initial commit of ebook 14178HEADmain

1 files changed, 1298 insertions, 0 deletions

diff --git a/14178-8.txt b/14178-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..ce81ec9
--- /dev/null
+++ b/14178-8.txt
@@ -0,0 +1,1298 @@
+The Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over het
+luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Omhoog in het luchtruim! Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+       "De Aarde en haar volken," Jaargang 1908
+
+Author: Frederike J. van Uildriks
+
+Release Date: November 27, 2004 [EBook #14178]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+Omhoog in het luchtruim!
+Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+
+Door Frederike J. van Uildriks.
+
+
+Er gaat een roes van opwinding door de wereld, opwinding over de
+luchtscheepvaart en de wijde vergezichten, die daardoor worden geopend.
+
+Overal hoort men van luchtscheepvaartcongressen, van prijzen, die
+voor wedstrijden met ballons en vliegmachines worden uitgeloofd, van
+aëronautische observatoria, van luchtschippersbataljons en van allerlei
+verbeteringen, aan te brengen in luchtschepen en vliegmachines,
+om tot betere bestuurbaarheid te komen.
+
+De roes heeft de Oude en de Nieuwe Wereld aangegrepen, en in
+zenuwachtige haast werkt men in de verschillende landen aan
+de oplossing van het reeds zoo lang met alle pogingen spottende
+probleem. Er wordt in de laatste jaren terrein gewonnen, dat staat
+vast, en tot het aanvankelijke succes heeft meegewerkt een andere
+nieuwe uitvinding, die over haar zegepraal mag juichen, namelijk
+de automobiel.
+
+Het streven, om een wagen met eigen beweegkracht over de gewone wegen
+te doen loopen, heeft den tegenwoordigen benzine-motor in het leven
+geroepen, en daarmee werd tevens de techniek van het bestuurbare
+luchtschip een groote schrede vooruitgebracht. Van alle stoffen,
+die wij voor de voortbrenging van mechanische kracht gebruiken,
+is benzine een der intensiefste, dat is, zij behoort tot die,
+welke in verhouding tot haar gewicht, de meeste kracht kunnen
+voortbrengen. Een kilogram benzine, dat juist anderhalve liter is,
+kan in den benzinemotor drie paardekrachturen leveren, dus drie
+paardekrachten gedurende één uur of één paardekracht gedurende drie
+uren of in welke verbinding men wil, als tijd en kracht maar drie
+P.K. uren vormen. In de automobielindustrie heeft men nu van die
+eigenschap gebruik gemaakt en motors vervaardigd, die bij gering
+gewicht en geringen omvang groote arbeidskracht ontwikkelen.
+
+En heeft niet juist de luchtschipper diezelfde eischen in nog sterkere
+mate aan zijn machinerie te stallen?
+
+Geen wonder, dat men zich opnieuw zette aan de oplossing van het
+probleem der bestuurbare luchtschepen, toen de ontwikkeling der
+automobielen, die zoo wonderbaar vlug in haar werk is gegaan tusschen
+1895 en 1905, den benzinemotor gemaakt had tot een sterke en veilige
+machine, die niet zwaar en niet groot was. Want om bij de bestuurbare
+ballons, de schroef, die de voortstuwende beweging geeft, snel te doen
+draaien, moet er groote kracht worden uitgeoefend, en de machines,
+die aan de schroef de vereischte snelheid gaven, waren altijd te zwaar,
+of de beweegkracht was te zwak, om den grooten weerstand te overwinnen,
+dien de ballon in de lucht bij eenigen wind ondervond.
+
+Zoo is de benzinemotor thans de spil, waarom onze geestdrift voor de
+luchtvaart draait, gelijk in vroegere jaren op andere vindingen het
+enthousiasme steunde.
+
+Nu bijna 125 jaar geleden beleefde de wereld ook een tijd van
+opwinding, toen, kort na de ontdekking van den eersten luchtballon, de
+uitvinding van het waterstofgas de groote bezielende kracht was. Het
+jaar 1783 staat met gulden letteren in de reeds zooveel boekdeelen
+beslaande annalen der luchtscheepvaart geboekt. In December van dat
+jaar werd voor het eerst door den franschen natuurkundige Charles
+waterstof gebruikt bij de vulling van een ballon, een groote
+stap vooruit, en nu nog is dat lichtste van alle gassoorten het
+gebruikelijke, terwijl de toestellen om het te bereiden al meer en
+meer zijn verbeterd.
+
+Ruim drie maanden te voren had de wereld weerklonken van de
+toekomstdroomen, op de uitvinding der gebroeders Montgolfier gebouwd,
+voor zoo ver ze toen door één klank kon worden opgeschrikt, toen er nog
+geen telegrafen, spoorwegen, telefonen en driemaal daags verschijnende
+dagbladen waren. Die Montgolfiers, papierfabrikanten te Annonay
+in Zuid-Frankrijk, hadden de luchtballons, met warme lucht gevuld,
+uitgevonden. De stijgkracht van verwarmde lucht wilden zij gebruiken,
+om voorwerpen, misschien ook personen in de lucht omhoog te voeren,
+door die lucht in een papieren omhulsel te vangen en aan zoo'n ballon
+een schuitje of mand te bevestigen. Onder den van onderen wijd open
+ballon werd een vuurtje gestookt, om de lucht erin warm te houden.
+
+In de hoogste kringen der samenleving stelde men dadelijk veel
+belang in de zaak, en op 19 September 1783 ging in Versailles,
+in tegenwoordigheid van koning Lodewijk XVI, een groote door de
+Montgolfiers vervaardigde ballon op, voor de oogen van een verbaasde
+menigte. De passagiers, die de reis meemaakten, waren een schaap,
+een haan en een eend; menschelijke wezens waren er nog niet voor te
+vinden. Maar die tocht in het luchtruim met het flinke stroovuur in
+den bak onder aan den ballon liep voorbeeldig af voor de drie dieren,
+doch minder goed voor den ballon, die wel hoog en snel steeg, maar
+door een windvlaag scheurde en na tien minuten in een boschje op een
+uur afstands van Versailles neerkwam.
+
+Er moest blijkbaar een steviger omhulsel zijn, en de groote ballon
+van blauw gegomd linnen van 15 Meter middellijn en met gouden
+versierselen getooid, dien de Montgolfiers daarna maakten, wachtte op
+menschelijke passagiers, die zich zouden aanmelden. Een jong leeraar
+in de natuurkunde, Pilatre de Rozier, die al eenige malen met een aan
+een lang touw vastliggende Montgolfière tot 80 en 100 meter gestegen
+was, zou het eerst zich met den vrijen ballon in de lucht wagen. De
+koning echter verbood de onderneming als te gevaarlijk, en eerst
+door de bemiddeling van den markies d'Arlande, die mee wenschte op
+te stijgen, kreeg Pilatre de Rozier de koninklijke toestemming. Op 21
+November 1783 stegen ze op, stookten hun vuurtje onder het gevaarte,
+lieten dat feller of minder fel branden en dreven over de Seine en
+over geheel Parijs. Vijf en twintig minuten bleven ze in het luchtruim
+en daalden veilig en wel dichtbij Parijs neer, na ongeveer 1000 meter
+in de hoogte te hebben afgelegd.
+
+De groote verwachtingen gebouwd op het welslagen, werden een maand
+later enorm versterkt, toen door Charles het waterstofgas voor de
+vulling van een ballon werd gebruikt en dus het gevaarlijke stoken
+onder het luchtschip niet meer noodig was. Wel waren de kosten van een
+paar honderd kubieke meter waterstof zeer hoog, maar door vrijwillige
+bijdragen kwamen die bijeen, en de luchtreis van Charles met zijn
+vriend Robert op 1 Dec. 1783 stelde niemands verwachting te leur. Op
+een afstand van 45 kilometer van Parijs kwam men neer en was tot 600
+meter gestegen.
+
+De opgewondenheid over het aanvankelijk succes deed droomen van
+ballons, die men elke verlangde richting zou kunnen geven, maar
+voorloopig zag men daar nog geen kans op; wel achtte men het mogelijk,
+in vooraf aangegeven richting een bepaalden afstand af te leggen, als
+van een gunstige richting van den wind werd geprofiteerd. De Franschman
+Blanchard en de Engelschman Dr. Jeffries waren de eersten, die na vele
+proefnemingen, zoowel in Frankrijk als in Engeland, het waagden de
+luchtreis over het Kanaal te maken, van Dover naar Calais. Die tocht
+gelukte op 7 Januari 1785; het denkbeeld de wetenschap te dienen, door
+de kennis van temperatuur, luchtstroomen en vochtigheid der hoogere
+luchtlagen te vermeerderen, werd toen ook al duidelijk onder woorden
+gebracht en Dr. Jeffries had er een deel van zijn groot vermogen aan
+opgeofferd, een voorbeeld, dat ook tegenwoordig nog door enthousiaste
+aëronauten wordt nagevolgd. De overtocht had in anderhalf uur plaats,
+tusschen één uur en ruim half drie op den middag, nadat al vroeg in
+den morgen de toestellen voor het bereiden van het waterstofgas waren
+in werking gesteld. Op de plek, waar de moedige reizigers neerkwamen,
+heeft het gemeentebestuur van Calais een gedenkzuil te hunner eere
+opgericht.
+
+In omgekeerde richtig over te steken is niet vóór 1883, dus zoo
+goed als honderd jaar later, aan  Lhoste gelukt. De in het Kanaal
+heerschende winden zijn maar zelden geschikt gebleken, om een
+ballon een tijdlang regelmatig in noord-westelijke richting te
+voeren. Helaas, dat bij een der eerste pogingen, om van Frankrijk
+naar Engeland per ballon over te steken, de genoemde Pilatre de
+Rozier, de eerste die zich in een geheel vrijen ballon had gewaagd,
+om het leven kwam. Met zijn jeugdigen helper Romain te Boulogne
+opgestegen, werden ze al spoedig door tegenwind van uit zee naar
+de fransche kust teruggedreven, en ongeveer een kwartier gaans
+buiten Boulogne vond men de met geweldige vaart naar omlaaggestorte
+ballons, slap en ledig. Romain leefde nog enkele minuten zonder
+te hebben gesproken; Pilatre de Rozier was reeds dood, de eerste
+slachtoffers der luchtscheepvaart, die nog door zoovelen zouden worden
+gevolgd. Hun toestel, dat uit twee ballons boven elkaar bestond,
+waarvan de bovenste met waterstof en de onderste met verwarmde lucht
+was gevuld, zoodat eronder gestookt moest worden, zou een compromis
+zijn tusschen de ballons met warme lucht en die met waterstof, maar
+het heeft jammerlijk gefaald. De waterstof handhaafde zich voor de
+vulling van ballons tot op onzen tijd; maar toch heeft de uitvinding
+van het steenkoolgas haar concurrentie aangedaan. Het steenkoolgas
+is zwaarder dan waterstof, staat daarin dus bij de laatste achter,
+als hulpmiddel voor de luchtscheepvaart, maar toen er eenmaal in vele
+plaatsen gasfabrieken waren, gaven die een gemakkelijke gelegenheid,
+groote ballons te vullen en honderden opstijgingen, vooral die, welke
+het karakter van publieke vermakelijkheid hadden, werden door het
+vanwege de gasfabriek geleverde gas mogelijk gemaakt. Eigenaardig
+genoeg is de eigenlijke uitvinder van dat gas uit steenkool, de
+Hollander Jan Pieter Minckelers van Maastricht, in 1785 tot zijn
+ontdekking gekomen juist door zijn poging, om een gas te krijgen ter
+vulling van een ballon. Hij was een R.K. priester en leeraar in de
+natuurkunde aan een school in Leuven. In een geweerloop, dien hij voor
+retort gebruikte, verhitte hij stukjes steenkool. In het groot heeft
+hij zijn uitvinding niet toegepast, en nooit heeft hij beproefd, een
+gasfabriek op te richten, hoewel hij in het klein wel het schoollokaal,
+waar hij les gaf, door middel van steenkoolgas liet verlichten.
+
+Bekend is, dat de geschiedenis den Engelschman William Murdoch als
+den ontdekker van het lichtgas  huldigt en ze heeft daarin gelijk,
+want toen Murdoch in 1792 zijn ontdekking deed, ging hij er al gauw
+toe over, ook in het groot te werken, en richtte de eerste gasfabriek
+in Londen op, om straten en huizen met gas te verlichten. Die kwam
+gereed in 1814; in Amsterdam dagteekent de eerste gasfabriek van 1825.
+
+Maar hoe groot ook door zijn enorm volume en de lichtheid van het gas,
+waarmee hij is gevuld, de stijgkracht van een ballon is, men is er
+geheel mee overgeleverd aan het spel der winden, als er geen toestel
+is aangebracht, om het groote gevaarte in de lucht te besturen. Wel
+hebben al de eerste luchtreizigers getracht, van de verschillende
+luchtstroomingen zóó partij te trekken, dat ze ongeveer kwamen,
+waar ze wilden wezen, want reeds Charles en Robert gebruikten een
+klep met touw, om gas te laten ontsnappen en dus te dalen; ook hadden
+ze ballast bij zich, bestaande uit zakken zand, om uit te gooien en
+dus door verlichting van hun luchtschip hooger te kunnen stijgen,
+maar dat offeren van ballast en gas, die ieder luchtreiziger maar in
+beperkte mate kan meevoeren, kan nooit lang duren, en al heel gauw
+zocht men naar middelen, om ballons te besturen van uit de door hen
+gedragen schuit of mand. Een roer en groote zeilen heeft men aan
+het luchtschip verbonden; men heeft het van riemen en schepraderen
+voorzien en groote vleugels er bij aangebracht, maar niets baatte;
+de wind bleef de baas, tot men eindelijk eenig succes behaalde met
+het aanbrengen van een schroef als voortstuwende kracht.
+
+In stoombooten kende men al sinds het midden der 19de eeuw het gebruik
+van de schroef van ijzer, die, door een stoommachine snel gedraaid,
+het water achteruitduwde en de boot deed vooruitgaan. Op die wijze
+moest men een luchtschip kunnen voortbewegen, als men de schroef deed
+gelijken op het stel wieken van een windmolen. Het kwam er dan maar
+op aan, de schroef een groote snelheid te geven, want dan alleen kan
+ze een krachtige werking uitoefenen. En om die groote snelheid te
+bereiken, moest veel kracht worden aangewend. Maar hoe zou men een
+zware stoommachine met stoomketel en vuurhaard met een luchtballon
+meevoeren? Dat scheen onmogelijk; maar toch is inderdaad met een
+stoommachine het eerste voortbewegen van een bestuurbaren luchtballon,
+of die het ten minste bedoelde te zijn, beproefd.
+
+Het was in 1852, toen de ingenieur Henri Giffard te Parijs met een
+kleine lichte stoommachine opsteeg. Hij had aan zijn grooten ballon
+van 2,500 kubieken meter inhoud, met steenkoolgas gevuld, om den
+weerstand van de lucht te verminderen, een langwerpigen, puntig
+toeloopenden vorm gegeven. Maar tegen den wind in ging het niet,
+en wat Giffard bereikte, was een snelheid van twee of drie meter in
+de seconde in windstille lucht. Ook zijn verdere proeven in 1855 en
+1856 brachten hem niet verder.
+
+Aan de schroef de vereischte snelheid te geven, dat was de quaestie,
+en mannenkracht is daarvoor ook al aangewend, toen o. a. in 1872
+Dupuy de Lôme, de beroemde bouwer van de eerste gepantserde schepen,
+acht sterke werklieden met zich meevoerde in het schuitje onder den
+ballon en hen afwisselend bij vieren tegelijk de as van de schroef liet
+draaien. Op zeer veel punten was het luchtschip van Dupuy de Lôme een
+vooruitgang. Zoo had het al in den grooten ballon een kleineren met
+lucht gevuld, die meer of minder stijf opgepompt kon worden, en als
+het gas om de een of andere reden verminderde of inkromp, den ballon
+weer kon uitzetten en den oorspronkelijken vorm hem kon teruggeven,
+zonder dat de luchtsoorten zich vermengden. Lebaudy past dat stelsel
+ook toe bij zijn tegenwoordige proeven. Men kan de lucht weer uit den
+kleinen ballon laten ontsnappen, als het gas in den grooten uitzet,
+zooals gebeurt bij iedere verhooging van temperatuur of bij het
+stijgen in ijlere luchtlagen.
+
+Maar hoeveel goeds er ook aan Dupuy de Lôme's luchtschip was, het
+probleem der bestuurbaarheid losten ook zijn acht sterke mannen niet
+op, en al had men de acht door zestien of meer willen vervangen, wat
+zou het geholpen hebben? Ieder bracht immers ook zijn gewicht mee,
+dat de ballon moest dragen, zoodat die daarvoor weer veel grooter
+had moeten worden, dus veel meer tegenstand in de lucht zou moeten
+ondervinden, ergo slechts door grooter kracht zou kunnen worden
+voortgestuwd door de lucht.
+
+Doch geen nood, men ging door met pogingen, gaf den moed niet
+op. Had de stoommachine mee haar hulp bij al dat trachten gegeven,
+toen eenmaal de electrische batterijen veel verbeterd waren,
+moesten ook die een handje helpen. In 1883 begonnen de gebroeders
+Tissandier den electrischen motor te gebruiken. Zij bezigden daarvoor
+een chroomzuurbatterij, die in verhouding tot de vroeger aangewende
+galvanische batterijen een sterkeren stroom leverde bij, wat in dezen
+van groot belang was, een geringer gewicht. Vier meter snelheid in
+de seconde werd bereikt, en in het volgend jaar 1884 verbeterden de
+beide fransche legerkapiteins, Renard en Krebs, dat record tot zes
+en een halven meter met een lichteren motor, door op dezelfde wijze
+verkregen electriciteit bewogen.
+
+Hun succes was groot en luide sprak tot de fantazie het feit, dat
+de beide heeren met hun _La France_ boven Parijs gesloten kringen
+beschreven en bij voorbeeld bij zeven opstijgingen vijfmaal tot het
+punt van uitgang terugkeerden.
+
+Als volgende nieuwigheid, met het éclatante succes, waarvan wij
+thans getuigen zijn, verscheen de ontploffingsmotor ten tooneele,
+de benzinemotor, die eerst het automobilisme tot zoo groote hoogte
+had gebracht en daarna, in werkelijken zoowel als in figuurlijken
+zin, ook aldus op de luchtvaart werkte. Binnen weinig jaren werd die
+motor voor een zelfde krachtsuitoefening tien tot twintigmaal lichter
+gemaakt dan de beste electrische motoren.
+
+Daar verschijnt Santos Dumont op het veld der luchtscheepvaart. Wat
+een modellen heeft hij gebruikt! En al is zijn werk met bestuurbare
+ballons nu al weer overtroffen, wat heeft hij bijvoorbeeld met zijn
+nommers 6 en 9 heldenstukken verricht! Zij deden den naam van den
+energieken Braziliaan over heel de wereld klinken. Met zijn vaart
+om den Eiffeltoren won hij den Deutschprijs; allerlei gelukkige
+neerdalingen precies op de plek, die hij had aangewezen, deden van hem
+spreken; maar de schommelingen van zijn toestellen bleven een bezwaar,
+en met zijn beste machines bereikte hij niet meer dan de snelheden
+van respectievelijk acht en vijf meter, met nummer 6 en nummer 9.
+
+Sévéro, ook een Braziliaan, deed, na die proeven van Santos Dumont
+in 1901, een poging met een wat minder langwerpigen ballon; hij steeg
+in 1902 te Parijs op. maar hij had den motor te dicht bij den ballon
+aangebracht en na een kwartier in de lucht te zijn geweest, ontvlamde
+het gas en de ongelukkige aëronaut kwam met zijn toestel neer in de
+Avenue du Maine. Hij had er het leven bij gelaten. Slechts enkele
+maanden later viel een ander slachtoffer van de luchtscheepvaart,
+de Saks Von Bradsky, die met een cylindrischen ballon, voorzien van
+een soort van valscherm, te Parijs opsteeg. Kort na het verlaten van
+den vasten grond begon het toestel te slingeren; de touwen, waaraan
+de mand bevestigd was, braken, en de beide inzittenden werden in den
+val gedood.
+
+Het bleek meer en meer, dat het er bij die langwerpige ballons vooral
+op aankwam, de schommelingen tegen te gaan, die optraden, zoodra de
+luchtschepen een zekere snelheid bereikten.
+
+De fransche ingenieur, Julliot, vervaardiger van Lebaudy's toestellen,
+schijnt dat probleem dichter bij zijn oplossing te hebben gebracht. Hij
+maakt de ballons van eigenaardigen vorm met horizontale vlakken, die
+uitstaan en het gevaarte recht houden in de vaart, zooals de veeren
+achter aan een pijl er de goede richting in houden. De schroef is bij
+deze machines klein, maar heeft een verbazende snelheid. Lebaudy's
+nummers 1 en 2 dateeren van 1902 en 1904, brengen het tot 11 meter
+in de seconde en kunnen een voorraad benzine meenemen, om het, met
+drie personen in het schuitje, vijf uren in de lucht uit te houden.
+
+De Lebaudy's, eigendom, zooals men weet, van een broer van den bekenden
+"keizer van de Sahara", hebben nu al 79 opstijgingen gedaan, en nog
+geen averij gehad, terwijl ze altijd neergekomen zijn ter vooraf
+bepaalder plaatse. In 1905 is dan ook de Lebaudy nummer 2 door de
+regeering aangekocht; de militaire autoriteiten plaatsten haar als
+schildwacht aan de grens bij Toul, maar toen het marokkaansch gevaar
+geweken was, werd de ballon naar het park der aëronauten te Meudon
+bij Parijs teruggebracht en hij wordt nu als schoolschip voor de
+luchtvaart gebruikt.
+
+Op last van den staat is een luchtschip van hetzelfde model gebouwd,
+de _Patrie_, die nog sneller is, namelijk 13 meter in de seconde of
+45 kilometer in het uur aflegt, en met tien passagiers tien uren in
+de lucht zou kunnen blijven met behoud der snelheid.
+
+Met deze _Patrie_ gingen op 22 Juli j.l. de ministers Clémenceau en
+generaal Picquart omhoog en deden een tochtje boven Parijs. Voor de
+beweging der schroef heeft de _Patrie_ een motor van 16 cylinders,
+die bij een gewicht van 100 K.G. ook 100 paardekrachturen kan
+ontwikkelen. Waarschijnlijk zal Frankrijk verscheiden luchtschepen
+naar het model der _Patrie_ doen vervaardigen, om misschien de eerste
+mogendheid  te worden die over een vloot van luchtschepen beschikt. De
+derde nog grootere luchtkruiser in Frankrijk draagt den naam van de
+_République_ en ook het jaartal 1907.
+
+Intusschen is juist, terwijl wij dit schrijven (7 Dec.) het lot
+van de _Patrie_ in het duister gehuld. De ballon zweeft ergens in
+de wereld, men weet niet waar, of is reeds in de golven der zee
+ondergegaan. De _Patrie_ had juist in de laatste dagen een groot
+bewijs van bekwaamheid afgelegd. Op Zaterdag 23 November 1907 had
+deze ballon te 8 uur 45 min. 's ochtends het parc aerostatique te
+Chalais-Mendon verlaten, met het doel naar Verdun te stevenen, en
+zie te 3 uur 30 min. kwam hij daar aan, zonder eenig oponthoud en
+ongeval, een reis van 6 uur 40 min. gemaakt hebbende! Een week lang
+was Frankrijk trotsch op dit resultaat. Doch de volgende Zaterdag, 30
+Nov., bracht een groote teleurstelling. Er was eenige averij aan het
+schuitje gekomen, en nog des avonds moest dit gerepareerd worden. Een
+175-tal soldaten hielden de touwen vast, om den kolossus aan de aarde
+gebonden te houden. Het woei hard, een vreeselijke rukwind stuwde
+den ballon voort; de mannen moesten loslaten, en de ballon zwierde
+in het duister met verbazende snelheid de lucht in. De wind was west,
+dus de vluchteling ging over zee, en men meent hem den volgenden dag,
+Zondag 1 Dec. reeds in Schotland gezien te hebben. Maar beslist is
+zijn lot op het oogenblik nog niet. Men spreekt er al over, dat de
+fransche regeering van baron Deutsch de bestuurbare _Ville de Paris_
+zal overnemen; en deze de plaatsvervanger van de verloren _Patrie_
+zal worden.
+
+In Frankrijk zijn ook de ballons voor Wellman, den poolzoekenden
+Amerikaan, vervaardigd. Er zal echter veel meer aan proefvaarten
+moeten zijn gedaan met dien ballon, voor men het daar in het hooge
+noorden met eenige hoop op succes kan wagen. De ongelukkige Andree,
+die voor eenige jaren een dergelijken tocht naar de Noordpool waagde,
+maar nooit terugkwam, is een waarschuwend voorbeeld. Wellman heeft
+verstandig gedaan, ofschoon hij in den zomer van 1907 voor de tweede
+maal alles gereed had, toch maar niet uit te varen.
+
+Dan zal eerder graaf Henri de la Vaulx van succes kunnen spreken,
+zooals hij al betrekkelijk gelukkig is geweest, sedert hij in 1903
+zijn nachtelijken tocht over het kanaal volbracht, waarbij hij,
+een geringe hoogte houdend, te Hull landde. In de laatste jaren doet
+hij proeven met zijn _Méditerranéens_, die nu eens geen langwerpige
+bestuurbare ballons zijn, maar terugkeeren tot den ouden bolvorm. Met
+den heer Hervé wil hij trachten dien bestuurbaar te maken. Bij
+den bolvormigen ballon ontgaat men de moeilijkheid, die bij een
+langwerpigen voorkomt, dat de stabiliteit zoo moeilijk te verzekeren
+is en daarmee de veiligheid. Maar aan den anderen kant is de sferische
+ballon minder geschikt om een groote snelheid te krijgen. Dus moet
+het voortstuwend vermogen grooter wezen. De schroef vordert dan ook
+een andere inrichting dan de gewone. Graaf de la Vaulx heeft aan
+zijn ballons, waarmee hij tegenwoordig te Sartrouville proeven doet,
+zeer groote schroeven van verscheiden meters middellijn, terwijl elk
+blad weer uit een samenstel van twee stalen bladen bestaat, verbonden
+door verbindingsvlakken van aluminium. Dan zijn er deviatoren en
+stabiliatoren, waarvan de namen de bedoeling duidelijk maken, en
+over het geheel is de machinerie zeer ingewikkeld. Maar de graaf wil
+alles slechts als proeven beschouwd zien, en denkt later definitief
+met een grooteren ballon te kunnen gaan waar hij wil in het luchtruim.
+
+Het groote langwerpige luchtschip, dat de heer Deutsch de la Meurthe in
+1906 heeft uitgevonden, is de _Ville de Paris_, boven reeds genoemd,
+zeer groot, met de eigenaardigheid van acht evenwijdig loopende,
+met gas gevulde buizen achter aan den ballon. De poging in 1906 ermee
+gedaan, faalde, tenminste leerde niets omtrent de bestuurbaarheid, daar
+de ballon vrije luchtreizen deed, omdat de machine niet werkte. Het
+blijft af te wachten, wat deze ballon zal praesteeren.
+
+En naast de proeven, waar de wereld van spreekt, hoeveel is er
+buitendien niet aan geld en krachten besteed aan de oplossing van het
+vraagstuk! In Italië en Duitschland is men dan ook al tot bemoedigende
+resultaten gekomen. Amerika, dat met zijn Santos Dumont veel eer
+inlegde, heeft zich overigens tot kleinere ballons bepaald; verleden
+jaar is de _Lincoln Beachy_ eens in het park bij het Witte Huis voor
+de oogen van den President neergekomen. Maar met kleine opstijgers
+zal nooit veel te bereiken zijn, want met de afmetingen vermeerdert
+de waarde ontegenzeggelijk. Want de stijgkracht, of het draagvermogen,
+van het volume afhangende, neemt sterker toe dan de tegenstand van de
+lucht bij vergrooting van den ballon. Bij voorbeeld, indien de eene
+ballon een tweemaal zoo groote middellijn heeft als een andere, zal
+hij achtmaal zooveel inhoud en dus ook achtmaal zooveel stijgkracht
+hebben dan de kleinere, terwijl de tegenstand, dien hij in de lucht
+heeft te overwinnen, evenredig is met het oppervlak van den ballon
+en dit bij den grooteren slechts viermaal zoo groot is als bij den
+kleineren. Bij grootere ballons zal men dus zwaardere machines kunnen
+meenemen, die meer kracht kunnen uitoefenen, en, evenredig gesproken,
+zal men minder tegenstand hebben te overwinnen.
+
+Vandaar dat graaf Zeppelin, die in Duitschland ijverig voor de
+luchtscheepvaart werkt en zijn vermogen ervoor heeft gegeven, steeds
+een zeer groot luchtschip gebruikt, waarover straks nader. Dit jaar
+verkreeg hij op het meer van Constanz verrassende resultaten. De
+duitsche militaire afdeeling voor de luchtscheepvaart houdt met majoor
+Von Parsefal, majoor Grosz, kapitein Krogh, kapitein Sperling en andere
+militaire luchtschipspecialiteiten, Duitschlands eer schitterend
+op. Onze afbeelding vertoont twee militaire bestuurbare ballons,
+zooals zij op het schietterrein bij Tegel omhoog gaan. Majoor Grosz
+heeft ook een populair werkje over het onderwerp uitgegeven.
+
+In den Rijksdag zal een aanvullingsbegrooting inkomen voor het bouwen
+van een tweede luchtschip volgens het stelsel Zeppelin, en een
+som als eeregeschenk zal men voor hem aanvragen. Bij den jongsten
+internationalen wedstrijd om den Gordon-Bennettbeker in New-York
+won de duitsche ballon, de _Pommern_ van den heer Erbsloh. Nu zal
+de wedstrijd om dien beker in 1908 in Duitschland, waarschijnlijk te
+Mannheim, worden gehouden.
+
+Een ballon van de duitsche luchtschip-studievereeniging, met de
+kapiteins von Kehler en Krogh en twee machinisten, deed een tocht
+van 7 uren en 25 minuten in de buurt van Berlijn.
+
+Engeland is nog niet in de eerste rij gekomen, wat de luchtscheepvaart
+betreft, al zijn Spencer, Barton en kolonel Templar ijverig met
+proeven bezig. De _Nulli secundus_, in den tuin van het Cristal Palace,
+onlangs door een windstoot vernield, had echter blijk van energieke
+pogingen gegeven.
+
+In October 1907 liet het dagblad _The Daily Graphic_ een ballonreis
+maken, die negentien uren duurde en waarbij de drie heeren deelnemers
+in Zweden landden. De tocht boven de Noordzee, van Yarmouth tot
+bij Sonderrig in Denemarken, was de langste zeeluchtreis, nog
+gemaakt. Op die wijze zullen wij in de eerste jaren nog vele malen
+van luchtreizen hooren, een sport, die als andere oefeningen den moed
+en het uithoudingsvermogen der menschen slechts ten goede kan komen.
+
+Het gebruik van luchtballons, niet als sport, maar met het oog op
+oorlogsdoeleinden, vindt meer en meer aanhangers, die er groote
+verwachtingen van hebben. De aan een kabel vastgehouden ballons,
+de bekende _ballons captifs_, zijn reeds lang bij de legers der
+groote Rijken ingevoerd, en doen als hooge observatieposten goede
+diensten. De beste oorlogsdiensten hebben echter de ballons reeds in
+1870 bij het beleg van Parijs geleverd, toen er meer dan één ballon
+met belangrijke berichten uit de ingesloten stad is ontsnapt, en ook
+Gambetta zijn beroemde reis per ballon heeft gemaakt.
+
+Men kende toen echter nog geene benzine-motoren. Bij den eerstvolgenden
+oorlog zal het luchtschip een veel belangrijker rol spelen. Van alle
+zijden maakt men zich daartoe gereed. Zelfs moet bij de firma Krupp
+te Essen een kanon in de maak zijn, dat uitsluitend ingericht wordt
+om op luchtballons te schieten. Het wordt op een auto vervoerd, zal
+zich dus snel kunnen verplaatsen en kan zijn schoten lossen onder een
+hoek Van 60 graden. Voordat de vernieling van legers en steden en
+dorpen door luchtschepen nog een feit is, zullen de luchtschippers
+zelf een mikpunt wezen voor den vijand. Zij kunnen zich nu al vast
+oefenen op de defensieve houding, die ze zullen moeten aannemen,
+als de omstandigheden haar noodzakelijk maken.
+
+Tegen kanonskogels zal het er niet veel toe doen, of het omhulsel
+van den ballon van soepele zijde is dan wel of het luchtschip van een
+steviger, hoewel natuurlijk lichte stof is gebouwd. Reeds in 1897 heeft
+de Oostenrijker Schwarz een ballon van zeer dun aluminium gebruikt
+en zich daarmee langzaam eenige oogenblikken in de lucht bewogen;
+maar het omhulsel was zoo breekbaar, dat bij het neerdalen de ballon
+gekneusd en vernield werd.
+
+Toch is Zeppelin bij den eisch van stevigheid van den ballon gebleven;
+naar zijn meening is die noodzakelijk, om den vorm te behouden bij
+groote snelheden. De soepele ballons, meent hij, ook met kleine
+ballons er binnenin, kunnen slagen bij gemiddelde snelheden, maar
+schuiven in elkaar bij meer vaart en sterker luchtdrukking. De met
+metalen steunsels voorziene ballons kunnen sneller vliegen en hun
+gasdichtheid is gemakkelijker te verzekeren. Daar staat tegenover,
+dat die ballons noodzakelijk zwaarder moeten zijn en dat dit grootere
+gewicht alleen kan worden gecompenseerd door een enormen omvang,
+waardoor ze zeer duur worden en lastig in het gebruik. Bovendien is
+met zoo'n ten deele uit aluminium vervaardigde ballon het landen
+op den vasten bodem uiterst gevaarlijk. Graaf Zeppelin doet dan
+ook zijn proeven met zijn zoo breekbaar luchtschip boven het meer
+van Constanz. Zijn ballon nummer 6 van 1906 was 120 meter lang,
+bezat 11 meter middellijn, had een inhoud van 12 000 kubieke meter
+en bereikte een snelheid van tien meter. Ballon en gondel zijn bij
+Zeppelin's inrichting één vast geheel; een soort van geraamte draagt
+den ballon en deze is met twee door een loopbrug verbonden gondels vast
+vereenigd. Aan elk der beide zijden van den cylindervormigen  ballon
+zijn twee luchtschroeven aangebracht, die door twee Daimlermotors,
+samen van 170 paardekrachten, bewogen worden.
+
+Iets nieuws is dat aanbrengen der schroeven aan den ballon zelven,
+mogelijk geworden door de stevigheid van het luchtschip. Nu werken
+dus bij Zeppelin de schroeven rechtstreeks op den ballon, terwijl
+bij de andere systemen de schroef aan het schommelende schuitje is
+verbonden en niet direct op den ballon werkt, doch op den gondel,
+die, om zoo te zeggen, den ballon sleept.
+
+Ferdinand, graaf von Zeppelin, is een belangwekkende figuur. Hij
+vierde op den 2lsten October j.l. zijn vijftigjarig dienst jubileum
+in het wurtembergsche leger. Den 8sten Juli van het volgende jaar
+zal hij al zeventig jaar worden en nog wijdt hij zich met jeugdigen
+ijver aan de oplossing van het probleem der luchtvaart. Het is een
+werkzaam leven, dat hij achter zich heeft. In Ludwigsburg had hij
+op de krijgsschool gegaan en hij werd op twintigjarigen leeftijd
+luitenant. Altijd trokken technische studiën hem aan, en deze hebben
+hem goed voorbereid voor zijn latere liefhebberijstudie.
+
+In zijn drang tot daden nam hij deel aan den noord-amerikaanschen
+successie-oorlog. In die dagen deed hij al een tocht per luchtballon
+van Sint-Paul in Canada uit.
+
+Na een tocht voor den inlichtingendienst naar het Oosten en Zuidoosten
+van Frankrijk, werd Zeppelin aangesteld bij het ministerie van
+oorlog in Wurtemberg en in 1866 was hij in den oorlog tegen Pruisen
+vleugeladjudant van koning Karel, om al spoedig bij den generalen staf
+te worden geplaatst. In 1869 valt zijn huwelijk met een Berlijnsche,
+de vrijvrouw Isabella von Wolff.
+
+Den fransch-duitschen oorlog maakte hij mee als ritmeester der
+dragonders in den generalen staf van het wurtembergsche leger, en
+uit dien tijd is een heldenstuk van hem nog al bekend geworden. Het
+was op 24 Juli 1870, dat hij als aanvoerder van een patrouille met
+vier officieren en vijf man in den Elzas was binnengedrongen ter
+oriënteering van de stellingen van den vijand. Op dien stoutmoedigen
+rit werden de graaf en zijn metgezellen door een veel sterkere fransche
+patrouille overvallen. Zeppelin's paard werd doodgeschoten; hij sprong
+op het paard van een Franschman, in wiens zadeltasch zich belangrijke
+inlichtingen bevonden omtrent de nog niet door de Franschen bezette
+grensplaatsen, terwijl het dappere troepje zich door den vijand
+heensloeg naar Kumbach.
+
+Den volgenden morgen werden ze echter weer overvallen door een talrijke
+menigte chasseurs à cheval, die Zeppelin's manschappen tot de vlucht
+dwong. Er werden enkelen gevangen genomen, maar Zeppelin ontkwam over
+de duitsche grens.
+
+Na het sluiten van den vrede begon de graaf zich meer en meer met
+het probleem van het bestuurbare luchtschip bezig te houden, maar
+hij werd telkens van die studie afgehouden door zijn plichten als
+militair. In 1891 nam hij ontslag uit den dienst. Toen eerst was hij
+in de gelegenheid, zijn kracht te concentreeren op zijn eigenlijk
+levenswerk. Hij, die reeds op den drempel van den ouderdom stond,
+nam zijn taak ter hand met de geestdrift van den jongeling. Vol ijver
+werkte zijn eenige dochter met hem mee.
+
+De snelle en groote vorderingen, die de luchtscheepvaart met betrekking
+tot den bestuurbaren luchtballon in den laatsten tijd heeft gemaakt,
+waarbij, zooals we zagen, de benzinemotor zijn hulp verleende,
+zijn niet bereikt zonder telkens herhaalde teleurstellingen en
+mislukkingen. Nog in 1894 hield een door keizer Wilhelm benoemde
+commissie van onderzoek het plan van Zeppelin voor onuitvoerbaar en
+practisch onbruikbaar, voor zoover er al uitvoering aan kon worden
+gegeven. Die uitspraak gold vooral het systeem van den stijven ballon.
+
+Maar Zeppelin liet zich niet ontmoedigen. Hij werkte voort, nu op
+eigen kosten en eigen verantwoording. Hij deed een propagandareis
+door Duitschland en stichtte in 1898 te Stuttgart een maatschappij
+op aandeelen met ongeveer een millioen kapitaal. Bij Monzell aan
+het meer van Constanz richtte hij zijn eerste, op pontons rustende
+monteeringshal op, die vastgelegd werd aan een 400 centenaars zwaar
+betonblok op den bodem van het meer. Hier werd het eerste luchtschip
+van den graaf met aluminiumgeraamte gebouwd. Het was 28 meter lang. De
+in den zomer van 1900 ondernomen proefvaarten, die goed afliepen,
+maar nog niet ver gingen, werden overal nog sceptisch opgenomen. De
+maatschappij op aandeelen was al eerder opgeheven, en Zeppelin wendde
+zich nu om hulp tot het groote publiek, en zelfs door een loterij
+verschafte hij zich financiëelen steun.
+
+Toen bouwde hij een tweede luchtschip met verbeterde toestellen, dat
+bij de proefvaart op 17 Januari 1906 door een storm werd vernield,
+omdat de motors weigerden. Maar nog was de moed van den energieken
+man niet gebroken; hij liet niet af, en niet lang daarna bouwde hij
+zijn luchtschip N°. 3, dat den grijsaard eindelijk tot de overwinning
+voerde.
+
+De duitsche regeering ziet nu de beteekenis in, die het luchtschip
+voor oorlogsdoeleinden kan hebben en zal de verdere kosten der nog te
+nemen proeven naar alle waarschijnlijkheid voor haar rekening nemen,
+terwijl, zooals wij reeds zeiden, graaf Zeppelin ook zal schadeloos
+gesteld worden voor de opofferingen, die hij zich heeft getroost.
+
+De rustelooze geest van den ontdekker zal intusschen werkzaam blijven;
+hij en zijn trouwe medewerker, de ingenieur L. Dürr, zullen hun
+denkarbeid in slapelooze nachten en hun angstig passen en meten en
+teekenen en ontwerpen aan de schrijftafel voortzetten, om in den
+kamp tegen vijandige natuurkrachten eindelijk de volkomen overwinning
+te behalen.
+
+Nog een enkel woord over reeds behaalde triomfen van het Zeppelinsche
+luchtschip. Boven het meer van Constanz heeft het gevlogen en
+daaromheen over een dozijn duitsche en zwitsersche stadjes, om na
+een luchtreis van verscheiden honderden kilometers behouden in zijn
+haven terug te keeren. Daarmee heeft zich het stijve luchtschip
+doelmatig getoond; in het stevige geraamte van aluminium, dat met
+zijde overtrokken is, wordt het gas bewaard in 16 met gas gevulde
+ballons, die, zooals we reeds zeiden, samen 12000 kubieke meter gas
+kunnen bevatten en het schip na aftrek van alle eigen gewicht, met
+inbegrip van de beide motors, de bemanning enz. nog ongeveer 2000
+kilogram draagkracht verleenen.
+
+Het voornaamste voordeel van deze constructie is wel, naast die
+geweldige draagkracht, dat het schip steeds zijn uitwendigen vorm
+bewaart en dat de ballons tegen afwisselende drukkingen en bezonning
+beschut zijn, dus ook zooveel mogelijk gevrijwaard worden tegen
+gasverlies. De afstand van den ballon tot de gondels bedraagt nog geen
+drie meter. Door middel van de stuurtoestellen vóór en achter aan
+het schip, kan men het geheel in het horizontale vlak en van boven
+naar beneden en omgekeerd sturen. Gedurende een vaart van acht uren
+had de ballon zoo weinig gas verloren, dat men het verlies opgewogen
+kon rekenen door het benzinegebruik; want zooveel als het gasverlies
+het schip deed dalen, zooveel rees het door het verbruik van benzine.
+
+Wat nu de verdere werkzaamheden der bovengenoemde leden der
+duitsche militaire afdeeling betreft, majoor von Parseval heeft veel
+opstijgingen gedaan, en behalve dat hij een ballon met platte vlakken
+bezigde juist als Lebaudy, had hij ook twee kleinere ballons erbij,
+bestemd om aan het luchtschip een helling te geven, die alleen genoeg
+zou zijn om rijzing of daling teweeg te brengen. Maar het succes is
+niet volkomen geweest, en meer of minder ernstige averij viel er bij
+dezen ballon telkens te constateeren.
+
+De ballon van majoor Grosz met ingenieur Basenach behaalde te Tegel
+in Juli en Augustus 1907 aardige triomfen. Hij manoeuvreerde drie
+uren aaneen in de lucht. Bij Zeppelin's ballon vergeleken is die
+van majoor Grosz met zijn 40 meter lengte slechts een onbeduidend
+luchtscheepje. In het park van Tegel staan de gebouwen van de ballons
+van Grosz en Parseval naast elkander en nog voortdurend  gaan beide
+met hun proeven en vindingen ter verbetering van de vaart door.
+
+De ware luchtschipper weet van geen ontmoediging. "Verder maar, opnieuw
+aan het werk!" is zijn leus; het geheim van het succes ligt in het
+woord, dat Stephenson in zijn laatste uren den talisman voor de groote
+zegepralen van techniek en industrie noemde, het woord "Volharding!"
+
+
+
+
+
+Vliegen als een vogel! Het heeft altijd zoo begeerlijk geleken. De
+lucht te doorklieven zonder zoo'n ballongevaarte, dat u draagt,
+maar enkel door eigen kracht en met een machine, die noodzakelijk
+zwaarder moet wezen dan de lucht, ook dat probleem neemt thans in
+dezen tijd van luchtschipenthousiasme weer veler aandacht in de
+beschaafde wereld in beslag, doet hun kapitalen offeren en voor geen
+levensgevaar terugdeinzen.
+
+Reeds zijn er wereldberoemde namen te noemen op dit veld van
+onderzoek. Wie heeft niet gehoord van Otto Lilienthal, die in 1896
+het slachtoffer werd van zijn pogingen; van Chanule, Archdeacon,
+Henri Robart, Hiram Maxim, Wright, Ferber, Switchkoff, Sury, Farman
+en zooveel anderen. Met ingewikkelde reuzentoestellen verheffen zij
+zich van de aarde en zweven korter of langer tijd in de lucht. Soms
+vertoonen de vliegtoestellen een enkel groot vlak, waar de motor
+op werkt, maar veelal hebben ze twee verbonden vlakken, terwijl
+er ook luchtzweefapparaten, vooral in Amerika, gebruikt zijn, die
+uit een groot aantal gewelfde zeil- of zweefvlakken bestonden. Het
+principe van den vlieger, het speelgoed der jeugd, wiens gewelfde en
+een bepaalden hoek met de windrichting makende groote oppervlakken
+als draagvlakken werken, wordt bij de vliegmachines toegepast.
+
+De amerikaansche gebroeders Wright te Dayton, in Ohio, probeeren het
+met een soort van kastvormigen vlieger, waarbij deksel en bodem zijn
+gebleven, de zijwanden echter door lichte stijlen zijn vervangen. Het
+toestel lijkt een reusachtigen kever. Ook bij hen was het vliegen in
+het begin niet anders dan een glijden door de lucht van een zekere
+hoogte; later gebruikten ze een motor op een railspoor en lieten
+de machine daarbij tegen den wind oprijden, tot ze zich dan met een
+sprong in de lucht verhief, om na weinige meters weer te landen. Maar
+na eindelooze proeven is de doorvlogen ruimte al grooter geworden.
+
+Amerika ging in zake vliegtoestellen vooraan en behaalde ook weer met
+denzelfden Santos Dumont schitterende resultaten. Met een vliegmachine,
+die op 23 October 1906 voor de eerste maal opsteeg, legde hij den 12den
+November daarop volgende 220 meter al vliegende af in 21 seconden. Na
+dien heeft hij zijn aëroplaan Nr. 19 gekregen en daarmee deed hij
+in November 1907 mee aan den strijd om den Deutsch-Archdeaconprijs
+van 50.000 francs, die gewonnen wordt door den luchtschipper,
+wiens luchtschip in volle vlucht het punt van uitgang overschrijdt,
+aangegeven door twee masten, die vijftig meter van elkaar verwijderd
+zijn, dan zwenkt om een paal op 50 meter afstands recht tegenover het
+midden van het uitgangspunt, en dan weer in volle vlucht de beginlijn
+tusschen de beiden masten passeert. Op verschillende dagen van de week
+heeft Santos Dumont in de tweede helft van November proeven genomen
+met andere mededingers, onder wie Henri Farman de ernstigste was.
+
+De nieuwste van Santos Dumont is een bijzonder lichte vliegmachine
+met twee groote zijden vleugels en vier roeren; de motor van
+twintig paardekrachten weegt slechts 22 kilo's. Het zadel van den
+luchtschipper bevindt zich onder den hoek, dien de beide vleugels
+opwaarts maken. Drie wielen, twee van voren en één van achteren,
+dragen het toestel, dat alles erbij gerekend 56 kilo's weegt en met
+Santos Dumont 110 kilo's. De schroef met twee armen heeft 1,35 meter
+middellijn.
+
+Gedurende verscheiden weken heeft Henri Farman in het najaar van 1907
+oefeningen gedaan met zijn machine, tot hij den 26sten October op het
+manoeuvreterrein van Issy-les-Moulineaux bij Parijs in 25 seconden
+een afstand van 771 meter door vloog. Hij had dienzelfden dag al meer
+vluchten gedaan, waaronder één van 350 en een van 410 meter. Hij is
+dus nu Santos Dumont de baas.
+
+Zijn aëroplaan, die wonderlijk regelmatig werkt, is hoogst eenvoudig
+van constructie. De machine bestaat uit een middenvak van tien
+meter lengte bij twee meter breedte en anderhalven meter hoogte,
+met een dubbelen balk van vier en een halven meter verbonden aan een
+achtervak, in het midden waarvan een verticaal roer is geplaatst. Op
+het middengedeelte is de motor van 50 paardekrachten aangebracht, die
+een schroef van 2.10 M. in beweging brengt. Die aëroplaan, vervaardigd
+van esschenhout, met een geverniste stof overtrokken, heeft een totale
+oppervlakte van 52 vierkante meter en het gewicht bedraagt 500 kilo's.
+
+Farman is de winner geworden van 60 pond sterling, door de _Aero
+Club_ uitgeloofd voor den uitvinder van een aëroplaan, die meer dan
+300 meter bij een enkele vlucht aflegde. Hij wil nu verder probeeren
+den Deutsch-Archdeaconprijs te winnen van 2000 pond sterling voor de
+eerste vliegmachine, "zwaarder dan de lucht", die in gesloten kring
+één kilometer vliegt.
+
+Keeren wij, na dit kleine uitstapje naar de vliegmachine, terug naar
+de vaart met luchtballons. In ons land sluimert de belangstelling in
+de luchtscheepvaart ook reeds niet meer. Er is een Vereeniging ter
+bevordering der Luchtscheepvaart opgericht, een heugelijk verschijnsel
+en een, dat inderdaad ook niet langer kon uitblijven.
+
+Als men nagaat, niet alleen wat er door aëronauten is verricht in
+de andere landen van Europa, zooals wij in de vorige bladzijden
+deden, maar ook in welke mate het publiek deelnam aan de uitingen
+van belangstelling, dan staat men verbaasd over de reeds ontplooide
+werkzaamheid. Om een voorbeeld te geven van de belangstelling, die
+voor de luchtscheepvaart in het buitenland heerscht, zij vermeld,
+dat men thans aëro-clubs heeft in de volgende plaatsen: vier in
+Parijs, twee te Weenen, twee te Londen en verder in Bordeaux, Lyon,
+Berlijn, München, Straatsburg, Augsburg, Barmen, Posen, Graudenz,
+Würzburg, Coblentz, Keulen, Frankfurt, Bern, Stockholm, Brussel,
+Turijn, Milaan, Rome, Madrid, Petersburg, New-York, Saint-Louis,
+Philadelphia en wellicht nog in meer andere plaatsen. Vele van die
+vereenigingen zijn werkzaam in de practijk, door studie van het
+vraagstuk in eigen kring en door een werkzaam aandeel te nemen aan
+de uitrusting en oplating van bestuurbare ballons.
+
+Alleen het Deutsche Luftschifferverband omvat een twaalftal
+vereenigingen met samen ruim 4100 leden. De grootste dier vereenigingen
+telde, blijkens het in 1907 uitgegeven Jahrbuch, 927 leden, regelde
+niet minder dan 91 opstijgingen en kende 7 diploma's van bevoegdheid
+aan luchtschippers toe. Dat is de Berliner Verein. Bij de parijsche
+Aëro-Club staan niet minder dan 110 vrije ballons ingeschreven. Zweden
+heeft sinds 1900, Zwitserland en België hebben sedert 1901 eigen
+luchtvaartgenootschappen, en de meeste van die grootere en kleinere
+gezelschappen zijn aangesloten bij de _Fédération Aeronautique
+internationale._
+
+Zal daarvan ook spoedig een bloeiende nederlandsche vereeniging deel
+uitmaken? De luitenant ter zee der 2de klasse A. E. Rambaldo, te
+Watergraafsmeer doet er al zijn best voor. Hij heeft in de dagbladen
+de aandacht op de zaak gevestigd en door zijn initiatief is op 20
+October j.1. een vergadering gehouden in Den Haag, waar een commissie
+van voorbereiding is benoemd, om tot definitieve constitueering der
+Vereeniging te komen.
+
+Op die bijeenkomst was Jhr. J. H. Ram voorzitter, terwijl de luitenant
+ter zee der eerste klasse, S. P. l'Honoré Naber, de inleidingsrede
+hield voor een groot aantal belangstellenden. Het was een warm en
+krachtig woord, waarin op het groote belang der zaak in allerlei
+opzicht werd gewezen en waarin de practische en de ideëele belangen
+tot hun recht werden gebracht. De spreker wees er op, dat het volk,
+dat Linschoten en Barentsz, Houtman en Olivier van Noort, Tasman en
+Schouten en Lemaire had voortgebracht,  een naam heeft op te houden
+als natie van navigators, en nu de luchtzee onze aandacht vraagt,
+moeten wij toonen, dat wij dien naam eer willen aandoen.
+
+In de vergadering werd natuurlijk gewezen op de beteekenis van de
+luchtvaart voor de wetenschap, vooral voor de meteorologie, door de
+vermeerdering, die zij zal brengen van kennis der hoogere luchtlagen;
+op den dienst, dien zij zal kunnen bewijzen bij het exploreeren van
+onbekende binnenlanden; op den steun, dien zij zal kunnen geven aan
+verspreiding van het begrip der noodzakelijkheid van den vrijen handel
+en op de vredelievende strekking van de luchtvaart, die den oorlog
+tot iets al te verschrikkelijks zal maken.
+
+In de commissie van voorbereiding namen zitting de heeren
+S. P. 1'Honoré Naber, Rinckhuyzen, Van der Leeuw, Rambaldo, Kol,
+Snijders, Rozenburg, en Jhr. J. H. Ram. Een rechtsgeleerd raadsman
+zal zij zich assumeeren.
+
+In de beperking toont zich de meester. Dat heeft men zich voor oogen
+te stellen, en op de vergadering is het dan ook duidelijk gezegd,
+dat het naastbij liggend doel moet wezen de vorming van aëronauten,
+en dat eerst in een later stadium op het werkplan kunnen komen de
+bestuurbare luchtballons en de vliegapparaten of aëroplanen. Eerst
+vertrouwd raken met het element, waarin de dirigeables en de aëroplanen
+zich bewegen, door te varen met den eenvoudigen vrijen ballon, dat
+zal de quaestie zijn.
+
+Daarna eerst valt er te praten over het te verkiezen type van
+luchtschip, of dat zal zijn de stijve ballon van Zeppelin; of de
+gedeeltelijk stijve type Lebaudy; of wel de slappe van Parseval of
+nog weer een ander type.
+
+De nadeelen, die het luchtschip thans nog aankleven, bestaan
+hoofdzakelijk daarin, dat het steeds naar het punt van uitgang moet
+terugkeeren, ten einde den voorraad benzine en gas aan te vullen. Maar
+het zal niet lang duren, of daarin wordt tegemoetgekomen door de
+inrichting van luchthavens, waar de ballons zullen kunnen schuilen
+en zich van al het noodige kunnen voorzien. Maar dat zijn alle
+vraagstukken van later orde voor ons vaderland, evenals trouwens ook
+de oprichting van een militaire luchtschippersafdeeling.
+
+Aan de beweging, die thans zoovelen bezighoudt, moet echter ons
+land nolens volens deelnemen, en het is te hopen, dat het dit met
+opgewektheid en moed zal doen. De ambitie is overal groot, getuige ook
+de internationale congressen, als dat hetwelk in September in Brussel
+werd gehouden vanwege de _Fédération Aëronautique internationale_,
+samen met de _Commission permanente aeronautique internationale._
+Daar was prins Roland Bonaparte voorzitter en de beroemdste aëronauten
+waren er aanwezig. Commandant Paul Renard hield een gloedvolle rede,
+waarin hij zijn opwekkend woord liet volgen door een beschouwing over
+de geschiedenis van de dirigeables. Het was zijn broeder, kolonel
+Charles Renard, toen nog kapitein, die in 1884 het groote succes
+behaalde met kapitein Krebs en boven de stad Parijs met den ballon
+_La France_ gesloten kringen in de lucht beschreef. Charles Renard
+was later commandant van het aëronautisch militair proefstation te
+Challais-Meudon en stierf in 1905. Verder spraken op dat brusselsche
+congres ook nog kapitein Voyen en kapitein Ferber, de laatste een
+voorvechter van de aëroplanen. De vliegmachines hadden volgens hem al
+een groote ontwikkeling bereikt in hun gang, die voortschreed van stap
+tot stap, van sprong tot sprong, van vlucht tot vlucht! Hij meende,
+dat onze tijdgenooten nog verbaasd zouden worden door een vliegende
+douane, en politieagenten op aëroplanen.
+
+Na dat van Brussel is er al weer een internationaal congres geweest,
+te New York, waar de vice-admiraal Chester op het nut voor de
+amerikaansche vloot wees van een eskader luchtschepen. Voorzitter
+was professor Moore, directeur van het Meteorologisch Instituut
+te Washington. Generaal Allen deelde er mee, dat de minister van
+oorlog Taft een krediet van 200 duizend dollars zou aanvragen voor
+een afdeeling luchtscheepvaart bij het amerikaansche leger.
+
+Dat was in dezelfde week; waarin onze Koninklijke Academie van
+Wetenschappen op 26 October j.1. vergaderde. In die bijeenkomst werd
+een circulaire ingediend van Dr. Assmann, namens het Koninklijk
+pruisisch aëronautisch Observatorium, waarin er op werd gewezen,
+dat het dit jaar te Brussel gehouden internationaal congres voor
+de luchtscheepvaart zich uitgesproken had voor de oprichting van
+aëronautische observatoria over de geheele wereld. Ingevolge die
+uitspraak zal de belgische regeering zich eerlang langs diplomatieken
+weg richten tot de nederlandsche regeering met het verzoek haar
+medewerking te willen verleenen tot de oprichting van observatoria
+in Nederland en Nederlandsch-Indië. Het pruisische Instituut vroeg de
+Academie, dat verzoek der belgische regeering te willen steunen. Men
+besloot op voorstel van den voorzitter, prof. Van de Sande Bakhuyzen,
+een mededeeling van onze regeering af te wachten. In den Haag zal
+men dus door een tegemoetkomende houding kunnen toonen, dat men,
+in deze vraag van wetenschap zoowel als van praktijk, graag het
+mogelijke wil doen, om aan de oplossing mee te werken.
+
+En het is de moeite waard, daarvoor zijn best te doen, want de
+luchtscheepvaart staat tegenwoordig overal als zaak van groote
+actualiteit op het programma van den dag. Tot op het einde der 19de
+eeuw zijn geen groote resultaten bereikt, maar aan het begin der
+20ste volgen de triomfen elkaar snel op. Er is door de luchtvaart
+een ommekeer op til in velerlei, dat ons maatschappelijk leven van
+nabij raakt, in de middelen van vervoer, in bedrijf en handel,
+internationale verhoudingen, wetenschap, zeden en gebruiken,
+oorlogsgewoonten, ja waar niet al in!
+
+De pessimisten hebben in de vorige eeuw steeds getwijfeld; zij worden
+nu gewonnen, en de optimisten zien hun stoute droomen erkend als niet
+meer onbereikbaar.
+
+Dat is te danken aan den moed en de volharding van groote
+pioniers, wier daden in historieboeken een blijvende plaats zullen
+erlangen. Onder hen zijn helden, die als slachtoffers vielen, en latere
+geslachten zullen met eerbied denken aan hun werk. De tijdschriften,
+die den gang der groote bewegingen in het heden hebben te volgen, doen
+goed de proeven en de pogingen der pioniers in woord en beeld vast te
+leggen. Kinderen en kindskinderen van onze lezers, die mogelijk als
+iets heel gewoons per luchtschip zullen reizen, bladeren later in de
+oude jaargangen en zullen vol belangstelling lezen en kijken, zooals
+wij ons interesseeren voor oude gravures van primitieve fietsen en
+stoommachines en spoorwegen, waarmee we nu zoo vertrouwd zijn geraakt.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over
+het luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+***** This file should be named 14178-8.txt or 14178-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/1/7/14178/
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.