diff options
Diffstat (limited to '14181-0.txt')
| -rw-r--r-- | 14181-0.txt | 1888 |
1 files changed, 1888 insertions, 0 deletions
diff --git a/14181-0.txt b/14181-0.txt new file mode 100644 index 0000000..ce628e7 --- /dev/null +++ b/14181-0.txt @@ -0,0 +1,1888 @@ +*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 *** + +Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team + + + + + + + +Malta en de Maltezer Orde. + +Naar het Fransch van GASTON VUILLIER. + + +I. + +Van Syracuse naar Malta.--La Valette en de stichting door den +Grootmeester der Orde.--Aankomst in de groote haven.--Aanzien van de +stad.--Koetsiers en schippers.--De witte steenen huizen.--Terrasvormige +daken.--Mannen en vrouwen van Malta.--Het huiselijk leven.--Het +gezelschapsleven.--De kantwerksters.--Een avond in de Barraea.--Het +Hooglandersregiment en hun muziek op het plein.--De hoofdstraten.--De +paleizen. + + +Ik was voornemens, mij van Tunis naar Malta te begeven, om er de +plechtigheden van de Heilige Week bij te wonen, die mij als zeer +origineel waren aanbevolen. Daar echter een onverwacht besluit +van de engelsche autoriteiten de haven van La Valette gesloten had +verklaard voor uit het Oosten komende schepen en voor wat van de kust +van Afrika kwam, moest ik mijn reisplan veranderen. De vrees voor het +overbrengen van de pest bij het bestuur van Malta leidde er dus toe, +dat ik een plaats besprak op een paketboot van de Compagnie Générale +Transatlantique. Deze bracht mij naar Tripoli, en ik had er geen +spijt van. + +Maar de toen opgedane ondervinding en een groot aantal andere +omstandigheden, die zich in den loop van mijn reizen voordeden, deden +mij besluiten, voor het vervolg geen vast reisplan te maken. Ik vond +er meer genoegen in, mij op goed geluk te laten gaan, mijn fantasie +te volgen of het toeval te laten beslissen. + +Onder zulke omstandigheden nam ik plaats aan boord van een italiaansche +stoomboot, die zich gereed maakte om uit te varen. De bestemming liet +mij vrij koel, want een horizon vol geheimzinnigheden had toen groote +aantrekkelijkheid voor mij. Het was te Syracuse, dat ik mij inscheepte, +en toen ik mij op de brug bevond, zag ik om naar den grond van Sicilië, +die mij zooveel rein en edel genot had geschonken, zooveel uren van +bekoring in zijn toovertuinen en van angstige ontzetting op de woeste +hellingen van zijn kraters. Ik moest nu misschien voor altijd dat mooie +Trinakria vaarwel zeggen, en het was mij, of ik een deel van mijzelven +achterliet tusschen de verre heuvels, die in de schaduw wegscholen. + +De stad begaf zich ter ruste in het bleeke licht van den scheidenden +dag. In den brandenden zonneschijn had ik de bergachtige omstreken +doorwandeld tusschen de instortende oude muren, die resten zijn van +monumenten uit een grootsch verleden. Ik had de tempels bewonderd van +het antieke Ortygia, had rondgedwaald in de beruchte steengroeven van +de Lautumiae en was genaderd tot dichtbij de geheimzinnige fontein, +waar de nymf Arethusa, om hare liefde schreiend, eeuwig hare tranen +mengt onder het water van de zee. + +De avond was gekomen, en de stralen der maan, brekend door den nevel, +wierpen als liefkoozend hun licht over de sombere grootschheid der +oude heuvels. De duisternis roept droomen wakker; de ruimte vulde +zich voor mij met gestalten, en ik zag het verleden oprijzen uit het +stof en leven krijgen in die vage nachtelijke helderheid. Illusie! +Alleen de asch der oude stad lag op de zwijgende hoogten en vervloog +als alle glorie in het ledige, verstoven door den wind. + +Weldra verdween Syracuse. Dichtbij ons trilde een vuurtorenlicht, +ging weer uit om weer op te lichten en dan weer te verdwijnen, als +een ironische glimlach van het lot, dat ons zelfs op zee herinnert aan +zijn grilligheid en aan onze droomen, die illusies, aan onze wenschen, +die bedrog zijn. + +De uren glijden voort, ... het wordt dag. Wij krijgen Malta in het +gezicht. De opgaande zon, die in haar maagdelijkheid rose uit het +water opstijgt, werpt lichtjes op de muren van La Valette, dat in +onbepaalde omtrekken zich aan het oog vertoont. + +La Valette, dat ik vroeger slechts terloops had gezien onder een +brandende zon, met zijn wallen en bastions en al, wat denken deed aan +een heftigen strijd, die wel aanstaande scheen, dreef daar boven de +zee als in een wazig spiegelbeeld. Teêr gekleurde wolken verborgen +de op rijen staande kanonnen voor ons oog en verzachtten den aanblik +der groote, fel dreigende, versterkte rots. Een damp dreef rustig +op de oppervlakte van het water in golvende sluiers en zweefde door +de lucht als een fijne wolk, die langzamerhand uiteenrafelde en zich +oploste in het etherische licht van den morgen. + +Naarmate wij dichterbij kwamen, ontdeed de stad zich van haar sluiers, +om forsch en frisch, maar dor en koud, tevens het heldere zonlicht +op te vangen. De aanblik is nog niet veranderd sinds den tijd, reeds +lang geleden, toen de stad de zeeën beheerschte. Zij wekt nog altijd +herinneringen aan oorlogsgeweld en krijgsmansglorie. + +De beroemde stichter der stad, de Grootmeester Jean Parisot de la +Valette, had als plaats voor de stad gekozen den berg Scebarras, +een groote, kale rots, een soort van schiereiland tusschen twee ruime +baaien, die de twee belangrijkste havens zijn geworden, Marsa en de +quarantainehaven, Marsa-Muscet geheeten. + +Het was in 1565 na de nederlaag van het leger van Soliman den Tweede, +die het eiland had willen veroveren. De Grootmeester besloot partij te +trekken van een oogenblik van rust in den strijd, om de door de Turken +vernielde wallen weer te herstellen en de beide havens te verdedigen +door het aanleggen van een nieuw fort op het schiereiland tusschen +hen beide in. Op datzelfde schiereiland ging hij toen een stad bouwen, +omringd door vestingwerken, waar het klooster en de woning der ridders +veilig zouden zijn. + +Met dat doel en vooral om den niet onaanzienlijken financiëelen +steun te erlangen, dien hij noodig had, wendde de Grootmeester +zich door tusschenkomst van de bij de hoven geaccrediteerde gezanten +rechtsstreeks tot de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal en tot +den Paus, evenals tot verschillende italiaansche vorsten. Die gezanten +zetten uiteen, dat het niet voldoende was, Malta door een hardnekkigen +tegenstand te hebben gered, maar dat men, nu het eiland nog door +een handigen tegenstander kon veroverd worden, verplicht was, het +zoo spoedig mogelijk te versterken, dat er nieuwe verdedigingswerken +moesten worden aangelegd, nadat de gevolgen van het doorgestane beleg +waren verholpen. + +De afgevaardigden legden vooral den nadruk op die punten, welke voor de +afzonderlijke regeeringen, tot wie zij zich wendden, in het bijzonder +van belang waren, en toen ze melding maakten van het voornemen van +den Grootmeester, om een stad te bouwen, legden zij de plannen over +ter ondersteuning van het denkbeeld. + +Al de vorsten, getroffen door de grootschheid en het nut van +de voorstellen, beloofden, ze te steunen en La Valette bij deze +onderneming te helpen. De Paus beloofde, eraan deel te nemen met +vijftien duizend kronen, de koning van Frankrijk met veertig duizend +livres, Filips de Tweede, met negentig duizend en de koning van +Portugal met dertig duizend. De commandeurs der Orde stonden in edele +belangeloosheid hun bezittingen af en gaven hun kostbaarste meubelen, +om de onderneming te doen slagen. + +Zonder tijd te verliezen, liet La Valette dadelijk ingenieurs, +bouwmeesters en werklieden uit Italië komen, en kort daarna begaf +zich de Grootmeester in plechtig ambtsgewaad, vergezeld door den +Raad van Bestuur der Orde en gevolgd door al de ridders, naar den +berg Scebarras, waar hij den eersten steen legde voor de nieuwe +stad. Op dien steen stond gegrift het besluit van den Raad, dat wij +hier vertaald uit het Latijn laten volgen. + +"De zeer beroemde en vereerde broeder, Jean de la Valette, +Grootmeester van de Orde der Hospitaalridders of der Ridders van +Sint-Jan, die voor oogen heeft al de gevaren, waaraan zijn ridders +en zijn volk van Malta hebben blootgestaan bij het jongste beleg en +die in overleg met den Raad der Orde, om nieuwe ondernemingen van +den kant der Barbaren tegen te gaan, het plan heeft gevormd, een stad +te bouwen op den berg Scebarras, heeft heden, Donderdag 28 Maart van +het tegenwoordige jaar 1566, na den heiligen naam van God te hebben +ingeroepen, de tusschenkomst der Heilige Maagd te hebben gevraagd +en die van den Heiligen Johannes den Dooper, den patroon der Orde, +om den zegen des hemels af te smeeken op een zoo belangrijk werk, +er den eersten steen van gelegd, waarop zijn wapen is gebeiteld met +de gouden leeuwenmuilen. De nieuwe stad is op zijn bevel gedoopt met +den naam Stad van La Valette." + +Gouden en zilveren medailles, die een afbeelding der nieuwe stad +droegen en het opschrift: Melita renascens, d.i. "Het herboren Malta" +met het jaar en den datum der stichting, werden in grooten getale in +de fondamenten geworpen. Na die plechtigheid ging men met ijver aan +het werk. Allen namen er aan deel, rijken zoowel als armen, edelen +en handwerkslieden. Iedereen wilde deel hebben aan het werk, waarin +het heil van allen was gelegen voor de toekomst. Een commandeur, +de la Fontaine, die bekend was om zijn goed inzicht in de kunst +van het aanleggen van versterkingen, had de opperste leiding der +werkzaamheden op zich genomen. De ridders droegen er ook het hunne +toe bij, enkelen begaven zich op de schepen der Orde naar Sicilië +en Italië, om bouwmaterialen te halen, anderen gingen tot Lyon, +om zich met de verbetering der inrichting van de artillerie bezig te +houden. Wie bleven, hielden toezicht op de arbeiders bij de aardwerken, +lieten openingen aanvullen, bressen herstellen en zorgden voor den +aanleg der nieuwe versterkingen. + +De Grootmeester verloor twee jaren achtereen de werkzaamheden niet +uit het oog; hij woonde te midden der werklieden, nam zijn maaltijden +juist als een gewoon arbeider en gaf het voorbeeld van den grootsten +ijver. Daar de gelden niet alle regelmatig inkwamen, liet hij, om +daarin te voorzien, kopergeld slaan, waaraan hij een verschillende +waarde toekende naar zwaarte of model. Zoodra het verwachte geld +inkwam, werd het andere aan de circulatie onttrokken. En daardoor +kreeg het volk der werkers zooveel vertrouwen, dat het werk niet een +enkelen dag stilstond. + +Bij zulk een edele geestdrift, in zulk een gloed van ijver en +werkkracht verrees die stad, die ik nu uit zee zag verrijzen, toen +het schip naderde. Eindelijk lag ze schitterend voor ons uitgespreid. + +Wij zijn juist de nieuwe invaart gepasseerd, waar de sterke batterijen +van het Sint-Elmusfort zijn gevestigd, en de groote haven ligt daar +als een prachtig meer met spiegelende oppervlakte, omringd door +massieve bouwwerken. + +Het is werkelijk een soort van binnenzee, waar kanalen en baaien op +uitkomen, die de ruimte nog vergrooten, want zij vormen reeds op zich +zelf veilige schuilplaatsen, waar geheele vloten zich zouden kunnen +verbergen, om het juiste oogenblik af te wachten voor een aanval op +den vijand. + +De groote haven of de Marsa, want ze heeft haar ouden arabischen naam +behouden, is zelve in twee deelen verdeeld door een schiereiland, +dat als in een felle spoor uitloopt in het fort Saint-Ange op Isola +Point. Op het oostelijk uiteinde staat het fort Ricasoli, genoemd +naar den italiaanschen burgemeester, die het liet bouwen; in het +zuidoosten en zuiden zijn het Sint-Michelsfort en het fort Salvator +door zware versterkingen omgeven. Ze herinneren aan den Grootmeester +Nicolaas Cotoner, die hun de verdedigingsmiddelen schonk. + +Waarheen het oog zich wendt rondom den grooten plas, overal staren +u in het licht de dreigende reuzenbouwwerken tegen met hun strakke +profielen. + +La Valette lijkt op niets wat ik reeds heb gezien; het is een +eenig schouwspel, en men krijgt lust, het voor iets fabelachtigs te +houden. Het is een opeenhooping van wanden van vuurmonden en vlammende +rotsen, vol gaten als een honingraat. Tusschen de steilten ziet men +de kanalen en grachten, en het maakt den indruk, of een steengroeve +van cyclopen door de zee is overweldigd. Al de gebouwen der sterke +forten gelijken op elkaar; alle hebben ze denzelfden vorm en dezelfde +kleur. Wal volgt op wal met gekanteelde muren, en naast de eene rots +verrijst onmiddellijk weer een andere. Hier en daar schijnen bastions +in de lucht te hangen, men kijkt tegen bogen aan of tegen hooge torens +met terrassen. + +Dat eerste opdagen van La Valette is in mijn herinnering nog altijd +even frisch gebleven als op den eersten dag toen ik er kennis mee +maakte. + +Als ik de oogen sluit, zie ik alles, de straten der stad met de hooge +huizen, waar uit de vensters kleurig linnengoed te drogen hangt, dat +door den wind wordt bewogen. Het was als op een feestdag, want het +leek of de oude muren vlagden, en lompen worden zelfs mooi in het volle +zonlicht. Ik kan nog telkens het vizioen vernieuwen van die eindelooze +reeks vensteropeningen in die forten uit de legende, het spiegelende +water en de stroomen van licht, die over de wijde ruimte vloeiden. + +Ik zie weer op de kaden de drukke volksmenigte, de altijd weer bij de +landingplaats aankomende booten, die koopwaren of passagiers innamen en +dan wegvoeren; de uithangborden der winkels van scheepsbenoodigdheden +met namen, die zoo moeilijk te begrijpen zijn, als alles wat het +zeewezen aangaat. + +Zoodra wij de haven binnenvoeren, waren de koetsiers uit de stad +snel komen aanrijden. Zij veroorzaakten een opstopping op de kade en +gesticuleerden om het hardst, om klanten te lokken, terwijl ontelbare +bootjes om het schip heen draaiden en hun diensten aanboden met +veelzeggende mimiek. De kleine booten zijn eigenaardig; ze gelijken wel +iets op gondels, niet door hun sierlijkheid, want ze zijn kort en dik, +maar door hun hoogen voorsteven. De meeste zijn groen geverfd en met +bizarre teekeningen versierd. Aan weerszijden van den voorkant ziet +men een oog geteekend van naïeve uitdrukking en vorm, wat het bootje +er als een zeemonster doet uitzien. Over de meeste is een gekleurd +zeil gespannen. + +Ik volgde met belangstelling de voorvallen op de kade en bleef nog +eenigen tijd aan boord. Eindelijk vertrok ik, en een kales bracht +mij in snellen draf langs een helling naar de Levantstraat. + +Overal hetzelfde verblindende licht, dat met het vele opdwarrelende +stof aan La Valette het aanzien geeft van een brandende stad. Enkele +fijne, violette schaduwen gaven in de gebouwen vormen van menschen en +dingen aan. De meeste straten kwamen op de zee uit. De menigte liep +af en aan even druk als aan het strand. Ernstige Arabieren, in hun +burnoes gedrapeerd, vormden door hun kalmte een sterke tegenstelling +met de Maltezers, de Grieken en de Levantijnen; een paar kooplieden +van verkoelende dranken, met een vaatje op zij, boden hun waar aan, +en van tijd tot tijd kwam een dorstige voorbijganger begeerig drinken. + +Nu en dan kreeg ik op die wandeling door La Valette een vizioen +van op rijen staande zwarte kanonnen, van scheepsmasten, dicht +opeen gedrongen als boomen in een bosch, het wandelend bosch van +Shakespere. Verscheiden straten zijn niet anders dan trappen, zoo +bijvoorbeeld de Santa Luciastraat. Aan de meeste daarvan hebben de +huizen platte daken met balkons met ramen erin, zeker een engelsche +uitvinding. + +De huizen in La Valette en op het geheele eiland Malta zijn +gebouwd van een zachte, verblindend witte steensoort, afkomstig +van het eiland. Langen tijd is er in dat gesteente een levendige +uitvoerhandel gevoerd, omdat het zoo gemakkelijk te bewerken was, +vooral naar Smyrna en de andere steden van de Levant. + +Maar er zijn heel wat bezwaren aan die steensoort verbonden, want ze +ondervindt sterk den invloed van het weêr, wat waarschijnlijk door +de uit zee opkomende dampen bevorderd wordt. Ook geeft de verbazende +witheid van de huizen aanleiding tot een terugkaatsing van het licht, +die nadeelig is voor de oogen. De Maltezers kunnen aan het gesteente +door polijsten een glans geven, die het op marmer gelijken doet. + +De huizen hebben veelal platte daken, met buizen tot afvoer +van het regenwater. Die daken, waarop bloemvazen en kuipen met +planten prijken, zijn dikwijls kleine tuintjes, waar de bewoners +op zomeravonden frissche lucht zoeken; ze gebruiken er ook vaak de +maaltijden en ontvangen er gezelschap. + +Op de hoeken van sommige straten staan heiligenbeelden in nissen, +en de vrome Maltezers houden er nacht en dag de lampen brandende. + +Het rijtuig hield eindelijk stil voor een hôtel. Ik rustte er uit +in de schaduw, nog geheel verblind door de stroomen van licht, die +langs en over mij waren gevloeid. + +Nu was ik dan te La Valette, de oude hoofdstad van Malta, maar ik was +er als onbekende, zonder aanbevelingsbrieven voor de enkele Franschen, +die er woonden. Het beste in de gegeven omstandigheden was, mij aan +te melden aan het fransche consulaat, waar ik kans had, vriendelijk +te worden ontvangen. Dat was een goede gedachte; de consul was een +hulpvaardig man, aangenaam in den omgang en bereidwillig gestemd ten +opzichte zijner landgenooten. + +Nog dienzelfden avond begaf ik mij met een brief van onzen consul +naar de wijk Guardia mangia Pietà, waar een fransch koopman woonde, +die sinds vele jaren op Malta gevestigd was. Hij had zich een mooie +positie verworven en, naar men zeide, een aanzienlijk vermogen. Zijn +naam was Ribot, en hij ontving mij met open armen. + +Hij praatte veel met mij over de Maltezers. "Ik heb al sedert het begin +van mijn zijn hier opgemerkt", zei ik tot hem, "dat hun gezicht een +voor mij geheel nieuw karakter heeft, met die breede wangen, groote +ooren, die ver naar achteren staan, de zwarte haren en de dikke bossige +wenkbrauwen. Het komt mij in het geheel niet twijfelachtig voor, +dat dit ras van phoenicische afkomst is. De Maltezer is levendig en +bewegelijk; men voelt het, dat hij zich gelukkig voelt op zijn rots +te midden der golven in een element van zonnegloed en zee." + +"Ja, zoo is het inderdaad," antwoordde mij de heer Ribot, "de Maltezer +is in zijn element, beter dan de anderen, die hier wonen. Morgen +zult U opmerken, dat de vreemdelingen bleeke gezichten hebben met een +vermoeiden trek, alsof hun bloed verdroogd was in de hitte der zon." + +En op het gelaat van den spreker las ik de teekenen van neurasthenie, +die hij zelf mij aanwees. + +"Het komt," zei hij, "dat hier niets herinnert aan de geurige +frischheid onzer kleine steden, de fluweeltint onzer heuvels en +de geheimzinnige bekoring onzer dalen. Het geruisch der zee, en op +dagen van boos weer het gebulder van den wind om de rotsen vervangen +voor een poos de groote hitte van den zomer en de onbeschrijflijke +doodschheid der in de gloeihitte der zon verpoeierende rotsen. Alleen +des avonds herademt men en begint opnieuw te leven. Vaak ook zenden +de winden uit de woestijnen van Afrika ons hun brandenden adem toe, +en het zijn enkel de winden uit het Noordoosten, die de buitengewone +warmte soms wat temperen." + +De winter is gewoonlijk zeer zacht op Malta; het is een echte lente met +overvloed van bloemen, die schitteren in rijke kleuren en verrukkelijk +geuren. Een groot aantal engelsche familiën komen dan ook den winter +op het eiland doorbrengen. + +Een der gevaren van het klimaat zijn de plotselinge overgangen van +hitte tot koude, die onophoudelijk terugkeeren, en waar het menschelijk +lichaam zeer gevoelig voor blijft. + +De vreemdeling vooral moet zich in acht nemen voor dit bezwaar, +dat de Maltezers niet zoo sterk gevoelen. Als de zon brandend heet +schijnt en de terugkaatsing van het licht verblindend is, krijgt men +over het transpireerende lichaam bij den een of anderen hoek van een +straat een ijskouden wind uit zee te voelen. + +Zulke klimaatstoestanden zouden het waarschijnlijk maken, dat het leven +der inboorlingen er door verkort werd; maar dat is in het geheel niet +het geval. Het is volstrekt geen zeldzaamheid, hier wakkere grijsaards +te ontmoeten, die nog in het bezit zijn van al hun vermogens en van +de betrekkelijk groote lichaamskracht, welke zij tot op zeer hoogen +leeftijd behouden. De Maltezers hebben zeker aan dit klimaat, dat de +zenuwen voortdurend gespannen houdt, een buitengewone bewegelijkheid +te danken van gevoel en van armen en handen, waardoor zij verbazend +druk gesticuleeren. Ze hebben ook heftige hartstochten. Voor handel +en scheepvaart toonen ze zich intusschen zeer geschikt, en hun eiland +hebben ze zeer lief; die kalkrots Malta noemen zij de bloem der wereld, +"fiore del mondo." + +Ik heb overal opgemerkt, dat de eilandbewoners zeer aan hun land zijn +gehecht, welks natuurschoon ze met naïeve overdrijving bewonderen, +zooals ze ook vol lof zijn voor wat hun soldaten en hun mannen van +wetenschap praesteeren. En het is ook immers algemeen bekend, dat hoe +ondankbaarder de grond is, waar iemand woont, des te meer moeite kost +het hem, zich ervan te verwijderen en des te meer is hij eraan gehecht. + +In de dorpen van het binnenland op Malta ondervindt het huiselijk +leven nog den invloed van de oude oostersche gebruiken. De mannen +hebben de geheele oostersche jaloerschheid, en de vrouwen leiden een +leven van afzondering. Een oude arabische spreuk schijnt er nog in +eere te worden gehouden, namelijk dat de vrouwen slechts tweemaal +in haar leven in het publiek moeten verschijnen, bij haar huwelijk +en bij haar dood. De schoonste lof, die haar te beurt kan vallen, +is in de oogen van den Maltezer, dat er nooit over haar wordt +gesproken. Te La Valette is zulk een strengheid niet op te merken; +de aanhoudende aanwezigheid van vreemdelingen, die er door den handel +heen worden geroepen, de invloed van het vroegere Ridderhof, de bals +en de schouwburgen hebben der vrouw meer vrijheid geschonken. + +Maar die vrijheid is slechts schijn, en alleen de dames der uitgaande +wereld hebben er voordeel van. Tijdens mijn verblijf te La Valette +wenschte ik een der vele mooie kantwerkstertjes te teekenen, die in +hun fijne zijden weefsels nog het kruis der Maltezer ridders borduren, +te midden van de grilligste versieringen. Ondanks alle moeite, die +de heer Ribot in het werk stelde, en ofschoon hij toch al zoo lang +in het land woonde, ondanks het aanbod van een hooge belooning, kon +hij geen familie vinden, die bereid was, een haar vrouwelijke leden +voor een schilder te laten poseeren. Het gelukte mij zelfs niet, +een enkele dier kantwerksters aan het werk te zien. + +Ze zijn bekoorlijk, die Maltezer vrouwen; ze schijnen van de rotsen +een tint als van doorschijnend ivoor te hebben aangenomen. Meestal +zijn ze niet groot en hebben fijne trekken, iets onzegbaar teêrs, +en haar groote oogen hebben een zachten glans onder de faldetta. Die +faldetta is een soort van zwartzijden mantel, die tot het middel +reikt, om het hoofd heengaat en er in een halven kring door stijf +gaas van af wordt gehouden, zoodat zij het gelaat voor zon en wind +en voor onbescheiden blikken behoedt. Als in een zijden schelp +met liefelijken glans rust dus het hoofd, en met de hand wordt dat +omhullend kleedingstuk gracelijk vastgehouden, terwijl ze er mee +kunnen manoeuvreeren juist als de mooie Spaansche met haar waaier. + +Deze fijne, teêre vrouwen hebben voorbeelden van heldenmoed gegeven, +waartoe men ze, op het uiterlijk afgaande, niet in staat zou hebben +geacht. Bij allerlei gelegenheden hebben ze haar eiland met moed +verdedigd, vooral onder het beleg door Soliman den Tweeden. + +De secretaris van het fransche consulaat, dien de consul wel te +mijner beschikking had willen stellen, vond er een genoegen in, +mij de bezienswaardigheden en het karakteristieke van La Valette +te laten zien. Hij was mij een onwaardeerbare gids, en zijn groote +bereidwilligheid verloochende zich nooit een oogenblik. Altijd vond +ik hem gereed, mij met zijn vrijen tijd ten dienste te wezen. + +"Als u wilt," zei hij op een dag tot mij, "zullen we van avond +samen naar De Barraca gaan."--"De Barraca?"--"U zult het wel zien. De +Barraca is een zaak, waar men hier trotsch op is, en niemand, die in +La Valette is geweest, mag vertrekken zonder de beroemde Barraca te +hebben leeren kennen." + +Des avonds begaven wij ons naar de bovenstad, op het gebied der hooge +wallen. Daar betreedt men een donkere laan, waar eenige wandelaars +loopen. Wij waren aangeland onder groote bogen, toen mijn gids +uitriep: "Hier zijn we er!" Ik had gedacht aan een nachtelijke +excursie naar ruïnen, want de naam Barraca alleen zei zoo weinig, +en ik liet mijn oog zoekend rondgaan, om brokken muur te vinden of +ontmantelde vestingwerken. Maar tegen de met sterren bezaaide lucht +teekende zich geen enkele vorm af. + +"Nee, nee," zei mijn begeleider, "naar beneden moet u kijken, heelemaal +naar beneden." + +En toen, tegen een balustrade leunend, keek ik naar beneden in +het ledig. In de gapende diepte, de nachtelijke geheimzinnigheid, +pinkten overal lichtjes, die in de verre verte al flauwer werden. Men +kon de afstanden onmogelijk met juistheid schatten; maar heel ver +schenen de lichtjes zacht te verdwijnen, om zich in de sterren op te +lossen. In den helderen azuren hemel raakten ze den Melkweg, die als +een doorschijnend gaas tot bij het zenith aan den hemel dreef. + +Toen mijn oogen langzamerhand aan het duister gewend raakten, begon +de nacht mij flauw verlicht te schijnen, en de aanvankelijk niet te +onderscheiden vormen teekenden zich scherper af. Beneden ons heel in +de diepte kon ik de stad met de haven vóór ons uitgespreid zien liggen. + +Maar het was nog meer raden dan zien in dien afgrond, waar in het +bleeke maanlicht bewegelijke lichtplekken zich bij en in de haven +heen en weer bewogen. + +Soms gingen plotseling lichten uit, en even plotseling werden andere +ontstoken, vlamden op, gingen ten halve uit, om spoedig weer op te +duiken. Het waren de lichten der stad, die aan onze voeten lag, de +veelkleurige seinlichten en vuurtorens in de haven, de lichten van +schepen en booten, die flikkerden en beefden, nu eens nader schenen +te komen, dan terugweken als vallende sterren, of aan den horizon +uiteenspatten als meteoren, terwijl er ook als pijlen in de schuimende +zee neervielen. + +Van beneden rezen, ik weet niet van waar, groote boomen omhoog, +welker donkere silhouetten zich scherp afteekenden tegen het zoo vage +beeld van het nachtelijk La Valette. Toen bespeurde ik zeer dicht +bij ons de donkere profielen van enkele Maltezers, die onbewegelijk +als beelden op hun rots stonden; naast hen, met de band onder de kin, +stijf en hoekig een paar engelsche officieren, die onbewogen schenen +te blijven tegenover de met sterren bezaaide zee. + +Weinig panorama's kunnen een vergelijking doorstaan met dat van +de Barraca superiore. Ik heb het op alle uren van den dag en nacht +gezien, en in het heldere daglicht heeft zich de indruk van den nacht +verduidelijkt. Van dit hooge punt omvat men de gansche uitgestrektheid +der havens, en vanaf het fort Ricasoli aan den ingang der Marsa +tot aan de nieuwe haven krijgt men de enorme uitgestrektheid te +aanschouwen van een nu vooruitspringende, dan terugwijkende lijn, +welke aan de kust den zoom van drie afzonderlijke steden afteekent, +maar die dichtbij elkaar liggen en bijna in elkander overgaan. In +het midden verrijst het historisch kasteel Saint-Ange, met de vier +zware, naar buiten gerichte batterijen. Hier en daar bespeurt men +opeenhoopingen van huizen, reuzengroepen, die aan den eenen kant +uitloopen op een langen gordel van versterkingen, de Cotonera, aan +den anderen bij de groote haven. + +Op grooteren afstand breidt zich het open veld uit met zijn dorpen, +en de klokkenhuizen, die op groote torens gelijken. Onder de voeten +van den toeschouwer, onmiddellijk beneden hen, bevinden zich de +kaden, waar het altijd druk is, met rechts de huizen van La Valette, +de statige paleizen uit den tijd der ridders, en de campanile's. + +De indruk, dien men krijgt, is die van ver weg zich op vleugels te +hebben laten dragen; zoo schijnt het over dag, en des nachts kan +men niet onder woorden brengen, wat men voelt; men is als het ware +heengebogen over de ijle ruimte, waarin ongekende werelden zweven. En +zoo geeft dus de dorre rots van Malta nieuwe, onverwachte tooneelen +te zien. Ook dingen van wonderbaar poëtischen aard had zij voor +mij bewaard. + +Op een avond in de schemering, toen het stadsgewoel tot rust was +gekomen en een parelmoeren licht zich over de ivoren stad uitspreidde, +kwam ik op de markt tegenover het paleis van den Gouverneur. Aan den +horizon, dien ik aan het eind der straten onduidelijk kon waarnemen, +trokken nevels op. De zee lag kleurloos en vlak als een spiegel. En +toen liet zich op het eenzame plein een zeer zachte muziek hooren. Het +leken de zangen, gekomen van de in nevels gehulde bergen van het +Noorden, zoet en klagend; men wist niet, of zij zongen van een droevig +verleden of van een hoopvolle toekomst. Muziek doet dadelijk beelden +voor mijn geest verrijzen. Hier zag ik de uitgestrekte heiden der +landes, zoo ver het oog reikte, onder een grijzen hemel; bergen met +donkere wouden, een verlaten land, en ik voelde mij koud door een +onuitsprekelijk gevoel van vereenzaming.... + +Het was de muziek van de pijpers, de doedelzakblazers van de +Hooglanders; soldaten van dat regiment liepen op het plein heen en +weer, in automatischen pas, ernstig en onverschillig. Zij droegen +de kilt, het korte rokje, geruit in de kleuren der clan, de muts met +wapperende veeren, de plaid in heldere kleuren, met een gesp op den +rechter schouder vastgehecht, en toen ik ze daar zoo kalm en ernstig +zag loopen, meende ik, dat de tonen der bekende instrumenten in hun +ziel de vriendelijke herinnering wakker riepen aan hun ver vaderland, +en hun intieme, innige gewaarwordingen gaf. + +Het tooneel was van korten duur; zij liepen een zeker aantal malen het +plein op en neer, keerden met korten zwaai om, toen ze aan het eind +gekomen waren, en toen de serenade afgeloopen was, verdwenen ze. Ik +bleef. De tonen, zoo klagend, die ik pas had gehoord, ruischten nog in +mijn ooren, en in die op het eind loopende schemering, op dat plein, +dat de Maltezers schenen te vermijden op dit uur, terwijl de muziek der +veroveraars er zich liet hooren, droomde ik van de schotsche heiden, +die zoo aangrijpend somber zijn, van dien laag hangenden hemel vol +wolken, waar zij zich in het oneindige in voortzetten. + +Thans kregen de witte straten van La Valette, straten nog lauw van de +hitte van den dag, een vreemde, doorzichtige tint in die onwezenlijke +schemering. Op zee was alles rustig; zij was als een bleeke afgrond, +waaruit de dorre rots oprees. + +Welk een roerend denkbeeld voor een volk van zaken, om elken dag +op deze rots, waar zooveel bloed gevloeid heeft, die muziek te doen +hooren, die aan het afwezige vaderland herinnert! Herinnering en hoop +gemengd, aan de zee toevertrouwd, vóór men zich ter ruste begeeft. + +La Valette is, zooals wij reeds hebben gezien, amphitheatersgewijze +gebouwd op een schiereiland, dat de beide voornaamste havens van +Malta van elkander scheidt. De stad heeft een treffend, zeer bijzonder +aanzien. + +Drie hoofdpoorten geven toegang tot de stad, de Koningspoort, de +Marinepoort en de poort van Marsa-Muscet. Twintig straten loopen door +de stad, acht in de lengte, twaalf in de breedte. Ze zijn geplaveid +met een zeer hard gesteente, zoncol genoemd, dat wel wat op Portland +gelijkt en op den romeinschen travertino. + +Onder de mooiste en breedste straten van La Valette heeft men eerst +de Strada Reale, die over den top gaat van het schiereiland, waar de +stad op is gebouwd en dien in de geheele lengte doorsnijdt van het +Sint-Elmusfort tot aan de Koningspoort, voerend naar de voorstad +Floriana, Als men er door gaat, heeft men eerst het Giorgio- +of Raadhuisplein, dan het Bankplein, en verder draagt de straat +verschillende namen. + +Enkele particuliere paleizen zijn een bezoek overwaard in La Valette, +hetzij om hun architectorale beteekenis, hetzij om de historische +herinneringen, die ze wekken. In het paleis van de familie Spinola +woonden in 1808 de prinsen uit het Huis van Orleans. Het hôtel gaat +door voor het mooiste van alle, en terecht. De bouwtrant is bekoorlijk, +de versieringen zijn zeer rijk en toch niet overdadig. Het plan voor +dit schoone gebouw is afkomstig van den bouwmeester Peruzzi. Het gebouw +werd door een bisschop opgericht, aartsdiaken van de kathedraal; +het werd door Bonaparte bewoond tijdens zijn verblijf op het eiland +in 1798. Hij had er zijn hoofdkwartier gevestigd. Sinds dien hebben +achtereenvolgens de engelsche generaals Stuart, Fox en Abercromby +er geresideerd. + +De dwarsstraten, die sterk hellen, en die dikwijls in trappen zijn +veranderd, zijn evenals de andere zeer zindelijk, daar de onderaardsche +afvoerbuizen voor den afloop van het water zorgen en voor dien van +het vuil. De stad is zeer druk door veel beweging op straat en een +levendig vervoer van goederen. De openbare gebouwen zijn regelmatig en +wat koud van aanzien, opgetrokken van het maltezer gesteente, dat zeer +zacht is en het nadeel bezit, spoedig te verweeren. De buitengewone +witheid, doet, zooals we reeds zeiden, de weerkaatsing onaangenaam +zijn. Trots die bezwaren is de steen lang een gewild uitvoerartikel +geweest naar de Levant en vooral naar Smyrna. + +De voorsteden van La Valette, Floriana, Burmole, Senglea en Borgo, zijn +even druk als de stad. Men vindt er overal mooie gebouwen en openbare +inrichtingen. Achter Senglea staat een groot gebouw, dat het huis +wordt genoemd van Francisco da Cunha. Daar had de baljuw van Suffren +een fabriek opgericht van katoenen stoffen, op het voorbeeld van die +van Voor-Indië. Hij zou zelfs uit Mysore arbeiders hebben meegenomen, +inlandsche mannen en vrouwen, om in zijn fabriek te werken. Ik weet +niet, hoe het met die poging is gegaan. + + + +II. + +Malta in de oudheid als phoenicische kolonie.--Stichting van de orde +der Hospitaalridders van Sint Jan te Jeruzalem, later geworden tot +de orde der Maltezer Ridders.--Uit Jeruzalem verdreven, wijken ze +eerst uit naar Saint Jean d'Acre, dan naar Cyprus, en nog later +naar Rhodus.--Sultan Soliman verjaagt hen van Rhodus.--Karel de +Vijfde geeft hun het eiland Malta in 1530.--De organisatie der +Orde.--Haar lotgevallen ten tijde van de bezetting door de Franschen +in 1798.--Nog altijd houdt de Orde der Maltezer Ridders zich in +stand.--De schilderachtige voorstad Manderaggio. + + +Het eiland Malta, welks kusten door een menigte van kreken, baaien en +golven ingesneden zijn, zou het oude, door Homerus bezongen Ogygia +zijn. Daar werd Ulysses, na door den storm aan land geworpen te +zijn, zeven jaren lang in zijn betooverde grot door de nymf Calypso +vastgehouden. Er wordt nog een naar de nymf genoemde grot aangewezen, +en het heet, dat het de grot was die zij bewoonde. Al zeer vroeg werd +Malta door de Phoeniciërs gekolonizeerd, die te Krendi en op andere +plaatsen van het eiland bouwwerken oprichtten, waarvan nog ruïnen +over zijn. + +De kolonie, die de Phoeniciërs op Malta stichtten, was een van hun +meest welvarende stichtingen; spoedig werd ze beroemd om haar handel, +haar rijkdom en de pracht harer tempels. Daar werden, evenals in +Phoenicië aangebeden de goden Mytharas, Isis en Osiris. Twee tempels +vooral waren beroemd, die van Juno of Isis en die van den Tyrischen +Hercules, door de Grieken Alexicacos genoemd, dien de volken uit het +Oosten op dit eiland kwamen aanbidden. + +Men kan in het Museum van La Valette verscheiden punische +gedenkpenningen zien. Onder de voorwerpen van dezelfde herkomst waren +vroeger twee prachtige marmeren kandelabers met een phoenicisch en een +grieksch opschrift. Een van die kandelabers werd door den Grootmeester +Rohan aan Lodewijk den Zestienden ten geschenke gegeven. Het Journal +de Trévoux, dat in 1786 van die beide voorwerpen gewag maakt, noemt +ze zeer zeldzame en schoone kunstwerken, schatten, die de oudheid +ons heeft nagelaten. Ziehier de vertaling van het opschrift, dat +ze droegen. + +"Abdassar en Asseremor, zoon van Asseremor, zoon van Abdassar, hebben +de gelofte afgelegd voor onzen Heer Melkart, beschermheilige van Tyrus; +moge hij hen beschermen op hun onzekeren weg. Denys en Serapion uit +de stad Tyrus, beiden zonen van Serapion, voor Hercules bijgenaamd +Archegetes." + +Dit opschrift leert ons, dat de Hercules, die op Malta werd aangebeden, +er ook wel Archegetes werd genoemd, dat hoofd of leider beteekent, +en Melkarthos of Melkart, dat is "machtig koning." + +In het jaar 736 v.C. werden de Phoeniciërs van het eiland verdreven +door de van Sicilië gekomen Grieken. Dezen gaven aan het eiland den +naam van Melita. Zou die naam Melita de bedoeling hebben gehad, te +herinneren aan den uitstekenden honig, welke op Malta werd ingezameld, +of is hij geschonken ter eere van de nymf Melita, dochter van Doris +en Nereus? Het is onbekend. + +Toen de Karthagers op Malta de plaats der Grieken innamen, en de +Romeinen op hun beurt de Karthagers hadden verdreven, werd Malta +een zelfstandige kolonie, en onder romeinsch bestuur behielden de +Maltezers hun wetten en vrijheden. + +In de negende eeuw van onze jaartelling kwam het eiland in de handen +der Arabieren en werd de opslagplaats van hun handelsgoederen en +schuilplaats voor hun vloten. Omstreeks het jaar 1190 werd het land +veroverd door den Noorman Roger, en van dien tijd af deelde het eiland +in de lotgevallen van Sicilië, tot op het oogenblik dat de Ridders +van Sint Jan er zich kwamen vestigen. + +De orde dier vermaarde ridders was gedurende de meer dan twee +eeuwen durende souvereiniteit, die zij over het eiland uitoefende, +een weldaad voor de bevolking. Zij bracht het land tot bloei en tot +roem, terwijl ze voor geheel Europa van groote beteekenis was door den +verwoeden oorlog, dien zij voerde tegen de barbarijsche zeeroovers +en door de bescherming, die ze aan den zeehandel der christelijke +staten bood. Het is wel de moeite waard een overzicht te geven van +haar geschiedenis en van haar werk. + +De orde der Hospitaalridders van Sint Jan van Jeruzalem, die later, +zooals wij in het vervolg zullen zien, de Orde der Ridders van +Malta werd, was gesticht door den Franschman Reymond du Puis tegen +het eind der elfde eeuw met het doel, behoeftige pelgrims, die zich +naar de heilige plaatsen begaven, te helpen en hun een onderkomen te +bezorgen. De orde liet gewapende mannen de bedevaartgangers begeleiden +en zorgde, dat de laatsten beschermd werden tegen de mohammedaansche +benden, die het land afliepen. Zoo werden de ridders ertoe gebracht, +hun organisatie tegelijk een militair en een godsdienstig karakter +te geven. + +In de twaalfde eeuw wijdde paus Paschalis de Tweede de orde +bij kanoniek besluit in en gaf hun de roode banier met het witte +kruis. Door de christelijke wereld ruim van geld voorzien, voerden +de Broeders van Sint Jan voortaan den strijd tegen de ongeloovige +Mohammedanen. Maar de overwinningen van Saladin verjoegen hen uit +Jeruzalem. Zij verschansten zich in Saint-Jean d'Acre, daarna op Cyprus +en eindelijk op Rhodus, waar ze zich twee eeuwen lang handhaafden +tegen de onvermoeide pogingen der Turken, en waar ze den naam van +Ridders van Rhodus aannemen. + +Doch Soliman kwam aan de spits van een leger van 200.000 soldaten +en sloot het fort in, dat door nauwelijks 600 ridders en 4000 +man werd verdedigd. Na wonderen van dapperheid te hebben verricht, +capituleerde de stad, wier hulpmiddelen uitgeput waren, in 1522. Des +nachts verlieten de Grootmeester en de Ridders Rhodus in volslagen +wanorde. Het was een bedroevende exodus van heldhaftige krijgers, +vluchtend uit een land, dat twee eeuwen lang door hun roem bestraald +was geworden. Toen de zieken, de kinderen en de vrouwen in de +schepen in veiligheid waren gebracht, begaven ook de mannen zich +scheep. Villiers de l'Isle Adam, de Grootmeester, scheepte zich het +laatst in. De vloot, bestaande uit vijftig schepen, galeien, galjoten, +brigantijnen, feloeken en het groote schip, waar zich de Grootmeester, +de Commandeurs en de Ridders op bevonden, trok weg. Zoo werden al de +goederen der Orde mee aan de zee toevertrouwd. + +En zie, alsof de woede der elementen zich wilde paren aan de woede +van de vijanden, dreef een storm in den Griekschen Archipel de vloot +uiteen, die zooveel kostbaars herbergde. Maar volgens een dikwijls +waargenomen verschijnsel, dat zoowel in het leven der volken als in +dat der enkele menschen optreedt, kwam in den tijd van den hoogsten +nood een onverwachte lichtstraal den schijnbaar hopeloozen toestand +verhelderen. De verstrooide vloot kon zich weer aaneensluiten; de +ontredderde schepen vonden een haven, en in goeden staat teruggebracht, +konden ze weer zee kiezen en hun zwerftocht vervolgen. + +... Op een lentedag verscheen vóór Messina een vaartuig, welks +onbekende vlag in het licht schitterde. Het was een schip van kolossale +afmetingen, en van den mast wapperde een banier met het beeld der +Heilige Maagd, die in haar armen den gekruisigden Heer droeg. Er +omheen stond het opschrift: "Afflictis spes unica rebus". Dat was als +een verschijning van leed en ongeluk, een beeld van het uitgestooten +geloof, dat eindelijk hulp kwam vragen in een christelijk land. + +Het groote schip, de koningin der zeeën, zooals de Sarracenen het +noemden toen het nog aan hen behoorde, was een vaartuig, dat om zijn +afmetingen iets legendarisch had gekregen. Er werd verteld, dat de top +van de hoogste masten der grootste galeien nog niet tot de hoogte van +zijn voorsteven reikte. Zes menschen konden nauwelijks den grootsten +mast omspannen. Het schip had zeven verdiepingen, waarvan twee onder +de waterlijn. Buiten de lading en de bemanning kon het duizend soldaten +bergen, en honderd kanonnen bewapenden de drijvende vesting. + +Van Messina gingen L'Isle Adam en de zijnen naar Viterbo in den +Kerkelijken Staat. Daar bleven ze, tot Karel de Vijfde hun het +eiland Malta tot residentie schonk. De acte van schenking werd te +Castelfranco, bij Bologna, opgesteld in 1530. Er werd in gezegd, +dat de keizer in zijn hoedanigheid van koning van Sicilië aan de +Orde van Jeruzalem de eilanden, kasteelen en dorpen Malta, Gozzo, +Commino en West-Tripoli afstond met alle souvereiniteitsrechten. De +schenking geschiedde op de volgende voorwaarden: Ten eerste zou de +Orde jaarlijks een valk leveren aan den koning van Sicilië; ten tweede +zou de bisschop van Malta altijd door den koning worden benoemd; +ten derde zou de admiraal der Orde altijd een Italiaan wezen, en +ten vierde zouden de inwoners van Malta en de overige eilanden hun +rechten en privileges behouden. + +Toen Karel de Vijfde het eiland Malta aan de Ridders van Sint Jan van +Jeruzalem gaf, zond de Raad der Orde, vóór hij de gift aanvaardde, +acht ridder-commissarissen er heen, om er den staat van zaken op te +nemen en te onderzoeken, of het eiland geschikt was voor den zetel +der Orde en voor haar bedoelingen. Ziehier de voornaamste punten uit +het rapport der afgevaardigden. Het resultaat was niet zeer hoopvol: + +"Het eiland is buitengewoon dor, ontbloot van alle bosch, en het +hout, dat er gebrand wordt, moet van Sicilië worden aangebracht. De +inwoners maken, om hun ovens te stoken gebruik van een soort van +doornige distels, die ze op de onvruchtbaarste plaatsen inzamelen. Zij +gebruiken ook wel voor het koken van hun zeer eenvoudig potje den +mest der ezels en runderen, die ze in de zon laten drogen, welker +stralen zoo krachtig door de rotsen worden weerkaatst, dat de hitte +in den zomer sterk genoeg is, om die stoffen zoo droog te maken, +dat ze als brandstof bruikbaar zijn. + +"Het eiland is vrij goed bevolkt. De inwoners zijn gevestigd +in verspreide en open liggende dorpen. Hun taal is de moorsche, +en ze leven in uiterst bekrompen omstandigheden. Het koren, dat ze +verbouwen kan hen niet langer voeden dan voor een derde van het jaar, +en voor de rest moeten zij het van Sicilië laten komen. Het bedoelde +eiland is daarbij onophoudelijk blootgesteld aan de rooftochten der +ongeloovige zeeroovers, die, zonder eenige vrees te toonen voor het +kasteel, vrij in de havens binnenvaren en zeer dikwijls een groot +aantal arme Maltezers in ballingschap meevoeren." + +Toen de commissarissen van hun zending en hun rapport bij den +Grootmeester en den Raad rekenschap moesten komen afleggen, +antwoordden zij nog, dat het verblijf op Malta zeer onaangenaam was, +ja in den zomer zoo goed als ondragelijk; maar dat zij bij de gebleken +moeilijkheid, om een betere plaats ter vestiging te erlangen, toch +van oordeel waren, dat men de gift van den keizer moest aanvaarden. De +Grootmeester gaf aan dien wenk gehoor en nam het geschenk aan. + +De Grootmeester nam bezit van Malta op 26 October 1530. Hem vergezelden +de voornaamste officieren der Orde en een groot aantal grieksche en +rhodische familiën, die de Ridders gevolgd waren en zich met hen op +Malta vestigden. Van dien tijd af zijn de ridders bekend geworden +onder den naam van Maltezer Ridders. + +Uit het boven aangehaalde rapport blijkt, dat het lot der Maltezers in +dien tijd zeer onzeker was, daar ze zich in het geheel niet verdedigen +konden tegen de invallen der barbarijsche zeeroovers. Steeds hing +hun het gevaar boven het hoofd, dat hun huizen werden vernield en +dat ze zelf in slavernij werden weggevoerd. De opperheerschappij +der Orde beschermde hen onmiddellijk tegen die steeds dreigende +gevaren, want de eerste zorg van den Grootmeester was, het fort +Saint-Ange te laten herstellen, en La Sangle te versterken, om de +galeienhaven te beschermen. Een nieuw fort, het Sint-Elmusfort, +werd op het schiereiland opgericht, daar waar zich in het vervolg +de stad La Valette verhief; het beschutte tegen een overval de beide +voornaamste havens, die door het schiereiland werden gescheiden. + +De Ridders van Sint Jan van Jeruzalem brachten, door op Malta den +zetel van hun bestuur te vestigen, er een aanzienlijke geldswaarde +in omloop. Zij beliep zelfs een minimum van vier millioen francs, +wat een enorme som was voor dien tijd. Men rekent daar dan ook onder +de uitgaven van de vele leden der Orde, die geregeld in grooten getale +het eiland bewoonden. + +De welstand nam te meer toe, daar de bewoners geen enkele directe +belasting betaalden, en alleen aan vrij matige douanerechten waren +onderworpen. + +Men zal begrijpen, hoe groote voorrechten de Maltezers genoten +onder het bestuur der Ridders, als men hun lot vergelijkt met +dat der Sicilianen in dien tijd. Die laatsten waren, ofschoon ze +een buitengewoon vruchtbaar land bewoonden, tot de diepste armoede +gebracht door de zorgeloosheid en het despotisme hunner regeering. Op +Malta daarentegen was de op zich zelf dorre grond vruchtbaar gemaakt +door zorg en inspanning. Het eiland werd overdekt met een groot +aantal kleine stadjes en ten gevolge van de veiligheid, die door +de nieuwe regeering werd gewaarborgd, nam de bevolking van Malta en +Gozzo, die in den aanvang van het bestuur der Ridders slechts 25.000 +inwoners bedroeg, zoo toe, dat men er weldra meer dan 100.000 telde, +terwijl Sicilië met zijn vruchtbaren grond niet anders te zien gaf dan +tooneelen van ellende en een betrekkelijk veel kleiner aantal inwoners. + +L'Isle Adam hield zich, nadat hij de verschillende punten van het +eiland, waar de vijand een verrassing kon beproeven, had versterkt, +ook bezig met de versterking van de vloot der Orde. + +Alle inspanning had ten doel de bescherming van den handel +der christelijke naties, die voortdurend werd bedreigd door de +zeeroovers. Na zeer korten tijd werd de vlag der Ridderorde gevreesd +door de zeeschuimers van de Middellandsche Zee. + +Het komt mij wel belangwekkend voor, in het kort samen te vatten hoe +de Maltezer Orde was georganiseerd, zij, aan wie de volken van Europa +zoo langen tijd de veiligheid van hun handel op de Middellandsche +Zee te danken hadden. De Hospitaalridders waren, voor zoo ver ze +godsdienstige ridders waren, verdeeld in drie volkomen van elkander +verschillende klassen; geboorte, rang en functies liepen uiteen. + +De eerste klasse bestond uit de Ridders van het recht, die dezen +eeretitel droegen op grond van hun edele afkomst. Alleen zij konden het +brengen tot de waardigheid van Baljuw, tot die van Prior, Grootkruis +geheeten, en tot die van Grootmeester. Later werden ook de Ridders der +Genade ertoe gerekend, die, van een adellijken vader en niet adellijke +moeder afkomstig, dispensatie van den paus noodig hadden, om tot die +waardigheden te worden toegelaten. Een bepaling van de statuten hield +in, dat zij, wier vader of die zelf den een of anderen handel hadden +gedreven, die bankiers of wisselagenten, boekhouders of boeren waren +geweest, die een winkel of magazijn hadden gehad, ook al waren zij +van edelen bloede, nooit tot broeders-ridder konden worden toegelaten. + +De tweede klasse omvatte de dienstdoende geestelijken in de kerken +van Sint Jan, die aalmoezeniers konden worden op de schepen of galeien. + +Een derde klasse omvatte de broeders-zieleherders, leden der Orde, +die, zonder broeders of ridders te zijn, onder de bevelen der ridders +dienden in den oorlog of in de hospitalen. + +Daarna kwamen, niet de minst belangrijke, de priesters en dienstdoende +broeders in de lagere ambten van klooster en hospitaal. En eindelijk +had men nog de dames religieuses van de Maltezer Orde, wier kloosters +in Frankrijk, Italië en Spanje waren gevestigd. Er werden voor hare +toelating dezelfde eischen van adeldom gesteld als voor de Ridders. + +De orde van Sint Jan van Jeruzalem was gesticht in denzelfden geest +en naar hetzelfde model als de oude ridderschap. In het begin nam men +enkel leden aan te Jeruzalem of ten minste op gewijden grond. Altijd +werd als hoofdeisch voor de toelating gesteld, dat men authentieke +bewijzen moest kunnen bijbrengen voor adellijke afkomst. Allen moesten +adellijke krijgers tot voorvaderen hebben gehad. Later had men behoefte +aan aanvulling der gelederen, die gedund waren in de oorlogen tegen +de ongeloovigen, en de Hooge Raden der Orde stonden toe, dat na het +onderzoek van de titels van adeldom men als nieuwelingen leden mocht +opnemen uit de groote priorkloosters van Europa. + +In het jaar 1355, waarin de oudste registers beginnen van de fransche +grootprioraten, nam men enkel edellieden aan, wier namen en geslachten +in hun provincie bekend en beroemd waren. En die gestrengheid werd +niet alleen volgehouden, maar werd nog verscherpt, toen soms lieden +van ouden adel rijke niet-adellijken huwden. Van dien tijd af werd +een proces-verbaal gevorderd, dat de legimitatie en de afkomst +van den candidaat boven allen twijfel stelde. Buitendien moest +dit proces-verbaal formeel bewijzen, dat zijn ouders, grootouders, +overgrootouders, tot meer dan een eeuw in de geschiedenis terug, +edellieden waren geweest. + +Drie bewijzen werden gevorderd, door getuigen, door brieven, door +plaatselijke en geheime inlichtingen. + +Het eerste vereischte het getuigenis van vier adellijke getuigen. De +commissarissen, die meestal oud-commandeurs waren, deden hen, vóór +ze werden gehoord, een plechtigen eed zweren. Het tweede bewijs +bestond in een nauwkeurig onderzoek van de titels en aanspraken, door +den candidaat ingeleverd. Om het derde bewijs te erlangen, waren de +commissarissen genoodzaakt, zich te begeven naar de geboorteplaats van +den candidaat, daar een zeer bescheiden, maar niettemin zeer nauwkeurig +onderzoek in te stellen, en wel niet alleen waar de candidaat zelf +was geboren, maar ook op de plaats, van waar de familie afkomstig was. + +Waren zij in het bezit van al die bewijzen, dan maakten de +commissarissen een proces-verbaal op, dat naar den Grootmeester op +Malta werd gezonden, die, na den Raad der Orde te hebben gehoord, +het godsdienstig gewaad aan den aanvrager liet uitreiken. + +Men ziet dus, met hoe groote zorg de nieuwelingen onder de Ridders +werden opgenomen, ten einde toch maar in die godsdienstige militie +een hoogen en volkomen authentieken adel te behouden. + +Als er niets mankeerde aan de bewijzen ten gunste van een candidaat, +kon hij worden aangenomen op drie tijden of op drie verschillende +leeftijden. Hij trad als mondig lid tot de Orde toe op zestienjarigen +leeftijd, ofschoon hij zich eerst op 21-jarigen leeftijd naar Malta +behoefde te begeven; hij betaalde als intreêgeld ongeveer 260 gouden +kronen. De aangenomen candidaat kon ook als page van den Grootmeester +al op twaalfjarigen leeftijd toetreden en mocht dat blijven tot zijn +vijftiende jaar. En eindelijk, in de laatste jaren van het bestaan +der Orde maakte men ook minderjarigen tot lid, namelijk kinderen in +de wieg. + +De Ridders, die in het Kapittel waren opgenomen, nadat ze de bewijzen +van ouden adel hadden geleverd, welke wij hebben opgenoemd, huwden +niet en kregen eerst stem in het Kapittel, als ze hun "karavaantocht" +hadden meegemaakt, dat is, als ze aan de gewapende expedities hadden +deelgenomen. + +De Orde, die bestond uit Ridders van wel acht verschillende volken, +werd verdeeld in acht "Tongen", namelijk Provence, Auvergne, Frankrijk, +Italië, Castilië, Aragon, Engeland en Duitschland. + +De "tong" Italië was bijzonder streng in de toelating, want ze eischte +van elk der candidaten tweehonderd jaren van erkenden adel voor elk +der vier kwartieren, terwijl die vier kwartieren reeds een onmisbare +voorwaarde waren voor de toelating. Overeenkomstige eischen werden +in de afdeelingen Aragon en Castilië gesteld. Maar er was op Malta +geen volk, waarvoor de bewijzen nauwkeuriger werden onderzocht dan +voor Duitschland. + +De Ridders waren bijzonder gevoelig op het punt van eer, en +tweegevechten kwamen veelvuldig te La Valette voor. Die duels waren +echter aan zekere beperkingen gebonden. Zoo moesten de tegenstanders, +wilden zij niet de zwaarste straffen over zich zien gebracht, den +degen in de schede steken, onmiddellijk als een vrouw, een priester +of een ridder het hun beval. Men zou geneigd zijn te denken, dat +de duels in zulke omstandigheden zelden bloedig zouden zijn. Dat +is echter een dwaling. Wanneer een Ridder in een duel was gedood, +werd er altijd een kruis geteekend op den muur tegenover de plaats, +waar hij gevallen was. Er waren veel van die kruisen te zien in de +straten van La Valette. + +Twee Ridders kregen eens twist bij het biljartspel. Een van hen, +die den ander reeds veel beleedigingen had toegeslingerd, vergat +zich ten slotte zoozeer, dat hij tot handtastelijkheden overging en +den tegenstander sloeg. Daarna weigerde hij zijn verontschuldigingen +aan te bieden of den degen te kruisen. Dat was een schandaal voor het +geheele eiland Malta, waar geen voorbeeld bekend was van een dergelijke +lafheid. De op zoo grove wijze beleedigde officier riep herhaalde +malen zijn tegenstander op en liet hem telkens den tijd, na te denken +over de gevolgen van een weigering. Maar alles was vergeefsch; de +beleediger bleef zich onttrekken aan de gevolgen zijner daad. + +Hij werd veroordeeld, gedurende vijf-en-veertig achtereenvolgende +dagen boete te doen in de kathedraal van Sint Jan, daarna vijf jaren in +een gevangenis door te brengen en zijn leven in gevangenschap in een +fort te besluiten. Naar men meent is door geen maatregel van genade +dit strenge vonnis verzacht. + +De Orde was, zooals wij boven hebben gezien, verdeeld in "Tongen", en +aan elk van die was een paleis toegewezen voor haar vergaderingen. De +Ridders gebruikten er hun maaltijden; vandaar dat die paleizen wel +herbergen werden genoemd. Die acht "herbergen" bestaan nog onder +dezelfde namen van vroeger, dus herbergen van Provence, van Auvergne, +van Frankrijk, van Italië, van Aragon, van Duitschland, van Castilië +en van Engeland. + +Frankrijk had drie herbergen. Daaruit kwamen de meeste Grootmeesters +der Orde voort; zij leverde de meeste ridders en droeg het meeste bij +tot den roem en de grootheid der Orde. Door een zonderlingen loop +van zaken, die onverklaarbaar moet heeten, was het voor Frankrijk +weggelegd, de grootsche instelling op Malta te vernietigen, welke +het eeuwenlang toch zoo krachtig had gesteund. + +Toen het leger, dat Bonaparte naar Egypte bracht, in 1798 Malta +voorbijging, bezat de Orde ondanks den achteruitgang in haar financiën +er toch nog een voorraad van 1500 kanonnen, mortieren en houwitsers, +35.000 geweren, 12.000 vaten kruit, twee schepen van groote afmetingen, +een fregat, drie galeien enz. Het personeel bestond uit een effectief +van 17.000 man, onder wie 332 Ridders. Die hulpbronnen, die toch +werkelijk niet te versmaden waren, werden ongebruikt gelaten door den +Grootmeester; hij liet, zonder weerstand te bieden, Bonaparte zich van +La Valette meester maken en ook van de oude stad. Den 13den Juni werd +er een overeenkomst gesloten, waarbij de heerschappij over Malta en +onderhoorigheden overging aan de Fransche Republiek. Die verovering +van Malta door de Franschen maakte een einde aan het politiek bestaan +der Ridders van St. Jan. + +De ontruiming van het eiland door den Grootmeester en de Ridders +berokkende den bewoners onberekenbare verliezen. Vooreerst was de +Grootmeester hun schuldenaar voor ongeveer een millioen francs, +en de op Malta wonende Ridders ten getale van meer dan 600, lieten +aanmerkelijke schulden na. Aan den anderen kant waren vele familiën, +waarvan de leden ambten op het eiland bekleedden, geruïneerd. + +De verplichting, die hun werd opgelegd, om officieren te herbergen, +werd als een zeer hinderlijke maatregel beschouwd. De zeden der +Maltezers werden gekrenkt door het feit, dat de menschen vreemdelingen +tot hun huiselijken kring moesten toelaten. Eindelijk werkte ook +de belasting, die er moest worden opgebracht, om in de onkosten +van de kazerneering der soldaten te voorzien, de ontevredenheid in +de hand. Deze openbaarde zich in heviger mate te La Valette dan op +het platteland. + +Zoodra het eiland onder fransch bestuur was gekomen, werd het door +Sicilië op den index geplaatst, en dat eiland weigerde den toegang +tot zijn havens aan de verschillende maltezer schepen, die er zich van +levensmiddelen kwamen voorzien. De verschijning van enkele engelsche +fregatten in de wateren van Malta, kort na de bezetting door de +Franschen, belette het uitgaan der koopvaardijschepen, geladen +met katoen voor Spanje uit de haven van La Valette. Daar zoo de +katoenhandel geknakt was, waren de vrouwen, die over het algemeen geen +andere hulpmiddelen hadden dan het spinnen, tot den bedelstaf gebracht. + +Alles scheen buitendien samen te werken, om de Maltezers ontevreden +te stemmen. Men had het grootste gedeelte van het zilver, dat zich +in de schatkist van de oude stad bevond, weggehaald, om er geld van +te munten. De kloosters, behoorende tot dezelfde Orde, moesten tot +een enkel worden vereenigd, en de acten van den Burgerlijken Stand +moesten in orde worden gemaakt als in Frankrijk. Velen meenden daaruit +te moeten opmaken, dat de doop was afgeschaft en dat voortaan het +huwelijk als sacrament opgehouden had te bestaan, enz. enz. + +Al die verschillende redenen van ontevredenheid, gevoegd bij +de vooroordeelen, die men in den geest der Maltezers had doen +ontstaan in zake de Fransche Revolutie, hadden het terrein uitstekend +voorbereid voor den opstand, welke plotseling uitbrak tegen de fransche +overheersching. De aanhangers van het hof van Napels en de Engelschen +waren er mogelijk niet geheel vreemd aan.... + + + + + +Waarschijnlijk zal men met verbazing vernemen, dat de Orde der Maltezer +Ridders nog bestaat. Evenals vroeger is zij in "Tongen" verdeeld, dat +wil zeggen in verschillende nationaliteiten. Men heeft de italiaansche +afdeeling, die tegenwoordig omvat het Groot-Prioraat van Rome, het +lombardisch-venetiaansch Groot-Prioraat en dat der Beide Siciliën, +dan de duitsche afdeeling, die het boheemsche Groot-Prioraat bezit +en de spaansche afdeeling. Buiten die vier "Tongen" vormen takken der +Orde geregelde genootschappen, dat der rijnsch-westfaalsche Ridders, +dat der silezische Ridders, dat der engelsche Ridders en dat der +fransche Ridders. + +De Orde is vaak door de europeesche mogendheden erkend. Zij is +diplomatiek vertegenwoordigd geweest op het Weener Congres in 1813 +door twee gemachtigden, verder op het congres van Aken in 1818 en +eindelijk op het congres van Verona in 1822. + +In 1844 stelde de hertog de Broglie voor, de Orde af te vaardigen +als gemachtigde van alle beschaafde volken naar een internationale +conferentie tot afschaffing der slavernij in Afrika. Bij de nog +niet lang geleden gehouden Conferentie van Genève werd de Orde van +Malta officiëel opgeroepen, en zij nam door haar afgevaardigde aan +de debatten deel, waaruit de beroemde Conventie van het Roode Kruis +voortvloeide. + +De heer L. de la Brière heeft een zeer belangrijk werk uitgegeven +over de Orde der Maltezer Ridders. Ik heb er de gegevens aan ontleend, +die ik hier heb gebruikt. + +De Orde is erkend door den Pauselijken Stoel; ze heeft een officiëelen +gezant op het Vaticaan, die er aan alle plechtigheden deelneemt. "De +katholieke mogendheden", zegt de heer de la Brière, "houden de Orde +in eere, al zijn ze nog niet tot een diplomatieke uitwisseling van +vertegenwoordigers overgegaan. De uniform van Malta wordt altijd aan +de hoven van Europa met onderscheiding behandeld, en alle vorsten +dragen in persoon de eereteekenen der Orde." + +De schrijver verhaalt een zeer belangwekkend feit, waarvan de graaf +Chandon de Briailles de held was. Tijdens den fransch-duitschen oorlog +onderhield de graaf te Epernay op zijn eigen kosten een ambulance +van zeshonderd bedden. De Duitschers maakten zich van de stad en +van de ambulance meester. De graaf de Briailles wordt verwijderd, +bijna uit het bezit gestooten van zijn eigen ambulance. Daar komt hij +op het denkbeeld, zijn costuum van Maltezer Ridder aan te trekken +en zoo te midden van zijn zieken te verschijnen; dadelijk bewijzen +de Duitschers hem alle eer, groeten hem beleefd, laten hem vrij, +om zijn liefdadig werk te vervolgen, en toonen voor zijn persoon +den grootsten eerbied. Dus is het Maltezer kruis het voorwerp van +algemeene vereering. + +De Orde bezit ondanks de beroovingen, waaraan zij dikwijls heeft +blootgestaan, nog haar plaatselijke inkomsten, vooral in Boheme, +Tyrol en Italië. Het zijn schenkingen, die voor hun geheele leven aan +enkele leden der Orde zijn gedaan. De begiftigden deden echter afstand +van hun eigendom, om zich aan werken van liefdadigheid te wijden. Te +Rome heeft de Orde in de deftigste wijk, in de Condottistraat, een +groot paleis, waar de Grootmeester en de kanselarij wonen; op den +Aventijn bezit ze een kerk en een klooster van Maria met een villa +en uitgestrekte tuinen. + +In Italië, Oostenrijk en Boheme bezit de Orde een honderdtal +Commandementen, o.a. te Pérouse, Ferentino, Osimo, Viterbo, Orvieto, +Pontecorvo, Parma, Sorrento, Beneventum, Palermo, Reggio, Weenen +en Brünn. + +De Orde werkt op hospitaalgebied, dat haar oorspronkelijk terrein +was. Ze heeft haar hospitalen in Europa en in het Heilige Land; +ze houdt haar oorlogsambulances in goeden staat, dat ze dadelijk in +functie kunnen treden, evenals de treinen voor de ambulances. Haar +leden hebben vooral in Westfalen en Silezië de hulp aan de gewonden +op het slagveld in hun handen gecentraliseerd, en bezitten er een +machtige organisatie. + +De tegenwoordige staat der Orde omvat twee soorten van leden, die +scherp onderscheiden categorieën vormen. + +De eersten, de Broeders, in de Orde Ridders van het Recht genoemd, zijn +zij die, na hun bewijzen te hebben geleverd, dus na door authentieke +stukken hun acht kwartieren van adeldom te hebben bewezen zonder +een enkele mésalliance, toegelaten zijn met een noviciaat van tien +jaren, en die de kloostergelofte in den traditioneelen vorm hebben +afgelegd met het oude ceremoniëel. Zij blijven in de wereld leven, +maar zijn streng gehouden aan het godsdienstig celibaat. Er zijn van +die broeders tien in geheel Europa. + +De leden van de tweede categorie, of leden van eer en devotie, zijn +veel talrijker, hun aantal bedraagt meer dan duizend. Zij leggen geen +enkele gelofte af en behouden den adellijken titel hunner geboorte. + +Bij uitzondering kan de Grootmeester vanwege belangrijke diensten, +aan de Orde bewezen, onder den naam van Ridders der Genade, +enkele begunstigde leden toelaten, van wie geen bewijzen worden +gevorderd. Zoo iemand was de beroemde kardinaal Berryer, was ook +kardinaal Lavigerie en dan ook het Academielid Michaud, die de +geschiedenis der kruistochten schreef. + +In Frankrijk heeft men alleen Ridders van eer en devotie, en dat aantal +is nog vrij gering. Op den uitdrukkelijken wensch van den Grootmeester +en op initiatief van baron de Montaignac hebben die Ridders zich +vereenigd tot een genootschap van liefdadigheid, zooals dat ook reeds +hadden gedaan de Maltezer Ridders van sommige andere landen. Wijlen de +hertog de Sabran en wijlen de hertog de Mortemart zijn successievelijk +voorzitter geweest van de groep der fransche ridders, wier hoofd op +dit oogenblik de graaf de Rohan-Chabot is. Twee fransche geestelijken +behooren ook tot het genootschap, de abt Pascal, kapelaan, en de abt +Gonon, pastoor van Sint Jan van Malta, te Aix in Provence. + +Elk jaar houdt het Genootschap een vergadering, waar over de +werkzaamheden beraadslaagd wordt en waarbij door den kapelaan een +mis wordt voorgediend voor de overleden broeders in de kapel van de +basiliek van Montmartre, die aan Johannes den Dooper is gewijd. Aan +het slot van dien dienst vereenigen de Maltezer Ridders zich gewoonlijk +aan een vriendschappelijken maaltijd. + +Te Parijs hebben ze het Sint-Janshospitaal met consultatiekamer, +een huis op de hellingen van Montmartre in de schaduw van de kerk van +het Heilige Hart; er is niets schitterends aan, en men ziet er enkel +een vriendelijke villa, die vroolijk en eenvoudig in het groen is +gelegen. Bij de algemeene armenzorg van Montmartre is een deel van +het werk aan de Ridders opgedragen, en verscheiden keeren roept op +den heuvel van het Heilige Hart het hospitaal van Sint Jan onder de +troepen hongerigen diegenen tot zich, die het meest te beklagen zijn, +om ze te troosten, te helpen en hun wonden en kwalen te genezen. + +Het witte kruis met de acht punten is op de poorten aangebracht en +ook op de meubels in de consultatiekamer. Een der ridders, graaf +Gaston Chandon de Briailles, houdt persoonlijk toezicht op het werk +en geeft zijn krachten en zijn hart aan de zaak. + +Een ander lid van de Orde, tevens medicus, doet het geneeskundig en +chirurgisch werk, graaf Churchill. Nadat hij in de Orde van Malta was +opgenomen, en nadat de gewone jaren der academische studiën voor hem +voorbij waren, heeft deze met ambitie naar het goede strevende man +zich met allen ernst op de studie toegelegd en heeft den graad van +doctor in de medicijnen verworven, alleen met het doel, zich volgens +de wet aan de zorg voor de armen te mogen wijden in den geest der Orde. + +Er was op Malta zelf ook altijd voor de Ridders werk in overvloed, +want in de aardige stad La Valette met haar interessante herinneringen +kent men donkere en ellendig armoedige straatjes. Bij een wandeling +met den secretaris van het fransche consulaat kwamen we toevallig +onverwachts in de wijk Manderaggio, het treurigste hoekje op Malta. + +Uit de zindelijke en lichte straten waren we plotseling zonder +overgang in een wirwar van steegjes verzeild geraakt, smalle nauwe +doorgangen tusschen hemelhooge huizen, alle oud en vervallen. Het +was als een doolhof en telkens liepen we stomp en moesten omkeeren, +om ons eindelijk weer bij het begin terug te vinden. + +Bogen hangen hier en daar over de straatjes heen en geven, naar +het schijnt, stevigheid aan de oude muren, die vol spleten zitten, +afgeschilferd zijn en waar door vuile buizen onwelriekend vocht +stroomt. De bodem wordt gevormd door groote, platte steenen, +die glibberig zijn door vuil, kleverig vocht. Overal ligt afval +te verrotten en vergiftigt de lucht, terwijl keukengeuren uit de +donkere holen opstijgen en door hun scherpte den voorbijganger de +keel als toeschroeven. + +Wie echter veel houdt van schilderachtige dingen, niet al te hevig +gehinderd wordt door onaangename geuren, kan met de levendigste +belangstelling een wandeling doen door Manderaggio. De bevolking, +die in die ongenoemde steegjes woont, in dien wirwar van zonderlinge +huizen, biedt veel belangwekkends aan. Nu en dan valt er een vreemd en +grillig licht op groepjes kinderen, die er, o wonder, frisch en gezond +uitzien op dien mesthoop; zij zingen en spelen, en de huisvrouwen gaan +heen en weer op onbezorgde en vroolijke manier, maken groenten klaar, +bereiden visch, en onder het knetteren van het bakken mengt zich gelach +en vroolijk geroep, maar ook het geklok van het vuile water, dat van +de bovenverdiepingen haastig door de afvoerbuizen naar beneden loopt. + +In Manderaggio ziet men in de donkere gangen van de zoo oude huizen +en het weerzinwekkende vuil van eindelooze ellende het intense leven +even goed of beter dan in de rijke wijken van La Valette. + +Die armoedige bevolking is overigens vol eerbied en hulpvaardigheid +voor den vreemdeling, die zich onder haar waagt. Het kwam mij zelfs +voor, dat ik er oneindig veiliger was dan in de straten van Palermo +en Grenada, of, om kort te gaan, in alle groote steden van Spanje en +Italië, waar men ook die groote tegenstellingen aantreft van rijkdom +en armoede. + +Ik wil daarmee niet zeggen dat het onveilig zou zijn, in die steden +bij dag door de volkswijken te gaan, maar men krijgt toch een gevoel, +of men op zijn hoede moet wezen. Te Palermo bij voorbeeld zal men, +als men met aandacht een of ander belangwekkend type bekijkt, al gauw +aangezien worden op een manier, die u uw schreden doet verhaasten, +zonder dat men lust krijgt zich er langer op te houden. Hier ondervond +ik niets dergelijks. Men beweegt zich overal zonder eenig gevaar. + + + +III. + +De monumenten van La Valette.--De Sint Jans-kathedraal en haar +achttien kapellen met de graven der Grootmeesters.--Geschiedenis der +voornaamste Grootmeesters.--Het verlies van de schatten uit de Sint +Janskerk.--Het paleis der Grootmeesters.--De bibliotheek.--Het Paleis +van Justitie, de oude herberg van Frankrijk.--Het arsenaal.--Een met +beenderen behangen zaal in een hospitaal.--De kerkhoven.--Bezoek aan +Città Vecchia, de oude hoofdstad van Malta.--Aanzien van het land.--De +Sint Paulsgrot.--De Maltezers en de engelsche overheersching. + + +De groote Sint Janskerk der Ridders, waar alle graven der Grootmeesters +zijn te vinden, is het merkwaardigste bouwwerk van La Valette. Ik +bedoel hier niet zoozeer uit het oogpunt van het uiterlijk, van de +architectonische beteekenis, want het gebouw is zwaar, massief en +streng, eerder een fort dan een kerk, maar uit historisch oogpunt. Twee +kortdikke klokkentorens, een voorhal, een balcon of terras, waar de +Grootmeester zich voor de eerste maal na zijn verkiezing aan het volk +vertoonde, als het Conclave hem had aangewezen, dat is eigenlijk alles, +wat het uitwendige van het heiligdom ornamenteels vertoont. Op den +top van den gevel stond oudtijds een reusachtig borstbeeld van den +Heiland, een bronzen beeld, dat de galeien der Orde bij het verlaten +van de groote haven begroetten, wanneer ze uitgingen op een kruistocht +tegen de Muzelmannen. + +De Sint Janskathedraal is, afgezien van de rijke versieringen aan de +wanden, in het inwendige van bijzonder eenvoudige conceptie. Het is een +groot parallelogram, dat een gewelf met dubbele bogen draagt. Aan dat +gewelf is in achttien afdeelingen of kaders de geschiedenis voorgesteld +van den heilige, naar wien de kerk genoemd is. Het forsche, krachtige +werk is men verschuldigd aan het penseel van den Ridder Matthias +Préti, bijgenaamd de Calabrees, leerling van du Guerchin en vriend +van Rubens. Maar ongelukkig zijn die schilderijen slecht gerestaureerd +en hebben veel van hun oorspronkelijke bekoring verloren. + +Achttien kapellen, die in elkander loopen en zoodoende een soort van +galerij vormen, bevinden zich in elk der zijvleugels. Zeven ervan +waren gewijd aan de zeven "Tongen", waaruit de Orde bestond. De +wanden, versierd met houtsnijwerk, dat verguld en in houtreliëf is +aangebracht, stellen symbolen en godsdienstige plechtigheden voor van +de volken, waartoe leden der Orde behoorden, met de prachtige graven +der Grootmeesters van elke afdeeling. + +Al die graven, behalve die van de duitsche kapel, zijn met marmer +bekleed, en erboven prijkt het borstbeeld of het beeld ten voeten uit +van den overledene, terwijl er gebeeldhouwde medaillons en schilderwerk +omheen zijn aangebracht. Verscheiden van die kunstwerken werden door +Matthias Préti uitgevoerd. Die van de duitsche kapel zijn van een +maltezer kunstenaar. + +Als men de basiliek betreedt, die er van buiten zoo eenvoudig uitziet, +wordt men allereerst getroffen door de rijke versiering. Men moet +daarbij echter niet vergeten, dat meer dan drie eeuwen lang het +heiligdom der Ridders voortdurend verfraaid kon worden door de +groote mildheid der Orde, Boven het hoofdaltaar, dat druk bewerkt is, +schittert op een breed voetstuk een groote marmeren groep, den doop +van Christus door Johannes den Dooper voorstellend. Dat prachtige, +witte kunstwerk is van den maltezer kunstenaar Melchior Gaffa, die +het plan ontwierp en nog een begin maakte met de uitvoering. Na zijn +dood werd het voltooid door den beroemden beeldhouwer Bernini. + +Zilveren pilaren scheiden het koor van de rest der kerk. Het +plaveisel der kerk bestaat geheel uit groote marmeren grafsteenen van +verschillende kleur, waarin kostbare gesteenten mozaïeken vormen. Een +reuzenbladzijde met necrologieën ontrolt zich voor onze voeten. Daar +staan de groote heldenfeiten te lezen uit het leven der roemrijke +strijders. De geheele hooge aristocratie van Europa kan er de eene +of andere herinnering vinden van een voorvader of vriend. + +Het graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner maakt vooral een diepen +indruk. Op een voetstuk, door twee karyatiden gedragen, ziet men twee +overwonnenen, een Muzelman en een neger in ketenen, verder het bronzen +borstbeeld van den Grootmeester met den kraag der geestelijken en het +harnas van den krijgsman, en dat alles op een hoop aan den vijand +ontnomen vlaggen. Ook kan men er de halve maan der Mohammedanen op +vinden met helmen, kanonnen en wapens van allerlei soort. Alles is +in wit marmer uitgevoerd. Achter het borstbeeld verheft zich een +pyramide met het wapenschild en de Faam, die op een bazuin blaast, +terwijl een engel op de groep wijst. Die figuren, het schild en de +pyramide zijn ook van marmer. Het geheel is van zeer decoratieve +werking en maakt een rijken indruk. + +De Orde had aan Nicolaas Cottoner den aanleg van verscheiden +versterkingen te danken. Een ervan draagt nog zijn naam. Hij droeg +veel bij tot de weerbaarmaking van Floriana en Marsa Muscet. Om de +verdediging van den ingang tot de groote haven te voltooien, liet hij +het fort Ricasoli of het Koningsfort aanleggen van de dertig duizend +kronen, die een Ridder voor dat doel afstond. Paus Clemens de Tiende +wenschte in een pauselijken brief den Grootmeester Nicolaas Cottoner +geluk met zijn pogingen om Malta te versterken, Malta, dat het bolwerk +was voor alle staten der christelijke wereld. + +Het grafmonument, dat opgericht werd voor Raymond Perellos de +Roccafoull van de "Tong" Aragon, baljuw van Negropont, vóór hij +tot het grootmeesterschap werd verheven, is zeer rijk versierd en +van groote uitwerking. Zijn bronzen buste komt naar voren uit een +uitgehold marmeren medaillon. Erboven prijken zijn wapens, door vlaggen +omgeven. Aan den voet staat een engel, leunend op de attributen der +lictoren. Het Recht, voorgesteld door een vrouw, houdt de weegschaal; +een vrouw zoogt een kind. Die beide vrouwenfiguren van wit marmer zijn +gezeten aan weerszijden van het monument. Het voetstuk vertoont een +bundel wapens en schilden, op het een waarvan men de halve maan ziet, +terwijl op het andere een Gorgonenhoofd is afgebeeld. + +De Grootmeester Raymond Perellos had een lange en aan feiten rijke +regeering. Hij onderscheidde zich door zijne groote vrijgevigheid voor +de gezinnen, wier leden in den dienst der Orde stierven; hij bracht +veel nieuwe versterkingen aan en verwaarloosde niets van wat hij +meende dat geschikt kon wezen om den glans en den roem der Orde te +verhoogen. Tweemaal per jaar worden aan de muren van de kathedraal +prachtige tapijten opgehangen, die het leven van den Verlosser +voorstellen, en den Triomf van het Christendom. Ze zijn een legaat +van den Grootmeester Perellos. + +Het monument, dat gebouwd is voor den Grootmeester Marcus Antonius +Zondodari, die uit Siena geboortig was, is ook zeer prachtig; +het onderscheidt zich door een gelukkige vereeniging van marmer en +brons. Als bij al die grafmonumenten in de Sint-Janskerk der Ridders +van Malta, brengt een legende, in het voetstuk gebeeldhouwd, de +deugden en weldaden van den Grootmeester in herinnering. Hier ziet +men hem, liggend op zijn doodkist, die door naakte kinderen wordt +gedragen. De Oorlog, voorgesteld door een vrouw, schijnt met behulp +van een kind bezig, de plooien te leggen van de vlag, waarin hij zal +begraven worden. + +Antoine Manuel de Vilhena, Portugees van de afdeeling Castilië, +werd tot Grootmeester gekozen bij den dood van Zondodari. Het voor +hem opgerichte monument behoort tot de mooiste, die de prachtige +Sint-Janskathedraal der Maltezer Ridders sieren. Altijd bewondert +men de harmonieuse rangschikking der onderdeelen, die al die +graven kenmerkt, den overvloed van motieven en symbolen, die er +levendigheid aan geven, en den rijkdom en de verscheidenheid der +gebruikte materialen. + +Bij dit laatste wordt het borstbeeld, gevat in een medaillon, door +een krans van laurierbladen gevormd, door engelen aangeboden. Op de +voorzijde heeft de Faam naast de wapens met een kroon er boven de +bazuin aan den mond gebracht. Op de sarcofaag, door bronzen leeuwen +gedragen, houdt een kind het zwaard opgeheven, den enormen eeredegen +van den Grootmeester. Andere kinderen storten tranen. + +Antoine Manuel de Vilhena had alle rangen der Orde doorloopen. Hij +was gewond geworden bij een aanval op twee tripolitaansche schepen, +die generaal Antoine Corea de Souza in 1680 buit maakte. Hij werd +achtereenvolgens benoemd tot majoor, kolonel en commandant van een +galei, tot commissaris der bewapening, groot-kanselier der Orde, +baljuw van Acre en eindelijk tot schatmeester der Orde. In zijn +qualiteit van Grootmeester liet hij het fort Manuel oprichten op het +eilandje Marsa-Muscet. + +Wij mogen bij deze beknopte opnoeming niet vergeten het graf van +Jean de la Valette, die in 1586 stierf. Een lang opschrift telt +zijn heldendaden op, zijn overwinningen op de Turken, de beroemde +belegering, die hij van het leger van Soliman had te doorstaan, en +vooral de stichting van de groote stad, die door zijn toedoen zoo +gevreesd werd. Soliman de Tweede zag met de grootste bezorgdheid de +toenemende macht, welke de Ridders in de Middellandsche Zee kregen, +en waarvan hij de duidelijkste blijken kreeg door de vernieling van de +meeste zijner vloten. Hij besloot Malta aan te vallen en er de Ridders +uit te verdrijven, die hij te voren reeds van Rhodus had verjaagd. In +den loop van het jaar 1565 drongen honderd-vijftig turksche schepen +in de haven van Marsa Scirocco binnen, en zetten er zestig duizend +gewapende mannen aan land, onder bevel van den pacha Mustapha, van +Dragut, en van den dey van Algiers. + +De gedenkwaardige belegering van La Valette deed de dapperheid der +Ridders duidelijk uitkomen. De Grootmeester van Malta, Jean Parisot +de la Valette, bewees in die moeilijke omstandigheden, dat hij waardig +was de opvolger van L'Isle Adam te zijn. Zijn stoutmoedigheid en zijn +militaire talenten gaven hem daar recht op. + +De resultaten van de toen op de Turken behaalde overwinning waren +niet gering. Malta was bevrijd; Italië was weer veilig en Europa kon +gerust zijn. Twintig duizend Turken waren op het slagveld gebleven, +en generaal Mustapha, hun aanvoerder, had met het overschot van +zijn leger een toevlucht gezocht aan boord van zijn schepen en ging +heen van Malta. Keizer Soliman kreeg een zeer diepen indruk van deze +nederlaag. Hij dacht er over, een nieuwe expeditie te organiseeren, +die hij zelf wilde leiden en waarover hij in persoon het bevel dacht +te voeren, toen de dood hem overviel te midden van zijn plannen van +wraak en vernieling. + +Na die roemrijke zegepraal liet de Grootmeester La Valette, ondanks +zijn hoogen leeftijd en zijn wonden altijd even onvermoeid, de +versterkingen, die de Turken hadden verwoest, herstellen. Hij beloonde +op edelmoedige wijze zijn bondgenooten en de bewoners van het eiland, +die hem met zelfverloochening hadden bijgestaan, en die bij dit beleg +meer dan zeven duizend van hun landgenooten hadden verloren. + +Toen was het, dat met den materiëelen steun, dien Frankrijk, Spanje, +Portugal en de italiaansche vorsten hem verleenden, hij in 1566 de +fondamenten legde van de naar hem genoemde stad. + +Wij hebben nog niet van de oneenigheid gesproken, die er ontstond +tusschen hem en den paus en die de laatste jaren van het roemrijk +bestaan van Jean Parisot de La Valette verbitterden. Om de +droefgeestigheid te verjagen, die zich van hem had meester gemaakt +ten gevolge van die moeilijkheden, steeg hij te paard, gevolgd door +zijn jachtgezelschap, en begaf zich naar de vlakte aan de golf van +Sint Paul, om er patrijzen te jagen. De zeer groote hitte van dien dag +hinderde hem; hij kreeg een zonnesteek en kwam met koorts in de stad +terug. Na den dood van de La Valette vermeerderden de Grootmeesters, +zijn opvolgers, de versterkingen der door hem gebouwde stad. + +Zij bouwden ook nieuwe forten in het binnenland van het eiland en +stelden de kusten beter in staat van verdediging. Maar deze maatregelen +bleken nog niet voldoende, om aan de sultans van Turkije alle hoop te +ontnemen, zich eenmaal weer van dat eiland meester te maken, dat hun +handel steeds maar weer afbreuk deed. Zij deden van tijd tot tijd +landingen, maar ze werden telkens verslagen en met groot verlies +teruggeslagen. Eindelijk maakten de Maltezers zich meester van een +turksch schip, dat met aanzienlijke rijkdommen beladen was. Het had +prins Osman en prinses Fatima aan boord, kinderen van keizer Ibrahim, +die op weg waren naar Alexandrië met het plan naar Mekka te reizen. + +Op Malta werden de doorluchtige reizigers met de grootste +onderscheiding behandeld en men bewees hun alle eer, die men aan hun +rang verschuldigd was. En wat als bewijs kan dienen voor de groote +edelmoedigheid der Ridders, prinses Fatima werd, met geschenken +overladen, op haar eigen schip teruggezonden naar Konstantinopel. Prins +Osman, die getroffen was door zooveel edelmoedigheid, wilde Malta niet +weer verlaten. Hij ging tot het Christendom over en werd monnik op +Sint-Dominicus, waarvoor hij afstand deed van de kroon van een groot +rijk, zonder zelfs de waardigheid te willen aannemen van kardinaal, +welke de paus hem aanbood. Ibrahim, die ten diepste gegriefd was +in zijn hart en in zijn politiek, besloot zich te wreken door de +verwoesting van Malta. Hij maakte reeds verbazende toebereidselen +voor dat doel, toen de dood hem verraste, zooals hij het Soliman had +gedaan, vóór de wraakplannen tot uitvoering waren gekomen. + +In de kapel, aan de "tong" van Frankrijk gewijd, herinnert het +graf van graaf du Beaujolais aan het lijden van een ongelukkigen +prins uit het huis Bourbon, die in 1808 op Malta stierf, waar hij om +gezondheidsredenen was heengegaan. Men vindt er ook het graf van den +Grootmeester Emmanuel de Rohan, welke graftombe een schoon kunstwerk +te zien geeft, de onthoofding van Johannes den Dooper voorstellend, +van de hand van Michel Angelo van Caravaggio. + +In de krypt bevinden zich de graven van verscheiden andere +Grootmeesters, o.a. dat van Villiers de l'Isle Adam. De onderaardsche +kapel van het Heilige Kruis bevat ook de graven van Pierre du Pont, +gestorven in 1535, dat van Jean d'Omèdes, die de Sint-Elmus- en +Sint-Michielforten liet bouwen en vele bastions liet aanleggen. Hij +overleed in 1533. Dan is er het graf van Claude de La Sangle, aan wien +de verdedigingswerken van de naar hem genoemde voorstad veel te danken +hebben; verder de graven van Guidalotti de Monte en van Jean Lévèque +de le Cassière, in 1581 overleden. Aan dien Grootmeester heeft men ook +den bouw van de Sint-Janskathedraal te danken, en hij zorgde ervoor, +dat de stoffelijke overblijfselen van zijn doorluchtige voorgangers +daarheen werden overgebracht. + +De schatkamer der Sint-Janskerk was in den tijd der Ridders door geheel +Europa beroemd, zoo groot was het aantal zeer kostbare voorwerpen, +dat ze bevatte. + +Men kon er als reliek een hand van Johannes den Dooper zien, in +goud gevat en ingelegd met diamanten, robijnen en andere kostbare +steenen. Zij was door Bajazet geschonken aan Pierre d'Aubusson, +Grootmeester van Rhodus. Er wordt ook melding gemaakt van een kruis +van edelgesteenten, dat een stukje van het echte kruis zou bevatten, +dan van een gouden lampetkan, gevuld met kostbare steenen, die Hendrik +de Achtste van Engeland aan Villiers de l'Isle Adam had aangeboden na +het verlies van Rhodus; dan van een prachtigen degen en van een dolk, +door Filips den Tweeden, koning van Spanje ten geschenke gegeven aan +den Grootmeester La Valette na zijn roemrijke verdediging tegen de +Turken. In grooten getale waren er verder de voorwerpen van goud, +zilver en diamanten, die de Grootmeesters en Groot-Priors van iedere +"tong" der Orde verplicht waren elke vijf jaar, aan de kerk aan te +bieden. Geen enkele basiliek bezat zooveel kostbare voorwerpen, zooveel +lampen en kandelabers van zilver en van die hoogte en zwaarte, dat +twee mannen ze slechts met moeite konden dragen. Van al die rijkdommen +is er niets meer over. Men beschuldigt het Directoire ervan, ze te +hebben geroofd. + +De vlag der Orde, en de kostbare schatten van de Sint-Janskerk, +welker waarde verscheiden millioenen bedroeg, werden meegevoerd op +het fregat La Sensible. De commandant van het schip, die tusschen +Malta en Toulon door de Engelschen werd aangevallen, liet, vóór hij +zich overgaf, alles over boord werpen. Zoo werden de schatten van +de Sint-Janskerk op Malta vernietigd; alleen de staatsiedegen, dien +de Grootmeester der Orde bij plechtige gelegenheden droeg, ontkwam +aan de algemeene ramp. Bij de capitulatie van het eiland werd het +staatsiewapen ter hand gesteld aan Napoleon, die het toevertrouwde aan +markies de Dolomieu, door wien het Directoire ervan in het bezit werd +gesteld. En zoo dient die degen nu tot opluistering van een vitrine +in de Nationale Bibliotheek, afdeeling medailles. + +Midden in La Valette, op het plein Saint-Georges, staat het +Regeeringspaleis, oude residentie der Grootmeesters, gebouwd door +Hyacinthe del Monte. Dat is een groot en zwaar bouwwerk, meer op +een vesting dan op een paleis gelijkend. Twee overdekte terrassen +en balkons versieren den voorgevel; maar dat zijn toevoegsels van +betrekkelijk nog jongen datum. Onder Grootmeester de Pinto werden beide +poorten, die uitkomen op het plein Sint-Georges, verfraaid met enkele +versieringen, waarvan de stijl slecht past bij het overige gebouw. + +Er is een opschrift, dat mij, als ik den muur, waarop het is +aangebracht, aanzie, aan het droomen brengt. Het luidt: "Magnae et +invictae Britanniae-Melitensium amor et Europae vox--has insulas +confirmant--A.D., 1814" d.w.z.: "Aan het groote en onoverwinnelijke +Brittannië--de liefde van de Maltezers en de stem van Europa--wordt +het bezit van deze eilanden gewaarborgd." + +Maar daar de waarheid is, dat het Congres van Weenen in 1814 aan de +Engelschen Malta liet behouden met de eilanden in de buurt, kan +men moeilijk beweren, dat het de liefde der Maltezers is geweest, +waardoor dat bezit werd gewettigd. + +Het Regeeringspaleis, de oude verblijfplaats der Grootmeesters, +wordt tegenwoordig bewoond door den gouverneur van Malta, en de +administratie is er met haar kantoren gevestigd. Op een binnenplein +staat een bronzen beeld van Neptunus, een werk van Jean de Boulogne, +dat eertijds in het Marinegebouw stond. + +Nadat men een breede, witmarmeren trap is opgegaan, komt men +door galerijen, waarvan één versierd is met de portretten van de +Grootmeesters der Orde, en de andere met schilderijen, voorstellende +de wapenfeiten en de heldendaden der Ridders. + +Die laatste galerij leidt naar de feestzaal, waar een vorstelijke +troon staat met de wapens van Engeland, en in de tapisseriezaal, +waar vroeger de Raad der Orde bijeenkwam voor zijn beraadslagingen. + +De leunstoel van den Grootmeester is er nog. De gobelins, die de wanden +bedekken, personifiëeren de vier werelddeelen. Enkele schilderijen +van veldslagen dragen tot de versiering bij. Op de galerij komt ook +uit de groote wapenzaal met de bijzonder mooie en rijke verzameling +wapens uit de Middeleeuwen, maliënkolders, dijharnassen en armstukken, +kurassen, helmen, schilden en hellebaarden, de eerste vuurwapenen, +vuursteen- en andere geweren, in het geheel veertig duizend, en +eindelijk het zwaard van den beruchten zeeroover Dragut. Tusschen +al dat moordtuig hangt het portret van den Grootmeester Wignacourt, +door Caravaggio geschilderd. + +De bibliotheek van La Valette is ondergebracht in een sierlijk gebouw, +dat onder den Grootmeester de Rohan tot stand is gekomen. Zij is +gesticht in 1760 door den franschen baljuw Louis Guérin de Tencin en +ze werd eerst overgebracht naar het gebouw, waar zij zich thans in +bevindt, enkele jaren voor de verspreiding der Orde door Bonaparte. + +De boekenschat werd samengesteld uit de particuliere +boekenverzamelingen der Ridders, die gehouden waren hun boeken na +te laten aan die openbare instelling. Het gebouw staat in een tuin, +en is in ionischen stijl opgetrokken, sober van versieringen en toch +bijzonder mooi. + +Een breede laan leidt erheen. Een trap, die zich bovenaan in tweeën +splitst, geeft aan de eene zijde toegang tot de administratiekamer en +aan de andere tot de bibliotheek met haar 60.000 deelen. Er zijn daar +kostbare manuscripten, oude drukwerken en zeer interessante archieven, +die betrekking hebben op de oudste tijden der beschaving van het eiland +Malta. Opmerkelijk is ook, in een klein museum naast de bibliotheek, +een rijke collectie van voorwerpen der natuurlijke historie van het +eiland en vooral van de mineralogie. Met belangstelling zal men er +kennis nemen van oude dingen van phoenicische en grieksche afkomst, +op Malta en Gozzo aangetroffen. + +Onder de interessante gebouwen van La Valette moet het Justitiegebouw +worden genoemd, dat oudtijds een geheel andere bestemming had, want het +was de herberg van de "tong" Frankrijk. Genoemd moeten ook worden de +beide schouwburgen, de eene, die reeds oud is, werd opgericht onder den +Grootmeester Manuel de Vilhena. De andere, van jongen datum, is grooter +en weeldiger ingericht. Het is het Massimo- of Koningstheater. In 1873 +werd het door brand verwoest, waarbij alleen de muren bleven staan; het +is sedert dien tijd weer opgebouwd, maar het heeft nooit de schoone +versieringen teruggekregen, die de zaal vóór den brand opluisterden. + +Het Marine-arsenaal, dat men niet zonder speciaal verlof mag bezoeken, +is hoogst belangwekkend. Men kan er alle moderne verbeteringen +aanschouwen ter zake van zeevaart en den oorlog ter zee, en het geeft +te denken naar aanleiding van de macht der britsche marine. Alle +machines ziet men er in beweging; alle instrumenten zijn gereed of +kunnen dadelijk in werking worden gesteld, als er iets aan eenig schip +moet worden gerepareerd. Voorraadmagazijnen grenzen aan het arsenaal +en kunnen de vloot en het leger van het noodige voorzien, zoowel in +tijd van oorlog als in dien van vrede. In de buurt zijn de dokken, +die de grootste pantserschepen van de engelsche zeemacht kunnen bergen. + +Er zijn te La Valette verscheiden hospitalen, waarvan één in het +westelijk deel van de voorstad Floriana. Er zou niets bijzonders zijn +te zeggen over die laatste inrichting, als zij niet de allervreemdste +zaal bevatte, die men maar met mogelijkheid kan zien, en ik betwijfel +het, of er wel ergens een dergelijke te vinden is. Het is werkelijk +niet te begrijpen, hoe men op het zonderlinge en lugubere denkbeeld +is gekomen, de wanden dier zaal geheel uit beenderen te doen +bestaan. Bovendien is in een hooge nis een symbool van den tijd +geplaatst, een skelet met een zeis in de hand, omgeven door de +begrafenisattributen van den sombersten aard. + +Van beenderen heeft men er allerwonderlijkste wapenrustingen gemaakt, +voorts teekeningen, guirlanden en allerlei versieringsmotieven. Op +enkele plaatsen zijn symmetrisch en op bepaalde afstanden hoopen +schedels neergelegd; elders heup- en dijbeenderen, die als degens +elkander kruisen. Het is griezelig en belachelijk tevens, en men kan +zich geen voorstelling maken van het denkbeeld, dat bij die decoratie +heeft voorgezeten. + +Op korten afstand van La Valette zijn twee kerkhoven, de turksche +begraafplaats met opengewerkte koepels en witte minarets, die het +kerkhof in de verte op een kleine oostersche stad doen gelijken, +en het stadskerkhof op een plateau, waar een gothische kerk staat +met een slanken klokkentoren. + +Op een dag verliet ik La Valette, om mij naar Città Vecchia te +begeven of Città Notabile, de oude hoofdstad van het eiland. Bij +het verlaten van de stad door de massieve poort aan de wallen, die +den naam draagt van de Città-Vecchiapoort, lag er een in verblindend +zonlicht badende weg voor mij. Ik zag de reusachtige waterleiding, +die de Grootmeester Aloys de Wignacourt had laten aanleggen in 1616, +en die nu nog La Valette van water voorziet. Altijd bleef het een +verblindende zon, waarin ik slechts met moeite de voorwerpen herkende, +een terugkaatsing van het licht, die pijnlijk was, zoodat ik met half +gesloten oogen liep. + +Nu en dan verrees er in de verte een witte massa en draaide in spiralen +rond, werd grooter en steeg op naar de lucht, om dan met verwonderlijke +snelheid ons te naderen en te omhullen. Het was een stofwolk, door +den wind voortgedreven, en een tweede wolk volgde nog op de eerste. + +Dan plotseling lag weer het land onder de schitterende zonnestralen +te branden, dor en droog en als verkalkt door de hitte, neerdalend +van den donkerblauwen hemel. + +Alles was verblindend, de grond, de boomen, de verre gebouwen. Het +leek op sneeuw of op ongrijpbaar wit poeder, dat alles overdekte. De +lucht zelve was er door verduisterd. + +Meer op een afstand teekende, op een hoogte, een stad zich af tegen +den horizon, een mooie stad met een middeleeuwsch silhouet en palmen, +uitstekend boven de muren; dat was Città Vecchia. Op de golvende +vlakte links zag men dorpjes met alleenstaande klokkentorens. + +Steenen muren, waarop enkele vijgeboomen met hun stoffige bladeren +groeiden, omgaven de tuinen en sloten den weg in. Nu en dan ging +mij een voetganger voorbij, gebogen onder den storm van zon en stof, +of een arme vrouw, die een half naakt kind aan de hand had, en dan +was de stilte weer daar. + +Wij beklommen den heuvel, gingen over een ophaalbrug, en waren in +een smalle straat, die bochtig was, maar ons toch naar de kathedraal +zou brengen, het eenige bouwwerk, dat wij te Città Vecchia hebben +te bezoeken. + +Die oude hoofdstad van Malta, welker stichting nog tot vroegeren +tijd moet opklimmen dan de stichting van Rome, was in den aanvang +van betrekkelijk weinig belang; er wordt zelfs gezegd, dat het +slechts een gewoon versterkt kamp was. Er werden vele grieksche +en romeinsche oudheden gevonden, ook overblijfselen van tempels, +gewijd aan Juno en Proserpina. Op den top van den heuvel, waar +de oude stad ligt, heeft men de sporen van een prachtig romeinsch +paleis ontdekt. Twee-en-twintig eeuwen gingen over deze ruïnen heen, +gedurende welke de Arabieren, meesters van Malta, er de graven van +gebruikten, want men vindt er tegenwoordig nog de beenderen van hun +dooden in. Men zou gezegd hebben, dat de stad voortaan niet anders dan +een doodenstad moest zijn. Men heeft de fondamenten van de zuilengang +van dit paleis blootgelegd, verder prachtige mozaïeken, vazen en tal +van merkwaardigheden, die den oudheidkundige belang inboezemen. De +overblijfselen leggen getuigenis af van een vergevorderde beschaving in +den tijd dat barbaarschheid nog heerschte in een groot deel van Europa. + +Vóór de kathedraal van Città Vecchia ligt een steenen trap met twee +oude kanonnen, die door ik weet niet welken souverein aan de Ridders +werden aangeboden. Alleen om deze reden hechtten de Maltezers er +aan. De kathedraal verrijst op een pleintje en wel op dezelfde plaats, +waar het paleis van Publius lag, den prefect van Malta, die Paulus +opnam, toen deze apostel op reis van Palestina naar Rome, schipbreuk +leed op de kust. Publius, tot het Christendom bekeerd, werd tot +bisschop benoemd door Paulus en werd later als martelaar gedood te +Athene. De kathedraal dagteekent van 1702 en werd gebouwd volgens de +plannen van den maltezer architekt Lorenzo Gaffa. Aan elke zijde van +het altaar zijn twee tronen opgericht, die van den bisschop en die van +de koningin. Het gewelf van de kerk werd versierd met schilderwerk +van Vincent Manno. Het schilderwerk van het inwendige der kerk is +afkomstig van den Calabrees, wiens leerlingen de wanden der kapellen +versierden. Er zijn ook enkele moderne kunstwerken te bewonderen in +de kerk, o.a. de inlegwerken van het koor en twee mozaïekmedaillons, +voorstellend de apostelen Petrus en Paulus. + +Niet ver van de oude kathedraal herinnert een onderaardsche galerij, +die nog slechts voor een klein deel onderzocht is, aan de tijden van +vervolging, toen de Christenen zich moesten verbergen. Er zijn nergens +zulke uitgestrekte catacomben, en men weet nog volstrekt niet, hoe +groot ze wel zijn. De gedeelten, waar de mysteriën gehouden werden, +zijn nog aan te wijzen, en men vindt er eveneens een aantal kleine +holen, waar de eerste Christenen hun dooden begroeven. + +Het is interessant, de grot van den H. Paulus te bezoeken, in de +rots uitgehouwen, waar de apostel een schuilplaaats vond en waar +hij gevangen werd gehouden gedurende zijn verblijf op het eiland, +dat drie maanden duurde. + +Die crypt is in de zachte rots gemaakt. Enorme hoeveelheden van het +gesteente werden er langen tijd uitgehaald en naar alle deelen der +wereld verzonden, waar Christenen woonden. Er werd een koortswerende +kracht aan toegeschreven, en het werd genaamd pietra della grazia, +steen der genade. + +Monseigneur Lavigerie had te Carthago een pelgrimstocht in het leven +geroepen, die de in zoo grooten getale in Tunis wonende Maltezers +moest herinneren aan de Madonna van Melleha, welk beeld het hoogst +vereerde heiligdom in hun geboorteland versiert, de Paulusgrot. Het +was een der redenen waarom de kardinaal bij de Maltezers zoo bemind +was. Die Madonna zou door den apostel Lucas zelven op de wanden der +grot geschilderd zijn, toen hij er met den apostel Paulus een toevlucht +had gezocht na hun schipbreuk. De kardinaal had het schilderij te +Carthago laten reproduceeren. + +De Paulusgrot is een heilige plaats gebleven. Op een altaar staat +een beeld van den heilige van wit marmer. Het is het werk van den +maltezer beeldhouwer Melchiore Gaffa. Aan den voet van het beeld +brandt altijd een lamp. + +Volgens de Handelingen der Apostelen maakte Paulus na zijn schipbreuk +een vuur van takken aan, om zich te verwarmen. Een adder, die zich +in het hout bevond, beet hem in de hand en bleef eraan hangen. De +bewoners, die om hem heen stonden, zeiden onder elkaar: "Stellig +heeft die man een moord begaan, want pas is hij aan de woede der +golven ontkomen, of nog vervolgt hem de goddelijke wraak." Maar +Paulus schudde zijn hand en liet er het reptiel afglijden, dat hij +in het vuur wierp. De omstanders waren overtuigd, dat het venijn +van de adder zijn uitwerking niet zou missen, dat de hand zwellen, +en dat de zwelling zich weldra aan het geheele lichaam zou meedeelen, +zooals gewoonlijk gebeurt. + +Maar Paulus scheen in het geheel geen pijn te hebben, en de beet had +geen enkel nadeelig gevolg. Toen waren de Maltezers door het wonder +getroffen en vereerden Paulus voortaan als een god. + +Publius, gouverneur van het eiland, die hem bij zich ontving en zijn +goede zorgen aan hem wijdde, bracht hem aan het bed van zijn vader, die +door een hevige koorts was aangetast. Paulus legde hem de handen op, +begon te bidden en genas hem. Dat bericht verspreidde zich snel over +het eiland, en dadelijk stroomden de zieken in massa toe. De apostel +genas ze en bracht drie maanden op Malta door, voor hij naar Rome ging. + +Dichtbij de grot, op de plek waar een standbeeld Paulus voorstelt de +menigte toesprekend, is een holte in den grond, waar veel beroemde +personen der Christenheid begraven wilden worden als op gewijden +grond. De dooden zouden er rusten in volkomen vrede onder de hoede van +den apostel, die schipbreuk had geleden op de noordkust van het eiland. + +Van de hoogten van Città Vecchia had ik een groot deel van Malta aan +mijn voeten zien liggen in doodsche eentonigheid. Men zag er slechts +kale, boomlooze golvingen van den bodem, zonder groen, en overal +steenen en nog eens weer steenen met enkele dorpen, kloosters en +woonhuizen. Steden en dorpjes waren trouwens op deze plek dichtbij, +en de vrije natuur was eigenlijk ver te zoeken, zoodat het den +indruk maakte, dat een enkele stad de geheele oppervlakte van het +eiland overdekte. + +Hoezeer bewonderde ik toen de groote werkzaamheid der Maltezers, die +met geduld en volharding erin geslaagd zijn, hun rots prachtige oogsten +te doen voortbrengen. Want die droge en steenachtige terreinen, waar +bijna overal de rots aan de oppervlakte komt, geven een opbrengst van +veertig ten honderd. En de aarde, waar krijgen ze die vandaan? Er is +mij verteld, dat ze dikwijls de rotsen afgeschraapt hebben, om grond +te maken, en het is zeker, dat zeer vaak aarde op menschenruggen naar +de tuinen wordt gevoerd. Geen duimbreed rotsgrond wordt ongebruikt +gelaten; de bewoners hechten hun groenten vast aan elk uitstekend +punt van de rotsen; zij maken overal terrasjes en profiteeren zelfs +van natuurlijke spleten en holten. + +Men ziet geheele gezinnen van Maltezers volijverig boerenwerk +verrichten, wieden en spitten en onvermoeid gieten.... Maar het gaat +vaak lastig, want er is niet zelden gebrek aan water. + +Uit het oogpunt van schilderachtigheid zijn er weinig plekken te +roemen; maar al is het natuurschoon schaarsch, toch moet men niet +verzuimen een bezoek te brengen aan de Makluba in het Zuiden van het +eiland, aan de grens van het gebied van Krendi. Het is een zeer diepe +inzinking van den grond, een donkere kuil tusschen steile rotswanden, +waartusschen men in de diepte een tuin ziet liggen. + +Op korten afstand van dien afgrond, te Gebel-Kim, vindt men +de reusachtige ruïnen van een phoenicischen tempel, tegenwoordig +aangeduid met den naam Pietra della Venerazione. Opgravingen, die +men vroeger in die ruïnen heeft gedaan, hebben beenderen van dieren +aan het licht gebracht en een menschelijken schedel van ongewonen +vorm. Een geleerde bibliothecaris van La Valette heeft bewezen, dat +de tempel aan den phoenicischen Hercules was gewijd. Niet ver van +dit heiligdom was er een andere tempel, aan Esculapius gewijd. Er +zijn daar steenen van reusachtige afmetingen, die in hun behouwen +toestand uitstekend zijn bewaard gebleven. + +Op Malta bestaan nog andere ruïnen van deze soort, vooral in het +oostelijk deel van het eiland. Malta was inderdaad in de Middellandsche +Zee een punt van al te groot belang, dan dat het de aandacht niet +zou hebben getrokken van de Phoeniciërs en de andere zeevaarders +der Oudheid. Vooral de Phoeniciërs waren gewoon, alle kusten met hun +handelskantoren te overdekken. + +Het grootste aantal monumenten, dat ze er hebben nagelaten, bevindt +zich op de zuid- en de oostkust. Ik heb ze gezien aan zee te Marsa +Scirocco, te Krendi en op het eiland Gozzo. + +Al die resten van bouwwerken hebben in hun reusachtige afmetingen +geheel het karakter van de monumenten, die aan de Cyclopen worden +toegeschreven. + +Om kort te gaan, dit eiland Malta, geteisterd door den wind, +verbrand door de zon, treft nu nog de verbeelding van den reiziger, +nadat het een glorieuse rol in de geschiedenis heeft gespeeld. Niet +enkel getuigen de ruïnen van verleden grootheid, maar er zweeft om +het eiland een aureool door de dapperheid en offervaardigheid van de +edele Ridders, die de barre rots, verloren te midden der golven, tot +een wal hebben gemaakt voor de veiligheid van de christelijke volken. + +De tegenwoordige heerschers blijven er altijd vreemdelingen; hun +invloed is gering, omdat zij de ziel der Maltezers niet kunnen +winnen, die ziel, die trouw blijft aan het oude geloof en aan +haar vrome herinneringen. Nog onlangs heeft men daar een bewijs +van gekregen. De heer Chamberlain kondigde in een trotsche rede, +die hij tijdens een reis over Malta hield, aan, dat er maatregelen +zouden worden genomen, om het eiland sneller te verengelschen en de +engelsche taal als officiëele taal verplicht te stellen als gelijke +van de landstaal en met uitsluiting van het Italiaansch. + +Dat gaf groote ontroering op het eiland, en de hevigste protesten +werden vernomen. Toch werden de maatregelen genomen. De Wetgevende Raad +van de kolonie ging toen tot obstructie over, terwijl de bevolking al +duidelijker hare verontwaardiging toonde. Deze was van dien aard, dat +Engeland de besluiten omtrent de talen gedeeltelijk moest herroepen. + + + + + + + +End of Project Gutenberg's Malta en de Maltezer Orde, by Gaston Vuillier + +*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 *** |