diff options
Diffstat (limited to '14181-h/14181-h.htm')
| -rw-r--r-- | 14181-h/14181-h.htm | 2838 |
1 files changed, 2838 insertions, 0 deletions
diff --git a/14181-h/14181-h.htm b/14181-h/14181-h.htm new file mode 100644 index 0000000..4c208e6 --- /dev/null +++ b/14181-h/14181-h.htm @@ -0,0 +1,2838 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" +"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2014-11-02T19:18:31Z. --> +<html lang="nl"> +<head> +<meta name="generator" content= +"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org"> +<title>Malta en de Maltezer Orde</title> +<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=UTF-8"> +<meta name="generator" content= +"tei2html.xsl, see http://code.google.com/p/tei2html/"> +<meta name="author" content="Gaston Vuillier (1844–1915)"> +<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg"> +<link rel="schema.DC" href= +"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> +<meta name="DC.Creator" content="Gaston Vuillier (1844–1915)"> +<meta name="DC.Title" content="Malta en de Maltezer Orde"> +<meta name="DC.Date" content="2004-11-27"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<meta name="DC.Rights" content= +"Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u elders woont, controleer dan de wetgeving in uw land voordat u dit boek download."> +<meta name="DC.Identifier" content= +"http://www.gutenberg.org/etext/14181"> +<meta name="DC:Subject" content="Malta -- Description and travel"> +<meta name="DC:Subject" content="Knights of Malta -- History"> +<style type="text/css"> +/* +Copyright 2006-2014, Jeroen Hellingman (available under GPL 3.0 or later). +Common stylesheet for HTML files generated by tei2html. +*/ +body +{ +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +font-size: 100%; +line-height: 1.2em; +padding: 1.58em 16%; +text-align: left; +} +/* Titlepage */ +.titlePage +{ +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0% 7em 0%; +padding: 5em 10% 6em 10%; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle +{ +line-height: 3.5em; +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle +{ +font-size: 1.8em; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle +{ +font-size: 1.44em; +} +.titlePage .byline +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +font-size:1.2em; +line-height:1.72em; +} +.titlePage .byline .docAuthor +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure +{ +margin: 2em 0% 2em 0%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.titlePage .docImprint +{ +margin: 4em 0% 0em 0%; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.72em; +} +.titlePage .docImprint .docDate +{ +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +/* End Titlepage */ +.transcribernote +{ +background-color:#DDE; +border:black 1px dotted; +color:#000; +font-family:sans-serif; +font-size:80%; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.advertisment +{ +background-color:#FFFEE0; +border:black 1px dotted; +color:#000; +margin:2em 5%; +padding:1em; +} +.correctiontable +{ +width: 75%; +} +.width20 +{ +width: 20%; +} +.width40 +{ +width: 40%; +} +.indextoc +{ +text-align: center; +} +.div0 +{ +padding-top: 5.6em; +} +.div1 +{ +padding-top: 4.8em; +} +.index +{ +font-size: 80%; +} +.div2 +{ +padding-top: 3.6em; +} +.div3, .div4, .div5 +{ +padding-top: 2.4em; +} +.footnotes .body, +.footnotes .div1 +{ +padding: 0; +} +.fnarrow +{ +color: #AAAAAA; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +} +.apparatusnote +{ +text-decoration: none; +} +table.alignedtext, table.alignedverse +{ +border-collapse: collapse; +} +table.alignedtext td +{ +vertical-align: top; +width: 50%; +} +table.alignedverse +{ +vertical-align: top; +} +table.alignedtext td.first, table.alignedverse td.first +{ +border-width: 0 0.2px 0 0; +border-color: gray; +border-style: solid; +padding-right: 10px; +} +table.alignedtext td.second, table.alignedverse td.second +{ +padding-left: 10px; +} +table.alignedverse td.first, table.alignedverse td.second +{ +width: 45%; +} +table.alignedverse td.lineNumbers +{ +width: 10%; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 +{ +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +} +h3.label +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h4, .h4 +{ +font-size:1em; +line-height:1.2em; +} +.alignleft +{ +text-align:left; +} +.alignright +{ +text-align:right; +} +.alignblock +{ +text-align:justify; +} +p.tb, hr.tb +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +text-indent:0; +} +p.argument, p.tocArgument +{ +margin:1.58em 10%; +} +p.tocPart +{ +margin:1.58em 0%; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter +{ +margin:1.58em 0%; +} +p.tocSection +{ +margin:0.7em 5%; +} +.opener, .address +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline +{ +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline +{ +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed +{ +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl +{ +display: block; +text-align: right; +} +.trailer +{ +clear: both; +padding-top: 2.4em; +padding-bottom: 1.6em; +} +.figure +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft +{ +float:left; +margin:10px 10px 10px 0; +} +.floatRight +{ +float:right; +margin:10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead +{ +font-size:100%; +text-align:center; +} +.figAnnotation +{ +font-size:80%; +position:relative; +margin: 0 auto; /* center this */ +} +.figTopLeft, .figBottomLeft +{ +float: left; +} +.figTop, .figBottom +{ +} +.figTopRight, .figBottomRight +{ +float: right; +} +.hangq +{ +text-indent: -0.32em; +} +.hangqq +{ +text-indent: -0.40em; +} +.hangqqq +{ +text-indent: -0.71em; +} +.figure p +{ +font-size:80%; +margin-top:0; +text-align:center; +} +img +{ +border-width:0; +} +p.smallprint,li.smallprint +{ +color:#666666; +font-size:80%; +} +span.parnum +{ +font-weight: bold; +} +.marginnote +{ +font-size:0.8em; +height:0; +left:1%; +line-height:1.2em; +position:absolute; +text-indent:0; +width:14%; +} +.pagenum +{ +display:inline; +font-size:70%; +font-style:normal; +margin:0; +padding:0; +position:absolute; +right:1%; +text-align:right; +} +a.noteref, a.pseudonoteref +{ +font-size: 80%; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +.displayfootnote +{ +display: none; +} +div.footnotes +{ +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep +{ +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote +{ +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .label +{ +float:left; +width:2em; +height:12pt; +display:block; +} +/* Tables */ +tr, td, th +{ +vertical-align: top; +} +td.bottom +{ +vertical-align: bottom; +} +td.label, tr.label td +{ +font-weight: bold; +} +td.unit, tr.unit td +{ +font-style: italic; +} +span.sum +{ +padding-top: 2px; border-top: solid black 1px; +} +/* Table border styles */ +/* Table with borders on the outside and between the table head and data. */ +table.borderOutside +{ +border-collapse: collapse; +} +table.borderOutside td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +} +table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.borderOutside .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft +{ +border-left: 2px solid black; +} +table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight +{ +border-right: 2px solid black; +} +/* Table with borders on the vertical inside edges. */ +table.verticalBorderInside +{ +border-collapse: collapse; +} +table.verticalBorderInside td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +border-left: 1px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft +{ +border-left: 0px solid black; +} +/* Table with borders on all edges, outer edges somewhat fatter. */ +table.borderAll +{ +border-collapse: collapse; +} +table.borderAll td +{ +padding-left: 4px; +padding-right: 4px; +border: 1px solid black; +} +table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop +{ +border-top: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellHeadBottom +{ +border-bottom: 1px solid black; +} +table.borderAll .cellBottom +{ +border-bottom: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellLeft, table.borderAll .cellHeadLeft +{ +border-left: 2px solid black; +} +table.borderAll .cellRight, table.borderAll .cellHeadRight +{ +border-right: 2px solid black; +} +/* Special purpose tables: */ +table.intralinear +{ +display: inline; +border-collapse: collapse; +} +table.intralinear td +{ +font-size: small; +text-align: center; +} +table.ditto +{ +display: inline; +border-collapse: collapse; +vertical-align: bottom; +} +table.ditto tr.s +{ +height: 0; +color: white; +line-height: 0; +} +table.ditto tr.s td +{ +padding: 0px; +border-style: none; +} +table.ditto tr.d td +{ +text-align: center; +line-height: 10pt; +border-style: none; +} +/* Poetry */ +.lgouter +{ +margin-left: auto; +margin-right: auto; +display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */ +} +.lg +{ +text-align: left; +} +.lg h4, .lgouter h4 +{ +font-weight: normal; +} +.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum +{ +color:#777; +font-size:90%; +left: 16%; +margin:0; +position:absolute; +text-align:center; +text-indent:0; +top:auto; +width:1.75em; +} +p.line +{ +margin: 0 0% 0 0%; +} +span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */ +{ +color: white; +} +.versenum +{ +font-weight:bold; +} +/* Drama */ +.speaker +{ +font-weight: bold; +margin-bottom: 0.4em; +} +.sp .line +{ +margin: 0 10%; +text-align: left; +} +/* End Drama */ +/* right aligned page number in table of contents */ +span.tocPageNum, span.flushright +{ +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +} +table.tocList +{ +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum +{ +text-align: right; +width: 10%; +border-width: 0; +} +td.tocDivNum +{ +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +} +td.tocPageNum +{ +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +} +td.tocDivTitle +{ +width: auto; +} +span.corr, span.gap +{ +border-bottom:1px dotted red; +} +span.abbr +{ +border-bottom:1px dotted gray; +} +span.measure +{ +border-bottom:1px dotted green; +} +/* Font Styles and Colors */ +.ex +{ +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc +{ +font-variant: small-caps; +} +.uc +{ +text-transform: uppercase; +} +.tt +{ +font-family: monospace; +} +.underline +{ +text-decoration: underline; +} +/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */ +.overline, .overtilde +{ +text-decoration: overline; +} +.rm +{ +font-style: normal; +} +.red +{ +color: red; +} +/* End Font Styles and Colors */ +hr +{ +clear:both; +height:1px; +margin-left:auto; +margin-right:auto; +margin-top:1em; +text-align:center; +width:45%; +} +.aligncenter, div.figure +{ +text-align:center; +} +h1, h2 +{ +font-size:1.44em; +line-height:1.5em; +} +h1.label, h2.label +{ +font-size:1.2em; +line-height:1.2em; +margin-bottom:0; +} +h5, h6 +{ +font-size:1em; +font-style:italic; +line-height:1em; +} +p +{ +text-indent:0; +} +p.firstlinecaps:first-line +{ +text-transform: uppercase; +} +p.dropcap:first-letter +{ +float: left; +clear: left; +margin: 0em 0.05em 0 0; +padding: 0px; +line-height: 0.8em; +font-size: 420%; +vertical-align:super; +} +.lg +{ +padding: .5em 0% .5em 0%; +} +p.quote,div.blockquote, div.argument +{ +font-size:0.9em; +line-height:1.2em; +margin:1.58em 5%; +} +.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden +{ +text-decoration:none; +} +td.galleryFigure +{ +text-align: center; +vertical-align: middle; +} +td.galleryCaption +{ +text-align: center; +vertical-align: top; +} +ul { list-style-type: none; } +.castlist, .castitem { list-style-type: none; } +/* External Links */ +.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .seclink +{ +background-repeat: no-repeat; +background-position: right center; +} +.pglink +{ +background-image: url(images/book.png); +padding-right: 18px; +} +.catlink +{ +background-image: url(images/card.png); +padding-right: 17px; +} +.exlink, .wplink, .biblink, .seclink +{ +background-image: url(images/external.png); +padding-right: 13px; +} +.pglink:hover +{ +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover +{ +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover +{ +background-color: #FFDCDC; +} +body +{ +background: #FFFFFF; +font-family: "Times New Roman", Times, serif; +} +body, a.hidden +{ +color: black; +} +.titlePage +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 +{ +color: #001FA4; +font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; +} +p.byline +{ +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage +{ +color: #001FA4; +} +.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a +{ +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteref:hover +{ +color: red; +} +p.dropcap:first-letter +{ +color: #001FA4; +font-weight: bold; +} +sub, sup +{ +line-height: 0; +} +.pagenum, .linenum +{ +speak: none; +} +</style> + +<style type="text/css"> +/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ +.xd21e98width +{ +width:480px; +} +.xd21e113width +{ +width:720px; +} +.xd21e163width +{ +width:284px; +} +.xd21e198width +{ +width:495px; +} +.xd21e224width +{ +width:495px; +} +.xd21e297width +{ +width:467px; +} +.xd21e319width +{ +width:720px; +} +.xd21e330width +{ +width:225px; +} +.xd21e439width +{ +width:720px; +} +.xd21e526width +{ +width:720px; +} +.xd21e540width +{ +width:720px; +} +.xd21e551width +{ +width:178px; +} +.xd21e643width +{ +width:507px; +} +.xd21e721width +{ +width:720px; +} +@media handheld +{ +} +</style> +</head> +<body> +<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 ***</div> + +<div class="front"> +<div class="div1 cover"> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd21e98width"><img src="images/new-cover.jpg" alt= +"Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div> +<p><span class="pagenum">[<a id="pb329" href="#pb329" name= +"pb329">329</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div class="div1 article"> +<div class="divHead"> +<h2 class="main">Malta en de Maltezer Orde.</h2> +<p class="byline">Naar het Fransch van <span class="sc">Gaston +Vuillier</span>.</p> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure xd21e113width"><img src="images/p1906-329.jpg" alt= +"Batterij aan de haven van La Valette." width="720" height="544"> +<p class="figureHead">Batterij aan de haven van La Valette.</p> +</div> +<div class="div2 section"> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">I.</h3> +<div class="argument"> +<p class="first">Van Syracuse naar Malta.—La Valette en de +stichting door den Grootmeester der Orde.—Aankomst in de groote +haven.—Aanzien van de stad.—Koetsiers en +schippers.—De witte steenen huizen.—Terrasvormige +daken.—Mannen en vrouwen van Malta.—Het huiselijk +leven.—Het gezelschapsleven.—De kantwerksters.—Een +avond in de Barraea.—Het Hooglandersregiment en hun muziek op het +plein.—De hoofdstraten.—De paleizen.</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ik was voornemens, mij van Tunis naar Malta te +begeven, om er de plechtigheden van de Heilige Week bij te wonen, die +mij als zeer origineel waren aanbevolen. Daar echter een onverwacht +besluit van de engelsche autoriteiten de haven van La Valette gesloten +had verklaard voor uit het Oosten komende schepen en voor wat van de +kust van Afrika kwam, moest ik mijn reisplan veranderen. De vrees voor +het overbrengen van de pest bij het bestuur van Malta leidde er dus +toe, dat ik een plaats besprak op een paketboot van de Compagnie +Générale Transatlantique. Deze bracht mij naar Tripoli, +en ik had er geen spijt van.</p> +<p>Maar de toen opgedane ondervinding en een groot aantal andere +omstandigheden, die zich in den loop van mijn reizen voordeden, deden +mij besluiten, voor het vervolg geen vast reisplan te maken. Ik vond er +meer genoegen in, mij op goed geluk te laten gaan, mijn fantasie te +volgen of het toeval te laten beslissen.</p> +<p>Onder zulke omstandigheden nam ik plaats aan boord van een +italiaansche stoomboot, die zich gereed maakte om uit te varen. De +bestemming liet mij vrij koel, want een horizon vol geheimzinnigheden +had toen groote aantrekkelijkheid voor mij. Het was te Syracuse, dat ik +mij inscheepte, en toen ik mij op de brug bevond, zag ik om naar den +grond van Sicilië, die mij zooveel rein en edel genot had +geschonken, zooveel uren van bekoring in <span class="pagenum">[<a id= +"pb330" href="#pb330" name="pb330">330</a>]</span>zijn toovertuinen en +van angstige ontzetting op de woeste hellingen van zijn kraters. Ik +moest nu misschien voor altijd dat mooie Trinakria vaarwel zeggen, en +het was mij, of ik een deel van mijzelven achterliet tusschen de verre +heuvels, die in de schaduw wegscholen.</p> +<p>De stad begaf zich ter ruste in het bleeke licht van den scheidenden +dag. In den brandenden zonneschijn had ik de bergachtige omstreken +doorwandeld tusschen de instortende oude muren, die resten zijn van +monumenten uit een grootsch verleden. Ik had de tempels bewonderd van +het antieke Ortygia, had rondgedwaald in de beruchte steengroeven van +de Lautumiae en was genaderd tot dichtbij de geheimzinnige fontein, +waar de nymf Arethusa, om hare liefde schreiend, eeuwig hare tranen +mengt onder het water van de zee.</p> +<p>De avond was gekomen, en de stralen der maan, brekend door den +nevel, wierpen als liefkoozend hun licht over de sombere grootschheid +der oude heuvels. De duisternis roept droomen wakker; de ruimte vulde +zich voor mij met gestalten, en ik zag het verleden oprijzen uit het +stof en leven krijgen in die vage nachtelijke helderheid. Illusie! +Alleen de asch der oude stad lag op de zwijgende hoogten en vervloog +als alle glorie in het ledige, verstoven door den wind.</p> +<p>Weldra verdween Syracuse. Dichtbij ons trilde een vuurtorenlicht, +ging weer uit om weer op te lichten en dan weer te verdwijnen, als een +ironische glimlach van het lot, dat ons zelfs op zee herinnert aan zijn +grilligheid en aan onze droomen, die illusies, aan onze wenschen, die +bedrog zijn.</p> +<p>De uren glijden voort, ... het wordt dag. Wij krijgen Malta in het +gezicht. De opgaande zon, die in haar maagdelijkheid rose uit het water +opstijgt, werpt lichtjes op de muren van La Valette, dat in onbepaalde +omtrekken zich aan het oog vertoont.</p> +<p>La Valette, dat ik vroeger slechts terloops had gezien onder een +brandende zon, met zijn wallen en bastions en al, wat denken deed aan +een heftigen strijd, die wel aanstaande scheen, dreef daar boven de zee +als in een wazig spiegelbeeld. Teêr gekleurde wolken verborgen de +op rijen staande kanonnen voor ons oog en verzachtten den aanblik der +groote, fel dreigende, versterkte rots. Een damp dreef rustig op de +oppervlakte van het water in golvende sluiers en zweefde door de lucht +als een fijne wolk, die langzamerhand uiteenrafelde en zich oploste in +het etherische licht van den morgen.</p> +<p>Naarmate wij dichterbij kwamen, ontdeed de stad zich van haar +sluiers, om forsch en frisch, maar dor en koud, tevens het heldere +zonlicht op te vangen. De aanblik is nog niet veranderd sinds den tijd, +reeds lang geleden, toen de stad de zeeën beheerschte. Zij wekt +nog altijd herinneringen aan oorlogsgeweld en krijgsmansglorie.</p> +<p>De beroemde stichter der stad, de Grootmeester Jean Parisot de la +Valette, had als plaats voor de stad gekozen den berg Scebarras, een +groote, kale rots, een soort van schiereiland tusschen twee ruime +baaien, die de twee belangrijkste havens zijn geworden, Marsa en de +quarantainehaven, Marsa-Muscet geheeten.</p> +<p>Het was in 1565 na de nederlaag van het leger van Soliman den +Tweede, die het eiland had willen veroveren. De Grootmeester besloot +partij te trekken van een oogenblik van rust in den strijd, om de door +de Turken vernielde wallen weer te herstellen en de beide havens te +verdedigen door het aanleggen van een nieuw fort op het schiereiland +tusschen hen beide in. Op datzelfde schiereiland ging hij toen een stad +bouwen, omringd door vestingwerken, waar het klooster en de woning der +ridders veilig zouden zijn.</p> +<p>Met dat doel en vooral om den niet onaanzienlijken financiëelen +steun te erlangen, dien hij noodig had, wendde de Grootmeester zich +door tusschenkomst van de bij de hoven geaccrediteerde gezanten +rechtsstreeks tot de koningen van Frankrijk, Spanje en Portugal en tot +den Paus, evenals tot verschillende italiaansche vorsten. Die gezanten +zetten uiteen, dat het niet voldoende was, Malta door een hardnekkigen +tegenstand te hebben gered, maar dat men, nu het eiland nog door een +handigen tegenstander kon veroverd worden, verplicht was, het zoo +spoedig mogelijk te versterken, dat er nieuwe verdedigingswerken +moesten worden aangelegd, nadat de gevolgen van het doorgestane beleg +waren verholpen.</p> +<p>De afgevaardigden legden vooral den nadruk op die punten, welke voor +de afzonderlijke regeeringen, tot wie zij zich wendden, in het +bijzonder van belang waren, en toen ze melding maakten van het +voornemen van den Grootmeester, om een stad te bouwen, legden zij de +plannen over ter ondersteuning van het denkbeeld.</p> +<p>Al de vorsten, getroffen door de grootschheid en het nut van de +voorstellen, beloofden, ze te steunen en La Valette bij deze +onderneming te helpen. De Paus beloofde, eraan deel te nemen met +vijftien duizend kronen, de koning van Frankrijk met veertig duizend +livres, Filips de Tweede, met negentig duizend en de koning van +Portugal met dertig duizend. De commandeurs der Orde stonden in edele +belangeloosheid hun bezittingen af en gaven hun kostbaarste meubelen, +om de onderneming te doen slagen.</p> +<p>Zonder tijd te verliezen, liet La Valette dadelijk ingenieurs, +bouwmeesters en werklieden uit Italië komen, en kort daarna begaf +zich de Grootmeester in plechtig ambtsgewaad, vergezeld door den Raad +van Bestuur der Orde en gevolgd door al de ridders, naar den berg +Scebarras, waar hij den eersten steen legde voor de nieuwe stad. Op +dien steen stond gegrift het besluit van den Raad, dat wij hier +vertaald uit het Latijn laten volgen.</p> +<p>„De zeer beroemde en vereerde broeder, Jean de la Valette, +Grootmeester van de Orde der Hospitaalridders of der Ridders van +Sint-Jan, die voor oogen heeft al de gevaren, waaraan zijn ridders en +zijn volk van Malta hebben blootgestaan bij het jongste beleg en die in +overleg met den Raad der Orde, om nieuwe ondernemingen van den kant der +Barbaren tegen te gaan, het plan heeft gevormd, een stad te bouwen op +den berg Scebarras, heeft heden, Donderdag 28 Maart van het +tegenwoordige jaar 1566, na den heiligen naam van God te hebben +ingeroepen, de tusschenkomst der Heilige Maagd te hebben gevraagd en +die van den Heiligen Johannes den Dooper, den patroon der Orde, om den +zegen des hemels af <span class="pagenum">[<a id="pb331" href="#pb331" +name="pb331">331</a>]</span>te smeeken op een zoo belangrijk werk, er +den eersten steen van gelegd, waarop zijn wapen is gebeiteld met de +gouden leeuwenmuilen. De nieuwe stad is op zijn bevel gedoopt met den +naam Stad van La Valette.”</p> +<p>Gouden en zilveren medailles, die een afbeelding der nieuwe stad +droegen en het opschrift: Melita renascens, d.i. „Het herboren +Malta” met het jaar en den datum der stichting, werden in grooten +getale in de fondamenten geworpen. Na die plechtigheid ging men met +ijver aan het werk. Allen namen er aan deel, rijken zoowel als armen, +edelen en handwerkslieden. Iedereen wilde deel hebben aan het werk, +waarin het heil van allen was gelegen voor de toekomst. Een commandeur, +de la Fontaine, die bekend was om zijn goed inzicht in de kunst van het +aanleggen van versterkingen, had de opperste leiding der werkzaamheden +op zich genomen. De ridders droegen er ook het hunne toe bij, enkelen +begaven zich op de schepen der Orde naar Sicilië en Italië, +om bouwmaterialen te halen, anderen gingen tot Lyon, om zich met de +verbetering der inrichting van de artillerie bezig te houden. Wie +bleven, hielden toezicht op de arbeiders bij de aardwerken, lieten +openingen aanvullen, bressen herstellen en zorgden voor den aanleg der +nieuwe versterkingen.</p> +<div class="figure floatRight xd21e163width"><img src= +"images/p1906-331.jpg" alt="Verkooper van verfrisschende dranken." +width="284" height="451"> +<p class="figureHead">Verkooper van verfrisschende dranken.</p> +</div> +<p>De Grootmeester verloor twee jaren achtereen de werkzaamheden niet +uit het oog; hij woonde te midden der werklieden, nam zijn maaltijden +juist als een gewoon arbeider en gaf het voorbeeld van den grootsten +ijver. Daar de gelden niet alle regelmatig inkwamen, liet hij, om +daarin te voorzien, kopergeld slaan, waaraan hij een verschillende +waarde toekende naar zwaarte of model. Zoodra het verwachte geld +inkwam, werd het andere aan de circulatie onttrokken. En daardoor kreeg +het volk der werkers zooveel vertrouwen, dat het werk niet een enkelen +dag stilstond.</p> +<p>Bij zulk een edele geestdrift, in zulk een gloed van ijver en +werkkracht verrees die stad, die ik nu uit zee zag verrijzen, toen het +schip naderde. Eindelijk lag ze schitterend voor ons uitgespreid.</p> +<p>Wij zijn juist de nieuwe invaart gepasseerd, waar de sterke +batterijen van het Sint-Elmusfort zijn gevestigd, en de groote haven +ligt daar als een prachtig meer met spiegelende oppervlakte, omringd +door massieve bouwwerken.</p> +<p>Het is werkelijk een soort van binnenzee, waar kanalen en baaien op +uitkomen, die de ruimte nog vergrooten, want zij vormen reeds op zich +zelf veilige schuilplaatsen, waar geheele vloten zich zouden kunnen +verbergen, om het juiste oogenblik af te wachten voor een aanval op den +vijand.</p> +<p>De groote haven of de Marsa, want ze heeft haar ouden arabischen +naam behouden, is zelve in twee deelen verdeeld door een schiereiland, +dat als in een felle spoor uitloopt in het fort Saint-Ange op Isola +Point. Op het oostelijk uiteinde staat het fort Ricasoli, genoemd naar +den italiaanschen burgemeester, die het liet bouwen; in het zuidoosten +en zuiden zijn het Sint-Michelsfort en het fort Salvator door zware +versterkingen omgeven. Ze herinneren aan den Grootmeester Nicolaas +Cotoner, die hun de verdedigingsmiddelen schonk.</p> +<p>Waarheen het oog zich wendt rondom den grooten plas, overal staren u +in het licht de dreigende reuzenbouwwerken tegen met hun strakke +profielen.</p> +<p>La Valette lijkt op niets wat ik reeds heb gezien; het is een eenig +schouwspel, en men krijgt lust, het voor iets fabelachtigs te houden. +Het is een opeenhooping van wanden van vuurmonden en vlammende rotsen, +vol gaten als een <span class="corr" id="xd21e182" title= +"Bron: honiggraat">honingraat</span>. Tusschen de steilten ziet men de +kanalen en grachten, en het maakt den indruk, of een steengroeve van +cyclopen door de zee is overweldigd. Al de gebouwen der sterke forten +gelijken op elkaar; alle hebben ze denzelfden vorm en dezelfde kleur. +Wal volgt op wal met gekanteelde muren, en naast de eene rots verrijst +onmiddellijk weer een andere. Hier en daar schijnen bastions in de +lucht te hangen, men kijkt tegen bogen aan of tegen hooge torens met +terrassen.</p> +<p>Dat eerste opdagen van La Valette is in mijn herinnering nog altijd +even frisch gebleven als op den eersten dag toen ik er kennis mee +maakte.</p> +<p>Als ik de oogen sluit, zie ik alles, de straten der stad met de +hooge huizen, waar uit de vensters kleurig linnengoed te drogen hangt, +dat door den wind wordt bewogen. Het was als op een feestdag, want het +leek of de oude muren vlagden, en lompen worden zelfs mooi in het volle +zonlicht. Ik kan nog telkens het vizioen vernieuwen van die eindelooze +reeks vensteropeningen in die forten uit de legende, het spiegelende +water en de stroomen van licht, die over de wijde ruimte vloeiden.</p> +<p>Ik zie weer op de kaden de drukke volksmenigte, de altijd weer bij +de landingplaats aankomende booten, die koopwaren of passagiers innamen +en dan wegvoeren; de uithangborden der winkels van +scheepsbenoodigdheden met namen, die zoo moeilijk te begrijpen zijn, +als alles wat het zeewezen aangaat.</p> +<p>Zoodra wij de haven binnenvoeren, waren de koetsiers uit de stad +snel komen aanrijden. Zij veroorzaakten een opstopping op de kade en +gesticuleerden om het hardst, om klanten te lokken, terwijl ontelbare +bootjes om het schip heen draaiden en hun diensten aanboden met +veelzeggende mimiek. De kleine booten zijn eigenaardig; ze gelijken wel +iets <span class="pagenum">[<a id="pb332" href="#pb332" name= +"pb332">332</a>]</span>op gondels, niet door hun sierlijkheid, want ze +zijn kort en dik, maar door hun hoogen voorsteven. De meeste zijn groen +geverfd en met bizarre teekeningen versierd. Aan weerszijden van den +voorkant ziet men een oog geteekend van naïeve uitdrukking en +vorm, wat het bootje er als een zeemonster doet uitzien. Over de meeste +is een gekleurd zeil gespannen.</p> +<p>Ik volgde met belangstelling de voorvallen op de kade en bleef nog +eenigen tijd aan boord. Eindelijk vertrok ik, en een kales bracht mij +in snellen draf langs een helling naar de Levantstraat.</p> +<div class="figure floatLeft xd21e198width"><img src= +"images/p1906-332.jpg" alt="Santa-Luciastraat in La Valette." width= +"495" height="720"> +<p class="figureHead">Santa-Luciastraat in La Valette.</p> +</div> +<p>Overal hetzelfde verblindende licht, dat met het vele opdwarrelende +stof aan La Valette het aanzien geeft van een brandende stad. Enkele +fijne, violette schaduwen gaven in de gebouwen vormen van menschen en +dingen aan. De meeste straten kwamen op de zee uit. De menigte liep af +en aan even druk als aan het strand. Ernstige Arabieren, in hun burnoes +gedrapeerd, vormden door hun kalmte een sterke tegenstelling met de +Maltezers, de Grieken en de Levantijnen; een paar kooplieden van +verkoelende dranken, met een vaatje op zij, boden hun waar aan, en van +tijd tot tijd kwam een dorstige voorbijganger begeerig drinken.</p> +<p>Nu en dan kreeg ik op die wandeling door La Valette een vizioen van +op rijen staande zwarte kanonnen, van scheepsmasten, dicht opeen +gedrongen als boomen in een bosch, het wandelend bosch van Shakespere. +Verscheiden straten zijn niet anders dan trappen, zoo bijvoorbeeld de +Santa Luciastraat. Aan de meeste daarvan hebben de huizen platte daken +met balkons met ramen erin, zeker een engelsche uitvinding.</p> +<p>De huizen in La Valette en op het geheele eiland Malta zijn gebouwd +van een zachte, verblindend witte steensoort, afkomstig van het eiland. +Langen tijd is er in dat gesteente een levendige uitvoerhandel gevoerd, +omdat het zoo gemakkelijk te bewerken was, vooral naar Smyrna en de +andere steden van de Levant.</p> +<p>Maar er zijn heel wat bezwaren aan die steensoort verbonden, want ze +ondervindt sterk den invloed van het weêr, wat waarschijnlijk +door de uit zee opkomende dampen bevorderd wordt. Ook geeft de +verbazende witheid van de huizen aanleiding tot een terugkaatsing van +het licht, die nadeelig is voor de oogen. De Maltezers kunnen aan het +gesteente door polijsten een glans geven, die het op marmer gelijken +doet.</p> +<p>De huizen hebben veelal platte daken, met buizen tot afvoer van het +regenwater. Die daken, waarop bloemvazen en kuipen met planten prijken, +zijn dikwijls kleine tuintjes, waar de bewoners op zomeravonden +frissche lucht zoeken; ze gebruiken er ook vaak de maaltijden en +ontvangen er gezelschap.</p> +<p>Op de hoeken van sommige straten staan heiligenbeelden in nissen, en +de vrome Maltezers houden er nacht en dag de lampen brandende.</p> +<p>Het rijtuig hield eindelijk stil voor een hôtel. Ik rustte er +uit in de schaduw, nog geheel verblind door de stroomen van licht, die +langs en over mij waren gevloeid.</p> +<p>Nu was ik dan te La Valette, de oude hoofdstad van Malta, maar ik +was er als onbekende, zonder aanbevelingsbrieven voor de enkele +Franschen, die er woonden. Het beste in de gegeven omstandigheden was, +mij aan te melden aan het fransche consulaat, waar ik kans had, +vriendelijk te worden ontvangen. Dat was een goede gedachte; de consul +was een hulpvaardig man, aangenaam in den omgang en bereidwillig +gestemd ten opzichte zijner landgenooten.</p> +<p>Nog dienzelfden avond begaf ik mij met een brief van onzen consul +naar de wijk Guardia mangia Pietà, waar een fransch koopman +woonde, die sinds vele jaren op Malta gevestigd was. Hij had zich een +<span class="pagenum">[<a id="pb334" href="#pb334" name= +"pb334">334</a>]</span>mooie positie verworven en, naar men zeide, een +aanzienlijk vermogen. Zijn naam was Ribot, en hij ontving mij met open +armen.</p> +<div class="figure floatRight xd21e224width"><img src= +"images/p1906-333.jpg" alt="Vrouw van Malta." width="495" height="720"> +<p class="figureHead">Vrouw van Malta.</p> +</div> +<p>Hij praatte veel met mij over de Maltezers. „Ik heb al sedert +het begin van mijn zijn hier opgemerkt”, zei ik tot hem, +„dat hun gezicht een voor mij geheel nieuw karakter heeft, met +die breede wangen, groote ooren, die ver naar achteren staan, de zwarte +haren en de dikke bossige wenkbrauwen. Het komt mij in het geheel niet +twijfelachtig voor, dat dit ras van phoenicische afkomst is. De +Maltezer is levendig en bewegelijk; men voelt het, dat hij zich +gelukkig voelt op zijn rots te midden der golven in een element van +zonnegloed en zee.”</p> +<p>„Ja, zoo is het inderdaad,” antwoordde mij de heer +Ribot, „de Maltezer is in zijn element, beter dan de anderen, die +hier wonen. Morgen zult U opmerken, dat de vreemdelingen bleeke +gezichten hebben met een vermoeiden trek, alsof hun bloed verdroogd was +in de hitte der zon.”</p> +<p>En op het gelaat van den spreker las ik de teekenen van +neurasthenie, die hij zelf mij aanwees.</p> +<p>„Het komt,” zei hij, „dat hier niets herinnert aan +de geurige frischheid onzer kleine steden, de fluweeltint onzer heuvels +en de geheimzinnige bekoring onzer dalen. Het geruisch der zee, en op +dagen van boos weer het gebulder van den wind om de rotsen vervangen +voor een poos de groote hitte van den zomer en de onbeschrijflijke +doodschheid der in de gloeihitte der zon verpoeierende rotsen. Alleen +des avonds herademt men en begint opnieuw te leven. Vaak ook zenden de +winden uit de woestijnen van Afrika ons hun brandenden adem toe, en het +zijn enkel de winden uit het Noordoosten, die de buitengewone warmte +soms wat temperen.”</p> +<p>De winter is gewoonlijk zeer zacht op Malta; het is een echte lente +met overvloed van bloemen, die schitteren in rijke kleuren en +verrukkelijk geuren. Een groot aantal engelsche familiën komen dan +ook den winter op het eiland doorbrengen.</p> +<p>Een der gevaren van het klimaat zijn de plotselinge overgangen van +hitte tot koude, die onophoudelijk terugkeeren, en waar het menschelijk +lichaam zeer gevoelig voor blijft.</p> +<p>De vreemdeling vooral moet zich in acht nemen voor dit bezwaar, dat +de Maltezers niet zoo sterk gevoelen. Als de zon brandend heet schijnt +en de terugkaatsing van het licht verblindend is, krijgt men over het +transpireerende lichaam bij den een of anderen hoek van een straat een +ijskouden wind uit zee te voelen.</p> +<p>Zulke klimaatstoestanden zouden het waarschijnlijk maken, dat het +leven der inboorlingen er door verkort werd; maar dat is in het geheel +niet het geval. Het is volstrekt geen zeldzaamheid, hier wakkere +grijsaards te ontmoeten, die nog in het bezit zijn van al hun vermogens +en van de betrekkelijk groote lichaamskracht, welke zij tot op zeer +hoogen leeftijd behouden. De Maltezers hebben zeker aan dit klimaat, +dat de zenuwen voortdurend gespannen houdt, een buitengewone +bewegelijkheid te danken van gevoel en van armen en handen, waardoor +zij verbazend druk gesticuleeren. Ze hebben ook heftige hartstochten. +Voor handel en scheepvaart toonen ze zich intusschen zeer geschikt, en +hun eiland hebben ze zeer lief; die kalkrots Malta noemen zij de bloem +der wereld, „<span lang="it">fiore del mondo</span>.”</p> +<p>Ik heb overal opgemerkt, dat de eilandbewoners zeer aan hun land +zijn gehecht, welks natuurschoon ze met naïeve overdrijving +bewonderen, zooals ze ook vol lof zijn voor wat hun soldaten en hun +mannen van wetenschap praesteeren. En het is ook immers algemeen +bekend, dat hoe ondankbaarder de grond is, waar iemand woont, des te +meer moeite kost het hem, zich ervan te verwijderen en des te meer is +hij eraan gehecht.</p> +<p>In de dorpen van het binnenland op Malta ondervindt het huiselijk +leven nog den invloed van de oude oostersche gebruiken. De mannen +hebben de geheele oostersche jaloerschheid, en de vrouwen leiden een +leven van afzondering. Een oude arabische spreuk schijnt er nog in eere +te worden gehouden, namelijk dat de vrouwen slechts tweemaal in haar +leven in het publiek moeten verschijnen, bij haar huwelijk en bij haar +dood. De schoonste lof, die haar te beurt kan vallen, is in de oogen +van den Maltezer, dat er nooit over haar wordt gesproken. Te La Valette +is zulk een strengheid niet op te merken; de aanhoudende aanwezigheid +van vreemdelingen, die er door den handel heen worden geroepen, de +invloed van het vroegere Ridderhof, de bals en de schouwburgen hebben +der vrouw meer vrijheid geschonken.</p> +<p>Maar die vrijheid is slechts schijn, en alleen de dames der +uitgaande wereld hebben er voordeel van. Tijdens mijn verblijf te La +Valette wenschte ik een der vele mooie kantwerkstertjes te teekenen, +die in hun fijne zijden weefsels nog het kruis der Maltezer ridders +borduren, te midden van de grilligste versieringen. Ondanks alle +moeite, die de heer Ribot in het werk stelde, en ofschoon hij toch al +zoo lang in het land woonde, ondanks het aanbod van een hooge +belooning, kon hij geen familie vinden, die bereid was, een haar +vrouwelijke leden voor een schilder te laten poseeren. Het gelukte mij +zelfs niet, een enkele dier kantwerksters aan het werk te zien.</p> +<p>Ze zijn bekoorlijk, die Maltezer vrouwen; ze schijnen van de rotsen +een tint als van doorschijnend ivoor te hebben aangenomen. Meestal zijn +ze niet groot en hebben fijne trekken, iets onzegbaar teêrs, en +haar groote oogen hebben een zachten glans onder de faldetta. Die +faldetta is een soort van zwartzijden mantel, die tot het middel reikt, +om het hoofd heengaat en er in een halven kring door stijf gaas van af +wordt gehouden, zoodat zij het gelaat voor zon en wind en voor +onbescheiden blikken behoedt. Als in een zijden schelp met liefelijken +glans rust dus het hoofd, en met de hand wordt dat omhullend +kleedingstuk gracelijk vastgehouden, terwijl ze er mee kunnen +manoeuvreeren juist als de mooie Spaansche met haar waaier.</p> +<p>Deze fijne, teêre vrouwen hebben voorbeelden van heldenmoed +gegeven, waartoe men ze, op het uiterlijk afgaande, niet in staat zou +hebben geacht. Bij allerlei gelegenheden hebben ze haar eiland met moed +verdedigd, vooral onder het beleg door Soliman den Tweeden. +<span class="pagenum">[<a id="pb335" href="#pb335" name= +"pb335">335</a>]</span></p> +<p>De secretaris van het fransche consulaat, dien de consul wel te +mijner beschikking had willen stellen, vond er een genoegen in, mij de +bezienswaardigheden en het karakteristieke van La Valette te laten +zien. Hij was mij een onwaardeerbare gids, en zijn groote +bereidwilligheid verloochende zich nooit een oogenblik. Altijd vond ik +hem gereed, mij met zijn vrijen tijd ten dienste te wezen.</p> +<p>„Als u wilt,” zei hij op een dag tot mij, „zullen +we van avond samen naar De Barraca gaan.”—<span class= +"corr" id="xd21e264" title="Niet in bron">„</span>De +Barraca?”—„U zult het wel zien. De Barraca is een +zaak, waar men hier trotsch op is, en niemand, die in La Valette is +geweest, mag vertrekken zonder de beroemde Barraca te hebben leeren +kennen.”</p> +<p>Des avonds begaven wij ons naar de bovenstad, op het gebied der +hooge wallen. Daar betreedt men een donkere laan, waar eenige +wandelaars loopen. Wij waren aangeland onder groote bogen, toen mijn +gids uitriep: „Hier zijn we er!” Ik had gedacht aan een +nachtelijke excursie naar ruïnen, want de naam Barraca alleen zei +zoo weinig, en ik liet mijn oog zoekend rondgaan, om brokken muur te +vinden of ontmantelde vestingwerken. Maar tegen de met sterren bezaaide +lucht teekende zich geen enkele vorm af.</p> +<p>„Nee, nee,” zei mijn begeleider, „naar beneden +moet u kijken, heelemaal naar beneden.”</p> +<p>En toen, tegen een balustrade leunend, keek ik naar beneden in het +ledig. In de gapende diepte, de nachtelijke geheimzinnigheid, pinkten +overal lichtjes, die in de verre verte al flauwer werden. Men kon de +afstanden onmogelijk met juistheid schatten; maar heel ver schenen de +lichtjes zacht te verdwijnen, om zich in de sterren op te lossen. In +den helderen azuren hemel raakten ze den Melkweg, die als een +doorschijnend gaas tot bij het zenith aan den hemel dreef.</p> +<p>Toen mijn oogen langzamerhand aan het duister gewend raakten, begon +de nacht mij flauw verlicht te schijnen, en de aanvankelijk niet te +onderscheiden vormen teekenden zich scherper af. Beneden ons heel in de +diepte kon ik de stad met de haven vóór ons uitgespreid +zien liggen.</p> +<p>Maar het was nog meer raden dan zien in dien afgrond, waar in het +bleeke maanlicht bewegelijke lichtplekken zich bij en in de haven heen +en weer bewogen.</p> +<p>Soms gingen plotseling lichten uit, en even plotseling werden andere +ontstoken, vlamden op, gingen ten halve uit, om spoedig weer op te +duiken. Het waren de lichten der stad, die aan onze voeten lag, de +veelkleurige seinlichten en vuurtorens in de haven, de lichten van +schepen en booten, die flikkerden en beefden, nu eens nader schenen te +komen, dan terugweken als vallende sterren, of aan den horizon +uiteenspatten als meteoren, terwijl er ook als pijlen in de schuimende +zee neervielen.</p> +<p>Van beneden rezen, ik weet niet van waar, groote boomen omhoog, +welker donkere silhouetten zich scherp afteekenden tegen het zoo vage +beeld van het nachtelijk La Valette. Toen bespeurde ik zeer dicht bij +ons de donkere profielen van enkele Maltezers, die onbewegelijk als +beelden op hun rots stonden; naast hen, met de band onder de kin, stijf +en hoekig een paar engelsche officieren, die onbewogen schenen te +blijven tegenover de met sterren bezaaide zee.</p> +<p>Weinig panorama’s kunnen een vergelijking doorstaan met dat +van de Barraca superiore. Ik heb het op alle uren van den dag en nacht +gezien, en in het heldere daglicht heeft zich de indruk van den nacht +verduidelijkt. Van dit hooge punt omvat men de gansche uitgestrektheid +der havens, en vanaf het fort Ricasoli aan den ingang der Marsa tot aan +de nieuwe haven krijgt men de enorme uitgestrektheid te aanschouwen van +een nu vooruitspringende, dan terugwijkende lijn, welke aan de kust den +zoom van drie afzonderlijke steden afteekent, maar die dichtbij elkaar +liggen en bijna in elkander overgaan. In het midden verrijst het +historisch kasteel Saint-Ange, met de vier zware, naar buiten gerichte +batterijen. Hier en daar bespeurt men opeenhoopingen van huizen, +reuzengroepen, die aan den eenen kant uitloopen op een langen gordel +van versterkingen, de Cotonera, aan den anderen bij de groote +haven.</p> +<p>Op grooteren afstand breidt zich het open veld uit met zijn dorpen, +en de klokkenhuizen, die op groote torens gelijken. Onder de voeten van +den toeschouwer, onmiddellijk beneden hen, bevinden zich de kaden, waar +het altijd druk is, met rechts de huizen van La Valette, de statige +paleizen uit den tijd der ridders, en de campanile’s.</p> +<p>De indruk, dien men krijgt, is die van ver weg zich op vleugels te +hebben laten dragen; zoo schijnt het over dag, en des nachts kan men +niet onder woorden brengen, wat men voelt; men is als het ware +heengebogen over de ijle ruimte, waarin ongekende werelden zweven. En +zoo geeft dus de dorre rots van Malta nieuwe, onverwachte tooneelen te +zien. Ook dingen van wonderbaar poëtischen aard had zij voor mij +bewaard.</p> +<p>Op een avond in de schemering, toen het stadsgewoel tot rust was +gekomen en een parelmoeren licht zich over de ivoren stad uitspreidde, +kwam ik op de markt tegenover het paleis van den Gouverneur. Aan den +horizon, dien ik aan het eind der straten onduidelijk kon waarnemen, +trokken nevels op. De zee lag kleurloos en vlak als een spiegel. En +toen liet zich op het eenzame plein een zeer zachte muziek hooren. Het +leken de zangen, gekomen van de in nevels gehulde bergen van het +Noorden, zoet en klagend; men wist niet, of zij zongen van een droevig +verleden of van een hoopvolle toekomst. Muziek doet dadelijk beelden +voor mijn geest verrijzen. Hier zag ik de uitgestrekte heiden der +landes, zoo ver het oog reikte, onder een grijzen hemel; bergen met +donkere wouden, een verlaten land, en ik voelde mij koud door een +onuitsprekelijk gevoel van vereenzaming....</p> +<p>Het was de muziek van de pijpers, de doedelzakblazers van de +Hooglanders; soldaten van dat regiment liepen op het plein heen en +weer, in automatischen pas, ernstig en onverschillig. Zij droegen de +kilt, het korte rokje, geruit in de kleuren der clan, de muts met +wapperende veeren, de plaid in heldere kleuren, met een gesp op den +rechter schouder vastgehecht, en toen ik ze daar zoo kalm en +<span class="pagenum">[<a id="pb336" href="#pb336" name= +"pb336">336</a>]</span>ernstig zag loopen, meende ik, dat de tonen der +bekende instrumenten in hun ziel de vriendelijke herinnering wakker +riepen aan hun ver vaderland, en hun intieme, innige gewaarwordingen +gaf.</p> +<p>Het tooneel was van korten duur; zij liepen een zeker aantal malen +het plein op en neer, keerden met korten zwaai om, toen ze aan het eind +gekomen waren, en toen de serenade afgeloopen was, verdwenen ze. Ik +bleef. De tonen, zoo klagend, die ik pas had gehoord, ruischten nog in +mijn ooren, en in die op het eind loopende schemering, op dat plein, +dat de Maltezers schenen te vermijden op dit uur, terwijl de muziek der +veroveraars er zich liet hooren, droomde ik van de schotsche heiden, +die zoo aangrijpend somber zijn, van dien laag hangenden hemel vol +wolken, waar zij zich in het oneindige in voortzetten.</p> +<div class="figure xd21e297width"><img src="images/p1906-336.jpg" alt= +"Spelende kinderen op het witte trottoir." width="467" height="625"> +<p class="figureHead">Spelende kinderen op het witte trottoir.</p> +</div> +<p>Thans kregen de witte straten van La Valette, straten nog lauw van +de hitte van den dag, een vreemde, doorzichtige tint in die +onwezenlijke schemering. Op zee was alles rustig; zij was als een +bleeke afgrond, waaruit de dorre rots oprees.</p> +<p>Welk een roerend denkbeeld voor een volk van zaken, om elken dag op +deze rots, waar zooveel bloed gevloeid heeft, die muziek te doen +hooren, die aan het afwezige vaderland herinnert! Herinnering en hoop +gemengd, aan de zee toevertrouwd, vóór men zich ter ruste +begeeft.</p> +<p>La Valette is, zooals wij reeds hebben gezien, amphitheatersgewijze +gebouwd op een schiereiland, dat de beide voornaamste havens van Malta +van elkander scheidt. De stad heeft een treffend, zeer bijzonder +aanzien.</p> +<p>Drie hoofdpoorten geven toegang tot de stad, de Koningspoort, de +Marinepoort en de poort van Marsa-Muscet. Twintig straten loopen door +de stad, acht in de lengte, twaalf in de breedte. Ze zijn geplaveid met +een zeer hard gesteente, zoncol genoemd, dat wel wat op Portland +gelijkt en op den romeinschen travertino.</p> +<p>Onder de mooiste en breedste straten van La Valette heeft men eerst +de Strada Reale, die over den top gaat van het schiereiland, waar de +stad op is gebouwd en dien in de geheele lengte doorsnijdt van het +Sint-Elmusfort tot aan de Koningspoort, voerend naar de voorstad +Floriana, Als men er door gaat, heeft men eerst het Giorgio- of +Raadhuisplein, dan het Bankplein, en verder draagt de straat +verschillende namen.</p> +<p>Enkele particuliere paleizen zijn een bezoek overwaard in La +Valette, hetzij om hun architectorale beteekenis, hetzij om de +historische herinneringen, die ze wekken. In het paleis van de familie +Spinola woonden in 1808 de prinsen uit het Huis van Orleans. Het +hôtel gaat door voor het mooiste van alle, en terecht. De +bouwtrant is bekoorlijk, de versieringen zijn zeer rijk en toch niet +overdadig. Het plan voor dit schoone gebouw is afkomstig van den +bouwmeester Peruzzi. Het gebouw werd door een bisschop opgericht, +aartsdiaken van de kathedraal; het werd door Bonaparte bewoond tijdens +zijn verblijf op het eiland in 1798. Hij had er zijn hoofdkwartier +gevestigd. Sinds dien hebben achtereenvolgens de engelsche generaals +Stuart, Fox en Abercromby er geresideerd.</p> +<p>De dwarsstraten, die sterk hellen, en die dikwijls in trappen zijn +veranderd, zijn evenals de andere zeer zindelijk, daar de onderaardsche +afvoerbuizen voor den afloop van het water zorgen en voor dien van het +vuil. De stad is zeer druk door veel beweging op straat en een levendig +vervoer van goederen. De openbare gebouwen zijn regelmatig en wat koud +van aanzien, opgetrokken van het maltezer gesteente, dat zeer zacht is +en het nadeel bezit, spoedig te verweeren. De buitengewone witheid, +doet, zooals we reeds zeiden, de weerkaatsing onaangenaam zijn. Trots +die bezwaren is de steen lang een gewild uitvoerartikel geweest naar de +Levant en vooral naar Smyrna.</p> +<p>De voorsteden van La Valette, Floriana, Burmole, Senglea en Borgo, +zijn even druk als de stad. Men vindt er overal mooie gebouwen en +openbare inrichtingen. Achter Senglea staat een groot gebouw, dat het +huis wordt genoemd van Francisco da Cunha. Daar had de baljuw van +Suffren een fabriek opgericht van katoenen stoffen, op het voorbeeld +van die van Voor-Indië. Hij zou zelfs uit Mysore arbeiders hebben +meegenomen, inlandsche mannen en vrouwen, om in zijn fabriek te werken. +Ik weet niet, hoe het met die poging is gegaan.</p> +<div class="figure xd21e319width"><img src="images/p1906-337-1.jpg" +alt="Verblindend zonlicht op een weg even buiten La Valette." width= +"720" height="480"> +<p class="figureHead">Verblindend zonlicht op een weg even buiten La +Valette.</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="div2 section"> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">II.</h3> +<div class="argument"> +<p class="first">Malta in de oudheid als phoenicische +kolonie.—Stichting van de orde der Hospitaalridders van Sint Jan +te Jeruzalem, later geworden tot de orde der Maltezer +Ridders.—Uit Jeruzalem verdreven, wijken ze eerst uit naar Saint +Jean d’Acre, dan naar Cyprus, en nog later naar +Rhodus.—Sultan Soliman verjaagt hen van Rhodus.—Karel de +Vijfde geeft hun het eiland Malta in 1530.—De organisatie der +Orde.—Haar lotgevallen ten tijde van de bezetting door de +Franschen in 1798.—Nog altijd houdt de Orde der Maltezer Ridders +zich in stand.—De schilderachtige voorstad Manderaggio.</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure floatRight xd21e330width"><img src= +"images/p1906-337-2.jpg" alt="" width="225" height="406"></div> +<p>Het eiland Malta, welks kusten door een menigte van kreken, baaien +en golven ingesneden zijn, zou het oude, door Homerus bezongen Ogygia +zijn. Daar werd Ulysses, na door den storm aan land geworpen te zijn, +zeven jaren lang in zijn betooverde grot door de nymf Calypso +vastgehouden. Er wordt nog een naar de nymf genoemde grot aangewezen, +en het heet, dat het de grot was die zij bewoonde. Al zeer vroeg werd +Malta door de Phoeniciërs gekolonizeerd, die te Krendi en op +andere plaatsen van het eiland bouwwerken oprichtten, waarvan nog +ruïnen over zijn.</p> +<p>De kolonie, die de Phoeniciërs op Malta stichtten, was een van +hun meest welvarende stichtingen; spoedig werd ze beroemd om haar +handel, haar rijkdom en de pracht harer tempels. Daar werden, evenals +in Phoenicië aangebeden de goden Mytharas, Isis en Osiris. Twee +tempels vooral waren beroemd, die van Juno of Isis en die van den +Tyrischen Hercules, door de Grieken Alexicacos genoemd, dien de volken +uit het Oosten op dit eiland kwamen aanbidden.</p> +<p>Men kan in het Museum van La Valette verscheiden punische +gedenkpenningen zien. Onder de voorwerpen van dezelfde herkomst waren +vroeger twee prachtige marmeren kandelabers met een phoenicisch en een +grieksch opschrift. Een van die kandelabers werd door den Grootmeester +Rohan aan Lodewijk den Zestienden ten geschenke gegeven. Het +<span lang="fr">Journal de Trévoux</span>, dat in 1786 van die +beide voorwerpen gewag maakt, noemt ze zeer zeldzame en schoone +kunstwerken, schatten, die de oudheid ons heeft nagelaten. Ziehier de +vertaling van het opschrift, dat ze droegen.</p> +<p>„Abdassar en Asseremor, zoon van Asseremor, zoon van Abdassar, +hebben de gelofte afgelegd voor onzen Heer Melkart, beschermheilige van +Tyrus; moge hij hen beschermen op hun onzekeren weg. Denys en Serapion +uit de stad Tyrus, beiden zonen van Serapion, voor Hercules bijgenaamd +Archegetes.”</p> +<p>Dit opschrift leert ons, dat de Hercules, die op Malta werd +aangebeden, er ook wel Archegetes werd <span class="pagenum">[<a id= +"pb338" href="#pb338" name="pb338">338</a>]</span>genoemd, dat hoofd of +leider beteekent, en Melkarthos of Melkart, dat is „machtig +koning.”</p> +<p>In het jaar 736 v.C. werden de Phoeniciërs van het eiland +verdreven door de van Sicilië gekomen Grieken. Dezen gaven aan het +eiland den naam van Melita. Zou die naam Melita de bedoeling hebben +gehad, te herinneren aan den uitstekenden honig, welke op Malta werd +ingezameld, of is hij geschonken ter eere van de nymf Melita, dochter +van Doris en Nereus? Het is onbekend.</p> +<p>Toen de Karthagers op Malta de plaats der Grieken innamen, en de +Romeinen op hun beurt de Karthagers hadden verdreven, werd Malta een +zelfstandige kolonie, en onder romeinsch bestuur behielden de Maltezers +hun wetten en vrijheden.</p> +<p>In de negende eeuw van onze jaartelling kwam het eiland in de handen +der Arabieren en werd de opslagplaats van hun handelsgoederen en +schuilplaats voor hun vloten. Omstreeks het jaar 1190 werd het land +veroverd door den Noorman Roger, en van dien tijd af deelde het eiland +in de lotgevallen van Sicilië, tot op het oogenblik dat de Ridders +van Sint Jan er zich kwamen vestigen.</p> +<p>De orde dier vermaarde ridders was gedurende de meer dan twee eeuwen +durende souvereiniteit, die zij over het eiland uitoefende, een weldaad +voor de bevolking. Zij bracht het land tot bloei en tot roem, terwijl +ze voor geheel Europa van groote beteekenis was door den verwoeden +oorlog, dien zij voerde tegen de barbarijsche zeeroovers en door de +bescherming, die ze aan den zeehandel der christelijke staten bood. Het +is wel de moeite waard een overzicht te geven van haar geschiedenis en +van haar werk.</p> +<p>De orde der Hospitaalridders van Sint Jan van Jeruzalem, die later, +zooals wij in het vervolg zullen zien, de Orde der Ridders van Malta +werd, was gesticht door den Franschman Reymond du Puis tegen het eind +der elfde eeuw met het doel, behoeftige pelgrims, die zich naar de +heilige plaatsen begaven, te helpen en hun een onderkomen te bezorgen. +De orde liet gewapende mannen de bedevaartgangers begeleiden en zorgde, +dat de laatsten beschermd werden tegen de mohammedaansche benden, die +het land afliepen. Zoo werden de ridders ertoe gebracht, hun +organisatie tegelijk een militair en een godsdienstig karakter te +geven.</p> +<p>In de twaalfde eeuw wijdde paus Paschalis de Tweede de orde bij +kanoniek besluit in en gaf hun de roode banier met het witte kruis. +Door de christelijke wereld ruim van geld voorzien, voerden de Broeders +van Sint Jan voortaan den strijd tegen de ongeloovige Mohammedanen. +Maar de overwinningen van Saladin verjoegen hen uit Jeruzalem. Zij +verschansten zich in Saint-Jean d’Acre, daarna op Cyprus en +eindelijk op Rhodus, waar ze zich twee eeuwen lang handhaafden tegen de +onvermoeide pogingen der Turken, en waar ze den naam van Ridders van +Rhodus aannemen.</p> +<p>Doch Soliman kwam aan de spits van een leger van <span class="corr" +id="xd21e362" title="Bron: 200 000">200.000</span> soldaten en sloot +het fort in, dat door nauwelijks 600 ridders en 4000 man werd +verdedigd. Na wonderen van dapperheid te hebben verricht, capituleerde +de stad, wier hulpmiddelen uitgeput waren, in 1522. Des nachts +verlieten de Grootmeester en de Ridders Rhodus in volslagen wanorde. +Het was een bedroevende exodus van heldhaftige krijgers, vluchtend uit +een land, dat twee eeuwen lang door hun roem bestraald was geworden. +Toen de zieken, de kinderen en de vrouwen in de schepen in veiligheid +waren gebracht, begaven ook de mannen zich scheep. Villiers de +l’Isle Adam, de Grootmeester, scheepte zich het laatst in. De +vloot, bestaande uit vijftig schepen, galeien, galjoten, brigantijnen, +feloeken en het groote schip, waar zich de Grootmeester, de Commandeurs +en de Ridders op bevonden, trok weg. Zoo werden al de goederen der Orde +mee aan de zee toevertrouwd.</p> +<p>En zie, alsof de woede der elementen zich wilde paren aan de woede +van de vijanden, dreef een storm in den Griekschen Archipel de vloot +uiteen, die zooveel kostbaars herbergde. Maar volgens een dikwijls +waargenomen verschijnsel, dat zoowel in het leven der volken als in dat +der enkele menschen optreedt, kwam in den tijd van den hoogsten nood +een onverwachte lichtstraal den schijnbaar hopeloozen toestand +verhelderen. De verstrooide vloot kon zich weer aaneensluiten; de +ontredderde schepen vonden een haven, en in goeden staat teruggebracht, +konden ze weer zee kiezen en hun zwerftocht vervolgen.</p> +<p>... Op een lentedag verscheen vóór Messina een +vaartuig, welks onbekende vlag in het licht schitterde. Het was een +schip van kolossale afmetingen, en van den mast wapperde een banier met +het beeld der Heilige Maagd, die in haar armen den gekruisigden Heer +droeg. Er omheen stond het opschrift: „<span lang="la">Afflictis +spes unica rebus</span>”. Dat was als een verschijning van leed +en ongeluk, een beeld van het uitgestooten geloof, dat eindelijk hulp +kwam vragen in een christelijk land.</p> +<p>Het groote schip, de koningin der zeeën, zooals de Sarracenen +het noemden toen het nog aan hen behoorde, was een vaartuig, dat om +zijn afmetingen iets legendarisch had gekregen. Er werd verteld, dat de +top van de hoogste masten der grootste galeien nog niet tot de hoogte +van zijn voorsteven reikte. Zes menschen konden nauwelijks den +grootsten mast omspannen. Het schip had zeven verdiepingen, waarvan +twee onder de waterlijn. Buiten de lading en de bemanning kon het +duizend soldaten bergen, en honderd kanonnen bewapenden de drijvende +vesting.</p> +<p>Van Messina gingen L’Isle Adam en de zijnen naar Viterbo in +den Kerkelijken Staat. Daar bleven ze, tot Karel de Vijfde hun het +eiland Malta tot residentie schonk. De acte van schenking werd te +Castelfranco, bij Bologna, opgesteld in 1530. Er werd in gezegd, dat de +keizer in zijn hoedanigheid van koning van Sicilië aan de Orde van +Jeruzalem de eilanden, kasteelen en dorpen Malta, Gozzo, Commino en +West-Tripoli afstond met alle souvereiniteitsrechten. De schenking +geschiedde op de volgende voorwaarden: Ten eerste zou de Orde jaarlijks +een valk leveren aan den koning van Sicilië; ten tweede zou de +bisschop van Malta altijd door den koning worden benoemd; ten derde zou +de admiraal der Orde altijd een Italiaan wezen, en ten vierde zouden de +inwoners van Malta en de overige eilanden hun rechten en privileges +behouden. <span class="pagenum">[<a id="pb339" href="#pb339" name= +"pb339">339</a>]</span></p> +<p>Toen Karel de Vijfde het eiland Malta aan de Ridders van Sint Jan +van Jeruzalem gaf, zond de Raad der Orde, vóór hij de +gift aanvaardde, acht ridder-commissarissen er heen, om er den staat +van zaken op te nemen en te onderzoeken, of het eiland geschikt was +voor den zetel der Orde en voor haar bedoelingen. Ziehier de +voornaamste punten uit het rapport der afgevaardigden. Het resultaat +was niet zeer hoopvol:</p> +<p>„Het eiland is buitengewoon dor, ontbloot van alle bosch, en +het hout, dat er gebrand wordt, moet van Sicilië worden +aangebracht. De inwoners maken, om hun ovens te stoken gebruik van een +soort van doornige distels, die ze op de onvruchtbaarste plaatsen +inzamelen. Zij gebruiken ook wel voor het koken van hun zeer eenvoudig +potje den mest der ezels en runderen, die ze in de zon laten drogen, +welker stralen zoo krachtig door de rotsen worden weerkaatst, dat de +hitte in den zomer sterk genoeg is, om die stoffen zoo droog te maken, +dat ze als brandstof bruikbaar zijn.</p> +<p>„Het eiland is vrij goed bevolkt. De inwoners zijn gevestigd +in verspreide en open liggende dorpen. Hun taal is de moorsche, en ze +leven in uiterst bekrompen omstandigheden. Het koren, dat ze verbouwen +kan hen niet langer voeden dan voor een derde van het jaar, en voor de +rest moeten zij het van Sicilië laten komen. Het bedoelde eiland +is daarbij onophoudelijk blootgesteld aan de rooftochten der +ongeloovige zeeroovers, die, zonder eenige vrees te toonen voor het +kasteel, vrij in de havens binnenvaren en zeer dikwijls een groot +aantal arme Maltezers in ballingschap meevoeren.”</p> +<p>Toen de commissarissen van hun zending en hun rapport bij den +Grootmeester en den Raad rekenschap moesten komen afleggen, antwoordden +zij nog, dat het verblijf op Malta zeer onaangenaam was, ja in den +zomer zoo goed als ondragelijk; maar dat zij bij de gebleken +moeilijkheid, om een betere plaats ter vestiging te erlangen, toch van +oordeel waren, dat men de gift van den keizer moest aanvaarden. De +Grootmeester gaf aan dien wenk gehoor en nam het geschenk aan.</p> +<p>De Grootmeester nam bezit van Malta op 26 October 1530. Hem +vergezelden de voornaamste officieren der Orde en een groot aantal +grieksche en rhodische familiën, die de Ridders gevolgd waren en +zich met hen op Malta vestigden. Van dien tijd af zijn de ridders +bekend geworden onder den naam van Maltezer Ridders.</p> +<p>Uit het boven aangehaalde rapport blijkt, dat het lot der Maltezers +in dien tijd zeer onzeker was, daar ze zich in het geheel niet +verdedigen konden tegen de invallen der barbarijsche zeeroovers. Steeds +hing hun het gevaar boven het hoofd, dat hun huizen werden vernield en +dat ze zelf in slavernij werden weggevoerd. De opperheerschappij der +Orde beschermde hen onmiddellijk tegen die steeds dreigende gevaren, +want de eerste zorg van den Grootmeester was, het fort Saint-Ange te +laten herstellen, en La Sangle te versterken, om de galeienhaven te +beschermen. Een nieuw fort, het Sint-Elmusfort, werd op het +schiereiland opgericht, daar waar zich in het vervolg de stad La +Valette verhief; het beschutte tegen een overval de beide voornaamste +havens, die door het schiereiland werden gescheiden.</p> +<p>De Ridders van Sint Jan van Jeruzalem brachten, door op Malta den +zetel van hun bestuur te vestigen, er een aanzienlijke geldswaarde in +omloop. Zij beliep zelfs een minimum van vier millioen francs, wat een +enorme som was voor dien tijd. Men rekent daar dan ook onder de +uitgaven van de vele leden der Orde, die geregeld in grooten getale het +eiland bewoonden.</p> +<p>De welstand nam te meer toe, daar de bewoners geen enkele directe +belasting betaalden, en alleen aan vrij matige douanerechten waren +onderworpen.</p> +<p>Men zal begrijpen, hoe groote voorrechten de Maltezers genoten onder +het bestuur der Ridders, als men hun lot vergelijkt met dat der +Sicilianen in dien tijd. Die laatsten waren, ofschoon ze een +buitengewoon vruchtbaar land bewoonden, tot de diepste armoede gebracht +door de zorgeloosheid en het despotisme hunner regeering. Op Malta +daarentegen was de op zich zelf dorre grond vruchtbaar gemaakt door +zorg en inspanning. Het eiland werd overdekt met een groot aantal +kleine stadjes en ten gevolge van de veiligheid, die door de nieuwe +regeering werd gewaarborgd, nam de bevolking van Malta en Gozzo, die in +den aanvang van het bestuur der Ridders slechts 25.000 inwoners +bedroeg, zoo toe, dat men er weldra meer dan 100.000 telde, terwijl +Sicilië met zijn vruchtbaren grond niet anders te zien gaf dan +tooneelen van ellende en een betrekkelijk veel kleiner aantal +inwoners.</p> +<p>L’Isle Adam hield zich, nadat hij de verschillende punten van +het eiland, waar de vijand een verrassing kon beproeven, had versterkt, +ook bezig met de versterking van de vloot der Orde.</p> +<p>Alle inspanning had ten doel de bescherming van den handel der +christelijke naties, die voortdurend werd bedreigd door de zeeroovers. +Na zeer korten tijd werd de vlag der Ridderorde gevreesd door de +zeeschuimers van de Middellandsche Zee.</p> +<p>Het komt mij wel belangwekkend voor, in het kort samen te vatten hoe +de Maltezer Orde was georganiseerd, zij, aan wie de volken van Europa +zoo langen tijd de veiligheid van hun handel op de Middellandsche Zee +te danken hadden. De Hospitaalridders waren, voor zoo ver ze +godsdienstige ridders waren, verdeeld in drie volkomen van elkander +verschillende klassen; geboorte, rang en functies liepen uiteen.</p> +<p>De eerste klasse bestond uit de Ridders van het recht, die dezen +eeretitel droegen op grond van hun edele afkomst. Alleen zij konden het +brengen tot de waardigheid van Baljuw, tot die van Prior, Grootkruis +geheeten, en tot die van Grootmeester. Later werden ook de Ridders der +Genade ertoe gerekend, die, van een adellijken vader en niet adellijke +moeder afkomstig, dispensatie van den paus noodig hadden, om tot die +waardigheden te worden toegelaten. Een bepaling van de statuten hield +in, dat zij, wier vader of die zelf den een of anderen handel hadden +gedreven, die bankiers of wisselagenten, boekhouders of boeren waren +geweest, die een winkel of magazijn hadden gehad, ook al waren zij van +edelen bloede, nooit tot broeders-ridder konden worden toegelaten.</p> +<p>De tweede klasse omvatte de dienstdoende geestelijken <span class= +"pagenum">[<a id="pb340" href="#pb340" name="pb340">340</a>]</span>in +de kerken van Sint Jan, die aalmoezeniers konden worden op de schepen +of galeien.</p> +<p>Een derde klasse omvatte de broeders-zieleherders, leden der Orde, +die, zonder broeders of ridders te zijn, onder de bevelen der ridders +dienden in den oorlog of in de hospitalen.</p> +<p>Daarna kwamen, niet de minst belangrijke, de priesters en +dienstdoende broeders in de lagere ambten van klooster en hospitaal. En +eindelijk had men nog de dames religieuses van de Maltezer Orde, wier +kloosters in Frankrijk, Italië en Spanje waren gevestigd. Er +werden voor hare toelating dezelfde eischen van adeldom gesteld als +voor de Ridders.</p> +<p>De orde van Sint Jan van Jeruzalem was gesticht in denzelfden geest +en naar hetzelfde model als de oude ridderschap. In het begin nam men +enkel leden aan te Jeruzalem of ten minste op gewijden grond. Altijd +werd als hoofdeisch voor de toelating gesteld, dat men authentieke +bewijzen moest kunnen bijbrengen voor adellijke afkomst. Allen moesten +adellijke krijgers tot voorvaderen hebben gehad. Later had men behoefte +aan aanvulling der gelederen, die gedund waren in de oorlogen tegen de +ongeloovigen, en de Hooge Raden der Orde stonden toe, dat na het +onderzoek van de titels van adeldom men als nieuwelingen leden mocht +opnemen uit de groote priorkloosters van Europa.</p> +<p>In het jaar 1355, waarin de oudste registers beginnen van de +fransche grootprioraten, nam men enkel edellieden aan, wier namen en +geslachten in hun provincie bekend en beroemd waren. En die +gestrengheid werd niet alleen volgehouden, maar werd nog verscherpt, +toen soms lieden van ouden adel rijke niet-adellijken huwden. Van dien +tijd af werd een proces-verbaal gevorderd, dat de legimitatie en de +afkomst van den candidaat boven allen twijfel stelde. Buitendien moest +dit proces-verbaal formeel bewijzen, dat zijn ouders, grootouders, +overgrootouders, tot meer dan een eeuw in de geschiedenis terug, +edellieden waren geweest.</p> +<p>Drie bewijzen werden gevorderd, door getuigen, door brieven, door +plaatselijke en geheime inlichtingen.</p> +<p>Het eerste vereischte het getuigenis van vier adellijke getuigen. De +commissarissen, die meestal oud-commandeurs waren, deden hen, +vóór ze werden gehoord, een plechtigen eed zweren. Het +tweede bewijs bestond in een nauwkeurig onderzoek van de titels en +aanspraken, door den candidaat ingeleverd. Om het derde bewijs te +erlangen, waren de commissarissen genoodzaakt, zich te begeven naar de +geboorteplaats van den candidaat, daar een zeer bescheiden, maar +niettemin zeer nauwkeurig onderzoek in te stellen, en wel niet alleen +waar de candidaat zelf was geboren, maar ook op de plaats, van waar de +familie afkomstig was.</p> +<p>Waren zij in het bezit van al die bewijzen, dan maakten de +commissarissen een proces-verbaal op, dat naar den Grootmeester op +Malta werd gezonden, die, na den Raad der Orde te hebben gehoord, het +godsdienstig gewaad aan den aanvrager liet uitreiken.</p> +<p>Men ziet dus, met hoe groote zorg de nieuwelingen onder de Ridders +werden opgenomen, ten einde toch maar in die godsdienstige militie een +hoogen en volkomen authentieken adel te behouden.</p> +<p>Als er niets mankeerde aan de bewijzen ten gunste van een candidaat, +kon hij worden aangenomen op drie tijden of op drie verschillende +leeftijden. Hij trad als mondig lid tot de Orde toe op zestienjarigen +leeftijd, ofschoon hij zich eerst op 21-jarigen leeftijd naar Malta +behoefde te begeven; hij betaalde als intreêgeld ongeveer 260 +gouden kronen. De aangenomen candidaat kon ook als page van den +Grootmeester al op twaalfjarigen leeftijd toetreden en mocht dat +blijven tot zijn vijftiende jaar. En eindelijk, in de laatste jaren van +het bestaan der Orde maakte men ook minderjarigen tot lid, namelijk +kinderen in de wieg.</p> +<p>De Ridders, die in het Kapittel waren opgenomen, nadat ze de +bewijzen van ouden adel hadden geleverd, welke wij hebben opgenoemd, +huwden niet en kregen eerst stem in het Kapittel, als ze hun +„karavaantocht” hadden meegemaakt, dat is, als ze aan de +gewapende expedities hadden deelgenomen.</p> +<p>De Orde, die bestond uit Ridders van wel acht verschillende volken, +werd verdeeld in acht „Tongen”, namelijk Provence, +Auvergne, Frankrijk, Italië, Castilië, Aragon, Engeland en +Duitschland.</p> +<p>De „tong” Italië was bijzonder streng in de +toelating, want ze eischte van elk der candidaten tweehonderd jaren van +erkenden adel voor elk der vier kwartieren, terwijl die vier kwartieren +reeds een onmisbare voorwaarde waren voor de toelating. Overeenkomstige +eischen werden in de afdeelingen Aragon en Castilië gesteld. Maar +er was op Malta geen volk, waarvoor de bewijzen nauwkeuriger werden +onderzocht dan voor Duitschland.</p> +<p>De Ridders waren bijzonder gevoelig op het punt van eer, en +tweegevechten kwamen veelvuldig te La Valette voor. Die duels waren +echter aan zekere beperkingen gebonden. Zoo moesten de tegenstanders, +wilden zij niet de zwaarste straffen over zich zien gebracht, den degen +in de schede steken, onmiddellijk als een vrouw, een priester of een +ridder het hun beval. Men zou geneigd zijn te denken, dat de duels in +zulke omstandigheden zelden bloedig zouden zijn. Dat is echter een +dwaling. Wanneer een Ridder in een duel was gedood, werd er altijd een +kruis geteekend op den muur tegenover de plaats, waar hij gevallen was. +Er waren veel van die kruisen te zien in de straten van La Valette.</p> +<p>Twee Ridders kregen eens twist bij het biljartspel. Een van hen, die +den ander reeds veel beleedigingen had toegeslingerd, vergat zich ten +slotte zoozeer, dat hij tot handtastelijkheden overging en den +tegenstander sloeg. Daarna weigerde hij zijn verontschuldigingen aan te +bieden of den degen te kruisen. Dat was een schandaal voor het geheele +eiland Malta, waar geen voorbeeld bekend was van een dergelijke +lafheid. De op zoo grove wijze beleedigde officier riep herhaalde malen +zijn tegenstander op en liet hem telkens den tijd, na te denken over de +gevolgen van een weigering. Maar alles was vergeefsch; de beleediger +bleef zich onttrekken aan de gevolgen zijner daad.</p> +<div class="figure xd21e439width"><img src="images/p1906-341.jpg" alt= +"Overal zon in de witte stad." width="720" height="475"> +<p class="figureHead">Overal zon in de witte stad.</p> +</div> +<p>Hij werd veroordeeld, gedurende vijf-en-veertig achtereenvolgende +dagen boete te doen in de kathedraal van Sint Jan, daarna vijf jaren in +een gevangenis door te brengen en zijn leven in gevangenschap +<span class="pagenum">[<a id="pb342" href="#pb342" name= +"pb342">342</a>]</span>in een fort te besluiten. Naar men meent is door +geen maatregel van genade dit strenge vonnis verzacht.</p> +<p>De Orde was, zooals wij boven hebben gezien, verdeeld in +„Tongen”, en aan elk van die was een paleis toegewezen voor +haar vergaderingen. De Ridders gebruikten er hun maaltijden; vandaar +dat die paleizen wel herbergen werden genoemd. Die acht +„herbergen” bestaan nog onder dezelfde namen van vroeger, +dus herbergen van Provence, van Auvergne, van Frankrijk, van +Italië, van Aragon, van Duitschland, van Castilië en van +Engeland.</p> +<p>Frankrijk had drie herbergen. Daaruit kwamen de meeste Grootmeesters +der Orde voort; zij leverde de meeste ridders en droeg het meeste bij +tot den roem en de grootheid der Orde. Door een zonderlingen loop van +zaken, die onverklaarbaar moet heeten, was het voor Frankrijk +weggelegd, de grootsche instelling op Malta te vernietigen, welke het +eeuwenlang toch zoo krachtig had gesteund.</p> +<p>Toen het leger, dat Bonaparte naar Egypte bracht, in 1798 Malta +voorbijging, bezat de Orde ondanks den achteruitgang in haar +financiën er toch nog een voorraad van 1500 kanonnen, mortieren en +houwitsers, <span class="corr" id="xd21e453" title= +"Bron: 35 000">35.000</span> geweren, <span class="corr" id="xd21e456" +title="Bron: 12 000">12.000</span> vaten kruit, twee schepen van groote +afmetingen, een fregat, drie galeien enz. Het personeel bestond uit een +effectief van <span class="corr" id="xd21e459" title= +"Bron: 17 000">17.000</span> man, onder wie 332 Ridders. Die +hulpbronnen, die toch werkelijk niet te versmaden waren, werden +ongebruikt gelaten door den Grootmeester; hij liet, zonder weerstand te +bieden, Bonaparte zich van La Valette meester maken en ook van de oude +stad. Den 13den Juni werd er een overeenkomst gesloten, waarbij de +heerschappij over Malta en onderhoorigheden overging aan de Fransche +Republiek. Die verovering van Malta door de Franschen maakte een einde +aan het politiek bestaan der Ridders van St. Jan.</p> +<p>De ontruiming van het eiland door den Grootmeester en de Ridders +berokkende den bewoners onberekenbare verliezen. Vooreerst was de +Grootmeester hun schuldenaar voor ongeveer een millioen francs, en de +op Malta wonende Ridders ten getale van meer dan 600, lieten +aanmerkelijke schulden na. Aan den anderen kant waren vele +familiën, waarvan de leden ambten op het eiland bekleedden, +geruïneerd.</p> +<p>De verplichting, die hun werd opgelegd, om officieren te herbergen, +werd als een zeer hinderlijke maatregel beschouwd. De zeden der +Maltezers werden gekrenkt door het feit, dat de menschen vreemdelingen +tot hun huiselijken kring moesten toelaten. Eindelijk werkte ook de +belasting, die er moest worden opgebracht, om in de onkosten van de +kazerneering der soldaten te voorzien, de ontevredenheid in de hand. +Deze openbaarde zich in heviger mate te La Valette dan op het +platteland.</p> +<p>Zoodra het eiland onder fransch bestuur was gekomen, werd het door +Sicilië op den index geplaatst, en dat eiland weigerde den toegang +tot zijn havens aan de verschillende maltezer schepen, die er zich van +levensmiddelen kwamen voorzien. De verschijning van enkele engelsche +fregatten in de wateren van Malta, kort na de bezetting door de +Franschen, belette het uitgaan der koopvaardijschepen, geladen met +katoen voor Spanje uit de haven van La Valette. Daar zoo de +katoenhandel geknakt was, waren de vrouwen, die over het algemeen geen +andere hulpmiddelen hadden dan het spinnen, tot den bedelstaf +gebracht.</p> +<p>Alles scheen buitendien samen te werken, om de Maltezers ontevreden +te stemmen. Men had het grootste gedeelte van het zilver, dat zich in +de schatkist van de oude stad bevond, weggehaald, om er geld van te +munten. De kloosters, behoorende tot dezelfde Orde, moesten tot een +enkel worden vereenigd, en de acten van den Burgerlijken Stand moesten +in orde worden gemaakt als in Frankrijk. Velen meenden daaruit te +moeten opmaken, dat de doop was afgeschaft en dat voortaan het huwelijk +als sacrament opgehouden had te bestaan, enz. enz.</p> +<p>Al die verschillende redenen van ontevredenheid, gevoegd bij de +vooroordeelen, die men in den geest der Maltezers had doen ontstaan in +zake de Fransche Revolutie, hadden het terrein uitstekend voorbereid +voor den opstand, welke plotseling uitbrak tegen de fransche +overheersching. De aanhangers van het hof van Napels en de Engelschen +waren er mogelijk niet geheel vreemd aan....</p> +<hr class="tb"> +<p>Waarschijnlijk zal men met verbazing vernemen, dat de Orde der +Maltezer Ridders nog bestaat. Evenals vroeger is zij in +„Tongen” verdeeld, dat wil zeggen in verschillende +nationaliteiten. Men heeft de italiaansche afdeeling, die tegenwoordig +omvat het Groot-Prioraat van Rome, het lombardisch-venetiaansch +Groot-Prioraat en dat der Beide Siciliën, dan de duitsche +afdeeling, die het boheemsche Groot-Prioraat bezit en de spaansche +afdeeling. Buiten die vier „Tongen” vormen takken der Orde +geregelde genootschappen, dat der rijnsch-westfaalsche Ridders, dat der +silezische Ridders, dat der engelsche Ridders en dat der fransche +Ridders.</p> +<p>De Orde is vaak door de europeesche mogendheden erkend. Zij is +diplomatiek vertegenwoordigd geweest op het Weener Congres in 1813 door +twee gemachtigden, verder op het congres van Aken in 1818 en eindelijk +op het congres van Verona in 1822.</p> +<p>In 1844 stelde de hertog de Broglie voor, de Orde af te vaardigen +als gemachtigde van alle beschaafde volken naar een internationale +conferentie tot afschaffing der slavernij in Afrika. Bij de nog niet +lang geleden gehouden Conferentie van Genève werd de Orde van +Malta officiëel opgeroepen, en zij nam door haar afgevaardigde aan +de debatten deel, waaruit de beroemde Conventie van het Roode Kruis +voortvloeide.</p> +<p>De heer L. de la Brière heeft een zeer belangrijk werk +uitgegeven over de Orde der Maltezer Ridders. Ik heb er de gegevens aan +ontleend, die ik hier heb gebruikt.</p> +<p>De Orde is erkend door den Pauselijken Stoel; ze heeft een +officiëelen gezant op het Vaticaan, die er aan alle plechtigheden +deelneemt. „De katholieke mogendheden”, zegt de heer de la +Brière, „houden de Orde in eere, al zijn ze nog niet tot +een diplomatieke uitwisseling van vertegenwoordigers overgegaan. De +uniform van Malta wordt altijd aan de <span class="pagenum">[<a id= +"pb343" href="#pb343" name="pb343">343</a>]</span>hoven van Europa met +onderscheiding behandeld, en alle vorsten dragen in persoon de +eereteekenen der Orde.”</p> +<p>De schrijver verhaalt een zeer belangwekkend feit, waarvan de graaf +Chandon de Briailles de held was. Tijdens den fransch-duitschen oorlog +onderhield de graaf te Epernay op zijn eigen kosten een ambulance van +zeshonderd bedden. De Duitschers maakten zich van de stad en van de +ambulance meester. De graaf de Briailles wordt verwijderd, bijna uit +het bezit gestooten van zijn eigen ambulance. Daar komt hij op het +denkbeeld, zijn costuum van Maltezer Ridder aan te trekken en zoo te +midden van zijn zieken te verschijnen; dadelijk bewijzen de Duitschers +hem alle eer, groeten hem beleefd, laten hem vrij, om zijn liefdadig +werk te vervolgen, en toonen voor zijn persoon den grootsten eerbied. +Dus is het Maltezer kruis het voorwerp van algemeene vereering.</p> +<p>De Orde bezit ondanks de beroovingen, waaraan zij dikwijls heeft +blootgestaan, nog haar plaatselijke inkomsten, vooral in Boheme, Tyrol +en Italië. Het zijn schenkingen, die voor hun geheele leven aan +enkele leden der Orde zijn gedaan. De begiftigden deden echter afstand +van hun eigendom, om zich aan werken van liefdadigheid te wijden. Te +Rome heeft de Orde in de deftigste wijk, in de Condottistraat, een +groot paleis, waar de Grootmeester en de kanselarij wonen; op den +Aventijn bezit ze een kerk en een klooster van Maria met een villa en +uitgestrekte tuinen.</p> +<p>In Italië, Oostenrijk en Boheme bezit de Orde een honderdtal +Commandementen, o.a. te Pérouse, Ferentino, Osimo, Viterbo, +Orvieto, Pontecorvo, Parma, Sorrento, Beneventum, Palermo, Reggio, +Weenen en Brünn.</p> +<p>De Orde werkt op hospitaalgebied, dat haar oorspronkelijk terrein +was. Ze heeft haar hospitalen in Europa en in het Heilige Land; ze +houdt haar oorlogsambulances in goeden staat, dat ze dadelijk in +functie kunnen treden, evenals de treinen voor de ambulances. Haar +leden hebben vooral in Westfalen en Silezië de hulp aan de +gewonden op het slagveld in hun handen gecentraliseerd, en bezitten er +een machtige organisatie.</p> +<p>De tegenwoordige staat der Orde omvat twee soorten van leden, die +scherp onderscheiden categorieën vormen.</p> +<p>De eersten, de Broeders, in de Orde Ridders van het Recht genoemd, +zijn zij die, na hun bewijzen te hebben geleverd, dus na door +authentieke stukken hun acht kwartieren van adeldom te hebben bewezen +zonder een enkele mésalliance, toegelaten zijn met een noviciaat +van tien jaren, en die de kloostergelofte in den traditioneelen vorm +hebben afgelegd met het oude ceremoniëel. Zij blijven in de wereld +leven, maar zijn streng gehouden aan het godsdienstig celibaat. Er zijn +van die broeders tien in geheel Europa.</p> +<p>De leden van de tweede categorie, of leden van eer en devotie, zijn +veel talrijker, hun aantal bedraagt meer dan duizend. Zij leggen geen +enkele gelofte af en behouden den adellijken titel hunner geboorte.</p> +<p>Bij uitzondering kan de Grootmeester vanwege belangrijke diensten, +aan de Orde bewezen, onder den naam van Ridders der Genade, enkele +begunstigde leden <span class="corr" id="xd21e504" title= +"Bron: loelaten">toelaten</span>, van wie geen bewijzen worden +gevorderd. Zoo iemand was de beroemde kardinaal Berryer, was ook +kardinaal Lavigerie en dan ook het Academielid Michaud, die de +geschiedenis der kruistochten schreef.</p> +<p>In Frankrijk heeft men alleen Ridders van eer en devotie, en dat +aantal is nog vrij gering. Op den uitdrukkelijken wensch van den +Grootmeester en op initiatief van baron de Montaignac hebben die +Ridders zich vereenigd tot een genootschap van liefdadigheid, zooals +dat ook reeds hadden gedaan de Maltezer Ridders van sommige andere +landen. Wijlen de hertog de Sabran en wijlen de hertog de Mortemart +zijn successievelijk voorzitter geweest van de groep der fransche +ridders, wier hoofd op dit oogenblik de graaf de Rohan-Chabot is. Twee +fransche geestelijken behooren ook tot het genootschap, de abt Pascal, +kapelaan, en de abt Gonon, pastoor van Sint Jan van Malta, te Aix in +Provence.</p> +<p>Elk jaar houdt het Genootschap een vergadering, waar over de +werkzaamheden beraadslaagd wordt en waarbij door den kapelaan een mis +wordt voorgediend voor de overleden broeders in de kapel van de +basiliek van Montmartre, die aan Johannes den Dooper is gewijd. Aan het +slot van dien dienst vereenigen de Maltezer Ridders zich gewoonlijk aan +een vriendschappelijken maaltijd.</p> +<p>Te Parijs hebben ze het Sint-Janshospitaal met consultatiekamer, een +huis op de hellingen van Montmartre in de schaduw van de kerk van het +Heilige Hart; er is niets schitterends aan, en men ziet er enkel een +vriendelijke villa, die vroolijk en eenvoudig in het groen is gelegen. +Bij de algemeene armenzorg van Montmartre is een deel van het werk aan +de Ridders opgedragen, en verscheiden keeren roept op den heuvel van +het Heilige Hart het hospitaal van Sint Jan onder de troepen hongerigen +diegenen tot zich, die het meest te beklagen zijn, om ze te troosten, +te helpen en hun wonden en kwalen te genezen.</p> +<p>Het witte kruis met de acht punten is op de poorten aangebracht en +ook op de meubels in de consultatiekamer. Een der ridders, graaf Gaston +Chandon de Briailles, houdt persoonlijk toezicht op het werk en geeft +zijn krachten en zijn hart aan de zaak.</p> +<p>Een ander lid van de Orde, tevens medicus, doet het geneeskundig en +chirurgisch werk, graaf Churchill. Nadat hij in de Orde van Malta was +opgenomen, en nadat de gewone jaren der academische studiën voor +hem voorbij waren, heeft deze met ambitie naar het goede strevende man +zich met allen ernst op de studie toegelegd en heeft den graad van +doctor in de medicijnen verworven, alleen met het doel, zich volgens de +wet aan de zorg voor de armen te mogen wijden in den geest der +Orde.</p> +<p>Er was op Malta zelf ook altijd voor de Ridders werk in overvloed, +want in de aardige stad La Valette met haar interessante herinneringen +kent men donkere en ellendig armoedige straatjes. Bij een wandeling met +den secretaris van het fransche consulaat kwamen we toevallig +onverwachts in de wijk Manderaggio, het treurigste hoekje op Malta. +<span class="pagenum">[<a id="pb344" href="#pb344" name= +"pb344">344</a>]</span></p> +<p>Uit de zindelijke en lichte straten waren we plotseling zonder +overgang in een wirwar van steegjes verzeild geraakt, smalle nauwe +doorgangen tusschen hemelhooge huizen, alle oud en vervallen. Het was +als een doolhof en telkens liepen we stomp en moesten omkeeren, om ons +eindelijk weer bij het begin terug te vinden.</p> +<p>Bogen hangen hier en daar over de straatjes heen en geven, naar het +schijnt, stevigheid aan de oude muren, die vol spleten zitten, +afgeschilferd zijn en waar door vuile buizen onwelriekend vocht +stroomt. De bodem wordt gevormd door groote, platte steenen, die +glibberig zijn door vuil, kleverig vocht. Overal ligt afval te +verrotten en vergiftigt de lucht, terwijl keukengeuren uit de donkere +holen opstijgen en door hun scherpte den voorbijganger de keel als +toeschroeven.</p> +<div class="figure xd21e526width"><img src="images/p1906-344.jpg" alt= +"Città Vecchia, de oude hoofdstad van het eiland." width="720" +height="530"> +<p class="figureHead">Città Vecchia, de oude hoofdstad van het +eiland.</p> +</div> +<p>Wie echter veel houdt van schilderachtige dingen, niet al te hevig +gehinderd wordt door onaangename geuren, kan met de levendigste +belangstelling een wandeling doen door Manderaggio. De bevolking, die +in die ongenoemde steegjes woont, in dien wirwar van zonderlinge +huizen, biedt veel belangwekkends aan. Nu en dan valt er een vreemd en +grillig licht op groepjes kinderen, die er, o wonder, frisch en gezond +uitzien op dien mesthoop; zij zingen en spelen, en de huisvrouwen gaan +heen en weer op onbezorgde en vroolijke manier, maken groenten klaar, +bereiden visch, en onder het knetteren van het bakken mengt zich gelach +en vroolijk geroep, maar ook het geklok van het vuile water, dat van de +bovenverdiepingen haastig door de afvoerbuizen naar beneden loopt.</p> +<p>In Manderaggio ziet men in de donkere gangen van de zoo oude huizen +en het weerzinwekkende vuil van eindelooze ellende het intense leven +even goed of beter dan in de rijke wijken van La Valette.</p> +<p>Die armoedige bevolking is overigens vol eerbied en hulpvaardigheid +voor den vreemdeling, die zich onder haar waagt. Het kwam mij zelfs +voor, dat ik er oneindig veiliger was dan in de straten van Palermo en +Grenada, of, om kort te gaan, in alle groote steden van Spanje en +Italië, waar men ook die groote tegenstellingen aantreft van +rijkdom en armoede.</p> +<p>Ik wil daarmee niet zeggen dat het onveilig zou zijn, in die steden +bij dag door de volkswijken te gaan, maar men krijgt toch een gevoel, +of men op zijn hoede moet wezen. Te Palermo bij voorbeeld zal men, als +men met aandacht een of ander belangwekkend type bekijkt, al gauw +aangezien worden op een manier, die u uw schreden doet verhaasten, +zonder dat men lust krijgt zich er langer op te houden. Hier ondervond +ik niets dergelijks. Men beweegt zich overal zonder eenig gevaar. +<span class="pagenum">[<a id="pb345" href="#pb345" name= +"pb345">345</a>]</span></p> +<div class="figure xd21e540width"><img src="images/p1906-345-1.jpg" +alt="De St. Jans-kathedraal." width="720" height="543"> +<p class="figureHead">De St. Jans-kathedraal.</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="div2 section"> +<div class="divHead"> +<h3 class="main">III.</h3> +<div class="argument"> +<p class="first">De monumenten van La Valette.—De Sint +Jans-kathedraal en haar achttien kapellen met de graven der +Grootmeesters.—Geschiedenis der voornaamste +Grootmeesters.—Het verlies van de schatten uit de Sint +Janskerk.—Het paleis der Grootmeesters.—De +bibliotheek.—Het Paleis van Justitie, de oude herberg van +Frankrijk.—Het arsenaal.—Een met beenderen behangen zaal in +een hospitaal.—De kerkhoven.—Bezoek aan Città +Vecchia, de oude hoofdstad van Malta.—Aanzien van het +land.—De Sint Paulsgrot.—De Maltezers en de engelsche +overheersching.</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure floatLeft xd21e551width"><img src= +"images/p1906-345-2.jpg" alt= +"„Gij, die hier binnentreedt....”" width="178" height= +"409"> +<p class="figureHead">„Gij, die hier binnentreedt....”</p> +</div> +<p>De groote Sint Janskerk der Ridders, waar alle graven der +Grootmeesters zijn te vinden, is het merkwaardigste bouwwerk van La +Valette. Ik bedoel hier niet zoozeer uit het oogpunt van het uiterlijk, +van de architectonische beteekenis, want het gebouw is zwaar, massief +en streng, eerder een fort dan een kerk, maar uit historisch oogpunt. +Twee kortdikke klokkentorens, een voorhal, een balcon of terras, waar +de Grootmeester zich voor de eerste maal na zijn verkiezing aan het +volk vertoonde, als het Conclave hem had aangewezen, dat is eigenlijk +alles, wat het uitwendige van het heiligdom ornamenteels vertoont. Op +den top van den gevel stond oudtijds een reusachtig borstbeeld van den +Heiland, een bronzen beeld, dat de galeien der Orde bij het verlaten +van de groote haven begroetten, wanneer ze uitgingen op een kruistocht +tegen de Muzelmannen.</p> +<p>De Sint Janskathedraal is, afgezien van de rijke versieringen aan de +wanden, in het inwendige van bijzonder eenvoudige conceptie. Het is een +groot parallelogram, dat een gewelf met dubbele bogen draagt. Aan dat +gewelf is in achttien afdeelingen of kaders de geschiedenis voorgesteld +van den heilige, naar wien de kerk genoemd is. Het forsche, krachtige +werk is men verschuldigd aan het penseel van den Ridder Matthias +Préti, bijgenaamd de Calabrees, leerling van du Guerchin en +vriend van Rubens. Maar ongelukkig zijn die schilderijen slecht +gerestaureerd en hebben veel van hun oorspronkelijke bekoring +verloren.</p> +<p>Achttien kapellen, die in elkander loopen en zoodoende een soort van +galerij vormen, bevinden zich in elk der zijvleugels. Zeven ervan waren +gewijd aan de zeven „Tongen”, waaruit de Orde bestond. +<span class="pagenum">[<a id="pb346" href="#pb346" name= +"pb346">346</a>]</span>De wanden, versierd met houtsnijwerk, dat +verguld en in houtreliëf is aangebracht, stellen symbolen en +godsdienstige plechtigheden voor van de volken, waartoe leden der Orde +behoorden, met de prachtige graven der Grootmeesters van elke +afdeeling.</p> +<p>Al die graven, behalve die van de duitsche kapel, zijn met marmer +bekleed, en erboven prijkt het borstbeeld of het beeld ten voeten uit +van den overledene, terwijl er gebeeldhouwde medaillons en schilderwerk +omheen zijn aangebracht. Verscheiden van die kunstwerken werden door +Matthias Préti uitgevoerd. Die van de duitsche kapel zijn van +een maltezer kunstenaar.</p> +<p>Als men de basiliek betreedt, die er van buiten zoo eenvoudig +uitziet, wordt men allereerst getroffen door de rijke versiering. Men +moet daarbij echter niet vergeten, dat meer dan drie eeuwen lang het +heiligdom der Ridders voortdurend verfraaid kon worden door de groote +mildheid der Orde, Boven het hoofdaltaar, dat druk bewerkt is, +schittert op een breed voetstuk een groote marmeren groep, den doop van +Christus door Johannes den Dooper voorstellend. Dat prachtige, witte +kunstwerk is van den maltezer kunstenaar Melchior Gaffa, die het plan +ontwierp en nog een begin maakte met de uitvoering. Na zijn dood werd +het voltooid door den beroemden beeldhouwer Bernini.</p> +<p>Zilveren pilaren scheiden het koor van de rest der kerk. Het +plaveisel der kerk bestaat geheel uit groote marmeren grafsteenen van +verschillende kleur, waarin kostbare gesteenten mozaïeken vormen. +Een reuzenbladzijde met necrologieën ontrolt zich voor onze +voeten. Daar staan de groote heldenfeiten te lezen uit het leven der +roemrijke strijders. De geheele hooge aristocratie van Europa kan er de +eene of andere herinnering vinden van een voorvader of vriend.</p> +<p>Het graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner maakt vooral een +diepen indruk. Op een voetstuk, door twee karyatiden gedragen, ziet men +twee overwonnenen, een Muzelman en een neger in ketenen, verder het +bronzen borstbeeld van den Grootmeester met den kraag der geestelijken +en het harnas van den krijgsman, en dat alles op een hoop aan den +vijand ontnomen vlaggen. Ook kan men er de halve maan der Mohammedanen +op vinden met helmen, kanonnen en wapens van allerlei soort. Alles is +in wit marmer uitgevoerd. Achter het borstbeeld verheft zich een +pyramide met het wapenschild en de Faam, die op een bazuin blaast, +terwijl een engel op de groep wijst. Die figuren, het schild en de +pyramide zijn ook van marmer. Het geheel is van zeer decoratieve +werking en maakt een rijken indruk.</p> +<p>De Orde had aan Nicolaas Cottoner den aanleg van verscheiden +versterkingen te danken. Een ervan draagt nog zijn naam. Hij droeg veel +bij tot de weerbaarmaking van Floriana en Marsa Muscet. Om de +verdediging van den ingang tot de groote haven te voltooien, liet hij +het fort Ricasoli of het Koningsfort aanleggen van de dertig duizend +kronen, die een Ridder voor dat doel afstond. Paus Clemens de Tiende +wenschte in een pauselijken brief den Grootmeester Nicolaas Cottoner +geluk met zijn pogingen om Malta te versterken, Malta, dat het bolwerk +was voor alle staten der christelijke wereld.</p> +<p>Het grafmonument, dat opgericht werd voor Raymond Perellos de +Roccafoull van de „Tong” Aragon, baljuw van Negropont, +vóór hij tot het grootmeesterschap werd verheven, is zeer +rijk versierd en van groote uitwerking. Zijn bronzen buste komt naar +voren uit een uitgehold marmeren medaillon. Erboven prijken zijn +wapens, door vlaggen omgeven. Aan den voet staat een engel, leunend op +de attributen der lictoren. Het Recht, voorgesteld door een vrouw, +houdt de weegschaal; een vrouw zoogt een kind. Die beide vrouwenfiguren +van wit marmer zijn gezeten aan weerszijden van het monument. Het +voetstuk vertoont een bundel wapens en schilden, op het een waarvan men +de halve maan ziet, terwijl op het andere een Gorgonenhoofd is +afgebeeld.</p> +<p>De Grootmeester Raymond Perellos had een lange en aan feiten rijke +regeering. Hij onderscheidde zich door zijne groote vrijgevigheid voor +de gezinnen, wier leden in den dienst der Orde stierven; hij bracht +veel nieuwe versterkingen aan en verwaarloosde niets van wat hij meende +dat geschikt kon wezen om den glans en den roem der Orde te verhoogen. +Tweemaal per jaar worden aan de muren van de kathedraal prachtige +tapijten opgehangen, die het leven van den Verlosser voorstellen, en +den Triomf van het Christendom. Ze zijn een legaat van den Grootmeester +Perellos.</p> +<p>Het monument, dat gebouwd is voor den Grootmeester Marcus Antonius +Zondodari, die uit Siena geboortig was, is ook zeer prachtig; het +onderscheidt zich door een gelukkige vereeniging van marmer en brons. +Als bij al die grafmonumenten in de Sint-Janskerk der Ridders van +Malta, brengt een legende, in het voetstuk gebeeldhouwd, de deugden en +weldaden van den Grootmeester in herinnering. Hier ziet men hem, +liggend op zijn doodkist, die door naakte kinderen wordt gedragen. De +Oorlog, voorgesteld door een vrouw, schijnt met behulp van een kind +bezig, de plooien te leggen van de vlag, waarin hij zal begraven +worden.</p> +<p>Antoine Manuel de Vilhena, Portugees van de afdeeling Castilië, +werd tot Grootmeester gekozen bij den dood van Zondodari. Het voor hem +opgerichte monument behoort tot de mooiste, die de prachtige +Sint-Janskathedraal der Maltezer Ridders sieren. Altijd bewondert men +de harmonieuse rangschikking der onderdeelen, die al die graven +kenmerkt, den overvloed van motieven en symbolen, die er levendigheid +aan geven, en den rijkdom en de verscheidenheid der gebruikte +materialen.</p> +<p>Bij dit laatste wordt het borstbeeld, gevat in een medaillon, door +een krans van laurierbladen gevormd, door engelen aangeboden. Op de +voorzijde heeft de Faam naast de wapens met een kroon er boven de +bazuin aan den mond gebracht. Op de sarcofaag, door bronzen leeuwen +gedragen, houdt een kind het zwaard opgeheven, den enormen eeredegen +van den Grootmeester. Andere kinderen storten tranen.</p> +<p>Antoine Manuel de Vilhena had alle rangen der Orde doorloopen. Hij +was gewond geworden bij een aanval op twee tripolitaansche schepen, die +generaal Antoine Corea de Souza in 1680 buit maakte. Hij werd +achtereenvolgens benoemd tot majoor, kolonel <span class= +"pagenum">[<a id="pb347" href="#pb347" name="pb347">347</a>]</span>en +commandant van een galei, tot commissaris der bewapening, +groot-kanselier der Orde, baljuw van Acre en eindelijk tot schatmeester +der Orde. In zijn qualiteit van Grootmeester liet hij het fort Manuel +oprichten op het eilandje Marsa-Muscet.</p> +<p>Wij mogen bij deze beknopte opnoeming niet vergeten het graf van +Jean de la Valette, die in 1586 stierf. Een lang opschrift telt zijn +heldendaden op, zijn overwinningen op de Turken, de beroemde +belegering, die hij van het leger van Soliman had te doorstaan, en +vooral de stichting van de groote stad, die door zijn toedoen zoo +gevreesd werd. Soliman de Tweede zag met de grootste bezorgdheid de +toenemende macht, welke de Ridders in de Middellandsche Zee kregen, en +waarvan hij de duidelijkste blijken kreeg door de vernieling van de +meeste zijner vloten. Hij besloot Malta aan te vallen en er de Ridders +uit te verdrijven, die hij te voren reeds van Rhodus had verjaagd. In +den loop van het jaar 1565 drongen honderd-vijftig turksche schepen in +de haven van Marsa Scirocco binnen, en zetten er zestig duizend +gewapende mannen aan land, onder bevel van den pacha Mustapha, van +Dragut, en van den dey van Algiers.</p> +<p>De gedenkwaardige belegering van La Valette deed de dapperheid der +Ridders duidelijk uitkomen. De Grootmeester van Malta, Jean Parisot de +la Valette, bewees in die moeilijke omstandigheden, dat hij waardig was +de opvolger van L’Isle Adam te zijn. Zijn stoutmoedigheid en zijn +militaire talenten gaven hem daar recht op.</p> +<p>De resultaten van de toen op de Turken behaalde overwinning waren +niet gering. Malta was bevrijd; Italië was weer veilig en Europa +kon gerust zijn. Twintig duizend Turken waren op het slagveld gebleven, +en generaal Mustapha, hun aanvoerder, had met het overschot van zijn +leger een toevlucht gezocht aan boord van zijn schepen en ging heen van +Malta. Keizer Soliman kreeg een zeer diepen indruk van deze nederlaag. +Hij dacht er over, een nieuwe expeditie te organiseeren, die hij zelf +wilde leiden en waarover hij in persoon het bevel dacht te voeren, toen +de dood hem overviel te midden van zijn plannen van wraak en +vernieling.</p> +<p>Na die roemrijke zegepraal liet de Grootmeester La Valette, ondanks +zijn hoogen leeftijd en zijn wonden altijd even onvermoeid, de +versterkingen, die de Turken hadden verwoest, herstellen. Hij beloonde +op edelmoedige wijze zijn bondgenooten en de bewoners van het eiland, +die hem met zelfverloochening hadden bijgestaan, en die bij dit beleg +meer dan zeven duizend van hun landgenooten hadden verloren.</p> +<p>Toen was het, dat met den materiëelen steun, dien Frankrijk, +Spanje, Portugal en de italiaansche vorsten hem verleenden, hij in 1566 +de fondamenten legde van de naar hem genoemde stad.</p> +<p>Wij hebben nog niet van de oneenigheid gesproken, die er ontstond +tusschen hem en den paus en die de laatste jaren van het roemrijk +bestaan van Jean Parisot de La Valette verbitterden. Om de +droefgeestigheid te verjagen, die zich van hem had meester gemaakt ten +gevolge van die moeilijkheden, steeg hij te paard, gevolgd door zijn +jachtgezelschap, en begaf zich naar de vlakte aan de golf van Sint +Paul, om er patrijzen te jagen. De zeer groote hitte van dien dag +hinderde hem; hij kreeg een zonnesteek en kwam met koorts in de stad +terug. Na den dood van de La Valette vermeerderden de Grootmeesters, +zijn opvolgers, de versterkingen der door hem gebouwde stad.</p> +<p>Zij bouwden ook nieuwe forten in het binnenland van het eiland en +stelden de kusten beter in staat van verdediging. Maar deze maatregelen +bleken nog niet voldoende, om aan de sultans van Turkije alle hoop te +ontnemen, zich eenmaal weer van dat eiland meester te maken, dat hun +handel steeds maar weer afbreuk deed. Zij deden van tijd tot tijd +landingen, maar ze werden telkens verslagen en met groot verlies +teruggeslagen. Eindelijk maakten de Maltezers zich meester van een +turksch schip, dat met aanzienlijke rijkdommen beladen was. Het had +prins Osman en prinses Fatima aan boord, kinderen van keizer Ibrahim, +die op weg waren naar Alexandrië met het plan naar Mekka te +reizen.</p> +<p>Op Malta werden de doorluchtige reizigers met de grootste +onderscheiding behandeld en men bewees hun alle eer, die men aan hun +rang verschuldigd was. En wat als bewijs kan dienen voor de groote +edelmoedigheid der Ridders, prinses Fatima werd, met geschenken +overladen, op haar eigen schip teruggezonden naar Konstantinopel. Prins +Osman, die getroffen was door zooveel edelmoedigheid, wilde Malta niet +weer verlaten. Hij ging tot het Christendom over en werd monnik op +Sint-Dominicus, waarvoor hij afstand deed van de kroon van een groot +rijk, zonder zelfs de waardigheid te willen aannemen van kardinaal, +welke de paus hem aanbood. Ibrahim, die ten diepste gegriefd was in +zijn hart en in zijn politiek, besloot zich te wreken door de +verwoesting van Malta. Hij maakte reeds verbazende toebereidselen voor +dat doel, toen de dood hem verraste, zooals hij het Soliman had gedaan, +vóór de wraakplannen tot uitvoering waren gekomen.</p> +<p>In de kapel, aan de „tong” van Frankrijk gewijd, +herinnert het graf van graaf du Beaujolais aan het lijden van een +ongelukkigen prins uit het huis Bourbon, die in 1808 op Malta stierf, +waar hij om gezondheidsredenen was heengegaan. Men vindt er ook het +graf van den Grootmeester Emmanuel de Rohan, welke graftombe een schoon +kunstwerk te zien geeft, de onthoofding van Johannes den Dooper +voorstellend, van de hand van Michel Angelo van Caravaggio.</p> +<p>In de krypt bevinden zich de graven van verscheiden andere +Grootmeesters, o.a. dat van Villiers de l’Isle Adam. De +onderaardsche kapel van het Heilige Kruis bevat ook de graven van +Pierre du Pont, gestorven in 1535, dat van Jean d’Omèdes, +die de Sint-Elmus- en Sint-Michielforten liet bouwen en vele bastions +liet aanleggen. Hij overleed in 1533. Dan is er het graf van Claude de +La Sangle, aan wien de verdedigingswerken van de naar hem genoemde +voorstad veel te danken hebben; verder de graven van Guidalotti de +Monte en van Jean Lévèque de le Cassière, in 1581 +overleden. Aan dien Grootmeester heeft men ook den bouw van de +Sint-Janskathedraal te danken, en hij zorgde ervoor, dat de stoffelijke +overblijfselen van zijn doorluchtige voorgangers daarheen werden +overgebracht. <span class="pagenum">[<a id="pb348" href="#pb348" name= +"pb348">348</a>]</span></p> +<p>De schatkamer der Sint-Janskerk was in den tijd der Ridders door +geheel Europa beroemd, zoo groot was het aantal zeer kostbare +voorwerpen, dat ze bevatte.</p> +<p>Men kon er als reliek een hand van Johannes den Dooper zien, in goud +gevat en ingelegd met diamanten, robijnen en andere kostbare steenen. +Zij was door Bajazet geschonken aan Pierre d’Aubusson, +Grootmeester van Rhodus. Er wordt ook melding gemaakt van een kruis van +edelgesteenten, dat een stukje van het echte kruis zou bevatten, dan +van een gouden lampetkan, gevuld met kostbare steenen, die Hendrik de +Achtste van Engeland aan Villiers de l’Isle Adam had aangeboden +na het verlies van Rhodus; dan van een prachtigen degen en van een +dolk, door Filips den Tweeden, koning van Spanje ten geschenke gegeven +aan den Grootmeester La Valette na zijn roemrijke verdediging tegen de +Turken. In grooten getale waren er verder de voorwerpen van goud, +zilver en diamanten, die de Grootmeesters en Groot-Priors van iedere +„tong” der Orde verplicht waren elke vijf jaar, aan de kerk +aan te bieden. Geen enkele basiliek bezat zooveel kostbare voorwerpen, +zooveel lampen en kandelabers van zilver en van die hoogte en zwaarte, +dat twee mannen ze slechts met moeite konden dragen. Van al die +rijkdommen is er niets meer over. Men beschuldigt het Directoire ervan, +ze te hebben geroofd.</p> +<p>De vlag der Orde, en de kostbare schatten van de Sint-Janskerk, +welker waarde verscheiden millioenen bedroeg, werden meegevoerd op het +fregat La Sensible. De commandant van het schip, die tusschen Malta en +Toulon door de Engelschen werd aangevallen, liet, vóór +hij zich overgaf, alles over boord werpen. Zoo werden de schatten van +de Sint-Janskerk op Malta vernietigd; alleen de staatsiedegen, dien de +Grootmeester der Orde bij plechtige gelegenheden droeg, ontkwam aan de +algemeene ramp. Bij de capitulatie van het eiland werd het +staatsiewapen ter hand gesteld aan Napoleon, die het toevertrouwde aan +markies de Dolomieu, door wien het Directoire ervan in het bezit werd +gesteld. En zoo dient die degen nu tot opluistering van een vitrine in +de Nationale Bibliotheek, afdeeling medailles.</p> +<p>Midden in La Valette, op het plein Saint-Georges, staat het +Regeeringspaleis, oude residentie der Grootmeesters, gebouwd door +Hyacinthe del Monte. Dat is een groot en zwaar bouwwerk, meer op een +vesting dan op een paleis gelijkend. Twee overdekte terrassen en +balkons versieren den voorgevel; maar dat zijn toevoegsels van +betrekkelijk nog jongen datum. Onder Grootmeester de Pinto werden beide +poorten, die uitkomen op het plein Sint-Georges, verfraaid met enkele +versieringen, waarvan de stijl slecht past bij het overige gebouw.</p> +<p>Er is een opschrift, dat mij, als ik den muur, waarop het is +aangebracht, aanzie, aan het droomen brengt. Het luidt: +„<span lang="la">Magnae et invictae Britanniae-Melitensium amor +et Europae vox—has insulas confirmant—A.D., +1814</span><span class="corr" id="xd21e622" title= +"Niet in bron">”</span> d.w.z.: „Aan het groote en +onoverwinnelijke Brittannië—de liefde van de Maltezers en de +stem van Europa—wordt het bezit van deze eilanden +gewaarborgd.”</p> +<p>Maar daar de waarheid is, dat het Congres van Weenen in 1814 aan de +Engelschen Malta liet behouden met de eilanden in de buurt, kan men +moeilijk beweren, dat het de liefde der Maltezers is geweest, waardoor +dat bezit werd gewettigd.</p> +<p>Het Regeeringspaleis, de oude verblijfplaats der Grootmeesters, +wordt tegenwoordig bewoond door den gouverneur van Malta, en de +administratie is er met haar kantoren gevestigd. Op een binnenplein +staat een bronzen beeld van Neptunus, een werk van Jean de Boulogne, +dat eertijds in het Marinegebouw stond.</p> +<p>Nadat men een breede, witmarmeren trap is opgegaan, komt men door +galerijen, waarvan één versierd is met de portretten van +de Grootmeesters der Orde, en de andere met schilderijen, voorstellende +de wapenfeiten en de heldendaden der Ridders.</p> +<p>Die laatste galerij leidt naar de feestzaal, waar een vorstelijke +troon staat met de wapens van Engeland, en in de tapisseriezaal, waar +vroeger de Raad der Orde bijeenkwam voor zijn beraadslagingen.</p> +<p>De leunstoel van den Grootmeester is er nog. De gobelins, die de +wanden bedekken, personifiëeren de vier werelddeelen. Enkele +schilderijen van veldslagen dragen tot de versiering bij. Op de galerij +komt ook uit de groote wapenzaal met de bijzonder mooie en rijke +verzameling wapens uit de Middeleeuwen, maliënkolders, +dijharnassen en armstukken, kurassen, helmen, schilden en hellebaarden, +de eerste vuurwapenen, vuursteen- en andere geweren, in het geheel +veertig duizend, en eindelijk het zwaard van den beruchten zeeroover +Dragut. Tusschen al dat moordtuig hangt het portret van den +Grootmeester Wignacourt, door Caravaggio geschilderd.</p> +<p>De bibliotheek van La Valette is ondergebracht in een sierlijk +gebouw, dat onder den Grootmeester de Rohan tot stand is gekomen. Zij +is gesticht in 1760 door den franschen baljuw Louis Guérin de +Tencin en ze werd eerst overgebracht naar het gebouw, waar zij zich +thans in bevindt, enkele jaren voor de verspreiding der Orde door +Bonaparte.</p> +<p>De boekenschat werd samengesteld uit de particuliere +boekenverzamelingen der Ridders, die gehouden waren hun boeken na te +laten aan die openbare instelling. Het gebouw staat in een tuin, en is +in ionischen stijl opgetrokken, sober van versieringen en toch +bijzonder mooi.</p> +<p>Een breede laan leidt erheen. Een trap, die zich bovenaan in +tweeën splitst, geeft aan de eene zijde toegang tot de +administratiekamer en aan de andere tot de bibliotheek met haar 60.000 +deelen. Er zijn daar kostbare manuscripten, oude drukwerken en zeer +interessante archieven, die betrekking hebben op de oudste tijden der +beschaving van het eiland Malta. Opmerkelijk is ook, in een klein +museum naast de bibliotheek, een rijke collectie van voorwerpen der +natuurlijke historie van het eiland en vooral van de mineralogie. Met +belangstelling zal men er kennis nemen van oude dingen van phoenicische +en grieksche afkomst, op Malta en Gozzo aangetroffen.</p> +<div class="figure xd21e643width"><img src="images/p1906-349.jpg" alt= +"Graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner." width="507" height= +"720"> +<p class="figureHead">Graf van den Grootmeester Nicolaas Cottoner.</p> +</div> +<p>Onder de interessante gebouwen van La Valette moet het +Justitiegebouw worden genoemd, dat oudtijds een geheel andere +bestemming had, want het was de herberg van de „tong” +Frankrijk. Genoemd moeten ook worden de beide schouwburgen, de eene, +<span class="pagenum">[<a id="pb350" href="#pb350" name= +"pb350">350</a>]</span>die reeds oud is, werd opgericht onder den +Grootmeester Manuel de Vilhena. De andere, van jongen datum, is grooter +en weeldiger ingericht. Het is het Massimo- of Koningstheater. In 1873 +werd het door brand verwoest, waarbij alleen de muren bleven staan; het +is sedert dien tijd weer opgebouwd, maar het heeft nooit de schoone +versieringen teruggekregen, die de zaal vóór den brand +opluisterden.</p> +<p>Het Marine-arsenaal, dat men niet zonder speciaal verlof mag +bezoeken, is hoogst belangwekkend. Men kan er alle moderne +verbeteringen aanschouwen ter zake van zeevaart en den oorlog ter zee, +en het geeft te denken naar aanleiding van de macht der britsche +marine. Alle machines ziet men er in beweging; alle instrumenten zijn +gereed of kunnen dadelijk in werking worden gesteld, als er iets aan +eenig schip moet worden gerepareerd. Voorraadmagazijnen grenzen aan het +arsenaal en kunnen de vloot en het leger van het noodige voorzien, +zoowel in tijd van oorlog als in dien van vrede. In de buurt zijn de +dokken, die de grootste pantserschepen van de engelsche zeemacht kunnen +bergen.</p> +<p>Er zijn te La Valette verscheiden hospitalen, waarvan +één in het westelijk deel van de voorstad Floriana. Er +zou niets bijzonders zijn te zeggen over die laatste inrichting, als +zij niet de allervreemdste zaal bevatte, die men maar met mogelijkheid +kan zien, en ik betwijfel het, of er wel ergens een dergelijke te +vinden is. Het is werkelijk niet te begrijpen, hoe men op het +zonderlinge en lugubere denkbeeld is gekomen, de wanden dier zaal +geheel uit beenderen te doen bestaan. Bovendien is in een hooge nis een +symbool van den tijd geplaatst, een skelet met een zeis in de hand, +omgeven door de begrafenisattributen van den sombersten aard.</p> +<p>Van beenderen heeft men er allerwonderlijkste wapenrustingen +gemaakt, voorts teekeningen, guirlanden en allerlei +versieringsmotieven. Op enkele plaatsen zijn symmetrisch en op bepaalde +afstanden hoopen schedels neergelegd; elders heup- en dijbeenderen, die +als degens elkander kruisen. Het is griezelig en belachelijk tevens, en +men kan zich geen voorstelling maken van het denkbeeld, dat bij die +decoratie heeft voorgezeten.</p> +<p>Op korten afstand van La Valette zijn twee kerkhoven, de turksche +begraafplaats met opengewerkte koepels en witte minarets, die het +kerkhof in de verte op een kleine oostersche stad doen gelijken, en het +stadskerkhof op een plateau, waar een gothische kerk staat met een +slanken klokkentoren.</p> +<p>Op een dag verliet ik La Valette, om mij naar Città Vecchia +te begeven of <span class="corr" id="xd21e662" title= +"Bron: Citta">Città</span> Notabile, de oude hoofdstad van het +eiland. Bij het verlaten van de stad door de massieve poort aan de +wallen, die den naam draagt van de Città-Vecchiapoort, lag er +een in verblindend zonlicht badende weg voor mij. Ik zag de reusachtige +waterleiding, die de Grootmeester Aloys de Wignacourt had laten +aanleggen in 1616, en die nu nog La Valette van water voorziet. Altijd +bleef het een verblindende zon, waarin ik slechts met moeite de +voorwerpen herkende, een terugkaatsing van het licht, die pijnlijk was, +zoodat ik met half gesloten oogen liep.</p> +<p>Nu en dan verrees er in de verte een witte massa en draaide in +spiralen rond, werd grooter en steeg op naar de lucht, om dan met +verwonderlijke snelheid ons te naderen en te omhullen. Het was een +stofwolk, door den wind voortgedreven, en een tweede wolk volgde nog op +de eerste.</p> +<p>Dan plotseling lag weer het land onder de schitterende zonnestralen +te branden, dor en droog en als verkalkt door de hitte, neerdalend van +den donkerblauwen hemel.</p> +<p>Alles was verblindend, de grond, de boomen, de verre gebouwen. Het +leek op sneeuw of op ongrijpbaar wit poeder, dat alles overdekte. De +lucht zelve was er door verduisterd.</p> +<p>Meer op een afstand teekende, op een hoogte, een stad zich af tegen +den horizon, een mooie stad met een middeleeuwsch silhouet en palmen, +uitstekend boven de muren; dat was Città Vecchia. Op de golvende +vlakte links zag men dorpjes met alleenstaande klokkentorens.</p> +<p>Steenen muren, waarop enkele vijgeboomen met hun stoffige bladeren +groeiden, omgaven de tuinen en sloten den weg in. Nu en dan ging mij +een voetganger voorbij, gebogen onder den storm van zon en stof, of een +arme vrouw, die een half naakt kind aan de hand had, en dan was de +stilte weer daar.</p> +<p>Wij beklommen den heuvel, gingen over een ophaalbrug, en waren in +een smalle straat, die bochtig was, maar ons toch naar de kathedraal +zou brengen, het eenige bouwwerk, dat wij te Città Vecchia +hebben te bezoeken.</p> +<p>Die oude hoofdstad van Malta, welker stichting nog tot vroegeren +tijd moet opklimmen dan de stichting van Rome, was in den aanvang van +betrekkelijk weinig belang; er wordt zelfs gezegd, dat het slechts een +gewoon versterkt kamp was. Er werden vele grieksche en romeinsche +oudheden gevonden, ook overblijfselen van tempels, gewijd aan Juno en +Proserpina. Op den top van den heuvel, waar de oude stad ligt, heeft +men de sporen van een prachtig romeinsch paleis ontdekt. +Twee-en-twintig eeuwen gingen over deze ruïnen heen, gedurende +welke de Arabieren, meesters van Malta, er de graven van gebruikten, +want men vindt er tegenwoordig nog de beenderen van hun dooden in. Men +zou gezegd hebben, dat de stad voortaan niet anders dan een doodenstad +moest zijn. Men heeft de fondamenten van de zuilengang van dit paleis +blootgelegd, verder prachtige mozaïeken, vazen en tal van +merkwaardigheden, die den oudheidkundige belang inboezemen. De +overblijfselen leggen getuigenis af van een vergevorderde beschaving in +den tijd dat barbaarschheid nog heerschte in een groot deel van +Europa.</p> +<p>Vóór de kathedraal van Città Vecchia ligt een +steenen trap met twee oude kanonnen, die door ik weet niet welken +souverein aan de Ridders werden aangeboden. Alleen om deze reden +hechtten de Maltezers er aan. De kathedraal verrijst op een pleintje en +wel op dezelfde plaats, waar het paleis van Publius lag, den prefect +van Malta, die Paulus opnam, toen deze apostel op reis van Palestina +naar Rome, schipbreuk leed op de kust. Publius, tot het Christendom +bekeerd, werd tot bisschop benoemd door Paulus en werd later als +martelaar gedood te Athene. De <span class="pagenum">[<a id="pb351" +href="#pb351" name="pb351">351</a>]</span>kathedraal dagteekent van +1702 en werd gebouwd volgens de plannen van den maltezer architekt +Lorenzo Gaffa. Aan elke zijde van het altaar zijn twee tronen +opgericht, die van den bisschop en die van de koningin. Het gewelf van +de kerk werd versierd met schilderwerk van Vincent Manno. Het +schilderwerk van het inwendige der kerk is afkomstig van den Calabrees, +wiens leerlingen de wanden der kapellen versierden. Er zijn ook enkele +moderne kunstwerken te bewonderen in de kerk, o.a. de inlegwerken van +het koor en twee mozaïekmedaillons, voorstellend de apostelen +Petrus en Paulus.</p> +<p>Niet ver van de oude kathedraal herinnert een onderaardsche galerij, +die nog slechts voor een klein deel onderzocht is, aan de tijden van +vervolging, toen de Christenen zich moesten verbergen. Er zijn nergens +zulke uitgestrekte catacomben, en men weet nog volstrekt niet, hoe +groot ze wel zijn. De gedeelten, waar de mysteriën gehouden +werden, zijn nog aan te wijzen, en men vindt er eveneens een aantal +kleine holen, waar de eerste Christenen hun dooden begroeven.</p> +<p>Het is interessant, de grot van den H. Paulus te bezoeken, in de +rots uitgehouwen, waar de apostel een schuilplaaats vond en waar hij +gevangen werd gehouden gedurende zijn verblijf op het eiland, dat drie +maanden duurde.</p> +<p>Die crypt is in de zachte rots gemaakt. Enorme hoeveelheden van het +gesteente werden er langen tijd uitgehaald en naar alle deelen der +wereld verzonden, waar Christenen woonden. Er werd een koortswerende +kracht aan toegeschreven, en het werd genaamd pietra della grazia, +steen der genade.</p> +<p>Monseigneur Lavigerie had te Carthago een pelgrimstocht in het leven +geroepen, die de in zoo grooten getale in Tunis wonende Maltezers moest +herinneren aan de Madonna van Melleha, welk beeld het hoogst vereerde +heiligdom in hun geboorteland versiert, de Paulusgrot. Het was een der +redenen waarom de kardinaal bij de Maltezers zoo bemind was. Die +Madonna zou door den apostel Lucas zelven op de wanden der grot +geschilderd zijn, toen hij er met den apostel Paulus een toevlucht had +gezocht na hun schipbreuk. De kardinaal had het schilderij te Carthago +laten reproduceeren.</p> +<p>De Paulusgrot is een heilige plaats gebleven. Op een altaar staat +een beeld van den heilige van wit marmer. Het is het werk van den +maltezer beeldhouwer Melchiore Gaffa. Aan den voet van het beeld brandt +altijd een lamp.</p> +<p>Volgens de Handelingen der Apostelen maakte Paulus na zijn +schipbreuk een vuur van takken aan, om zich te verwarmen. Een adder, +die zich in het hout bevond, beet hem in de hand en bleef eraan hangen. +De bewoners, die om hem heen stonden, zeiden onder elkaar: +„Stellig heeft die man een moord begaan, want pas is hij aan de +woede der golven ontkomen, of nog vervolgt hem de goddelijke +wraak.” Maar Paulus schudde zijn hand en liet er het reptiel +afglijden, dat hij in het vuur wierp. De omstanders waren overtuigd, +dat het venijn van de adder zijn uitwerking niet zou missen, dat de +hand zwellen, en dat de zwelling zich weldra aan het geheele lichaam +zou meedeelen, zooals gewoonlijk gebeurt.</p> +<p>Maar Paulus scheen in het geheel geen pijn te hebben, en de beet had +geen enkel nadeelig gevolg. Toen waren de Maltezers door het wonder +getroffen en vereerden Paulus voortaan als een god.</p> +<p>Publius, gouverneur van het eiland, die hem bij zich ontving en zijn +goede zorgen aan hem wijdde, bracht hem aan het bed van zijn vader, die +door een hevige koorts was aangetast. Paulus legde hem de handen op, +begon te bidden en genas hem. Dat bericht verspreidde zich snel over +het eiland, en dadelijk stroomden de zieken in massa toe. De apostel +genas ze en bracht drie maanden op Malta door, voor hij naar Rome +ging.</p> +<p>Dichtbij de grot, op de plek waar een standbeeld Paulus voorstelt de +menigte toesprekend, is een holte in den grond, waar veel beroemde +personen der Christenheid begraven wilden worden als op gewijden grond. +De dooden zouden er rusten in volkomen vrede onder de hoede van den +apostel, die schipbreuk had geleden op de noordkust van het eiland.</p> +<p>Van de hoogten van Città Vecchia had ik een groot deel van +Malta aan mijn voeten zien liggen in doodsche eentonigheid. Men zag er +slechts kale, boomlooze golvingen van den bodem, zonder groen, en +overal steenen en nog eens weer steenen met enkele dorpen, kloosters en +woonhuizen. Steden en dorpjes waren trouwens op deze plek dichtbij, en +de vrije natuur was eigenlijk ver te zoeken, zoodat het den indruk +maakte, dat een enkele stad de geheele oppervlakte van het eiland +overdekte.</p> +<p>Hoezeer bewonderde ik toen de groote werkzaamheid der Maltezers, die +met geduld en volharding erin geslaagd zijn, hun rots prachtige oogsten +te doen voortbrengen. Want die droge en steenachtige terreinen, waar +bijna overal de rots aan de oppervlakte komt, geven een opbrengst van +veertig ten honderd. En de aarde, waar krijgen ze die vandaan? Er is +mij verteld, dat ze dikwijls de rotsen afgeschraapt hebben, om grond te +maken, en het is zeker, dat zeer vaak aarde op menschenruggen naar de +tuinen wordt gevoerd. Geen duimbreed rotsgrond wordt ongebruikt +gelaten; de bewoners hechten hun groenten vast aan elk uitstekend punt +van de rotsen; zij maken overal terrasjes en profiteeren zelfs van +natuurlijke spleten en holten.</p> +<p>Men ziet geheele gezinnen van Maltezers volijverig boerenwerk +verrichten, wieden en spitten en onvermoeid gieten.... Maar het gaat +vaak lastig, want er is niet zelden gebrek aan water.</p> +<p>Uit het oogpunt van schilderachtigheid zijn er weinig plekken te +roemen; maar al is het natuurschoon schaarsch, toch moet men niet +verzuimen een bezoek te brengen aan de Makluba in het Zuiden van het +eiland, aan de grens van het gebied van Krendi. Het is een zeer diepe +inzinking van den grond, een donkere kuil tusschen steile rotswanden, +waartusschen men in de diepte een tuin ziet liggen.</p> +<p>Op korten afstand van dien afgrond, te Gebel-Kim, vindt men de +reusachtige ruïnen van een phoenicischen tempel, tegenwoordig +aangeduid met den naam <span lang="it">Pietra della Venerazione</span>. +Opgravingen, die men vroeger in die ruïnen heeft gedaan, hebben +beenderen van dieren aan het licht gebracht en een menschelijken +schedel van ongewonen vorm. Een <span class="pagenum">[<a id="pb352" +href="#pb352" name="pb352">352</a>]</span>geleerde bibliothecaris van +La Valette heeft bewezen, dat de tempel aan den phoenicischen Hercules +was gewijd. Niet ver van dit heiligdom was er een andere tempel, aan +Esculapius gewijd. Er zijn daar steenen van reusachtige afmetingen, die +in hun behouwen toestand uitstekend zijn bewaard gebleven.</p> +<p>Op Malta bestaan nog andere ruïnen van deze soort, vooral in +het oostelijk deel van het eiland. Malta was inderdaad in de +Middellandsche Zee een punt van al te groot belang, dan dat het de +aandacht niet zou hebben getrokken van de Phoeniciërs en de andere +zeevaarders der Oudheid. Vooral de Phoeniciërs waren gewoon, alle +kusten met hun handelskantoren te overdekken.</p> +<div class="figure xd21e721width"><img src="images/p1906-352.jpg" alt= +"Wapenzaal in het Gouvernementshuis." width="720" height="522"> +<p class="figureHead">Wapenzaal in het Gouvernementshuis.</p> +</div> +<p>Het grootste aantal monumenten, dat ze er hebben nagelaten, bevindt +zich op de zuid- en de oostkust. Ik heb ze gezien aan zee te Marsa +Scirocco, te Krendi en op het eiland Gozzo.</p> +<p>Al die resten van bouwwerken hebben in hun reusachtige afmetingen +geheel het karakter van de monumenten, die aan de Cyclopen worden +toegeschreven.</p> +<p>Om kort te gaan, dit eiland Malta, geteisterd door den wind, +verbrand door de zon, treft nu nog de verbeelding van den reiziger, +nadat het een glorieuse rol in de geschiedenis heeft gespeeld. Niet +enkel getuigen de ruïnen van verleden grootheid, maar er zweeft om +het eiland een aureool door de dapperheid en offervaardigheid van de +edele Ridders, die de barre rots, verloren te midden der golven, tot +een wal hebben gemaakt voor de veiligheid van de christelijke +volken.</p> +<p>De tegenwoordige heerschers blijven er altijd vreemdelingen; hun +invloed is gering, omdat zij de ziel der Maltezers niet kunnen winnen, +die ziel, die trouw blijft aan het oude geloof en aan haar vrome +herinneringen. Nog onlangs heeft men daar een bewijs van gekregen. De +heer Chamberlain kondigde in een trotsche rede, die hij tijdens een +reis over Malta hield, aan, dat er maatregelen zouden worden genomen, +om het eiland sneller te verengelschen en de engelsche taal als +officiëele taal verplicht te stellen als gelijke van de landstaal +en met uitsluiting van het Italiaansch.</p> +<p>Dat gaf groote ontroering op het eiland, en de hevigste protesten +werden vernomen. Toch werden de maatregelen genomen. De Wetgevende Raad +van de kolonie ging toen tot obstructie over, terwijl de bevolking al +duidelijker hare verontwaardiging toonde. Deze was van dien aard, dat +Engeland de besluiten omtrent de talen gedeeltelijk moest +herroepen.</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="transcribernote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> +<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen +overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het +kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de +<a class="exlink xd21e28" title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg +Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="exlink xd21e28" +title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p> +<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost +and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it +away or re-use it under the terms of the <a class="exlink xd21e28" +title="Externe link" href="http://www.gutenberg.org/license" rel= +"license">Project Gutenberg License</a> included with this eBook or +online at <a class="exlink xd21e28" title="Externe link" href= +"http://www.gutenberg.org/" rel="home">www.gutenberg.org</a>.</p> +<p>Project Gutenberg catalogus pagina: <a class="pglink" href= +"http://www.gutenberg.org/ebooks/14181">14181</a>.</p> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p class="first">Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen poging +gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het einde van +de regel zijn hersteld.</p> +<p>Verschenen in drie afleveringen in „De Aarde en haar +volken,” jaargang 1906.</p> +<p>Artikel verscheen oorspronkelijk in het Frans in het tijdschrift +<i lang="fr">Le Tour du Monde</i> en het boek <i lang="fr">Les Iles +oubliées</i> (1893)</p> +<p>Vuillier, Gaston-Charles, 1844 of 1846–1915.</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2004-11-27 Begonnen.</li> +<li>2014-11-02 Correcties en nieuw ontworpen voorkant toegevoegd.</li> +</ul> +<h3 class="main">Externe Referenties</h3> +<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn +dat deze links voor u niet werken.</p> +<h3 class="main">Verbeteringen</h3> +<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table class="correctiontable" summary= +"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e182">331</a></td> +<td class="width40 bottom">honiggraat</td> +<td class="width40 bottom">honingraat</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e264">335</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">„</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e362">338</a></td> +<td class="width40 bottom">200 000</td> +<td class="width40 bottom">200.000</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e453">342</a></td> +<td class="width40 bottom">35 000</td> +<td class="width40 bottom">35.000</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e456">342</a></td> +<td class="width40 bottom">12 000</td> +<td class="width40 bottom">12.000</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e459">342</a></td> +<td class="width40 bottom">17 000</td> +<td class="width40 bottom">17.000</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e504">343</a></td> +<td class="width40 bottom">loelaten</td> +<td class="width40 bottom">toelaten</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e622">348</a></td> +<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td> +<td class="width40 bottom">”</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e662">350</a></td> +<td class="width40 bottom">Citta</td> +<td class="width40 bottom">Città</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> + +<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14181 ***</div> +</body> +</html> |