleiden en zorgde,
+dat de laatsten beschermd werden tegen de mohammedaansche benden, die
+het land afliepen. Zoo werden de ridders ertoe gebracht, hun
+organisatie tegelijk een militair en een godsdienstig karakter te
+geven.</p>
+<p>In de twaalfde eeuw wijdde paus Paschalis de Tweede de orde bij
+kanoniek besluit in en gaf hun de roode banier met het witte kruis.
+Door de christelijke wereld ruim van geld voorzien, voerden de Broeders
+van Sint Jan voortaan den strijd tegen de ongeloovige Mohammedanen.
+Maar de overwinningen van Saladin verjoegen hen uit Jeruzalem. Zij
+verschansten zich in Saint-Jean d&rsquo;Acre, daarna op Cyprus en
+eindelijk op Rhodus, waar ze zich twee eeuwen lang handhaafden tegen de
+onvermoeide pogingen der Turken, en waar ze den naam van Ridders van
+Rhodus aannemen.</p>
+<p>Doch Soliman kwam aan de spits van een leger van <span class="corr"
+id="xd21e362" title="Bron: 200 000">200.000</span> soldaten en sloot
+het fort in, dat door nauwelijks 600 ridders en 4000 man werd
+verdedigd. Na wonderen van dapperheid te hebben verricht, capituleerde
+de stad, wier hulpmiddelen uitgeput waren, in 1522. Des nachts
+verlieten de Grootmeester en de Ridders Rhodus in volslagen wanorde.
+Het was een bedroevende exodus van heldhaftige krijgers, vluchtend uit
+een land, dat twee eeuwen lang door hun roem bestraald was geworden.
+Toen de zieken, de kinderen en de vrouwen in de schepen in veiligheid
+waren gebracht, begaven ook de mannen zich scheep. Villiers de
+l&rsquo;Isle Adam, de Grootmeester, scheepte zich het laatst in. De
+vloot, bestaande uit vijftig schepen, galeien, galjoten, brigantijnen,
+feloeken en het groote schip, waar zich de Grootmeester, de Commandeurs
+en de Ridders op bevonden, trok weg. Zoo werden al de goederen der Orde
+mee aan de zee toevertrouwd.</p>
+<p>En zie, alsof de woede der elementen zich wilde paren aan de woede
+van de vijanden, dreef een storm in den Griekschen Archipel de vloot
+uiteen, die zooveel kostbaars herbergde. Maar volgens een dikwijls
+waargenomen verschijnsel, dat zoowel in het leven der volken als in dat
+der enkele menschen optreedt, kwam in den tijd van den hoogsten nood
+een onverwachte lichtstraal den schijnbaar hopeloozen toestand
+verhelderen. De verstrooide vloot kon zich weer aaneensluiten; de
+ontredderde schepen vonden een haven, en in goeden staat teruggebracht,
+konden ze weer zee kiezen en hun zwerftocht vervolgen.</p>
+<p>... Op een lentedag verscheen v&oacute;&oacute;r Messina een
+vaartuig, welks onbekende vlag in het licht schitterde. Het was een
+schip van kolossale afmetingen, en van den mast wapperde een banier met
+het beeld der Heilige Maagd, die in haar armen den gekruisigden Heer
+droeg. Er omheen stond het opschrift: &bdquo;<span lang="la">Afflictis
+spes unica rebus</span>&rdquo;. Dat was als een verschijning van leed
+en ongeluk, een beeld van het uitgestooten geloof, dat eindelijk hulp
+kwam vragen in een christelijk land.</p>
+<p>Het groote schip, de koningin der zee&euml;n, zooals de Sarracenen
+het noemden toen het nog aan hen behoorde, was een vaartuig, dat om
+zijn afmetingen iets legendarisch had gekregen. Er werd verteld, dat de
+top van de hoogste masten der grootste galeien nog niet tot de hoogte
+van zijn voorsteven reikte. Zes menschen konden nauwelijks den
+grootsten mast omspannen. Het schip had zeven verdiepingen, waarvan
+twee onder de waterlijn. Buiten de lading en de bemanning kon het
+duizend soldaten bergen, en honderd kanonnen bewapenden de drijvende
+vesting.</p>
+<p>Van Messina gingen L&rsquo;Isle Adam en de zijnen naar Viterbo in
+den Kerkelijken Staat. Daar bleven ze, tot Karel de Vijfde hun het
+eiland Malta tot residentie schonk. De acte van schenking werd te
+Castelfranco, bij Bologna, opgesteld in 1530. Er werd in gezegd, dat de
+keizer in zijn hoedanigheid van koning van Sicili&euml; aan de Orde van
+Jeruzalem de eilanden, kasteelen en dorpen Malta, Gozzo, Commino en
+West-Tripoli afstond met alle souvereiniteitsrechten. De schenking
+geschiedde op de volgende voorwaarden: Ten eerste zou de Orde jaarlijks
+een valk leveren aan den koning van Sicili&euml;; ten tweede zou de
+bisschop van Malta altijd door den koning worden benoemd; ten derde zou
+de admiraal der Orde altijd een Italiaan wezen, en ten vierde zouden de
+inwoners van Malta en de overige eilanden hun rechten en privileges
+behouden. <span class="pagenum">[<a id="pb339" href="#pb339" name=
+"pb339">339</a>]</span></p>
+<p>Toen Karel de Vijfde het eiland Malta aan de Ridders van Sint Jan
+van Jeruzalem gaf, zond de Raad der Orde, v&oacute;&oacute;r hij de
+gift aanvaardde, acht ridder-commissarissen er heen, om er den staat
+van zaken op te nemen en te onderzoeken, of het eiland geschikt was
+voor den zetel der Orde en voor haar bedoelingen. Ziehier de
+voornaamste punten uit het rapport der afgevaardigden. Het resultaat
+was niet zeer hoopvol:</p>
+<p>&bdquo;Het eiland is buitengewoon dor, ontbloot van alle bosch, en
+het hout, dat er gebrand wordt, moet van Sicili&euml; worden
+aangebracht. De inwoners maken, om hun ovens te stoken gebruik van een
+soort van doornige distels, die ze op de onvruchtbaarste plaatsen
+inzamelen. Zij gebruiken ook wel voor het koken van hun zeer eenvoudig
+potje den mest der ezels en runderen, die ze in de zon laten drogen,
+welker stralen zoo krachtig door de rotsen worden weerkaatst, dat de
+hitte in den zomer sterk genoeg is, om die stoffen zoo droog te maken,
+dat ze als brandstof bruikbaar zijn.</p>
+<p>&bdquo;Het eiland is vrij goed bevolkt. De inwoners zijn gevestigd
+in verspreide en open liggende dorpen. Hun taal is de moorsche, en ze
+leven in uiterst bekrompen omstandigheden. Het koren, dat ze verbouwen
+kan hen niet langer voeden dan voor een derde van het jaar, en voor de
+rest moeten zij het van Sicili&euml; laten komen. Het bedoelde eiland
+is daarbij onophoudelijk blootgesteld aan de rooftochten der
+ongeloovige zeeroovers, die, zonder eenige vrees te toonen voor het
+kasteel, vrij in de havens binnenvaren en zeer dikwijls een groot
+aantal arme Maltezers in ballingschap meevoeren.&rdquo;</p>
+<p>Toen de commissarissen van hun zending en hun rapport bij den
+Grootmeester en den Raad rekenschap moesten komen afleggen, antwoordden
+zij nog, dat het verblijf op Malta zeer onaangenaam was, ja in den
+zomer zoo goed als ondragelijk; maar dat zij bij de gebleken
+moeilijkheid, om een betere plaats ter vestiging te erlangen, toch van
+oordeel waren, dat men de gift van den keizer moest aanvaarden. De
+Grootmeester gaf aan dien wenk gehoor en nam het geschenk aan.</p>
+<p>De Grootmeester nam bezit van Malta op 26 October 1530. Hem
+vergezelden de voornaamste officieren der Orde en een groot aantal
+grieksche en rhodische famili&euml;n, die de Ridders gevolgd waren en
+zich met hen op Malta vestigden. Van dien tijd af zijn de ridders
+bekend geworden onder den naam van Maltezer Ridders.</p>
+<p>Uit het boven aangehaalde rapport blijkt, dat het lot der Maltezers
+in dien tijd zeer onzeker was, daar ze zich in het geheel niet
+verdedigen konden tegen de invallen der barbarijsche zeeroovers. Steeds
+hing hun het gevaar boven het hoofd, dat hun huizen werden vernield en
+dat ze zelf in slavernij werden weggevoerd. De opperheerschappij der
+Orde beschermde hen onmiddellijk tegen die steeds dreigende gevaren,
+want de eerste zorg van den Grootmeester was, het fort Saint-Ange te
+laten herstellen, en La Sangle te versterken, om de galeienhaven te
+beschermen. Een nieuw fort, het Sint-Elmusfort, werd op het
+schiereiland opgericht, daar waar zich in het vervolg de stad La
+Valette verhief; het beschutte tegen een overval de beide voornaamste
+havens, die door het schiereiland werden gescheiden.</p>
+<p>De Ridders van Sint Jan van Jeruzalem brachten, door op Malta den
+zetel van hun bestuur te vestigen, er een aanzienlijke geldswaarde in
+omloop. Zij beliep zelfs een minimum van vier millioen francs, wat een
+enorme som was voor dien tijd. Men rekent daar dan ook onder de
+uitgaven van de vele leden der Orde, die geregeld in grooten getale het
+eiland bewoonden.</p>
+<p>De welstand nam te meer toe, daar de bewoners geen enkele directe
+belasting betaalden, en alleen aan vrij matige douanerechten waren
+onderworpen.</p>
+<p>Men zal begrijpen, hoe groote voorrechten de Maltezers genoten onder
+het bestuur der Ridders, als men hun lot vergelijkt met dat der
+Sicilianen in dien tijd. Die laatsten waren, ofschoon ze een
+buitengewoon vruchtbaar land bewoonden, tot de diepste armoede gebracht
+door de zorgeloosheid en het despotisme hunner regeering. Op Malta
+daarentegen was de op zich zelf dorre grond vruchtbaar gemaakt door
+zorg en inspanning. Het eiland werd overdekt met een groot aantal
+kleine stadjes en ten gevolge van de veiligheid, die door de nieuwe
+regeering werd gewaarborgd, nam de bevolking van Malta en Gozzo, die in
+den aanvang van het bestuur der Ridders slechts 25.000 inwoners
+bedroeg, zoo toe, dat men er weldra meer dan 100.000 telde, terwijl
+Sicili&euml; met zijn vruchtbaren grond niet anders te zien gaf dan
+tooneelen van ellende en een betrekkelijk veel kleiner aantal
+inwoners.</p>
+<p>L&rsquo;Isle Adam hield zich, nadat hij de verschillende punten van
+het eiland, waar de vijand een verrassing kon beproeven, had versterkt,
+ook bezig met de versterking van de vloot der Orde.</p>
+<p>Alle inspanning had ten doel de bescherming van den handel der
+christelijke naties, die voortdurend werd bedreigd door de zeeroovers.
+Na zeer korten tijd werd de vlag der Ridderorde gevreesd door de
+zeeschuimers van de Middellandsche Zee.</p>
+<p>Het komt mij wel belangwekkend voor, in het kort samen te vatten hoe
+de Maltezer Orde was georganiseerd, zij, aan wie de volken van Europa
+zoo langen tijd de veiligheid van hun handel op de Middellandsche Zee
+te danken hadden. De Hospitaalridders waren, voor zoo ver ze
+godsdienstige ridders waren, verdeeld in drie volkomen van elkander
+verschillende klassen; geboorte, rang en functies liepen uiteen.</p>
+<p>De eerste klasse bestond uit de Ridders van het recht, die dezen
+eeretitel droegen op grond van hun edele afkomst. Alleen zij konden het
+brengen tot de waardigheid van Baljuw, tot die van Prior, Grootkruis
+geheeten, en tot die van Grootmeester. Later werden ook de Ridders der
+Genade ertoe gerekend, die, van een adellijken vader en niet adellijke
+moeder afkomstig, dispensatie van den paus noodig hadden, om tot die
+waardigheden te worden toegelaten. Een bepaling van de statuten hield
+in, dat zij, wier vader of die zelf den een of anderen handel hadden
+gedreven, die bankiers of wisselagenten, boekhouders of boeren waren
+geweest, die een winkel of magazijn hadden gehad, ook al waren zij van
+edelen bloede, nooit tot broeders-ridder konden worden toegelaten.</p>
+<p>De tweede klasse omvatte de dienstdoende geestelijken <span class=
+"pagenum">[<a id="pb340" href="#pb340" name="pb340">340</a>]</span>in
+de kerken van Sint Jan, die aalmoezeniers konden worden op de schepen
+of galeien.</p>
+<p>Een derde klasse omvatte de broeders-zieleherders, leden der Orde,
+die, zonder broeders of ridders te zijn, onder de bevelen der ridders
+dienden in den oorlog of in de hospitalen.</p>
+<p>Daarna kwamen, niet de minst belangrijke, de priesters en
+dienstdoende broeders in de lagere ambten van klooster en hospitaal. En
+eindelijk had men nog de dames religieuses van de Maltezer Orde, wier
+kloosters in Frankrijk, Itali&euml; en Spanje waren gevestigd. Er
+werden voor hare toelating dezelfde eischen van adeldom gesteld als
+voor de Ridders.</p>
+<p>De orde van Sint Jan van Jeruzalem was gesticht in denzelfden geest
+en naar hetzelfde model als de oude ridderschap. In het begin nam men
+enkel leden aan te Jeruzalem of ten minste op gewijden grond. Altijd
+werd als hoofdeisch voor de toelating gesteld, dat men authentieke
+bewijzen moest kunnen bijbrengen voor adellijke afkomst. Allen moesten
+adellijke krijgers tot voorvaderen hebben gehad. Later had men behoefte
+aan aanvulling der gelederen, die gedund waren in de oorlogen tegen de
+ongeloovigen, en de Hooge Raden der Orde stonden toe, dat na het
+onderzoek van de titels van adeldom men als nieuwelingen leden mocht
+opnemen uit de groote priorkloosters van Europa.</p>
+<p>In het jaar 1355, waarin de oudste registers beginnen van de
+fransche grootprioraten, nam men enkel edellieden aan, wier namen en
+geslachten in hun provincie bekend en beroemd waren. En die
+gestrengheid werd niet alleen volgehouden, maar werd nog verscherpt,
+toen soms lieden van ouden adel rijke niet-adellijken huwden. Van dien
+tijd af werd een proces-verbaal gevorderd, dat de legimitatie en de
+afkomst van den candidaat boven allen twijfel stelde. Buitendien moest
+dit proces-verbaal formeel bewijzen, dat zijn ouders, grootouders,
+overgrootouders, tot meer dan een eeuw in de geschiedenis terug,
+edellieden waren geweest.</p>
+<p>Drie bewijzen werden gevorderd, door getuigen, door brieven, door
+plaatselijke en geheime inlichtingen.</p>
+<p>Het eerste vereischte het getuigenis van vier adellijke getuigen. De
+commissarissen, die meestal oud-commandeurs waren, deden hen,
+v&oacute;&oacute;r ze werden gehoord, een plechtigen eed zweren. Het
+tweede bewijs bestond in een nauwkeurig onderzoek van de titels en
+aanspraken, door den candidaat ingeleverd. Om het derde bewijs te
+erlangen, waren de commissarissen genoodzaakt, zich te begeven naar de
+geboorteplaats van den candidaat, daar een zeer bescheiden, maar
+niettemin zeer nauwkeurig onderzoek in te stellen, en wel niet alleen
+waar de candidaat zelf was geboren, maar ook op de plaats, van waar de
+familie afkomstig was.</p>
+<p>Waren zij in het bezit van al die bewijzen, dan maakten de
+commissarissen een proces-verbaal op, dat naar den Grootmeester op
+Malta werd gezonden, die, na den Raad der Orde te hebben gehoord, het
+godsdienstig gewaad aan den aanvrager liet uitreiken.</p>
+<p>Men ziet dus, met hoe groote zorg de nieuwelingen onder de Ridders
+werden opgenomen, ten einde toch maar in die godsdienstige militie een
+hoogen en volkomen authentieken adel te behouden.</p>
+<p>Als er niets mankeerde aan de bewijzen ten gunste van een candidaat,
+kon hij worden aangenomen op drie tijden of op drie verschillende
+leeftijden. Hij trad als mondig lid tot de Orde toe op zestienjarigen
+leeftijd, ofschoon hij zich eerst op 21-jarigen leeftijd naar Malta
+behoefde te begeven; hij betaalde als intre&ecirc;geld ongeveer 260
+gouden kronen. De aangenomen candidaat kon ook als page van den
+Grootmeester al op twaalfjarigen leeftijd toetreden en mocht dat
+blijven tot zijn vijftiende jaar. En eindelijk, in de laatste jaren van
+het bestaan der Orde maakte men ook minderjarigen tot lid, namelijk
+kinderen in de wieg.</p>
+<p>De Ridders, die in het Kapittel waren opgenomen, nadat ze de
+bewijzen van ouden adel hadden geleverd, welke wij hebben opgenoemd,
+huwden niet en kregen eerst stem in het Kapittel, als ze hun
+&bdquo;karavaantocht&rdquo; hadden meegemaakt, dat is, als ze aan de
+gewapende expedities hadden deelgenomen.</p>
+<p>De Orde, die bestond uit Ridders van wel acht verschillende volken,
+werd verdeeld in acht &bdquo;Tongen&rdquo;, namelijk Provence,
+Auvergne, Frankrijk, Itali&euml;, Castili&euml;, Aragon, Engeland en
+Duitschland.</p>
+<p>De &bdquo;tong&rdquo; Itali&euml; was bijzonder streng in de
+toelating, want ze eischte van elk der candidaten tweehonderd jaren van
+erkenden adel voor elk der vier kwartieren, terwijl die vier kwartieren
+reeds een onmisbare voorwaarde waren voor de toelating. Overeenkomstige
+eischen werden in de afdeelingen Aragon en Castili&euml; gesteld. Maar
+er was op Malta geen volk, waarvoor de bewijzen nauwkeuriger werden
+onderzocht dan voor Duitschland.</p>
+<p>De Ridders waren bijzonder gevoelig op het punt van eer, en
+tweegevechten kwamen veelvuldig te La Valette voor. Die duels waren
+echter aan zekere beperkingen gebonden. Zoo moesten de tegenstanders,
+wilden zij niet de zwaarste straffen over zich zien gebracht, den degen
+in de schede steken, onmiddellijk als een vrouw, een priester of een
+ridder het hun beval. Men zou geneigd zijn te denken, dat de duels in
+zulke omstandigheden zelden bloedig zouden zijn. Dat is echter een
+dwaling. Wanneer een Ridder in een duel was gedood, werd er altijd een
+kruis geteekend op den muur tegenover de plaats, waar hij gevallen was.
+Er waren veel van die kruisen te zien in de straten van La Valette.</p>
+<p>Twee Ridders kregen eens twist bij het biljartspel. Een van hen, die
+den ander reeds veel beleedigingen had toegeslingerd, vergat zich ten
+slotte zoozeer, dat hij tot handtastelijkheden overging en den
+tegenstander sloeg. Daarna weigerde hij zijn verontschuldigingen aan te
+bieden of den degen te kruisen. Dat was een schandaal voor het geheele
+eiland Malta, waar geen voorbeeld bekend was van een dergelijke
+lafheid. De op zoo grove wijze beleedigde officier riep herhaalde malen
+zijn tegenstander op en liet hem telkens den tijd, na te denken over de
+gevolgen van een weigering. Maar alles was vergeefsch; de beleediger
+bleef zich onttrekken aan de gevolgen zijner daad.</p>
+<div class="figure xd21e439width"><img src="images/p1906-341.jpg" alt=
+"Overal zon in de witte stad." width="720" height="475">
+<p class="figureHead">Overal zon in de witte stad.</p>
+</div>
+<p>Hij werd veroordeeld, gedurende vijf-en-veertig achtereenvolgende
+dagen boete te doen in de kathedraal van Sint Jan, daarna vijf jaren in
+een gevangenis door te brengen en zijn leven in gevangenschap
+<span class="pagenum">[<a id="pb342" href="#pb342" name=
+"pb342">342</a>]</span>in een fort te besluiten. Naar men meent is door
+geen maatregel van genade dit strenge vonnis verzacht.</p>
+<p>De Orde was, zooals wij boven hebben gezien, verdeeld in
+&bdquo;Tongen&rdquo;, en aan elk van die was een paleis toegewezen voor
+haar vergaderingen. De Ridders gebruikten er hun maaltijden; vandaar
+dat die paleizen wel herbergen werden genoemd. Die acht
+&bdquo;herbergen&rdquo; bestaan nog onder dezelfde namen van vroeger,
+dus herbergen van Provence, van Auvergne, van Frankrijk, van
+Itali&euml;, van Aragon, van Duitschland, van Castili&euml; en van
+Engeland.</p>
+<p>Frankrijk had drie herbergen. Daaruit kwamen de meeste Grootmeesters
+der Orde voort; zij leverde de meeste ridders en droeg het meeste bij
+tot den roem en de grootheid der Orde. Door een zonderlingen loop van
+zaken, die onverklaarbaar moet heeten, was het voor Frankrijk
+weggelegd, de grootsche instelling op Malta te vernietigen, welke het
+eeuwenlang toch zoo krachtig had gesteund.</p>
+<p>Toen het leger, dat Bonaparte naar Egypte bracht, in 1798 Malta
+voorbijging, bezat de Orde ondanks den achteruitgang in haar
+financi&euml;n er toch nog een voorraad van 1500 kanonnen, mortieren en
+houwitsers, <span class="corr" id="xd21e453" title=
+"Bron: 35 000">35.000</span> geweren, <span class="corr" id="xd21e456"
+title="Bron: 12 000">12.000</span> vaten kruit, twee schepen van groote
+afmetingen, een fregat, drie galeien enz. Het personeel bestond uit een
+effectief van <span class="corr" id="xd21e459" title=
+"Bron: 17 000">17.000</span> man, onder wie 332 Ridders. Die
+hulpbronnen, die toch werkelijk niet te versmaden waren, werden
+ongebruikt gelaten door den Grootmeester; hij liet, zonder weerstand te
+bieden, Bonaparte zich van La Valette meester maken en ook van de oude
+stad. Den 13den Juni werd er een overeenkomst gesloten, waarbij de
+heerschappij over Malta en onderhoorigheden overging aan de Fransche
+Republiek. Die verovering van Malta door de Franschen maakte een einde
+aan het politiek bestaan der Ridders van St. Jan.</p>
+<p>De ontruiming van het eiland door den Grootmeester en de Ridders
+berokkende den bewoners onberekenbare verliezen. Vooreerst was de
+Grootmeester hun schuldenaar voor ongeveer een millioen francs, en de
+op Malta wonende Ridders ten getale van meer dan 600, lieten
+aanmerkelijke schulden na. Aan den anderen kant waren vele
+famili&euml;n, waarvan de leden ambten op het eiland bekleedden,
+geru&iuml;neerd.</p>
+<p>De verplichting, die hun werd opgelegd, om officieren te herbergen,
+werd als een zeer hinderlijke maatregel beschouwd. De zeden der
+Maltezers werden gekrenkt door het feit, dat de menschen vreemdelingen
+tot hun huiselijken kring moesten toelaten. Eindelijk werkte ook de
+belasting, die er moest worden opgebracht, om in de onkosten van de
+kazerneering der soldaten te voorzien, de ontevredenheid in de hand.
+Deze openbaarde zich in heviger mate te La Valette dan op het
+platteland.</p>
+<p>Zoodra het eiland onder fransch bestuur was gekomen, werd het door
+Sicili&euml; op den index geplaatst, en dat eiland weigerde den toegang
+tot zijn havens aan de verschillende maltezer schepen, die er zich van
+levensmiddelen kwamen voorzien. De verschijning van enkele engelsche
+fregatten in de wateren van Malta, kort na de bezetting door de
+Franschen, belette het uitgaan der koopvaardijschepen, geladen met
+katoen voor Spanje uit de haven van La Valette. Daar zoo de
+katoenhandel geknakt was, waren de vrouwen, die over het algemeen geen
+andere hulpmiddelen hadden dan het spinnen, tot den bedelstaf
+gebracht.</p>
+<p>Alles scheen buitendien samen te werken, om de Maltezers ontevreden
+te stemmen. Men had het grootste gedeelte van het zilver, dat zich in
+de schatkist van de oude stad bevond, weggehaald, om er geld van te
+munten. De kloosters, behoorende tot dezelfde Orde, moesten tot een
+enkel worden vereenigd, en de acten van den Burgerlijken Stand moesten
+in orde worden gemaakt als in Frankrijk. Velen meenden daaruit te
+moeten opmaken, dat de doop was afgeschaft en dat voortaan het huwelijk
+als sacrament opgehouden had te bestaan, enz. enz.</p>
+<p>Al die verschillende redenen van ontevredenheid, gevoegd bij de
+vooroordeelen, die men in den geest der Maltezers had doen ontstaan in
+zake de Fransche Revolutie, hadden het terrein uitstekend voorbereid
+voor den opstand, welke plotseling uitbrak tegen de fransche
+overheersching. De aanhangers van het hof van Napels en de Engelschen
+waren er mogelijk niet geheel vreemd aan....</p>
+<hr class="tb">
+<p>Waarschijnlijk zal men met verbazing vernemen, dat de Orde der
+Maltezer Ridders nog bestaat. Evenals vroeger is zij in
+&bdquo;Tongen&rdquo; verdeeld, dat wil zeggen in verschillende
+nationaliteiten. Men heeft de italiaansche afdeeling, die tegenwoordig
+omvat het Groot-Prioraat van Rome, het lombardisch-venetiaansch
+Groot-Prioraat en dat der Beide Sicili&euml;n, dan de duitsche
+afdeeling, die het boheemsche Groot-Prioraat bezit en de spaansche
+afdeeling. Buiten die vier &bdquo;Tongen&rdquo; vormen takken der Orde
+geregelde genootschappen, dat der rijnsch-westfaalsche Ridders, dat der
+silezische Ridders, dat der engelsche Ridders en dat der fransche
+Ridders.</p>
+<p>De Orde is vaak door de europeesche mogendheden erkend. Zij is
+diplomatiek vertegenwoordigd geweest op het Weener Congres in 1813 door
+twee gemachtigden, verder op het congres van Aken in 1818 en eindelijk
+op het congres van Verona in 1822.</p>
+<p>In 1844 stelde de hertog de Broglie voor, de Orde af te vaardigen
+als gemachtigde van alle beschaafde volken naar een internationale
+conferentie tot afschaffing der slavernij in Afrika. Bij de nog niet
+lang geleden gehouden Conferentie van Gen&egrave;ve werd de Orde van
+Malta offici&euml;el opgeroepen, en zij nam door haar afgevaardigde aan
+de debatten deel, waaruit de beroemde Conventie van het Roode Kruis
+voortvloeide.</p>
+<p>De heer L. de la Bri&egrave;re heeft een zeer belangrijk werk
+uitgegeven over de Orde der Maltezer Ridders. Ik heb er de gegevens aan
+ontleend, die ik hier heb gebruikt.</p>
+<p>De Orde is erkend door den Pauselijken Stoel; ze heeft een
+offici&euml;elen gezant op het Vaticaan, die er aan alle plechtigheden
+deelneemt. &bdquo;De katholieke mogendheden&rdquo;, zegt de heer de la
+Bri&egrave;re, &bdquo;houden de Orde in eere, al zijn ze nog niet tot
+een diplomatieke uitwisseling van vertegenwoordigers overgegaan. De
+uniform van Malta wordt altijd aan de <span class="pagenum">[<a id=
+"pb343" href="#pb343" name="pb343">343</a>]</span>hoven van Europa met
+onderscheiding behandeld, en alle vorsten dragen in persoon de
+eereteekenen der Orde.&rdquo;</p>
+<p>De schrijver verhaalt een zeer belangwekkend feit, waarvan de graaf
+Chandon de Briailles de held was. Tijdens den fransch-duitschen oorlog
+onderhield de graaf te Epernay op zijn eigen kosten een ambulance van
+zeshonderd bedden. De Duitschers maakten zich van de stad en van de
+ambulance meester. De graaf de Briailles wordt verwijderd, bijna uit
+het bezit gestooten van zijn eigen ambulance. Daar komt hij op het
+denkbeeld, zijn costuum van Maltezer Ridder aan te trekken en zoo te
+midden van zijn zieken te verschijnen; dadelijk bewijzen de Duitschers
+hem alle eer, groeten hem beleefd, laten hem vrij, om zijn liefdadig
+werk te vervolgen, en toonen voor zijn persoon den grootsten eerbied.
+Dus is het Maltezer kruis het voorwerp van algemeene vereering.</p>
+<p>De Orde bezit ondanks de beroovingen, waaraan zij dikwijls heeft
+blootgestaan, nog haar plaatselijke inkomsten, vooral in Boheme, Tyrol
+en Itali&euml;. Het zijn schenkingen, die voor hun geheele leven aan
+enkele leden der Orde zijn gedaan. De begiftigden deden echter afstand
+van hun eigendom, om zich aan werken van liefdadigheid te wijden. Te
+Rome heeft de Orde in de deftigste wijk, in de Condottistraat, een
+groot paleis, waar de Grootmeester en de kanselarij wonen; op den
+Aventijn bezit ze een kerk en een klooster van Maria met een villa en
+uitgestrekte tuinen.</p>
+<p>In Itali&euml;, Oostenrijk en Boheme bezit de Orde een honderdtal
+Commandementen, o.a. te P&eacute;rouse, Ferentino, Osimo, Viterbo,
+Orvieto, Pontecorvo, Parma, Sorrento, Beneventum, Palermo, Reggio,
+Weenen en Br&uuml;nn.</p>
+<p>De Orde werkt op hospitaalgebied, dat haar oorspronkelijk terrein
+was. Ze heeft haar hospitalen in Europa en in het Heilige Land; ze
+houdt haar oorlogsambulances in goeden staat, dat ze dadelijk in
+functie kunnen treden, evenals de treinen voor de ambulances. Haar
+leden hebben vooral in Westfalen en Silezi&euml; de hulp aan de
+gewonden op het slagveld in hun handen gecentraliseerd, en bezitten er
+een machtige organisatie.</p>
+<p>De tegenwoordige staat der Orde omvat twee soorten van leden, die
+scherp onderscheiden categorie&euml;n vormen.</p>
+<p>De eersten, de Broeders, in de Orde Ridders van het Recht genoemd,
+zijn zij die, na hun bewijzen te hebben geleverd, dus na door
+authentieke stukken hun acht kwartieren van adeldom te hebben bewezen
+zonder een enkele m&eacute;salliance, toegelaten zijn met een noviciaat
+van tien jaren, en die de kloostergelofte in den traditioneelen vorm
+hebben afgelegd met het oude ceremoni&euml;el. Zij blijven in de wereld
+leven, maar zijn streng gehouden aan het godsdienstig celibaat. Er zijn
+van die broeders tien in geheel Europa.</p>
+<p>De leden van de tweede categorie, of leden van eer en devotie, zijn
+veel talrijker, hun aantal bedraagt meer dan duizend. Zij leggen geen
+enkele gelofte af en behouden den adellijken titel hunner geboorte.</p>
+<p>Bij uitzondering kan de Grootmeester vanwege belangrijke diensten,
+aan de Orde bewezen, onder den naam van Ridders der Genade, enkele
+begunstigde leden <span class="corr" id="xd21e504" title=
+"Bron: loelaten">toelaten</span>, van wie geen bewijzen worden
+gevorderd. Zoo iemand was de beroemde kardinaal Berryer, was ook
+kardinaal Lavigerie en dan ook het Academielid Michaud, die de
+geschiedenis der kruistochten schreef.</p>
+<p>In Frankrijk heeft men alleen Ridders van eer en devotie, en dat
+aantal is nog vrij gering. Op den uitdrukkelijken wensch van den
+Grootmeester en op initiatief van baron de Montaignac hebben die
+Ridders zich vereenigd tot een genootschap van liefdadigheid, zooals
+dat ook reeds hadden gedaan de Maltezer Ridders van sommige andere
+landen. Wijlen de hertog de Sabran en wijlen de hertog de Mortemart
+zijn successievelijk voorzitter geweest van de groep der fransche
+ridders, wier hoofd op dit oogenblik de graaf de Rohan-Chabot is. Twee
+fransche geestelijken behooren ook tot het genootschap, de abt Pascal,
+kapelaan, en de abt Gonon, pastoor van Sint Jan van Malta, te Aix in
+Provence.</p>
+<p>Elk jaar houdt het Genootschap een vergadering, waar over de
+werkzaamheden beraadslaagd wordt en waarbij door den kapelaan een mis
+wordt voorgediend voor de overleden broeders in de kapel van de
+basiliek van Montmartre, die aan Johannes den Dooper is gewijd. Aan het
+slot van dien dienst vereenigen de Maltezer Ridders zich gewoonlijk aan
+een vriendschappelijken maaltijd.</p>
+<p>Te Parijs hebben ze het Sint-Janshospitaal met consultatiekamer, een
+huis op de hellingen van Montmartre in de schaduw van de kerk van het
+Heilige Hart; er is niets schitterends aan, en men ziet er enkel een
+vriendelijke villa, die vroolijk en eenvoudig in het groen is gelegen.
+Bij de algemeene armenzorg van Montmartre is een deel van het werk aan
+de Ridders opgedragen, en verscheiden keeren roept op den heuvel van
+het Heilige Hart het hospitaal van Sint Jan onder de troepen hongerigen
+diegenen tot zich, die het meest te beklagen zijn, om ze te troosten,
+te helpen en hun wonden en kwalen te genezen.</p>
+<p>Het witte kruis met de acht punten is op de poorten aangebracht en
+ook op de meubels in de consultatiekamer. Een der ridders, graaf Gaston
+Chandon de Briailles, houdt persoonlijk toezicht op het werk en geeft
+zijn krachten en zijn hart aan de zaak.</p>
+<p>Een ander lid van de Orde, tevens medicus, doet het geneeskundig en
+chirurgisch werk, graaf Churchill. Nadat hij in de Orde van Malta was
+opgenomen, en nadat de gewone jaren der academische studi&euml;n voor
+hem voorbij waren, heeft deze met ambitie naar het goede strevende man
+zich met allen ernst op de studie toegelegd en heeft den graad van
+doctor in de medicijnen verworven, alleen met het doel, zich volgens de
+wet aan de zorg voor de armen te mogen wijden in den geest der
+Orde.</p>
+<p>Er was op Malta zelf ook altijd voor de Ridders werk in overvloed,
+want in de aardige stad La Valette met haar interessante herinneringen
+kent men donkere en ellendig armoedige straatjes. Bij een wandeling met
+den secretaris van het fransche consulaat kwamen we toevallig
+onverwachts in de wijk Manderaggio, het treurigste hoekje op Malta.
+<span class="pagenum">[<a id="pb344" href="#pb344" name=
+"pb344">344</a>]</span></p>
+<p>Uit de zindelijke en lichte straten waren we plotseling zonder
+overgang in een wirwar van steegjes verzeild geraakt, smalle nauwe
+doorgangen tusschen hemelhooge huizen, alle oud en vervallen. Het was
+als een doolhof en telkens liepen we stomp en moesten omkeeren, om ons
+eindelijk weer bij het begin terug te vinden.</p>
+<p>Bogen hangen hier en daar over de straatjes heen en geven, naar het
+schijnt, stevigheid aan de oude muren, die vol spleten zitten,
+afgeschilferd zijn en waar door vuile buizen onwelriekend vocht
+stroomt. De bodem wordt gevormd door groote, platte steenen, die
+glibberig zijn door vuil, kleverig vocht. Overal ligt afval te
+verrotten en vergiftigt de lucht, terwijl keukengeuren uit de donkere
+holen opstijgen en door hun scherpte den voorbijganger de keel als
+toeschroeven.</p>
+<div class="figure xd21e526width"><img src="images/p1906-344.jpg" alt=
+"Citt&agrave; Vecchia, de oude hoofdstad van het eiland." width="720"
+height="530">
+<p class="figureHead">Citt&agrave; Vecchia, de oude hoofdstad van het
+eiland.</p>
+</div>
+<p>Wie echter veel houdt van schilderachtige dingen, niet al te hevig
+gehinderd wordt door onaangename geuren, kan met de levendigste
+belangstelling een wandeling doen door Manderaggio. De bevolking, die
+in die ongenoemde steegjes woont, in dien wirwar van zonderlinge
+huizen, biedt veel belangwekkends aan. Nu en dan valt er een vreemd en
+grillig licht op groepjes kinderen, die er, o wonder, frisch en gezond
+uitzien op dien mesthoop; zij zingen en spelen, en de huisvrouwen gaan
+heen en weer op onbezorgde en vroolijke manier, maken groenten klaar,
+bereiden visch, en onder het knetteren van het bakken mengt zich gelach
+en vroolijk geroep, maar ook het geklok van het vuile water, dat van de
+bovenverdiepingen haastig door de afvoerbuizen naar beneden loopt.</p>
+<p>In Manderaggio ziet men in de donkere gangen van de zoo oude huizen
+en het weerzinwekkende vuil van eindelooze ellende het intense leven
+even goed of beter dan in de rijke wijken van La Valette.</p>
+<p>Die armoedige bevolking is overigens vol eerbied en hulpvaardigheid
+voor den vreemdeling, die zich onder haar waagt. Het kwam mij zelfs
+voor, dat ik er oneindig veiliger was dan in de straten van Palermo en
+Grenada, of, om kort te gaan, in alle groote steden van Spanje en
+Itali&euml;, waar men ook die groote tegenstellingen aantreft van
+rijkdom en armoede.</p>
+<p>Ik wil daarmee niet zeggen dat het onveilig zou zijn, in die steden
+bij dag door de volkswijken te gaan, maar men krijgt toch een gevoel,
+of men op zijn hoede moet wezen. Te Palermo bij voorbeeld zal men, als
+men met aandacht een of ander belangwekkend type bekijkt, al gauw
+aangezien worden op een manier, die u uw schreden doet verhaasten,
+zonder dat men lust krijgt zich er langer op te houden. Hier ondervond
+ik niets dergelijks. Men beweegt zich overal zonder eenig gevaar.
+<span class="pagenum">[<a id="pb345" href="#pb345" name=
+"pb345">345</a>]</span></p>
+<div class="figure xd21e540width"><img src="images/p1906-345-1.jpg"
+alt="De St. Jans-kathedraal." width="720" height="543">
+<p class="figureHead">De St. Jans-kathedraal.</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="div2 section">
+<div class="divHead">
+<h3 class="main">III.</h3>
+<div class="argument">
+<p class="first">De monumenten van La Valette.&mdash;De Sint
+Jans-kathedraal en haar achttien kapellen met de graven der
+Grootmeesters.&mdash;Geschiedenis der voornaamste
+Grootmeesters.&mdash;Het verlies van de schatten uit de Sint
+Janskerk.&mdash;Het paleis der Grootmeesters.&mdash;De
+bibliotheek.&mdash;Het Paleis van Justitie, de oude herberg van
+Frankrijk.&mdash;Het arsenaal.&mdash;Een met beenderen behangen zaal in
+een hospitaal.&mdash;De kerkhoven.&mdash;Bezoek aan Citt&agrave;
+Vecchia, de oude hoofdstad van Malta.&mdash;Aanzien van het
+land.&mdash;De Sint Paulsgrot.&mdash;De Maltezers en de engelsche
+overheersching.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure floatLeft xd21e551width"><img src=
+"images/p1906-345-2.jpg" alt=
+"&bdquo;Gij, die hier binnentreedt....&rdquo;" width="178" height=
+"409">
+<p class="figureHead">&bdquo;Gij, die hier binnentreedt....&rdquo;</p>
+</div>
+<p>De groote Sint Janskerk der Ridders, waar alle graven der
+Grootmeesters zijn te vinden, is het merkwaardigste bouwwerk van La
+Valette. Ik bedoel hier niet zoozeer uit het oogpunt van het uiterlijk,
+van de architectonische beteekenis, want het gebouw is zwaar, massief
+en streng, eerder een fort dan een kerk, maar uit historisch oogpunt.
+Twee kortdikke klokkentorens, een voorhal, een balcon of terras, waar
+de Grootmeester zich voor de eerste maal na zijn verkiezing aan het
+volk vertoonde, als het Conclave hem had aangewezen, dat is eigenlijk
+alles, wat het uitwendige van het heiligdom ornamenteels vertoont. Op
+den top van den gevel stond oudtijds een reusachtig borstbeeld van den
+Heiland, een bronzen beeld, dat de galeien der Orde bij het verlaten
+van de groote haven begroetten, wanneer ze uitgingen op een kruistocht
+tegen de Muzelmannen.</p>
+<p>De Sint Janskathedraal is, afgezien van de rijke versieringen aan de
+wanden, in het inwendige van bijzonder eenvoudige conceptie. Het is een
+groot parallelogram, dat een gewelf met dubbele bogen draagt. Aan dat
+gewelf is in achttien afdeelingen of kaders de geschiedenis voorgesteld
+van den heilige, naar wien de kerk genoemd is. Het forsche, krachtige
+werk is men verschuldigd aan het penseel van den Ridder Matthias
+Pr&eacute;ti, bijgenaamd de Calabrees, leerling van du Guerchin en
+vriend van Rubens. Maar ongelukkig zijn die schilderijen slecht
+gerestaureerd en hebben veel van hun oorspronkelijke bekoring
+verloren.</p>
+<p>Achttien kapellen, die in elkander loopen en zoodoende een soort van
+galerij vormen, bevinden zich in elk der zijvleugels. Zeven ervan waren
+gewijd aan de zeven &bdquo;Tongen&rdquo;, waaruit de Orde bestond.
+<span class="pagenum">[<a id="pb346" href="#pb346" name=
+"pb346">346</a>]</span>De wanden, versierd met houtsnijwerk, dat
+verguld en in houtreli&euml;f is aangebracht, stellen symbolen en
+godsdienstige plechtigheden voor van de volken, waartoe leden der Orde
+behoorden, met de prachtige graven der Grootmeesters van elke
+afdeeling.</p>
+<p>Al die graven, behalve die van de duitsche kapel, zijn met marmer
+bekleed, en erboven prijkt het borstbeeld of het beeld ten voeten uit
+van den overledene, terwijl er gebeeldhouwde medaillons en schilderwerk
+omheen zijn aangebracht. Verscheiden van die kunstwerken werden door
+Matthias Pr&eacute;ti uitgevoerd. Die van de duitsche kapel zijn van
+een maltezer kunstenaar.</p>
+<p>Als men de basiliek betreedt, die er van buiten zoo eenvoudig
+uitziet, wordt men allereerst getroffen door de rijke versiering. Men
+moet daarbij echter niet vergeten, dat meer dan drie eeuwen lang het
+heiligdom der Ridders voortdurend verfraaid kon worden door de groote
+mildheid der Orde, Boven het hoofdaltaar, dat druk bewerkt is,
+schittert op een breed voetstuk een groote marmeren groep, den doop van
+Christus door Johannes den Dooper voorstellend. Dat prachtige, witte
+kunstwerk is van den maltezer kunstenaar Melchior Gaffa, die het plan
+ontwierp en nog een begin maakte met de uitvoering. Na zijn dood werd
+het voltooid door den beroemden beeldhouwer Bernini.</p>
+<p>Zilveren pilaren scheiden het koor van de rest der kerk. Het
+plaveisel der kerk bestaat geheel uit groote marmeren grafsteenen van
+verschillende kleur, waarin kostbare gesteenten moza&iuml;eken vormen.
+Een reuzenbladzijde met necrologie&euml;n ontrolt zich voor onze
+voeten. Daar staan de groote heldenfeiten te lezen uit het leven der
+roemrijke strijders. De geheele hooge aristocratie van Europa kan er de
+eene of andere herinnering vinden van een voorvader of vriend.</p>
+<p>Het graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner maakt vooral een
+diepen indruk. Op een voetstuk, door twee karyatiden gedragen, ziet men
+twee overwonnenen, een Muzelman en een neger in ketenen, verder het
+bronzen borstbeeld van den Grootmeester met den kraag der geestelijken
+en het harnas van den krijgsman, en dat alles op een hoop aan den
+vijand ontnomen vlaggen. Ook kan men er de halve maan der Mohammedanen
+op vinden met helmen, kanonnen en wapens van allerlei soort. Alles is
+in wit marmer uitgevoerd. Achter het borstbeeld verheft zich een
+pyramide met het wapenschild en de Faam, die op een bazuin blaast,
+terwijl een engel op de groep wijst. Die figuren, het schild en de
+pyramide zijn ook van marmer. Het geheel is van zeer decoratieve
+werking en maakt een rijken indruk.</p>
+<p>De Orde had aan Nicolaas Cottoner den aanleg van verscheiden
+versterkingen te danken. Een ervan draagt nog zijn naam. Hij droeg veel
+bij tot de weerbaarmaking van Floriana en Marsa Muscet. Om de
+verdediging van den ingang tot de groote haven te voltooien, liet hij
+het fort Ricasoli of het Koningsfort aanleggen van de dertig duizend
+kronen, die een Ridder voor dat doel afstond. Paus Clemens de Tiende
+wenschte in een pauselijken brief den Grootmeester Nicolaas Cottoner
+geluk met zijn pogingen om Malta te versterken, Malta, dat het bolwerk
+was voor alle staten der christelijke wereld.</p>
+<p>Het grafmonument, dat opgericht werd voor Raymond Perellos de
+Roccafoull van de &bdquo;Tong&rdquo; Aragon, baljuw van Negropont,
+v&oacute;&oacute;r hij tot het grootmeesterschap werd verheven, is zeer
+rijk versierd en van groote uitwerking. Zijn bronzen buste komt naar
+voren uit een uitgehold marmeren medaillon. Erboven prijken zijn
+wapens, door vlaggen omgeven. Aan den voet staat een engel, leunend op
+de attributen der lictoren. Het Recht, voorgesteld door een vrouw,
+houdt de weegschaal; een vrouw zoogt een kind. Die beide vrouwenfiguren
+van wit marmer zijn gezeten aan weerszijden van het monument. Het
+voetstuk vertoont een bundel wapens en schilden, op het een waarvan men
+de halve maan ziet, terwijl op het andere een Gorgonenhoofd is
+afgebeeld.</p>
+<p>De Grootmeester Raymond Perellos had een lange en aan feiten rijke
+regeering. Hij onderscheidde zich door zijne groote vrijgevigheid voor
+de gezinnen, wier leden in den dienst der Orde stierven; hij bracht
+veel nieuwe versterkingen aan en verwaarloosde niets van wat hij meende
+dat geschikt kon wezen om den glans en den roem der Orde te verhoogen.
+Tweemaal per jaar worden aan de muren van de kathedraal prachtige
+tapijten opgehangen, die het leven van den Verlosser voorstellen, en
+den Triomf van het Christendom. Ze zijn een legaat van den Grootmeester
+Perellos.</p>
+<p>Het monument, dat gebouwd is voor den Grootmeester Marcus Antonius
+Zondodari, die uit Siena geboortig was, is ook zeer prachtig; het
+onderscheidt zich door een gelukkige vereeniging van marmer en brons.
+Als bij al die grafmonumenten in de Sint-Janskerk der Ridders van
+Malta, brengt een legende, in het voetstuk gebeeldhouwd, de deugden en
+weldaden van den Grootmeester in herinnering. Hier ziet men hem,
+liggend op zijn doodkist, die door naakte kinderen wordt gedragen. De
+Oorlog, voorgesteld door een vrouw, schijnt met behulp van een kind
+bezig, de plooien te leggen van de vlag, waarin hij zal begraven
+worden.</p>
+<p>Antoine Manuel de Vilhena, Portugees van de afdeeling Castili&euml;,
+werd tot Grootmeester gekozen bij den dood van Zondodari. Het voor hem
+opgerichte monument behoort tot de mooiste, die de prachtige
+Sint-Janskathedraal der Maltezer Ridders sieren. Altijd bewondert men
+de harmonieuse rangschikking der onderdeelen, die al die graven
+kenmerkt, den overvloed van motieven en symbolen, die er levendigheid
+aan geven, en den rijkdom en de verscheidenheid der gebruikte
+materialen.</p>
+<p>Bij dit laatste wordt het borstbeeld, gevat in een medaillon, door
+een krans van laurierbladen gevormd, door engelen aangeboden. Op de
+voorzijde heeft de Faam naast de wapens met een kroon er boven de
+bazuin aan den mond gebracht. Op de sarcofaag, door bronzen leeuwen
+gedragen, houdt een kind het zwaard opgeheven, den enormen eeredegen
+van den Grootmeester. Andere kinderen storten tranen.</p>
+<p>Antoine Manuel de Vilhena had alle rangen der Orde doorloopen. Hij
+was gewond geworden bij een aanval op twee tripolitaansche schepen, die
+generaal Antoine Corea de Souza in 1680 buit maakte. Hij werd
+achtereenvolgens benoemd tot majoor, kolonel <span class=
+"pagenum">[<a id="pb347" href="#pb347" name="pb347">347</a>]</span>en
+commandant van een galei, tot commissaris der bewapening,
+groot-kanselier der Orde, baljuw van Acre en eindelijk tot schatmeester
+der Orde. In zijn qualiteit van Grootmeester liet hij het fort Manuel
+oprichten op het eilandje Marsa-Muscet.</p>
+<p>Wij mogen bij deze beknopte opnoeming niet vergeten het graf van
+Jean de la Valette, die in 1586 stierf. Een lang opschrift telt zijn
+heldendaden op, zijn overwinningen op de Turken, de beroemde
+belegering, die hij van het leger van Soliman had te doorstaan, en
+vooral de stichting van de groote stad, die door zijn toedoen zoo
+gevreesd werd. Soliman de Tweede zag met de grootste bezorgdheid de
+toenemende macht, welke de Ridders in de Middellandsche Zee kregen, en
+waarvan hij de duidelijkste blijken kreeg door de vernieling van de
+meeste zijner vloten. Hij besloot Malta aan te vallen en er de Ridders
+uit te verdrijven, die hij te voren reeds van Rhodus had verjaagd. In
+den loop van het jaar 1565 drongen honderd-vijftig turksche schepen in
+de haven van Marsa Scirocco binnen, en zetten er zestig duizend
+gewapende mannen aan land, onder bevel van den pacha Mustapha, van
+Dragut, en van den dey van Algiers.</p>
+<p>De gedenkwaardige belegering van La Valette deed de dapperheid der
+Ridders duidelijk uitkomen. De Grootmeester van Malta, Jean Parisot de
+la Valette, bewees in die moeilijke omstandigheden, dat hij waardig was
+de opvolger van L&rsquo;Isle Adam te zijn. Zijn stoutmoedigheid en zijn
+militaire talenten gaven hem daar recht op.</p>
+<p>De resultaten van de toen op de Turken behaalde overwinning waren
+niet gering. Malta was bevrijd; Itali&euml; was weer veilig en Europa
+kon gerust zijn. Twintig duizend Turken waren op het slagveld gebleven,
+en generaal Mustapha, hun aanvoerder, had met het overschot van zijn
+leger een toevlucht gezocht aan boord van zijn schepen en ging heen van
+Malta. Keizer Soliman kreeg een zeer diepen indruk van deze nederlaag.
+Hij dacht er over, een nieuwe expeditie te organiseeren, die hij zelf
+wilde leiden en waarover hij in persoon het bevel dacht te voeren, toen
+de dood hem overviel te midden van zijn plannen van wraak en
+vernieling.</p>
+<p>Na die roemrijke zegepraal liet de Grootmeester La Valette, ondanks
+zijn hoogen leeftijd en zijn wonden altijd even onvermoeid, de
+versterkingen, die de Turken hadden verwoest, herstellen. Hij beloonde
+op edelmoedige wijze zijn bondgenooten en de bewoners van het eiland,
+die hem met zelfverloochening hadden bijgestaan, en die bij dit beleg
+meer dan zeven duizend van hun landgenooten hadden verloren.</p>
+<p>Toen was het, dat met den materi&euml;elen steun, dien Frankrijk,
+Spanje, Portugal en de italiaansche vorsten hem verleenden, hij in 1566
+de fondamenten legde van de naar hem genoemde stad.</p>
+<p>Wij hebben nog niet van de oneenigheid gesproken, die er ontstond
+tusschen hem en den paus en die de laatste jaren van het roemrijk
+bestaan van Jean Parisot de La Valette verbitterden. Om de
+droefgeestigheid te verjagen, die zich van hem had meester gemaakt ten
+gevolge van die moeilijkheden, steeg hij te paard, gevolgd door zijn
+jachtgezelschap, en begaf zich naar de vlakte aan de golf van Sint
+Paul, om er patrijzen te jagen. De zeer groote hitte van dien dag
+hinderde hem; hij kreeg een zonnesteek en kwam met koorts in de stad
+terug. Na den dood van de La Valette vermeerderden de Grootmeesters,
+zijn opvolgers, de versterkingen der door hem gebouwde stad.</p>
+<p>Zij bouwden ook nieuwe forten in het binnenland van het eiland en
+stelden de kusten beter in staat van verdediging. Maar deze maatregelen
+bleken nog niet voldoende, om aan de sultans van Turkije alle hoop te
+ontnemen, zich eenmaal weer van dat eiland meester te maken, dat hun
+handel steeds maar weer afbreuk deed. Zij deden van tijd tot tijd
+landingen, maar ze werden telkens verslagen en met groot verlies
+teruggeslagen. Eindelijk maakten de Maltezers zich meester van een
+turksch schip, dat met aanzienlijke rijkdommen beladen was. Het had
+prins Osman en prinses Fatima aan boord, kinderen van keizer Ibrahim,
+die op weg waren naar Alexandri&euml; met het plan naar Mekka te
+reizen.</p>
+<p>Op Malta werden de doorluchtige reizigers met de grootste
+onderscheiding behandeld en men bewees hun alle eer, die men aan hun
+rang verschuldigd was. En wat als bewijs kan dienen voor de groote
+edelmoedigheid der Ridders, prinses Fatima werd, met geschenken
+overladen, op haar eigen schip teruggezonden naar Konstantinopel. Prins
+Osman, die getroffen was door zooveel edelmoedigheid, wilde Malta niet
+weer verlaten. Hij ging tot het Christendom over en werd monnik op
+Sint-Dominicus, waarvoor hij afstand deed van de kroon van een groot
+rijk, zonder zelfs de waardigheid te willen aannemen van kardinaal,
+welke de paus hem aanbood. Ibrahim, die ten diepste gegriefd was in
+zijn hart en in zijn politiek, besloot zich te wreken door de
+verwoesting van Malta. Hij maakte reeds verbazende toebereidselen voor
+dat doel, toen de dood hem verraste, zooals hij het Soliman had gedaan,
+v&oacute;&oacute;r de wraakplannen tot uitvoering waren gekomen.</p>
+<p>In de kapel, aan de &bdquo;tong&rdquo; van Frankrijk gewijd,
+herinnert het graf van graaf du Beaujolais aan het lijden van een
+ongelukkigen prins uit het huis Bourbon, die in 1808 op Malta stierf,
+waar hij om gezondheidsredenen was heengegaan. Men vindt er ook het
+graf van den Grootmeester Emmanuel de Rohan, welke graftombe een schoon
+kunstwerk te zien geeft, de onthoofding van Johannes den Dooper
+voorstellend, van de hand van Michel Angelo van Caravaggio.</p>
+<p>In de krypt bevinden zich de graven van verscheiden andere
+Grootmeesters, o.a. dat van Villiers de l&rsquo;Isle Adam. De
+onderaardsche kapel van het Heilige Kruis bevat ook de graven van
+Pierre du Pont, gestorven in 1535, dat van Jean d&rsquo;Om&egrave;des,
+die de Sint-Elmus- en Sint-Michielforten liet bouwen en vele bastions
+liet aanleggen. Hij overleed in 1533. Dan is er het graf van Claude de
+La Sangle, aan wien de verdedigingswerken van de naar hem genoemde
+voorstad veel te danken hebben; verder de graven van Guidalotti de
+Monte en van Jean L&eacute;v&egrave;que de le Cassi&egrave;re, in 1581
+overleden. Aan dien Grootmeester heeft men ook den bouw van de
+Sint-Janskathedraal te danken, en hij zorgde ervoor, dat de stoffelijke
+overblijfselen van zijn doorluchtige voorgangers daarheen werden
+overgebracht. <span class="pagenum">[<a id="pb348" href="#pb348" name=
+"pb348">348</a>]</span></p>
+<p>De schatkamer der Sint-Janskerk was in den tijd der Ridders door
+geheel Europa beroemd, zoo groot was het aantal zeer kostbare
+voorwerpen, dat ze bevatte.</p>
+<p>Men kon er als reliek een hand van Johannes den Dooper zien, in goud
+gevat en ingelegd met diamanten, robijnen en andere kostbare steenen.
+Zij was door Bajazet geschonken aan Pierre d&rsquo;Aubusson,
+Grootmeester van Rhodus. Er wordt ook melding gemaakt van een kruis van
+edelgesteenten, dat een stukje van het echte kruis zou bevatten, dan
+van een gouden lampetkan, gevuld met kostbare steenen, die Hendrik de
+Achtste van Engeland aan Villiers de l&rsquo;Isle Adam had aangeboden
+na het verlies van Rhodus; dan van een prachtigen degen en van een
+dolk, door Filips den Tweeden, koning van Spanje ten geschenke gegeven
+aan den Grootmeester La Valette na zijn roemrijke verdediging tegen de
+Turken. In grooten getale waren er verder de voorwerpen van goud,
+zilver en diamanten, die de Grootmeesters en Groot-Priors van iedere
+&bdquo;tong&rdquo; der Orde verplicht waren elke vijf jaar, aan de kerk
+aan te bieden. Geen enkele basiliek bezat zooveel kostbare voorwerpen,
+zooveel lampen en kandelabers van zilver en van die hoogte en zwaarte,
+dat twee mannen ze slechts met moeite konden dragen. Van al die
+rijkdommen is er niets meer over. Men beschuldigt het Directoire ervan,
+ze te hebben geroofd.</p>
+<p>De vlag der Orde, en de kostbare schatten van de Sint-Janskerk,
+welker waarde verscheiden millioenen bedroeg, werden meegevoerd op het
+fregat La Sensible. De commandant van het schip, die tusschen Malta en
+Toulon door de Engelschen werd aangevallen, liet, v&oacute;&oacute;r
+hij zich overgaf, alles over boord werpen. Zoo werden de schatten van
+de Sint-Janskerk op Malta vernietigd; alleen de staatsiedegen, dien de
+Grootmeester der Orde bij plechtige gelegenheden droeg, ontkwam aan de
+algemeene ramp. Bij de capitulatie van het eiland werd het
+staatsiewapen ter hand gesteld aan Napoleon, die het toevertrouwde aan
+markies de Dolomieu, door wien het Directoire ervan in het bezit werd
+gesteld. En zoo dient die degen nu tot opluistering van een vitrine in
+de Nationale Bibliotheek, afdeeling medailles.</p>
+<p>Midden in La Valette, op het plein Saint-Georges, staat het
+Regeeringspaleis, oude residentie der Grootmeesters, gebouwd door
+Hyacinthe del Monte. Dat is een groot en zwaar bouwwerk, meer op een
+vesting dan op een paleis gelijkend. Twee overdekte terrassen en
+balkons versieren den voorgevel; maar dat zijn toevoegsels van
+betrekkelijk nog jongen datum. Onder Grootmeester de Pinto werden beide
+poorten, die uitkomen op het plein Sint-Georges, verfraaid met enkele
+versieringen, waarvan de stijl slecht past bij het overige gebouw.</p>
+<p>Er is een opschrift, dat mij, als ik den muur, waarop het is
+aangebracht, aanzie, aan het droomen brengt. Het luidt:
+&bdquo;<span lang="la">Magnae et invictae Britanniae-Melitensium amor
+et Europae vox&mdash;has insulas confirmant&mdash;A.D.,
+1814</span><span class="corr" id="xd21e622" title=
+"Niet in bron">&rdquo;</span> d.w.z.: &bdquo;Aan het groote en
+onoverwinnelijke Brittanni&euml;&mdash;de liefde van de Maltezers en de
+stem van Europa&mdash;wordt het bezit van deze eilanden
+gewaarborgd.&rdquo;</p>
+<p>Maar daar de waarheid is, dat het Congres van Weenen in 1814 aan de
+Engelschen Malta liet behouden met de eilanden in de buurt, kan men
+moeilijk beweren, dat het de liefde der Maltezers is geweest, waardoor
+dat bezit werd gewettigd.</p>
+<p>Het Regeeringspaleis, de oude verblijfplaats der Grootmeesters,
+wordt tegenwoordig bewoond door den gouverneur van Malta, en de
+administratie is er met haar kantoren gevestigd. Op een binnenplein
+staat een bronzen beeld van Neptunus, een werk van Jean de Boulogne,
+dat eertijds in het Marinegebouw stond.</p>
+<p>Nadat men een breede, witmarmeren trap is opgegaan, komt men door
+galerijen, waarvan &eacute;&eacute;n versierd is met de portretten van
+de Grootmeesters der Orde, en de andere met schilderijen, voorstellende
+de wapenfeiten en de heldendaden der Ridders.</p>
+<p>Die laatste galerij leidt naar de feestzaal, waar een vorstelijke
+troon staat met de wapens van Engeland, en in de tapisseriezaal, waar
+vroeger de Raad der Orde bijeenkwam voor zijn beraadslagingen.</p>
+<p>De leunstoel van den Grootmeester is er nog. De gobelins, die de
+wanden bedekken, personifi&euml;eren de vier werelddeelen. Enkele
+schilderijen van veldslagen dragen tot de versiering bij. Op de galerij
+komt ook uit de groote wapenzaal met de bijzonder mooie en rijke
+verzameling wapens uit de Middeleeuwen, mali&euml;nkolders,
+dijharnassen en armstukken, kurassen, helmen, schilden en hellebaarden,
+de eerste vuurwapenen, vuursteen- en andere geweren, in het geheel
+veertig duizend, en eindelijk het zwaard van den beruchten zeeroover
+Dragut. Tusschen al dat moordtuig hangt het portret van den
+Grootmeester Wignacourt, door Caravaggio geschilderd.</p>
+<p>De bibliotheek van La Valette is ondergebracht in een sierlijk
+gebouw, dat onder den Grootmeester de Rohan tot stand is gekomen. Zij
+is gesticht in 1760 door den franschen baljuw Louis Gu&eacute;rin de
+Tencin en ze werd eerst overgebracht naar het gebouw, waar zij zich
+thans in bevindt, enkele jaren voor de verspreiding der Orde door
+Bonaparte.</p>
+<p>De boekenschat werd samengesteld uit de particuliere
+boekenverzamelingen der Ridders, die gehouden waren hun boeken na te
+laten aan die openbare instelling. Het gebouw staat in een tuin, en is
+in ionischen stijl opgetrokken, sober van versieringen en toch
+bijzonder mooi.</p>
+<p>Een breede laan leidt erheen. Een trap, die zich bovenaan in
+twee&euml;n splitst, geeft aan de eene zijde toegang tot de
+administratiekamer en aan de andere tot de bibliotheek met haar 60.000
+deelen. Er zijn daar kostbare manuscripten, oude drukwerken en zeer
+interessante archieven, die betrekking hebben op de oudste tijden der
+beschaving van het eiland Malta. Opmerkelijk is ook, in een klein
+museum naast de bibliotheek, een rijke collectie van voorwerpen der
+natuurlijke historie van het eiland en vooral van de mineralogie. Met
+belangstelling zal men er kennis nemen van oude dingen van phoenicische
+en grieksche afkomst, op Malta en Gozzo aangetroffen.</p>
+<div class="figure xd21e643width"><img src="images/p1906-349.jpg" alt=
+"Graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner." width="507" height=
+"720">
+<p class="figureHead">Graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner.</p>
+</div>
+<p>Onder de interessante gebouwen van La Valette moet het
+Justitiegebouw worden genoemd, dat oudtijds een geheel andere
+bestemming had, want het was de herberg van de &bdquo;tong&rdquo;
+Frankrijk. Genoemd moeten ook worden de beide schouwburgen, de eene,
+<span class="pagenum">[<a id="pb350" href="#pb350" name=
+"pb350">350</a>]</span>die reeds oud is, werd opgericht onder den
+Grootmeester Manuel de Vilhena. De andere, van jongen datum, is grooter
+en weeldiger ingericht. Het is het Massimo- of Koningstheater. In 1873
+werd het door brand verwoest, waarbij alleen de muren bleven staan; het
+is sedert dien tijd weer opgebouwd, maar het heeft nooit de schoone
+versieringen teruggekregen, die de zaal v&oacute;&oacute;r den brand
+opluisterden.</p>
+<p>Het Marine-arsenaal, dat men niet zonder speciaal verlof mag
+bezoeken, is hoogst belangwekkend. Men kan er alle moderne
+verbeteringen aanschouwen ter zake van zeevaart en den oorlog ter zee,
+en het geeft te denken naar aanleiding van de macht der britsche
+marine. Alle machines ziet men er in beweging; alle instrumenten zijn
+gereed of kunnen dadelijk in werking worden gesteld, als er iets aan
+eenig schip moet worden gerepareerd. Voorraadmagazijnen grenzen aan het
+arsenaal en kunnen de vloot en het leger van het noodige voorzien,
+zoowel in tijd van oorlog als in dien van vrede. In de buurt zijn de
+dokken, die de grootste pantserschepen van de engelsche zeemacht kunnen
+bergen.</p>
+<p>Er zijn te La Valette verscheiden hospitalen, waarvan
+&eacute;&eacute;n in het westelijk deel van de voorstad Floriana. Er
+zou niets bijzonders zijn te zeggen over die laatste inrichting, als
+zij niet de allervreemdste zaal bevatte, die men maar met mogelijkheid
+kan zien, en ik betwijfel het, of er wel ergens een dergelijke te
+vinden is. Het is werkelijk niet te begrijpen, hoe men op het
+zonderlinge en lugubere denkbeeld is gekomen, de wanden dier zaal
+geheel uit beenderen te doen bestaan. Bovendien is in een hooge nis een
+symbool van den tijd geplaatst, een skelet met een zeis in de hand,
+omgeven door de begrafenisattributen van den sombersten aard.</p>
+<p>Van beenderen heeft men er allerwonderlijkste wapenrustingen
+gemaakt, voorts teekeningen, guirlanden en allerlei
+versieringsmotieven. Op enkele plaatsen zijn symmetrisch en op bepaalde
+afstanden hoopen schedels neergelegd; elders heup- en dijbeenderen, die
+als degens elkander kruisen. Het is griezelig en belachelijk tevens, en
+men kan zich geen voorstelling maken van het denkbeeld, dat bij die
+decoratie heeft voorgezeten.</p>
+<p>Op korten afstand van La Valette zijn twee kerkhoven, de turksche
+begraafplaats met opengewerkte koepels en witte minarets, die het
+kerkhof in de verte op een kleine oostersche stad doen gelijken, en het
+stadskerkhof op een plateau, waar een gothische kerk staat met een
+slanken klokkentoren.</p>
+<p>Op een dag verliet ik La Valette, om mij naar Citt&agrave; Vecchia
+te begeven of <span class="corr" id="xd21e662" title=
+"Bron: Citta">Citt&agrave;</span> Notabile, de oude hoofdstad van het
+eiland. Bij het verlaten van de stad door de massieve poort aan de
+wallen, die den naam draagt van de Citt&agrave;-Vecchiapoort, lag er
+een in verblindend zonlicht badende weg voor mij. Ik zag de reusachtige
+waterleiding, die de Grootmeester Aloys de Wignacourt had laten
+aanleggen in 1616, en die nu nog La Valette van water voorziet. Altijd
+bleef het een verblindende zon, waarin ik slechts met moeite de
+voorwerpen herkende, een terugkaatsing van het licht, die pijnlijk was,
+zoodat ik met half gesloten oogen liep.</p>
+<p>Nu en dan verrees er in de verte een witte massa en draaide in
+spiralen rond, werd grooter en steeg op naar de lucht, om dan met
+verwonderlijke snelheid ons te naderen en te omhullen. Het was een
+stofwolk, door den wind voortgedreven, en een tweede wolk volgde nog op
+de eerste.</p>
+<p>Dan plotseling lag weer het land onder de schitterende zonnestralen
+te branden, dor en droog en als verkalkt door de hitte, neerdalend van
+den donkerblauwen hemel.</p>
+<p>Alles was verblindend, de grond, de boomen, de verre gebouwen. Het
+leek op sneeuw of op ongrijpbaar wit poeder, dat alles overdekte. De
+lucht zelve was er door verduisterd.</p>
+<p>Meer op een afstand teekende, op een hoogte, een stad zich af tegen
+den horizon, een mooie stad met een middeleeuwsch silhouet en palmen,
+uitstekend boven de muren; dat was Citt&agrave; Vecchia. Op de golvende
+vlakte links zag men dorpjes met alleenstaande klokkentorens.</p>
+<p>Steenen muren, waarop enkele vijgeboomen met hun stoffige bladeren
+groeiden, omgaven de tuinen en sloten den weg in. Nu en dan ging mij
+een voetganger voorbij, gebogen onder den storm van zon en stof, of een
+arme vrouw, die een half naakt kind aan de hand had, en dan was de
+stilte weer daar.</p>
+<p>Wij beklommen den heuvel, gingen over een ophaalbrug, en waren in
+een smalle straat, die bochtig was, maar ons toch naar de kathedraal
+zou brengen, het eenige bouwwerk, dat wij te Citt&agrave; Vecchia
+hebben te bezoeken.</p>
+<p>Die oude hoofdstad van Malta, welker stichting nog tot vroegeren
+tijd moet opklimmen dan de stichting van Rome, was in den aanvang van
+betrekkelijk weinig belang; er wordt zelfs gezegd, dat het slechts een
+gewoon versterkt kamp was. Er werden vele grieksche en romeinsche
+oudheden gevonden, ook overblijfselen van tempels, gewijd aan Juno en
+Proserpina. Op den top van den heuvel, waar de oude stad ligt, heeft
+men de sporen van een prachtig romeinsch paleis ontdekt.
+Twee-en-twintig eeuwen gingen over deze ru&iuml;nen heen, gedurende
+welke de Arabieren, meesters van Malta, er de graven van gebruikten,
+want men vindt er tegenwoordig nog de beenderen van hun dooden in. Men
+zou gezegd hebben, dat de stad voortaan niet anders dan een doodenstad
+moest zijn. Men heeft de fondamenten van de zuilengang van dit paleis
+blootgelegd, verder prachtige moza&iuml;eken, vazen en tal van
+merkwaardigheden, die den oudheidkundige belang inboezemen. De
+overblijfselen leggen getuigenis af van een vergevorderde beschaving in
+den tijd dat barbaarschheid nog heerschte in een groot deel van
+Europa.</p>
+<p>V&oacute;&oacute;r de kathedraal van Citt&agrave; Vecchia ligt een
+steenen trap met twee oude kanonnen, die door ik weet niet welken
+souverein aan de Ridders werden aangeboden. Alleen om deze reden
+hechtten de Maltezers er aan. De kathedraal verrijst op een pleintje en
+wel op dezelfde plaats, waar het paleis van Publius lag, den prefect
+van Malta, die Paulus opnam, toen deze apostel op reis van Palestina
+naar Rome, schipbreuk leed op de kust. Publius, tot het Christendom
+bekeerd, werd tot bisschop benoemd door Paulus en werd later als
+martelaar gedood te Athene. De <span class="pagenum">[<a id="pb351"
+href="#pb351" name="pb351">351</a>]</span>kathedraal dagteekent van
+1702 en werd gebouwd volgens de plannen van den maltezer architekt
+Lorenzo Gaffa. Aan elke zijde van het altaar zijn twee tronen
+opgericht, die van den bisschop en die van de koningin. Het gewelf van
+de kerk werd versierd met schilderwerk van Vincent Manno. Het
+schilderwerk van het inwendige der kerk is afkomstig van den Calabrees,
+wiens leerlingen de wanden der kapellen versierden. Er zijn ook enkele
+moderne kunstwerken te bewonderen in de kerk, o.a. de inlegwerken van
+het koor en twee moza&iuml;ekmedaillons, voorstellend de apostelen
+Petrus en Paulus.</p>
+<p>Niet ver van de oude kathedraal herinnert een onderaardsche galerij,
+die nog slechts voor een klein deel onderzocht is, aan de tijden van
+vervolging, toen de Christenen zich moesten verbergen. Er zijn nergens
+zulke uitgestrekte catacomben, en men weet nog volstrekt niet, hoe
+groot ze wel zijn. De gedeelten, waar de mysteri&euml;n gehouden
+werden, zijn nog aan te wijzen, en men vindt er eveneens een aantal
+kleine holen, waar de eerste Christenen hun dooden begroeven.</p>
+<p>Het is interessant, de grot van den H. Paulus te bezoeken, in de
+rots uitgehouwen, waar de apostel een schuilplaaats vond en waar hij
+gevangen werd gehouden gedurende zijn verblijf op het eiland, dat drie
+maanden duurde.</p>
+<p>Die crypt is in de zachte rots gemaakt. Enorme hoeveelheden van het
+gesteente werden er langen tijd uitgehaald en naar alle deelen der
+wereld verzonden, waar Christenen woonden. Er werd een koortswerende
+kracht aan toegeschreven, en het werd genaamd pietra della grazia,
+steen der genade.</p>
+<p>Monseigneur Lavigerie had te Carthago een pelgrimstocht in het leven
+geroepen, die de in zoo grooten getale in Tunis wonende Maltezers moest
+herinneren aan de Madonna van Melleha, welk beeld het hoogst vereerde
+heiligdom in hun geboorteland versiert, de Paulusgrot. Het was een der
+redenen waarom de kardinaal bij de Maltezers zoo bemind was. Die
+Madonna zou door den apostel Lucas zelven op de wanden der grot
+geschilderd zijn, toen hij er met den apostel Paulus een toevlucht had
+gezocht na hun schipbreuk. De kardinaal had het schilderij te Carthago
+laten reproduceeren.</p>
+<p>De Paulusgrot is een heilige plaats gebleven. Op een altaar staat
+een beeld van den heilige van wit marmer. Het is het werk van den
+maltezer beeldhouwer Melchiore Gaffa. Aan den voet van het beeld brandt
+altijd een lamp.</p>
+<p>Volgens de Handelingen der Apostelen maakte Paulus na zijn
+schipbreuk een vuur van takken aan, om zich te verwarmen. Een adder,
+die zich in het hout bevond, beet hem in de hand en bleef eraan hangen.
+De bewoners, die om hem heen stonden, zeiden onder elkaar:
+&bdquo;Stellig heeft die man een moord begaan, want pas is hij aan de
+woede der golven ontkomen, of nog vervolgt hem de goddelijke
+wraak.&rdquo; Maar Paulus schudde zijn hand en liet er het reptiel
+afglijden, dat hij in het vuur wierp. De omstanders waren overtuigd,
+dat het venijn van de adder zijn uitwerking niet zou missen, dat de
+hand zwellen, en dat de zwelling zich weldra aan het geheele lichaam
+zou meedeelen, zooals gewoonlijk gebeurt.</p>
+<p>Maar Paulus scheen in het geheel geen pijn te hebben, en de beet had
+geen enkel nadeelig gevolg. Toen waren de Maltezers door het wonder
+getroffen en vereerden Paulus voortaan als een god.</p>
+<p>Publius, gouverneur van het eiland, die hem bij zich ontving en zijn
+goede zorgen aan hem wijdde, bracht hem aan het bed van zijn vader, die
+door een hevige koorts was aangetast. Paulus legde hem de handen op,
+begon te bidden en genas hem. Dat bericht verspreidde zich snel over
+het eiland, en dadelijk stroomden de zieken in massa toe. De apostel
+genas ze en bracht drie maanden op Malta door, voor hij naar Rome
+ging.</p>
+<p>Dichtbij de grot, op de plek waar een standbeeld Paulus voorstelt de
+menigte toesprekend, is een holte in den grond, waar veel beroemde
+personen der Christenheid begraven wilden worden als op gewijden grond.
+De dooden zouden er rusten in volkomen vrede onder de hoede van den
+apostel, die schipbreuk had geleden op de noordkust van het eiland.</p>
+<p>Van de hoogten van Citt&agrave; Vecchia had ik een groot deel van
+Malta aan mijn voeten zien liggen in doodsche eentonigheid. Men zag er
+slechts kale, boomlooze golvingen van den bodem, zonder groen, en
+overal steenen en nog eens weer steenen met enkele dorpen, kloosters en
+woonhuizen. Steden en dorpjes waren trouwens op deze plek dichtbij, en
+de vrije natuur was eigenlijk ver te zoeken, zoodat het den indruk
+maakte, dat een enkele stad de geheele oppervlakte van het eiland
+overdekte.</p>
+<p>Hoezeer bewonderde ik toen de groote werkzaamheid der Maltezers, die
+met geduld en volharding erin geslaagd zijn, hun rots prachtige oogsten
+te doen voortbrengen. Want die droge en steenachtige terreinen, waar
+bijna overal de rots aan de oppervlakte komt, geven een opbrengst van
+veertig ten honderd. En de aarde, waar krijgen ze die vandaan? Er is
+mij verteld, dat ze dikwijls de rotsen afgeschraapt hebben, om grond te
+maken, en het is zeker, dat zeer vaak aarde op menschenruggen naar de
+tuinen wordt gevoerd. Geen duimbreed rotsgrond wordt ongebruikt
+gelaten; de bewoners hechten hun groenten vast aan elk uitstekend punt
+van de rotsen; zij maken overal terrasjes en profiteeren zelfs van
+natuurlijke spleten en holten.</p>
+<p>Men ziet geheele gezinnen van Maltezers volijverig boerenwerk
+verrichten, wieden en spitten en onvermoeid gieten.... Maar het gaat
+vaak lastig, want er is niet zelden gebrek aan water.</p>
+<p>Uit het oogpunt van schilderachtigheid zijn er weinig plekken te
+roemen; maar al is het natuurschoon schaarsch, toch moet men niet
+verzuimen een bezoek te brengen aan de Makluba in het Zuiden van het
+eiland, aan de grens van het gebied van Krendi. Het is een zeer diepe
+inzinking van den grond, een donkere kuil tusschen steile rotswanden,
+waartusschen men in de diepte een tuin ziet liggen.</p>
+<p>Op korten afstand van dien afgrond, te Gebel-Kim, vindt men de
+reusachtige ru&iuml;nen van een phoenicischen tempel, tegenwoordig
+aangeduid met den naam <span lang="it">Pietra della Venerazione</span>.
+Opgravingen, die men vroeger in die ru&iuml;nen heeft gedaan, hebben
+beenderen van dieren aan het licht gebracht en een menschelijken
+schedel van ongewonen vorm. Een <span class="pagenum">[<a id="pb352"
+href="#pb352" name="pb352">352</a>]</span>geleerde bibliothecaris van
+La Valette heeft bewezen, dat de tempel aan den phoenicischen Hercules
+was gewijd. Niet ver van dit heiligdom was er een andere tempel, aan
+Esculapius gewijd. Er zijn daar steenen van reusachtige afmetingen, die
+in hun behouwen toestand uitstekend zijn bewaard gebleven.</p>
+<p>Op Malta bestaan nog andere ru&iuml;nen van deze soort, vooral in
+het oostelijk deel van het eiland. Malta was inderdaad in de
+Middellandsche Zee een punt van al te groot belang, dan dat het de
+aandacht niet zou hebben getrokken van de Phoenici&euml;rs en de andere
+zeevaarders der Oudheid. Vooral de Phoenici&euml;rs waren gewoon, alle
+kusten met hun handelskantoren te overdekken.</p>
+<div class="figure xd21e721width"><img src="images/p1906-352.jpg" alt=
+"Wapenzaal in het Gouvernementshuis." width="720" height="522">
+<p class="figureHead">Wapenzaal in het Gouvernementshuis.</p>
+</div>
+<p>Het grootste aantal monumenten, dat ze er hebben nagelaten, bevindt
+zich op de zuid- en de oostkust. Ik heb ze gezien aan zee te Marsa
+Scirocco, te Krendi en op het eiland Gozzo.</p>
+<p>Al die resten van bouwwerken hebben in hun reusachtige afmetingen
+geheel het karakter van de monumenten, die aan de Cyclopen worden
+toegeschreven.</p>
+<p>Om kort te gaan, dit eiland Malta, geteisterd door den wind,
+verbrand door de zon, treft nu nog de verbeelding van den reiziger,
+nadat het een glorieuse rol in de geschiedenis heeft gespeeld. Niet
+enkel getuigen de ru&iuml;nen van verleden grootheid, maar er zweeft om
+het eiland een aureool door de dapperheid en offervaardigheid van de
+edele Ridders, die de barre rots, verloren te midden der golven, tot
+een wal hebben gemaakt voor de veiligheid van de christelijke
+volken.</p>
+<p>De tegenwoordige heerschers blijven er altijd vreemdelingen; hun
+invloed is gering, omdat zij de ziel der Maltezers niet kunnen winnen,
+die ziel, die trouw blijft aan het oude geloof en aan haar vrome
+herinneringen. Nog onlangs heeft men daar een bewijs van gekregen. De
+heer Chamberlain kondigde in een trotsche rede, die hij tijdens een
+reis over Malta hield, aan, dat er maatregelen zouden worden genomen,
+om het eiland sneller te verengelschen en de engelsche taal als
+offici&euml;ele taal verplicht te stellen als gelijke van de landstaal
+en met uitsluiting van het Italiaansch.</p>
+<p>Dat gaf groote ontroering op het eiland, en de hevigste protesten
+werden vernomen. Toch werden de maatregelen genomen. De Wetgevende Raad
+van de kolonie ging toen tot obstructie over, terwijl de bevolking al
+duidelijker hare verontwaardiging toonde. Deze was van dien aard, dat
+Engeland de besluiten omtrent de talen gedeeltelijk moest
+herroepen.</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div class="transcribernote">
+<h2 class="main">Colofon</h2>
+<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3>
+<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen
+overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het
+kopi&euml;ren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de
+<a class="exlink xd21e28" title="Externe link" href=
+"http://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg
+Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="exlink xd21e28"
+title="Externe link" href=
+"http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p>
+<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost
+and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it
+away or re-use it under the terms of the <a class="exlink xd21e28"
+title="Externe link" href="http://www.gutenberg.org/license" rel=
+"license">Project Gutenberg License</a> included with this eBook or
+online at <a class="exlink xd21e28" title="Externe link" href=
+"http://www.gutenberg.org/" rel="home">www.gutenberg.org</a>.</p>
+<p>Project Gutenberg catalogus pagina: <a class="pglink" href=
+"http://www.gutenberg.org/ebooks/14181">14181</a>.</p>
+<h3 class="main">Codering</h3>
+<p class="first">Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen poging
+gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde van
+de regel zijn hersteld.</p>
+<p>Verschenen in drie afleveringen in &bdquo;De Aarde en haar
+volken,&rdquo; jaargang 1906.</p>
+<p>Artikel verscheen oorspronkelijk in het Frans in het tijdschrift
+<i lang="fr">Le Tour du Monde</i> en het boek <i lang="fr">Les Iles
+oubli&eacute;es</i> (1893)</p>
+<p>Vuillier, Gaston-Charles, 1844 of 1846&ndash;1915.</p>
+<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3>
+<ul>
+<li>2004-11-27 Begonnen.</li>
+<li>2014-11-02 Correcties en nieuw ontworpen voorkant toegevoegd.</li>
+</ul>
+<h3 class="main">Externe Referenties</h3>
+<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn
+dat deze links voor u niet werken.</p>
+<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table class="correctiontable" summary=
+"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst.">
+<tr>
+<th>Bladzijde</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e182">331</a></td>
+<td class="width40 bottom">honiggraat</td>
+<td class="width40 bottom">honingraat</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e264">335</a></td>
+<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40 bottom">&bdquo;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e362">338</a></td>
+<td class="width40 bottom">200 000</td>
+<td class="width40 bottom">200.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e453">342</a></td>
+<td class="width40 bottom">35 000</td>
+<td class="width40 bottom">35.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e456">342</a></td>
+<td class="width40 bottom">12 000</td>
+<td class="width40 bottom">12.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e459">342</a></td>
+<td class="width40 bottom">17 000</td>
+<td class="width40 bottom">17.000</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e504">343</a></td>
+<td class="width40 bottom">loelaten</td>
+<td class="width40 bottom">toelaten</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e622">348</a></td>
+<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40 bottom">&rdquo;</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e662">350</a></td>
+<td class="width40 bottom">Citta</td>
+<td class="width40 bottom">Citt&agrave;</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Malta en de Maltezer Orde, by Gaston Vuillier
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MALTA EN DE MALTEZER ORDE ***
+
+***** This file should be named 14181-h.htm or 14181-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/4/1/8/14181/
+
+Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org/license
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/old/14181-h/images/book.png b/old/14181-h/images/book.png
new file mode 100644
index 0000000..8c9ee4f
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/book.png
diff --git a/old/14181-h/images/card.png b/old/14181-h/images/card.png
new file mode 100644
index 0000000..1ffbe1a
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/card.png
diff --git a/old/14181-h/images/external.png b/old/14181-h/images/external.png
new file mode 100644
index 0000000..ba4f205
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/external.png
diff --git a/old/14181-h/images/new-cover-tn.jpg b/old/14181-h/images/new-cover-tn.jpg
new file mode 100644
index 0000000..19dce0f
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/new-cover-tn.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/new-cover.jpg b/old/14181-h/images/new-cover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6077521
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/new-cover.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-329.jpg b/old/14181-h/images/p1906-329.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9dcb314
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-329.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-331.jpg b/old/14181-h/images/p1906-331.jpg
new file mode 100644
index 0000000..63980f6
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-331.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-332.jpg b/old/14181-h/images/p1906-332.jpg
new file mode 100644
index 0000000..56b972f
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-332.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-333.jpg b/old/14181-h/images/p1906-333.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a3a2c95
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-333.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-336.jpg b/old/14181-h/images/p1906-336.jpg
new file mode 100644
index 0000000..fdb75ea
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-336.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-337-1.jpg b/old/14181-h/images/p1906-337-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ab018a7
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-337-1.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-337-2.jpg b/old/14181-h/images/p1906-337-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..987685e
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-337-2.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-341.jpg b/old/14181-h/images/p1906-341.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3926306
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-341.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-344.jpg b/old/14181-h/images/p1906-344.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a54a497
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-344.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-345-1.jpg b/old/14181-h/images/p1906-345-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f61ca74
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-345-1.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-345-2.jpg b/old/14181-h/images/p1906-345-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..df66868
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-345-2.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-349.jpg b/old/14181-h/images/p1906-349.jpg
new file mode 100644
index 0000000..168bc09
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-349.jpg
diff --git a/old/14181-h/images/p1906-352.jpg b/old/14181-h/images/p1906-352.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6cf396e
--- /dev/null
+++ b/old/14181-h/images/p1906-352.jpg