initial commit of ebook 14178HEADmain

46 files changed, 6811 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/14178-0.txt b/14178-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..0285ce9
--- /dev/null
+++ b/14178-0.txt
@@ -0,0 +1,909 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14178 ***
+
+Omhoog in het luchtruim!
+Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+
+Door Frederike J. van Uildriks.
+
+
+Er gaat een roes van opwinding door de wereld, opwinding over de
+luchtscheepvaart en de wijde vergezichten, die daardoor worden geopend.
+
+Overal hoort men van luchtscheepvaartcongressen, van prijzen, die
+voor wedstrijden met ballons en vliegmachines worden uitgeloofd, van
+aëronautische observatoria, van luchtschippersbataljons en van allerlei
+verbeteringen, aan te brengen in luchtschepen en vliegmachines,
+om tot betere bestuurbaarheid te komen.
+
+De roes heeft de Oude en de Nieuwe Wereld aangegrepen, en in
+zenuwachtige haast werkt men in de verschillende landen aan
+de oplossing van het reeds zoo lang met alle pogingen spottende
+probleem. Er wordt in de laatste jaren terrein gewonnen, dat staat
+vast, en tot het aanvankelijke succes heeft meegewerkt een andere
+nieuwe uitvinding, die over haar zegepraal mag juichen, namelijk
+de automobiel.
+
+Het streven, om een wagen met eigen beweegkracht over de gewone wegen
+te doen loopen, heeft den tegenwoordigen benzine-motor in het leven
+geroepen, en daarmee werd tevens de techniek van het bestuurbare
+luchtschip een groote schrede vooruitgebracht. Van alle stoffen,
+die wij voor de voortbrenging van mechanische kracht gebruiken,
+is benzine een der intensiefste, dat is, zij behoort tot die,
+welke in verhouding tot haar gewicht, de meeste kracht kunnen
+voortbrengen. Een kilogram benzine, dat juist anderhalve liter is,
+kan in den benzinemotor drie paardekrachturen leveren, dus drie
+paardekrachten gedurende één uur of één paardekracht gedurende drie
+uren of in welke verbinding men wil, als tijd en kracht maar drie
+P.K. uren vormen. In de automobielindustrie heeft men nu van die
+eigenschap gebruik gemaakt en motors vervaardigd, die bij gering
+gewicht en geringen omvang groote arbeidskracht ontwikkelen.
+
+En heeft niet juist de luchtschipper diezelfde eischen in nog sterkere
+mate aan zijn machinerie te stallen?
+
+Geen wonder, dat men zich opnieuw zette aan de oplossing van het
+probleem der bestuurbare luchtschepen, toen de ontwikkeling der
+automobielen, die zoo wonderbaar vlug in haar werk is gegaan tusschen
+1895 en 1905, den benzinemotor gemaakt had tot een sterke en veilige
+machine, die niet zwaar en niet groot was. Want om bij de bestuurbare
+ballons, de schroef, die de voortstuwende beweging geeft, snel te doen
+draaien, moet er groote kracht worden uitgeoefend, en de machines,
+die aan de schroef de vereischte snelheid gaven, waren altijd te zwaar,
+of de beweegkracht was te zwak, om den grooten weerstand te overwinnen,
+dien de ballon in de lucht bij eenigen wind ondervond.
+
+Zoo is de benzinemotor thans de spil, waarom onze geestdrift voor de
+luchtvaart draait, gelijk in vroegere jaren op andere vindingen het
+enthousiasme steunde.
+
+Nu bijna 125 jaar geleden beleefde de wereld ook een tijd van
+opwinding, toen, kort na de ontdekking van den eersten luchtballon, de
+uitvinding van het waterstofgas de groote bezielende kracht was. Het
+jaar 1783 staat met gulden letteren in de reeds zooveel boekdeelen
+beslaande annalen der luchtscheepvaart geboekt. In December van dat
+jaar werd voor het eerst door den franschen natuurkundige Charles
+waterstof gebruikt bij de vulling van een ballon, een groote
+stap vooruit, en nu nog is dat lichtste van alle gassoorten het
+gebruikelijke, terwijl de toestellen om het te bereiden al meer en
+meer zijn verbeterd.
+
+Ruim drie maanden te voren had de wereld weerklonken van de
+toekomstdroomen, op de uitvinding der gebroeders Montgolfier gebouwd,
+voor zoo ver ze toen door één klank kon worden opgeschrikt, toen er nog
+geen telegrafen, spoorwegen, telefonen en driemaal daags verschijnende
+dagbladen waren. Die Montgolfiers, papierfabrikanten te Annonay
+in Zuid-Frankrijk, hadden de luchtballons, met warme lucht gevuld,
+uitgevonden. De stijgkracht van verwarmde lucht wilden zij gebruiken,
+om voorwerpen, misschien ook personen in de lucht omhoog te voeren,
+door die lucht in een papieren omhulsel te vangen en aan zoo'n ballon
+een schuitje of mand te bevestigen. Onder den van onderen wijd open
+ballon werd een vuurtje gestookt, om de lucht erin warm te houden.
+
+In de hoogste kringen der samenleving stelde men dadelijk veel
+belang in de zaak, en op 19 September 1783 ging in Versailles,
+in tegenwoordigheid van koning Lodewijk XVI, een groote door de
+Montgolfiers vervaardigde ballon op, voor de oogen van een verbaasde
+menigte. De passagiers, die de reis meemaakten, waren een schaap,
+een haan en een eend; menschelijke wezens waren er nog niet voor te
+vinden. Maar die tocht in het luchtruim met het flinke stroovuur in
+den bak onder aan den ballon liep voorbeeldig af voor de drie dieren,
+doch minder goed voor den ballon, die wel hoog en snel steeg, maar
+door een windvlaag scheurde en na tien minuten in een boschje op een
+uur afstands van Versailles neerkwam.
+
+Er moest blijkbaar een steviger omhulsel zijn, en de groote ballon
+van blauw gegomd linnen van 15 Meter middellijn en met gouden
+versierselen getooid, dien de Montgolfiers daarna maakten, wachtte op
+menschelijke passagiers, die zich zouden aanmelden. Een jong leeraar
+in de natuurkunde, Pilatre de Rozier, die al eenige malen met een aan
+een lang touw vastliggende Montgolfière tot 80 en 100 meter gestegen
+was, zou het eerst zich met den vrijen ballon in de lucht wagen. De
+koning echter verbood de onderneming als te gevaarlijk, en eerst
+door de bemiddeling van den markies d'Arlande, die mee wenschte op
+te stijgen, kreeg Pilatre de Rozier de koninklijke toestemming. Op 21
+November 1783 stegen ze op, stookten hun vuurtje onder het gevaarte,
+lieten dat feller of minder fel branden en dreven over de Seine en
+over geheel Parijs. Vijf en twintig minuten bleven ze in het luchtruim
+en daalden veilig en wel dichtbij Parijs neer, na ongeveer 1000 meter
+in de hoogte te hebben afgelegd.
+
+De groote verwachtingen gebouwd op het welslagen, werden een maand
+later enorm versterkt, toen door Charles het waterstofgas voor de
+vulling van een ballon werd gebruikt en dus het gevaarlijke stoken
+onder het luchtschip niet meer noodig was. Wel waren de kosten van een
+paar honderd kubieke meter waterstof zeer hoog, maar door vrijwillige
+bijdragen kwamen die bijeen, en de luchtreis van Charles met zijn
+vriend Robert op 1 Dec. 1783 stelde niemands verwachting te leur. Op
+een afstand van 45 kilometer van Parijs kwam men neer en was tot 600
+meter gestegen.
+
+De opgewondenheid over het aanvankelijk succes deed droomen van
+ballons, die men elke verlangde richting zou kunnen geven, maar
+voorloopig zag men daar nog geen kans op; wel achtte men het mogelijk,
+in vooraf aangegeven richting een bepaalden afstand af te leggen, als
+van een gunstige richting van den wind werd geprofiteerd. De Franschman
+Blanchard en de Engelschman Dr. Jeffries waren de eersten, die na vele
+proefnemingen, zoowel in Frankrijk als in Engeland, het waagden de
+luchtreis over het Kanaal te maken, van Dover naar Calais. Die tocht
+gelukte op 7 Januari 1785; het denkbeeld de wetenschap te dienen, door
+de kennis van temperatuur, luchtstroomen en vochtigheid der hoogere
+luchtlagen te vermeerderen, werd toen ook al duidelijk onder woorden
+gebracht en Dr. Jeffries had er een deel van zijn groot vermogen aan
+opgeofferd, een voorbeeld, dat ook tegenwoordig nog door enthousiaste
+aëronauten wordt nagevolgd. De overtocht had in anderhalf uur plaats,
+tusschen één uur en ruim half drie op den middag, nadat al vroeg in
+den morgen de toestellen voor het bereiden van het waterstofgas waren
+in werking gesteld. Op de plek, waar de moedige reizigers neerkwamen,
+heeft het gemeentebestuur van Calais een gedenkzuil te hunner eere
+opgericht.
+
+In omgekeerde richtig over te steken is niet vóór 1883, dus zoo
+goed als honderd jaar later, aan  Lhoste gelukt. De in het Kanaal
+heerschende winden zijn maar zelden geschikt gebleken, om een
+ballon een tijdlang regelmatig in noord-westelijke richting te
+voeren. Helaas, dat bij een der eerste pogingen, om van Frankrijk
+naar Engeland per ballon over te steken, de genoemde Pilatre de
+Rozier, de eerste die zich in een geheel vrijen ballon had gewaagd,
+om het leven kwam. Met zijn jeugdigen helper Romain te Boulogne
+opgestegen, werden ze al spoedig door tegenwind van uit zee naar
+de fransche kust teruggedreven, en ongeveer een kwartier gaans
+buiten Boulogne vond men de met geweldige vaart naar omlaaggestorte
+ballons, slap en ledig. Romain leefde nog enkele minuten zonder
+te hebben gesproken; Pilatre de Rozier was reeds dood, de eerste
+slachtoffers der luchtscheepvaart, die nog door zoovelen zouden worden
+gevolgd. Hun toestel, dat uit twee ballons boven elkaar bestond,
+waarvan de bovenste met waterstof en de onderste met verwarmde lucht
+was gevuld, zoodat eronder gestookt moest worden, zou een compromis
+zijn tusschen de ballons met warme lucht en die met waterstof, maar
+het heeft jammerlijk gefaald. De waterstof handhaafde zich voor de
+vulling van ballons tot op onzen tijd; maar toch heeft de uitvinding
+van het steenkoolgas haar concurrentie aangedaan. Het steenkoolgas
+is zwaarder dan waterstof, staat daarin dus bij de laatste achter,
+als hulpmiddel voor de luchtscheepvaart, maar toen er eenmaal in vele
+plaatsen gasfabrieken waren, gaven die een gemakkelijke gelegenheid,
+groote ballons te vullen en honderden opstijgingen, vooral die, welke
+het karakter van publieke vermakelijkheid hadden, werden door het
+vanwege de gasfabriek geleverde gas mogelijk gemaakt. Eigenaardig
+genoeg is de eigenlijke uitvinder van dat gas uit steenkool, de
+Hollander Jan Pieter Minckelers van Maastricht, in 1785 tot zijn
+ontdekking gekomen juist door zijn poging, om een gas te krijgen ter
+vulling van een ballon. Hij was een R.K. priester en leeraar in de
+natuurkunde aan een school in Leuven. In een geweerloop, dien hij voor
+retort gebruikte, verhitte hij stukjes steenkool. In het groot heeft
+hij zijn uitvinding niet toegepast, en nooit heeft hij beproefd, een
+gasfabriek op te richten, hoewel hij in het klein wel het schoollokaal,
+waar hij les gaf, door middel van steenkoolgas liet verlichten.
+
+Bekend is, dat de geschiedenis den Engelschman William Murdoch als
+den ontdekker van het lichtgas  huldigt en ze heeft daarin gelijk,
+want toen Murdoch in 1792 zijn ontdekking deed, ging hij er al gauw
+toe over, ook in het groot te werken, en richtte de eerste gasfabriek
+in Londen op, om straten en huizen met gas te verlichten. Die kwam
+gereed in 1814; in Amsterdam dagteekent de eerste gasfabriek van 1825.
+
+Maar hoe groot ook door zijn enorm volume en de lichtheid van het gas,
+waarmee hij is gevuld, de stijgkracht van een ballon is, men is er
+geheel mee overgeleverd aan het spel der winden, als er geen toestel
+is aangebracht, om het groote gevaarte in de lucht te besturen. Wel
+hebben al de eerste luchtreizigers getracht, van de verschillende
+luchtstroomingen zóó partij te trekken, dat ze ongeveer kwamen,
+waar ze wilden wezen, want reeds Charles en Robert gebruikten een
+klep met touw, om gas te laten ontsnappen en dus te dalen; ook hadden
+ze ballast bij zich, bestaande uit zakken zand, om uit te gooien en
+dus door verlichting van hun luchtschip hooger te kunnen stijgen,
+maar dat offeren van ballast en gas, die ieder luchtreiziger maar in
+beperkte mate kan meevoeren, kan nooit lang duren, en al heel gauw
+zocht men naar middelen, om ballons te besturen van uit de door hen
+gedragen schuit of mand. Een roer en groote zeilen heeft men aan
+het luchtschip verbonden; men heeft het van riemen en schepraderen
+voorzien en groote vleugels er bij aangebracht, maar niets baatte;
+de wind bleef de baas, tot men eindelijk eenig succes behaalde met
+het aanbrengen van een schroef als voortstuwende kracht.
+
+In stoombooten kende men al sinds het midden der 19de eeuw het gebruik
+van de schroef van ijzer, die, door een stoommachine snel gedraaid,
+het water achteruitduwde en de boot deed vooruitgaan. Op die wijze
+moest men een luchtschip kunnen voortbewegen, als men de schroef deed
+gelijken op het stel wieken van een windmolen. Het kwam er dan maar
+op aan, de schroef een groote snelheid te geven, want dan alleen kan
+ze een krachtige werking uitoefenen. En om die groote snelheid te
+bereiken, moest veel kracht worden aangewend. Maar hoe zou men een
+zware stoommachine met stoomketel en vuurhaard met een luchtballon
+meevoeren? Dat scheen onmogelijk; maar toch is inderdaad met een
+stoommachine het eerste voortbewegen van een bestuurbaren luchtballon,
+of die het ten minste bedoelde te zijn, beproefd.
+
+Het was in 1852, toen de ingenieur Henri Giffard te Parijs met een
+kleine lichte stoommachine opsteeg. Hij had aan zijn grooten ballon
+van 2,500 kubieken meter inhoud, met steenkoolgas gevuld, om den
+weerstand van de lucht te verminderen, een langwerpigen, puntig
+toeloopenden vorm gegeven. Maar tegen den wind in ging het niet,
+en wat Giffard bereikte, was een snelheid van twee of drie meter in
+de seconde in windstille lucht. Ook zijn verdere proeven in 1855 en
+1856 brachten hem niet verder.
+
+Aan de schroef de vereischte snelheid te geven, dat was de quaestie,
+en mannenkracht is daarvoor ook al aangewend, toen o. a. in 1872
+Dupuy de Lôme, de beroemde bouwer van de eerste gepantserde schepen,
+acht sterke werklieden met zich meevoerde in het schuitje onder den
+ballon en hen afwisselend bij vieren tegelijk de as van de schroef liet
+draaien. Op zeer veel punten was het luchtschip van Dupuy de Lôme een
+vooruitgang. Zoo had het al in den grooten ballon een kleineren met
+lucht gevuld, die meer of minder stijf opgepompt kon worden, en als
+het gas om de een of andere reden verminderde of inkromp, den ballon
+weer kon uitzetten en den oorspronkelijken vorm hem kon teruggeven,
+zonder dat de luchtsoorten zich vermengden. Lebaudy past dat stelsel
+ook toe bij zijn tegenwoordige proeven. Men kan de lucht weer uit den
+kleinen ballon laten ontsnappen, als het gas in den grooten uitzet,
+zooals gebeurt bij iedere verhooging van temperatuur of bij het
+stijgen in ijlere luchtlagen.
+
+Maar hoeveel goeds er ook aan Dupuy de Lôme's luchtschip was, het
+probleem der bestuurbaarheid losten ook zijn acht sterke mannen niet
+op, en al had men de acht door zestien of meer willen vervangen, wat
+zou het geholpen hebben? Ieder bracht immers ook zijn gewicht mee,
+dat de ballon moest dragen, zoodat die daarvoor weer veel grooter
+had moeten worden, dus veel meer tegenstand in de lucht zou moeten
+ondervinden, ergo slechts door grooter kracht zou kunnen worden
+voortgestuwd door de lucht.
+
+Doch geen nood, men ging door met pogingen, gaf den moed niet
+op. Had de stoommachine mee haar hulp bij al dat trachten gegeven,
+toen eenmaal de electrische batterijen veel verbeterd waren,
+moesten ook die een handje helpen. In 1883 begonnen de gebroeders
+Tissandier den electrischen motor te gebruiken. Zij bezigden daarvoor
+een chroomzuurbatterij, die in verhouding tot de vroeger aangewende
+galvanische batterijen een sterkeren stroom leverde bij, wat in dezen
+van groot belang was, een geringer gewicht. Vier meter snelheid in
+de seconde werd bereikt, en in het volgend jaar 1884 verbeterden de
+beide fransche legerkapiteins, Renard en Krebs, dat record tot zes
+en een halven meter met een lichteren motor, door op dezelfde wijze
+verkregen electriciteit bewogen.
+
+Hun succes was groot en luide sprak tot de fantazie het feit, dat
+de beide heeren met hun _La France_ boven Parijs gesloten kringen
+beschreven en bij voorbeeld bij zeven opstijgingen vijfmaal tot het
+punt van uitgang terugkeerden.
+
+Als volgende nieuwigheid, met het éclatante succes, waarvan wij
+thans getuigen zijn, verscheen de ontploffingsmotor ten tooneele,
+de benzinemotor, die eerst het automobilisme tot zoo groote hoogte
+had gebracht en daarna, in werkelijken zoowel als in figuurlijken
+zin, ook aldus op de luchtvaart werkte. Binnen weinig jaren werd die
+motor voor een zelfde krachtsuitoefening tien tot twintigmaal lichter
+gemaakt dan de beste electrische motoren.
+
+Daar verschijnt Santos Dumont op het veld der luchtscheepvaart. Wat
+een modellen heeft hij gebruikt! En al is zijn werk met bestuurbare
+ballons nu al weer overtroffen, wat heeft hij bijvoorbeeld met zijn
+nommers 6 en 9 heldenstukken verricht! Zij deden den naam van den
+energieken Braziliaan over heel de wereld klinken. Met zijn vaart
+om den Eiffeltoren won hij den Deutschprijs; allerlei gelukkige
+neerdalingen precies op de plek, die hij had aangewezen, deden van hem
+spreken; maar de schommelingen van zijn toestellen bleven een bezwaar,
+en met zijn beste machines bereikte hij niet meer dan de snelheden
+van respectievelijk acht en vijf meter, met nummer 6 en nummer 9.
+
+Sévéro, ook een Braziliaan, deed, na die proeven van Santos Dumont
+in 1901, een poging met een wat minder langwerpigen ballon; hij steeg
+in 1902 te Parijs op. maar hij had den motor te dicht bij den ballon
+aangebracht en na een kwartier in de lucht te zijn geweest, ontvlamde
+het gas en de ongelukkige aëronaut kwam met zijn toestel neer in de
+Avenue du Maine. Hij had er het leven bij gelaten. Slechts enkele
+maanden later viel een ander slachtoffer van de luchtscheepvaart,
+de Saks Von Bradsky, die met een cylindrischen ballon, voorzien van
+een soort van valscherm, te Parijs opsteeg. Kort na het verlaten van
+den vasten grond begon het toestel te slingeren; de touwen, waaraan
+de mand bevestigd was, braken, en de beide inzittenden werden in den
+val gedood.
+
+Het bleek meer en meer, dat het er bij die langwerpige ballons vooral
+op aankwam, de schommelingen tegen te gaan, die optraden, zoodra de
+luchtschepen een zekere snelheid bereikten.
+
+De fransche ingenieur, Julliot, vervaardiger van Lebaudy's toestellen,
+schijnt dat probleem dichter bij zijn oplossing te hebben gebracht. Hij
+maakt de ballons van eigenaardigen vorm met horizontale vlakken, die
+uitstaan en het gevaarte recht houden in de vaart, zooals de veeren
+achter aan een pijl er de goede richting in houden. De schroef is bij
+deze machines klein, maar heeft een verbazende snelheid. Lebaudy's
+nummers 1 en 2 dateeren van 1902 en 1904, brengen het tot 11 meter
+in de seconde en kunnen een voorraad benzine meenemen, om het, met
+drie personen in het schuitje, vijf uren in de lucht uit te houden.
+
+De Lebaudy's, eigendom, zooals men weet, van een broer van den bekenden
+"keizer van de Sahara", hebben nu al 79 opstijgingen gedaan, en nog
+geen averij gehad, terwijl ze altijd neergekomen zijn ter vooraf
+bepaalder plaatse. In 1905 is dan ook de Lebaudy nummer 2 door de
+regeering aangekocht; de militaire autoriteiten plaatsten haar als
+schildwacht aan de grens bij Toul, maar toen het marokkaansch gevaar
+geweken was, werd de ballon naar het park der aëronauten te Meudon
+bij Parijs teruggebracht en hij wordt nu als schoolschip voor de
+luchtvaart gebruikt.
+
+Op last van den staat is een luchtschip van hetzelfde model gebouwd,
+de _Patrie_, die nog sneller is, namelijk 13 meter in de seconde of
+45 kilometer in het uur aflegt, en met tien passagiers tien uren in
+de lucht zou kunnen blijven met behoud der snelheid.
+
+Met deze _Patrie_ gingen op 22 Juli j.l. de ministers Clémenceau en
+generaal Picquart omhoog en deden een tochtje boven Parijs. Voor de
+beweging der schroef heeft de _Patrie_ een motor van 16 cylinders,
+die bij een gewicht van 100 K.G. ook 100 paardekrachturen kan
+ontwikkelen. Waarschijnlijk zal Frankrijk verscheiden luchtschepen
+naar het model der _Patrie_ doen vervaardigen, om misschien de eerste
+mogendheid  te worden die over een vloot van luchtschepen beschikt. De
+derde nog grootere luchtkruiser in Frankrijk draagt den naam van de
+_République_ en ook het jaartal 1907.
+
+Intusschen is juist, terwijl wij dit schrijven (7 Dec.) het lot
+van de _Patrie_ in het duister gehuld. De ballon zweeft ergens in
+de wereld, men weet niet waar, of is reeds in de golven der zee
+ondergegaan. De _Patrie_ had juist in de laatste dagen een groot
+bewijs van bekwaamheid afgelegd. Op Zaterdag 23 November 1907 had
+deze ballon te 8 uur 45 min. 's ochtends het parc aerostatique te
+Chalais-Mendon verlaten, met het doel naar Verdun te stevenen, en
+zie te 3 uur 30 min. kwam hij daar aan, zonder eenig oponthoud en
+ongeval, een reis van 6 uur 40 min. gemaakt hebbende! Een week lang
+was Frankrijk trotsch op dit resultaat. Doch de volgende Zaterdag, 30
+Nov., bracht een groote teleurstelling. Er was eenige averij aan het
+schuitje gekomen, en nog des avonds moest dit gerepareerd worden. Een
+175-tal soldaten hielden de touwen vast, om den kolossus aan de aarde
+gebonden te houden. Het woei hard, een vreeselijke rukwind stuwde
+den ballon voort; de mannen moesten loslaten, en de ballon zwierde
+in het duister met verbazende snelheid de lucht in. De wind was west,
+dus de vluchteling ging over zee, en men meent hem den volgenden dag,
+Zondag 1 Dec. reeds in Schotland gezien te hebben. Maar beslist is
+zijn lot op het oogenblik nog niet. Men spreekt er al over, dat de
+fransche regeering van baron Deutsch de bestuurbare _Ville de Paris_
+zal overnemen; en deze de plaatsvervanger van de verloren _Patrie_
+zal worden.
+
+In Frankrijk zijn ook de ballons voor Wellman, den poolzoekenden
+Amerikaan, vervaardigd. Er zal echter veel meer aan proefvaarten
+moeten zijn gedaan met dien ballon, voor men het daar in het hooge
+noorden met eenige hoop op succes kan wagen. De ongelukkige Andree,
+die voor eenige jaren een dergelijken tocht naar de Noordpool waagde,
+maar nooit terugkwam, is een waarschuwend voorbeeld. Wellman heeft
+verstandig gedaan, ofschoon hij in den zomer van 1907 voor de tweede
+maal alles gereed had, toch maar niet uit te varen.
+
+Dan zal eerder graaf Henri de la Vaulx van succes kunnen spreken,
+zooals hij al betrekkelijk gelukkig is geweest, sedert hij in 1903
+zijn nachtelijken tocht over het kanaal volbracht, waarbij hij,
+een geringe hoogte houdend, te Hull landde. In de laatste jaren doet
+hij proeven met zijn _Méditerranéens_, die nu eens geen langwerpige
+bestuurbare ballons zijn, maar terugkeeren tot den ouden bolvorm. Met
+den heer Hervé wil hij trachten dien bestuurbaar te maken. Bij
+den bolvormigen ballon ontgaat men de moeilijkheid, die bij een
+langwerpigen voorkomt, dat de stabiliteit zoo moeilijk te verzekeren
+is en daarmee de veiligheid. Maar aan den anderen kant is de sferische
+ballon minder geschikt om een groote snelheid te krijgen. Dus moet
+het voortstuwend vermogen grooter wezen. De schroef vordert dan ook
+een andere inrichting dan de gewone. Graaf de la Vaulx heeft aan
+zijn ballons, waarmee hij tegenwoordig te Sartrouville proeven doet,
+zeer groote schroeven van verscheiden meters middellijn, terwijl elk
+blad weer uit een samenstel van twee stalen bladen bestaat, verbonden
+door verbindingsvlakken van aluminium. Dan zijn er deviatoren en
+stabiliatoren, waarvan de namen de bedoeling duidelijk maken, en
+over het geheel is de machinerie zeer ingewikkeld. Maar de graaf wil
+alles slechts als proeven beschouwd zien, en denkt later definitief
+met een grooteren ballon te kunnen gaan waar hij wil in het luchtruim.
+
+Het groote langwerpige luchtschip, dat de heer Deutsch de la Meurthe in
+1906 heeft uitgevonden, is de _Ville de Paris_, boven reeds genoemd,
+zeer groot, met de eigenaardigheid van acht evenwijdig loopende,
+met gas gevulde buizen achter aan den ballon. De poging in 1906 ermee
+gedaan, faalde, tenminste leerde niets omtrent de bestuurbaarheid, daar
+de ballon vrije luchtreizen deed, omdat de machine niet werkte. Het
+blijft af te wachten, wat deze ballon zal praesteeren.
+
+En naast de proeven, waar de wereld van spreekt, hoeveel is er
+buitendien niet aan geld en krachten besteed aan de oplossing van het
+vraagstuk! In Italië en Duitschland is men dan ook al tot bemoedigende
+resultaten gekomen. Amerika, dat met zijn Santos Dumont veel eer
+inlegde, heeft zich overigens tot kleinere ballons bepaald; verleden
+jaar is de _Lincoln Beachy_ eens in het park bij het Witte Huis voor
+de oogen van den President neergekomen. Maar met kleine opstijgers
+zal nooit veel te bereiken zijn, want met de afmetingen vermeerdert
+de waarde ontegenzeggelijk. Want de stijgkracht, of het draagvermogen,
+van het volume afhangende, neemt sterker toe dan de tegenstand van de
+lucht bij vergrooting van den ballon. Bij voorbeeld, indien de eene
+ballon een tweemaal zoo groote middellijn heeft als een andere, zal
+hij achtmaal zooveel inhoud en dus ook achtmaal zooveel stijgkracht
+hebben dan de kleinere, terwijl de tegenstand, dien hij in de lucht
+heeft te overwinnen, evenredig is met het oppervlak van den ballon
+en dit bij den grooteren slechts viermaal zoo groot is als bij den
+kleineren. Bij grootere ballons zal men dus zwaardere machines kunnen
+meenemen, die meer kracht kunnen uitoefenen, en, evenredig gesproken,
+zal men minder tegenstand hebben te overwinnen.
+
+Vandaar dat graaf Zeppelin, die in Duitschland ijverig voor de
+luchtscheepvaart werkt en zijn vermogen ervoor heeft gegeven, steeds
+een zeer groot luchtschip gebruikt, waarover straks nader. Dit jaar
+verkreeg hij op het meer van Constanz verrassende resultaten. De
+duitsche militaire afdeeling voor de luchtscheepvaart houdt met majoor
+Von Parsefal, majoor Grosz, kapitein Krogh, kapitein Sperling en andere
+militaire luchtschipspecialiteiten, Duitschlands eer schitterend
+op. Onze afbeelding vertoont twee militaire bestuurbare ballons,
+zooals zij op het schietterrein bij Tegel omhoog gaan. Majoor Grosz
+heeft ook een populair werkje over het onderwerp uitgegeven.
+
+In den Rijksdag zal een aanvullingsbegrooting inkomen voor het bouwen
+van een tweede luchtschip volgens het stelsel Zeppelin, en een
+som als eeregeschenk zal men voor hem aanvragen. Bij den jongsten
+internationalen wedstrijd om den Gordon-Bennettbeker in New-York
+won de duitsche ballon, de _Pommern_ van den heer Erbsloh. Nu zal
+de wedstrijd om dien beker in 1908 in Duitschland, waarschijnlijk te
+Mannheim, worden gehouden.
+
+Een ballon van de duitsche luchtschip-studievereeniging, met de
+kapiteins von Kehler en Krogh en twee machinisten, deed een tocht
+van 7 uren en 25 minuten in de buurt van Berlijn.
+
+Engeland is nog niet in de eerste rij gekomen, wat de luchtscheepvaart
+betreft, al zijn Spencer, Barton en kolonel Templar ijverig met
+proeven bezig. De _Nulli secundus_, in den tuin van het Cristal Palace,
+onlangs door een windstoot vernield, had echter blijk van energieke
+pogingen gegeven.
+
+In October 1907 liet het dagblad _The Daily Graphic_ een ballonreis
+maken, die negentien uren duurde en waarbij de drie heeren deelnemers
+in Zweden landden. De tocht boven de Noordzee, van Yarmouth tot
+bij Sonderrig in Denemarken, was de langste zeeluchtreis, nog
+gemaakt. Op die wijze zullen wij in de eerste jaren nog vele malen
+van luchtreizen hooren, een sport, die als andere oefeningen den moed
+en het uithoudingsvermogen der menschen slechts ten goede kan komen.
+
+Het gebruik van luchtballons, niet als sport, maar met het oog op
+oorlogsdoeleinden, vindt meer en meer aanhangers, die er groote
+verwachtingen van hebben. De aan een kabel vastgehouden ballons,
+de bekende _ballons captifs_, zijn reeds lang bij de legers der
+groote Rijken ingevoerd, en doen als hooge observatieposten goede
+diensten. De beste oorlogsdiensten hebben echter de ballons reeds in
+1870 bij het beleg van Parijs geleverd, toen er meer dan één ballon
+met belangrijke berichten uit de ingesloten stad is ontsnapt, en ook
+Gambetta zijn beroemde reis per ballon heeft gemaakt.
+
+Men kende toen echter nog geene benzine-motoren. Bij den eerstvolgenden
+oorlog zal het luchtschip een veel belangrijker rol spelen. Van alle
+zijden maakt men zich daartoe gereed. Zelfs moet bij de firma Krupp
+te Essen een kanon in de maak zijn, dat uitsluitend ingericht wordt
+om op luchtballons te schieten. Het wordt op een auto vervoerd, zal
+zich dus snel kunnen verplaatsen en kan zijn schoten lossen onder een
+hoek Van 60 graden. Voordat de vernieling van legers en steden en
+dorpen door luchtschepen nog een feit is, zullen de luchtschippers
+zelf een mikpunt wezen voor den vijand. Zij kunnen zich nu al vast
+oefenen op de defensieve houding, die ze zullen moeten aannemen,
+als de omstandigheden haar noodzakelijk maken.
+
+Tegen kanonskogels zal het er niet veel toe doen, of het omhulsel
+van den ballon van soepele zijde is dan wel of het luchtschip van een
+steviger, hoewel natuurlijk lichte stof is gebouwd. Reeds in 1897 heeft
+de Oostenrijker Schwarz een ballon van zeer dun aluminium gebruikt
+en zich daarmee langzaam eenige oogenblikken in de lucht bewogen;
+maar het omhulsel was zoo breekbaar, dat bij het neerdalen de ballon
+gekneusd en vernield werd.
+
+Toch is Zeppelin bij den eisch van stevigheid van den ballon gebleven;
+naar zijn meening is die noodzakelijk, om den vorm te behouden bij
+groote snelheden. De soepele ballons, meent hij, ook met kleine
+ballons er binnenin, kunnen slagen bij gemiddelde snelheden, maar
+schuiven in elkaar bij meer vaart en sterker luchtdrukking. De met
+metalen steunsels voorziene ballons kunnen sneller vliegen en hun
+gasdichtheid is gemakkelijker te verzekeren. Daar staat tegenover,
+dat die ballons noodzakelijk zwaarder moeten zijn en dat dit grootere
+gewicht alleen kan worden gecompenseerd door een enormen omvang,
+waardoor ze zeer duur worden en lastig in het gebruik. Bovendien is
+met zoo'n ten deele uit aluminium vervaardigde ballon het landen
+op den vasten bodem uiterst gevaarlijk. Graaf Zeppelin doet dan
+ook zijn proeven met zijn zoo breekbaar luchtschip boven het meer
+van Constanz. Zijn ballon nummer 6 van 1906 was 120 meter lang,
+bezat 11 meter middellijn, had een inhoud van 12 000 kubieke meter
+en bereikte een snelheid van tien meter. Ballon en gondel zijn bij
+Zeppelin's inrichting één vast geheel; een soort van geraamte draagt
+den ballon en deze is met twee door een loopbrug verbonden gondels vast
+vereenigd. Aan elk der beide zijden van den cylindervormigen  ballon
+zijn twee luchtschroeven aangebracht, die door twee Daimlermotors,
+samen van 170 paardekrachten, bewogen worden.
+
+Iets nieuws is dat aanbrengen der schroeven aan den ballon zelven,
+mogelijk geworden door de stevigheid van het luchtschip. Nu werken
+dus bij Zeppelin de schroeven rechtstreeks op den ballon, terwijl
+bij de andere systemen de schroef aan het schommelende schuitje is
+verbonden en niet direct op den ballon werkt, doch op den gondel,
+die, om zoo te zeggen, den ballon sleept.
+
+Ferdinand, graaf von Zeppelin, is een belangwekkende figuur. Hij
+vierde op den 2lsten October j.l. zijn vijftigjarig dienst jubileum
+in het wurtembergsche leger. Den 8sten Juli van het volgende jaar
+zal hij al zeventig jaar worden en nog wijdt hij zich met jeugdigen
+ijver aan de oplossing van het probleem der luchtvaart. Het is een
+werkzaam leven, dat hij achter zich heeft. In Ludwigsburg had hij
+op de krijgsschool gegaan en hij werd op twintigjarigen leeftijd
+luitenant. Altijd trokken technische studiën hem aan, en deze hebben
+hem goed voorbereid voor zijn latere liefhebberijstudie.
+
+In zijn drang tot daden nam hij deel aan den noord-amerikaanschen
+successie-oorlog. In die dagen deed hij al een tocht per luchtballon
+van Sint-Paul in Canada uit.
+
+Na een tocht voor den inlichtingendienst naar het Oosten en Zuidoosten
+van Frankrijk, werd Zeppelin aangesteld bij het ministerie van
+oorlog in Wurtemberg en in 1866 was hij in den oorlog tegen Pruisen
+vleugeladjudant van koning Karel, om al spoedig bij den generalen staf
+te worden geplaatst. In 1869 valt zijn huwelijk met een Berlijnsche,
+de vrijvrouw Isabella von Wolff.
+
+Den fransch-duitschen oorlog maakte hij mee als ritmeester der
+dragonders in den generalen staf van het wurtembergsche leger, en
+uit dien tijd is een heldenstuk van hem nog al bekend geworden. Het
+was op 24 Juli 1870, dat hij als aanvoerder van een patrouille met
+vier officieren en vijf man in den Elzas was binnengedrongen ter
+oriënteering van de stellingen van den vijand. Op dien stoutmoedigen
+rit werden de graaf en zijn metgezellen door een veel sterkere fransche
+patrouille overvallen. Zeppelin's paard werd doodgeschoten; hij sprong
+op het paard van een Franschman, in wiens zadeltasch zich belangrijke
+inlichtingen bevonden omtrent de nog niet door de Franschen bezette
+grensplaatsen, terwijl het dappere troepje zich door den vijand
+heensloeg naar Kumbach.
+
+Den volgenden morgen werden ze echter weer overvallen door een talrijke
+menigte chasseurs à cheval, die Zeppelin's manschappen tot de vlucht
+dwong. Er werden enkelen gevangen genomen, maar Zeppelin ontkwam over
+de duitsche grens.
+
+Na het sluiten van den vrede begon de graaf zich meer en meer met
+het probleem van het bestuurbare luchtschip bezig te houden, maar
+hij werd telkens van die studie afgehouden door zijn plichten als
+militair. In 1891 nam hij ontslag uit den dienst. Toen eerst was hij
+in de gelegenheid, zijn kracht te concentreeren op zijn eigenlijk
+levenswerk. Hij, die reeds op den drempel van den ouderdom stond,
+nam zijn taak ter hand met de geestdrift van den jongeling. Vol ijver
+werkte zijn eenige dochter met hem mee.
+
+De snelle en groote vorderingen, die de luchtscheepvaart met betrekking
+tot den bestuurbaren luchtballon in den laatsten tijd heeft gemaakt,
+waarbij, zooals we zagen, de benzinemotor zijn hulp verleende,
+zijn niet bereikt zonder telkens herhaalde teleurstellingen en
+mislukkingen. Nog in 1894 hield een door keizer Wilhelm benoemde
+commissie van onderzoek het plan van Zeppelin voor onuitvoerbaar en
+practisch onbruikbaar, voor zoover er al uitvoering aan kon worden
+gegeven. Die uitspraak gold vooral het systeem van den stijven ballon.
+
+Maar Zeppelin liet zich niet ontmoedigen. Hij werkte voort, nu op
+eigen kosten en eigen verantwoording. Hij deed een propagandareis
+door Duitschland en stichtte in 1898 te Stuttgart een maatschappij
+op aandeelen met ongeveer een millioen kapitaal. Bij Monzell aan
+het meer van Constanz richtte hij zijn eerste, op pontons rustende
+monteeringshal op, die vastgelegd werd aan een 400 centenaars zwaar
+betonblok op den bodem van het meer. Hier werd het eerste luchtschip
+van den graaf met aluminiumgeraamte gebouwd. Het was 28 meter lang. De
+in den zomer van 1900 ondernomen proefvaarten, die goed afliepen,
+maar nog niet ver gingen, werden overal nog sceptisch opgenomen. De
+maatschappij op aandeelen was al eerder opgeheven, en Zeppelin wendde
+zich nu om hulp tot het groote publiek, en zelfs door een loterij
+verschafte hij zich financiëelen steun.
+
+Toen bouwde hij een tweede luchtschip met verbeterde toestellen, dat
+bij de proefvaart op 17 Januari 1906 door een storm werd vernield,
+omdat de motors weigerden. Maar nog was de moed van den energieken
+man niet gebroken; hij liet niet af, en niet lang daarna bouwde hij
+zijn luchtschip N°. 3, dat den grijsaard eindelijk tot de overwinning
+voerde.
+
+De duitsche regeering ziet nu de beteekenis in, die het luchtschip
+voor oorlogsdoeleinden kan hebben en zal de verdere kosten der nog te
+nemen proeven naar alle waarschijnlijkheid voor haar rekening nemen,
+terwijl, zooals wij reeds zeiden, graaf Zeppelin ook zal schadeloos
+gesteld worden voor de opofferingen, die hij zich heeft getroost.
+
+De rustelooze geest van den ontdekker zal intusschen werkzaam blijven;
+hij en zijn trouwe medewerker, de ingenieur L. Dürr, zullen hun
+denkarbeid in slapelooze nachten en hun angstig passen en meten en
+teekenen en ontwerpen aan de schrijftafel voortzetten, om in den
+kamp tegen vijandige natuurkrachten eindelijk de volkomen overwinning
+te behalen.
+
+Nog een enkel woord over reeds behaalde triomfen van het Zeppelinsche
+luchtschip. Boven het meer van Constanz heeft het gevlogen en
+daaromheen over een dozijn duitsche en zwitsersche stadjes, om na
+een luchtreis van verscheiden honderden kilometers behouden in zijn
+haven terug te keeren. Daarmee heeft zich het stijve luchtschip
+doelmatig getoond; in het stevige geraamte van aluminium, dat met
+zijde overtrokken is, wordt het gas bewaard in 16 met gas gevulde
+ballons, die, zooals we reeds zeiden, samen 12000 kubieke meter gas
+kunnen bevatten en het schip na aftrek van alle eigen gewicht, met
+inbegrip van de beide motors, de bemanning enz. nog ongeveer 2000
+kilogram draagkracht verleenen.
+
+Het voornaamste voordeel van deze constructie is wel, naast die
+geweldige draagkracht, dat het schip steeds zijn uitwendigen vorm
+bewaart en dat de ballons tegen afwisselende drukkingen en bezonning
+beschut zijn, dus ook zooveel mogelijk gevrijwaard worden tegen
+gasverlies. De afstand van den ballon tot de gondels bedraagt nog geen
+drie meter. Door middel van de stuurtoestellen vóór en achter aan
+het schip, kan men het geheel in het horizontale vlak en van boven
+naar beneden en omgekeerd sturen. Gedurende een vaart van acht uren
+had de ballon zoo weinig gas verloren, dat men het verlies opgewogen
+kon rekenen door het benzinegebruik; want zooveel als het gasverlies
+het schip deed dalen, zooveel rees het door het verbruik van benzine.
+
+Wat nu de verdere werkzaamheden der bovengenoemde leden der
+duitsche militaire afdeeling betreft, majoor von Parseval heeft veel
+opstijgingen gedaan, en behalve dat hij een ballon met platte vlakken
+bezigde juist als Lebaudy, had hij ook twee kleinere ballons erbij,
+bestemd om aan het luchtschip een helling te geven, die alleen genoeg
+zou zijn om rijzing of daling teweeg te brengen. Maar het succes is
+niet volkomen geweest, en meer of minder ernstige averij viel er bij
+dezen ballon telkens te constateeren.
+
+De ballon van majoor Grosz met ingenieur Basenach behaalde te Tegel
+in Juli en Augustus 1907 aardige triomfen. Hij manoeuvreerde drie
+uren aaneen in de lucht. Bij Zeppelin's ballon vergeleken is die
+van majoor Grosz met zijn 40 meter lengte slechts een onbeduidend
+luchtscheepje. In het park van Tegel staan de gebouwen van de ballons
+van Grosz en Parseval naast elkander en nog voortdurend  gaan beide
+met hun proeven en vindingen ter verbetering van de vaart door.
+
+De ware luchtschipper weet van geen ontmoediging. "Verder maar, opnieuw
+aan het werk!" is zijn leus; het geheim van het succes ligt in het
+woord, dat Stephenson in zijn laatste uren den talisman voor de groote
+zegepralen van techniek en industrie noemde, het woord "Volharding!"
+
+
+
+
+
+Vliegen als een vogel! Het heeft altijd zoo begeerlijk geleken. De
+lucht te doorklieven zonder zoo'n ballongevaarte, dat u draagt,
+maar enkel door eigen kracht en met een machine, die noodzakelijk
+zwaarder moet wezen dan de lucht, ook dat probleem neemt thans in
+dezen tijd van luchtschipenthousiasme weer veler aandacht in de
+beschaafde wereld in beslag, doet hun kapitalen offeren en voor geen
+levensgevaar terugdeinzen.
+
+Reeds zijn er wereldberoemde namen te noemen op dit veld van
+onderzoek. Wie heeft niet gehoord van Otto Lilienthal, die in 1896
+het slachtoffer werd van zijn pogingen; van Chanule, Archdeacon,
+Henri Robart, Hiram Maxim, Wright, Ferber, Switchkoff, Sury, Farman
+en zooveel anderen. Met ingewikkelde reuzentoestellen verheffen zij
+zich van de aarde en zweven korter of langer tijd in de lucht. Soms
+vertoonen de vliegtoestellen een enkel groot vlak, waar de motor
+op werkt, maar veelal hebben ze twee verbonden vlakken, terwijl
+er ook luchtzweefapparaten, vooral in Amerika, gebruikt zijn, die
+uit een groot aantal gewelfde zeil- of zweefvlakken bestonden. Het
+principe van den vlieger, het speelgoed der jeugd, wiens gewelfde en
+een bepaalden hoek met de windrichting makende groote oppervlakken
+als draagvlakken werken, wordt bij de vliegmachines toegepast.
+
+De amerikaansche gebroeders Wright te Dayton, in Ohio, probeeren het
+met een soort van kastvormigen vlieger, waarbij deksel en bodem zijn
+gebleven, de zijwanden echter door lichte stijlen zijn vervangen. Het
+toestel lijkt een reusachtigen kever. Ook bij hen was het vliegen in
+het begin niet anders dan een glijden door de lucht van een zekere
+hoogte; later gebruikten ze een motor op een railspoor en lieten
+de machine daarbij tegen den wind oprijden, tot ze zich dan met een
+sprong in de lucht verhief, om na weinige meters weer te landen. Maar
+na eindelooze proeven is de doorvlogen ruimte al grooter geworden.
+
+Amerika ging in zake vliegtoestellen vooraan en behaalde ook weer met
+denzelfden Santos Dumont schitterende resultaten. Met een vliegmachine,
+die op 23 October 1906 voor de eerste maal opsteeg, legde hij den 12den
+November daarop volgende 220 meter al vliegende af in 21 seconden. Na
+dien heeft hij zijn aëroplaan Nr. 19 gekregen en daarmee deed hij
+in November 1907 mee aan den strijd om den Deutsch-Archdeaconprijs
+van 50.000 francs, die gewonnen wordt door den luchtschipper,
+wiens luchtschip in volle vlucht het punt van uitgang overschrijdt,
+aangegeven door twee masten, die vijftig meter van elkaar verwijderd
+zijn, dan zwenkt om een paal op 50 meter afstands recht tegenover het
+midden van het uitgangspunt, en dan weer in volle vlucht de beginlijn
+tusschen de beiden masten passeert. Op verschillende dagen van de week
+heeft Santos Dumont in de tweede helft van November proeven genomen
+met andere mededingers, onder wie Henri Farman de ernstigste was.
+
+De nieuwste van Santos Dumont is een bijzonder lichte vliegmachine
+met twee groote zijden vleugels en vier roeren; de motor van
+twintig paardekrachten weegt slechts 22 kilo's. Het zadel van den
+luchtschipper bevindt zich onder den hoek, dien de beide vleugels
+opwaarts maken. Drie wielen, twee van voren en één van achteren,
+dragen het toestel, dat alles erbij gerekend 56 kilo's weegt en met
+Santos Dumont 110 kilo's. De schroef met twee armen heeft 1,35 meter
+middellijn.
+
+Gedurende verscheiden weken heeft Henri Farman in het najaar van 1907
+oefeningen gedaan met zijn machine, tot hij den 26sten October op het
+manoeuvreterrein van Issy-les-Moulineaux bij Parijs in 25 seconden
+een afstand van 771 meter door vloog. Hij had dienzelfden dag al meer
+vluchten gedaan, waaronder één van 350 en een van 410 meter. Hij is
+dus nu Santos Dumont de baas.
+
+Zijn aëroplaan, die wonderlijk regelmatig werkt, is hoogst eenvoudig
+van constructie. De machine bestaat uit een middenvak van tien
+meter lengte bij twee meter breedte en anderhalven meter hoogte,
+met een dubbelen balk van vier en een halven meter verbonden aan een
+achtervak, in het midden waarvan een verticaal roer is geplaatst. Op
+het middengedeelte is de motor van 50 paardekrachten aangebracht, die
+een schroef van 2.10 M. in beweging brengt. Die aëroplaan, vervaardigd
+van esschenhout, met een geverniste stof overtrokken, heeft een totale
+oppervlakte van 52 vierkante meter en het gewicht bedraagt 500 kilo's.
+
+Farman is de winner geworden van 60 pond sterling, door de _Aero
+Club_ uitgeloofd voor den uitvinder van een aëroplaan, die meer dan
+300 meter bij een enkele vlucht aflegde. Hij wil nu verder probeeren
+den Deutsch-Archdeaconprijs te winnen van 2000 pond sterling voor de
+eerste vliegmachine, "zwaarder dan de lucht", die in gesloten kring
+één kilometer vliegt.
+
+Keeren wij, na dit kleine uitstapje naar de vliegmachine, terug naar
+de vaart met luchtballons. In ons land sluimert de belangstelling in
+de luchtscheepvaart ook reeds niet meer. Er is een Vereeniging ter
+bevordering der Luchtscheepvaart opgericht, een heugelijk verschijnsel
+en een, dat inderdaad ook niet langer kon uitblijven.
+
+Als men nagaat, niet alleen wat er door aëronauten is verricht in
+de andere landen van Europa, zooals wij in de vorige bladzijden
+deden, maar ook in welke mate het publiek deelnam aan de uitingen
+van belangstelling, dan staat men verbaasd over de reeds ontplooide
+werkzaamheid. Om een voorbeeld te geven van de belangstelling, die
+voor de luchtscheepvaart in het buitenland heerscht, zij vermeld,
+dat men thans aëro-clubs heeft in de volgende plaatsen: vier in
+Parijs, twee te Weenen, twee te Londen en verder in Bordeaux, Lyon,
+Berlijn, München, Straatsburg, Augsburg, Barmen, Posen, Graudenz,
+Würzburg, Coblentz, Keulen, Frankfurt, Bern, Stockholm, Brussel,
+Turijn, Milaan, Rome, Madrid, Petersburg, New-York, Saint-Louis,
+Philadelphia en wellicht nog in meer andere plaatsen. Vele van die
+vereenigingen zijn werkzaam in de practijk, door studie van het
+vraagstuk in eigen kring en door een werkzaam aandeel te nemen aan
+de uitrusting en oplating van bestuurbare ballons.
+
+Alleen het Deutsche Luftschifferverband omvat een twaalftal
+vereenigingen met samen ruim 4100 leden. De grootste dier vereenigingen
+telde, blijkens het in 1907 uitgegeven Jahrbuch, 927 leden, regelde
+niet minder dan 91 opstijgingen en kende 7 diploma's van bevoegdheid
+aan luchtschippers toe. Dat is de Berliner Verein. Bij de parijsche
+Aëro-Club staan niet minder dan 110 vrije ballons ingeschreven. Zweden
+heeft sinds 1900, Zwitserland en België hebben sedert 1901 eigen
+luchtvaartgenootschappen, en de meeste van die grootere en kleinere
+gezelschappen zijn aangesloten bij de _Fédération Aeronautique
+internationale._
+
+Zal daarvan ook spoedig een bloeiende nederlandsche vereeniging deel
+uitmaken? De luitenant ter zee der 2de klasse A. E. Rambaldo, te
+Watergraafsmeer doet er al zijn best voor. Hij heeft in de dagbladen
+de aandacht op de zaak gevestigd en door zijn initiatief is op 20
+October j.1. een vergadering gehouden in Den Haag, waar een commissie
+van voorbereiding is benoemd, om tot definitieve constitueering der
+Vereeniging te komen.
+
+Op die bijeenkomst was Jhr. J. H. Ram voorzitter, terwijl de luitenant
+ter zee der eerste klasse, S. P. l'Honoré Naber, de inleidingsrede
+hield voor een groot aantal belangstellenden. Het was een warm en
+krachtig woord, waarin op het groote belang der zaak in allerlei
+opzicht werd gewezen en waarin de practische en de ideëele belangen
+tot hun recht werden gebracht. De spreker wees er op, dat het volk,
+dat Linschoten en Barentsz, Houtman en Olivier van Noort, Tasman en
+Schouten en Lemaire had voortgebracht,  een naam heeft op te houden
+als natie van navigators, en nu de luchtzee onze aandacht vraagt,
+moeten wij toonen, dat wij dien naam eer willen aandoen.
+
+In de vergadering werd natuurlijk gewezen op de beteekenis van de
+luchtvaart voor de wetenschap, vooral voor de meteorologie, door de
+vermeerdering, die zij zal brengen van kennis der hoogere luchtlagen;
+op den dienst, dien zij zal kunnen bewijzen bij het exploreeren van
+onbekende binnenlanden; op den steun, dien zij zal kunnen geven aan
+verspreiding van het begrip der noodzakelijkheid van den vrijen handel
+en op de vredelievende strekking van de luchtvaart, die den oorlog
+tot iets al te verschrikkelijks zal maken.
+
+In de commissie van voorbereiding namen zitting de heeren
+S. P. 1'Honoré Naber, Rinckhuyzen, Van der Leeuw, Rambaldo, Kol,
+Snijders, Rozenburg, en Jhr. J. H. Ram. Een rechtsgeleerd raadsman
+zal zij zich assumeeren.
+
+In de beperking toont zich de meester. Dat heeft men zich voor oogen
+te stellen, en op de vergadering is het dan ook duidelijk gezegd,
+dat het naastbij liggend doel moet wezen de vorming van aëronauten,
+en dat eerst in een later stadium op het werkplan kunnen komen de
+bestuurbare luchtballons en de vliegapparaten of aëroplanen. Eerst
+vertrouwd raken met het element, waarin de dirigeables en de aëroplanen
+zich bewegen, door te varen met den eenvoudigen vrijen ballon, dat
+zal de quaestie zijn.
+
+Daarna eerst valt er te praten over het te verkiezen type van
+luchtschip, of dat zal zijn de stijve ballon van Zeppelin; of de
+gedeeltelijk stijve type Lebaudy; of wel de slappe van Parseval of
+nog weer een ander type.
+
+De nadeelen, die het luchtschip thans nog aankleven, bestaan
+hoofdzakelijk daarin, dat het steeds naar het punt van uitgang moet
+terugkeeren, ten einde den voorraad benzine en gas aan te vullen. Maar
+het zal niet lang duren, of daarin wordt tegemoetgekomen door de
+inrichting van luchthavens, waar de ballons zullen kunnen schuilen
+en zich van al het noodige kunnen voorzien. Maar dat zijn alle
+vraagstukken van later orde voor ons vaderland, evenals trouwens ook
+de oprichting van een militaire luchtschippersafdeeling.
+
+Aan de beweging, die thans zoovelen bezighoudt, moet echter ons
+land nolens volens deelnemen, en het is te hopen, dat het dit met
+opgewektheid en moed zal doen. De ambitie is overal groot, getuige ook
+de internationale congressen, als dat hetwelk in September in Brussel
+werd gehouden vanwege de _Fédération Aëronautique internationale_,
+samen met de _Commission permanente aeronautique internationale._
+Daar was prins Roland Bonaparte voorzitter en de beroemdste aëronauten
+waren er aanwezig. Commandant Paul Renard hield een gloedvolle rede,
+waarin hij zijn opwekkend woord liet volgen door een beschouwing over
+de geschiedenis van de dirigeables. Het was zijn broeder, kolonel
+Charles Renard, toen nog kapitein, die in 1884 het groote succes
+behaalde met kapitein Krebs en boven de stad Parijs met den ballon
+_La France_ gesloten kringen in de lucht beschreef. Charles Renard
+was later commandant van het aëronautisch militair proefstation te
+Challais-Meudon en stierf in 1905. Verder spraken op dat brusselsche
+congres ook nog kapitein Voyen en kapitein Ferber, de laatste een
+voorvechter van de aëroplanen. De vliegmachines hadden volgens hem al
+een groote ontwikkeling bereikt in hun gang, die voortschreed van stap
+tot stap, van sprong tot sprong, van vlucht tot vlucht! Hij meende,
+dat onze tijdgenooten nog verbaasd zouden worden door een vliegende
+douane, en politieagenten op aëroplanen.
+
+Na dat van Brussel is er al weer een internationaal congres geweest,
+te New York, waar de vice-admiraal Chester op het nut voor de
+amerikaansche vloot wees van een eskader luchtschepen. Voorzitter
+was professor Moore, directeur van het Meteorologisch Instituut
+te Washington. Generaal Allen deelde er mee, dat de minister van
+oorlog Taft een krediet van 200 duizend dollars zou aanvragen voor
+een afdeeling luchtscheepvaart bij het amerikaansche leger.
+
+Dat was in dezelfde week; waarin onze Koninklijke Academie van
+Wetenschappen op 26 October j.1. vergaderde. In die bijeenkomst werd
+een circulaire ingediend van Dr. Assmann, namens het Koninklijk
+pruisisch aëronautisch Observatorium, waarin er op werd gewezen,
+dat het dit jaar te Brussel gehouden internationaal congres voor
+de luchtscheepvaart zich uitgesproken had voor de oprichting van
+aëronautische observatoria over de geheele wereld. Ingevolge die
+uitspraak zal de belgische regeering zich eerlang langs diplomatieken
+weg richten tot de nederlandsche regeering met het verzoek haar
+medewerking te willen verleenen tot de oprichting van observatoria
+in Nederland en Nederlandsch-Indië. Het pruisische Instituut vroeg de
+Academie, dat verzoek der belgische regeering te willen steunen. Men
+besloot op voorstel van den voorzitter, prof. Van de Sande Bakhuyzen,
+een mededeeling van onze regeering af te wachten. In den Haag zal
+men dus door een tegemoetkomende houding kunnen toonen, dat men,
+in deze vraag van wetenschap zoowel als van praktijk, graag het
+mogelijke wil doen, om aan de oplossing mee te werken.
+
+En het is de moeite waard, daarvoor zijn best te doen, want de
+luchtscheepvaart staat tegenwoordig overal als zaak van groote
+actualiteit op het programma van den dag. Tot op het einde der 19de
+eeuw zijn geen groote resultaten bereikt, maar aan het begin der
+20ste volgen de triomfen elkaar snel op. Er is door de luchtvaart
+een ommekeer op til in velerlei, dat ons maatschappelijk leven van
+nabij raakt, in de middelen van vervoer, in bedrijf en handel,
+internationale verhoudingen, wetenschap, zeden en gebruiken,
+oorlogsgewoonten, ja waar niet al in!
+
+De pessimisten hebben in de vorige eeuw steeds getwijfeld; zij worden
+nu gewonnen, en de optimisten zien hun stoute droomen erkend als niet
+meer onbereikbaar.
+
+Dat is te danken aan den moed en de volharding van groote
+pioniers, wier daden in historieboeken een blijvende plaats zullen
+erlangen. Onder hen zijn helden, die als slachtoffers vielen, en latere
+geslachten zullen met eerbied denken aan hun werk. De tijdschriften,
+die den gang der groote bewegingen in het heden hebben te volgen, doen
+goed de proeven en de pogingen der pioniers in woord en beeld vast te
+leggen. Kinderen en kindskinderen van onze lezers, die mogelijk als
+iets heel gewoons per luchtschip zullen reizen, bladeren later in de
+oude jaargangen en zullen vol belangstelling lezen en kijken, zooals
+wij ons interesseeren voor oude gravures van primitieve fietsen en
+stoommachines en spoorwegen, waarmee we nu zoo vertrouwd zijn geraakt.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over
+het luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14178 ***
diff --git a/14178-8.txt b/14178-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..ce81ec9
--- /dev/null
+++ b/14178-8.txt
@@ -0,0 +1,1298 @@
+The Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over het
+luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Omhoog in het luchtruim! Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+       "De Aarde en haar volken," Jaargang 1908
+
+Author: Frederike J. van Uildriks
+
+Release Date: November 27, 2004 [EBook #14178]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+Omhoog in het luchtruim!
+Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+
+Door Frederike J. van Uildriks.
+
+
+Er gaat een roes van opwinding door de wereld, opwinding over de
+luchtscheepvaart en de wijde vergezichten, die daardoor worden geopend.
+
+Overal hoort men van luchtscheepvaartcongressen, van prijzen, die
+voor wedstrijden met ballons en vliegmachines worden uitgeloofd, van
+aëronautische observatoria, van luchtschippersbataljons en van allerlei
+verbeteringen, aan te brengen in luchtschepen en vliegmachines,
+om tot betere bestuurbaarheid te komen.
+
+De roes heeft de Oude en de Nieuwe Wereld aangegrepen, en in
+zenuwachtige haast werkt men in de verschillende landen aan
+de oplossing van het reeds zoo lang met alle pogingen spottende
+probleem. Er wordt in de laatste jaren terrein gewonnen, dat staat
+vast, en tot het aanvankelijke succes heeft meegewerkt een andere
+nieuwe uitvinding, die over haar zegepraal mag juichen, namelijk
+de automobiel.
+
+Het streven, om een wagen met eigen beweegkracht over de gewone wegen
+te doen loopen, heeft den tegenwoordigen benzine-motor in het leven
+geroepen, en daarmee werd tevens de techniek van het bestuurbare
+luchtschip een groote schrede vooruitgebracht. Van alle stoffen,
+die wij voor de voortbrenging van mechanische kracht gebruiken,
+is benzine een der intensiefste, dat is, zij behoort tot die,
+welke in verhouding tot haar gewicht, de meeste kracht kunnen
+voortbrengen. Een kilogram benzine, dat juist anderhalve liter is,
+kan in den benzinemotor drie paardekrachturen leveren, dus drie
+paardekrachten gedurende één uur of één paardekracht gedurende drie
+uren of in welke verbinding men wil, als tijd en kracht maar drie
+P.K. uren vormen. In de automobielindustrie heeft men nu van die
+eigenschap gebruik gemaakt en motors vervaardigd, die bij gering
+gewicht en geringen omvang groote arbeidskracht ontwikkelen.
+
+En heeft niet juist de luchtschipper diezelfde eischen in nog sterkere
+mate aan zijn machinerie te stallen?
+
+Geen wonder, dat men zich opnieuw zette aan de oplossing van het
+probleem der bestuurbare luchtschepen, toen de ontwikkeling der
+automobielen, die zoo wonderbaar vlug in haar werk is gegaan tusschen
+1895 en 1905, den benzinemotor gemaakt had tot een sterke en veilige
+machine, die niet zwaar en niet groot was. Want om bij de bestuurbare
+ballons, de schroef, die de voortstuwende beweging geeft, snel te doen
+draaien, moet er groote kracht worden uitgeoefend, en de machines,
+die aan de schroef de vereischte snelheid gaven, waren altijd te zwaar,
+of de beweegkracht was te zwak, om den grooten weerstand te overwinnen,
+dien de ballon in de lucht bij eenigen wind ondervond.
+
+Zoo is de benzinemotor thans de spil, waarom onze geestdrift voor de
+luchtvaart draait, gelijk in vroegere jaren op andere vindingen het
+enthousiasme steunde.
+
+Nu bijna 125 jaar geleden beleefde de wereld ook een tijd van
+opwinding, toen, kort na de ontdekking van den eersten luchtballon, de
+uitvinding van het waterstofgas de groote bezielende kracht was. Het
+jaar 1783 staat met gulden letteren in de reeds zooveel boekdeelen
+beslaande annalen der luchtscheepvaart geboekt. In December van dat
+jaar werd voor het eerst door den franschen natuurkundige Charles
+waterstof gebruikt bij de vulling van een ballon, een groote
+stap vooruit, en nu nog is dat lichtste van alle gassoorten het
+gebruikelijke, terwijl de toestellen om het te bereiden al meer en
+meer zijn verbeterd.
+
+Ruim drie maanden te voren had de wereld weerklonken van de
+toekomstdroomen, op de uitvinding der gebroeders Montgolfier gebouwd,
+voor zoo ver ze toen door één klank kon worden opgeschrikt, toen er nog
+geen telegrafen, spoorwegen, telefonen en driemaal daags verschijnende
+dagbladen waren. Die Montgolfiers, papierfabrikanten te Annonay
+in Zuid-Frankrijk, hadden de luchtballons, met warme lucht gevuld,
+uitgevonden. De stijgkracht van verwarmde lucht wilden zij gebruiken,
+om voorwerpen, misschien ook personen in de lucht omhoog te voeren,
+door die lucht in een papieren omhulsel te vangen en aan zoo'n ballon
+een schuitje of mand te bevestigen. Onder den van onderen wijd open
+ballon werd een vuurtje gestookt, om de lucht erin warm te houden.
+
+In de hoogste kringen der samenleving stelde men dadelijk veel
+belang in de zaak, en op 19 September 1783 ging in Versailles,
+in tegenwoordigheid van koning Lodewijk XVI, een groote door de
+Montgolfiers vervaardigde ballon op, voor de oogen van een verbaasde
+menigte. De passagiers, die de reis meemaakten, waren een schaap,
+een haan en een eend; menschelijke wezens waren er nog niet voor te
+vinden. Maar die tocht in het luchtruim met het flinke stroovuur in
+den bak onder aan den ballon liep voorbeeldig af voor de drie dieren,
+doch minder goed voor den ballon, die wel hoog en snel steeg, maar
+door een windvlaag scheurde en na tien minuten in een boschje op een
+uur afstands van Versailles neerkwam.
+
+Er moest blijkbaar een steviger omhulsel zijn, en de groote ballon
+van blauw gegomd linnen van 15 Meter middellijn en met gouden
+versierselen getooid, dien de Montgolfiers daarna maakten, wachtte op
+menschelijke passagiers, die zich zouden aanmelden. Een jong leeraar
+in de natuurkunde, Pilatre de Rozier, die al eenige malen met een aan
+een lang touw vastliggende Montgolfière tot 80 en 100 meter gestegen
+was, zou het eerst zich met den vrijen ballon in de lucht wagen. De
+koning echter verbood de onderneming als te gevaarlijk, en eerst
+door de bemiddeling van den markies d'Arlande, die mee wenschte op
+te stijgen, kreeg Pilatre de Rozier de koninklijke toestemming. Op 21
+November 1783 stegen ze op, stookten hun vuurtje onder het gevaarte,
+lieten dat feller of minder fel branden en dreven over de Seine en
+over geheel Parijs. Vijf en twintig minuten bleven ze in het luchtruim
+en daalden veilig en wel dichtbij Parijs neer, na ongeveer 1000 meter
+in de hoogte te hebben afgelegd.
+
+De groote verwachtingen gebouwd op het welslagen, werden een maand
+later enorm versterkt, toen door Charles het waterstofgas voor de
+vulling van een ballon werd gebruikt en dus het gevaarlijke stoken
+onder het luchtschip niet meer noodig was. Wel waren de kosten van een
+paar honderd kubieke meter waterstof zeer hoog, maar door vrijwillige
+bijdragen kwamen die bijeen, en de luchtreis van Charles met zijn
+vriend Robert op 1 Dec. 1783 stelde niemands verwachting te leur. Op
+een afstand van 45 kilometer van Parijs kwam men neer en was tot 600
+meter gestegen.
+
+De opgewondenheid over het aanvankelijk succes deed droomen van
+ballons, die men elke verlangde richting zou kunnen geven, maar
+voorloopig zag men daar nog geen kans op; wel achtte men het mogelijk,
+in vooraf aangegeven richting een bepaalden afstand af te leggen, als
+van een gunstige richting van den wind werd geprofiteerd. De Franschman
+Blanchard en de Engelschman Dr. Jeffries waren de eersten, die na vele
+proefnemingen, zoowel in Frankrijk als in Engeland, het waagden de
+luchtreis over het Kanaal te maken, van Dover naar Calais. Die tocht
+gelukte op 7 Januari 1785; het denkbeeld de wetenschap te dienen, door
+de kennis van temperatuur, luchtstroomen en vochtigheid der hoogere
+luchtlagen te vermeerderen, werd toen ook al duidelijk onder woorden
+gebracht en Dr. Jeffries had er een deel van zijn groot vermogen aan
+opgeofferd, een voorbeeld, dat ook tegenwoordig nog door enthousiaste
+aëronauten wordt nagevolgd. De overtocht had in anderhalf uur plaats,
+tusschen één uur en ruim half drie op den middag, nadat al vroeg in
+den morgen de toestellen voor het bereiden van het waterstofgas waren
+in werking gesteld. Op de plek, waar de moedige reizigers neerkwamen,
+heeft het gemeentebestuur van Calais een gedenkzuil te hunner eere
+opgericht.
+
+In omgekeerde richtig over te steken is niet vóór 1883, dus zoo
+goed als honderd jaar later, aan  Lhoste gelukt. De in het Kanaal
+heerschende winden zijn maar zelden geschikt gebleken, om een
+ballon een tijdlang regelmatig in noord-westelijke richting te
+voeren. Helaas, dat bij een der eerste pogingen, om van Frankrijk
+naar Engeland per ballon over te steken, de genoemde Pilatre de
+Rozier, de eerste die zich in een geheel vrijen ballon had gewaagd,
+om het leven kwam. Met zijn jeugdigen helper Romain te Boulogne
+opgestegen, werden ze al spoedig door tegenwind van uit zee naar
+de fransche kust teruggedreven, en ongeveer een kwartier gaans
+buiten Boulogne vond men de met geweldige vaart naar omlaaggestorte
+ballons, slap en ledig. Romain leefde nog enkele minuten zonder
+te hebben gesproken; Pilatre de Rozier was reeds dood, de eerste
+slachtoffers der luchtscheepvaart, die nog door zoovelen zouden worden
+gevolgd. Hun toestel, dat uit twee ballons boven elkaar bestond,
+waarvan de bovenste met waterstof en de onderste met verwarmde lucht
+was gevuld, zoodat eronder gestookt moest worden, zou een compromis
+zijn tusschen de ballons met warme lucht en die met waterstof, maar
+het heeft jammerlijk gefaald. De waterstof handhaafde zich voor de
+vulling van ballons tot op onzen tijd; maar toch heeft de uitvinding
+van het steenkoolgas haar concurrentie aangedaan. Het steenkoolgas
+is zwaarder dan waterstof, staat daarin dus bij de laatste achter,
+als hulpmiddel voor de luchtscheepvaart, maar toen er eenmaal in vele
+plaatsen gasfabrieken waren, gaven die een gemakkelijke gelegenheid,
+groote ballons te vullen en honderden opstijgingen, vooral die, welke
+het karakter van publieke vermakelijkheid hadden, werden door het
+vanwege de gasfabriek geleverde gas mogelijk gemaakt. Eigenaardig
+genoeg is de eigenlijke uitvinder van dat gas uit steenkool, de
+Hollander Jan Pieter Minckelers van Maastricht, in 1785 tot zijn
+ontdekking gekomen juist door zijn poging, om een gas te krijgen ter
+vulling van een ballon. Hij was een R.K. priester en leeraar in de
+natuurkunde aan een school in Leuven. In een geweerloop, dien hij voor
+retort gebruikte, verhitte hij stukjes steenkool. In het groot heeft
+hij zijn uitvinding niet toegepast, en nooit heeft hij beproefd, een
+gasfabriek op te richten, hoewel hij in het klein wel het schoollokaal,
+waar hij les gaf, door middel van steenkoolgas liet verlichten.
+
+Bekend is, dat de geschiedenis den Engelschman William Murdoch als
+den ontdekker van het lichtgas  huldigt en ze heeft daarin gelijk,
+want toen Murdoch in 1792 zijn ontdekking deed, ging hij er al gauw
+toe over, ook in het groot te werken, en richtte de eerste gasfabriek
+in Londen op, om straten en huizen met gas te verlichten. Die kwam
+gereed in 1814; in Amsterdam dagteekent de eerste gasfabriek van 1825.
+
+Maar hoe groot ook door zijn enorm volume en de lichtheid van het gas,
+waarmee hij is gevuld, de stijgkracht van een ballon is, men is er
+geheel mee overgeleverd aan het spel der winden, als er geen toestel
+is aangebracht, om het groote gevaarte in de lucht te besturen. Wel
+hebben al de eerste luchtreizigers getracht, van de verschillende
+luchtstroomingen zóó partij te trekken, dat ze ongeveer kwamen,
+waar ze wilden wezen, want reeds Charles en Robert gebruikten een
+klep met touw, om gas te laten ontsnappen en dus te dalen; ook hadden
+ze ballast bij zich, bestaande uit zakken zand, om uit te gooien en
+dus door verlichting van hun luchtschip hooger te kunnen stijgen,
+maar dat offeren van ballast en gas, die ieder luchtreiziger maar in
+beperkte mate kan meevoeren, kan nooit lang duren, en al heel gauw
+zocht men naar middelen, om ballons te besturen van uit de door hen
+gedragen schuit of mand. Een roer en groote zeilen heeft men aan
+het luchtschip verbonden; men heeft het van riemen en schepraderen
+voorzien en groote vleugels er bij aangebracht, maar niets baatte;
+de wind bleef de baas, tot men eindelijk eenig succes behaalde met
+het aanbrengen van een schroef als voortstuwende kracht.
+
+In stoombooten kende men al sinds het midden der 19de eeuw het gebruik
+van de schroef van ijzer, die, door een stoommachine snel gedraaid,
+het water achteruitduwde en de boot deed vooruitgaan. Op die wijze
+moest men een luchtschip kunnen voortbewegen, als men de schroef deed
+gelijken op het stel wieken van een windmolen. Het kwam er dan maar
+op aan, de schroef een groote snelheid te geven, want dan alleen kan
+ze een krachtige werking uitoefenen. En om die groote snelheid te
+bereiken, moest veel kracht worden aangewend. Maar hoe zou men een
+zware stoommachine met stoomketel en vuurhaard met een luchtballon
+meevoeren? Dat scheen onmogelijk; maar toch is inderdaad met een
+stoommachine het eerste voortbewegen van een bestuurbaren luchtballon,
+of die het ten minste bedoelde te zijn, beproefd.
+
+Het was in 1852, toen de ingenieur Henri Giffard te Parijs met een
+kleine lichte stoommachine opsteeg. Hij had aan zijn grooten ballon
+van 2,500 kubieken meter inhoud, met steenkoolgas gevuld, om den
+weerstand van de lucht te verminderen, een langwerpigen, puntig
+toeloopenden vorm gegeven. Maar tegen den wind in ging het niet,
+en wat Giffard bereikte, was een snelheid van twee of drie meter in
+de seconde in windstille lucht. Ook zijn verdere proeven in 1855 en
+1856 brachten hem niet verder.
+
+Aan de schroef de vereischte snelheid te geven, dat was de quaestie,
+en mannenkracht is daarvoor ook al aangewend, toen o. a. in 1872
+Dupuy de Lôme, de beroemde bouwer van de eerste gepantserde schepen,
+acht sterke werklieden met zich meevoerde in het schuitje onder den
+ballon en hen afwisselend bij vieren tegelijk de as van de schroef liet
+draaien. Op zeer veel punten was het luchtschip van Dupuy de Lôme een
+vooruitgang. Zoo had het al in den grooten ballon een kleineren met
+lucht gevuld, die meer of minder stijf opgepompt kon worden, en als
+het gas om de een of andere reden verminderde of inkromp, den ballon
+weer kon uitzetten en den oorspronkelijken vorm hem kon teruggeven,
+zonder dat de luchtsoorten zich vermengden. Lebaudy past dat stelsel
+ook toe bij zijn tegenwoordige proeven. Men kan de lucht weer uit den
+kleinen ballon laten ontsnappen, als het gas in den grooten uitzet,
+zooals gebeurt bij iedere verhooging van temperatuur of bij het
+stijgen in ijlere luchtlagen.
+
+Maar hoeveel goeds er ook aan Dupuy de Lôme's luchtschip was, het
+probleem der bestuurbaarheid losten ook zijn acht sterke mannen niet
+op, en al had men de acht door zestien of meer willen vervangen, wat
+zou het geholpen hebben? Ieder bracht immers ook zijn gewicht mee,
+dat de ballon moest dragen, zoodat die daarvoor weer veel grooter
+had moeten worden, dus veel meer tegenstand in de lucht zou moeten
+ondervinden, ergo slechts door grooter kracht zou kunnen worden
+voortgestuwd door de lucht.
+
+Doch geen nood, men ging door met pogingen, gaf den moed niet
+op. Had de stoommachine mee haar hulp bij al dat trachten gegeven,
+toen eenmaal de electrische batterijen veel verbeterd waren,
+moesten ook die een handje helpen. In 1883 begonnen de gebroeders
+Tissandier den electrischen motor te gebruiken. Zij bezigden daarvoor
+een chroomzuurbatterij, die in verhouding tot de vroeger aangewende
+galvanische batterijen een sterkeren stroom leverde bij, wat in dezen
+van groot belang was, een geringer gewicht. Vier meter snelheid in
+de seconde werd bereikt, en in het volgend jaar 1884 verbeterden de
+beide fransche legerkapiteins, Renard en Krebs, dat record tot zes
+en een halven meter met een lichteren motor, door op dezelfde wijze
+verkregen electriciteit bewogen.
+
+Hun succes was groot en luide sprak tot de fantazie het feit, dat
+de beide heeren met hun _La France_ boven Parijs gesloten kringen
+beschreven en bij voorbeeld bij zeven opstijgingen vijfmaal tot het
+punt van uitgang terugkeerden.
+
+Als volgende nieuwigheid, met het éclatante succes, waarvan wij
+thans getuigen zijn, verscheen de ontploffingsmotor ten tooneele,
+de benzinemotor, die eerst het automobilisme tot zoo groote hoogte
+had gebracht en daarna, in werkelijken zoowel als in figuurlijken
+zin, ook aldus op de luchtvaart werkte. Binnen weinig jaren werd die
+motor voor een zelfde krachtsuitoefening tien tot twintigmaal lichter
+gemaakt dan de beste electrische motoren.
+
+Daar verschijnt Santos Dumont op het veld der luchtscheepvaart. Wat
+een modellen heeft hij gebruikt! En al is zijn werk met bestuurbare
+ballons nu al weer overtroffen, wat heeft hij bijvoorbeeld met zijn
+nommers 6 en 9 heldenstukken verricht! Zij deden den naam van den
+energieken Braziliaan over heel de wereld klinken. Met zijn vaart
+om den Eiffeltoren won hij den Deutschprijs; allerlei gelukkige
+neerdalingen precies op de plek, die hij had aangewezen, deden van hem
+spreken; maar de schommelingen van zijn toestellen bleven een bezwaar,
+en met zijn beste machines bereikte hij niet meer dan de snelheden
+van respectievelijk acht en vijf meter, met nummer 6 en nummer 9.
+
+Sévéro, ook een Braziliaan, deed, na die proeven van Santos Dumont
+in 1901, een poging met een wat minder langwerpigen ballon; hij steeg
+in 1902 te Parijs op. maar hij had den motor te dicht bij den ballon
+aangebracht en na een kwartier in de lucht te zijn geweest, ontvlamde
+het gas en de ongelukkige aëronaut kwam met zijn toestel neer in de
+Avenue du Maine. Hij had er het leven bij gelaten. Slechts enkele
+maanden later viel een ander slachtoffer van de luchtscheepvaart,
+de Saks Von Bradsky, die met een cylindrischen ballon, voorzien van
+een soort van valscherm, te Parijs opsteeg. Kort na het verlaten van
+den vasten grond begon het toestel te slingeren; de touwen, waaraan
+de mand bevestigd was, braken, en de beide inzittenden werden in den
+val gedood.
+
+Het bleek meer en meer, dat het er bij die langwerpige ballons vooral
+op aankwam, de schommelingen tegen te gaan, die optraden, zoodra de
+luchtschepen een zekere snelheid bereikten.
+
+De fransche ingenieur, Julliot, vervaardiger van Lebaudy's toestellen,
+schijnt dat probleem dichter bij zijn oplossing te hebben gebracht. Hij
+maakt de ballons van eigenaardigen vorm met horizontale vlakken, die
+uitstaan en het gevaarte recht houden in de vaart, zooals de veeren
+achter aan een pijl er de goede richting in houden. De schroef is bij
+deze machines klein, maar heeft een verbazende snelheid. Lebaudy's
+nummers 1 en 2 dateeren van 1902 en 1904, brengen het tot 11 meter
+in de seconde en kunnen een voorraad benzine meenemen, om het, met
+drie personen in het schuitje, vijf uren in de lucht uit te houden.
+
+De Lebaudy's, eigendom, zooals men weet, van een broer van den bekenden
+"keizer van de Sahara", hebben nu al 79 opstijgingen gedaan, en nog
+geen averij gehad, terwijl ze altijd neergekomen zijn ter vooraf
+bepaalder plaatse. In 1905 is dan ook de Lebaudy nummer 2 door de
+regeering aangekocht; de militaire autoriteiten plaatsten haar als
+schildwacht aan de grens bij Toul, maar toen het marokkaansch gevaar
+geweken was, werd de ballon naar het park der aëronauten te Meudon
+bij Parijs teruggebracht en hij wordt nu als schoolschip voor de
+luchtvaart gebruikt.
+
+Op last van den staat is een luchtschip van hetzelfde model gebouwd,
+de _Patrie_, die nog sneller is, namelijk 13 meter in de seconde of
+45 kilometer in het uur aflegt, en met tien passagiers tien uren in
+de lucht zou kunnen blijven met behoud der snelheid.
+
+Met deze _Patrie_ gingen op 22 Juli j.l. de ministers Clémenceau en
+generaal Picquart omhoog en deden een tochtje boven Parijs. Voor de
+beweging der schroef heeft de _Patrie_ een motor van 16 cylinders,
+die bij een gewicht van 100 K.G. ook 100 paardekrachturen kan
+ontwikkelen. Waarschijnlijk zal Frankrijk verscheiden luchtschepen
+naar het model der _Patrie_ doen vervaardigen, om misschien de eerste
+mogendheid  te worden die over een vloot van luchtschepen beschikt. De
+derde nog grootere luchtkruiser in Frankrijk draagt den naam van de
+_République_ en ook het jaartal 1907.
+
+Intusschen is juist, terwijl wij dit schrijven (7 Dec.) het lot
+van de _Patrie_ in het duister gehuld. De ballon zweeft ergens in
+de wereld, men weet niet waar, of is reeds in de golven der zee
+ondergegaan. De _Patrie_ had juist in de laatste dagen een groot
+bewijs van bekwaamheid afgelegd. Op Zaterdag 23 November 1907 had
+deze ballon te 8 uur 45 min. 's ochtends het parc aerostatique te
+Chalais-Mendon verlaten, met het doel naar Verdun te stevenen, en
+zie te 3 uur 30 min. kwam hij daar aan, zonder eenig oponthoud en
+ongeval, een reis van 6 uur 40 min. gemaakt hebbende! Een week lang
+was Frankrijk trotsch op dit resultaat. Doch de volgende Zaterdag, 30
+Nov., bracht een groote teleurstelling. Er was eenige averij aan het
+schuitje gekomen, en nog des avonds moest dit gerepareerd worden. Een
+175-tal soldaten hielden de touwen vast, om den kolossus aan de aarde
+gebonden te houden. Het woei hard, een vreeselijke rukwind stuwde
+den ballon voort; de mannen moesten loslaten, en de ballon zwierde
+in het duister met verbazende snelheid de lucht in. De wind was west,
+dus de vluchteling ging over zee, en men meent hem den volgenden dag,
+Zondag 1 Dec. reeds in Schotland gezien te hebben. Maar beslist is
+zijn lot op het oogenblik nog niet. Men spreekt er al over, dat de
+fransche regeering van baron Deutsch de bestuurbare _Ville de Paris_
+zal overnemen; en deze de plaatsvervanger van de verloren _Patrie_
+zal worden.
+
+In Frankrijk zijn ook de ballons voor Wellman, den poolzoekenden
+Amerikaan, vervaardigd. Er zal echter veel meer aan proefvaarten
+moeten zijn gedaan met dien ballon, voor men het daar in het hooge
+noorden met eenige hoop op succes kan wagen. De ongelukkige Andree,
+die voor eenige jaren een dergelijken tocht naar de Noordpool waagde,
+maar nooit terugkwam, is een waarschuwend voorbeeld. Wellman heeft
+verstandig gedaan, ofschoon hij in den zomer van 1907 voor de tweede
+maal alles gereed had, toch maar niet uit te varen.
+
+Dan zal eerder graaf Henri de la Vaulx van succes kunnen spreken,
+zooals hij al betrekkelijk gelukkig is geweest, sedert hij in 1903
+zijn nachtelijken tocht over het kanaal volbracht, waarbij hij,
+een geringe hoogte houdend, te Hull landde. In de laatste jaren doet
+hij proeven met zijn _Méditerranéens_, die nu eens geen langwerpige
+bestuurbare ballons zijn, maar terugkeeren tot den ouden bolvorm. Met
+den heer Hervé wil hij trachten dien bestuurbaar te maken. Bij
+den bolvormigen ballon ontgaat men de moeilijkheid, die bij een
+langwerpigen voorkomt, dat de stabiliteit zoo moeilijk te verzekeren
+is en daarmee de veiligheid. Maar aan den anderen kant is de sferische
+ballon minder geschikt om een groote snelheid te krijgen. Dus moet
+het voortstuwend vermogen grooter wezen. De schroef vordert dan ook
+een andere inrichting dan de gewone. Graaf de la Vaulx heeft aan
+zijn ballons, waarmee hij tegenwoordig te Sartrouville proeven doet,
+zeer groote schroeven van verscheiden meters middellijn, terwijl elk
+blad weer uit een samenstel van twee stalen bladen bestaat, verbonden
+door verbindingsvlakken van aluminium. Dan zijn er deviatoren en
+stabiliatoren, waarvan de namen de bedoeling duidelijk maken, en
+over het geheel is de machinerie zeer ingewikkeld. Maar de graaf wil
+alles slechts als proeven beschouwd zien, en denkt later definitief
+met een grooteren ballon te kunnen gaan waar hij wil in het luchtruim.
+
+Het groote langwerpige luchtschip, dat de heer Deutsch de la Meurthe in
+1906 heeft uitgevonden, is de _Ville de Paris_, boven reeds genoemd,
+zeer groot, met de eigenaardigheid van acht evenwijdig loopende,
+met gas gevulde buizen achter aan den ballon. De poging in 1906 ermee
+gedaan, faalde, tenminste leerde niets omtrent de bestuurbaarheid, daar
+de ballon vrije luchtreizen deed, omdat de machine niet werkte. Het
+blijft af te wachten, wat deze ballon zal praesteeren.
+
+En naast de proeven, waar de wereld van spreekt, hoeveel is er
+buitendien niet aan geld en krachten besteed aan de oplossing van het
+vraagstuk! In Italië en Duitschland is men dan ook al tot bemoedigende
+resultaten gekomen. Amerika, dat met zijn Santos Dumont veel eer
+inlegde, heeft zich overigens tot kleinere ballons bepaald; verleden
+jaar is de _Lincoln Beachy_ eens in het park bij het Witte Huis voor
+de oogen van den President neergekomen. Maar met kleine opstijgers
+zal nooit veel te bereiken zijn, want met de afmetingen vermeerdert
+de waarde ontegenzeggelijk. Want de stijgkracht, of het draagvermogen,
+van het volume afhangende, neemt sterker toe dan de tegenstand van de
+lucht bij vergrooting van den ballon. Bij voorbeeld, indien de eene
+ballon een tweemaal zoo groote middellijn heeft als een andere, zal
+hij achtmaal zooveel inhoud en dus ook achtmaal zooveel stijgkracht
+hebben dan de kleinere, terwijl de tegenstand, dien hij in de lucht
+heeft te overwinnen, evenredig is met het oppervlak van den ballon
+en dit bij den grooteren slechts viermaal zoo groot is als bij den
+kleineren. Bij grootere ballons zal men dus zwaardere machines kunnen
+meenemen, die meer kracht kunnen uitoefenen, en, evenredig gesproken,
+zal men minder tegenstand hebben te overwinnen.
+
+Vandaar dat graaf Zeppelin, die in Duitschland ijverig voor de
+luchtscheepvaart werkt en zijn vermogen ervoor heeft gegeven, steeds
+een zeer groot luchtschip gebruikt, waarover straks nader. Dit jaar
+verkreeg hij op het meer van Constanz verrassende resultaten. De
+duitsche militaire afdeeling voor de luchtscheepvaart houdt met majoor
+Von Parsefal, majoor Grosz, kapitein Krogh, kapitein Sperling en andere
+militaire luchtschipspecialiteiten, Duitschlands eer schitterend
+op. Onze afbeelding vertoont twee militaire bestuurbare ballons,
+zooals zij op het schietterrein bij Tegel omhoog gaan. Majoor Grosz
+heeft ook een populair werkje over het onderwerp uitgegeven.
+
+In den Rijksdag zal een aanvullingsbegrooting inkomen voor het bouwen
+van een tweede luchtschip volgens het stelsel Zeppelin, en een
+som als eeregeschenk zal men voor hem aanvragen. Bij den jongsten
+internationalen wedstrijd om den Gordon-Bennettbeker in New-York
+won de duitsche ballon, de _Pommern_ van den heer Erbsloh. Nu zal
+de wedstrijd om dien beker in 1908 in Duitschland, waarschijnlijk te
+Mannheim, worden gehouden.
+
+Een ballon van de duitsche luchtschip-studievereeniging, met de
+kapiteins von Kehler en Krogh en twee machinisten, deed een tocht
+van 7 uren en 25 minuten in de buurt van Berlijn.
+
+Engeland is nog niet in de eerste rij gekomen, wat de luchtscheepvaart
+betreft, al zijn Spencer, Barton en kolonel Templar ijverig met
+proeven bezig. De _Nulli secundus_, in den tuin van het Cristal Palace,
+onlangs door een windstoot vernield, had echter blijk van energieke
+pogingen gegeven.
+
+In October 1907 liet het dagblad _The Daily Graphic_ een ballonreis
+maken, die negentien uren duurde en waarbij de drie heeren deelnemers
+in Zweden landden. De tocht boven de Noordzee, van Yarmouth tot
+bij Sonderrig in Denemarken, was de langste zeeluchtreis, nog
+gemaakt. Op die wijze zullen wij in de eerste jaren nog vele malen
+van luchtreizen hooren, een sport, die als andere oefeningen den moed
+en het uithoudingsvermogen der menschen slechts ten goede kan komen.
+
+Het gebruik van luchtballons, niet als sport, maar met het oog op
+oorlogsdoeleinden, vindt meer en meer aanhangers, die er groote
+verwachtingen van hebben. De aan een kabel vastgehouden ballons,
+de bekende _ballons captifs_, zijn reeds lang bij de legers der
+groote Rijken ingevoerd, en doen als hooge observatieposten goede
+diensten. De beste oorlogsdiensten hebben echter de ballons reeds in
+1870 bij het beleg van Parijs geleverd, toen er meer dan één ballon
+met belangrijke berichten uit de ingesloten stad is ontsnapt, en ook
+Gambetta zijn beroemde reis per ballon heeft gemaakt.
+
+Men kende toen echter nog geene benzine-motoren. Bij den eerstvolgenden
+oorlog zal het luchtschip een veel belangrijker rol spelen. Van alle
+zijden maakt men zich daartoe gereed. Zelfs moet bij de firma Krupp
+te Essen een kanon in de maak zijn, dat uitsluitend ingericht wordt
+om op luchtballons te schieten. Het wordt op een auto vervoerd, zal
+zich dus snel kunnen verplaatsen en kan zijn schoten lossen onder een
+hoek Van 60 graden. Voordat de vernieling van legers en steden en
+dorpen door luchtschepen nog een feit is, zullen de luchtschippers
+zelf een mikpunt wezen voor den vijand. Zij kunnen zich nu al vast
+oefenen op de defensieve houding, die ze zullen moeten aannemen,
+als de omstandigheden haar noodzakelijk maken.
+
+Tegen kanonskogels zal het er niet veel toe doen, of het omhulsel
+van den ballon van soepele zijde is dan wel of het luchtschip van een
+steviger, hoewel natuurlijk lichte stof is gebouwd. Reeds in 1897 heeft
+de Oostenrijker Schwarz een ballon van zeer dun aluminium gebruikt
+en zich daarmee langzaam eenige oogenblikken in de lucht bewogen;
+maar het omhulsel was zoo breekbaar, dat bij het neerdalen de ballon
+gekneusd en vernield werd.
+
+Toch is Zeppelin bij den eisch van stevigheid van den ballon gebleven;
+naar zijn meening is die noodzakelijk, om den vorm te behouden bij
+groote snelheden. De soepele ballons, meent hij, ook met kleine
+ballons er binnenin, kunnen slagen bij gemiddelde snelheden, maar
+schuiven in elkaar bij meer vaart en sterker luchtdrukking. De met
+metalen steunsels voorziene ballons kunnen sneller vliegen en hun
+gasdichtheid is gemakkelijker te verzekeren. Daar staat tegenover,
+dat die ballons noodzakelijk zwaarder moeten zijn en dat dit grootere
+gewicht alleen kan worden gecompenseerd door een enormen omvang,
+waardoor ze zeer duur worden en lastig in het gebruik. Bovendien is
+met zoo'n ten deele uit aluminium vervaardigde ballon het landen
+op den vasten bodem uiterst gevaarlijk. Graaf Zeppelin doet dan
+ook zijn proeven met zijn zoo breekbaar luchtschip boven het meer
+van Constanz. Zijn ballon nummer 6 van 1906 was 120 meter lang,
+bezat 11 meter middellijn, had een inhoud van 12 000 kubieke meter
+en bereikte een snelheid van tien meter. Ballon en gondel zijn bij
+Zeppelin's inrichting één vast geheel; een soort van geraamte draagt
+den ballon en deze is met twee door een loopbrug verbonden gondels vast
+vereenigd. Aan elk der beide zijden van den cylindervormigen  ballon
+zijn twee luchtschroeven aangebracht, die door twee Daimlermotors,
+samen van 170 paardekrachten, bewogen worden.
+
+Iets nieuws is dat aanbrengen der schroeven aan den ballon zelven,
+mogelijk geworden door de stevigheid van het luchtschip. Nu werken
+dus bij Zeppelin de schroeven rechtstreeks op den ballon, terwijl
+bij de andere systemen de schroef aan het schommelende schuitje is
+verbonden en niet direct op den ballon werkt, doch op den gondel,
+die, om zoo te zeggen, den ballon sleept.
+
+Ferdinand, graaf von Zeppelin, is een belangwekkende figuur. Hij
+vierde op den 2lsten October j.l. zijn vijftigjarig dienst jubileum
+in het wurtembergsche leger. Den 8sten Juli van het volgende jaar
+zal hij al zeventig jaar worden en nog wijdt hij zich met jeugdigen
+ijver aan de oplossing van het probleem der luchtvaart. Het is een
+werkzaam leven, dat hij achter zich heeft. In Ludwigsburg had hij
+op de krijgsschool gegaan en hij werd op twintigjarigen leeftijd
+luitenant. Altijd trokken technische studiën hem aan, en deze hebben
+hem goed voorbereid voor zijn latere liefhebberijstudie.
+
+In zijn drang tot daden nam hij deel aan den noord-amerikaanschen
+successie-oorlog. In die dagen deed hij al een tocht per luchtballon
+van Sint-Paul in Canada uit.
+
+Na een tocht voor den inlichtingendienst naar het Oosten en Zuidoosten
+van Frankrijk, werd Zeppelin aangesteld bij het ministerie van
+oorlog in Wurtemberg en in 1866 was hij in den oorlog tegen Pruisen
+vleugeladjudant van koning Karel, om al spoedig bij den generalen staf
+te worden geplaatst. In 1869 valt zijn huwelijk met een Berlijnsche,
+de vrijvrouw Isabella von Wolff.
+
+Den fransch-duitschen oorlog maakte hij mee als ritmeester der
+dragonders in den generalen staf van het wurtembergsche leger, en
+uit dien tijd is een heldenstuk van hem nog al bekend geworden. Het
+was op 24 Juli 1870, dat hij als aanvoerder van een patrouille met
+vier officieren en vijf man in den Elzas was binnengedrongen ter
+oriënteering van de stellingen van den vijand. Op dien stoutmoedigen
+rit werden de graaf en zijn metgezellen door een veel sterkere fransche
+patrouille overvallen. Zeppelin's paard werd doodgeschoten; hij sprong
+op het paard van een Franschman, in wiens zadeltasch zich belangrijke
+inlichtingen bevonden omtrent de nog niet door de Franschen bezette
+grensplaatsen, terwijl het dappere troepje zich door den vijand
+heensloeg naar Kumbach.
+
+Den volgenden morgen werden ze echter weer overvallen door een talrijke
+menigte chasseurs à cheval, die Zeppelin's manschappen tot de vlucht
+dwong. Er werden enkelen gevangen genomen, maar Zeppelin ontkwam over
+de duitsche grens.
+
+Na het sluiten van den vrede begon de graaf zich meer en meer met
+het probleem van het bestuurbare luchtschip bezig te houden, maar
+hij werd telkens van die studie afgehouden door zijn plichten als
+militair. In 1891 nam hij ontslag uit den dienst. Toen eerst was hij
+in de gelegenheid, zijn kracht te concentreeren op zijn eigenlijk
+levenswerk. Hij, die reeds op den drempel van den ouderdom stond,
+nam zijn taak ter hand met de geestdrift van den jongeling. Vol ijver
+werkte zijn eenige dochter met hem mee.
+
+De snelle en groote vorderingen, die de luchtscheepvaart met betrekking
+tot den bestuurbaren luchtballon in den laatsten tijd heeft gemaakt,
+waarbij, zooals we zagen, de benzinemotor zijn hulp verleende,
+zijn niet bereikt zonder telkens herhaalde teleurstellingen en
+mislukkingen. Nog in 1894 hield een door keizer Wilhelm benoemde
+commissie van onderzoek het plan van Zeppelin voor onuitvoerbaar en
+practisch onbruikbaar, voor zoover er al uitvoering aan kon worden
+gegeven. Die uitspraak gold vooral het systeem van den stijven ballon.
+
+Maar Zeppelin liet zich niet ontmoedigen. Hij werkte voort, nu op
+eigen kosten en eigen verantwoording. Hij deed een propagandareis
+door Duitschland en stichtte in 1898 te Stuttgart een maatschappij
+op aandeelen met ongeveer een millioen kapitaal. Bij Monzell aan
+het meer van Constanz richtte hij zijn eerste, op pontons rustende
+monteeringshal op, die vastgelegd werd aan een 400 centenaars zwaar
+betonblok op den bodem van het meer. Hier werd het eerste luchtschip
+van den graaf met aluminiumgeraamte gebouwd. Het was 28 meter lang. De
+in den zomer van 1900 ondernomen proefvaarten, die goed afliepen,
+maar nog niet ver gingen, werden overal nog sceptisch opgenomen. De
+maatschappij op aandeelen was al eerder opgeheven, en Zeppelin wendde
+zich nu om hulp tot het groote publiek, en zelfs door een loterij
+verschafte hij zich financiëelen steun.
+
+Toen bouwde hij een tweede luchtschip met verbeterde toestellen, dat
+bij de proefvaart op 17 Januari 1906 door een storm werd vernield,
+omdat de motors weigerden. Maar nog was de moed van den energieken
+man niet gebroken; hij liet niet af, en niet lang daarna bouwde hij
+zijn luchtschip N°. 3, dat den grijsaard eindelijk tot de overwinning
+voerde.
+
+De duitsche regeering ziet nu de beteekenis in, die het luchtschip
+voor oorlogsdoeleinden kan hebben en zal de verdere kosten der nog te
+nemen proeven naar alle waarschijnlijkheid voor haar rekening nemen,
+terwijl, zooals wij reeds zeiden, graaf Zeppelin ook zal schadeloos
+gesteld worden voor de opofferingen, die hij zich heeft getroost.
+
+De rustelooze geest van den ontdekker zal intusschen werkzaam blijven;
+hij en zijn trouwe medewerker, de ingenieur L. Dürr, zullen hun
+denkarbeid in slapelooze nachten en hun angstig passen en meten en
+teekenen en ontwerpen aan de schrijftafel voortzetten, om in den
+kamp tegen vijandige natuurkrachten eindelijk de volkomen overwinning
+te behalen.
+
+Nog een enkel woord over reeds behaalde triomfen van het Zeppelinsche
+luchtschip. Boven het meer van Constanz heeft het gevlogen en
+daaromheen over een dozijn duitsche en zwitsersche stadjes, om na
+een luchtreis van verscheiden honderden kilometers behouden in zijn
+haven terug te keeren. Daarmee heeft zich het stijve luchtschip
+doelmatig getoond; in het stevige geraamte van aluminium, dat met
+zijde overtrokken is, wordt het gas bewaard in 16 met gas gevulde
+ballons, die, zooals we reeds zeiden, samen 12000 kubieke meter gas
+kunnen bevatten en het schip na aftrek van alle eigen gewicht, met
+inbegrip van de beide motors, de bemanning enz. nog ongeveer 2000
+kilogram draagkracht verleenen.
+
+Het voornaamste voordeel van deze constructie is wel, naast die
+geweldige draagkracht, dat het schip steeds zijn uitwendigen vorm
+bewaart en dat de ballons tegen afwisselende drukkingen en bezonning
+beschut zijn, dus ook zooveel mogelijk gevrijwaard worden tegen
+gasverlies. De afstand van den ballon tot de gondels bedraagt nog geen
+drie meter. Door middel van de stuurtoestellen vóór en achter aan
+het schip, kan men het geheel in het horizontale vlak en van boven
+naar beneden en omgekeerd sturen. Gedurende een vaart van acht uren
+had de ballon zoo weinig gas verloren, dat men het verlies opgewogen
+kon rekenen door het benzinegebruik; want zooveel als het gasverlies
+het schip deed dalen, zooveel rees het door het verbruik van benzine.
+
+Wat nu de verdere werkzaamheden der bovengenoemde leden der
+duitsche militaire afdeeling betreft, majoor von Parseval heeft veel
+opstijgingen gedaan, en behalve dat hij een ballon met platte vlakken
+bezigde juist als Lebaudy, had hij ook twee kleinere ballons erbij,
+bestemd om aan het luchtschip een helling te geven, die alleen genoeg
+zou zijn om rijzing of daling teweeg te brengen. Maar het succes is
+niet volkomen geweest, en meer of minder ernstige averij viel er bij
+dezen ballon telkens te constateeren.
+
+De ballon van majoor Grosz met ingenieur Basenach behaalde te Tegel
+in Juli en Augustus 1907 aardige triomfen. Hij manoeuvreerde drie
+uren aaneen in de lucht. Bij Zeppelin's ballon vergeleken is die
+van majoor Grosz met zijn 40 meter lengte slechts een onbeduidend
+luchtscheepje. In het park van Tegel staan de gebouwen van de ballons
+van Grosz en Parseval naast elkander en nog voortdurend  gaan beide
+met hun proeven en vindingen ter verbetering van de vaart door.
+
+De ware luchtschipper weet van geen ontmoediging. "Verder maar, opnieuw
+aan het werk!" is zijn leus; het geheim van het succes ligt in het
+woord, dat Stephenson in zijn laatste uren den talisman voor de groote
+zegepralen van techniek en industrie noemde, het woord "Volharding!"
+
+
+
+
+
+Vliegen als een vogel! Het heeft altijd zoo begeerlijk geleken. De
+lucht te doorklieven zonder zoo'n ballongevaarte, dat u draagt,
+maar enkel door eigen kracht en met een machine, die noodzakelijk
+zwaarder moet wezen dan de lucht, ook dat probleem neemt thans in
+dezen tijd van luchtschipenthousiasme weer veler aandacht in de
+beschaafde wereld in beslag, doet hun kapitalen offeren en voor geen
+levensgevaar terugdeinzen.
+
+Reeds zijn er wereldberoemde namen te noemen op dit veld van
+onderzoek. Wie heeft niet gehoord van Otto Lilienthal, die in 1896
+het slachtoffer werd van zijn pogingen; van Chanule, Archdeacon,
+Henri Robart, Hiram Maxim, Wright, Ferber, Switchkoff, Sury, Farman
+en zooveel anderen. Met ingewikkelde reuzentoestellen verheffen zij
+zich van de aarde en zweven korter of langer tijd in de lucht. Soms
+vertoonen de vliegtoestellen een enkel groot vlak, waar de motor
+op werkt, maar veelal hebben ze twee verbonden vlakken, terwijl
+er ook luchtzweefapparaten, vooral in Amerika, gebruikt zijn, die
+uit een groot aantal gewelfde zeil- of zweefvlakken bestonden. Het
+principe van den vlieger, het speelgoed der jeugd, wiens gewelfde en
+een bepaalden hoek met de windrichting makende groote oppervlakken
+als draagvlakken werken, wordt bij de vliegmachines toegepast.
+
+De amerikaansche gebroeders Wright te Dayton, in Ohio, probeeren het
+met een soort van kastvormigen vlieger, waarbij deksel en bodem zijn
+gebleven, de zijwanden echter door lichte stijlen zijn vervangen. Het
+toestel lijkt een reusachtigen kever. Ook bij hen was het vliegen in
+het begin niet anders dan een glijden door de lucht van een zekere
+hoogte; later gebruikten ze een motor op een railspoor en lieten
+de machine daarbij tegen den wind oprijden, tot ze zich dan met een
+sprong in de lucht verhief, om na weinige meters weer te landen. Maar
+na eindelooze proeven is de doorvlogen ruimte al grooter geworden.
+
+Amerika ging in zake vliegtoestellen vooraan en behaalde ook weer met
+denzelfden Santos Dumont schitterende resultaten. Met een vliegmachine,
+die op 23 October 1906 voor de eerste maal opsteeg, legde hij den 12den
+November daarop volgende 220 meter al vliegende af in 21 seconden. Na
+dien heeft hij zijn aëroplaan Nr. 19 gekregen en daarmee deed hij
+in November 1907 mee aan den strijd om den Deutsch-Archdeaconprijs
+van 50.000 francs, die gewonnen wordt door den luchtschipper,
+wiens luchtschip in volle vlucht het punt van uitgang overschrijdt,
+aangegeven door twee masten, die vijftig meter van elkaar verwijderd
+zijn, dan zwenkt om een paal op 50 meter afstands recht tegenover het
+midden van het uitgangspunt, en dan weer in volle vlucht de beginlijn
+tusschen de beiden masten passeert. Op verschillende dagen van de week
+heeft Santos Dumont in de tweede helft van November proeven genomen
+met andere mededingers, onder wie Henri Farman de ernstigste was.
+
+De nieuwste van Santos Dumont is een bijzonder lichte vliegmachine
+met twee groote zijden vleugels en vier roeren; de motor van
+twintig paardekrachten weegt slechts 22 kilo's. Het zadel van den
+luchtschipper bevindt zich onder den hoek, dien de beide vleugels
+opwaarts maken. Drie wielen, twee van voren en één van achteren,
+dragen het toestel, dat alles erbij gerekend 56 kilo's weegt en met
+Santos Dumont 110 kilo's. De schroef met twee armen heeft 1,35 meter
+middellijn.
+
+Gedurende verscheiden weken heeft Henri Farman in het najaar van 1907
+oefeningen gedaan met zijn machine, tot hij den 26sten October op het
+manoeuvreterrein van Issy-les-Moulineaux bij Parijs in 25 seconden
+een afstand van 771 meter door vloog. Hij had dienzelfden dag al meer
+vluchten gedaan, waaronder één van 350 en een van 410 meter. Hij is
+dus nu Santos Dumont de baas.
+
+Zijn aëroplaan, die wonderlijk regelmatig werkt, is hoogst eenvoudig
+van constructie. De machine bestaat uit een middenvak van tien
+meter lengte bij twee meter breedte en anderhalven meter hoogte,
+met een dubbelen balk van vier en een halven meter verbonden aan een
+achtervak, in het midden waarvan een verticaal roer is geplaatst. Op
+het middengedeelte is de motor van 50 paardekrachten aangebracht, die
+een schroef van 2.10 M. in beweging brengt. Die aëroplaan, vervaardigd
+van esschenhout, met een geverniste stof overtrokken, heeft een totale
+oppervlakte van 52 vierkante meter en het gewicht bedraagt 500 kilo's.
+
+Farman is de winner geworden van 60 pond sterling, door de _Aero
+Club_ uitgeloofd voor den uitvinder van een aëroplaan, die meer dan
+300 meter bij een enkele vlucht aflegde. Hij wil nu verder probeeren
+den Deutsch-Archdeaconprijs te winnen van 2000 pond sterling voor de
+eerste vliegmachine, "zwaarder dan de lucht", die in gesloten kring
+één kilometer vliegt.
+
+Keeren wij, na dit kleine uitstapje naar de vliegmachine, terug naar
+de vaart met luchtballons. In ons land sluimert de belangstelling in
+de luchtscheepvaart ook reeds niet meer. Er is een Vereeniging ter
+bevordering der Luchtscheepvaart opgericht, een heugelijk verschijnsel
+en een, dat inderdaad ook niet langer kon uitblijven.
+
+Als men nagaat, niet alleen wat er door aëronauten is verricht in
+de andere landen van Europa, zooals wij in de vorige bladzijden
+deden, maar ook in welke mate het publiek deelnam aan de uitingen
+van belangstelling, dan staat men verbaasd over de reeds ontplooide
+werkzaamheid. Om een voorbeeld te geven van de belangstelling, die
+voor de luchtscheepvaart in het buitenland heerscht, zij vermeld,
+dat men thans aëro-clubs heeft in de volgende plaatsen: vier in
+Parijs, twee te Weenen, twee te Londen en verder in Bordeaux, Lyon,
+Berlijn, München, Straatsburg, Augsburg, Barmen, Posen, Graudenz,
+Würzburg, Coblentz, Keulen, Frankfurt, Bern, Stockholm, Brussel,
+Turijn, Milaan, Rome, Madrid, Petersburg, New-York, Saint-Louis,
+Philadelphia en wellicht nog in meer andere plaatsen. Vele van die
+vereenigingen zijn werkzaam in de practijk, door studie van het
+vraagstuk in eigen kring en door een werkzaam aandeel te nemen aan
+de uitrusting en oplating van bestuurbare ballons.
+
+Alleen het Deutsche Luftschifferverband omvat een twaalftal
+vereenigingen met samen ruim 4100 leden. De grootste dier vereenigingen
+telde, blijkens het in 1907 uitgegeven Jahrbuch, 927 leden, regelde
+niet minder dan 91 opstijgingen en kende 7 diploma's van bevoegdheid
+aan luchtschippers toe. Dat is de Berliner Verein. Bij de parijsche
+Aëro-Club staan niet minder dan 110 vrije ballons ingeschreven. Zweden
+heeft sinds 1900, Zwitserland en België hebben sedert 1901 eigen
+luchtvaartgenootschappen, en de meeste van die grootere en kleinere
+gezelschappen zijn aangesloten bij de _Fédération Aeronautique
+internationale._
+
+Zal daarvan ook spoedig een bloeiende nederlandsche vereeniging deel
+uitmaken? De luitenant ter zee der 2de klasse A. E. Rambaldo, te
+Watergraafsmeer doet er al zijn best voor. Hij heeft in de dagbladen
+de aandacht op de zaak gevestigd en door zijn initiatief is op 20
+October j.1. een vergadering gehouden in Den Haag, waar een commissie
+van voorbereiding is benoemd, om tot definitieve constitueering der
+Vereeniging te komen.
+
+Op die bijeenkomst was Jhr. J. H. Ram voorzitter, terwijl de luitenant
+ter zee der eerste klasse, S. P. l'Honoré Naber, de inleidingsrede
+hield voor een groot aantal belangstellenden. Het was een warm en
+krachtig woord, waarin op het groote belang der zaak in allerlei
+opzicht werd gewezen en waarin de practische en de ideëele belangen
+tot hun recht werden gebracht. De spreker wees er op, dat het volk,
+dat Linschoten en Barentsz, Houtman en Olivier van Noort, Tasman en
+Schouten en Lemaire had voortgebracht,  een naam heeft op te houden
+als natie van navigators, en nu de luchtzee onze aandacht vraagt,
+moeten wij toonen, dat wij dien naam eer willen aandoen.
+
+In de vergadering werd natuurlijk gewezen op de beteekenis van de
+luchtvaart voor de wetenschap, vooral voor de meteorologie, door de
+vermeerdering, die zij zal brengen van kennis der hoogere luchtlagen;
+op den dienst, dien zij zal kunnen bewijzen bij het exploreeren van
+onbekende binnenlanden; op den steun, dien zij zal kunnen geven aan
+verspreiding van het begrip der noodzakelijkheid van den vrijen handel
+en op de vredelievende strekking van de luchtvaart, die den oorlog
+tot iets al te verschrikkelijks zal maken.
+
+In de commissie van voorbereiding namen zitting de heeren
+S. P. 1'Honoré Naber, Rinckhuyzen, Van der Leeuw, Rambaldo, Kol,
+Snijders, Rozenburg, en Jhr. J. H. Ram. Een rechtsgeleerd raadsman
+zal zij zich assumeeren.
+
+In de beperking toont zich de meester. Dat heeft men zich voor oogen
+te stellen, en op de vergadering is het dan ook duidelijk gezegd,
+dat het naastbij liggend doel moet wezen de vorming van aëronauten,
+en dat eerst in een later stadium op het werkplan kunnen komen de
+bestuurbare luchtballons en de vliegapparaten of aëroplanen. Eerst
+vertrouwd raken met het element, waarin de dirigeables en de aëroplanen
+zich bewegen, door te varen met den eenvoudigen vrijen ballon, dat
+zal de quaestie zijn.
+
+Daarna eerst valt er te praten over het te verkiezen type van
+luchtschip, of dat zal zijn de stijve ballon van Zeppelin; of de
+gedeeltelijk stijve type Lebaudy; of wel de slappe van Parseval of
+nog weer een ander type.
+
+De nadeelen, die het luchtschip thans nog aankleven, bestaan
+hoofdzakelijk daarin, dat het steeds naar het punt van uitgang moet
+terugkeeren, ten einde den voorraad benzine en gas aan te vullen. Maar
+het zal niet lang duren, of daarin wordt tegemoetgekomen door de
+inrichting van luchthavens, waar de ballons zullen kunnen schuilen
+en zich van al het noodige kunnen voorzien. Maar dat zijn alle
+vraagstukken van later orde voor ons vaderland, evenals trouwens ook
+de oprichting van een militaire luchtschippersafdeeling.
+
+Aan de beweging, die thans zoovelen bezighoudt, moet echter ons
+land nolens volens deelnemen, en het is te hopen, dat het dit met
+opgewektheid en moed zal doen. De ambitie is overal groot, getuige ook
+de internationale congressen, als dat hetwelk in September in Brussel
+werd gehouden vanwege de _Fédération Aëronautique internationale_,
+samen met de _Commission permanente aeronautique internationale._
+Daar was prins Roland Bonaparte voorzitter en de beroemdste aëronauten
+waren er aanwezig. Commandant Paul Renard hield een gloedvolle rede,
+waarin hij zijn opwekkend woord liet volgen door een beschouwing over
+de geschiedenis van de dirigeables. Het was zijn broeder, kolonel
+Charles Renard, toen nog kapitein, die in 1884 het groote succes
+behaalde met kapitein Krebs en boven de stad Parijs met den ballon
+_La France_ gesloten kringen in de lucht beschreef. Charles Renard
+was later commandant van het aëronautisch militair proefstation te
+Challais-Meudon en stierf in 1905. Verder spraken op dat brusselsche
+congres ook nog kapitein Voyen en kapitein Ferber, de laatste een
+voorvechter van de aëroplanen. De vliegmachines hadden volgens hem al
+een groote ontwikkeling bereikt in hun gang, die voortschreed van stap
+tot stap, van sprong tot sprong, van vlucht tot vlucht! Hij meende,
+dat onze tijdgenooten nog verbaasd zouden worden door een vliegende
+douane, en politieagenten op aëroplanen.
+
+Na dat van Brussel is er al weer een internationaal congres geweest,
+te New York, waar de vice-admiraal Chester op het nut voor de
+amerikaansche vloot wees van een eskader luchtschepen. Voorzitter
+was professor Moore, directeur van het Meteorologisch Instituut
+te Washington. Generaal Allen deelde er mee, dat de minister van
+oorlog Taft een krediet van 200 duizend dollars zou aanvragen voor
+een afdeeling luchtscheepvaart bij het amerikaansche leger.
+
+Dat was in dezelfde week; waarin onze Koninklijke Academie van
+Wetenschappen op 26 October j.1. vergaderde. In die bijeenkomst werd
+een circulaire ingediend van Dr. Assmann, namens het Koninklijk
+pruisisch aëronautisch Observatorium, waarin er op werd gewezen,
+dat het dit jaar te Brussel gehouden internationaal congres voor
+de luchtscheepvaart zich uitgesproken had voor de oprichting van
+aëronautische observatoria over de geheele wereld. Ingevolge die
+uitspraak zal de belgische regeering zich eerlang langs diplomatieken
+weg richten tot de nederlandsche regeering met het verzoek haar
+medewerking te willen verleenen tot de oprichting van observatoria
+in Nederland en Nederlandsch-Indië. Het pruisische Instituut vroeg de
+Academie, dat verzoek der belgische regeering te willen steunen. Men
+besloot op voorstel van den voorzitter, prof. Van de Sande Bakhuyzen,
+een mededeeling van onze regeering af te wachten. In den Haag zal
+men dus door een tegemoetkomende houding kunnen toonen, dat men,
+in deze vraag van wetenschap zoowel als van praktijk, graag het
+mogelijke wil doen, om aan de oplossing mee te werken.
+
+En het is de moeite waard, daarvoor zijn best te doen, want de
+luchtscheepvaart staat tegenwoordig overal als zaak van groote
+actualiteit op het programma van den dag. Tot op het einde der 19de
+eeuw zijn geen groote resultaten bereikt, maar aan het begin der
+20ste volgen de triomfen elkaar snel op. Er is door de luchtvaart
+een ommekeer op til in velerlei, dat ons maatschappelijk leven van
+nabij raakt, in de middelen van vervoer, in bedrijf en handel,
+internationale verhoudingen, wetenschap, zeden en gebruiken,
+oorlogsgewoonten, ja waar niet al in!
+
+De pessimisten hebben in de vorige eeuw steeds getwijfeld; zij worden
+nu gewonnen, en de optimisten zien hun stoute droomen erkend als niet
+meer onbereikbaar.
+
+Dat is te danken aan den moed en de volharding van groote
+pioniers, wier daden in historieboeken een blijvende plaats zullen
+erlangen. Onder hen zijn helden, die als slachtoffers vielen, en latere
+geslachten zullen met eerbied denken aan hun werk. De tijdschriften,
+die den gang der groote bewegingen in het heden hebben te volgen, doen
+goed de proeven en de pogingen der pioniers in woord en beeld vast te
+leggen. Kinderen en kindskinderen van onze lezers, die mogelijk als
+iets heel gewoons per luchtschip zullen reizen, bladeren later in de
+oude jaargangen en zullen vol belangstelling lezen en kijken, zooals
+wij ons interesseeren voor oude gravures van primitieve fietsen en
+stoommachines en spoorwegen, waarmee we nu zoo vertrouwd zijn geraakt.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over
+het luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+***** This file should be named 14178-8.txt or 14178-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/1/7/14178/
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/14178-8.zip b/14178-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..98d8ab9
--- /dev/null
+++ b/14178-8.zip
diff --git a/14178-h.zip b/14178-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..77e6b3d
--- /dev/null
+++ b/14178-h.zip
diff --git a/14178-h/14178-h.htm b/14178-h/14178-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..c015894
--- /dev/null
+++ b/14178-h/14178-h.htm
@@ -0,0 +1,1137 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
+
+<title>Omhoog in het luchtruim!</title>
+<link href="style/arctic.css" rel="stylesheet" type="text/css" title="Artic Blue">
+<link href="style/amazonia.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Amazonia Green">
+<link href="style/borneo.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Borneo Brown">
+<link href="style/gutenberg.css" rel="stylesheet" type="text/css">
+<link href="style/print.css" rel="stylesheet" type="text/css" media="print">
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="Frederike J. van Uildriks">
+<meta name="DC.Creator" content="Frederike J. van Uildriks">
+<meta name="DC.Title" content="Omhoog in het luchtruim!">
+<meta name="DC.Date" content="## November 2004">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over het
+luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Omhoog in het luchtruim! Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+       "De Aarde en haar volken," Jaargang 1908
+
+Author: Frederike J. van Uildriks
+
+Release Date: November 27, 2004 [EBook #14178]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<span class="pageno"><a id="d0e67"></a>Bladzijde 41</span><a id="d0e68"></a><h1>Omhoog in het luchtruim!</h1>
+<h1>Praatje over het luchtvaartvraagstuk</h1>
+<p id="d0e73">Door Frederike J. van Uildriks.
+
+
+</p>
+<p id="d0e75"></p>
+<div id="d0e76" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-041.jpg" alt="Het engelsche luchtschip &#8220;Nulli Secundus&#8221;, onlangs verongelukt."></p>
+<p class="figureHead">Het engelsche luchtschip &#8220;Nulli Secundus&#8221;, onlangs verongelukt.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e80">Er gaat een roes van opwinding door de wereld, opwinding over de luchtscheepvaart en de wijde vergezichten, die daardoor worden
+geopend.
+
+</p>
+<p id="d0e82">Overal hoort men van luchtscheepvaartcongressen, van prijzen, die voor wedstrijden met ballons en vliegmachines worden uitgeloofd,
+van a&euml;ronautische observatoria, van luchtschippersbataljons en van allerlei verbeteringen, aan te brengen in luchtschepen
+en vliegmachines, om tot betere bestuurbaarheid te komen.
+
+</p>
+<p id="d0e84">De roes heeft de Oude en de Nieuwe Wereld aangegrepen, en in zenuwachtige haast werkt men in de verschillende landen aan de
+oplossing van het reeds zoo lang met alle pogingen spottende probleem. Er wordt in de laatste jaren terrein gewonnen, dat
+staat vast, en tot het aanvankelijke succes heeft meegewerkt een andere nieuwe uitvinding, die over haar zegepraal mag juichen,
+namelijk de automobiel.
+
+</p>
+<p id="d0e86">Het streven, om een wagen met eigen beweegkracht over de gewone wegen te doen loopen, heeft den tegenwoordigen benzine-motor
+in het leven geroepen, en daarmee werd tevens de techniek van het bestuurbare luchtschip een groote schrede vooruitgebracht.
+Van alle stoffen, die wij voor de voortbrenging van mechanische kracht gebruiken, is benzine een der intensiefste, dat is,
+zij behoort tot die, welke in verhouding tot haar gewicht, de meeste kracht kunnen voortbrengen. Een kilogram benzine, dat
+juist anderhalve liter is, kan in den benzinemotor drie paardekrachturen leveren, dus drie paardekrachten gedurende &eacute;&eacute;n uur
+of &eacute;&eacute;n paardekracht gedurende drie uren of in welke verbinding men wil, als tijd en kracht maar drie P.K. uren vormen. In
+de automobielindustrie heeft men nu van die eigenschap gebruik gemaakt en motors vervaardigd, die bij gering gewicht en geringen
+omvang groote arbeidskracht ontwikkelen.
+
+</p>
+<p id="d0e88">En heeft niet juist de luchtschipper diezelfde eischen in nog sterkere mate aan zijn machinerie te stallen?
+
+</p>
+<p id="d0e90">Geen wonder, dat men zich opnieuw zette aan de oplossing van het probleem der bestuurbare luchtschepen, toen de ontwikkeling
+der automobielen, die zoo wonderbaar vlug in haar werk is gegaan tusschen 1895 en 1905, den benzinemotor gemaakt had tot een
+sterke en veilige machine, die niet zwaar en niet groot was. Want om bij de bestuurbare ballons, de schroef, die de voortstuwende
+beweging geeft, snel te doen draaien, moet er groote kracht worden uitgeoefend, en de machines, die aan de schroef de vereischte
+snelheid gaven, waren altijd te zwaar, of de beweegkracht was te zwak, om den grooten weerstand te overwinnen, dien de ballon
+in de lucht bij eenigen wind ondervond.
+<span class="pageno"><a id="d0e92"></a>Bladzijde 42</span></p>
+<p id="d0e93">Zoo is de benzinemotor thans de spil, waarom onze geestdrift voor de luchtvaart draait, gelijk in vroegere jaren op andere
+vindingen het enthousiasme steunde.
+
+</p>
+<p id="d0e95">Nu bijna 125 jaar geleden beleefde de wereld ook een tijd van opwinding, toen, kort na de ontdekking van den eersten luchtballon,
+de uitvinding van het waterstofgas de groote bezielende kracht was. Het jaar 1783 staat met gulden letteren in de reeds zooveel
+boekdeelen beslaande annalen der luchtscheepvaart geboekt. In December van dat jaar werd voor het eerst door den franschen
+natuurkundige Charles waterstof gebruikt bij de vulling van een ballon, een groote stap vooruit, en nu nog is dat lichtste
+van alle gassoorten het gebruikelijke, terwijl de toestellen om het te bereiden al meer en meer zijn verbeterd.
+
+</p>
+<p id="d0e97"></p>
+<div id="d0e98" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-042-1.jpg" alt="De Montgolfi&egrave;re, waarmee de eerste opstijging van personen op 21 Nov. 1783 jaar te Versailles plaats had."></p>
+<p class="figureHead">De Montgolfi&egrave;re, waarmee de eerste opstijging van personen op 21 Nov. 1783 jaar te Versailles plaats had.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e102">Ruim drie maanden te voren had de wereld weerklonken van de toekomstdroomen, op de uitvinding der gebroeders Montgolfier gebouwd,
+voor zoo ver ze toen door &eacute;&eacute;n klank kon worden opgeschrikt, toen er nog geen telegrafen, spoorwegen, telefonen en driemaal
+daags verschijnende dagbladen waren. Die Montgolfiers, papierfabrikanten te Annonay in Zuid-Frankrijk, hadden de luchtballons,
+met warme lucht gevuld, uitgevonden. De stijgkracht van verwarmde lucht wilden zij gebruiken, om voorwerpen, misschien ook
+personen in de lucht omhoog te voeren, door die lucht in een papieren omhulsel te vangen en aan zoo&#8217;n ballon een schuitje
+of mand te bevestigen. Onder den van onderen wijd open ballon werd een vuurtje gestookt, om de lucht erin warm te houden.
+
+
+</p>
+<p id="d0e104">In de hoogste kringen der samenleving stelde men dadelijk veel belang in de zaak, en op 19 September 1783 ging in Versailles,
+in tegenwoordigheid van koning Lodewijk&nbsp;XVI, een groote door de Montgolfiers vervaardigde ballon op, voor de oogen van een
+verbaasde menigte. De passagiers, die de reis meemaakten, waren een schaap, een haan en een eend; menschelijke wezens waren
+er nog niet voor te vinden. Maar die tocht in het luchtruim met het flinke stroovuur in den bak onder aan den ballon liep
+voorbeeldig af voor de drie dieren, doch minder goed voor den ballon, die wel hoog en snel steeg, maar door een windvlaag
+scheurde en na tien minuten in een boschje op een uur afstands van Versailles neerkwam.
+
+</p>
+<p id="d0e106">Er moest blijkbaar een steviger omhulsel zijn, en de groote ballon van blauw gegomd linnen van 15 Meter middellijn en met
+gouden versierselen getooid, dien de Montgolfiers daarna maakten, wachtte op menschelijke passagiers, die zich zouden aanmelden.
+Een jong leeraar in de natuurkunde, Pilatre de Rozier, die al eenige malen met een aan een lang touw vastliggende Montgolfi&egrave;re
+tot 80 en 100 meter gestegen was, zou het eerst zich met den vrijen ballon in de lucht wagen. De koning echter verbood de
+onderneming als te gevaarlijk, en eerst door de bemiddeling van den markies d&#8217;Arlande, die mee wenschte op te stijgen, kreeg
+Pilatre de Rozier de koninklijke toestemming. Op 21 November 1783 stegen ze op, stookten hun vuurtje onder het gevaarte, lieten
+dat feller of minder fel branden en dreven over de Seine en over geheel Parijs. Vijf en twintig minuten bleven ze in het luchtruim
+en daalden veilig en wel dichtbij Parijs neer, na ongeveer 1000 meter in de hoogte te hebben afgelegd.
+
+</p>
+<p id="d0e108">De groote verwachtingen gebouwd op het welslagen, werden een maand later enorm versterkt, toen door Charles het waterstofgas
+voor de vulling van een ballon werd gebruikt en dus het gevaarlijke stoken onder het luchtschip niet meer noodig was. Wel
+waren de kosten van een paar honderd kubieke meter waterstof zeer hoog, maar door vrijwillige bijdragen kwamen die bijeen,
+en de luchtreis van Charles met zijn vriend Robert op 1 Dec. 1783 stelde niemands verwachting te leur. Op een afstand van
+45 kilometer van Parijs kwam men neer en was tot 600 meter gestegen.
+
+</p>
+<p id="d0e110">De opgewondenheid over het aanvankelijk succes deed droomen van ballons, die men elke verlangde richting zou kunnen geven,
+maar voorloopig zag men daar nog geen kans op; wel achtte men het mogelijk, in vooraf aangegeven richting een bepaalden afstand
+af te leggen, als van een gunstige richting van den wind werd geprofiteerd. De Franschman Blanchard en de Engelschman Dr.
+Jeffries waren de eersten, die na vele proefnemingen, zoowel in Frankrijk als in Engeland, het waagden de luchtreis over het
+Kanaal te maken, van Dover naar Calais. Die tocht gelukte op 7 Januari 1785; het denkbeeld de wetenschap te dienen, door de
+kennis van temperatuur, luchtstroomen en vochtigheid der hoogere luchtlagen te vermeerderen, werd toen ook al duidelijk onder
+woorden gebracht en Dr. Jeffries had er een deel van zijn groot vermogen aan opgeofferd, een voorbeeld, dat ook tegenwoordig
+nog door enthousiaste a&euml;ronauten wordt nagevolgd. De overtocht had in anderhalf uur plaats, tusschen &eacute;&eacute;n uur en ruim half
+drie op den middag, nadat al vroeg in den morgen de toestellen voor het bereiden van het waterstofgas waren in werking gesteld.
+Op de plek, waar de moedige reizigers neerkwamen, heeft het gemeentebestuur van Calais een gedenkzuil te hunner eere opgericht.
+
+
+</p>
+<p id="d0e112"></p>
+<div id="d0e113" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-042-2.jpg" alt="De ballon, waarmee op 14 Juni 1785 Pilatre de Rozier omkwam."></p>
+<p class="figureHead">De ballon, waarmee op 14 Juni 1785 Pilatre de Rozier omkwam.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e117">In omgekeerde richtig over te steken is niet v&oacute;&oacute;r 1883, dus zoo  goed als honderd jaar later, aan  Lhoste gelukt. De in het
+Kanaal heerschende winden zijn maar zelden geschikt gebleken, om een ballon een tijdlang regelmatig in noord-westelijke richting
+te voeren. Helaas, dat bij een der <span class="pageno"><a id="d0e119"></a>Bladzijde 43</span>eerste pogingen, om van Frankrijk naar Engeland per ballon over te steken, de genoemde Pilatre de Rozier, de eerste die zich
+in een geheel vrijen ballon had gewaagd, om het leven kwam. Met zijn jeugdigen helper Romain te Boulogne opgestegen, werden
+ze al spoedig door tegenwind van uit zee naar de fransche kust teruggedreven, en ongeveer een kwartier gaans buiten Boulogne
+vond men de met geweldige vaart naar omlaaggestorte ballons, slap en ledig. Romain leefde nog enkele minuten zonder te hebben
+gesproken; Pilatre de Rozier was reeds dood, de eerste slachtoffers der luchtscheepvaart, die nog door zoovelen zouden worden
+gevolgd. Hun toestel, dat uit twee ballons boven elkaar bestond, waarvan de bovenste met waterstof en de onderste met verwarmde
+lucht was gevuld, zoodat eronder gestookt moest worden, zou een compromis zijn tusschen de ballons met warme lucht en die
+met waterstof, maar het heeft jammerlijk gefaald. De waterstof handhaafde zich voor de vulling van ballons tot op onzen tijd;
+maar toch heeft de uitvinding van het steenkoolgas haar concurrentie aangedaan. Het steenkoolgas is zwaarder dan waterstof,
+staat daarin dus bij de laatste achter, als hulpmiddel voor de luchtscheepvaart, maar toen er eenmaal in vele plaatsen gasfabrieken
+waren, gaven die een gemakkelijke gelegenheid, groote ballons te vullen en honderden opstijgingen, vooral die, welke het karakter
+van publieke vermakelijkheid hadden, werden door het vanwege de gasfabriek geleverde gas mogelijk gemaakt. Eigenaardig genoeg
+is de eigenlijke uitvinder van dat gas uit steenkool, de Hollander Jan Pieter Minckelers van Maastricht, in 1785 tot zijn
+ontdekking gekomen juist door zijn poging, om een gas te krijgen ter vulling van een ballon. Hij was een R.K. priester en
+leeraar in de natuurkunde aan een school in Leuven. In een geweerloop, dien hij voor retort gebruikte, verhitte hij stukjes
+steenkool. In het groot heeft hij zijn uitvinding niet toegepast, en nooit heeft hij beproefd, een gasfabriek op te richten,
+hoewel hij in het klein wel het schoollokaal, waar hij les gaf, door middel van steenkoolgas liet verlichten.
+
+</p>
+<p id="d0e121"></p>
+<div id="d0e122" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-043.jpg" alt="De opstijging van Charles en Robert op 1 Dec. 1763 te Parijs."></p>
+<p class="figureHead">De opstijging van Charles en Robert op 1 Dec. 1763 te Parijs.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e126">Bekend is, dat de geschiedenis den Engelschman William Murdoch als den ontdekker van het lichtgas  huldigt en ze heeft daarin
+gelijk, want toen Murdoch in 1792 zijn ontdekking deed, ging hij er al gauw toe over, ook in het groot te werken, en richtte
+de eerste gasfabriek in Londen op, om straten en huizen met gas te verlichten. Die kwam gereed in 1814; in Amsterdam dagteekent
+de eerste gasfabriek van 1825.
+
+</p>
+<p id="d0e128">Maar hoe groot ook door zijn enorm volume en de lichtheid van het gas, waarmee hij is gevuld, de stijgkracht van een ballon
+is, men is er geheel mee overgeleverd aan het spel der winden, als er geen toestel is aangebracht, om het groote gevaarte
+in de lucht te besturen. Wel hebben al de eerste luchtreizigers getracht, van de verschillende luchtstroomingen z&oacute;&oacute; partij
+te trekken, dat ze ongeveer kwamen, waar ze wilden wezen, want reeds Charles en Robert gebruikten een klep met touw, om gas
+te laten ontsnappen en dus te dalen; ook hadden ze ballast bij zich, bestaande uit zakken zand, om uit te gooien en dus door
+verlichting van hun luchtschip hooger te kunnen stijgen, maar dat offeren van ballast en gas, die ieder luchtreiziger maar
+in beperkte mate kan meevoeren, kan nooit lang duren, en al heel gauw zocht men naar middelen, om ballons te besturen van
+uit de door hen gedragen schuit of mand. Een roer en groote zeilen heeft men aan het luchtschip verbonden; men heeft het van
+riemen <span class="pageno"><a id="d0e130"></a>Bladzijde 44</span>en schepraderen voorzien en groote vleugels er bij aangebracht, maar niets baatte; de wind bleef de baas, tot men eindelijk
+eenig succes behaalde met het aanbrengen van een schroef als voortstuwende kracht.
+
+</p>
+<p id="d0e132">In stoombooten kende men al sinds het midden der 19de eeuw het gebruik van de schroef van ijzer, die, door een stoommachine
+snel gedraaid, het water achteruitduwde en de boot deed vooruitgaan. Op die wijze moest men een luchtschip kunnen voortbewegen,
+als men de schroef deed gelijken op het stel wieken van een windmolen. Het kwam er dan maar op aan, de schroef een groote
+snelheid te geven, want dan alleen kan ze een krachtige werking uitoefenen. En om die groote snelheid te bereiken, moest veel
+kracht worden aangewend. Maar hoe zou men een zware stoommachine met stoomketel en vuurhaard met een luchtballon meevoeren?
+Dat scheen onmogelijk; maar toch is inderdaad met een stoommachine het eerste voortbewegen van een bestuurbaren luchtballon,
+of die het ten minste bedoelde te zijn, beproefd.
+
+</p>
+<p id="d0e134">Het was in 1852, toen de ingenieur Henri Giffard te Parijs met een kleine lichte stoommachine opsteeg. Hij had aan zijn grooten
+ballon van 2,500 kubieken meter inhoud, met steenkoolgas gevuld, om den weerstand van de lucht te verminderen, een langwerpigen,
+puntig toeloopenden vorm gegeven. Maar tegen den wind in ging het niet, en wat Giffard bereikte, was een snelheid van twee
+of drie meter in de seconde in windstille lucht. Ook zijn verdere proeven in 1855 en 1856 brachten hem niet verder.
+
+</p>
+<p id="d0e136"></p>
+<div id="d0e137" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-044.jpg" alt="De ballon van de kapiteins Renard en Krebs in 1884."></p>
+<p class="figureHead">De ballon van de kapiteins Renard en Krebs in 1884.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e141">Aan de schroef de vereischte snelheid te geven, dat was de quaestie, en mannenkracht is daarvoor ook al aangewend, toen o.
+a. in 1872 Dupuy de L&ocirc;me, de beroemde bouwer van de eerste gepantserde schepen, acht sterke werklieden met zich meevoerde
+in het schuitje onder den ballon en hen afwisselend bij vieren tegelijk de as van de schroef liet draaien. Op zeer veel punten
+was het luchtschip van Dupuy de L&ocirc;me een vooruitgang. Zoo had het al in den grooten ballon een kleineren met lucht gevuld,
+die meer of minder stijf opgepompt kon worden, en als het gas om de een of andere reden verminderde of inkromp, den ballon
+weer kon uitzetten en den oorspronkelijken vorm hem kon teruggeven, zonder dat de luchtsoorten zich vermengden. Lebaudy past
+dat stelsel ook toe bij zijn tegenwoordige proeven. Men kan de lucht weer uit den kleinen ballon laten ontsnappen, als het
+gas in den grooten uitzet, zooals gebeurt bij iedere verhooging van temperatuur of bij het stijgen in ijlere luchtlagen.
+
+</p>
+<p id="d0e143">Maar hoeveel goeds er ook aan Dupuy de L&ocirc;me&#8217;s luchtschip was, het probleem der bestuurbaarheid losten ook zijn acht sterke
+mannen niet op, en al had men de acht door zestien of meer willen vervangen, wat zou het geholpen hebben? Ieder bracht immers
+ook zijn gewicht mee, dat de ballon moest dragen, zoodat die daarvoor weer veel grooter had moeten worden, dus veel meer tegenstand
+in de lucht zou moeten ondervinden, ergo slechts door grooter kracht zou kunnen worden voortgestuwd door de lucht.
+
+</p>
+<p id="d0e145">Doch geen nood, men ging door met pogingen, gaf den moed niet op. Had de stoommachine mee haar hulp bij al dat trachten gegeven,
+toen eenmaal de electrische batterijen veel verbeterd waren, moesten ook die een handje helpen. In 1883 begonnen de gebroeders
+Tissandier den electrischen motor te gebruiken. Zij bezigden daarvoor een chroomzuurbatterij, die in verhouding tot de vroeger
+aangewende galvanische batterijen een sterkeren stroom leverde bij, wat in dezen van groot belang was, een geringer gewicht.
+Vier meter snelheid in de seconde werd bereikt, en in het volgend jaar 1884 verbeterden de beide fransche legerkapiteins,
+Renard en Krebs, dat record tot zes en een halven meter met een lichteren motor, door op dezelfde wijze verkregen electriciteit
+bewogen.
+
+</p>
+<p id="d0e147">Hun succes was groot en luide sprak tot de fantazie het feit, dat de beide heeren met hun <i>La France</i> boven Parijs gesloten kringen beschreven en bij voorbeeld bij zeven opstijgingen vijfmaal tot het punt van uitgang terugkeerden.
+
+
+</p>
+<p id="d0e152">Als volgende nieuwigheid, met het &eacute;clatante succes, waarvan wij thans getuigen zijn, verscheen de ontploffingsmotor ten tooneele,
+de benzinemotor, die eerst het automobilisme tot zoo groote hoogte had gebracht en daarna, in werkelijken zoowel als in figuurlijken
+zin, ook aldus op de luchtvaart werkte. Binnen weinig jaren werd die motor voor een zelfde krachtsuitoefening tien tot twintigmaal
+lichter gemaakt dan de beste electrische motoren.
+
+</p>
+<p id="d0e154">Daar verschijnt Santos Dumont op het veld der luchtscheepvaart. Wat een modellen heeft hij gebruikt! En al is zijn werk met
+bestuurbare ballons nu al weer overtroffen, wat heeft hij bijvoorbeeld met zijn nommers 6 en 9 heldenstukken verricht! Zij
+deden den naam van den energieken Braziliaan over heel de wereld klinken. Met zijn vaart om den Eiffeltoren won hij den Deutschprijs;
+allerlei gelukkige neerdalingen precies op de plek, die hij had aangewezen, deden van hem spreken; maar de schommelingen van
+zijn toestellen bleven een bezwaar, en met zijn beste machines bereikte hij niet meer dan de snelheden van respectievelijk
+acht en vijf meter, met nummer 6 en nummer 9.
+
+</p>
+<p id="d0e156">S&eacute;v&eacute;ro, ook een Braziliaan, deed, na die proeven van Santos Dumont in 1901, een poging met een wat minder langwerpigen ballon;
+hij steeg in 1902 te Parijs op. maar hij had den motor te dicht bij den ballon aangebracht en na een kwartier in de lucht
+te zijn geweest, ontvlamde het gas en de ongelukkige a&euml;ronaut kwam met zijn toestel neer in de Avenue du Maine. Hij had er
+het leven bij gelaten. <span class="pageno"><a id="d0e158"></a>Bladzijde 45</span>Slechts enkele maanden later viel een ander slachtoffer van de luchtscheepvaart, de Saks Von Bradsky, die met een cylindrischen
+ballon, voorzien van een soort van valscherm, te Parijs opsteeg. Kort na het verlaten van den vasten grond begon het toestel
+te slingeren; de touwen, waaraan de mand bevestigd was, braken, en de beide inzittenden werden in den val gedood.
+
+</p>
+<p id="d0e160"></p>
+<div id="d0e161" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-045-1.jpg" alt="Het door de fransche regeering gekochte luchtschip &#8220;La Patrie&#8221;, dat op 30 Nov. 1907 op de vlakte van Souhesmes bij Verdun losgeraakt en weggewaaid is."></p>
+<p class="figureHead">Het door de fransche regeering gekochte luchtschip &#8220;La Patrie&#8221;, dat op 30 Nov. 1907 op de vlakte van Souhesmes bij Verdun
+losgeraakt en weggewaaid is.
+</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e165">Het bleek meer en meer, dat het er bij die langwerpige ballons vooral op aankwam, de schommelingen tegen te gaan, die optraden,
+zoodra de luchtschepen een zekere snelheid bereikten.
+
+</p>
+<p id="d0e167"></p>
+<div id="d0e168" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-045-2.jpg" alt="Het door de duitsche regeering gekochte luchtschip van Graaf Zeppelin."></p>
+<p class="figureHead">Het door de duitsche regeering gekochte luchtschip van Graaf Zeppelin.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e172">De fransche ingenieur, Julliot, vervaardiger van Lebaudy&#8217;s toestellen, schijnt dat probleem dichter bij zijn oplossing te
+hebben gebracht. Hij maakt de ballons van eigenaardigen vorm met horizontale vlakken, die uitstaan en het gevaarte recht houden
+in de vaart, zooals de veeren achter aan een pijl er de goede richting in houden. De schroef is bij deze machines klein, maar
+heeft een verbazende snelheid. Lebaudy&#8217;s nummers 1 en 2 dateeren van 1902 en 1904, brengen het tot 11 meter in de seconde
+en kunnen een voorraad benzine meenemen, om het, met drie personen in het schuitje, vijf uren in de lucht uit te houden.
+
+</p>
+<p id="d0e174">De Lebaudy&#8217;s, eigendom, zooals men weet, van een broer van den bekenden &#8220;keizer van de Sahara&#8221;, hebben nu al 79 opstijgingen
+gedaan, en nog geen averij gehad, terwijl ze altijd neergekomen zijn ter vooraf bepaalder plaatse. In 1905 is dan ook de Lebaudy
+nummer 2 door de regeering aangekocht; de militaire autoriteiten plaatsten haar als schildwacht aan de grens bij Toul, maar
+toen het marokkaansch gevaar geweken was, werd de ballon naar het park der a&euml;ronauten te Meudon bij Parijs teruggebracht en
+hij wordt nu als schoolschip voor de luchtvaart gebruikt.
+
+</p>
+<p id="d0e176">Op last van den staat is een luchtschip van hetzelfde model gebouwd, de <i>Patrie</i>, die nog sneller is, namelijk 13 meter in de seconde of 45 kilometer in het uur aflegt, en met tien passagiers tien uren
+in de lucht zou kunnen blijven met behoud der snelheid.
+
+</p>
+<p id="d0e181">Met deze <i>Patrie</i> gingen op 22 Juli j.l. de ministers Cl&eacute;menceau en generaal Picquart omhoog en deden een tochtje boven Parijs. Voor de beweging
+der schroef heeft de <i>Patrie</i> een motor van 16 cylinders, die bij een gewicht van 100 K.G. ook 100 paardekrachturen kan ontwikkelen. Waarschijnlijk zal
+Frankrijk verscheiden luchtschepen naar het model der <i>Patrie</i> doen vervaardigen, om misschien de eerste mogendheid  <span class="pageno"><a id="d0e192"></a>Bladzijde 46</span>te worden die over een vloot van luchtschepen beschikt. De derde nog grootere luchtkruiser in Frankrijk draagt den naam van
+de <i>R&eacute;publique</i> en ook het jaartal 1907.
+
+</p>
+<p id="d0e197">Intusschen is juist, terwijl wij dit schrijven (7 Dec.) het lot van de <i>Patrie</i> in het duister gehuld. De ballon zweeft ergens in de wereld, men weet niet waar, of is reeds in de golven der zee ondergegaan.
+De <i>Patrie</i> had juist in de laatste dagen een groot bewijs van bekwaamheid afgelegd. Op Zaterdag 23 November 1907 had deze ballon te
+8 uur 45 min. &#8217;s ochtends het parc aerostatique te Chalais-Mendon verlaten, met het doel naar Verdun te stevenen, en zie te
+3 uur 30 min. kwam hij daar aan, zonder eenig oponthoud en ongeval, een reis van 6 uur 40 min. gemaakt hebbende! Een week
+lang was Frankrijk trotsch op dit resultaat. Doch de volgende Zaterdag, 30 Nov., bracht een groote teleurstelling. Er was
+eenige averij aan het schuitje gekomen, en nog des avonds moest dit gerepareerd worden. Een 175-tal soldaten hielden de touwen
+vast, om den kolossus aan de aarde gebonden te houden. Het woei hard, een vreeselijke rukwind stuwde den ballon voort; de
+mannen moesten loslaten, en de ballon zwierde in het duister met verbazende snelheid de lucht in. De wind was west, dus de
+vluchteling ging over zee, en men meent hem den volgenden dag, Zondag 1 Dec. reeds in Schotland gezien te hebben. Maar beslist
+is zijn lot op het oogenblik nog niet. Men spreekt er al over, dat de fransche regeering van baron Deutsch de bestuurbare
+<i>Ville de Paris</i> zal overnemen; en deze de plaatsvervanger van de verloren <i>Patrie</i> zal worden.
+
+</p>
+<p id="d0e211">In Frankrijk zijn ook de ballons voor Wellman, den poolzoekenden Amerikaan, vervaardigd. Er zal echter veel meer aan proefvaarten
+moeten zijn gedaan met dien ballon, voor men het daar in het hooge noorden met eenige hoop op succes kan wagen. De ongelukkige
+Andree, die voor eenige jaren een dergelijken tocht naar de Noordpool waagde, maar nooit terugkwam, is een waarschuwend voorbeeld.
+Wellman heeft verstandig gedaan, ofschoon hij in den zomer van 1907 voor de tweede maal alles gereed had, toch maar niet uit
+te varen.
+
+</p>
+<p id="d0e213">Dan zal eerder graaf Henri de la Vaulx van succes kunnen spreken, zooals hij al betrekkelijk gelukkig is geweest, sedert hij
+in 1903 zijn nachtelijken tocht over het kanaal volbracht, waarbij hij, een geringe hoogte houdend, te Hull landde. In de
+laatste jaren doet hij proeven met zijn <i>M&eacute;diterran&eacute;ens</i>, die nu eens geen langwerpige bestuurbare ballons zijn, maar terugkeeren tot den ouden bolvorm. Met den heer Herv&eacute; wil hij
+trachten dien bestuurbaar te maken. Bij den bolvormigen ballon ontgaat men de moeilijkheid, die bij een langwerpigen voorkomt,
+dat de stabiliteit zoo moeilijk te verzekeren is en daarmee de veiligheid. Maar aan den anderen kant is de sferische ballon
+minder geschikt om een groote snelheid te krijgen. Dus moet het voortstuwend vermogen grooter wezen. De schroef vordert dan
+ook een andere inrichting dan de gewone. Graaf de la Vaulx heeft aan zijn ballons, waarmee hij tegenwoordig te Sartrouville
+proeven doet, zeer groote schroeven van verscheiden meters middellijn, terwijl elk blad weer uit een samenstel van twee stalen
+bladen bestaat, verbonden door verbindingsvlakken van aluminium. Dan zijn er deviatoren en stabiliatoren, waarvan de namen
+de bedoeling duidelijk maken, en over het geheel is de machinerie zeer ingewikkeld. Maar de graaf wil alles slechts als proeven
+beschouwd zien, en denkt later definitief met een grooteren ballon te kunnen gaan waar hij wil in het luchtruim.
+
+</p>
+<p id="d0e218">Het groote langwerpige luchtschip, dat de heer Deutsch de la Meurthe in 1906 heeft uitgevonden, is de <i>Ville de Paris</i>, boven reeds genoemd, zeer groot, met de eigenaardigheid van acht evenwijdig loopende, met gas gevulde buizen achter aan
+den ballon. De poging in 1906 ermee gedaan, faalde, tenminste leerde niets omtrent de bestuurbaarheid, daar de ballon vrije
+luchtreizen deed, omdat de machine niet werkte. Het blijft af te wachten, wat deze ballon zal praesteeren.
+
+</p>
+<p id="d0e223">En naast de proeven, waar de wereld van spreekt, hoeveel is er buitendien niet aan geld en krachten besteed aan de oplossing
+van het vraagstuk! In Itali&euml; en Duitschland is men dan ook al tot bemoedigende resultaten gekomen. Amerika, dat met zijn Santos
+Dumont veel eer inlegde, heeft zich overigens tot kleinere ballons bepaald; verleden jaar is de <i>Lincoln Beachy</i> eens in het park bij het Witte Huis voor de oogen van den President neergekomen. Maar met kleine opstijgers zal nooit veel
+te bereiken zijn, want met de afmetingen vermeerdert de waarde ontegenzeggelijk. Want de stijgkracht, of het draagvermogen,
+van het volume afhangende, neemt sterker toe dan de tegenstand van de lucht bij vergrooting van den ballon. Bij voorbeeld,
+indien de eene ballon een tweemaal zoo groote middellijn heeft als een andere, zal hij achtmaal zooveel inhoud en dus ook
+achtmaal zooveel stijgkracht hebben dan de kleinere, terwijl de tegenstand, dien hij in de lucht heeft te overwinnen, evenredig
+is met het oppervlak van den ballon en dit bij den grooteren slechts viermaal zoo groot is als bij den kleineren. Bij grootere
+ballons zal men dus zwaardere machines kunnen meenemen, die meer kracht kunnen uitoefenen, en, evenredig gesproken, zal men
+minder tegenstand hebben te overwinnen.
+
+</p>
+<p id="d0e228">Vandaar dat graaf Zeppelin, die in Duitschland ijverig voor de luchtscheepvaart werkt en zijn vermogen ervoor heeft gegeven,
+steeds een zeer groot luchtschip gebruikt, waarover straks nader. Dit jaar verkreeg hij op het meer van Constanz verrassende
+resultaten. De duitsche militaire afdeeling voor de luchtscheepvaart houdt met majoor Von Parsefal, majoor Grosz, kapitein
+Krogh, kapitein Sperling en andere militaire luchtschipspecialiteiten, Duitschlands eer schitterend op. Onze afbeelding vertoont
+twee militaire bestuurbare ballons, zooals zij op het schietterrein bij Tegel omhoog gaan. Majoor Grosz heeft ook een populair
+werkje over het onderwerp uitgegeven.
+
+</p>
+<p id="d0e230">In den Rijksdag zal een aanvullingsbegrooting inkomen voor het bouwen van een tweede luchtschip volgens het stelsel Zeppelin,
+en een som als eeregeschenk zal men voor hem aanvragen. Bij den jongsten internationalen wedstrijd om den Gordon-Bennettbeker
+in New-York won de duitsche ballon, de <i>Pommern</i> <span class="pageno"><a id="d0e235"></a>Bladzijde 47</span>van den heer Erbsloh. Nu zal de wedstrijd om dien beker in 1908 in Duitschland, waarschijnlijk te Mannheim, worden gehouden.
+
+
+</p>
+<p id="d0e237">Een ballon van de duitsche luchtschip-studievereeniging, met de kapiteins von Kehler en Krogh en twee machinisten, deed een
+tocht van 7 uren en 25 minuten in de buurt van Berlijn.
+
+</p>
+<p id="d0e239">Engeland is nog niet in de eerste rij gekomen, wat de luchtscheepvaart betreft, al zijn Spencer, Barton en kolonel Templar
+ijverig met proeven bezig. De <i>Nulli secundus</i>, in den tuin van het Cristal Palace, onlangs door een windstoot vernield, had echter blijk van energieke pogingen gegeven.
+
+
+</p>
+<p id="d0e244">In October 1907 liet het dagblad <i>The Daily Graphic</i> een ballonreis maken, die negentien uren duurde en waarbij de drie heeren deelnemers in Zweden landden. De tocht boven de
+Noordzee, van Yarmouth tot bij Sonderrig in Denemarken, was de langste zeeluchtreis, nog gemaakt. Op die wijze zullen wij
+in de eerste jaren nog vele malen van luchtreizen hooren, een sport, die als andere oefeningen den moed en het uithoudingsvermogen
+der menschen slechts ten goede kan komen.
+
+</p>
+<p id="d0e249">Het gebruik van luchtballons, niet als sport, maar met het oog op oorlogsdoeleinden, vindt meer en meer aanhangers, die er
+groote verwachtingen van hebben. De aan een kabel vastgehouden ballons, de bekende <i>ballons captifs</i>, zijn reeds lang bij de legers der groote Rijken ingevoerd, en doen als hooge observatieposten goede diensten. De beste oorlogsdiensten
+hebben echter de ballons reeds in 1870 bij het beleg van Parijs geleverd, toen er meer dan &eacute;&eacute;n ballon met belangrijke berichten
+uit de ingesloten stad is ontsnapt, en ook Gambetta zijn beroemde reis per ballon heeft gemaakt.
+
+</p>
+<p id="d0e254">Men kende toen echter nog geene benzine-motoren. Bij den eerstvolgenden oorlog zal het luchtschip een veel belangrijker rol
+spelen. Van alle zijden maakt men zich daartoe gereed. Zelfs moet bij de firma Krupp te Essen een kanon in de maak zijn, dat
+uitsluitend ingericht wordt om op luchtballons te schieten. Het wordt op een auto vervoerd, zal zich dus snel kunnen verplaatsen
+en kan zijn schoten lossen onder een hoek Van 60 graden. Voordat de vernieling van legers en steden en dorpen door luchtschepen
+nog een feit is, zullen de luchtschippers zelf een mikpunt wezen voor den vijand. Zij kunnen zich nu al vast oefenen op de
+defensieve houding, die ze zullen moeten aannemen, als de omstandigheden haar noodzakelijk maken.
+
+</p>
+<p id="d0e256">Tegen kanonskogels zal het er niet veel toe doen, of het omhulsel van den ballon van soepele zijde is dan wel of het luchtschip
+van een steviger, hoewel natuurlijk lichte stof is gebouwd. Reeds in 1897 heeft de Oostenrijker Schwarz een ballon van zeer
+dun aluminium gebruikt en zich daarmee langzaam eenige oogenblikken in de lucht bewogen; maar het omhulsel was zoo breekbaar,
+dat bij het neerdalen de ballon gekneusd en vernield werd.
+
+</p>
+<p id="d0e258">Toch is Zeppelin bij den eisch van stevigheid van den ballon gebleven; naar zijn meening is die noodzakelijk, om den vorm
+te behouden bij groote snelheden. De soepele ballons, meent hij, ook met kleine ballons er binnenin, kunnen slagen bij gemiddelde
+snelheden, maar schuiven in elkaar bij meer vaart en sterker luchtdrukking. De met metalen steunsels voorziene ballons kunnen
+sneller vliegen en hun gasdichtheid is gemakkelijker te verzekeren. Daar staat tegenover, dat die ballons noodzakelijk zwaarder
+moeten zijn en dat dit grootere gewicht alleen kan worden gecompenseerd door een enormen omvang, waardoor ze zeer duur worden
+en lastig in het gebruik. Bovendien is met zoo&#8217;n ten deele uit aluminium vervaardigde ballon het landen op den vasten bodem
+uiterst gevaarlijk. Graaf Zeppelin doet dan ook zijn proeven met zijn zoo breekbaar luchtschip boven het meer van Constanz.
+Zijn ballon nummer 6 van 1906 was 120 meter lang, bezat 11 meter middellijn, had een inhoud van 12 000 kubieke meter en bereikte
+een snelheid van tien meter. Ballon en gondel zijn bij Zeppelin&#8217;s inrichting &eacute;&eacute;n vast geheel; een soort van geraamte draagt
+den ballon en deze is met twee door een loopbrug verbonden gondels vast vereenigd. Aan elk der beide zijden van den cylindervormigen
+ballon zijn twee luchtschroeven aangebracht, die door twee Daimlermotors, samen van 170 paardekrachten, bewogen worden.
+
+</p>
+<p id="d0e260">Iets nieuws is dat aanbrengen der schroeven aan den ballon zelven, mogelijk geworden door de stevigheid van het luchtschip.
+Nu werken dus bij Zeppelin de schroeven rechtstreeks op den ballon, terwijl bij de andere systemen de schroef aan het schommelende
+schuitje is verbonden en niet direct op den ballon werkt, doch op den gondel, die, om zoo te zeggen, den ballon sleept.
+
+</p>
+<p id="d0e262">Ferdinand, graaf von Zeppelin, is een belangwekkende figuur. Hij vierde op den 2lsten October j.l. zijn vijftigjarig dienst
+jubileum in het wurtembergsche leger. Den 8sten Juli van het volgende jaar zal hij al zeventig jaar worden en nog wijdt hij
+zich met jeugdigen ijver aan de oplossing van het probleem der luchtvaart. Het is een werkzaam leven, dat hij achter zich
+heeft. In Ludwigsburg had hij op de krijgsschool gegaan en hij werd op twintigjarigen leeftijd luitenant. Altijd trokken technische
+studi&euml;n hem aan, en deze hebben hem goed voorbereid voor zijn latere liefhebberijstudie.
+
+</p>
+<p id="d0e264">In zijn drang tot daden nam hij deel aan den noord-amerikaanschen successie-oorlog. In die dagen deed hij al een tocht per
+luchtballon van Sint-Paul in Canada uit.
+
+</p>
+<p id="d0e266">Na een tocht voor den inlichtingendienst naar het Oosten en Zuidoosten van Frankrijk, werd Zeppelin aangesteld bij het ministerie
+van oorlog in Wurtemberg en in 1866 was hij in den oorlog tegen Pruisen vleugeladjudant van koning Karel, om al spoedig bij
+den generalen staf te worden geplaatst. In 1869 valt zijn huwelijk met een Berlijnsche, de vrijvrouw Isabella von Wolff.
+
+</p>
+<p id="d0e268">Den fransch-duitschen oorlog maakte hij mee als ritmeester der dragonders in den generalen staf van het wurtembergsche leger,
+en uit dien tijd is een heldenstuk van hem nog al bekend geworden. Het was op 24 Juli 1870, dat hij als aanvoerder van een
+patrouille met vier officieren en vijf man in den Elzas was binnengedrongen ter ori&euml;nteering van de stellingen van den vijand.
+Op dien stoutmoedigen rit werden de graaf en zijn metgezellen door <span class="pageno"><a id="d0e270"></a>Bladzijde 48</span>een veel sterkere fransche patrouille overvallen. Zeppelin&#8217;s paard werd doodgeschoten; hij sprong op het paard van een Franschman,
+in wiens zadeltasch zich belangrijke inlichtingen bevonden omtrent de nog niet door de Franschen bezette grensplaatsen, terwijl
+het dappere troepje zich door den vijand heensloeg naar Kumbach.
+
+</p>
+<p id="d0e272">Den volgenden morgen werden ze echter weer overvallen door een talrijke menigte chasseurs &agrave; cheval, die Zeppelin&#8217;s manschappen
+tot de vlucht dwong. Er werden enkelen gevangen genomen, maar Zeppelin ontkwam over de duitsche grens.
+
+</p>
+<p id="d0e274"></p>
+<div id="d0e275" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-048.jpg" alt="De luchtschepen van Grosz en Parseval in het park te Tegel."></p>
+<p class="figureHead">De luchtschepen van Grosz en Parseval in het park te Tegel.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e279">Na het sluiten van den vrede begon de graaf zich meer en meer met het probleem van het bestuurbare luchtschip bezig te houden,
+maar hij werd telkens van die studie afgehouden door zijn plichten als militair. In 1891 nam hij ontslag uit den dienst. Toen
+eerst was hij in de gelegenheid, zijn kracht te concentreeren op zijn eigenlijk levenswerk. Hij, die reeds op den drempel
+van den ouderdom stond, nam zijn taak ter hand met de geestdrift van den jongeling. Vol ijver werkte zijn eenige dochter met
+hem mee.
+
+</p>
+<p id="d0e281">De snelle en groote vorderingen, die de luchtscheepvaart met betrekking tot den bestuurbaren luchtballon in den laatsten tijd
+heeft gemaakt, waarbij, zooals we zagen, de benzinemotor zijn hulp verleende, zijn niet bereikt zonder telkens herhaalde teleurstellingen
+en mislukkingen. Nog in 1894 hield een door keizer Wilhelm benoemde commissie van onderzoek het plan van Zeppelin voor onuitvoerbaar
+en practisch onbruikbaar, voor zoover er al uitvoering aan kon worden gegeven. Die uitspraak gold vooral het systeem van den stijven ballon.
+
+</p>
+<p id="d0e286">Maar Zeppelin liet zich niet ontmoedigen. Hij werkte voort, nu op eigen kosten en eigen verantwoording. Hij deed een propagandareis
+door Duitschland en stichtte in 1898 te Stuttgart een maatschappij op aandeelen met ongeveer een millioen kapitaal. Bij Monzell
+aan het meer van Constanz richtte hij zijn eerste, op pontons rustende monteeringshal op, die vastgelegd werd aan een 400
+centenaars zwaar betonblok op den bodem van het meer. Hier werd het eerste luchtschip van den graaf met aluminiumgeraamte
+gebouwd. Het was 28 meter lang. De in den zomer van 1900 ondernomen proefvaarten, die goed afliepen, maar nog niet ver gingen,
+werden overal nog sceptisch opgenomen. De maatschappij op aandeelen was al eerder opgeheven, en Zeppelin wendde zich nu om
+hulp tot het groote publiek, en zelfs door een loterij verschafte hij zich financi&euml;elen steun.
+
+</p>
+<p id="d0e288">Toen bouwde hij een tweede luchtschip met verbeterde toestellen, dat bij de proefvaart op 17 Januari 1906 door een storm werd
+vernield, omdat de motors weigerden. Maar nog was de moed van den energieken man niet gebroken; hij liet niet af, en niet
+lang daarna bouwde hij zijn luchtschip N&deg;. 3, dat den grijsaard eindelijk tot de overwinning voerde.
+<span class="pageno"><a id="d0e290"></a>Bladzijde 49</span></p>
+<p id="d0e291">De duitsche regeering ziet nu de beteekenis in, die het luchtschip voor oorlogsdoeleinden kan hebben en zal de verdere kosten
+der nog te nemen proeven naar alle waarschijnlijkheid voor haar rekening nemen, terwijl, zooals wij reeds zeiden, graaf Zeppelin
+ook zal schadeloos gesteld worden voor de opofferingen, die hij zich heeft getroost.
+
+</p>
+<p id="d0e293">De rustelooze geest van den ontdekker zal intusschen werkzaam blijven; hij en zijn trouwe medewerker, de ingenieur L. D&uuml;rr,
+zullen hun denkarbeid in slapelooze nachten en hun angstig passen en meten en teekenen en ontwerpen aan de schrijftafel voortzetten,
+om in den kamp tegen vijandige natuurkrachten eindelijk de volkomen overwinning te behalen.
+
+</p>
+<p id="d0e295"></p>
+<div id="d0e296" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-049.jpg" alt="De vliegmachine der gebroeders Wright."></p>
+<p class="figureHead">De vliegmachine der gebroeders Wright.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e300">Nog een enkel woord over reeds behaalde triomfen van het Zeppelinsche luchtschip. Boven het meer van Constanz heeft het gevlogen
+en daaromheen over een dozijn duitsche en zwitsersche stadjes, om na een luchtreis van verscheiden honderden kilometers behouden
+in zijn haven terug te keeren. Daarmee heeft zich het stijve luchtschip doelmatig getoond; in het stevige geraamte van aluminium,
+dat met zijde overtrokken is, wordt het gas bewaard in 16 met gas gevulde ballons, die, zooals we reeds zeiden, samen 12000
+kubieke meter gas kunnen bevatten en het schip na aftrek van alle eigen gewicht, met inbegrip van de beide motors, de bemanning
+enz. nog ongeveer 2000 kilogram draagkracht verleenen.
+
+</p>
+<p id="d0e302">Het voornaamste voordeel van deze constructie is wel, naast die geweldige draagkracht, dat het schip steeds zijn uitwendigen
+vorm bewaart en dat de ballons tegen afwisselende drukkingen en bezonning beschut zijn, dus ook zooveel mogelijk gevrijwaard
+worden tegen gasverlies. De afstand van den ballon tot de gondels bedraagt nog geen drie meter. Door middel van de stuurtoestellen
+v&oacute;&oacute;r en achter aan het schip, kan men het geheel in het horizontale vlak en van boven naar beneden en omgekeerd sturen. Gedurende
+een vaart van acht uren had de ballon zoo weinig gas verloren, dat men het verlies opgewogen kon rekenen door het benzinegebruik;
+want zooveel als het gasverlies het schip deed dalen, zooveel rees het door het verbruik van benzine.
+
+</p>
+<p id="d0e304">Wat nu de verdere werkzaamheden der bovengenoemde leden der duitsche militaire afdeeling betreft, majoor von Parseval heeft
+veel opstijgingen gedaan, en behalve dat hij een ballon met platte vlakken bezigde juist als Lebaudy, had hij ook twee kleinere
+ballons erbij, bestemd om aan het luchtschip een helling te geven, die alleen genoeg zou zijn om rijzing of daling teweeg
+te brengen. Maar het succes is niet volkomen geweest, en meer of minder ernstige averij viel er bij dezen ballon telkens te
+constateeren.
+
+</p>
+<p id="d0e306">De ballon van majoor Grosz met ingenieur Basenach behaalde te Tegel in Juli en Augustus 1907 aardige triomfen. Hij manoeuvreerde
+drie uren aaneen in de lucht. Bij Zeppelin&#8217;s ballon vergeleken is die van majoor Grosz met zijn 40 meter lengte slechts een
+onbeduidend luchtscheepje. In het park van Tegel staan de gebouwen van de ballons van Grosz en Parseval naast elkander en
+nog voortdurend  <span class="pageno"><a id="d0e308"></a>Bladzijde 50</span>gaan beide met hun proeven en vindingen ter verbetering van de vaart door.
+
+</p>
+<p id="d0e310">De ware luchtschipper weet van geen ontmoediging. &#8220;Verder maar, opnieuw aan het werk!&#8221; is zijn leus; het geheim van het succes
+ligt in het woord, dat Stephenson in zijn laatste uren den talisman voor de groote zegepralen van techniek en industrie noemde,
+het woord &#8220;Volharding!&#8221;
+
+
+
+</p>
+<p id="d0e312">Vliegen als een vogel! Het heeft altijd zoo begeerlijk geleken. De lucht te doorklieven zonder zoo&#8217;n ballongevaarte, dat u
+draagt, maar enkel door eigen kracht en met een machine, die noodzakelijk zwaarder moet wezen dan de lucht, ook dat probleem
+neemt thans in dezen tijd van luchtschipenthousiasme weer veler aandacht in de beschaafde wereld in beslag, doet hun kapitalen
+offeren en voor geen levensgevaar terugdeinzen.
+
+</p>
+<p id="d0e314">Reeds zijn er wereldberoemde namen te noemen op dit veld van onderzoek. Wie heeft niet gehoord van Otto Lilienthal, die in
+1896 het slachtoffer werd van zijn pogingen; van Chanule, Archdeacon, Henri Robart, Hiram Maxim, Wright, Ferber, Switchkoff,
+Sury, Farman en zooveel anderen. Met ingewikkelde reuzentoestellen verheffen zij zich van de aarde en zweven korter of langer
+tijd in de lucht. Soms vertoonen de vliegtoestellen een enkel groot vlak, waar de motor op werkt, maar veelal hebben ze twee
+verbonden vlakken, terwijl er ook luchtzweefapparaten, vooral in Amerika, gebruikt zijn, die uit een groot aantal gewelfde
+zeil- of zweefvlakken bestonden. Het principe van den vlieger, het speelgoed der jeugd, wiens gewelfde en een bepaalden hoek
+met de windrichting makende groote oppervlakken als draagvlakken werken, wordt bij de vliegmachines toegepast.
+
+</p>
+<p id="d0e316">De amerikaansche gebroeders Wright te Dayton, in Ohio, probeeren het met een soort van kastvormigen vlieger, waarbij deksel
+en bodem zijn gebleven, de zijwanden echter door lichte stijlen zijn vervangen. Het toestel lijkt een reusachtigen kever.
+Ook bij hen was het vliegen in het begin niet anders dan een glijden door de lucht van een zekere hoogte; later gebruikten
+ze een motor op een railspoor en lieten de machine daarbij tegen den wind oprijden, tot ze zich dan met een sprong in de lucht
+verhief, om na weinige meters weer te landen. Maar na eindelooze proeven is de doorvlogen ruimte al grooter geworden.
+
+</p>
+<p id="d0e318">Amerika ging in zake vliegtoestellen vooraan en behaalde ook weer met denzelfden Santos Dumont schitterende resultaten. Met
+een vliegmachine, die op 23 October 1906 voor de eerste maal opsteeg, legde hij den 12den November daarop volgende 220 meter
+al vliegende af in 21 seconden. Na dien heeft hij zijn a&euml;roplaan Nr. 19 gekregen en daarmee deed hij in November 1907 mee
+aan den strijd om den Deutsch-Archdeaconprijs van 50.000 francs, die gewonnen wordt door den luchtschipper, wiens luchtschip
+in volle vlucht het punt van uitgang overschrijdt, aangegeven door twee masten, die vijftig meter van elkaar verwijderd zijn,
+dan zwenkt om een paal op 50 meter afstands recht tegenover het midden van het uitgangspunt, en dan weer in volle vlucht de
+beginlijn tusschen de beiden masten passeert. Op verschillende dagen van de week heeft Santos Dumont in de tweede helft van
+November proeven genomen met andere mededingers, onder wie Henri Farman de ernstigste was.
+
+</p>
+<p id="d0e320">De nieuwste van Santos Dumont is een bijzonder lichte vliegmachine met twee groote zijden vleugels en vier roeren; de motor
+van twintig paardekrachten weegt slechts 22 kilo&#8217;s. Het zadel van den luchtschipper bevindt zich onder den hoek, dien de beide
+vleugels opwaarts maken. Drie wielen, twee van voren en &eacute;&eacute;n van achteren, dragen het toestel, dat alles erbij gerekend 56
+kilo&#8217;s weegt en met Santos Dumont 110 kilo&#8217;s. De schroef met twee armen heeft 1,35 meter middellijn.
+
+</p>
+<p id="d0e322">Gedurende verscheiden weken heeft Henri Farman in het najaar van 1907 oefeningen gedaan met zijn machine, tot hij den 26sten
+October op het manoeuvreterrein van Issy-les-Moulineaux bij Parijs in 25 seconden een afstand van 771 meter door vloog. Hij
+had dienzelfden dag al meer vluchten gedaan, waaronder &eacute;&eacute;n van 350 en een van 410 meter. Hij is dus nu Santos Dumont de baas.
+
+
+</p>
+<p id="d0e324">Zijn a&euml;roplaan, die wonderlijk regelmatig werkt, is hoogst eenvoudig van constructie. De machine bestaat uit een middenvak
+van tien meter lengte bij twee meter breedte en anderhalven meter hoogte, met een dubbelen balk van vier en een halven meter
+verbonden aan een achtervak, in het midden waarvan een verticaal roer is geplaatst. Op het middengedeelte is de motor van
+50 paardekrachten aangebracht, die een schroef van 2.10 M. in beweging brengt. Die a&euml;roplaan, vervaardigd van esschenhout,
+met een geverniste stof overtrokken, heeft een totale oppervlakte van 52 vierkante meter en het gewicht bedraagt 500 kilo&#8217;s.
+
+
+</p>
+<p id="d0e326">Farman is de winner geworden van 60 pond sterling, door de <i>Aero Club</i> uitgeloofd voor den uitvinder van een a&euml;roplaan, die meer dan 300 meter bij een enkele vlucht aflegde. Hij wil nu verder
+probeeren den Deutsch-Archdeaconprijs te winnen van 2000 pond sterling voor de eerste vliegmachine, &#8220;zwaarder dan de lucht&#8221;,
+die in gesloten kring &eacute;&eacute;n kilometer vliegt.
+
+</p>
+<p id="d0e331">Keeren wij, na dit kleine uitstapje naar de vliegmachine, terug naar de vaart met luchtballons. In ons land sluimert de belangstelling
+in de luchtscheepvaart ook reeds niet meer. Er is een Vereeniging ter bevordering der Luchtscheepvaart opgericht, een heugelijk
+verschijnsel en een, dat inderdaad ook niet langer kon uitblijven.
+
+</p>
+<p id="d0e333">Als men nagaat, niet alleen wat er door a&euml;ronauten is verricht in de andere landen van Europa, zooals wij in de vorige bladzijden
+deden, maar ook in welke mate het publiek deelnam aan de uitingen van belangstelling, dan staat men verbaasd over de reeds
+ontplooide werkzaamheid. Om een voorbeeld te geven van de belangstelling, die voor de luchtscheepvaart in het buitenland heerscht,
+zij vermeld, dat men thans a&euml;ro-clubs heeft in de volgende plaatsen: vier in Parijs, twee te Weenen, twee te Londen en verder
+in Bordeaux, Lyon, Berlijn, M&uuml;nchen, Straatsburg, Augsburg, Barmen, Posen, Graudenz, W&uuml;rzburg, <span class="pageno"><a id="d0e335"></a>Bladzijde 51</span>Coblentz, Keulen, Frankfurt, Bern, Stockholm, Brussel, Turijn, Milaan, Rome, Madrid, Petersburg, New-York, Saint-Louis, Philadelphia
+en wellicht nog in meer andere plaatsen. Vele van die vereenigingen zijn werkzaam in de practijk, door studie van het vraagstuk
+in eigen kring en door een werkzaam aandeel te nemen aan de uitrusting en oplating van bestuurbare ballons.
+
+</p>
+<p id="d0e337">Alleen het Deutsche Luftschifferverband omvat een twaalftal vereenigingen met samen ruim 4100 leden. De grootste dier vereenigingen
+telde, blijkens het in 1907 uitgegeven Jahrbuch, 927 leden, regelde niet minder dan 91 opstijgingen en kende 7 diploma&#8217;s van
+bevoegdheid aan luchtschippers toe. Dat is de Berliner Verein. Bij de parijsche A&euml;ro-Club staan niet minder dan 110 vrije
+ballons ingeschreven. Zweden heeft sinds 1900, Zwitserland en Belgi&euml; hebben sedert 1901 eigen luchtvaartgenootschappen, en
+de meeste van die grootere en kleinere gezelschappen zijn aangesloten bij de <i>F&eacute;d&eacute;ration Aeronautique internationale.</i>
+
+</p>
+<p id="d0e342">Zal daarvan ook spoedig een bloeiende nederlandsche vereeniging deel uitmaken? De luitenant ter zee der 2de klasse A. E. Rambaldo,
+te Watergraafsmeer doet er al zijn best voor. Hij heeft in de dagbladen de aandacht op de zaak gevestigd en door zijn initiatief
+is op 20 October j.1. een vergadering gehouden in Den Haag, waar een commissie van voorbereiding is benoemd, om tot definitieve
+constitueering der Vereeniging te komen.
+
+</p>
+<p id="d0e344">Op die bijeenkomst was Jhr. J. H. Ram voorzitter, terwijl de luitenant ter zee der eerste klasse, S. P. l&#8217;Honor&eacute; Naber, de
+inleidingsrede hield voor een groot aantal belangstellenden. Het was een warm en krachtig woord, waarin op het groote belang
+der zaak in allerlei opzicht werd gewezen en waarin de practische en de ide&euml;ele belangen tot hun recht werden gebracht. De
+spreker wees er op, dat het volk, dat Linschoten en Barentsz, Houtman en Olivier van Noort, Tasman en Schouten en Lemaire
+had voortgebracht,  een naam heeft op te houden als natie van navigators, en nu de luchtzee onze aandacht vraagt, moeten wij
+toonen, dat wij dien naam eer willen aandoen.
+
+</p>
+<p id="d0e346">In de vergadering werd natuurlijk gewezen op de beteekenis van de luchtvaart voor de wetenschap, vooral voor de meteorologie,
+door de vermeerdering, die zij zal brengen van kennis der hoogere luchtlagen; op den dienst, dien zij zal kunnen bewijzen
+bij het exploreeren van onbekende binnenlanden; op den steun, dien zij zal kunnen geven aan verspreiding van het begrip der
+noodzakelijkheid van den vrijen handel en op de vredelievende strekking van de luchtvaart, die den oorlog tot iets al te verschrikkelijks
+zal maken.
+
+</p>
+<p id="d0e348">In de commissie van voorbereiding namen zitting de heeren S. P. 1&#8217;Honor&eacute; Naber, Rinckhuyzen, Van der Leeuw, Rambaldo, Kol,
+Snijders, Rozenburg, en Jhr. J. H. Ram. Een rechtsgeleerd raadsman zal zij zich assumeeren.
+
+</p>
+<p id="d0e350">In de beperking toont zich de meester. Dat heeft men zich voor oogen te stellen, en op de vergadering is het dan ook duidelijk
+gezegd, dat het naastbij liggend doel moet wezen de vorming van a&euml;ronauten, en dat eerst in een later stadium op het werkplan
+kunnen komen de bestuurbare luchtballons en de vliegapparaten of a&euml;roplanen. Eerst vertrouwd raken met het element, waarin
+de dirigeables en de a&euml;roplanen zich bewegen, door te varen met den eenvoudigen vrijen ballon, dat zal de quaestie zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e352">Daarna eerst valt er te praten over het te verkiezen type van luchtschip, of dat zal zijn de stijve ballon van Zeppelin; of
+de gedeeltelijk stijve type Lebaudy; of wel de slappe van Parseval of nog weer een ander type.
+
+</p>
+<p id="d0e354">De nadeelen, die het luchtschip thans nog aankleven, bestaan hoofdzakelijk daarin, dat het steeds naar het punt van uitgang
+moet terugkeeren, ten einde den voorraad benzine en gas aan te vullen. Maar het zal niet lang duren, of daarin wordt tegemoetgekomen
+door de inrichting van luchthavens, waar de ballons zullen kunnen schuilen en zich van al het noodige kunnen voorzien. Maar
+dat zijn alle vraagstukken van later orde voor ons vaderland, evenals trouwens ook de oprichting van een militaire luchtschippersafdeeling.
+
+
+</p>
+<p id="d0e356">Aan de beweging, die thans zoovelen bezighoudt, moet echter ons land nolens volens deelnemen, en het is te hopen, dat het
+dit met opgewektheid en moed zal doen. De ambitie is overal groot, getuige ook de internationale congressen, als dat hetwelk
+in September in Brussel werd gehouden vanwege de <i>F&eacute;d&eacute;ration A&euml;ronautique internationale</i>, samen met de <i>Commission permanente aeronautique internationale.</i> Daar was prins Roland Bonaparte voorzitter en de beroemdste a&euml;ronauten waren er aanwezig. Commandant Paul Renard hield een
+gloedvolle rede, waarin hij zijn opwekkend woord liet volgen door een beschouwing over de geschiedenis van de dirigeables.
+Het was zijn broeder, kolonel Charles Renard, toen nog kapitein, die in 1884 het groote succes behaalde met kapitein Krebs
+en boven de stad Parijs met den ballon <i>La France</i> gesloten kringen in de lucht beschreef. Charles Renard was later commandant van het a&euml;ronautisch militair proefstation te
+Challais-Meudon en stierf in 1905. Verder spraken op dat brusselsche congres ook nog kapitein Voyen en kapitein Ferber, de
+laatste een voorvechter van de a&euml;roplanen. De vliegmachines hadden volgens hem al een groote ontwikkeling bereikt in hun gang,
+die voortschreed van stap tot stap, van sprong tot sprong, van vlucht tot vlucht! Hij meende, dat onze tijdgenooten nog verbaasd
+zouden worden door een vliegende douane, en politieagenten op a&euml;roplanen.
+
+</p>
+<p id="d0e367">Na dat van Brussel is er al weer een internationaal congres geweest, te New York, waar de vice-admiraal Chester op het nut
+voor de amerikaansche vloot wees van een eskader luchtschepen. Voorzitter was professor Moore, directeur van het Meteorologisch
+Instituut te Washington. Generaal Allen deelde er mee, dat de minister van oorlog Taft een krediet van 200 duizend dollars
+zou aanvragen voor een afdeeling luchtscheepvaart bij het amerikaansche leger.
+
+</p>
+<p id="d0e369">Dat was in dezelfde week; waarin onze Koninklijke Academie van Wetenschappen op 26 October j.1. vergaderde. In die bijeenkomst
+werd een circulaire ingediend van Dr. Assmann, namens het Koninklijk pruisisch a&euml;ronautisch Observatorium, waarin er op <span class="pageno"><a id="d0e371"></a>Bladzijde 52</span>werd gewezen, dat het dit jaar te Brussel gehouden internationaal congres voor de luchtscheepvaart zich uitgesproken had voor
+de oprichting van a&euml;ronautische observatoria over de geheele wereld. Ingevolge die uitspraak zal de belgische regeering zich
+eerlang langs diplomatieken weg richten tot de nederlandsche regeering met het verzoek haar medewerking te willen verleenen
+tot de oprichting van observatoria in Nederland en Nederlandsch-Indi&euml;. Het pruisische Instituut vroeg de Academie, dat verzoek
+der belgische regeering te willen steunen. Men besloot op voorstel van den voorzitter, prof. Van de Sande Bakhuyzen, een mededeeling
+van onze regeering af te wachten. In den Haag zal men dus door een tegemoetkomende houding kunnen toonen, dat men, in deze
+vraag van wetenschap zoowel als van praktijk, graag het mogelijke wil doen, om aan de oplossing mee te werken.
+
+</p>
+<p id="d0e373"></p>
+<div id="d0e374" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-052-1.jpg" alt="Farman in zijn vliegmachine, tot vertrek gereed."></p>
+<p class="figureHead">Farman in zijn vliegmachine, tot vertrek gereed.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e378">En het is de moeite waard, daarvoor zijn best te doen, want de luchtscheepvaart staat tegenwoordig overal als zaak van groote
+actualiteit op het programma van den dag. Tot op het einde der 19de eeuw zijn geen groote resultaten bereikt, maar aan het
+begin der 20ste volgen de triomfen elkaar snel op. Er is door de luchtvaart een ommekeer op til in velerlei, dat ons maatschappelijk
+leven van nabij raakt, in de middelen van vervoer, in bedrijf en handel, internationale verhoudingen, wetenschap, zeden en
+gebruiken, oorlogsgewoonten, ja waar niet al in!
+
+</p>
+<p id="d0e380">De pessimisten hebben in de vorige eeuw steeds getwijfeld; zij worden nu gewonnen, en de optimisten zien hun stoute droomen
+erkend als niet meer onbereikbaar.
+
+</p>
+<p id="d0e382"></p>
+<div id="d0e383" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-052-2.jpg" alt="Farmans machine in werking."></p>
+<p class="figureHead">Farmans machine in werking.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e387">Dat is te danken aan den moed en de volharding van groote pioniers, wier daden in historieboeken een blijvende plaats zullen
+erlangen. Onder hen zijn helden, die als slachtoffers vielen, en latere geslachten zullen met eerbied denken aan hun werk.
+De tijdschriften, die den gang der groote bewegingen in het heden hebben te volgen, doen goed de proeven en de pogingen der
+pioniers in woord en beeld vast te leggen. Kinderen en kindskinderen van onze lezers, die mogelijk als iets heel gewoons per
+luchtschip zullen reizen, bladeren later in de oude jaargangen en zullen vol belangstelling lezen en kijken, zooals wij ons
+interesseeren voor oude gravures van primitieve fietsen en stoommachines en spoorwegen, waarmee we nu zoo vertrouwd zijn geraakt.
+
+
+</p>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over
+het luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+***** This file should be named 14178-h.htm or 14178-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/1/7/14178/
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/14178-h/img/initial-E.gif b/14178-h/img/initial-E.gif
new file mode 100644
index 0000000..1b36b4a
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/initial-E.gif
diff --git a/14178-h/img/p1908-041.jpg b/14178-h/img/p1908-041.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f55c0fc
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-041.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-042-1.jpg b/14178-h/img/p1908-042-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d5af7dc
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-042-1.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-042-2.jpg b/14178-h/img/p1908-042-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7f8f458
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-042-2.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-043.jpg b/14178-h/img/p1908-043.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3887e95
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-043.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-044.jpg b/14178-h/img/p1908-044.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a9c2793
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-044.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-045-1.jpg b/14178-h/img/p1908-045-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0b2bd0e
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-045-1.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-045-2.jpg b/14178-h/img/p1908-045-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..debf641
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-045-2.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-048.jpg b/14178-h/img/p1908-048.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9ccf9d4
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-048.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-049.jpg b/14178-h/img/p1908-049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9cf4620
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-049.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-052-1.jpg b/14178-h/img/p1908-052-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e3a2ec5
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-052-1.jpg
diff --git a/14178-h/img/p1908-052-2.jpg b/14178-h/img/p1908-052-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b76e9fb
--- /dev/null
+++ b/14178-h/img/p1908-052-2.jpg
diff --git a/14178-h/style/amazonia.css b/14178-h/style/amazonia.css
new file mode 100644
index 0000000..f3a05a3
--- /dev/null
+++ b/14178-h/style/amazonia.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* amazonia.css -- color scheme Amazonia, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFF5; /* #FFFFF5; very light green */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend, hr.noteseparator
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #808000; /* #808000;  olive green */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/14178-h/style/arctic.css b/14178-h/style/arctic.css
new file mode 100644
index 0000000..63bc14d
--- /dev/null
+++ b/14178-h/style/arctic.css
@@ -0,0 +1,33 @@
+/* arctic.css -- color scheme Arctic, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFFF;
+	font-family: Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+	color: #001FA4;
+	font-family: Arial, sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #001FA4;
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #AAAAAA;
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/14178-h/style/borneo.css b/14178-h/style/borneo.css
new file mode 100644
index 0000000..51cc9bc
--- /dev/null
+++ b/14178-h/style/borneo.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* borneo.css -- color scheme Borneo, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFEE; /* #FFFFEE;  light yellowish brown */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno
+{
+	color:  #AC8D70; /* #AC8D70; sepia */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: #D25C00; /* #D25C00; orange brown */
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/14178-h/style/gutenberg.css b/14178-h/style/gutenberg.css
new file mode 100644
index 0000000..c780361
--- /dev/null
+++ b/14178-h/style/gutenberg.css
@@ -0,0 +1,387 @@
+/* 
+	gutenberg.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+
+/*
+body - body of html page; define overall properties
+*/
+
+body
+{
+	line-height: 1.44em;
+	font-family: times, serif;
+	font-size: 1em;
+	font-weight: normal;
+	margin: 1.58em 16% 1.58em 16%; 
+	width: auto;
+	letter-spacing: normal;
+	text-transform: none;
+	word-spacing: normal;
+	font-size-adjust: 0.58;
+}
+
+/* title Page headers */
+
+h2.docImprint, h1.docTitle, h2.byline
+{
+	text-align: center;
+}
+
+h2.byline
+{
+	font-size: 1.14em;
+	line-height: 2em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+	font-size: 1.44em;
+	font-weight: bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+	font-size: 1.14em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+/*
+
+h1..h5 headers
+
+class
+	sub		subtitle	
+
+*/
+
+h1
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 2em; 
+	font-style: normal; 
+	font-weight: 600; 
+	letter-spacing: normal; 
+	text-decoration: none; 
+	text-transform: none; 
+	word-spacing: normal; 
+	font-size-adjust: .4;
+
+	line-height: 1.5em;
+
+	margin-bottom: 0.33em; 
+	margin-top: 1.33em; 
+}
+
+h2
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.44em; 
+	line-height: 1.2em;
+
+}
+
+h3
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.2em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+h4
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+h5
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-style: italic;
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+
+/*
+p -- paragraph
+
+class
+	initial		initial paragraph of chapter, i.e. no indentation
+	argument	argument, the list of topics at the head of a chapter
+	note		footnote
+	quote		quoted material, like blockquote
+	stb		small thematic break
+	mtb		medium thematic break
+	ltb		large thematic break
+	navline		navigation line
+	figure		figure, plate, illustration
+	legend		legend with figure, plate, or other type of illustration
+*/
+
+p
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.poetry
+{
+	margin: 0em 10% 1.58em 10%;
+	/* font-style: italic; */
+}
+
+p.initial
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument, p.note
+{
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+p.argument
+{
+	margin: 1.58em 10% 1.58em 10%;
+}
+
+p.quote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.blockquote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.notetext
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+}
+
+div.divFigure
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figureHead
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figure, p.legend
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.legend
+{
+	font-size: 0.9em;
+	margin-top: 0;
+}
+
+p.navline
+{
+	text-indent: 0em;
+	text-align: center;
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.smallprint, li.smallprint
+{
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.1em;
+	color: #666666;
+}
+
+/* Special cases for Filipino Riddles */
+
+
+p.question
+{
+	text-align: left;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.answer
+{
+	text-align: right;
+	margin-top: 0em;
+}
+
+p.explanation
+{
+	margin-left: 0.9em;
+	margin-right: 0.9em;
+	font-size: smaller;
+}
+
+
+/*
+// span -- used for special effects in formatting.
+//
+// class
+//	 leftnote	note in the left margin
+//	 rightnote	note in the right margin
+//	 pageno		page number, inserted at location of original page break.
+//
+// Note that the positioning only works properly in IE 5.0.
+*/
+
+span.leftnote 
+{
+	position:absolute;
+	left:1%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	font-size:0.8em; 
+	text-indent: 0em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.rightnote, span.pageno
+{
+	position:absolute;
+	left:86%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	text-align:right;
+	text-indent:0em;
+	font-size:0.8em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.lineno
+{
+	position: absolute;
+	left: 12%;
+	height: 0em;
+	width: 12%;
+	text-align: right;
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.6em; 
+	line-height: 1em;
+	font-style: normal;
+}
+
+.Greek
+{
+	font-family: Gentium, Arial Unicode MS, serif;	/* font that supports classical Greek */
+}
+
+.Arabic
+{
+	font-family: Arial Unicode MS, sans-serif;	/* font that supports Arabic */
+}
+
+.letterspaced
+{
+	letter-spacing: 0.2em;
+}
+
+span.smallcaps
+{
+	font-variant: small-caps;
+}
+
+/*
+a -- anchor
+
+class
+  offsite
+  gloss	glossary entry; should be less visible
+  noteref	(foot) note reference.
+  hidden
+  navline
+*/
+
+a.navline
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.navline:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.hidden:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.noteref:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.noteref
+{
+	text-decoration: none;
+	font-size: 0.7em;
+	vertical-align: super;
+}
+
+a.hidden
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+hr
+{
+	width: 100%;
+	height: 1px;
+	color: black;
+}
+
+hr.noteseparator
+{
+	width: 25%;
+	height: 1px;
+	text-align: left;
+}
+
+/*
+// ol ul -- ordered list, unordered list
+//
+// class
+//	toc	table of contents
+*/
+
+
+/*
+// li -- list item
+//
+// class
+//	toc_h1	table of contents h1
+//	toc_h2
+
+// table -- table
+*/
+
+table.navline
+{
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: 'TITUS Cyberbit Basic', helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
diff --git a/14178-h/style/print.css b/14178-h/style/print.css
new file mode 100644
index 0000000..764ba41
--- /dev/null
+++ b/14178-h/style/print.css
@@ -0,0 +1,36 @@
+/* 
+	print.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files, optimized for printing.
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+body
+{
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+	margin: 12pt 1cm 12pt 1cm; 
+	font-size: 11pt;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5
+{
+	color: black;
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: black;
+}
+
+a, a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: black;
+	text-decoration: none;
+}
+
+span.pageno
+{
+	font-size: 6pt;
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..791955d
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #14178 (https://www.gutenberg.org/ebooks/14178)
diff --git a/old/14178-8.txt b/old/14178-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..ce81ec9
--- /dev/null
+++ b/old/14178-8.txt
@@ -0,0 +1,1298 @@
+The Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over het
+luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Omhoog in het luchtruim! Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+       "De Aarde en haar volken," Jaargang 1908
+
+Author: Frederike J. van Uildriks
+
+Release Date: November 27, 2004 [EBook #14178]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+Omhoog in het luchtruim!
+Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+
+Door Frederike J. van Uildriks.
+
+
+Er gaat een roes van opwinding door de wereld, opwinding over de
+luchtscheepvaart en de wijde vergezichten, die daardoor worden geopend.
+
+Overal hoort men van luchtscheepvaartcongressen, van prijzen, die
+voor wedstrijden met ballons en vliegmachines worden uitgeloofd, van
+aëronautische observatoria, van luchtschippersbataljons en van allerlei
+verbeteringen, aan te brengen in luchtschepen en vliegmachines,
+om tot betere bestuurbaarheid te komen.
+
+De roes heeft de Oude en de Nieuwe Wereld aangegrepen, en in
+zenuwachtige haast werkt men in de verschillende landen aan
+de oplossing van het reeds zoo lang met alle pogingen spottende
+probleem. Er wordt in de laatste jaren terrein gewonnen, dat staat
+vast, en tot het aanvankelijke succes heeft meegewerkt een andere
+nieuwe uitvinding, die over haar zegepraal mag juichen, namelijk
+de automobiel.
+
+Het streven, om een wagen met eigen beweegkracht over de gewone wegen
+te doen loopen, heeft den tegenwoordigen benzine-motor in het leven
+geroepen, en daarmee werd tevens de techniek van het bestuurbare
+luchtschip een groote schrede vooruitgebracht. Van alle stoffen,
+die wij voor de voortbrenging van mechanische kracht gebruiken,
+is benzine een der intensiefste, dat is, zij behoort tot die,
+welke in verhouding tot haar gewicht, de meeste kracht kunnen
+voortbrengen. Een kilogram benzine, dat juist anderhalve liter is,
+kan in den benzinemotor drie paardekrachturen leveren, dus drie
+paardekrachten gedurende één uur of één paardekracht gedurende drie
+uren of in welke verbinding men wil, als tijd en kracht maar drie
+P.K. uren vormen. In de automobielindustrie heeft men nu van die
+eigenschap gebruik gemaakt en motors vervaardigd, die bij gering
+gewicht en geringen omvang groote arbeidskracht ontwikkelen.
+
+En heeft niet juist de luchtschipper diezelfde eischen in nog sterkere
+mate aan zijn machinerie te stallen?
+
+Geen wonder, dat men zich opnieuw zette aan de oplossing van het
+probleem der bestuurbare luchtschepen, toen de ontwikkeling der
+automobielen, die zoo wonderbaar vlug in haar werk is gegaan tusschen
+1895 en 1905, den benzinemotor gemaakt had tot een sterke en veilige
+machine, die niet zwaar en niet groot was. Want om bij de bestuurbare
+ballons, de schroef, die de voortstuwende beweging geeft, snel te doen
+draaien, moet er groote kracht worden uitgeoefend, en de machines,
+die aan de schroef de vereischte snelheid gaven, waren altijd te zwaar,
+of de beweegkracht was te zwak, om den grooten weerstand te overwinnen,
+dien de ballon in de lucht bij eenigen wind ondervond.
+
+Zoo is de benzinemotor thans de spil, waarom onze geestdrift voor de
+luchtvaart draait, gelijk in vroegere jaren op andere vindingen het
+enthousiasme steunde.
+
+Nu bijna 125 jaar geleden beleefde de wereld ook een tijd van
+opwinding, toen, kort na de ontdekking van den eersten luchtballon, de
+uitvinding van het waterstofgas de groote bezielende kracht was. Het
+jaar 1783 staat met gulden letteren in de reeds zooveel boekdeelen
+beslaande annalen der luchtscheepvaart geboekt. In December van dat
+jaar werd voor het eerst door den franschen natuurkundige Charles
+waterstof gebruikt bij de vulling van een ballon, een groote
+stap vooruit, en nu nog is dat lichtste van alle gassoorten het
+gebruikelijke, terwijl de toestellen om het te bereiden al meer en
+meer zijn verbeterd.
+
+Ruim drie maanden te voren had de wereld weerklonken van de
+toekomstdroomen, op de uitvinding der gebroeders Montgolfier gebouwd,
+voor zoo ver ze toen door één klank kon worden opgeschrikt, toen er nog
+geen telegrafen, spoorwegen, telefonen en driemaal daags verschijnende
+dagbladen waren. Die Montgolfiers, papierfabrikanten te Annonay
+in Zuid-Frankrijk, hadden de luchtballons, met warme lucht gevuld,
+uitgevonden. De stijgkracht van verwarmde lucht wilden zij gebruiken,
+om voorwerpen, misschien ook personen in de lucht omhoog te voeren,
+door die lucht in een papieren omhulsel te vangen en aan zoo'n ballon
+een schuitje of mand te bevestigen. Onder den van onderen wijd open
+ballon werd een vuurtje gestookt, om de lucht erin warm te houden.
+
+In de hoogste kringen der samenleving stelde men dadelijk veel
+belang in de zaak, en op 19 September 1783 ging in Versailles,
+in tegenwoordigheid van koning Lodewijk XVI, een groote door de
+Montgolfiers vervaardigde ballon op, voor de oogen van een verbaasde
+menigte. De passagiers, die de reis meemaakten, waren een schaap,
+een haan en een eend; menschelijke wezens waren er nog niet voor te
+vinden. Maar die tocht in het luchtruim met het flinke stroovuur in
+den bak onder aan den ballon liep voorbeeldig af voor de drie dieren,
+doch minder goed voor den ballon, die wel hoog en snel steeg, maar
+door een windvlaag scheurde en na tien minuten in een boschje op een
+uur afstands van Versailles neerkwam.
+
+Er moest blijkbaar een steviger omhulsel zijn, en de groote ballon
+van blauw gegomd linnen van 15 Meter middellijn en met gouden
+versierselen getooid, dien de Montgolfiers daarna maakten, wachtte op
+menschelijke passagiers, die zich zouden aanmelden. Een jong leeraar
+in de natuurkunde, Pilatre de Rozier, die al eenige malen met een aan
+een lang touw vastliggende Montgolfière tot 80 en 100 meter gestegen
+was, zou het eerst zich met den vrijen ballon in de lucht wagen. De
+koning echter verbood de onderneming als te gevaarlijk, en eerst
+door de bemiddeling van den markies d'Arlande, die mee wenschte op
+te stijgen, kreeg Pilatre de Rozier de koninklijke toestemming. Op 21
+November 1783 stegen ze op, stookten hun vuurtje onder het gevaarte,
+lieten dat feller of minder fel branden en dreven over de Seine en
+over geheel Parijs. Vijf en twintig minuten bleven ze in het luchtruim
+en daalden veilig en wel dichtbij Parijs neer, na ongeveer 1000 meter
+in de hoogte te hebben afgelegd.
+
+De groote verwachtingen gebouwd op het welslagen, werden een maand
+later enorm versterkt, toen door Charles het waterstofgas voor de
+vulling van een ballon werd gebruikt en dus het gevaarlijke stoken
+onder het luchtschip niet meer noodig was. Wel waren de kosten van een
+paar honderd kubieke meter waterstof zeer hoog, maar door vrijwillige
+bijdragen kwamen die bijeen, en de luchtreis van Charles met zijn
+vriend Robert op 1 Dec. 1783 stelde niemands verwachting te leur. Op
+een afstand van 45 kilometer van Parijs kwam men neer en was tot 600
+meter gestegen.
+
+De opgewondenheid over het aanvankelijk succes deed droomen van
+ballons, die men elke verlangde richting zou kunnen geven, maar
+voorloopig zag men daar nog geen kans op; wel achtte men het mogelijk,
+in vooraf aangegeven richting een bepaalden afstand af te leggen, als
+van een gunstige richting van den wind werd geprofiteerd. De Franschman
+Blanchard en de Engelschman Dr. Jeffries waren de eersten, die na vele
+proefnemingen, zoowel in Frankrijk als in Engeland, het waagden de
+luchtreis over het Kanaal te maken, van Dover naar Calais. Die tocht
+gelukte op 7 Januari 1785; het denkbeeld de wetenschap te dienen, door
+de kennis van temperatuur, luchtstroomen en vochtigheid der hoogere
+luchtlagen te vermeerderen, werd toen ook al duidelijk onder woorden
+gebracht en Dr. Jeffries had er een deel van zijn groot vermogen aan
+opgeofferd, een voorbeeld, dat ook tegenwoordig nog door enthousiaste
+aëronauten wordt nagevolgd. De overtocht had in anderhalf uur plaats,
+tusschen één uur en ruim half drie op den middag, nadat al vroeg in
+den morgen de toestellen voor het bereiden van het waterstofgas waren
+in werking gesteld. Op de plek, waar de moedige reizigers neerkwamen,
+heeft het gemeentebestuur van Calais een gedenkzuil te hunner eere
+opgericht.
+
+In omgekeerde richtig over te steken is niet vóór 1883, dus zoo
+goed als honderd jaar later, aan  Lhoste gelukt. De in het Kanaal
+heerschende winden zijn maar zelden geschikt gebleken, om een
+ballon een tijdlang regelmatig in noord-westelijke richting te
+voeren. Helaas, dat bij een der eerste pogingen, om van Frankrijk
+naar Engeland per ballon over te steken, de genoemde Pilatre de
+Rozier, de eerste die zich in een geheel vrijen ballon had gewaagd,
+om het leven kwam. Met zijn jeugdigen helper Romain te Boulogne
+opgestegen, werden ze al spoedig door tegenwind van uit zee naar
+de fransche kust teruggedreven, en ongeveer een kwartier gaans
+buiten Boulogne vond men de met geweldige vaart naar omlaaggestorte
+ballons, slap en ledig. Romain leefde nog enkele minuten zonder
+te hebben gesproken; Pilatre de Rozier was reeds dood, de eerste
+slachtoffers der luchtscheepvaart, die nog door zoovelen zouden worden
+gevolgd. Hun toestel, dat uit twee ballons boven elkaar bestond,
+waarvan de bovenste met waterstof en de onderste met verwarmde lucht
+was gevuld, zoodat eronder gestookt moest worden, zou een compromis
+zijn tusschen de ballons met warme lucht en die met waterstof, maar
+het heeft jammerlijk gefaald. De waterstof handhaafde zich voor de
+vulling van ballons tot op onzen tijd; maar toch heeft de uitvinding
+van het steenkoolgas haar concurrentie aangedaan. Het steenkoolgas
+is zwaarder dan waterstof, staat daarin dus bij de laatste achter,
+als hulpmiddel voor de luchtscheepvaart, maar toen er eenmaal in vele
+plaatsen gasfabrieken waren, gaven die een gemakkelijke gelegenheid,
+groote ballons te vullen en honderden opstijgingen, vooral die, welke
+het karakter van publieke vermakelijkheid hadden, werden door het
+vanwege de gasfabriek geleverde gas mogelijk gemaakt. Eigenaardig
+genoeg is de eigenlijke uitvinder van dat gas uit steenkool, de
+Hollander Jan Pieter Minckelers van Maastricht, in 1785 tot zijn
+ontdekking gekomen juist door zijn poging, om een gas te krijgen ter
+vulling van een ballon. Hij was een R.K. priester en leeraar in de
+natuurkunde aan een school in Leuven. In een geweerloop, dien hij voor
+retort gebruikte, verhitte hij stukjes steenkool. In het groot heeft
+hij zijn uitvinding niet toegepast, en nooit heeft hij beproefd, een
+gasfabriek op te richten, hoewel hij in het klein wel het schoollokaal,
+waar hij les gaf, door middel van steenkoolgas liet verlichten.
+
+Bekend is, dat de geschiedenis den Engelschman William Murdoch als
+den ontdekker van het lichtgas  huldigt en ze heeft daarin gelijk,
+want toen Murdoch in 1792 zijn ontdekking deed, ging hij er al gauw
+toe over, ook in het groot te werken, en richtte de eerste gasfabriek
+in Londen op, om straten en huizen met gas te verlichten. Die kwam
+gereed in 1814; in Amsterdam dagteekent de eerste gasfabriek van 1825.
+
+Maar hoe groot ook door zijn enorm volume en de lichtheid van het gas,
+waarmee hij is gevuld, de stijgkracht van een ballon is, men is er
+geheel mee overgeleverd aan het spel der winden, als er geen toestel
+is aangebracht, om het groote gevaarte in de lucht te besturen. Wel
+hebben al de eerste luchtreizigers getracht, van de verschillende
+luchtstroomingen zóó partij te trekken, dat ze ongeveer kwamen,
+waar ze wilden wezen, want reeds Charles en Robert gebruikten een
+klep met touw, om gas te laten ontsnappen en dus te dalen; ook hadden
+ze ballast bij zich, bestaande uit zakken zand, om uit te gooien en
+dus door verlichting van hun luchtschip hooger te kunnen stijgen,
+maar dat offeren van ballast en gas, die ieder luchtreiziger maar in
+beperkte mate kan meevoeren, kan nooit lang duren, en al heel gauw
+zocht men naar middelen, om ballons te besturen van uit de door hen
+gedragen schuit of mand. Een roer en groote zeilen heeft men aan
+het luchtschip verbonden; men heeft het van riemen en schepraderen
+voorzien en groote vleugels er bij aangebracht, maar niets baatte;
+de wind bleef de baas, tot men eindelijk eenig succes behaalde met
+het aanbrengen van een schroef als voortstuwende kracht.
+
+In stoombooten kende men al sinds het midden der 19de eeuw het gebruik
+van de schroef van ijzer, die, door een stoommachine snel gedraaid,
+het water achteruitduwde en de boot deed vooruitgaan. Op die wijze
+moest men een luchtschip kunnen voortbewegen, als men de schroef deed
+gelijken op het stel wieken van een windmolen. Het kwam er dan maar
+op aan, de schroef een groote snelheid te geven, want dan alleen kan
+ze een krachtige werking uitoefenen. En om die groote snelheid te
+bereiken, moest veel kracht worden aangewend. Maar hoe zou men een
+zware stoommachine met stoomketel en vuurhaard met een luchtballon
+meevoeren? Dat scheen onmogelijk; maar toch is inderdaad met een
+stoommachine het eerste voortbewegen van een bestuurbaren luchtballon,
+of die het ten minste bedoelde te zijn, beproefd.
+
+Het was in 1852, toen de ingenieur Henri Giffard te Parijs met een
+kleine lichte stoommachine opsteeg. Hij had aan zijn grooten ballon
+van 2,500 kubieken meter inhoud, met steenkoolgas gevuld, om den
+weerstand van de lucht te verminderen, een langwerpigen, puntig
+toeloopenden vorm gegeven. Maar tegen den wind in ging het niet,
+en wat Giffard bereikte, was een snelheid van twee of drie meter in
+de seconde in windstille lucht. Ook zijn verdere proeven in 1855 en
+1856 brachten hem niet verder.
+
+Aan de schroef de vereischte snelheid te geven, dat was de quaestie,
+en mannenkracht is daarvoor ook al aangewend, toen o. a. in 1872
+Dupuy de Lôme, de beroemde bouwer van de eerste gepantserde schepen,
+acht sterke werklieden met zich meevoerde in het schuitje onder den
+ballon en hen afwisselend bij vieren tegelijk de as van de schroef liet
+draaien. Op zeer veel punten was het luchtschip van Dupuy de Lôme een
+vooruitgang. Zoo had het al in den grooten ballon een kleineren met
+lucht gevuld, die meer of minder stijf opgepompt kon worden, en als
+het gas om de een of andere reden verminderde of inkromp, den ballon
+weer kon uitzetten en den oorspronkelijken vorm hem kon teruggeven,
+zonder dat de luchtsoorten zich vermengden. Lebaudy past dat stelsel
+ook toe bij zijn tegenwoordige proeven. Men kan de lucht weer uit den
+kleinen ballon laten ontsnappen, als het gas in den grooten uitzet,
+zooals gebeurt bij iedere verhooging van temperatuur of bij het
+stijgen in ijlere luchtlagen.
+
+Maar hoeveel goeds er ook aan Dupuy de Lôme's luchtschip was, het
+probleem der bestuurbaarheid losten ook zijn acht sterke mannen niet
+op, en al had men de acht door zestien of meer willen vervangen, wat
+zou het geholpen hebben? Ieder bracht immers ook zijn gewicht mee,
+dat de ballon moest dragen, zoodat die daarvoor weer veel grooter
+had moeten worden, dus veel meer tegenstand in de lucht zou moeten
+ondervinden, ergo slechts door grooter kracht zou kunnen worden
+voortgestuwd door de lucht.
+
+Doch geen nood, men ging door met pogingen, gaf den moed niet
+op. Had de stoommachine mee haar hulp bij al dat trachten gegeven,
+toen eenmaal de electrische batterijen veel verbeterd waren,
+moesten ook die een handje helpen. In 1883 begonnen de gebroeders
+Tissandier den electrischen motor te gebruiken. Zij bezigden daarvoor
+een chroomzuurbatterij, die in verhouding tot de vroeger aangewende
+galvanische batterijen een sterkeren stroom leverde bij, wat in dezen
+van groot belang was, een geringer gewicht. Vier meter snelheid in
+de seconde werd bereikt, en in het volgend jaar 1884 verbeterden de
+beide fransche legerkapiteins, Renard en Krebs, dat record tot zes
+en een halven meter met een lichteren motor, door op dezelfde wijze
+verkregen electriciteit bewogen.
+
+Hun succes was groot en luide sprak tot de fantazie het feit, dat
+de beide heeren met hun _La France_ boven Parijs gesloten kringen
+beschreven en bij voorbeeld bij zeven opstijgingen vijfmaal tot het
+punt van uitgang terugkeerden.
+
+Als volgende nieuwigheid, met het éclatante succes, waarvan wij
+thans getuigen zijn, verscheen de ontploffingsmotor ten tooneele,
+de benzinemotor, die eerst het automobilisme tot zoo groote hoogte
+had gebracht en daarna, in werkelijken zoowel als in figuurlijken
+zin, ook aldus op de luchtvaart werkte. Binnen weinig jaren werd die
+motor voor een zelfde krachtsuitoefening tien tot twintigmaal lichter
+gemaakt dan de beste electrische motoren.
+
+Daar verschijnt Santos Dumont op het veld der luchtscheepvaart. Wat
+een modellen heeft hij gebruikt! En al is zijn werk met bestuurbare
+ballons nu al weer overtroffen, wat heeft hij bijvoorbeeld met zijn
+nommers 6 en 9 heldenstukken verricht! Zij deden den naam van den
+energieken Braziliaan over heel de wereld klinken. Met zijn vaart
+om den Eiffeltoren won hij den Deutschprijs; allerlei gelukkige
+neerdalingen precies op de plek, die hij had aangewezen, deden van hem
+spreken; maar de schommelingen van zijn toestellen bleven een bezwaar,
+en met zijn beste machines bereikte hij niet meer dan de snelheden
+van respectievelijk acht en vijf meter, met nummer 6 en nummer 9.
+
+Sévéro, ook een Braziliaan, deed, na die proeven van Santos Dumont
+in 1901, een poging met een wat minder langwerpigen ballon; hij steeg
+in 1902 te Parijs op. maar hij had den motor te dicht bij den ballon
+aangebracht en na een kwartier in de lucht te zijn geweest, ontvlamde
+het gas en de ongelukkige aëronaut kwam met zijn toestel neer in de
+Avenue du Maine. Hij had er het leven bij gelaten. Slechts enkele
+maanden later viel een ander slachtoffer van de luchtscheepvaart,
+de Saks Von Bradsky, die met een cylindrischen ballon, voorzien van
+een soort van valscherm, te Parijs opsteeg. Kort na het verlaten van
+den vasten grond begon het toestel te slingeren; de touwen, waaraan
+de mand bevestigd was, braken, en de beide inzittenden werden in den
+val gedood.
+
+Het bleek meer en meer, dat het er bij die langwerpige ballons vooral
+op aankwam, de schommelingen tegen te gaan, die optraden, zoodra de
+luchtschepen een zekere snelheid bereikten.
+
+De fransche ingenieur, Julliot, vervaardiger van Lebaudy's toestellen,
+schijnt dat probleem dichter bij zijn oplossing te hebben gebracht. Hij
+maakt de ballons van eigenaardigen vorm met horizontale vlakken, die
+uitstaan en het gevaarte recht houden in de vaart, zooals de veeren
+achter aan een pijl er de goede richting in houden. De schroef is bij
+deze machines klein, maar heeft een verbazende snelheid. Lebaudy's
+nummers 1 en 2 dateeren van 1902 en 1904, brengen het tot 11 meter
+in de seconde en kunnen een voorraad benzine meenemen, om het, met
+drie personen in het schuitje, vijf uren in de lucht uit te houden.
+
+De Lebaudy's, eigendom, zooals men weet, van een broer van den bekenden
+"keizer van de Sahara", hebben nu al 79 opstijgingen gedaan, en nog
+geen averij gehad, terwijl ze altijd neergekomen zijn ter vooraf
+bepaalder plaatse. In 1905 is dan ook de Lebaudy nummer 2 door de
+regeering aangekocht; de militaire autoriteiten plaatsten haar als
+schildwacht aan de grens bij Toul, maar toen het marokkaansch gevaar
+geweken was, werd de ballon naar het park der aëronauten te Meudon
+bij Parijs teruggebracht en hij wordt nu als schoolschip voor de
+luchtvaart gebruikt.
+
+Op last van den staat is een luchtschip van hetzelfde model gebouwd,
+de _Patrie_, die nog sneller is, namelijk 13 meter in de seconde of
+45 kilometer in het uur aflegt, en met tien passagiers tien uren in
+de lucht zou kunnen blijven met behoud der snelheid.
+
+Met deze _Patrie_ gingen op 22 Juli j.l. de ministers Clémenceau en
+generaal Picquart omhoog en deden een tochtje boven Parijs. Voor de
+beweging der schroef heeft de _Patrie_ een motor van 16 cylinders,
+die bij een gewicht van 100 K.G. ook 100 paardekrachturen kan
+ontwikkelen. Waarschijnlijk zal Frankrijk verscheiden luchtschepen
+naar het model der _Patrie_ doen vervaardigen, om misschien de eerste
+mogendheid  te worden die over een vloot van luchtschepen beschikt. De
+derde nog grootere luchtkruiser in Frankrijk draagt den naam van de
+_République_ en ook het jaartal 1907.
+
+Intusschen is juist, terwijl wij dit schrijven (7 Dec.) het lot
+van de _Patrie_ in het duister gehuld. De ballon zweeft ergens in
+de wereld, men weet niet waar, of is reeds in de golven der zee
+ondergegaan. De _Patrie_ had juist in de laatste dagen een groot
+bewijs van bekwaamheid afgelegd. Op Zaterdag 23 November 1907 had
+deze ballon te 8 uur 45 min. 's ochtends het parc aerostatique te
+Chalais-Mendon verlaten, met het doel naar Verdun te stevenen, en
+zie te 3 uur 30 min. kwam hij daar aan, zonder eenig oponthoud en
+ongeval, een reis van 6 uur 40 min. gemaakt hebbende! Een week lang
+was Frankrijk trotsch op dit resultaat. Doch de volgende Zaterdag, 30
+Nov., bracht een groote teleurstelling. Er was eenige averij aan het
+schuitje gekomen, en nog des avonds moest dit gerepareerd worden. Een
+175-tal soldaten hielden de touwen vast, om den kolossus aan de aarde
+gebonden te houden. Het woei hard, een vreeselijke rukwind stuwde
+den ballon voort; de mannen moesten loslaten, en de ballon zwierde
+in het duister met verbazende snelheid de lucht in. De wind was west,
+dus de vluchteling ging over zee, en men meent hem den volgenden dag,
+Zondag 1 Dec. reeds in Schotland gezien te hebben. Maar beslist is
+zijn lot op het oogenblik nog niet. Men spreekt er al over, dat de
+fransche regeering van baron Deutsch de bestuurbare _Ville de Paris_
+zal overnemen; en deze de plaatsvervanger van de verloren _Patrie_
+zal worden.
+
+In Frankrijk zijn ook de ballons voor Wellman, den poolzoekenden
+Amerikaan, vervaardigd. Er zal echter veel meer aan proefvaarten
+moeten zijn gedaan met dien ballon, voor men het daar in het hooge
+noorden met eenige hoop op succes kan wagen. De ongelukkige Andree,
+die voor eenige jaren een dergelijken tocht naar de Noordpool waagde,
+maar nooit terugkwam, is een waarschuwend voorbeeld. Wellman heeft
+verstandig gedaan, ofschoon hij in den zomer van 1907 voor de tweede
+maal alles gereed had, toch maar niet uit te varen.
+
+Dan zal eerder graaf Henri de la Vaulx van succes kunnen spreken,
+zooals hij al betrekkelijk gelukkig is geweest, sedert hij in 1903
+zijn nachtelijken tocht over het kanaal volbracht, waarbij hij,
+een geringe hoogte houdend, te Hull landde. In de laatste jaren doet
+hij proeven met zijn _Méditerranéens_, die nu eens geen langwerpige
+bestuurbare ballons zijn, maar terugkeeren tot den ouden bolvorm. Met
+den heer Hervé wil hij trachten dien bestuurbaar te maken. Bij
+den bolvormigen ballon ontgaat men de moeilijkheid, die bij een
+langwerpigen voorkomt, dat de stabiliteit zoo moeilijk te verzekeren
+is en daarmee de veiligheid. Maar aan den anderen kant is de sferische
+ballon minder geschikt om een groote snelheid te krijgen. Dus moet
+het voortstuwend vermogen grooter wezen. De schroef vordert dan ook
+een andere inrichting dan de gewone. Graaf de la Vaulx heeft aan
+zijn ballons, waarmee hij tegenwoordig te Sartrouville proeven doet,
+zeer groote schroeven van verscheiden meters middellijn, terwijl elk
+blad weer uit een samenstel van twee stalen bladen bestaat, verbonden
+door verbindingsvlakken van aluminium. Dan zijn er deviatoren en
+stabiliatoren, waarvan de namen de bedoeling duidelijk maken, en
+over het geheel is de machinerie zeer ingewikkeld. Maar de graaf wil
+alles slechts als proeven beschouwd zien, en denkt later definitief
+met een grooteren ballon te kunnen gaan waar hij wil in het luchtruim.
+
+Het groote langwerpige luchtschip, dat de heer Deutsch de la Meurthe in
+1906 heeft uitgevonden, is de _Ville de Paris_, boven reeds genoemd,
+zeer groot, met de eigenaardigheid van acht evenwijdig loopende,
+met gas gevulde buizen achter aan den ballon. De poging in 1906 ermee
+gedaan, faalde, tenminste leerde niets omtrent de bestuurbaarheid, daar
+de ballon vrije luchtreizen deed, omdat de machine niet werkte. Het
+blijft af te wachten, wat deze ballon zal praesteeren.
+
+En naast de proeven, waar de wereld van spreekt, hoeveel is er
+buitendien niet aan geld en krachten besteed aan de oplossing van het
+vraagstuk! In Italië en Duitschland is men dan ook al tot bemoedigende
+resultaten gekomen. Amerika, dat met zijn Santos Dumont veel eer
+inlegde, heeft zich overigens tot kleinere ballons bepaald; verleden
+jaar is de _Lincoln Beachy_ eens in het park bij het Witte Huis voor
+de oogen van den President neergekomen. Maar met kleine opstijgers
+zal nooit veel te bereiken zijn, want met de afmetingen vermeerdert
+de waarde ontegenzeggelijk. Want de stijgkracht, of het draagvermogen,
+van het volume afhangende, neemt sterker toe dan de tegenstand van de
+lucht bij vergrooting van den ballon. Bij voorbeeld, indien de eene
+ballon een tweemaal zoo groote middellijn heeft als een andere, zal
+hij achtmaal zooveel inhoud en dus ook achtmaal zooveel stijgkracht
+hebben dan de kleinere, terwijl de tegenstand, dien hij in de lucht
+heeft te overwinnen, evenredig is met het oppervlak van den ballon
+en dit bij den grooteren slechts viermaal zoo groot is als bij den
+kleineren. Bij grootere ballons zal men dus zwaardere machines kunnen
+meenemen, die meer kracht kunnen uitoefenen, en, evenredig gesproken,
+zal men minder tegenstand hebben te overwinnen.
+
+Vandaar dat graaf Zeppelin, die in Duitschland ijverig voor de
+luchtscheepvaart werkt en zijn vermogen ervoor heeft gegeven, steeds
+een zeer groot luchtschip gebruikt, waarover straks nader. Dit jaar
+verkreeg hij op het meer van Constanz verrassende resultaten. De
+duitsche militaire afdeeling voor de luchtscheepvaart houdt met majoor
+Von Parsefal, majoor Grosz, kapitein Krogh, kapitein Sperling en andere
+militaire luchtschipspecialiteiten, Duitschlands eer schitterend
+op. Onze afbeelding vertoont twee militaire bestuurbare ballons,
+zooals zij op het schietterrein bij Tegel omhoog gaan. Majoor Grosz
+heeft ook een populair werkje over het onderwerp uitgegeven.
+
+In den Rijksdag zal een aanvullingsbegrooting inkomen voor het bouwen
+van een tweede luchtschip volgens het stelsel Zeppelin, en een
+som als eeregeschenk zal men voor hem aanvragen. Bij den jongsten
+internationalen wedstrijd om den Gordon-Bennettbeker in New-York
+won de duitsche ballon, de _Pommern_ van den heer Erbsloh. Nu zal
+de wedstrijd om dien beker in 1908 in Duitschland, waarschijnlijk te
+Mannheim, worden gehouden.
+
+Een ballon van de duitsche luchtschip-studievereeniging, met de
+kapiteins von Kehler en Krogh en twee machinisten, deed een tocht
+van 7 uren en 25 minuten in de buurt van Berlijn.
+
+Engeland is nog niet in de eerste rij gekomen, wat de luchtscheepvaart
+betreft, al zijn Spencer, Barton en kolonel Templar ijverig met
+proeven bezig. De _Nulli secundus_, in den tuin van het Cristal Palace,
+onlangs door een windstoot vernield, had echter blijk van energieke
+pogingen gegeven.
+
+In October 1907 liet het dagblad _The Daily Graphic_ een ballonreis
+maken, die negentien uren duurde en waarbij de drie heeren deelnemers
+in Zweden landden. De tocht boven de Noordzee, van Yarmouth tot
+bij Sonderrig in Denemarken, was de langste zeeluchtreis, nog
+gemaakt. Op die wijze zullen wij in de eerste jaren nog vele malen
+van luchtreizen hooren, een sport, die als andere oefeningen den moed
+en het uithoudingsvermogen der menschen slechts ten goede kan komen.
+
+Het gebruik van luchtballons, niet als sport, maar met het oog op
+oorlogsdoeleinden, vindt meer en meer aanhangers, die er groote
+verwachtingen van hebben. De aan een kabel vastgehouden ballons,
+de bekende _ballons captifs_, zijn reeds lang bij de legers der
+groote Rijken ingevoerd, en doen als hooge observatieposten goede
+diensten. De beste oorlogsdiensten hebben echter de ballons reeds in
+1870 bij het beleg van Parijs geleverd, toen er meer dan één ballon
+met belangrijke berichten uit de ingesloten stad is ontsnapt, en ook
+Gambetta zijn beroemde reis per ballon heeft gemaakt.
+
+Men kende toen echter nog geene benzine-motoren. Bij den eerstvolgenden
+oorlog zal het luchtschip een veel belangrijker rol spelen. Van alle
+zijden maakt men zich daartoe gereed. Zelfs moet bij de firma Krupp
+te Essen een kanon in de maak zijn, dat uitsluitend ingericht wordt
+om op luchtballons te schieten. Het wordt op een auto vervoerd, zal
+zich dus snel kunnen verplaatsen en kan zijn schoten lossen onder een
+hoek Van 60 graden. Voordat de vernieling van legers en steden en
+dorpen door luchtschepen nog een feit is, zullen de luchtschippers
+zelf een mikpunt wezen voor den vijand. Zij kunnen zich nu al vast
+oefenen op de defensieve houding, die ze zullen moeten aannemen,
+als de omstandigheden haar noodzakelijk maken.
+
+Tegen kanonskogels zal het er niet veel toe doen, of het omhulsel
+van den ballon van soepele zijde is dan wel of het luchtschip van een
+steviger, hoewel natuurlijk lichte stof is gebouwd. Reeds in 1897 heeft
+de Oostenrijker Schwarz een ballon van zeer dun aluminium gebruikt
+en zich daarmee langzaam eenige oogenblikken in de lucht bewogen;
+maar het omhulsel was zoo breekbaar, dat bij het neerdalen de ballon
+gekneusd en vernield werd.
+
+Toch is Zeppelin bij den eisch van stevigheid van den ballon gebleven;
+naar zijn meening is die noodzakelijk, om den vorm te behouden bij
+groote snelheden. De soepele ballons, meent hij, ook met kleine
+ballons er binnenin, kunnen slagen bij gemiddelde snelheden, maar
+schuiven in elkaar bij meer vaart en sterker luchtdrukking. De met
+metalen steunsels voorziene ballons kunnen sneller vliegen en hun
+gasdichtheid is gemakkelijker te verzekeren. Daar staat tegenover,
+dat die ballons noodzakelijk zwaarder moeten zijn en dat dit grootere
+gewicht alleen kan worden gecompenseerd door een enormen omvang,
+waardoor ze zeer duur worden en lastig in het gebruik. Bovendien is
+met zoo'n ten deele uit aluminium vervaardigde ballon het landen
+op den vasten bodem uiterst gevaarlijk. Graaf Zeppelin doet dan
+ook zijn proeven met zijn zoo breekbaar luchtschip boven het meer
+van Constanz. Zijn ballon nummer 6 van 1906 was 120 meter lang,
+bezat 11 meter middellijn, had een inhoud van 12 000 kubieke meter
+en bereikte een snelheid van tien meter. Ballon en gondel zijn bij
+Zeppelin's inrichting één vast geheel; een soort van geraamte draagt
+den ballon en deze is met twee door een loopbrug verbonden gondels vast
+vereenigd. Aan elk der beide zijden van den cylindervormigen  ballon
+zijn twee luchtschroeven aangebracht, die door twee Daimlermotors,
+samen van 170 paardekrachten, bewogen worden.
+
+Iets nieuws is dat aanbrengen der schroeven aan den ballon zelven,
+mogelijk geworden door de stevigheid van het luchtschip. Nu werken
+dus bij Zeppelin de schroeven rechtstreeks op den ballon, terwijl
+bij de andere systemen de schroef aan het schommelende schuitje is
+verbonden en niet direct op den ballon werkt, doch op den gondel,
+die, om zoo te zeggen, den ballon sleept.
+
+Ferdinand, graaf von Zeppelin, is een belangwekkende figuur. Hij
+vierde op den 2lsten October j.l. zijn vijftigjarig dienst jubileum
+in het wurtembergsche leger. Den 8sten Juli van het volgende jaar
+zal hij al zeventig jaar worden en nog wijdt hij zich met jeugdigen
+ijver aan de oplossing van het probleem der luchtvaart. Het is een
+werkzaam leven, dat hij achter zich heeft. In Ludwigsburg had hij
+op de krijgsschool gegaan en hij werd op twintigjarigen leeftijd
+luitenant. Altijd trokken technische studiën hem aan, en deze hebben
+hem goed voorbereid voor zijn latere liefhebberijstudie.
+
+In zijn drang tot daden nam hij deel aan den noord-amerikaanschen
+successie-oorlog. In die dagen deed hij al een tocht per luchtballon
+van Sint-Paul in Canada uit.
+
+Na een tocht voor den inlichtingendienst naar het Oosten en Zuidoosten
+van Frankrijk, werd Zeppelin aangesteld bij het ministerie van
+oorlog in Wurtemberg en in 1866 was hij in den oorlog tegen Pruisen
+vleugeladjudant van koning Karel, om al spoedig bij den generalen staf
+te worden geplaatst. In 1869 valt zijn huwelijk met een Berlijnsche,
+de vrijvrouw Isabella von Wolff.
+
+Den fransch-duitschen oorlog maakte hij mee als ritmeester der
+dragonders in den generalen staf van het wurtembergsche leger, en
+uit dien tijd is een heldenstuk van hem nog al bekend geworden. Het
+was op 24 Juli 1870, dat hij als aanvoerder van een patrouille met
+vier officieren en vijf man in den Elzas was binnengedrongen ter
+oriënteering van de stellingen van den vijand. Op dien stoutmoedigen
+rit werden de graaf en zijn metgezellen door een veel sterkere fransche
+patrouille overvallen. Zeppelin's paard werd doodgeschoten; hij sprong
+op het paard van een Franschman, in wiens zadeltasch zich belangrijke
+inlichtingen bevonden omtrent de nog niet door de Franschen bezette
+grensplaatsen, terwijl het dappere troepje zich door den vijand
+heensloeg naar Kumbach.
+
+Den volgenden morgen werden ze echter weer overvallen door een talrijke
+menigte chasseurs à cheval, die Zeppelin's manschappen tot de vlucht
+dwong. Er werden enkelen gevangen genomen, maar Zeppelin ontkwam over
+de duitsche grens.
+
+Na het sluiten van den vrede begon de graaf zich meer en meer met
+het probleem van het bestuurbare luchtschip bezig te houden, maar
+hij werd telkens van die studie afgehouden door zijn plichten als
+militair. In 1891 nam hij ontslag uit den dienst. Toen eerst was hij
+in de gelegenheid, zijn kracht te concentreeren op zijn eigenlijk
+levenswerk. Hij, die reeds op den drempel van den ouderdom stond,
+nam zijn taak ter hand met de geestdrift van den jongeling. Vol ijver
+werkte zijn eenige dochter met hem mee.
+
+De snelle en groote vorderingen, die de luchtscheepvaart met betrekking
+tot den bestuurbaren luchtballon in den laatsten tijd heeft gemaakt,
+waarbij, zooals we zagen, de benzinemotor zijn hulp verleende,
+zijn niet bereikt zonder telkens herhaalde teleurstellingen en
+mislukkingen. Nog in 1894 hield een door keizer Wilhelm benoemde
+commissie van onderzoek het plan van Zeppelin voor onuitvoerbaar en
+practisch onbruikbaar, voor zoover er al uitvoering aan kon worden
+gegeven. Die uitspraak gold vooral het systeem van den stijven ballon.
+
+Maar Zeppelin liet zich niet ontmoedigen. Hij werkte voort, nu op
+eigen kosten en eigen verantwoording. Hij deed een propagandareis
+door Duitschland en stichtte in 1898 te Stuttgart een maatschappij
+op aandeelen met ongeveer een millioen kapitaal. Bij Monzell aan
+het meer van Constanz richtte hij zijn eerste, op pontons rustende
+monteeringshal op, die vastgelegd werd aan een 400 centenaars zwaar
+betonblok op den bodem van het meer. Hier werd het eerste luchtschip
+van den graaf met aluminiumgeraamte gebouwd. Het was 28 meter lang. De
+in den zomer van 1900 ondernomen proefvaarten, die goed afliepen,
+maar nog niet ver gingen, werden overal nog sceptisch opgenomen. De
+maatschappij op aandeelen was al eerder opgeheven, en Zeppelin wendde
+zich nu om hulp tot het groote publiek, en zelfs door een loterij
+verschafte hij zich financiëelen steun.
+
+Toen bouwde hij een tweede luchtschip met verbeterde toestellen, dat
+bij de proefvaart op 17 Januari 1906 door een storm werd vernield,
+omdat de motors weigerden. Maar nog was de moed van den energieken
+man niet gebroken; hij liet niet af, en niet lang daarna bouwde hij
+zijn luchtschip N°. 3, dat den grijsaard eindelijk tot de overwinning
+voerde.
+
+De duitsche regeering ziet nu de beteekenis in, die het luchtschip
+voor oorlogsdoeleinden kan hebben en zal de verdere kosten der nog te
+nemen proeven naar alle waarschijnlijkheid voor haar rekening nemen,
+terwijl, zooals wij reeds zeiden, graaf Zeppelin ook zal schadeloos
+gesteld worden voor de opofferingen, die hij zich heeft getroost.
+
+De rustelooze geest van den ontdekker zal intusschen werkzaam blijven;
+hij en zijn trouwe medewerker, de ingenieur L. Dürr, zullen hun
+denkarbeid in slapelooze nachten en hun angstig passen en meten en
+teekenen en ontwerpen aan de schrijftafel voortzetten, om in den
+kamp tegen vijandige natuurkrachten eindelijk de volkomen overwinning
+te behalen.
+
+Nog een enkel woord over reeds behaalde triomfen van het Zeppelinsche
+luchtschip. Boven het meer van Constanz heeft het gevlogen en
+daaromheen over een dozijn duitsche en zwitsersche stadjes, om na
+een luchtreis van verscheiden honderden kilometers behouden in zijn
+haven terug te keeren. Daarmee heeft zich het stijve luchtschip
+doelmatig getoond; in het stevige geraamte van aluminium, dat met
+zijde overtrokken is, wordt het gas bewaard in 16 met gas gevulde
+ballons, die, zooals we reeds zeiden, samen 12000 kubieke meter gas
+kunnen bevatten en het schip na aftrek van alle eigen gewicht, met
+inbegrip van de beide motors, de bemanning enz. nog ongeveer 2000
+kilogram draagkracht verleenen.
+
+Het voornaamste voordeel van deze constructie is wel, naast die
+geweldige draagkracht, dat het schip steeds zijn uitwendigen vorm
+bewaart en dat de ballons tegen afwisselende drukkingen en bezonning
+beschut zijn, dus ook zooveel mogelijk gevrijwaard worden tegen
+gasverlies. De afstand van den ballon tot de gondels bedraagt nog geen
+drie meter. Door middel van de stuurtoestellen vóór en achter aan
+het schip, kan men het geheel in het horizontale vlak en van boven
+naar beneden en omgekeerd sturen. Gedurende een vaart van acht uren
+had de ballon zoo weinig gas verloren, dat men het verlies opgewogen
+kon rekenen door het benzinegebruik; want zooveel als het gasverlies
+het schip deed dalen, zooveel rees het door het verbruik van benzine.
+
+Wat nu de verdere werkzaamheden der bovengenoemde leden der
+duitsche militaire afdeeling betreft, majoor von Parseval heeft veel
+opstijgingen gedaan, en behalve dat hij een ballon met platte vlakken
+bezigde juist als Lebaudy, had hij ook twee kleinere ballons erbij,
+bestemd om aan het luchtschip een helling te geven, die alleen genoeg
+zou zijn om rijzing of daling teweeg te brengen. Maar het succes is
+niet volkomen geweest, en meer of minder ernstige averij viel er bij
+dezen ballon telkens te constateeren.
+
+De ballon van majoor Grosz met ingenieur Basenach behaalde te Tegel
+in Juli en Augustus 1907 aardige triomfen. Hij manoeuvreerde drie
+uren aaneen in de lucht. Bij Zeppelin's ballon vergeleken is die
+van majoor Grosz met zijn 40 meter lengte slechts een onbeduidend
+luchtscheepje. In het park van Tegel staan de gebouwen van de ballons
+van Grosz en Parseval naast elkander en nog voortdurend  gaan beide
+met hun proeven en vindingen ter verbetering van de vaart door.
+
+De ware luchtschipper weet van geen ontmoediging. "Verder maar, opnieuw
+aan het werk!" is zijn leus; het geheim van het succes ligt in het
+woord, dat Stephenson in zijn laatste uren den talisman voor de groote
+zegepralen van techniek en industrie noemde, het woord "Volharding!"
+
+
+
+
+
+Vliegen als een vogel! Het heeft altijd zoo begeerlijk geleken. De
+lucht te doorklieven zonder zoo'n ballongevaarte, dat u draagt,
+maar enkel door eigen kracht en met een machine, die noodzakelijk
+zwaarder moet wezen dan de lucht, ook dat probleem neemt thans in
+dezen tijd van luchtschipenthousiasme weer veler aandacht in de
+beschaafde wereld in beslag, doet hun kapitalen offeren en voor geen
+levensgevaar terugdeinzen.
+
+Reeds zijn er wereldberoemde namen te noemen op dit veld van
+onderzoek. Wie heeft niet gehoord van Otto Lilienthal, die in 1896
+het slachtoffer werd van zijn pogingen; van Chanule, Archdeacon,
+Henri Robart, Hiram Maxim, Wright, Ferber, Switchkoff, Sury, Farman
+en zooveel anderen. Met ingewikkelde reuzentoestellen verheffen zij
+zich van de aarde en zweven korter of langer tijd in de lucht. Soms
+vertoonen de vliegtoestellen een enkel groot vlak, waar de motor
+op werkt, maar veelal hebben ze twee verbonden vlakken, terwijl
+er ook luchtzweefapparaten, vooral in Amerika, gebruikt zijn, die
+uit een groot aantal gewelfde zeil- of zweefvlakken bestonden. Het
+principe van den vlieger, het speelgoed der jeugd, wiens gewelfde en
+een bepaalden hoek met de windrichting makende groote oppervlakken
+als draagvlakken werken, wordt bij de vliegmachines toegepast.
+
+De amerikaansche gebroeders Wright te Dayton, in Ohio, probeeren het
+met een soort van kastvormigen vlieger, waarbij deksel en bodem zijn
+gebleven, de zijwanden echter door lichte stijlen zijn vervangen. Het
+toestel lijkt een reusachtigen kever. Ook bij hen was het vliegen in
+het begin niet anders dan een glijden door de lucht van een zekere
+hoogte; later gebruikten ze een motor op een railspoor en lieten
+de machine daarbij tegen den wind oprijden, tot ze zich dan met een
+sprong in de lucht verhief, om na weinige meters weer te landen. Maar
+na eindelooze proeven is de doorvlogen ruimte al grooter geworden.
+
+Amerika ging in zake vliegtoestellen vooraan en behaalde ook weer met
+denzelfden Santos Dumont schitterende resultaten. Met een vliegmachine,
+die op 23 October 1906 voor de eerste maal opsteeg, legde hij den 12den
+November daarop volgende 220 meter al vliegende af in 21 seconden. Na
+dien heeft hij zijn aëroplaan Nr. 19 gekregen en daarmee deed hij
+in November 1907 mee aan den strijd om den Deutsch-Archdeaconprijs
+van 50.000 francs, die gewonnen wordt door den luchtschipper,
+wiens luchtschip in volle vlucht het punt van uitgang overschrijdt,
+aangegeven door twee masten, die vijftig meter van elkaar verwijderd
+zijn, dan zwenkt om een paal op 50 meter afstands recht tegenover het
+midden van het uitgangspunt, en dan weer in volle vlucht de beginlijn
+tusschen de beiden masten passeert. Op verschillende dagen van de week
+heeft Santos Dumont in de tweede helft van November proeven genomen
+met andere mededingers, onder wie Henri Farman de ernstigste was.
+
+De nieuwste van Santos Dumont is een bijzonder lichte vliegmachine
+met twee groote zijden vleugels en vier roeren; de motor van
+twintig paardekrachten weegt slechts 22 kilo's. Het zadel van den
+luchtschipper bevindt zich onder den hoek, dien de beide vleugels
+opwaarts maken. Drie wielen, twee van voren en één van achteren,
+dragen het toestel, dat alles erbij gerekend 56 kilo's weegt en met
+Santos Dumont 110 kilo's. De schroef met twee armen heeft 1,35 meter
+middellijn.
+
+Gedurende verscheiden weken heeft Henri Farman in het najaar van 1907
+oefeningen gedaan met zijn machine, tot hij den 26sten October op het
+manoeuvreterrein van Issy-les-Moulineaux bij Parijs in 25 seconden
+een afstand van 771 meter door vloog. Hij had dienzelfden dag al meer
+vluchten gedaan, waaronder één van 350 en een van 410 meter. Hij is
+dus nu Santos Dumont de baas.
+
+Zijn aëroplaan, die wonderlijk regelmatig werkt, is hoogst eenvoudig
+van constructie. De machine bestaat uit een middenvak van tien
+meter lengte bij twee meter breedte en anderhalven meter hoogte,
+met een dubbelen balk van vier en een halven meter verbonden aan een
+achtervak, in het midden waarvan een verticaal roer is geplaatst. Op
+het middengedeelte is de motor van 50 paardekrachten aangebracht, die
+een schroef van 2.10 M. in beweging brengt. Die aëroplaan, vervaardigd
+van esschenhout, met een geverniste stof overtrokken, heeft een totale
+oppervlakte van 52 vierkante meter en het gewicht bedraagt 500 kilo's.
+
+Farman is de winner geworden van 60 pond sterling, door de _Aero
+Club_ uitgeloofd voor den uitvinder van een aëroplaan, die meer dan
+300 meter bij een enkele vlucht aflegde. Hij wil nu verder probeeren
+den Deutsch-Archdeaconprijs te winnen van 2000 pond sterling voor de
+eerste vliegmachine, "zwaarder dan de lucht", die in gesloten kring
+één kilometer vliegt.
+
+Keeren wij, na dit kleine uitstapje naar de vliegmachine, terug naar
+de vaart met luchtballons. In ons land sluimert de belangstelling in
+de luchtscheepvaart ook reeds niet meer. Er is een Vereeniging ter
+bevordering der Luchtscheepvaart opgericht, een heugelijk verschijnsel
+en een, dat inderdaad ook niet langer kon uitblijven.
+
+Als men nagaat, niet alleen wat er door aëronauten is verricht in
+de andere landen van Europa, zooals wij in de vorige bladzijden
+deden, maar ook in welke mate het publiek deelnam aan de uitingen
+van belangstelling, dan staat men verbaasd over de reeds ontplooide
+werkzaamheid. Om een voorbeeld te geven van de belangstelling, die
+voor de luchtscheepvaart in het buitenland heerscht, zij vermeld,
+dat men thans aëro-clubs heeft in de volgende plaatsen: vier in
+Parijs, twee te Weenen, twee te Londen en verder in Bordeaux, Lyon,
+Berlijn, München, Straatsburg, Augsburg, Barmen, Posen, Graudenz,
+Würzburg, Coblentz, Keulen, Frankfurt, Bern, Stockholm, Brussel,
+Turijn, Milaan, Rome, Madrid, Petersburg, New-York, Saint-Louis,
+Philadelphia en wellicht nog in meer andere plaatsen. Vele van die
+vereenigingen zijn werkzaam in de practijk, door studie van het
+vraagstuk in eigen kring en door een werkzaam aandeel te nemen aan
+de uitrusting en oplating van bestuurbare ballons.
+
+Alleen het Deutsche Luftschifferverband omvat een twaalftal
+vereenigingen met samen ruim 4100 leden. De grootste dier vereenigingen
+telde, blijkens het in 1907 uitgegeven Jahrbuch, 927 leden, regelde
+niet minder dan 91 opstijgingen en kende 7 diploma's van bevoegdheid
+aan luchtschippers toe. Dat is de Berliner Verein. Bij de parijsche
+Aëro-Club staan niet minder dan 110 vrije ballons ingeschreven. Zweden
+heeft sinds 1900, Zwitserland en België hebben sedert 1901 eigen
+luchtvaartgenootschappen, en de meeste van die grootere en kleinere
+gezelschappen zijn aangesloten bij de _Fédération Aeronautique
+internationale._
+
+Zal daarvan ook spoedig een bloeiende nederlandsche vereeniging deel
+uitmaken? De luitenant ter zee der 2de klasse A. E. Rambaldo, te
+Watergraafsmeer doet er al zijn best voor. Hij heeft in de dagbladen
+de aandacht op de zaak gevestigd en door zijn initiatief is op 20
+October j.1. een vergadering gehouden in Den Haag, waar een commissie
+van voorbereiding is benoemd, om tot definitieve constitueering der
+Vereeniging te komen.
+
+Op die bijeenkomst was Jhr. J. H. Ram voorzitter, terwijl de luitenant
+ter zee der eerste klasse, S. P. l'Honoré Naber, de inleidingsrede
+hield voor een groot aantal belangstellenden. Het was een warm en
+krachtig woord, waarin op het groote belang der zaak in allerlei
+opzicht werd gewezen en waarin de practische en de ideëele belangen
+tot hun recht werden gebracht. De spreker wees er op, dat het volk,
+dat Linschoten en Barentsz, Houtman en Olivier van Noort, Tasman en
+Schouten en Lemaire had voortgebracht,  een naam heeft op te houden
+als natie van navigators, en nu de luchtzee onze aandacht vraagt,
+moeten wij toonen, dat wij dien naam eer willen aandoen.
+
+In de vergadering werd natuurlijk gewezen op de beteekenis van de
+luchtvaart voor de wetenschap, vooral voor de meteorologie, door de
+vermeerdering, die zij zal brengen van kennis der hoogere luchtlagen;
+op den dienst, dien zij zal kunnen bewijzen bij het exploreeren van
+onbekende binnenlanden; op den steun, dien zij zal kunnen geven aan
+verspreiding van het begrip der noodzakelijkheid van den vrijen handel
+en op de vredelievende strekking van de luchtvaart, die den oorlog
+tot iets al te verschrikkelijks zal maken.
+
+In de commissie van voorbereiding namen zitting de heeren
+S. P. 1'Honoré Naber, Rinckhuyzen, Van der Leeuw, Rambaldo, Kol,
+Snijders, Rozenburg, en Jhr. J. H. Ram. Een rechtsgeleerd raadsman
+zal zij zich assumeeren.
+
+In de beperking toont zich de meester. Dat heeft men zich voor oogen
+te stellen, en op de vergadering is het dan ook duidelijk gezegd,
+dat het naastbij liggend doel moet wezen de vorming van aëronauten,
+en dat eerst in een later stadium op het werkplan kunnen komen de
+bestuurbare luchtballons en de vliegapparaten of aëroplanen. Eerst
+vertrouwd raken met het element, waarin de dirigeables en de aëroplanen
+zich bewegen, door te varen met den eenvoudigen vrijen ballon, dat
+zal de quaestie zijn.
+
+Daarna eerst valt er te praten over het te verkiezen type van
+luchtschip, of dat zal zijn de stijve ballon van Zeppelin; of de
+gedeeltelijk stijve type Lebaudy; of wel de slappe van Parseval of
+nog weer een ander type.
+
+De nadeelen, die het luchtschip thans nog aankleven, bestaan
+hoofdzakelijk daarin, dat het steeds naar het punt van uitgang moet
+terugkeeren, ten einde den voorraad benzine en gas aan te vullen. Maar
+het zal niet lang duren, of daarin wordt tegemoetgekomen door de
+inrichting van luchthavens, waar de ballons zullen kunnen schuilen
+en zich van al het noodige kunnen voorzien. Maar dat zijn alle
+vraagstukken van later orde voor ons vaderland, evenals trouwens ook
+de oprichting van een militaire luchtschippersafdeeling.
+
+Aan de beweging, die thans zoovelen bezighoudt, moet echter ons
+land nolens volens deelnemen, en het is te hopen, dat het dit met
+opgewektheid en moed zal doen. De ambitie is overal groot, getuige ook
+de internationale congressen, als dat hetwelk in September in Brussel
+werd gehouden vanwege de _Fédération Aëronautique internationale_,
+samen met de _Commission permanente aeronautique internationale._
+Daar was prins Roland Bonaparte voorzitter en de beroemdste aëronauten
+waren er aanwezig. Commandant Paul Renard hield een gloedvolle rede,
+waarin hij zijn opwekkend woord liet volgen door een beschouwing over
+de geschiedenis van de dirigeables. Het was zijn broeder, kolonel
+Charles Renard, toen nog kapitein, die in 1884 het groote succes
+behaalde met kapitein Krebs en boven de stad Parijs met den ballon
+_La France_ gesloten kringen in de lucht beschreef. Charles Renard
+was later commandant van het aëronautisch militair proefstation te
+Challais-Meudon en stierf in 1905. Verder spraken op dat brusselsche
+congres ook nog kapitein Voyen en kapitein Ferber, de laatste een
+voorvechter van de aëroplanen. De vliegmachines hadden volgens hem al
+een groote ontwikkeling bereikt in hun gang, die voortschreed van stap
+tot stap, van sprong tot sprong, van vlucht tot vlucht! Hij meende,
+dat onze tijdgenooten nog verbaasd zouden worden door een vliegende
+douane, en politieagenten op aëroplanen.
+
+Na dat van Brussel is er al weer een internationaal congres geweest,
+te New York, waar de vice-admiraal Chester op het nut voor de
+amerikaansche vloot wees van een eskader luchtschepen. Voorzitter
+was professor Moore, directeur van het Meteorologisch Instituut
+te Washington. Generaal Allen deelde er mee, dat de minister van
+oorlog Taft een krediet van 200 duizend dollars zou aanvragen voor
+een afdeeling luchtscheepvaart bij het amerikaansche leger.
+
+Dat was in dezelfde week; waarin onze Koninklijke Academie van
+Wetenschappen op 26 October j.1. vergaderde. In die bijeenkomst werd
+een circulaire ingediend van Dr. Assmann, namens het Koninklijk
+pruisisch aëronautisch Observatorium, waarin er op werd gewezen,
+dat het dit jaar te Brussel gehouden internationaal congres voor
+de luchtscheepvaart zich uitgesproken had voor de oprichting van
+aëronautische observatoria over de geheele wereld. Ingevolge die
+uitspraak zal de belgische regeering zich eerlang langs diplomatieken
+weg richten tot de nederlandsche regeering met het verzoek haar
+medewerking te willen verleenen tot de oprichting van observatoria
+in Nederland en Nederlandsch-Indië. Het pruisische Instituut vroeg de
+Academie, dat verzoek der belgische regeering te willen steunen. Men
+besloot op voorstel van den voorzitter, prof. Van de Sande Bakhuyzen,
+een mededeeling van onze regeering af te wachten. In den Haag zal
+men dus door een tegemoetkomende houding kunnen toonen, dat men,
+in deze vraag van wetenschap zoowel als van praktijk, graag het
+mogelijke wil doen, om aan de oplossing mee te werken.
+
+En het is de moeite waard, daarvoor zijn best te doen, want de
+luchtscheepvaart staat tegenwoordig overal als zaak van groote
+actualiteit op het programma van den dag. Tot op het einde der 19de
+eeuw zijn geen groote resultaten bereikt, maar aan het begin der
+20ste volgen de triomfen elkaar snel op. Er is door de luchtvaart
+een ommekeer op til in velerlei, dat ons maatschappelijk leven van
+nabij raakt, in de middelen van vervoer, in bedrijf en handel,
+internationale verhoudingen, wetenschap, zeden en gebruiken,
+oorlogsgewoonten, ja waar niet al in!
+
+De pessimisten hebben in de vorige eeuw steeds getwijfeld; zij worden
+nu gewonnen, en de optimisten zien hun stoute droomen erkend als niet
+meer onbereikbaar.
+
+Dat is te danken aan den moed en de volharding van groote
+pioniers, wier daden in historieboeken een blijvende plaats zullen
+erlangen. Onder hen zijn helden, die als slachtoffers vielen, en latere
+geslachten zullen met eerbied denken aan hun werk. De tijdschriften,
+die den gang der groote bewegingen in het heden hebben te volgen, doen
+goed de proeven en de pogingen der pioniers in woord en beeld vast te
+leggen. Kinderen en kindskinderen van onze lezers, die mogelijk als
+iets heel gewoons per luchtschip zullen reizen, bladeren later in de
+oude jaargangen en zullen vol belangstelling lezen en kijken, zooals
+wij ons interesseeren voor oude gravures van primitieve fietsen en
+stoommachines en spoorwegen, waarmee we nu zoo vertrouwd zijn geraakt.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over
+het luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+***** This file should be named 14178-8.txt or 14178-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/1/7/14178/
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/14178-8.zip b/old/14178-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..98d8ab9
--- /dev/null
+++ b/old/14178-8.zip
diff --git a/old/14178-h.zip b/old/14178-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..77e6b3d
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h.zip
diff --git a/old/14178-h/14178-h.htm b/old/14178-h/14178-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..c015894
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/14178-h.htm
@@ -0,0 +1,1137 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
+
+<title>Omhoog in het luchtruim!</title>
+<link href="style/arctic.css" rel="stylesheet" type="text/css" title="Artic Blue">
+<link href="style/amazonia.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Amazonia Green">
+<link href="style/borneo.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Borneo Brown">
+<link href="style/gutenberg.css" rel="stylesheet" type="text/css">
+<link href="style/print.css" rel="stylesheet" type="text/css" media="print">
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="Frederike J. van Uildriks">
+<meta name="DC.Creator" content="Frederike J. van Uildriks">
+<meta name="DC.Title" content="Omhoog in het luchtruim!">
+<meta name="DC.Date" content="## November 2004">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over het
+luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Omhoog in het luchtruim! Praatje over het luchtvaartvraagstuk
+       "De Aarde en haar volken," Jaargang 1908
+
+Author: Frederike J. van Uildriks
+
+Release Date: November 27, 2004 [EBook #14178]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<span class="pageno"><a id="d0e67"></a>Bladzijde 41</span><a id="d0e68"></a><h1>Omhoog in het luchtruim!</h1>
+<h1>Praatje over het luchtvaartvraagstuk</h1>
+<p id="d0e73">Door Frederike J. van Uildriks.
+
+
+</p>
+<p id="d0e75"></p>
+<div id="d0e76" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-041.jpg" alt="Het engelsche luchtschip &#8220;Nulli Secundus&#8221;, onlangs verongelukt."></p>
+<p class="figureHead">Het engelsche luchtschip &#8220;Nulli Secundus&#8221;, onlangs verongelukt.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e80">Er gaat een roes van opwinding door de wereld, opwinding over de luchtscheepvaart en de wijde vergezichten, die daardoor worden
+geopend.
+
+</p>
+<p id="d0e82">Overal hoort men van luchtscheepvaartcongressen, van prijzen, die voor wedstrijden met ballons en vliegmachines worden uitgeloofd,
+van a&euml;ronautische observatoria, van luchtschippersbataljons en van allerlei verbeteringen, aan te brengen in luchtschepen
+en vliegmachines, om tot betere bestuurbaarheid te komen.
+
+</p>
+<p id="d0e84">De roes heeft de Oude en de Nieuwe Wereld aangegrepen, en in zenuwachtige haast werkt men in de verschillende landen aan de
+oplossing van het reeds zoo lang met alle pogingen spottende probleem. Er wordt in de laatste jaren terrein gewonnen, dat
+staat vast, en tot het aanvankelijke succes heeft meegewerkt een andere nieuwe uitvinding, die over haar zegepraal mag juichen,
+namelijk de automobiel.
+
+</p>
+<p id="d0e86">Het streven, om een wagen met eigen beweegkracht over de gewone wegen te doen loopen, heeft den tegenwoordigen benzine-motor
+in het leven geroepen, en daarmee werd tevens de techniek van het bestuurbare luchtschip een groote schrede vooruitgebracht.
+Van alle stoffen, die wij voor de voortbrenging van mechanische kracht gebruiken, is benzine een der intensiefste, dat is,
+zij behoort tot die, welke in verhouding tot haar gewicht, de meeste kracht kunnen voortbrengen. Een kilogram benzine, dat
+juist anderhalve liter is, kan in den benzinemotor drie paardekrachturen leveren, dus drie paardekrachten gedurende &eacute;&eacute;n uur
+of &eacute;&eacute;n paardekracht gedurende drie uren of in welke verbinding men wil, als tijd en kracht maar drie P.K. uren vormen. In
+de automobielindustrie heeft men nu van die eigenschap gebruik gemaakt en motors vervaardigd, die bij gering gewicht en geringen
+omvang groote arbeidskracht ontwikkelen.
+
+</p>
+<p id="d0e88">En heeft niet juist de luchtschipper diezelfde eischen in nog sterkere mate aan zijn machinerie te stallen?
+
+</p>
+<p id="d0e90">Geen wonder, dat men zich opnieuw zette aan de oplossing van het probleem der bestuurbare luchtschepen, toen de ontwikkeling
+der automobielen, die zoo wonderbaar vlug in haar werk is gegaan tusschen 1895 en 1905, den benzinemotor gemaakt had tot een
+sterke en veilige machine, die niet zwaar en niet groot was. Want om bij de bestuurbare ballons, de schroef, die de voortstuwende
+beweging geeft, snel te doen draaien, moet er groote kracht worden uitgeoefend, en de machines, die aan de schroef de vereischte
+snelheid gaven, waren altijd te zwaar, of de beweegkracht was te zwak, om den grooten weerstand te overwinnen, dien de ballon
+in de lucht bij eenigen wind ondervond.
+<span class="pageno"><a id="d0e92"></a>Bladzijde 42</span></p>
+<p id="d0e93">Zoo is de benzinemotor thans de spil, waarom onze geestdrift voor de luchtvaart draait, gelijk in vroegere jaren op andere
+vindingen het enthousiasme steunde.
+
+</p>
+<p id="d0e95">Nu bijna 125 jaar geleden beleefde de wereld ook een tijd van opwinding, toen, kort na de ontdekking van den eersten luchtballon,
+de uitvinding van het waterstofgas de groote bezielende kracht was. Het jaar 1783 staat met gulden letteren in de reeds zooveel
+boekdeelen beslaande annalen der luchtscheepvaart geboekt. In December van dat jaar werd voor het eerst door den franschen
+natuurkundige Charles waterstof gebruikt bij de vulling van een ballon, een groote stap vooruit, en nu nog is dat lichtste
+van alle gassoorten het gebruikelijke, terwijl de toestellen om het te bereiden al meer en meer zijn verbeterd.
+
+</p>
+<p id="d0e97"></p>
+<div id="d0e98" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-042-1.jpg" alt="De Montgolfi&egrave;re, waarmee de eerste opstijging van personen op 21 Nov. 1783 jaar te Versailles plaats had."></p>
+<p class="figureHead">De Montgolfi&egrave;re, waarmee de eerste opstijging van personen op 21 Nov. 1783 jaar te Versailles plaats had.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e102">Ruim drie maanden te voren had de wereld weerklonken van de toekomstdroomen, op de uitvinding der gebroeders Montgolfier gebouwd,
+voor zoo ver ze toen door &eacute;&eacute;n klank kon worden opgeschrikt, toen er nog geen telegrafen, spoorwegen, telefonen en driemaal
+daags verschijnende dagbladen waren. Die Montgolfiers, papierfabrikanten te Annonay in Zuid-Frankrijk, hadden de luchtballons,
+met warme lucht gevuld, uitgevonden. De stijgkracht van verwarmde lucht wilden zij gebruiken, om voorwerpen, misschien ook
+personen in de lucht omhoog te voeren, door die lucht in een papieren omhulsel te vangen en aan zoo&#8217;n ballon een schuitje
+of mand te bevestigen. Onder den van onderen wijd open ballon werd een vuurtje gestookt, om de lucht erin warm te houden.
+
+
+</p>
+<p id="d0e104">In de hoogste kringen der samenleving stelde men dadelijk veel belang in de zaak, en op 19 September 1783 ging in Versailles,
+in tegenwoordigheid van koning Lodewijk&nbsp;XVI, een groote door de Montgolfiers vervaardigde ballon op, voor de oogen van een
+verbaasde menigte. De passagiers, die de reis meemaakten, waren een schaap, een haan en een eend; menschelijke wezens waren
+er nog niet voor te vinden. Maar die tocht in het luchtruim met het flinke stroovuur in den bak onder aan den ballon liep
+voorbeeldig af voor de drie dieren, doch minder goed voor den ballon, die wel hoog en snel steeg, maar door een windvlaag
+scheurde en na tien minuten in een boschje op een uur afstands van Versailles neerkwam.
+
+</p>
+<p id="d0e106">Er moest blijkbaar een steviger omhulsel zijn, en de groote ballon van blauw gegomd linnen van 15 Meter middellijn en met
+gouden versierselen getooid, dien de Montgolfiers daarna maakten, wachtte op menschelijke passagiers, die zich zouden aanmelden.
+Een jong leeraar in de natuurkunde, Pilatre de Rozier, die al eenige malen met een aan een lang touw vastliggende Montgolfi&egrave;re
+tot 80 en 100 meter gestegen was, zou het eerst zich met den vrijen ballon in de lucht wagen. De koning echter verbood de
+onderneming als te gevaarlijk, en eerst door de bemiddeling van den markies d&#8217;Arlande, die mee wenschte op te stijgen, kreeg
+Pilatre de Rozier de koninklijke toestemming. Op 21 November 1783 stegen ze op, stookten hun vuurtje onder het gevaarte, lieten
+dat feller of minder fel branden en dreven over de Seine en over geheel Parijs. Vijf en twintig minuten bleven ze in het luchtruim
+en daalden veilig en wel dichtbij Parijs neer, na ongeveer 1000 meter in de hoogte te hebben afgelegd.
+
+</p>
+<p id="d0e108">De groote verwachtingen gebouwd op het welslagen, werden een maand later enorm versterkt, toen door Charles het waterstofgas
+voor de vulling van een ballon werd gebruikt en dus het gevaarlijke stoken onder het luchtschip niet meer noodig was. Wel
+waren de kosten van een paar honderd kubieke meter waterstof zeer hoog, maar door vrijwillige bijdragen kwamen die bijeen,
+en de luchtreis van Charles met zijn vriend Robert op 1 Dec. 1783 stelde niemands verwachting te leur. Op een afstand van
+45 kilometer van Parijs kwam men neer en was tot 600 meter gestegen.
+
+</p>
+<p id="d0e110">De opgewondenheid over het aanvankelijk succes deed droomen van ballons, die men elke verlangde richting zou kunnen geven,
+maar voorloopig zag men daar nog geen kans op; wel achtte men het mogelijk, in vooraf aangegeven richting een bepaalden afstand
+af te leggen, als van een gunstige richting van den wind werd geprofiteerd. De Franschman Blanchard en de Engelschman Dr.
+Jeffries waren de eersten, die na vele proefnemingen, zoowel in Frankrijk als in Engeland, het waagden de luchtreis over het
+Kanaal te maken, van Dover naar Calais. Die tocht gelukte op 7 Januari 1785; het denkbeeld de wetenschap te dienen, door de
+kennis van temperatuur, luchtstroomen en vochtigheid der hoogere luchtlagen te vermeerderen, werd toen ook al duidelijk onder
+woorden gebracht en Dr. Jeffries had er een deel van zijn groot vermogen aan opgeofferd, een voorbeeld, dat ook tegenwoordig
+nog door enthousiaste a&euml;ronauten wordt nagevolgd. De overtocht had in anderhalf uur plaats, tusschen &eacute;&eacute;n uur en ruim half
+drie op den middag, nadat al vroeg in den morgen de toestellen voor het bereiden van het waterstofgas waren in werking gesteld.
+Op de plek, waar de moedige reizigers neerkwamen, heeft het gemeentebestuur van Calais een gedenkzuil te hunner eere opgericht.
+
+
+</p>
+<p id="d0e112"></p>
+<div id="d0e113" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-042-2.jpg" alt="De ballon, waarmee op 14 Juni 1785 Pilatre de Rozier omkwam."></p>
+<p class="figureHead">De ballon, waarmee op 14 Juni 1785 Pilatre de Rozier omkwam.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e117">In omgekeerde richtig over te steken is niet v&oacute;&oacute;r 1883, dus zoo  goed als honderd jaar later, aan  Lhoste gelukt. De in het
+Kanaal heerschende winden zijn maar zelden geschikt gebleken, om een ballon een tijdlang regelmatig in noord-westelijke richting
+te voeren. Helaas, dat bij een der <span class="pageno"><a id="d0e119"></a>Bladzijde 43</span>eerste pogingen, om van Frankrijk naar Engeland per ballon over te steken, de genoemde Pilatre de Rozier, de eerste die zich
+in een geheel vrijen ballon had gewaagd, om het leven kwam. Met zijn jeugdigen helper Romain te Boulogne opgestegen, werden
+ze al spoedig door tegenwind van uit zee naar de fransche kust teruggedreven, en ongeveer een kwartier gaans buiten Boulogne
+vond men de met geweldige vaart naar omlaaggestorte ballons, slap en ledig. Romain leefde nog enkele minuten zonder te hebben
+gesproken; Pilatre de Rozier was reeds dood, de eerste slachtoffers der luchtscheepvaart, die nog door zoovelen zouden worden
+gevolgd. Hun toestel, dat uit twee ballons boven elkaar bestond, waarvan de bovenste met waterstof en de onderste met verwarmde
+lucht was gevuld, zoodat eronder gestookt moest worden, zou een compromis zijn tusschen de ballons met warme lucht en die
+met waterstof, maar het heeft jammerlijk gefaald. De waterstof handhaafde zich voor de vulling van ballons tot op onzen tijd;
+maar toch heeft de uitvinding van het steenkoolgas haar concurrentie aangedaan. Het steenkoolgas is zwaarder dan waterstof,
+staat daarin dus bij de laatste achter, als hulpmiddel voor de luchtscheepvaart, maar toen er eenmaal in vele plaatsen gasfabrieken
+waren, gaven die een gemakkelijke gelegenheid, groote ballons te vullen en honderden opstijgingen, vooral die, welke het karakter
+van publieke vermakelijkheid hadden, werden door het vanwege de gasfabriek geleverde gas mogelijk gemaakt. Eigenaardig genoeg
+is de eigenlijke uitvinder van dat gas uit steenkool, de Hollander Jan Pieter Minckelers van Maastricht, in 1785 tot zijn
+ontdekking gekomen juist door zijn poging, om een gas te krijgen ter vulling van een ballon. Hij was een R.K. priester en
+leeraar in de natuurkunde aan een school in Leuven. In een geweerloop, dien hij voor retort gebruikte, verhitte hij stukjes
+steenkool. In het groot heeft hij zijn uitvinding niet toegepast, en nooit heeft hij beproefd, een gasfabriek op te richten,
+hoewel hij in het klein wel het schoollokaal, waar hij les gaf, door middel van steenkoolgas liet verlichten.
+
+</p>
+<p id="d0e121"></p>
+<div id="d0e122" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-043.jpg" alt="De opstijging van Charles en Robert op 1 Dec. 1763 te Parijs."></p>
+<p class="figureHead">De opstijging van Charles en Robert op 1 Dec. 1763 te Parijs.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e126">Bekend is, dat de geschiedenis den Engelschman William Murdoch als den ontdekker van het lichtgas  huldigt en ze heeft daarin
+gelijk, want toen Murdoch in 1792 zijn ontdekking deed, ging hij er al gauw toe over, ook in het groot te werken, en richtte
+de eerste gasfabriek in Londen op, om straten en huizen met gas te verlichten. Die kwam gereed in 1814; in Amsterdam dagteekent
+de eerste gasfabriek van 1825.
+
+</p>
+<p id="d0e128">Maar hoe groot ook door zijn enorm volume en de lichtheid van het gas, waarmee hij is gevuld, de stijgkracht van een ballon
+is, men is er geheel mee overgeleverd aan het spel der winden, als er geen toestel is aangebracht, om het groote gevaarte
+in de lucht te besturen. Wel hebben al de eerste luchtreizigers getracht, van de verschillende luchtstroomingen z&oacute;&oacute; partij
+te trekken, dat ze ongeveer kwamen, waar ze wilden wezen, want reeds Charles en Robert gebruikten een klep met touw, om gas
+te laten ontsnappen en dus te dalen; ook hadden ze ballast bij zich, bestaande uit zakken zand, om uit te gooien en dus door
+verlichting van hun luchtschip hooger te kunnen stijgen, maar dat offeren van ballast en gas, die ieder luchtreiziger maar
+in beperkte mate kan meevoeren, kan nooit lang duren, en al heel gauw zocht men naar middelen, om ballons te besturen van
+uit de door hen gedragen schuit of mand. Een roer en groote zeilen heeft men aan het luchtschip verbonden; men heeft het van
+riemen <span class="pageno"><a id="d0e130"></a>Bladzijde 44</span>en schepraderen voorzien en groote vleugels er bij aangebracht, maar niets baatte; de wind bleef de baas, tot men eindelijk
+eenig succes behaalde met het aanbrengen van een schroef als voortstuwende kracht.
+
+</p>
+<p id="d0e132">In stoombooten kende men al sinds het midden der 19de eeuw het gebruik van de schroef van ijzer, die, door een stoommachine
+snel gedraaid, het water achteruitduwde en de boot deed vooruitgaan. Op die wijze moest men een luchtschip kunnen voortbewegen,
+als men de schroef deed gelijken op het stel wieken van een windmolen. Het kwam er dan maar op aan, de schroef een groote
+snelheid te geven, want dan alleen kan ze een krachtige werking uitoefenen. En om die groote snelheid te bereiken, moest veel
+kracht worden aangewend. Maar hoe zou men een zware stoommachine met stoomketel en vuurhaard met een luchtballon meevoeren?
+Dat scheen onmogelijk; maar toch is inderdaad met een stoommachine het eerste voortbewegen van een bestuurbaren luchtballon,
+of die het ten minste bedoelde te zijn, beproefd.
+
+</p>
+<p id="d0e134">Het was in 1852, toen de ingenieur Henri Giffard te Parijs met een kleine lichte stoommachine opsteeg. Hij had aan zijn grooten
+ballon van 2,500 kubieken meter inhoud, met steenkoolgas gevuld, om den weerstand van de lucht te verminderen, een langwerpigen,
+puntig toeloopenden vorm gegeven. Maar tegen den wind in ging het niet, en wat Giffard bereikte, was een snelheid van twee
+of drie meter in de seconde in windstille lucht. Ook zijn verdere proeven in 1855 en 1856 brachten hem niet verder.
+
+</p>
+<p id="d0e136"></p>
+<div id="d0e137" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-044.jpg" alt="De ballon van de kapiteins Renard en Krebs in 1884."></p>
+<p class="figureHead">De ballon van de kapiteins Renard en Krebs in 1884.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e141">Aan de schroef de vereischte snelheid te geven, dat was de quaestie, en mannenkracht is daarvoor ook al aangewend, toen o.
+a. in 1872 Dupuy de L&ocirc;me, de beroemde bouwer van de eerste gepantserde schepen, acht sterke werklieden met zich meevoerde
+in het schuitje onder den ballon en hen afwisselend bij vieren tegelijk de as van de schroef liet draaien. Op zeer veel punten
+was het luchtschip van Dupuy de L&ocirc;me een vooruitgang. Zoo had het al in den grooten ballon een kleineren met lucht gevuld,
+die meer of minder stijf opgepompt kon worden, en als het gas om de een of andere reden verminderde of inkromp, den ballon
+weer kon uitzetten en den oorspronkelijken vorm hem kon teruggeven, zonder dat de luchtsoorten zich vermengden. Lebaudy past
+dat stelsel ook toe bij zijn tegenwoordige proeven. Men kan de lucht weer uit den kleinen ballon laten ontsnappen, als het
+gas in den grooten uitzet, zooals gebeurt bij iedere verhooging van temperatuur of bij het stijgen in ijlere luchtlagen.
+
+</p>
+<p id="d0e143">Maar hoeveel goeds er ook aan Dupuy de L&ocirc;me&#8217;s luchtschip was, het probleem der bestuurbaarheid losten ook zijn acht sterke
+mannen niet op, en al had men de acht door zestien of meer willen vervangen, wat zou het geholpen hebben? Ieder bracht immers
+ook zijn gewicht mee, dat de ballon moest dragen, zoodat die daarvoor weer veel grooter had moeten worden, dus veel meer tegenstand
+in de lucht zou moeten ondervinden, ergo slechts door grooter kracht zou kunnen worden voortgestuwd door de lucht.
+
+</p>
+<p id="d0e145">Doch geen nood, men ging door met pogingen, gaf den moed niet op. Had de stoommachine mee haar hulp bij al dat trachten gegeven,
+toen eenmaal de electrische batterijen veel verbeterd waren, moesten ook die een handje helpen. In 1883 begonnen de gebroeders
+Tissandier den electrischen motor te gebruiken. Zij bezigden daarvoor een chroomzuurbatterij, die in verhouding tot de vroeger
+aangewende galvanische batterijen een sterkeren stroom leverde bij, wat in dezen van groot belang was, een geringer gewicht.
+Vier meter snelheid in de seconde werd bereikt, en in het volgend jaar 1884 verbeterden de beide fransche legerkapiteins,
+Renard en Krebs, dat record tot zes en een halven meter met een lichteren motor, door op dezelfde wijze verkregen electriciteit
+bewogen.
+
+</p>
+<p id="d0e147">Hun succes was groot en luide sprak tot de fantazie het feit, dat de beide heeren met hun <i>La France</i> boven Parijs gesloten kringen beschreven en bij voorbeeld bij zeven opstijgingen vijfmaal tot het punt van uitgang terugkeerden.
+
+
+</p>
+<p id="d0e152">Als volgende nieuwigheid, met het &eacute;clatante succes, waarvan wij thans getuigen zijn, verscheen de ontploffingsmotor ten tooneele,
+de benzinemotor, die eerst het automobilisme tot zoo groote hoogte had gebracht en daarna, in werkelijken zoowel als in figuurlijken
+zin, ook aldus op de luchtvaart werkte. Binnen weinig jaren werd die motor voor een zelfde krachtsuitoefening tien tot twintigmaal
+lichter gemaakt dan de beste electrische motoren.
+
+</p>
+<p id="d0e154">Daar verschijnt Santos Dumont op het veld der luchtscheepvaart. Wat een modellen heeft hij gebruikt! En al is zijn werk met
+bestuurbare ballons nu al weer overtroffen, wat heeft hij bijvoorbeeld met zijn nommers 6 en 9 heldenstukken verricht! Zij
+deden den naam van den energieken Braziliaan over heel de wereld klinken. Met zijn vaart om den Eiffeltoren won hij den Deutschprijs;
+allerlei gelukkige neerdalingen precies op de plek, die hij had aangewezen, deden van hem spreken; maar de schommelingen van
+zijn toestellen bleven een bezwaar, en met zijn beste machines bereikte hij niet meer dan de snelheden van respectievelijk
+acht en vijf meter, met nummer 6 en nummer 9.
+
+</p>
+<p id="d0e156">S&eacute;v&eacute;ro, ook een Braziliaan, deed, na die proeven van Santos Dumont in 1901, een poging met een wat minder langwerpigen ballon;
+hij steeg in 1902 te Parijs op. maar hij had den motor te dicht bij den ballon aangebracht en na een kwartier in de lucht
+te zijn geweest, ontvlamde het gas en de ongelukkige a&euml;ronaut kwam met zijn toestel neer in de Avenue du Maine. Hij had er
+het leven bij gelaten. <span class="pageno"><a id="d0e158"></a>Bladzijde 45</span>Slechts enkele maanden later viel een ander slachtoffer van de luchtscheepvaart, de Saks Von Bradsky, die met een cylindrischen
+ballon, voorzien van een soort van valscherm, te Parijs opsteeg. Kort na het verlaten van den vasten grond begon het toestel
+te slingeren; de touwen, waaraan de mand bevestigd was, braken, en de beide inzittenden werden in den val gedood.
+
+</p>
+<p id="d0e160"></p>
+<div id="d0e161" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-045-1.jpg" alt="Het door de fransche regeering gekochte luchtschip &#8220;La Patrie&#8221;, dat op 30 Nov. 1907 op de vlakte van Souhesmes bij Verdun losgeraakt en weggewaaid is."></p>
+<p class="figureHead">Het door de fransche regeering gekochte luchtschip &#8220;La Patrie&#8221;, dat op 30 Nov. 1907 op de vlakte van Souhesmes bij Verdun
+losgeraakt en weggewaaid is.
+</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e165">Het bleek meer en meer, dat het er bij die langwerpige ballons vooral op aankwam, de schommelingen tegen te gaan, die optraden,
+zoodra de luchtschepen een zekere snelheid bereikten.
+
+</p>
+<p id="d0e167"></p>
+<div id="d0e168" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-045-2.jpg" alt="Het door de duitsche regeering gekochte luchtschip van Graaf Zeppelin."></p>
+<p class="figureHead">Het door de duitsche regeering gekochte luchtschip van Graaf Zeppelin.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e172">De fransche ingenieur, Julliot, vervaardiger van Lebaudy&#8217;s toestellen, schijnt dat probleem dichter bij zijn oplossing te
+hebben gebracht. Hij maakt de ballons van eigenaardigen vorm met horizontale vlakken, die uitstaan en het gevaarte recht houden
+in de vaart, zooals de veeren achter aan een pijl er de goede richting in houden. De schroef is bij deze machines klein, maar
+heeft een verbazende snelheid. Lebaudy&#8217;s nummers 1 en 2 dateeren van 1902 en 1904, brengen het tot 11 meter in de seconde
+en kunnen een voorraad benzine meenemen, om het, met drie personen in het schuitje, vijf uren in de lucht uit te houden.
+
+</p>
+<p id="d0e174">De Lebaudy&#8217;s, eigendom, zooals men weet, van een broer van den bekenden &#8220;keizer van de Sahara&#8221;, hebben nu al 79 opstijgingen
+gedaan, en nog geen averij gehad, terwijl ze altijd neergekomen zijn ter vooraf bepaalder plaatse. In 1905 is dan ook de Lebaudy
+nummer 2 door de regeering aangekocht; de militaire autoriteiten plaatsten haar als schildwacht aan de grens bij Toul, maar
+toen het marokkaansch gevaar geweken was, werd de ballon naar het park der a&euml;ronauten te Meudon bij Parijs teruggebracht en
+hij wordt nu als schoolschip voor de luchtvaart gebruikt.
+
+</p>
+<p id="d0e176">Op last van den staat is een luchtschip van hetzelfde model gebouwd, de <i>Patrie</i>, die nog sneller is, namelijk 13 meter in de seconde of 45 kilometer in het uur aflegt, en met tien passagiers tien uren
+in de lucht zou kunnen blijven met behoud der snelheid.
+
+</p>
+<p id="d0e181">Met deze <i>Patrie</i> gingen op 22 Juli j.l. de ministers Cl&eacute;menceau en generaal Picquart omhoog en deden een tochtje boven Parijs. Voor de beweging
+der schroef heeft de <i>Patrie</i> een motor van 16 cylinders, die bij een gewicht van 100 K.G. ook 100 paardekrachturen kan ontwikkelen. Waarschijnlijk zal
+Frankrijk verscheiden luchtschepen naar het model der <i>Patrie</i> doen vervaardigen, om misschien de eerste mogendheid  <span class="pageno"><a id="d0e192"></a>Bladzijde 46</span>te worden die over een vloot van luchtschepen beschikt. De derde nog grootere luchtkruiser in Frankrijk draagt den naam van
+de <i>R&eacute;publique</i> en ook het jaartal 1907.
+
+</p>
+<p id="d0e197">Intusschen is juist, terwijl wij dit schrijven (7 Dec.) het lot van de <i>Patrie</i> in het duister gehuld. De ballon zweeft ergens in de wereld, men weet niet waar, of is reeds in de golven der zee ondergegaan.
+De <i>Patrie</i> had juist in de laatste dagen een groot bewijs van bekwaamheid afgelegd. Op Zaterdag 23 November 1907 had deze ballon te
+8 uur 45 min. &#8217;s ochtends het parc aerostatique te Chalais-Mendon verlaten, met het doel naar Verdun te stevenen, en zie te
+3 uur 30 min. kwam hij daar aan, zonder eenig oponthoud en ongeval, een reis van 6 uur 40 min. gemaakt hebbende! Een week
+lang was Frankrijk trotsch op dit resultaat. Doch de volgende Zaterdag, 30 Nov., bracht een groote teleurstelling. Er was
+eenige averij aan het schuitje gekomen, en nog des avonds moest dit gerepareerd worden. Een 175-tal soldaten hielden de touwen
+vast, om den kolossus aan de aarde gebonden te houden. Het woei hard, een vreeselijke rukwind stuwde den ballon voort; de
+mannen moesten loslaten, en de ballon zwierde in het duister met verbazende snelheid de lucht in. De wind was west, dus de
+vluchteling ging over zee, en men meent hem den volgenden dag, Zondag 1 Dec. reeds in Schotland gezien te hebben. Maar beslist
+is zijn lot op het oogenblik nog niet. Men spreekt er al over, dat de fransche regeering van baron Deutsch de bestuurbare
+<i>Ville de Paris</i> zal overnemen; en deze de plaatsvervanger van de verloren <i>Patrie</i> zal worden.
+
+</p>
+<p id="d0e211">In Frankrijk zijn ook de ballons voor Wellman, den poolzoekenden Amerikaan, vervaardigd. Er zal echter veel meer aan proefvaarten
+moeten zijn gedaan met dien ballon, voor men het daar in het hooge noorden met eenige hoop op succes kan wagen. De ongelukkige
+Andree, die voor eenige jaren een dergelijken tocht naar de Noordpool waagde, maar nooit terugkwam, is een waarschuwend voorbeeld.
+Wellman heeft verstandig gedaan, ofschoon hij in den zomer van 1907 voor de tweede maal alles gereed had, toch maar niet uit
+te varen.
+
+</p>
+<p id="d0e213">Dan zal eerder graaf Henri de la Vaulx van succes kunnen spreken, zooals hij al betrekkelijk gelukkig is geweest, sedert hij
+in 1903 zijn nachtelijken tocht over het kanaal volbracht, waarbij hij, een geringe hoogte houdend, te Hull landde. In de
+laatste jaren doet hij proeven met zijn <i>M&eacute;diterran&eacute;ens</i>, die nu eens geen langwerpige bestuurbare ballons zijn, maar terugkeeren tot den ouden bolvorm. Met den heer Herv&eacute; wil hij
+trachten dien bestuurbaar te maken. Bij den bolvormigen ballon ontgaat men de moeilijkheid, die bij een langwerpigen voorkomt,
+dat de stabiliteit zoo moeilijk te verzekeren is en daarmee de veiligheid. Maar aan den anderen kant is de sferische ballon
+minder geschikt om een groote snelheid te krijgen. Dus moet het voortstuwend vermogen grooter wezen. De schroef vordert dan
+ook een andere inrichting dan de gewone. Graaf de la Vaulx heeft aan zijn ballons, waarmee hij tegenwoordig te Sartrouville
+proeven doet, zeer groote schroeven van verscheiden meters middellijn, terwijl elk blad weer uit een samenstel van twee stalen
+bladen bestaat, verbonden door verbindingsvlakken van aluminium. Dan zijn er deviatoren en stabiliatoren, waarvan de namen
+de bedoeling duidelijk maken, en over het geheel is de machinerie zeer ingewikkeld. Maar de graaf wil alles slechts als proeven
+beschouwd zien, en denkt later definitief met een grooteren ballon te kunnen gaan waar hij wil in het luchtruim.
+
+</p>
+<p id="d0e218">Het groote langwerpige luchtschip, dat de heer Deutsch de la Meurthe in 1906 heeft uitgevonden, is de <i>Ville de Paris</i>, boven reeds genoemd, zeer groot, met de eigenaardigheid van acht evenwijdig loopende, met gas gevulde buizen achter aan
+den ballon. De poging in 1906 ermee gedaan, faalde, tenminste leerde niets omtrent de bestuurbaarheid, daar de ballon vrije
+luchtreizen deed, omdat de machine niet werkte. Het blijft af te wachten, wat deze ballon zal praesteeren.
+
+</p>
+<p id="d0e223">En naast de proeven, waar de wereld van spreekt, hoeveel is er buitendien niet aan geld en krachten besteed aan de oplossing
+van het vraagstuk! In Itali&euml; en Duitschland is men dan ook al tot bemoedigende resultaten gekomen. Amerika, dat met zijn Santos
+Dumont veel eer inlegde, heeft zich overigens tot kleinere ballons bepaald; verleden jaar is de <i>Lincoln Beachy</i> eens in het park bij het Witte Huis voor de oogen van den President neergekomen. Maar met kleine opstijgers zal nooit veel
+te bereiken zijn, want met de afmetingen vermeerdert de waarde ontegenzeggelijk. Want de stijgkracht, of het draagvermogen,
+van het volume afhangende, neemt sterker toe dan de tegenstand van de lucht bij vergrooting van den ballon. Bij voorbeeld,
+indien de eene ballon een tweemaal zoo groote middellijn heeft als een andere, zal hij achtmaal zooveel inhoud en dus ook
+achtmaal zooveel stijgkracht hebben dan de kleinere, terwijl de tegenstand, dien hij in de lucht heeft te overwinnen, evenredig
+is met het oppervlak van den ballon en dit bij den grooteren slechts viermaal zoo groot is als bij den kleineren. Bij grootere
+ballons zal men dus zwaardere machines kunnen meenemen, die meer kracht kunnen uitoefenen, en, evenredig gesproken, zal men
+minder tegenstand hebben te overwinnen.
+
+</p>
+<p id="d0e228">Vandaar dat graaf Zeppelin, die in Duitschland ijverig voor de luchtscheepvaart werkt en zijn vermogen ervoor heeft gegeven,
+steeds een zeer groot luchtschip gebruikt, waarover straks nader. Dit jaar verkreeg hij op het meer van Constanz verrassende
+resultaten. De duitsche militaire afdeeling voor de luchtscheepvaart houdt met majoor Von Parsefal, majoor Grosz, kapitein
+Krogh, kapitein Sperling en andere militaire luchtschipspecialiteiten, Duitschlands eer schitterend op. Onze afbeelding vertoont
+twee militaire bestuurbare ballons, zooals zij op het schietterrein bij Tegel omhoog gaan. Majoor Grosz heeft ook een populair
+werkje over het onderwerp uitgegeven.
+
+</p>
+<p id="d0e230">In den Rijksdag zal een aanvullingsbegrooting inkomen voor het bouwen van een tweede luchtschip volgens het stelsel Zeppelin,
+en een som als eeregeschenk zal men voor hem aanvragen. Bij den jongsten internationalen wedstrijd om den Gordon-Bennettbeker
+in New-York won de duitsche ballon, de <i>Pommern</i> <span class="pageno"><a id="d0e235"></a>Bladzijde 47</span>van den heer Erbsloh. Nu zal de wedstrijd om dien beker in 1908 in Duitschland, waarschijnlijk te Mannheim, worden gehouden.
+
+
+</p>
+<p id="d0e237">Een ballon van de duitsche luchtschip-studievereeniging, met de kapiteins von Kehler en Krogh en twee machinisten, deed een
+tocht van 7 uren en 25 minuten in de buurt van Berlijn.
+
+</p>
+<p id="d0e239">Engeland is nog niet in de eerste rij gekomen, wat de luchtscheepvaart betreft, al zijn Spencer, Barton en kolonel Templar
+ijverig met proeven bezig. De <i>Nulli secundus</i>, in den tuin van het Cristal Palace, onlangs door een windstoot vernield, had echter blijk van energieke pogingen gegeven.
+
+
+</p>
+<p id="d0e244">In October 1907 liet het dagblad <i>The Daily Graphic</i> een ballonreis maken, die negentien uren duurde en waarbij de drie heeren deelnemers in Zweden landden. De tocht boven de
+Noordzee, van Yarmouth tot bij Sonderrig in Denemarken, was de langste zeeluchtreis, nog gemaakt. Op die wijze zullen wij
+in de eerste jaren nog vele malen van luchtreizen hooren, een sport, die als andere oefeningen den moed en het uithoudingsvermogen
+der menschen slechts ten goede kan komen.
+
+</p>
+<p id="d0e249">Het gebruik van luchtballons, niet als sport, maar met het oog op oorlogsdoeleinden, vindt meer en meer aanhangers, die er
+groote verwachtingen van hebben. De aan een kabel vastgehouden ballons, de bekende <i>ballons captifs</i>, zijn reeds lang bij de legers der groote Rijken ingevoerd, en doen als hooge observatieposten goede diensten. De beste oorlogsdiensten
+hebben echter de ballons reeds in 1870 bij het beleg van Parijs geleverd, toen er meer dan &eacute;&eacute;n ballon met belangrijke berichten
+uit de ingesloten stad is ontsnapt, en ook Gambetta zijn beroemde reis per ballon heeft gemaakt.
+
+</p>
+<p id="d0e254">Men kende toen echter nog geene benzine-motoren. Bij den eerstvolgenden oorlog zal het luchtschip een veel belangrijker rol
+spelen. Van alle zijden maakt men zich daartoe gereed. Zelfs moet bij de firma Krupp te Essen een kanon in de maak zijn, dat
+uitsluitend ingericht wordt om op luchtballons te schieten. Het wordt op een auto vervoerd, zal zich dus snel kunnen verplaatsen
+en kan zijn schoten lossen onder een hoek Van 60 graden. Voordat de vernieling van legers en steden en dorpen door luchtschepen
+nog een feit is, zullen de luchtschippers zelf een mikpunt wezen voor den vijand. Zij kunnen zich nu al vast oefenen op de
+defensieve houding, die ze zullen moeten aannemen, als de omstandigheden haar noodzakelijk maken.
+
+</p>
+<p id="d0e256">Tegen kanonskogels zal het er niet veel toe doen, of het omhulsel van den ballon van soepele zijde is dan wel of het luchtschip
+van een steviger, hoewel natuurlijk lichte stof is gebouwd. Reeds in 1897 heeft de Oostenrijker Schwarz een ballon van zeer
+dun aluminium gebruikt en zich daarmee langzaam eenige oogenblikken in de lucht bewogen; maar het omhulsel was zoo breekbaar,
+dat bij het neerdalen de ballon gekneusd en vernield werd.
+
+</p>
+<p id="d0e258">Toch is Zeppelin bij den eisch van stevigheid van den ballon gebleven; naar zijn meening is die noodzakelijk, om den vorm
+te behouden bij groote snelheden. De soepele ballons, meent hij, ook met kleine ballons er binnenin, kunnen slagen bij gemiddelde
+snelheden, maar schuiven in elkaar bij meer vaart en sterker luchtdrukking. De met metalen steunsels voorziene ballons kunnen
+sneller vliegen en hun gasdichtheid is gemakkelijker te verzekeren. Daar staat tegenover, dat die ballons noodzakelijk zwaarder
+moeten zijn en dat dit grootere gewicht alleen kan worden gecompenseerd door een enormen omvang, waardoor ze zeer duur worden
+en lastig in het gebruik. Bovendien is met zoo&#8217;n ten deele uit aluminium vervaardigde ballon het landen op den vasten bodem
+uiterst gevaarlijk. Graaf Zeppelin doet dan ook zijn proeven met zijn zoo breekbaar luchtschip boven het meer van Constanz.
+Zijn ballon nummer 6 van 1906 was 120 meter lang, bezat 11 meter middellijn, had een inhoud van 12 000 kubieke meter en bereikte
+een snelheid van tien meter. Ballon en gondel zijn bij Zeppelin&#8217;s inrichting &eacute;&eacute;n vast geheel; een soort van geraamte draagt
+den ballon en deze is met twee door een loopbrug verbonden gondels vast vereenigd. Aan elk der beide zijden van den cylindervormigen
+ballon zijn twee luchtschroeven aangebracht, die door twee Daimlermotors, samen van 170 paardekrachten, bewogen worden.
+
+</p>
+<p id="d0e260">Iets nieuws is dat aanbrengen der schroeven aan den ballon zelven, mogelijk geworden door de stevigheid van het luchtschip.
+Nu werken dus bij Zeppelin de schroeven rechtstreeks op den ballon, terwijl bij de andere systemen de schroef aan het schommelende
+schuitje is verbonden en niet direct op den ballon werkt, doch op den gondel, die, om zoo te zeggen, den ballon sleept.
+
+</p>
+<p id="d0e262">Ferdinand, graaf von Zeppelin, is een belangwekkende figuur. Hij vierde op den 2lsten October j.l. zijn vijftigjarig dienst
+jubileum in het wurtembergsche leger. Den 8sten Juli van het volgende jaar zal hij al zeventig jaar worden en nog wijdt hij
+zich met jeugdigen ijver aan de oplossing van het probleem der luchtvaart. Het is een werkzaam leven, dat hij achter zich
+heeft. In Ludwigsburg had hij op de krijgsschool gegaan en hij werd op twintigjarigen leeftijd luitenant. Altijd trokken technische
+studi&euml;n hem aan, en deze hebben hem goed voorbereid voor zijn latere liefhebberijstudie.
+
+</p>
+<p id="d0e264">In zijn drang tot daden nam hij deel aan den noord-amerikaanschen successie-oorlog. In die dagen deed hij al een tocht per
+luchtballon van Sint-Paul in Canada uit.
+
+</p>
+<p id="d0e266">Na een tocht voor den inlichtingendienst naar het Oosten en Zuidoosten van Frankrijk, werd Zeppelin aangesteld bij het ministerie
+van oorlog in Wurtemberg en in 1866 was hij in den oorlog tegen Pruisen vleugeladjudant van koning Karel, om al spoedig bij
+den generalen staf te worden geplaatst. In 1869 valt zijn huwelijk met een Berlijnsche, de vrijvrouw Isabella von Wolff.
+
+</p>
+<p id="d0e268">Den fransch-duitschen oorlog maakte hij mee als ritmeester der dragonders in den generalen staf van het wurtembergsche leger,
+en uit dien tijd is een heldenstuk van hem nog al bekend geworden. Het was op 24 Juli 1870, dat hij als aanvoerder van een
+patrouille met vier officieren en vijf man in den Elzas was binnengedrongen ter ori&euml;nteering van de stellingen van den vijand.
+Op dien stoutmoedigen rit werden de graaf en zijn metgezellen door <span class="pageno"><a id="d0e270"></a>Bladzijde 48</span>een veel sterkere fransche patrouille overvallen. Zeppelin&#8217;s paard werd doodgeschoten; hij sprong op het paard van een Franschman,
+in wiens zadeltasch zich belangrijke inlichtingen bevonden omtrent de nog niet door de Franschen bezette grensplaatsen, terwijl
+het dappere troepje zich door den vijand heensloeg naar Kumbach.
+
+</p>
+<p id="d0e272">Den volgenden morgen werden ze echter weer overvallen door een talrijke menigte chasseurs &agrave; cheval, die Zeppelin&#8217;s manschappen
+tot de vlucht dwong. Er werden enkelen gevangen genomen, maar Zeppelin ontkwam over de duitsche grens.
+
+</p>
+<p id="d0e274"></p>
+<div id="d0e275" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-048.jpg" alt="De luchtschepen van Grosz en Parseval in het park te Tegel."></p>
+<p class="figureHead">De luchtschepen van Grosz en Parseval in het park te Tegel.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e279">Na het sluiten van den vrede begon de graaf zich meer en meer met het probleem van het bestuurbare luchtschip bezig te houden,
+maar hij werd telkens van die studie afgehouden door zijn plichten als militair. In 1891 nam hij ontslag uit den dienst. Toen
+eerst was hij in de gelegenheid, zijn kracht te concentreeren op zijn eigenlijk levenswerk. Hij, die reeds op den drempel
+van den ouderdom stond, nam zijn taak ter hand met de geestdrift van den jongeling. Vol ijver werkte zijn eenige dochter met
+hem mee.
+
+</p>
+<p id="d0e281">De snelle en groote vorderingen, die de luchtscheepvaart met betrekking tot den bestuurbaren luchtballon in den laatsten tijd
+heeft gemaakt, waarbij, zooals we zagen, de benzinemotor zijn hulp verleende, zijn niet bereikt zonder telkens herhaalde teleurstellingen
+en mislukkingen. Nog in 1894 hield een door keizer Wilhelm benoemde commissie van onderzoek het plan van Zeppelin voor onuitvoerbaar
+en practisch onbruikbaar, voor zoover er al uitvoering aan kon worden gegeven. Die uitspraak gold vooral het systeem van den stijven ballon.
+
+</p>
+<p id="d0e286">Maar Zeppelin liet zich niet ontmoedigen. Hij werkte voort, nu op eigen kosten en eigen verantwoording. Hij deed een propagandareis
+door Duitschland en stichtte in 1898 te Stuttgart een maatschappij op aandeelen met ongeveer een millioen kapitaal. Bij Monzell
+aan het meer van Constanz richtte hij zijn eerste, op pontons rustende monteeringshal op, die vastgelegd werd aan een 400
+centenaars zwaar betonblok op den bodem van het meer. Hier werd het eerste luchtschip van den graaf met aluminiumgeraamte
+gebouwd. Het was 28 meter lang. De in den zomer van 1900 ondernomen proefvaarten, die goed afliepen, maar nog niet ver gingen,
+werden overal nog sceptisch opgenomen. De maatschappij op aandeelen was al eerder opgeheven, en Zeppelin wendde zich nu om
+hulp tot het groote publiek, en zelfs door een loterij verschafte hij zich financi&euml;elen steun.
+
+</p>
+<p id="d0e288">Toen bouwde hij een tweede luchtschip met verbeterde toestellen, dat bij de proefvaart op 17 Januari 1906 door een storm werd
+vernield, omdat de motors weigerden. Maar nog was de moed van den energieken man niet gebroken; hij liet niet af, en niet
+lang daarna bouwde hij zijn luchtschip N&deg;. 3, dat den grijsaard eindelijk tot de overwinning voerde.
+<span class="pageno"><a id="d0e290"></a>Bladzijde 49</span></p>
+<p id="d0e291">De duitsche regeering ziet nu de beteekenis in, die het luchtschip voor oorlogsdoeleinden kan hebben en zal de verdere kosten
+der nog te nemen proeven naar alle waarschijnlijkheid voor haar rekening nemen, terwijl, zooals wij reeds zeiden, graaf Zeppelin
+ook zal schadeloos gesteld worden voor de opofferingen, die hij zich heeft getroost.
+
+</p>
+<p id="d0e293">De rustelooze geest van den ontdekker zal intusschen werkzaam blijven; hij en zijn trouwe medewerker, de ingenieur L. D&uuml;rr,
+zullen hun denkarbeid in slapelooze nachten en hun angstig passen en meten en teekenen en ontwerpen aan de schrijftafel voortzetten,
+om in den kamp tegen vijandige natuurkrachten eindelijk de volkomen overwinning te behalen.
+
+</p>
+<p id="d0e295"></p>
+<div id="d0e296" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-049.jpg" alt="De vliegmachine der gebroeders Wright."></p>
+<p class="figureHead">De vliegmachine der gebroeders Wright.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e300">Nog een enkel woord over reeds behaalde triomfen van het Zeppelinsche luchtschip. Boven het meer van Constanz heeft het gevlogen
+en daaromheen over een dozijn duitsche en zwitsersche stadjes, om na een luchtreis van verscheiden honderden kilometers behouden
+in zijn haven terug te keeren. Daarmee heeft zich het stijve luchtschip doelmatig getoond; in het stevige geraamte van aluminium,
+dat met zijde overtrokken is, wordt het gas bewaard in 16 met gas gevulde ballons, die, zooals we reeds zeiden, samen 12000
+kubieke meter gas kunnen bevatten en het schip na aftrek van alle eigen gewicht, met inbegrip van de beide motors, de bemanning
+enz. nog ongeveer 2000 kilogram draagkracht verleenen.
+
+</p>
+<p id="d0e302">Het voornaamste voordeel van deze constructie is wel, naast die geweldige draagkracht, dat het schip steeds zijn uitwendigen
+vorm bewaart en dat de ballons tegen afwisselende drukkingen en bezonning beschut zijn, dus ook zooveel mogelijk gevrijwaard
+worden tegen gasverlies. De afstand van den ballon tot de gondels bedraagt nog geen drie meter. Door middel van de stuurtoestellen
+v&oacute;&oacute;r en achter aan het schip, kan men het geheel in het horizontale vlak en van boven naar beneden en omgekeerd sturen. Gedurende
+een vaart van acht uren had de ballon zoo weinig gas verloren, dat men het verlies opgewogen kon rekenen door het benzinegebruik;
+want zooveel als het gasverlies het schip deed dalen, zooveel rees het door het verbruik van benzine.
+
+</p>
+<p id="d0e304">Wat nu de verdere werkzaamheden der bovengenoemde leden der duitsche militaire afdeeling betreft, majoor von Parseval heeft
+veel opstijgingen gedaan, en behalve dat hij een ballon met platte vlakken bezigde juist als Lebaudy, had hij ook twee kleinere
+ballons erbij, bestemd om aan het luchtschip een helling te geven, die alleen genoeg zou zijn om rijzing of daling teweeg
+te brengen. Maar het succes is niet volkomen geweest, en meer of minder ernstige averij viel er bij dezen ballon telkens te
+constateeren.
+
+</p>
+<p id="d0e306">De ballon van majoor Grosz met ingenieur Basenach behaalde te Tegel in Juli en Augustus 1907 aardige triomfen. Hij manoeuvreerde
+drie uren aaneen in de lucht. Bij Zeppelin&#8217;s ballon vergeleken is die van majoor Grosz met zijn 40 meter lengte slechts een
+onbeduidend luchtscheepje. In het park van Tegel staan de gebouwen van de ballons van Grosz en Parseval naast elkander en
+nog voortdurend  <span class="pageno"><a id="d0e308"></a>Bladzijde 50</span>gaan beide met hun proeven en vindingen ter verbetering van de vaart door.
+
+</p>
+<p id="d0e310">De ware luchtschipper weet van geen ontmoediging. &#8220;Verder maar, opnieuw aan het werk!&#8221; is zijn leus; het geheim van het succes
+ligt in het woord, dat Stephenson in zijn laatste uren den talisman voor de groote zegepralen van techniek en industrie noemde,
+het woord &#8220;Volharding!&#8221;
+
+
+
+</p>
+<p id="d0e312">Vliegen als een vogel! Het heeft altijd zoo begeerlijk geleken. De lucht te doorklieven zonder zoo&#8217;n ballongevaarte, dat u
+draagt, maar enkel door eigen kracht en met een machine, die noodzakelijk zwaarder moet wezen dan de lucht, ook dat probleem
+neemt thans in dezen tijd van luchtschipenthousiasme weer veler aandacht in de beschaafde wereld in beslag, doet hun kapitalen
+offeren en voor geen levensgevaar terugdeinzen.
+
+</p>
+<p id="d0e314">Reeds zijn er wereldberoemde namen te noemen op dit veld van onderzoek. Wie heeft niet gehoord van Otto Lilienthal, die in
+1896 het slachtoffer werd van zijn pogingen; van Chanule, Archdeacon, Henri Robart, Hiram Maxim, Wright, Ferber, Switchkoff,
+Sury, Farman en zooveel anderen. Met ingewikkelde reuzentoestellen verheffen zij zich van de aarde en zweven korter of langer
+tijd in de lucht. Soms vertoonen de vliegtoestellen een enkel groot vlak, waar de motor op werkt, maar veelal hebben ze twee
+verbonden vlakken, terwijl er ook luchtzweefapparaten, vooral in Amerika, gebruikt zijn, die uit een groot aantal gewelfde
+zeil- of zweefvlakken bestonden. Het principe van den vlieger, het speelgoed der jeugd, wiens gewelfde en een bepaalden hoek
+met de windrichting makende groote oppervlakken als draagvlakken werken, wordt bij de vliegmachines toegepast.
+
+</p>
+<p id="d0e316">De amerikaansche gebroeders Wright te Dayton, in Ohio, probeeren het met een soort van kastvormigen vlieger, waarbij deksel
+en bodem zijn gebleven, de zijwanden echter door lichte stijlen zijn vervangen. Het toestel lijkt een reusachtigen kever.
+Ook bij hen was het vliegen in het begin niet anders dan een glijden door de lucht van een zekere hoogte; later gebruikten
+ze een motor op een railspoor en lieten de machine daarbij tegen den wind oprijden, tot ze zich dan met een sprong in de lucht
+verhief, om na weinige meters weer te landen. Maar na eindelooze proeven is de doorvlogen ruimte al grooter geworden.
+
+</p>
+<p id="d0e318">Amerika ging in zake vliegtoestellen vooraan en behaalde ook weer met denzelfden Santos Dumont schitterende resultaten. Met
+een vliegmachine, die op 23 October 1906 voor de eerste maal opsteeg, legde hij den 12den November daarop volgende 220 meter
+al vliegende af in 21 seconden. Na dien heeft hij zijn a&euml;roplaan Nr. 19 gekregen en daarmee deed hij in November 1907 mee
+aan den strijd om den Deutsch-Archdeaconprijs van 50.000 francs, die gewonnen wordt door den luchtschipper, wiens luchtschip
+in volle vlucht het punt van uitgang overschrijdt, aangegeven door twee masten, die vijftig meter van elkaar verwijderd zijn,
+dan zwenkt om een paal op 50 meter afstands recht tegenover het midden van het uitgangspunt, en dan weer in volle vlucht de
+beginlijn tusschen de beiden masten passeert. Op verschillende dagen van de week heeft Santos Dumont in de tweede helft van
+November proeven genomen met andere mededingers, onder wie Henri Farman de ernstigste was.
+
+</p>
+<p id="d0e320">De nieuwste van Santos Dumont is een bijzonder lichte vliegmachine met twee groote zijden vleugels en vier roeren; de motor
+van twintig paardekrachten weegt slechts 22 kilo&#8217;s. Het zadel van den luchtschipper bevindt zich onder den hoek, dien de beide
+vleugels opwaarts maken. Drie wielen, twee van voren en &eacute;&eacute;n van achteren, dragen het toestel, dat alles erbij gerekend 56
+kilo&#8217;s weegt en met Santos Dumont 110 kilo&#8217;s. De schroef met twee armen heeft 1,35 meter middellijn.
+
+</p>
+<p id="d0e322">Gedurende verscheiden weken heeft Henri Farman in het najaar van 1907 oefeningen gedaan met zijn machine, tot hij den 26sten
+October op het manoeuvreterrein van Issy-les-Moulineaux bij Parijs in 25 seconden een afstand van 771 meter door vloog. Hij
+had dienzelfden dag al meer vluchten gedaan, waaronder &eacute;&eacute;n van 350 en een van 410 meter. Hij is dus nu Santos Dumont de baas.
+
+
+</p>
+<p id="d0e324">Zijn a&euml;roplaan, die wonderlijk regelmatig werkt, is hoogst eenvoudig van constructie. De machine bestaat uit een middenvak
+van tien meter lengte bij twee meter breedte en anderhalven meter hoogte, met een dubbelen balk van vier en een halven meter
+verbonden aan een achtervak, in het midden waarvan een verticaal roer is geplaatst. Op het middengedeelte is de motor van
+50 paardekrachten aangebracht, die een schroef van 2.10 M. in beweging brengt. Die a&euml;roplaan, vervaardigd van esschenhout,
+met een geverniste stof overtrokken, heeft een totale oppervlakte van 52 vierkante meter en het gewicht bedraagt 500 kilo&#8217;s.
+
+
+</p>
+<p id="d0e326">Farman is de winner geworden van 60 pond sterling, door de <i>Aero Club</i> uitgeloofd voor den uitvinder van een a&euml;roplaan, die meer dan 300 meter bij een enkele vlucht aflegde. Hij wil nu verder
+probeeren den Deutsch-Archdeaconprijs te winnen van 2000 pond sterling voor de eerste vliegmachine, &#8220;zwaarder dan de lucht&#8221;,
+die in gesloten kring &eacute;&eacute;n kilometer vliegt.
+
+</p>
+<p id="d0e331">Keeren wij, na dit kleine uitstapje naar de vliegmachine, terug naar de vaart met luchtballons. In ons land sluimert de belangstelling
+in de luchtscheepvaart ook reeds niet meer. Er is een Vereeniging ter bevordering der Luchtscheepvaart opgericht, een heugelijk
+verschijnsel en een, dat inderdaad ook niet langer kon uitblijven.
+
+</p>
+<p id="d0e333">Als men nagaat, niet alleen wat er door a&euml;ronauten is verricht in de andere landen van Europa, zooals wij in de vorige bladzijden
+deden, maar ook in welke mate het publiek deelnam aan de uitingen van belangstelling, dan staat men verbaasd over de reeds
+ontplooide werkzaamheid. Om een voorbeeld te geven van de belangstelling, die voor de luchtscheepvaart in het buitenland heerscht,
+zij vermeld, dat men thans a&euml;ro-clubs heeft in de volgende plaatsen: vier in Parijs, twee te Weenen, twee te Londen en verder
+in Bordeaux, Lyon, Berlijn, M&uuml;nchen, Straatsburg, Augsburg, Barmen, Posen, Graudenz, W&uuml;rzburg, <span class="pageno"><a id="d0e335"></a>Bladzijde 51</span>Coblentz, Keulen, Frankfurt, Bern, Stockholm, Brussel, Turijn, Milaan, Rome, Madrid, Petersburg, New-York, Saint-Louis, Philadelphia
+en wellicht nog in meer andere plaatsen. Vele van die vereenigingen zijn werkzaam in de practijk, door studie van het vraagstuk
+in eigen kring en door een werkzaam aandeel te nemen aan de uitrusting en oplating van bestuurbare ballons.
+
+</p>
+<p id="d0e337">Alleen het Deutsche Luftschifferverband omvat een twaalftal vereenigingen met samen ruim 4100 leden. De grootste dier vereenigingen
+telde, blijkens het in 1907 uitgegeven Jahrbuch, 927 leden, regelde niet minder dan 91 opstijgingen en kende 7 diploma&#8217;s van
+bevoegdheid aan luchtschippers toe. Dat is de Berliner Verein. Bij de parijsche A&euml;ro-Club staan niet minder dan 110 vrije
+ballons ingeschreven. Zweden heeft sinds 1900, Zwitserland en Belgi&euml; hebben sedert 1901 eigen luchtvaartgenootschappen, en
+de meeste van die grootere en kleinere gezelschappen zijn aangesloten bij de <i>F&eacute;d&eacute;ration Aeronautique internationale.</i>
+
+</p>
+<p id="d0e342">Zal daarvan ook spoedig een bloeiende nederlandsche vereeniging deel uitmaken? De luitenant ter zee der 2de klasse A. E. Rambaldo,
+te Watergraafsmeer doet er al zijn best voor. Hij heeft in de dagbladen de aandacht op de zaak gevestigd en door zijn initiatief
+is op 20 October j.1. een vergadering gehouden in Den Haag, waar een commissie van voorbereiding is benoemd, om tot definitieve
+constitueering der Vereeniging te komen.
+
+</p>
+<p id="d0e344">Op die bijeenkomst was Jhr. J. H. Ram voorzitter, terwijl de luitenant ter zee der eerste klasse, S. P. l&#8217;Honor&eacute; Naber, de
+inleidingsrede hield voor een groot aantal belangstellenden. Het was een warm en krachtig woord, waarin op het groote belang
+der zaak in allerlei opzicht werd gewezen en waarin de practische en de ide&euml;ele belangen tot hun recht werden gebracht. De
+spreker wees er op, dat het volk, dat Linschoten en Barentsz, Houtman en Olivier van Noort, Tasman en Schouten en Lemaire
+had voortgebracht,  een naam heeft op te houden als natie van navigators, en nu de luchtzee onze aandacht vraagt, moeten wij
+toonen, dat wij dien naam eer willen aandoen.
+
+</p>
+<p id="d0e346">In de vergadering werd natuurlijk gewezen op de beteekenis van de luchtvaart voor de wetenschap, vooral voor de meteorologie,
+door de vermeerdering, die zij zal brengen van kennis der hoogere luchtlagen; op den dienst, dien zij zal kunnen bewijzen
+bij het exploreeren van onbekende binnenlanden; op den steun, dien zij zal kunnen geven aan verspreiding van het begrip der
+noodzakelijkheid van den vrijen handel en op de vredelievende strekking van de luchtvaart, die den oorlog tot iets al te verschrikkelijks
+zal maken.
+
+</p>
+<p id="d0e348">In de commissie van voorbereiding namen zitting de heeren S. P. 1&#8217;Honor&eacute; Naber, Rinckhuyzen, Van der Leeuw, Rambaldo, Kol,
+Snijders, Rozenburg, en Jhr. J. H. Ram. Een rechtsgeleerd raadsman zal zij zich assumeeren.
+
+</p>
+<p id="d0e350">In de beperking toont zich de meester. Dat heeft men zich voor oogen te stellen, en op de vergadering is het dan ook duidelijk
+gezegd, dat het naastbij liggend doel moet wezen de vorming van a&euml;ronauten, en dat eerst in een later stadium op het werkplan
+kunnen komen de bestuurbare luchtballons en de vliegapparaten of a&euml;roplanen. Eerst vertrouwd raken met het element, waarin
+de dirigeables en de a&euml;roplanen zich bewegen, door te varen met den eenvoudigen vrijen ballon, dat zal de quaestie zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e352">Daarna eerst valt er te praten over het te verkiezen type van luchtschip, of dat zal zijn de stijve ballon van Zeppelin; of
+de gedeeltelijk stijve type Lebaudy; of wel de slappe van Parseval of nog weer een ander type.
+
+</p>
+<p id="d0e354">De nadeelen, die het luchtschip thans nog aankleven, bestaan hoofdzakelijk daarin, dat het steeds naar het punt van uitgang
+moet terugkeeren, ten einde den voorraad benzine en gas aan te vullen. Maar het zal niet lang duren, of daarin wordt tegemoetgekomen
+door de inrichting van luchthavens, waar de ballons zullen kunnen schuilen en zich van al het noodige kunnen voorzien. Maar
+dat zijn alle vraagstukken van later orde voor ons vaderland, evenals trouwens ook de oprichting van een militaire luchtschippersafdeeling.
+
+
+</p>
+<p id="d0e356">Aan de beweging, die thans zoovelen bezighoudt, moet echter ons land nolens volens deelnemen, en het is te hopen, dat het
+dit met opgewektheid en moed zal doen. De ambitie is overal groot, getuige ook de internationale congressen, als dat hetwelk
+in September in Brussel werd gehouden vanwege de <i>F&eacute;d&eacute;ration A&euml;ronautique internationale</i>, samen met de <i>Commission permanente aeronautique internationale.</i> Daar was prins Roland Bonaparte voorzitter en de beroemdste a&euml;ronauten waren er aanwezig. Commandant Paul Renard hield een
+gloedvolle rede, waarin hij zijn opwekkend woord liet volgen door een beschouwing over de geschiedenis van de dirigeables.
+Het was zijn broeder, kolonel Charles Renard, toen nog kapitein, die in 1884 het groote succes behaalde met kapitein Krebs
+en boven de stad Parijs met den ballon <i>La France</i> gesloten kringen in de lucht beschreef. Charles Renard was later commandant van het a&euml;ronautisch militair proefstation te
+Challais-Meudon en stierf in 1905. Verder spraken op dat brusselsche congres ook nog kapitein Voyen en kapitein Ferber, de
+laatste een voorvechter van de a&euml;roplanen. De vliegmachines hadden volgens hem al een groote ontwikkeling bereikt in hun gang,
+die voortschreed van stap tot stap, van sprong tot sprong, van vlucht tot vlucht! Hij meende, dat onze tijdgenooten nog verbaasd
+zouden worden door een vliegende douane, en politieagenten op a&euml;roplanen.
+
+</p>
+<p id="d0e367">Na dat van Brussel is er al weer een internationaal congres geweest, te New York, waar de vice-admiraal Chester op het nut
+voor de amerikaansche vloot wees van een eskader luchtschepen. Voorzitter was professor Moore, directeur van het Meteorologisch
+Instituut te Washington. Generaal Allen deelde er mee, dat de minister van oorlog Taft een krediet van 200 duizend dollars
+zou aanvragen voor een afdeeling luchtscheepvaart bij het amerikaansche leger.
+
+</p>
+<p id="d0e369">Dat was in dezelfde week; waarin onze Koninklijke Academie van Wetenschappen op 26 October j.1. vergaderde. In die bijeenkomst
+werd een circulaire ingediend van Dr. Assmann, namens het Koninklijk pruisisch a&euml;ronautisch Observatorium, waarin er op <span class="pageno"><a id="d0e371"></a>Bladzijde 52</span>werd gewezen, dat het dit jaar te Brussel gehouden internationaal congres voor de luchtscheepvaart zich uitgesproken had voor
+de oprichting van a&euml;ronautische observatoria over de geheele wereld. Ingevolge die uitspraak zal de belgische regeering zich
+eerlang langs diplomatieken weg richten tot de nederlandsche regeering met het verzoek haar medewerking te willen verleenen
+tot de oprichting van observatoria in Nederland en Nederlandsch-Indi&euml;. Het pruisische Instituut vroeg de Academie, dat verzoek
+der belgische regeering te willen steunen. Men besloot op voorstel van den voorzitter, prof. Van de Sande Bakhuyzen, een mededeeling
+van onze regeering af te wachten. In den Haag zal men dus door een tegemoetkomende houding kunnen toonen, dat men, in deze
+vraag van wetenschap zoowel als van praktijk, graag het mogelijke wil doen, om aan de oplossing mee te werken.
+
+</p>
+<p id="d0e373"></p>
+<div id="d0e374" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-052-1.jpg" alt="Farman in zijn vliegmachine, tot vertrek gereed."></p>
+<p class="figureHead">Farman in zijn vliegmachine, tot vertrek gereed.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e378">En het is de moeite waard, daarvoor zijn best te doen, want de luchtscheepvaart staat tegenwoordig overal als zaak van groote
+actualiteit op het programma van den dag. Tot op het einde der 19de eeuw zijn geen groote resultaten bereikt, maar aan het
+begin der 20ste volgen de triomfen elkaar snel op. Er is door de luchtvaart een ommekeer op til in velerlei, dat ons maatschappelijk
+leven van nabij raakt, in de middelen van vervoer, in bedrijf en handel, internationale verhoudingen, wetenschap, zeden en
+gebruiken, oorlogsgewoonten, ja waar niet al in!
+
+</p>
+<p id="d0e380">De pessimisten hebben in de vorige eeuw steeds getwijfeld; zij worden nu gewonnen, en de optimisten zien hun stoute droomen
+erkend als niet meer onbereikbaar.
+
+</p>
+<p id="d0e382"></p>
+<div id="d0e383" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1908-052-2.jpg" alt="Farmans machine in werking."></p>
+<p class="figureHead">Farmans machine in werking.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e387">Dat is te danken aan den moed en de volharding van groote pioniers, wier daden in historieboeken een blijvende plaats zullen
+erlangen. Onder hen zijn helden, die als slachtoffers vielen, en latere geslachten zullen met eerbied denken aan hun werk.
+De tijdschriften, die den gang der groote bewegingen in het heden hebben te volgen, doen goed de proeven en de pogingen der
+pioniers in woord en beeld vast te leggen. Kinderen en kindskinderen van onze lezers, die mogelijk als iets heel gewoons per
+luchtschip zullen reizen, bladeren later in de oude jaargangen en zullen vol belangstelling lezen en kijken, zooals wij ons
+interesseeren voor oude gravures van primitieve fietsen en stoommachines en spoorwegen, waarmee we nu zoo vertrouwd zijn geraakt.
+
+
+</p>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Omhoog in het luchtruim! Praatje over
+het luchtvaartvraagstuk, by Frederike J. van Uildriks
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK OMHOOG IN HET LUCHTRUIM! ***
+
+***** This file should be named 14178-h.htm or 14178-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/1/7/14178/
+
+Produced by Jeroen Hellingman en the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/old/14178-h/img/initial-E.gif b/old/14178-h/img/initial-E.gif
new file mode 100644
index 0000000..1b36b4a
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/initial-E.gif
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-041.jpg b/old/14178-h/img/p1908-041.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f55c0fc
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-041.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-042-1.jpg b/old/14178-h/img/p1908-042-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d5af7dc
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-042-1.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-042-2.jpg b/old/14178-h/img/p1908-042-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7f8f458
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-042-2.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-043.jpg b/old/14178-h/img/p1908-043.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3887e95
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-043.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-044.jpg b/old/14178-h/img/p1908-044.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a9c2793
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-044.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-045-1.jpg b/old/14178-h/img/p1908-045-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0b2bd0e
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-045-1.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-045-2.jpg b/old/14178-h/img/p1908-045-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..debf641
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-045-2.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-048.jpg b/old/14178-h/img/p1908-048.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9ccf9d4
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-048.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-049.jpg b/old/14178-h/img/p1908-049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9cf4620
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-049.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-052-1.jpg b/old/14178-h/img/p1908-052-1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e3a2ec5
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-052-1.jpg
diff --git a/old/14178-h/img/p1908-052-2.jpg b/old/14178-h/img/p1908-052-2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b76e9fb
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/img/p1908-052-2.jpg
diff --git a/old/14178-h/style/amazonia.css b/old/14178-h/style/amazonia.css
new file mode 100644
index 0000000..f3a05a3
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/style/amazonia.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* amazonia.css -- color scheme Amazonia, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFF5; /* #FFFFF5; very light green */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend, hr.noteseparator
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #808000; /* #808000;  olive green */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/old/14178-h/style/arctic.css b/old/14178-h/style/arctic.css
new file mode 100644
index 0000000..63bc14d
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/style/arctic.css
@@ -0,0 +1,33 @@
+/* arctic.css -- color scheme Arctic, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFFF;
+	font-family: Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+	color: #001FA4;
+	font-family: Arial, sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #001FA4;
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #AAAAAA;
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/old/14178-h/style/borneo.css b/old/14178-h/style/borneo.css
new file mode 100644
index 0000000..51cc9bc
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/style/borneo.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* borneo.css -- color scheme Borneo, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFEE; /* #FFFFEE;  light yellowish brown */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno
+{
+	color:  #AC8D70; /* #AC8D70; sepia */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: #D25C00; /* #D25C00; orange brown */
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/old/14178-h/style/gutenberg.css b/old/14178-h/style/gutenberg.css
new file mode 100644
index 0000000..c780361
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/style/gutenberg.css
@@ -0,0 +1,387 @@
+/* 
+	gutenberg.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+
+/*
+body - body of html page; define overall properties
+*/
+
+body
+{
+	line-height: 1.44em;
+	font-family: times, serif;
+	font-size: 1em;
+	font-weight: normal;
+	margin: 1.58em 16% 1.58em 16%; 
+	width: auto;
+	letter-spacing: normal;
+	text-transform: none;
+	word-spacing: normal;
+	font-size-adjust: 0.58;
+}
+
+/* title Page headers */
+
+h2.docImprint, h1.docTitle, h2.byline
+{
+	text-align: center;
+}
+
+h2.byline
+{
+	font-size: 1.14em;
+	line-height: 2em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+	font-size: 1.44em;
+	font-weight: bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+	font-size: 1.14em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+/*
+
+h1..h5 headers
+
+class
+	sub		subtitle	
+
+*/
+
+h1
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 2em; 
+	font-style: normal; 
+	font-weight: 600; 
+	letter-spacing: normal; 
+	text-decoration: none; 
+	text-transform: none; 
+	word-spacing: normal; 
+	font-size-adjust: .4;
+
+	line-height: 1.5em;
+
+	margin-bottom: 0.33em; 
+	margin-top: 1.33em; 
+}
+
+h2
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.44em; 
+	line-height: 1.2em;
+
+}
+
+h3
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.2em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+h4
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+h5
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-style: italic;
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+
+/*
+p -- paragraph
+
+class
+	initial		initial paragraph of chapter, i.e. no indentation
+	argument	argument, the list of topics at the head of a chapter
+	note		footnote
+	quote		quoted material, like blockquote
+	stb		small thematic break
+	mtb		medium thematic break
+	ltb		large thematic break
+	navline		navigation line
+	figure		figure, plate, illustration
+	legend		legend with figure, plate, or other type of illustration
+*/
+
+p
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.poetry
+{
+	margin: 0em 10% 1.58em 10%;
+	/* font-style: italic; */
+}
+
+p.initial
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument, p.note
+{
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+p.argument
+{
+	margin: 1.58em 10% 1.58em 10%;
+}
+
+p.quote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.blockquote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.notetext
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+}
+
+div.divFigure
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figureHead
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figure, p.legend
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.legend
+{
+	font-size: 0.9em;
+	margin-top: 0;
+}
+
+p.navline
+{
+	text-indent: 0em;
+	text-align: center;
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.smallprint, li.smallprint
+{
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.1em;
+	color: #666666;
+}
+
+/* Special cases for Filipino Riddles */
+
+
+p.question
+{
+	text-align: left;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.answer
+{
+	text-align: right;
+	margin-top: 0em;
+}
+
+p.explanation
+{
+	margin-left: 0.9em;
+	margin-right: 0.9em;
+	font-size: smaller;
+}
+
+
+/*
+// span -- used for special effects in formatting.
+//
+// class
+//	 leftnote	note in the left margin
+//	 rightnote	note in the right margin
+//	 pageno		page number, inserted at location of original page break.
+//
+// Note that the positioning only works properly in IE 5.0.
+*/
+
+span.leftnote 
+{
+	position:absolute;
+	left:1%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	font-size:0.8em; 
+	text-indent: 0em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.rightnote, span.pageno
+{
+	position:absolute;
+	left:86%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	text-align:right;
+	text-indent:0em;
+	font-size:0.8em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.lineno
+{
+	position: absolute;
+	left: 12%;
+	height: 0em;
+	width: 12%;
+	text-align: right;
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.6em; 
+	line-height: 1em;
+	font-style: normal;
+}
+
+.Greek
+{
+	font-family: Gentium, Arial Unicode MS, serif;	/* font that supports classical Greek */
+}
+
+.Arabic
+{
+	font-family: Arial Unicode MS, sans-serif;	/* font that supports Arabic */
+}
+
+.letterspaced
+{
+	letter-spacing: 0.2em;
+}
+
+span.smallcaps
+{
+	font-variant: small-caps;
+}
+
+/*
+a -- anchor
+
+class
+  offsite
+  gloss	glossary entry; should be less visible
+  noteref	(foot) note reference.
+  hidden
+  navline
+*/
+
+a.navline
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.navline:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.hidden:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.noteref:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.noteref
+{
+	text-decoration: none;
+	font-size: 0.7em;
+	vertical-align: super;
+}
+
+a.hidden
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+hr
+{
+	width: 100%;
+	height: 1px;
+	color: black;
+}
+
+hr.noteseparator
+{
+	width: 25%;
+	height: 1px;
+	text-align: left;
+}
+
+/*
+// ol ul -- ordered list, unordered list
+//
+// class
+//	toc	table of contents
+*/
+
+
+/*
+// li -- list item
+//
+// class
+//	toc_h1	table of contents h1
+//	toc_h2
+
+// table -- table
+*/
+
+table.navline
+{
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: 'TITUS Cyberbit Basic', helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
diff --git a/old/14178-h/style/print.css b/old/14178-h/style/print.css
new file mode 100644
index 0000000..764ba41
--- /dev/null
+++ b/old/14178-h/style/print.css
@@ -0,0 +1,36 @@
+/* 
+	print.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files, optimized for printing.
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+body
+{
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+	margin: 12pt 1cm 12pt 1cm; 
+	font-size: 11pt;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5
+{
+	color: black;
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: black;
+}
+
+a, a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: black;
+	text-decoration: none;
+}
+
+span.pageno
+{
+	font-size: 6pt;
+}
\ No newline at end of file