diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 14143-0.txt | 2824 | ||||
| -rw-r--r-- | 14143-h/14143-h.htm | 4513 | ||||
| -rw-r--r-- | 14143-h/images/bloem.jpg | bin | 0 -> 79553 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 14143-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 37398 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 14143-h/images/logo.jpg | bin | 0 -> 19032 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/14143-8.txt | 3214 | ||||
| -rw-r--r-- | old/14143-8.zip | bin | 0 -> 37635 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/14143-h.zip | bin | 0 -> 191249 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/14143-h/14143-h.htm | 4926 | ||||
| -rw-r--r-- | old/14143-h/images/bloem.jpg | bin | 0 -> 79553 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/14143-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 37398 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/14143-h/images/logo.jpg | bin | 0 -> 19032 bytes |
15 files changed, 15493 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/14143-0.txt b/14143-0.txt new file mode 100644 index 0000000..2507500 --- /dev/null +++ b/14143-0.txt @@ -0,0 +1,2824 @@ +*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14143 *** + +EEN ABEL SPEL ENDE EEN EDEL DINC VAN DEN HERTOGHE VAN BRUYSWIJC, HOE HI +WERT MINNENDE DES ROEDELIOENS DOCHTER VAN ABELANT + + +(GLORIANT) + + +MET INLEIDING EN AANTEEKENINGEN + +VAN R.J. SPITZ + +LEERAAR H.B.S. TE APELDOORN + +GEDRUKT TER DRUKKERIJ VAN DE FIRMA +F.E. MACDONALD TE NIJMEGEN + +ZONNEBLOEM-BOEKJES N°. 23 + +N.V. UITGEVERSMAATSCHAPPIJ +"DE ZONNEBLOEM" APELDOORN + + + + +TER INLEIDING. + + +Het "Abel spel ende een edel dinc van den hertoghe van Bruyswyc, hoe hi +wert minnende des Roedelioens dochter van Abelant", in de wandeling naar +den hoofdpersoon "Gloriant" geheeten, moet gerekend worden tot de serie +van voortbrengselen van onze Middeleeuwsche dramatische letterkunde, +waartoe ook de in deze reeks uitgegeven "Esmoreit" en "Lanseloet van +Denemerken" behooren. Voor litterair-historische bijzonderheden omtrent +deze serie Middeleeuwsche drama's, voor zoover ze in een weder +niet-wetenschappelijk bedoelde uitgave op hun plaats zijn, moge verwezen +worden naar de inleidingen van genoemde stukken, mede van de hand van +den schrijver dezer regelen. + +Hier zij nog slechts opgemerkt dat de in deze dingen ook slechts een +weinig georiënteerde lezer weder aanstonds merken zal, hoe dicht de +avonturenvolle stof van zulk een abel spel zich aansluit bij die der +ridderromans. + +Wie van den oorsprong van het gegeven van ons drama meer wil weten, +verwijs ik naar de inleiding van: Mr. H.E. Moltzer, De +Middelnederlandsche Dramatische Poëzie,[1] naar welke uitgave de +hiervolgende text is afgedrukt. + +Verdient ons stuk door een nieuwe uitgave uit de vergetelheid en +onbekendheid, waarin het zich op dit oogenblik bij het grootere publiek +bevindt, te worden te voorschijn gehaald? Het antwoord mag bevestigend +luiden, al was het alleen maar om het feit dat het Haagsche +tooneelgezelschap dat zich met den oud-vaderlandschen naam van +"Ghesellen van den Spele" getooid heeft,[2] het in het komende +tooneelseizoen voor het voetlicht zal brengen. Maar ook overigens, het +lijkt mij onbegrijpelijk dat, terwijl Esmoreit en Lanseloet van +Denemerken zich reeds weder verscheidene jaren in een belangstellend +toeschouwend en lezend publiek verheugen, de Gloriant betrekkelijk +onbekend en in nieuwer tijden, voor zoover ik weet, onopgevoerd en in +populaire editie onuitgegeven is gebleven. Litterair lijkt het stuk mij +verre de meerdere van de Esmoreit, zéker wat karakter-teekening en +dramatischen opbouw, maar ook wat de dialoog aangaat. Al is deze laatste +in de Esmoreit zonder twijfel vlot en pittig, de dialoog in òns stuk +komt mij voor--en ik hoop dat hieronder met enkele voorbeelden aan te +toonen--_sterker_, ik zou bijna zeggen _moderner_, want +langs-den-neus-weg-geestiger te zijn. En de dramatische opbouw: heel de +opzet is in Gloriant voor een modern mensch veel aannemelijker; wat is +gansch die geschiedenis van dien trotschen man en die trotsche vrouw die +zich allebei te goed vinden voor het huwelijk en die dus met fatale +zekerheid bestemd zijn om in elkaars handen te vallen, niet een +prachtige "trouvaille", de kunst van een geestig en +psychologisch-analyseerend modern auteur waardig. Denk eens aan Shaw met +zijn "macht van de levenskracht"! + +Neen, ik persoonlijk vind, dat Esmoreit, ondanks zijn misschien diepere +moreele strekking en opzet, het als waarlijk tè-naïef bij Gloriant min +of meer aflegt, hoezeer ik het eerste stuk ook apprecieer als een +waardevol overblijfsel van middeleeuwsche volkskunst. En al geef ik +oogenblikkelijk toe dat de fijne, diep-menschelijke "Lanseloet" zeer +veel zielvoller is dan Gloriant, minder onderhoudend is dit laatste stuk +zeker niet! Ik begrijp dan ook in geenen deele hoe Prof. Dr. J. te +Winkel in zijn "Geschiedenis der Nederlandsche Letterkunde" I[3] tot +zijn blijkbaar niet zeer gunstig oordeel over het stuk gekomen is; Prof. +te Winkel, die anders het sappige van onze oud-nederlandsche kunst zoo +wèl weet te apprecieeren! + +Op het verbazend-aardige gegeven van het stuk wees ik boven al met een +enkel woord en ik zal er geen verdere beschouwingen aan wijden, wijl ik +bij ondervinding meen te weten dat een uitgelegde mop geen mop meer is +en ik het er bovendien voor houd dat "inleiders" van litteratuur-werken +die zoovéél meenen te moeten uitleggen een weinig-hoogen dunk van de +intelligentie van hun publiek aan den dag leggen. Het is heusch geen +heksentoer om het verloop van dit tooneelwerkje te volgen en wie het +zintuig voor de fijne humor ervan mist--ik beklaag hem--doch kan het hem +met geen redenatie van twintig vel druks bijbrengen! + +Van de pittigheid van de dialoog een enkel voorbeeld. (Ook die zij +overigens den lezer te "savoureeren" overgelaten!) Lees eens hoe aardig +en raak Gloriant in Tooneel I van het derde bedrijf, als hij het ten +gevolge van het portret "te pakken" heeft, door zijn oom Gheraert met +zijn eigen woorden, waarmee hij zoo kort te voren nog de vrouw en de +liefde smaalde, wordt vastgezet! + +Ook op iets anders zou ik in dit verband nog even de aandacht willen +vestigen. Als Gloriant de macht van de liefde heeft leeren voelen, en +hij deze geweldigste aller menschelijke aandoeningen verheerlijkt met +gloedvolle woorden (passages waar de dichter waarlijk een fiere +schoonheid in zijn verzen bereikt: vs. 568 vlg.; vs. 828 vlg.), dan is +in deze alleenspraken opmerkelijk de vereenzelviging van de Liefde Gods +en de menschelijke liefde (caritas en amor!). Schóón is deze +vereenzelviging in Gloriant's woorden ongetwijfeld, maar ongewoon in de +middeleeuwen waarin men deze beide "soorten" van liefde in den regel +nogal goed uit elkaar hield. + +Hoe aardig en psychologisch-raak ook de opzet van het stuk, hoe vlot en +pittig ook de dialoog, de Gloriant zou geen waardig abel spel zijn (en +zou zeker een deel van zijn bekoorlijkheid missen!) als hij niet +gelardeerd was met een tal van prachtige naïeveteiten. De middeleeuwsche +toeschouwers, lezers en kunstenaars (die bijv. een Jeruzalemsche +hooge-priester in Katholiek bisschopsgewaad ten hoogste aannemelijk +vonden) stoorden zich niet aan een anachronisme of onmogelijkheid meer +of minder en wij--storen er ons ook niet aan, want aan de innerlijke +waarde van de Middeleeuwsche kunst doen zij geen afbreuk en--grappig +zijn ze vaak in hooge mate. Zoo het blijkbaar geloof in Vrouw Venus bij +den christen Gloriant--zoo de "Godenkraam", waarbij de Sarraceensche +dramatis personae om de andere seconde zweren: Mamet en Mahoen, +(verbasteringen van Mohammed die voor een afgod werd gehouden; dat de +Mohammedanen monotheïsten waren drong tot onze Middeleeuwers niet door!) +Apolijn, Jupetijn en Tervogant die uit de klassieke mythologie zijn +geïmporteerd,--zij zijn niet alleen in dit stuk het pantheon der +Saracenen. + +Ook de "bekeering" van Florentijn tot het Christendom mag in dit +theologisch verband worden gememoreerd. Zij is een waardig pendant van +die van Esmoreit in het gelijknamige spel en is al even-weinig +voorbereid door behoorlijk godsdienstonderricht! + +Ook Rogier is kostelijk, die voor de gezelligheid van Gloriant en +Florentijn, uit woede op zijn Heer Roedelioen en Mamet ten spijt +Christen zegt te worden, maar even later nog hartgrondig een +Tervogantsche knoop er op legt! (vs. 964). Hij is niet zoo dociel als +Esmoreit die onmiddellijk na zijn bekeering op vastberaden wijze +"Christelijk" zweert. + +Maar alle spot ter zijde, er is toch ook iets zeer schoons gelegen in +het gevoel van absolute superioriteit nopens zijn godsdienst, dat de +middeleeuwsche Christen in zich omdroeg en waardoor dergelijke voor ons +onaannemelijke bekeeringen tot iets van-zelf-sprekends werden. + +Aardig van ongemotiveerdheid is ook (vs. 739) hoe de "verrader" Floerant +den koning direct weet te rapporteeren dat de man in wiens armen +Florentijn wordt aangetroffen de hertog van Brunswijk is! Hoe kon hij +dat weten? + +Ten slotte moet ik nog op enkele practische punten in verband met mijn +wijze van uitgeven wijzen: + +1°. Aan textcritiek is bij deze populaire uitgave wederom niet gedaan; + +2°. De verklarende noten pretendeeren niet steeds +wetenschappelijk-getrouwe "vertalingen" van de Middelnederlandsche text +te zijn. Vaak is deze niet letterlijk, maar in zijn moderne +"gevoelswaarde" weergegeven: ik bedoel de aanteekening geeft dan "wat +_wij_ in zoo'n geval zouden zeggen;" + +3°. De indeeling in bedrijven en tooneelen en de tooneel-aanwijzingen +komen natuurlijk niet in het handschrift voor, maar zijn van schrijver +dezes, die bij voorbaat erkent, dat voor een eenigszins-andere indeeling +hier en daar wat te zeggen ware. Zoo zou men kunnen aanvoeren dat wat +hier als tweede bedrijf is gegeven eigenlijk nog tot de "expositie" +behoort en dus nog bij het eerste bedrijf had moeten worden ingedeeld. +Maar na rijpelijk overdenken ben ik tot de conclusie gekomen dat, zooals +ik het nù heb gedaan, de ontwikkeling der gebeurtenissen voor den lezer +overzichtelijker is; + +4°. Wat de spelling en uitspraak van het Middelnederlandsch betreft; er +zij nog even aan het volgende herinnerd: oe = oo; y = ie; verbindingen +van werkwoord + voornaamwoord komen veel voor, bijv.: latic = laat ik; +stoerfdi = stierft gij; + +In het algemeen geven de noten uitsluitsel. + +Geniet, lezer (en eventueel toeschouwer), van dit allerleukste stukje +middeleeuwen, zooals schrijver dezes van het herlezen-na-jaren en +zich-er-in-werken genoten heeft! + +R.J. SPITZ. + + + + +PERSONEN: + +Prologhe, +Gloriant, hertogh van Bruyswyck, +Gheraert, shertoghen oem,[4] +Godevaert, +Die Roede Lioen,[5] coninc van Abelant, +Rogier, +Floriant, +Hangdief,[6] +Florentyn die maghet. + + + + Prologhe: +Ic bidde gode den oversten vader +Dat hi ons moet[7] bewaren alle gader. +Heren ende vrouwen, groet ende clene, +Ic bidde u allen int ghemene, +Dat ghi wilt maken een ghestille[8] 5 +Ende merct daer na diet merken wille. +Men sal u hier spelen een suverlijc[9] dinc +Van enen hoghen jonghelinc +Die hertoghe was van Bruyswijc. +Hem dochte dat niemen sijns ghelijc 10 +Op eertrike niet vinden en mochte, +Ende sprac uut overmoedege gedochte, +Roemeghe[10] worden ende onbekint,[11] +Daer dicke die menege es bi ghescint.[12] +Want wie dat hem te hoghe beroemt[13] 15 +Als dan die sake anders coemt +Soe wort hi bi den roeme ghescant: +Alsoe ghevielt desen hoghen wigant:[14] +Al was hi rike[15] ende hoghe gheboren, +Uut groten roem soe quam hem toren.[16] 20 +Om dat hi sprac roemeghe woert, +Wert vrouwe Venus op hem ghestoert,[17] +Soe dat sijt namaels op hem wrac,[18] +Die roemeghe worde, die hi sprac, +Alsoe ghi nu hier selt bescouwen.[19] 25 +Daer omme radic heren ende vrouwen, +Dat hem nieman te hoghe en sal beroemen, +Want daer es selden ere af comen.[20] +Te hoghen roem en wert nie[21] ghepresen. +Nu bidden wi gode, die wert ghesleghen[22] 30 +Ane een cruce om onsen sonden, +Dat wi alle salich werden vonden +Te Josepat in dat soete dal, +Daer God sijn oerdeel besitten[23] sal: +Dies biddic Maria der coninghinnen. 35 +Nu hoert ende swijcht, wi gaen beghinnen. + + + + +EERSTE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_Aan het hof te Brunswijk_) + + Gheraert, shertoghen oem: +Waer sidi, lieve vrient Godevaert? + + Godevaert: +Ic ben hier, heer Gheraert, +Nu segt mi, wats die raet?[24] + + Gheraert: +Godevaert, het en dochte mi niet quaet, 40 +Dat ons hertoghe, die hoghe baroen, +Enen huwelijc woude doen +Ende dat hi nemen woude een wijf. +Hi heeft soe scone vromen[25] lijf +Ende es een sterc jonc man van daghen: 45 +Hadde hi een wijf, si mochte draghen +Kindren, dat ware des lants profijt. +Hets een lantscap groet ende wijt, +Het ware scade, bleeft sonder gheboert. +Daer omme hebbic u gheroepen voert, 50 +Dat ghi ons daer toe sout gheraden.[26] + + Godevaert: +Heer Gheraert, dat en mochte niet scaden, +Daer hebbic oec onlancs om ghepeinst. +Maer ic segghe u al ongheveinst, +Heer Gheraert, ghi sijt des hertoghen oem, 55 +Daer omme moetti sijns nemen goem[27] +Meer dan ic ofte die hem niet en bestaet.[28] + + Gheraert: +Wattan,[29] Godevaert, ghi moet ons raet +Gheven, hoe dat wi varen[30] moghen. +Dlantschap waers[31] in goeden hoghen,[32] 60 +Hadde hi een wijf ende kinder daer bi. + + Godevaert: +Heer Gheraert, daer omme selen wi ic ende ghi +Onder ons beiden daer na spien.[33] +Ic weet ons wel na ene te sien[34] +Die men hem gheven sal herde[35] gherne. 65 +Dats die coninc van Averne +Heeft een dochter noyael[36] ende goet, +Ende die oec draecht enen reinen moet[37] +Ende hevet enen goeden aert. + + Gheraert: +Sekerlijc, heer Godevaert, 70 +Die huwelijc dochte mi goet: +Die coninc van Averne es een edel bloet[38] +Ende die altoes binnen sinen daghen[39] +Sine wapen eerlijc heeft ghedraghen, +Ende sijn vorders[40] van goeder aert. 75 +Sekerlike, Godevaert, +Desen huwelijc dochte mi goet ghedaen. + + Godevaert: +Laet ons dan toten hertoghe gaen +Ende laet ons hem dit legghen te voren,[41] +Dan so moghen wi spreken horen, 80 +Hoe dat hi beraden[42] si. +Nu willen wi gaen ic ende ghi +Ende laet ons horen wat hi seght. +Staet sijn herte daer toe ghewecht,[43] +So willen wi thuwelijc maken dan. 85 + +Waer sidi, hertoghe, hoghe gheboren man, +Edel hertoghe van Bruyswijc? + + +Tooneel II + + +(_Brunswijk_) + + Die hertoghe: +Sijt willecome, oem, sekerlijc +Ende minen lieven vrient Godevaert! + +Nu secht mi, lieve oem Gheraert, 90 +U begherte, het sal u gescien. + + Gheraert: +Gloriant neve, dat souden wi gherne sien +Dat ghi wout huwelijc doen. +Wi saghent gherne, edel baroen, +Ende oec Bruyswijc u selves lant. 95 + + Die hertoghe: +Oem Gheraert, hoghe gheboren wigant, +Daer toe en benic noch niet ghestelt.[44] +Ic bidde u dat ghi mi niet en quelt, +Want daer en willic niet af[45] horen +Ic en weet gheen wijf op eerde gheboren 100 +Daer ic met woude leiden[46] minen tijt. + + Gheraert: +Neve, ghi moetet om des lants profijt +Doen alsoe wel als om u selves lijf:[47] +Ghi selt nemen moeten een wijf, +Neve, om kinder daer van te crighen. 105 + + Godevaert: +Nu en canic langher niet gheswighen, +Edel hertoghe, hoghe gheboren baroen, +Ghi moetet om uus lants wille doen +Om kinder te crighene, al[48] Geraert seght. +Hets een dinc dat men niet en pleght[49] 110 +Sonder vrouwe te bliven soe groten here. +Ghi souter u lantscap met onteren, +Edel here, stoerfdi sonder gheboert;[50] +Daer soude op risen[51] een groet discoert,[52] +Elc souts die naeste willen sijn:[53] 115 +Ghi sout beraden[54] groten pijn +Den edelen lande van Bruyswijc. + + Die hertoghe: +Godevaert, Godevaert, sekerlijc, +Dese redene es te male om niet.[55] +Mijn herte gheen wijf soe gherne en siet 120 +Daer ic om gave een haer.[56] +In weet gheen wijf, dies werdich waer,[57] +Dat icse maken soude mijn vrouwe. + + Godevaert: +Here, wacht dat u noch niet en rouwe, +Dat ghi sprect dus domme woert. 125 +Wort vrouwe Venus op u ghestoert, +Si sal u noch maken mat.[58] + + Gheraert: +Gloriant neve, verstaet wel, dat +Samsoen, die was soe sterc, +Bedroghen wert bider minnen werc, 130 +Ende oec Apsloen, die scoen,[59] +Ende die wise coninc Salomoen +Bleven bi minnen al bedroghen: +Dits emmer waer ende niet gheloghen, +Vrouwenminne brachse tonder.[60] 135 + + Die hertoghe: +Seker, oem, dat heeft mi wonder,[61] +Maer si waren vol gheckerdien.[62] +Oem Gheraert van Noermandien, +Daer quamen ander saken bi: +Sine waren haers selfs van herten niet vri,[63] 140 +Si bleven aen vrouwen al versmoert.[64] +Ic en weet gheen wijf van soe hogher gheboert, +Dat icker seker om gave twe peren.[65] + + Gheraert: +Seker, neve, dats niet dan sceren[66] +Mede te makene, soe wie dat hoerde, 145 +Ende ic en hoerde nie soe domme woerde +Spreken enen hoghen man. +Seker, neve, ghi moet nochtan +Huwen om des lants profijt. + + Die hertoghe: +Seker, oem, dien tijt 150 +En sal nemmermeer man bescouwen,[67] +Dat ic enech wijf sal trouwen, +Die nu op eertrike leeft +Of die die werelt binnen heeft; +Want ic hebbe soe vromen[68] lijf, 155 +Soudic dat legghen ane ene wijf, +Soe waric emmer buten kere;[69] +Ende oec benic soe groten here +Vanden lande van Bruyswijc, +En es gheen wijf op eerde mijns ghelijc. 160 +Ic wil bliven mijns selves man.[70] + + Gheraert: +Bi den vader die mi ghewan,[71] +Nu en hoerdic nie soe domme tale. +Seker, neve, en voeght u niet wale, +Dat ghi den vrouwen sprect soe naer.[72] 165 + + Godevaert: +Seker, Gheraert, ghi segt waer: +Den vrouwen heeft hi wel na ghesproken, +Maer het sal noch werden ghewroken, +Dat weetic wel in rechter trouwen; +Een lieflijc aensien[73] van eenre vrouwen 170 +Sal hem noch duncken medesine.[74] + + Die hertoghe: +Oem Gheraert, bider trouwen mine, +Dat en seldi gheleven[75] nemmermeer. +Mijn herte es vaster dan een weer[76] +Ghestelt al op[77] mijn scone lijf. 175 +Ic en weet op eertrike gheen wijf, +Die mi dunct dat mijns werdich ware; +Mijn herte dat vlieght ghelijc den are[78] +Boven alle vrouwen minne. +Soudic dan mijn herte ende vijf sinne 180 +Legghen an eens wijfs bedwanc?[79] +Van gode moetic hebben ondanc[80] +Of[81] dat emmermeer[82] ghesciet. + + Gheraert: +Gloriant neve, soe waert om niet, +Dat hoeric wel, datter ic om pine.[83] 185 +Maer wacht, dat u noch niet en scine[84] +Dat ghi sprect dus dommelijc. + + + + +TWEEDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_Aan het hof van Abelant_) + + Florentijn die maghet: +Ay, en mach op eertrijc +Mijns ghelijc niet gheboren sijn +Ende die ware vander naturen mijn 190 +Ende ghelijc mi van moede![85] +Ic en sach nie man soe rijc van goede, +Dien ic woude hebben tot enen man, +Noch amerael[86] noch soudan[87] +Noch nie man soe hoghe gheboren, 195 +Die mi van huwelijc leide te voren,[88] +Dat ic sine minne woude draghen.[89] +Dier ghelijc hebbic horen ghewaghen +Van enen man in kerstenrijc,[90] +Ende es hertoghe van Bruyswijc 200 +Ende van herten alsoe proeys[91] +Ende van moede soe aerghelyoes,[92] +Dat hi oec gheen wijf en mint. +Wi sijn beide ghelijc ghesint, +Dat segt mi mijn herte te voren, 205 +Ende onder ene planete gheboren +Ende hebben beide gader ene nature. +Nu salic hem sinden ene figure,[93] +Een beelde ghemaect na mijn anschijn:[94] +Eest[95] dat wi twee ghelike sijn, 210 +Sijn herte sal hem verwandelen[96] dan. +Bi minen god Tervogan,[97] +Ic sal horen wat hi sueght.[98] +Mijn herte dat staet te hem ghevuecht,[99] +Om dat hi van herten es soe fier. 215 +Waer sidi, mijn bode Rogier? +Comt tote mi, ic hebts te doen.[100] + + Rogier: +O edel vrouwe, bi Mahoen,[101] +Segt mi wat wildi hebben ghedaen? + + Florentijn die maghet: +Rogier, ghi moet haestelec gaen 220 +Toten hertoghe van Bruyswijc, +Ende es[102] gheleghen in kerstenrijc +Ende es[103] gheheten Gloriant. +Ghi selt hem gheven in sine hant +Dese figure den deghen fijn,[104] 225 +Ende segthem dat icse na danschijn[105] mijn +Hebbe doen maken wel ghelijc, +Ende dat ghi comt uten rijc +Vander stat van Abelant, +Ende segt oec den hoghen wigant,[106] 230 +Dat ic hem bidde in rechter trouwen,[107] +Dat hi in deere van allen vrouwen[108] +Dese figure wille anesien. +Hem sal sere verwonderen van dien, +Wat ic daer met[109] menen mach. 235 +Ende segt hem, dat ic nie man en sach, +Daer ic mede deilen woude mijn lijf,[110] +Ende segt hem oec al sonder blijf,[111] +Dat hi es mijn vader, die hoghe baroen +Van Abelant, die rodelioen,[112] 240 +Ende hoert ende merct ende swijcht ende heelt,[113] +Ende verstaet wel dat hi u beveelt, +Ende brinct mi die boetscap dan. + + Rogier: +Bi minen god Tervogan, +Joncfrouwe, dese boetscap wert ghedaen, 245 +Ic wille met haesten daerwert gaen. + + +Tooneel II + + +(_Rogier is in Brunswijk aangekomen_) + + Rogier: +Mamet ende Apolijn[114] +Die moeten bewaren die vrouwe mijn, +Die mi heeft ghesent tote hier. +Edel here, ic ben een metselgier[115] 250 +Eender joncfrouwen noyael[116] ende goet; +Si bidt u op gherechter oetmoet,[117] +Dat ghi wilt anscouwen dese figure: +Si es na die scoenste creature +Ghemaect, die men vint in eertrike, 255 +Ende haren anscijn alsoe ghelike, +Al waert sijt selve die vrouwe weert;[118] +Si es van hare doghet vermeert[119] +Ende oec van haren hoghen moet.[120] + + Die hertoghe: +Metselgier, nu maect mi vroet, 260 +Wie es die joncfrou? doet mi becant. + + Rogier: +Dats Florentine van Abelant +Die edel joncfrou ende die rike. +Men vint in heydenesse[121] niet haers ghelike +Soe noyael noch soe scone van live.[122] 265 +Men vinter in eertrike niet vive[123] +Die gheliken der vrouwen mijn: +Si en mochte[124] niet noyaelder sijn, +Hovescher[125] noch bat gheraect,[126] +Ende van haren live soe volmaect 270 +Ende haren moet soe eerlijc dracht;[127] +En was nie man op eerde verdacht[128] +Soe rike noch soe hoghe gheboren, +Die hare van minnen leide te voren[129] +Dat si worden woude sijn wijf. 275 +Si heeft te male[130] een reine[131] lijf +Ende enen vader van hoghen doen,[132] +Dats van Abelant die rode lioen +Es haer vader, des sijt vroet.[133] + + Die hertoghe: +Du best een bode ghetrouwe ende goet, 280 +Dat hoeric herde[134] wel ane di. +Nu staet op ende gaet met mi, +Ic sal di wel te ghemake[135] doen. + + Rogier: +Ic doet gherne, edel baroen. + + Die hertoghe: +Nu biddic gode diet wel vermach, 285 +Dat hi mi late gheleven[136] den dach, +Dat ic dese joncfrou noch anscouwen moet,[137] +Die mi dese grote vrienscap doet +Ende heeft mi die figure ghesent, +Dit anschijn na thare gheprent.[138] 290 +Ay god, ende mach haer anscijn +Ghelijc deser figure sijn, +Sone[139] saghic op eerde nie haers ghelijc: +Si ware wel weert in Bruyswijc +Te sine ene vrouwe[140] ende ene hertoghinne. 295 +God, daer alle doghet es inne, +Die gheve haer altoes goeden morghen.[141] +Ay god, wat consten[142] dracht si verborghen +Int herte, dies benic wijs.[143] +Si draghet van abelheiden een rijs[144] 300 +Boven alle vrouwen, die ic nie[145] sach. +Ay, god die gheve haer goeden dach,[146] +Die mi ghesent heeft desen pant.[147] + + Rogier: +O hoghe gheboren wigant, +Ic hebbe mine boetscap ane u ghedaen. 305 +Nu willic wederkeren gaen +Toter joncfrouwe Florentijn. + + Die hertoghe: +Rogier, Rogier, nu soe moetti sijn +Goet ende ghetrouwe in alder stont +Ende draghen enen hoveschen mont;[148] 310 +Wat ghi hoert ende wat ghi siet, +Dat en seldi voerder[149] vertrecken niet, +Rogier, dan men u bevelt: +Hi es te prisene[150] die wel heelt.[151] +Lieve Rogier, nu sijt ghetrouwe 315 +Ende groet mi sere die scone joncfrouwe +Ende segt hare in ware dinc,[152] +Dat nie wijf van mi en ontfinc +Groete meer dan si allene.[153] +Maer om dat si es soe reine 320 +Ende soe noyael van haren live, +Soe segt den edelen sconen wive, +Dat si mi houde hare reynecheit +Tot onser beiden salicheit.-- +Ic sal hare oec ghestadich[154] sijn. 325 + + Rogier: +O edel here, bi Apolijn,[155] +Si bat mi uter maten sere, +Dat ic u vraghen soude, edel here, +Of si u nemmermeer[156] soude moghen sien. + + Die hertoghe: +Rogier, dat sal hare gescien: 330 +Eer dat liden[157] die seven weken, +Salic die joncfrou sien ende spreken, + +Op dat[158] mi god behout mijn lijf; +Ende groet mi sere dat edel wijf, +Die god altoes bewaren moet. 335 + + Rogier: +Nu willic gaen lopen metter spoet. +Mamet ende Apolijn +Ende Mahoen ende Jupetijn,[159] +Die moeten u gheven goeden dach. + + +Tooneel III + + +(_Wederom in Abelant_) + + Florentijn die maghet: +Rogier, nu doet mi ghewach:[160] 340 +Hebstu ghesien den hoghen man? + + Rogier: +Jaic,[161] vrouwe, bi Tervogan, +Hets een man van hogher weerde: +Ic weet wel, dat op die eerde +Sijns ghelike niet en leeft, 345 +Noch die werelt binnen en heeft +Van scoenheden noch van hoghen moede.[162] +Hi es een man van edelen bloede, +Rijc van haven, groet van gheslachte +Ende edel gheboren van groter machte, 350 +Ende die oec hout een rikelijc[163] hof. +Ic en hoerde nie soe groten lof +Gheven als men gheeft Gloriant. +Hi es te male[164] een coen wigant +Ende ontsien van allen man. 355 + + Florentijn die maghet: +Rogier, Rogier, nu segt mi dan: +Wat groeten heeft hi mi ghesent? + + Rogier: +O edel vrouwe wide bekent, +Hi seide mi in ware dinc,[165] +Dat nie wijf van hem en ontfinc 360 +Groete meer dan ghi allene, +Ende bidt u, edel vrouwe rene, +Dat ghi hem hout u suverheit +Tot uwer beiden salicheit: +Hi sal u oec ghestadich sijn. 365 + + Florentijn die maghet: +Segt mi, Rogier, bi Apolijn, +En seide hi niet, dat hi mi gerne soude sien? + + Rogier: +Jahi,[166] vrouwe, dat sal u ghescien: +Noch eer liden seven weken +Sal hi u sien ende daer toe[167] spreken: 370 +Alsoe seide mi die wigant +Ende ghelovet mi in mine hant[168] +Ende swoert bi der trouwen sijn. + + Florentijn die maghet: +Bi minen god Apolijn, +Na[169] dien tijt soe salic wachten. 375 +Mocht noch comen na mijn achten,[170] +Dat mi dat noch mochte ghescien, +Dat ic den hertoghe mochte anesien, +So waric alle sorghen vri. +Rogier, staet op ende gaet met mi: 380 +Ghi hebt u boetscap wel bewaert.[171] + + + + +DERDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_In Brunswijk_) + + Gloriant die hertoghe: +Waer sidi, edel oem Gheraert, +Van Normandien hoghe baroen? +Uws raets hebbic nu te wel te doen,[172] +Edel oem, hoghe wigant. 385 + + Gheraert: +Wat segdi, neve Gloriant, +Wat sijn die dinghen die u ghebrect?[173] + + Die hertoghe Gloriant: +Edel oem, dat mi int herte stect,[174] +Dies ic niet langher en can ghehelen.[175] +Gherechte minne doet mi soe quelen,[176] 390 +Dat mi costen sal mijn lijf. +Ic minne soe sere een edel wijf, +Dat ic ure no nacht no dach +Gherusten gheslapen niet en mach, +Sent dat ic ierst die minne began. 395 + + Gheraert: +Dats[177] dat ic niet en can +Gheloven, soe wats ghesciet, +Dat u edel herte verdriet +Lijdt om enech wijf die leeft +Of die die werelt binnen heeft: 400 +Dies en canic gheloven twint.[178] + + Die hertoghe: +Och edel oem wide bekint,[179] +Ic lide[180] wel ende gheve mi sculdich,[181] +Dat ic hier voermaels menechfuldich +Dommelike hebbe ghesproken: 405 +Edel oem, dat wert nu al ghewroken, +Dat ic sprac die domme woert. +Dies es vrouwe Venus op mi ghestoert[182] +Ende heeft mi int herte gheraect, +Ende enen dienere der vrouwen ghemaect, 410 +Ende leert mi gaen der minnen pas[183]. + + Gheraert: +Ende hoe willic gheloven das? +Ghi draghet soe hoverdeghen[184] moet, +Ghi maket mi ende Godevaerde vroet, +Dat[185] gheen wijf op eertrike 415 +Soe hoghe gheboren noch soe rike, +Die u dochte dat uws werdich ware; +U herte dat vlieght ghelijc den are +Boven alle minnen crachte. +Het en mach niet comen in u ghedachte, 420 +Hets al sceren dat ghi segt. +U herte soe vol hoeverde[186] stect: +Die vrouwen en moghen ane u niet winnen.[187] + + Die hertoghe: +Och edel oem, wilt mi versinnen,[188] +Dat ic soe dommelike sprac, 425 +Dat quam daer bi dat mi ghebrac[189] +Wetentheit[190] in rechter trouwen.[191] +Nu comic te ghenaden[192] allen vrouwen +Om ene, die mi quelen doet; +Want herte ende sin, ziele, lijf ende moet 430 +Staet al in eenre joncfrouwen ghewelt.[193] + + Gheraert: +Wie es die joncfrou die u dus quelt, +Gloriant neve, laet mi dat weten. +Want ic en can emmer niet[194] vergheten +Der hogher woerden die ghi spraect, 435 +Ende sidi nu ane ene minne gheraect, +Seker, neve, dat wondert mi. +Seght mi doch, wie se si +Die u herte alsoe beswaert. + + Die hertoghe: +Van Normandien oem Gheraert, 440 +Si heet Florentijn van Abelant, +Edel oem, coene wigant, +Ende heeft enen vader van hoghen doen, +Dats van Abelant die rode lioen +Es haer vader, des sijt wijs. 445 + + Gheraert: +Hulpt, here god vanden paradijs, +Neve, hoe mach dat comen bi? +Dat heeft mire herten alte vri,[195] +Om dat si woent soe verre van hier. + + Die hertoghe: +Och, edel oem, der minnen vier 450 +Es snelder vele dan enech ghescot.[196] +Oem Gheraert, bi minen god, +Si heeft mi een saluut[197] ghesent +Ende een anschijn na thare gheprent, +Ghelijc den haren ene figure:[198] 455 +Si es die scoenste creature, +Die leeft onder des hemels trone; +Si ware wel weert te spannen crone,[199] +Al waert een coninc van Vrankerijc.[200] +Sie en es gheenre vrouwen ghelijc 460 +Die die sonne nu bescijnt. +Al es mijn herte van hare ghepijnt,[201] +Seker, oem, si eest wel weert, +Si es van hare doghet vermeert[202] +Ende oec van haren hoghen moet. 465 +Och, edel oem, ic maects u vroet, +Minen verborghen heimeliken staet: +Nu biddic u, oem, gheeft mi raet, +Dat ic mijn lief ghewinnen mach. + + Gheraert: +Gloriant neve, dien dach[203] 470 +En mach u nemmermeer ghescien: +Ghi moghet wel om een ander sien.[204] +Ic sal u segghen redene waer bi:[205] +Die rode lioen, hi es soe vri[206] +Ende een man van groter machte, 475 +Ende die oec haet al ons gheslachte +Boven al die leven op die eerde; +Want ic versloech metten sweerde +Sinen vader voer Abelant, +Ende u vader, die coene wigant, 480 +Versloech sinen oem Eysenbaert, +Die vroemste[207] man, die nie ghewaert,[208] +Ende in heydenesse gorde sweert,[209] +Maer u vader wide vermeert +Sloech hem den hals ontwee.[210] 485 +Noch dede hi hem scade mee,[211] +Daer hi noit sint omme en loech:[212] +Twee sijnre moien kindre[213] hi versloech +Die uut Antiotsen[214] waren gheboren. +Dies heeft die rode lioen noch toren,[215] 490 +Dat wetic wel gewaerlike.[216] +Al waerdi[217] here van al kerstenrike, +Hine gave u sijnre dochter niet. + + Die hertoghe: +Bi gode die hem crucen liet, +Oem Gheraert van Normandien, 495 +Ende bider maghet sente Marien, +Ic salse hebben of bliven doot, +Al ware hi mijn viant noch alsoe groot, +Ende daer toe van hogher macht: +Behendicheit gaet voer cracht.[218] 500 +Ic sal ghewinnen die vrouwe rene, +Met minen properen live[219] allene +Meinicse[220] te halene, ans[221] mi god. + + Gheraert: +Gloriant neve, al sonder spot, +Ende hoe wildi dat leggen an? 505 + + Die hertoghe: +Dat salic u segghen, edel man +Van Normandien, coene wigant. +Ic sal riden onbekant[222] +Ghelijc enen ridder van avonturen.[223] +Der minnen pas moetic besuren:[224] 510 +Dat doet al Florentijn die scone joncfrouwe. +Och, edel oem, nu blijft ghetrouwe +Den goeden lande van Bruyswijc; +Want van vromicheiden uus ghelijc, +Edel oem, nu niet en leeft. 515 +Ic bidde u, dat ghi niet en begheeft,[225] +Ghine sijt ghetrouwe den goeden lande +Ende verwaert[226] al omme mijn scande: +Dies biddic u, edel oem Gheraert. +Eest dat ic doot blive op die vaert, 520 +Soe es u verstorven[227] dlant. +Nu blijf met gode, coene wigant, +Dese vaert moet ghevaren sijn.[228] + + Gheraert: +O Gloriant, neve mijn, +Ic duchte, dat u dese vaert sal rouwen. 525 +Men vint soe vele scoender vrouwen +In kerstenheit, hoghe baroen. +Hi es soe fel, die roede lioen, +Ic weet, wel kint hi u gheslachte +Om dwonder, dat u vader wrachte[229] 530 +Voer Abelant onder die sine, +Hi sal u beraden[230] pine: +Seker, neve, dit duchtic al. + + Die hertoghe: +Nu comer af datter af comen sal, +Dese vaert moet emmer sijn ghedaen. 535 + + Gheraert: +Soe moetse u te goede vergaen, +Dies biddic gode vanden trone,[231] +Gloriant neve, dat u god lone! +Nu sijt behindich in uwen raet,[232] +Ende uwen heimeliken staet 540 +En seldi niemen maken cont, +Ende luttel worde in uwen mont +Ende die behindich ende vast;[233] +Ende als ghi comt daer u herte op rast,[234] +Tot Florentijn, die vrouwe goet, 545 +Soe draght heerlijc[235] uwen moet +Ende en sijt emmer te haestich niet; +Eest[236] dat ghi comt in enich verdriet, +Doeghet[237] mi te wetene, neve mijn, +Ic sal seker u vader sijn 550 +Alsoe langhe als mi god behout mijn lijf. +Maer lietti dese vaert een blijf,[238] +So dadi als die vroede doet. + + Die hertoghe: +Nenic, oem, om al dat goet, +Dat die sonne nu mach bescinen, 555 +Soene latic niet, ic en sal[239] Florentijnen +Bescouwen, dat edel wijf. +Waer es mijn ors[240] Vaelentijf? +Ic wil gaen varen metter spoet. +Maer, edel oem, ghetrouwe ende goet, 560 +Ic set mijn lant in uwer gheweelt,[241] +Dat ghijt trouwen bewaren seelt, +Tote dat ic come van Abelant. + + Gheraert: +O edel neve Gloriant, +God ons here moet u bewaren 565 +Ende altoes in doghden sparen,[242] +Waerwaert dat ghi u bekeert.[243] + + +Tooneel II + + +(_Voor Abelant_) + + Die hertoghe: +Ay god, hoe sere mi die minne leert +Hovescheit,[244] dat vindic nu wel.[245] +Mijn herte stont tot allen vrouwen fel,[246] 570 +Eer ic minnende wert die scone. +Maer nu spannen alle vrouwen crone +In mijn herte: dat doet allene +Florentijn die vrouwe rene, +Die mi leert gaen der minnen ganc. 575 +O overste god, die minne u dwanc[247] +Dat ghi van boven nederquaemt +Ende menschelijc nature anenaemt: +Ane ene maghet, een suver wijf +Onfingdi menschelijc lijf, 580 +Dat ghi liet hanghen ane een hout +Sonder verdiente ende buten scout[248] +Ende u edel herte opbreken,[249] + +Met eenre ghelavie[250] al doersteken: +Dat dede al der minnen cracht. 585 +Ay god, wat wonder hebdi ghewracht +Ende al uut rechter minnen vloet! +Daer omme die haers sins sijn vroet[251] +Die en doerven mi begripen[252] niet, +Dat mi di minne doet verdriet; 590 +Want die minne es soe crechtich +Dat si den starken god almechtich +Vanden hemel neder dede dalen, +Om die scout vore ons te betalen:[253] +Dat dede al der minnen aert, 595 +Dat hi vercoes den edelen bogaert, +Marien, dat edel vat, +Daer in verborghen was die scat, +Die ons allen heeft gecocht[254] +Ende uter ewegher pinen brocht. 600 +O minne, du best een edel cruut,[255] +Doe best dat alder soetste fruut, +Dat god op eerde nie[256] wassen dede. +Nu sie ic Abelant die scone stede +Daer in dat woent die vrouwe mijn. 605 +Maer si dunct mi besloten[257] sijn: +Hets recht, hets twe uren in der nacht: +Ic soude gheloven dat mense wacht.[258] +Daer goede hoede es daer es goeden vrede. +Abelant, Abelant, wel soete stede, 610 +Na dien dat ic niet inne en mach, +Soe willic beiden[259] tote merghen dagh +Ende minen nachtraste[260] hier gaen doen, +Ende Vaelentijf sal gaen weiden int groen, +Tote opgaet dat sonneschijn. 615 + + +Tooneel III + + +(_Voor Abelant; het is dag geworden_) + + Florentijn die maghet: +Danc hebbe Mamet ende Apolijn, +Ic sie den valke van hogher aert +Neder dalen in minen bogaert +Daer[261] ic soe langhe na hebbe ghewacht; +Hi heeft een teken vore[262] hem bracht 620 +Daer ane dat ickene kinne;[263] +Hi es dien ic met trouwen minne: +Dat sie ic wel ane sine ghedaen.[264] +Nu willickene vriendelijc gaen ontfaen, +Want hi es comen te miere hant,[265] 625 +Een edel valke uut kerstenlant, +Van Bruyswijc die hoghe baroen: +Ic sachen nederbeten[266] int groen +Van sinen paerde, die coene wigant. +Sijt willecome, Gloriant! 630 +Ghi hebt beseten[267] die herte mijn. +Ic sach u onder dat maenschijn +Ende oec verhoerdic[268] uwe tale; +Al te hant[269] verkindic[270] u wale[271] +Bi den teken, dat ghi daer dracht. 635 + + + Die hertoghe: +O Florentijn, wel scone maght, +Sidi dit, wel edel vrouwe rene, +Soe biddic gode van Nasarene, +Dat hi beware u reine lijf. +O Florentijn, wel scone wijf, 640 +Wat hebbic al door u besuert +Ende mi gheaventuert,[272] +Eer ic hier comen ben in dlant! + + Florentijn die maghet: +O edel hertoghe Gloriant, +Ghi sijt mi groet willecome! 645 +Ghi moghes[273] wel draghen uwen roeme, +Dat ic op eerde nie man en sach +Die mijn herte verhoghen[274] mach +Meer dan ghi, hoghe baroen. +Maer wijst[275] mijn vader, die roede lioen, 650 +Dat wi hier beide vergadert sijn, +Bi minen god Apolijn, +Onser beider lijf dat ware verloren! + + Die hertoghe: +God, die van der maghet was gheboren, +Moet onser beider hoeder sijn, 655 +O uutvercoren Florentijn, +Spieghel boven alle wiven, +Saelt verloren moeten bliven +Dat ic hebbe doer[276] u ghedaen? +Ic hebbe mijn lantscap laten staen 660 +Om u te sprekene, vrouwe rene, +Ende come al dus ghedoelt allene +Ghelijc enen aermen knecht. + + Florentijn die maghet: +O Gloriant, dat ware onrecht, +Bi minen god Tervogan, 665 +Hets recht, wie enen doeghden an[277] +Ende in rechter trouwen mint, +Dat hi troest daer af[278] ghewint, +Also ic van u hebbe ghedaen. +Nu seldi oec van mi ontfaen 670 +Al dat u edel herte begheert +In reinen aerde,[279] ridder weert, +Al sonder eneghe doerpernie.[280] + + Die hertoghe: +Bi der maghet sente Marie, +Florentijn wel suverlike, 675 +Om al dat goet van eertrike +En dadic u ghene doerperheit. +Maer, edel wijf, maeckt u bereit +Met mi te Bruyswijc te varen, +Want hier en es gheen langher sparen.[281] 680 +Vernaemt uw vader, die roede Hoen, +Hi soude ons beiden lachter[282] doen: +Soe bleven wi ewelijc ghescant.[283] + + Florentijn die maghet: +O edel hertoghe Gloriant, +Bruyswijc soudic gherne besien: 685 +Mochte mi dat met trouwen ghescien, +So woudic varen daer ghijs begheert. + + + Die hertoghe: +O Florentijn vrouwe weert, +Die ic boven alle vrouwen minne, +Ic sal u maken hertoghinne 690 +Van Bruyswijc, den goeden lande: +Dies settic u mine trouwe te pande, +Edel wijf van hogher aert. + + Florentijn die maghet: +Soe salic met u bestaen die vaert,[284] +Boven alle man, die leven mach, 695 +Of die ic met oghen nie ghesach, +Edel hertoghe, hoghe baroen. +Nu laet ons hier nedersitten int groen +Tote nedergaet dat maenschijn; +Dan selense alle gader slapen sijn, 700 +Die te mijns vader hove behoren, +Dan moghen wi sonder toren[285] +Varen sonder yemens ghemoet.[286] + + Die hertoghe: +O edel wijf, het dunct mi oec goet, +Want die vaec gaet mi soe an, 705 +Dat ic niet langher ghestaen[287] en can, +Ic moet emmer legghen mijn hoet[288] + + Florentijn die maghet: +Soe legghet dan neder in minen scoet +Ende slaept, hoghe gheboren wigant: +Dan selen wi rumen[289] Abelant. 710 + + + + +VIERDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_Op het kasteel te Abelant_) + + Floerant des roede-lioens neve:[290] +Hulpe, Mamet ende Apolijn, +Hoe es die joncfrou Florentijn +Alsoe dommelijc ghesint? +En wert nie man van hare ghemint +Die in heydenesse mochte spannen crone, 715 +Soe hoghe gheboren noch soe scoene, +Dat si haer herte daer woude legghen an, +Ende mint nu enen kerstenen man +Ende wilt met hem rumen dlant! +Soe blijft si ewelijc ghescant, 720 +Eest dat ic swighe hier van. +Bi minen god Tervogan, +Nenic, ic saelt segghen haren vader, +Want ict ghesien hebbe al gader.[291] + +Waer sidi, hoghe gheboren baroen 725 +Van Abelant, heer roede lioen? +Staet op, hoghe gheboren man, +Doet haestelijc u cleder an, +Ghi selt vernemen, dies ghi niet en wet.[292] + + +Tooneel II + + + Die roede lioen: +Nu benic hier al onghelet:[293] 730 +Floerant neve, wat saels ghescien? + + Floerant: +O edel oem, ic hebbe ghesien +Wonder[294] ane Florentine die scoene, +Die met rechten mochte dragen crone +Voer Babeloen den soudaen.[295] 735 +Si leghet aerm ende aerm bevaen[296] +In ghenen boegaert, coene wigant, +Met enen man uut kerstenlant, +Van Bruyswijc den hertoghe vri. +Ic salse u wisen, comt met mi, 740 +Edel wigant, wide vermeert, +Want ic hebbe hem ghestolen sijn sweert, +Daer hi leghet bi dat edel wijf, +Ende sijn ors, dat heet Vaelentijf, +Dat hebbic hem heymelijc ghenomen. 745 +Uut Bruyswijc soe es hi comen +Ende es een hertoghe daer van. +Nu siet, hoghe gheboren man, +Waer dat hi leghet in haren scoet. + + Die roede lioen: +Ay, dat heeft mi wonder groet 750 +Van mijnder dochter Florentijn. +En was nie soe edelen Serrasijn[297] +Daer si haer herte wilde legghen an, +Ende leghet nu met een kerstenen man, +Die niet en es van onser wet[298] 755 +Ay, waer toe si haer heeft gheset[299] +Ende alsoe jammerlijc ghescant! +Bi minen god Tervogant, +Si sal daer omme berren[300] in een vier,[301] +Ende die hertoghe en sal niet van hier 760 +Mi ontriden,[302] ic en salne[303] vanghen +Ende ane enen boom doen hanghen, +Bi minen god Apolijn. +Gawi,[304] Floerant neve mijn, +Ende laet ons vanghen den hoghen baroen! 765 + + Floerant: +O edel oem, dat hebben wi goet te doen,[305] +Want hi es van wapen bloet.[306] + + +Tooneel III + + +(_Abelant; buiten bij de gelieven_) + + Floerant: +Staet op, hoghe gheboren ghenoet[307] +Van Bruyswijc, coene wigant! +Ghi selt besitten Abelant, 770 +Die soete stede, dat scoene juweel; +Daer staet verborghen een casteel, +Daer seldi werden casteleyn.[308] +Het staet op soe scoene pleyn, +Dat men dies ghelike niet en vint. 775 + + Die hertoghe: +Van gode so moetti sijn ghescint, +Fel[309] Sarrasijn, vul keitijf![310] +Bi mijnder wet, het cost u dlijf, +Dat ghi mi heden quaemt soe bi. + + Floerant: +O edel here, van herten vri, 780 +Laet sinken uwen hoghen moet: +Hoghen roem en was noit goet. +Want ghi moet verwonnen bliven, +Ende daer toe[311] sal men u ontliven, +Want ghi hebt die doet verdient. 785 + + Die hertoghe: +Ay mi, dit spel es mi ontsient,[312] +Want ic hebbe mijn sweert verloren. +God, die van der maghet was gheboren, +Moeten[313] bedroeven, diet mi nam +Ende al heimelijc tot mi quam, 790 +Daer ic in groter vrouden[314] lach. +Met rechten ic dat wel claghen mach +Dat ic verloren hebbe minen Brant.[315] +Bi mijnder trouwen, haddicken in mijn hant, +Ghine sout mi niet vangen, fel keitijf! 795 + + Die roede lioen: +Her hertoghe, laet dese worden een blijf,[316] +Uwen overmoet wert nu ghevelt.[317] +Ic mene dat ghijt becopen selt, +Dat u vorders[318] hebben ghedaen. +Voer Abelant sachic verslaen 800 +Minen vader van uwer partien:[319] +Dat dede Gheraert van Normandien, +Versloech den lieven vader mijn, +Ende u vader, bi Apolijn, +Versloech minen oem Eysenbaert 805 +Ende twee ridders van hogher aert,-- +Mijnder moien kinder,[320] als ghi moghet horen, +Uut Antiotsen waren si gheboren,-- +Versloech u vader met sijnder ghewelt: +Ic mene, dat ghijt becopen selt, 810 +Bi minen god Apolijn, +Ende mine dochter Florentijn +Salic leveren doen den brant.[321] + + Die hertoghe: +Och edel here van Abelant, +Doet met mi dat ghi begheert; 815 +Maer Florentijn, die es wel weert +Te draghen crone voer elken man; +Want biden vader, die mi ghewan, +Si heeft te male[322] een reine lijf, +Si en was noch noit niemans wijf, 820 +Dat wetic wel, te gheenre ure, +Si es ene edel creature: +Sijt haers ghenadich, hoghe baroen! + + Die roede lioen: +Bi minen groten god Mahoen, +Dan[323] lietic om al die werelt niet: 825 +Si sal daer omme berren, wats gesciet, +Dat sie nie[324] groete van u ontfinc. + + +Tooneel IV + + +(_In Gloriants kerker_) + + Die hertoghe: +Ay, gheweldich hemels coninc, +Nu bewaert dat edel wijf; +Al eest[325] dat ic verliese mijn lijf, 830 + +Bewaert die scoene Florentijn: +Dies biddic u, werde sceppere mijn, +Dat si die doot mach ontgaen +Ende kerstenheit moet ontfaen;[326] +Dies biddic u, moeder ende maeght, 835 +Want si een reine herte draeght, +Ende heeft te male ene edel nature, +Moeder gods, bewaert die scoene creature; +Dies biddic u, god, doer uwen oetmoet,[327] +Want gherechte minne ons beiden doet, 840 +Dat wi sijn in dit verdriet. +Ay god, nu en wilt vergheten niet, +Dat u die minne daer toe dwanc, +Dat ghi ane ene wigaertranc[328] +Ontfinc menschelijc nature: 845 +Dat was Maria, die maghet pure, +Die u ontfinc in reinen live, +Dat noit en ghesciede ghenen wive, +Ende maghdelijc ter werelt bracht: +Dat dede al die minne cracht; 850 +Ende daer na stoerfdi die bitter doot, +Om ons te bringhen in vrouden groet: +So brinct mi noch uut desen prisoene. + + +Tooneel V + + +(_In Florentijns kerker_) + + Florentijn die maghet: +Waer sidi, Rogier, deghen[329] coene, +Mijn lieve vrient ende ghetrouwe? 855 + + Rogier: +Ic ben hier, wel edel vrouwe. +Nu seght mi, wats die raet?[330] + + Florentijn die maghet: +Ay Rogier, al minen toeverlaet +Die steet al te male ane di. +Och lieve Rogier, nu segt mi: 860 +Wat seet[331] mijn vader, die hoghe baroen? + + Rogier: +Och edel vrouwe, bi Mahoen, +Hi heeft ghesworen op sinen tant,[332] +Dat hi sal hanghen den hoghen wigant +Ende u leveren sal ten viere: 865 +Dat heeft hi gheswoeren alsoe diere,[333] +Dat mens hem wel gheloeven mach. +Dies en benic ure noch nacht no dach +Sonder droefheit, edel vrouwe. + + Florentijn die maghet: +Och edel Rogier, nu sijt ghetrouwe, 870 +Want ghi hebbes wel die macht:[334] +Ic weet wel, dat ghi den kerker wacht,[335] +Daer die hertoghe in leghet ghevaen.[336] +Nu wilt hem in staden staen,[337] +Dat hi behouden mach sijn lijf. 875 + + Rogier: +Och edel uutvercoren wijf, +Doe ic dat, soe ben ic doet, +Al die werelt van goude roet +En sal mi connen ghehulpen niet.[338] + + Florentijn die maghet: +Rogier, hulpt mi uut mijn verdriet 880 +Ende oec den hertoghe Gloriant, +Dan selen wi rumen Abelant +Ten lande wert[339] van Bruyswijc. +Rogier, ic ghelove[340] u sekerlijc, +Ic sal ewelijc sijn u vrient. 885 + + Rogier: +Och edel vrouwe, dies hebdi wel verdient +Over[341] meneghen tijt hier te voren. +U vader hadde eens mijn doot ghesworen, +Doen waerdi al minen toeverlaet. +Ach, nu dadic als een quaet,[342] 890 +Soudic dies al nu vergheten; +Al soudic in vieren werden ghespleten, +Ic sal u hulpen, wel edel wijf, +Dat ghi behouden selt u lijf +Ende oec die hertoghe van Bruyswijc, 895 +Want hi ontfinc mi soe vriendelijc, +Doen ic hem van u die boetscap bracht, +Ic sal daer om pinen[343] dach ende nacht,[344] +Edel vrouwe van herten reen, +Ic sal ontsluten die kerker steen[345] 900 +Ende verloessen die hoghe wigant. + + +Tooneel VI + + +(_Wederom bij Gloriant's kerker_) + + Rogier: +Waer sidi, her Gloriant, +Edel hertoghe, hoghe baroen? +Comt uut desen swaren prisoen, +Want alle die slote sijn ontdaen.[346] 905 + + Die hertoghe: +Wi heeft mi dese gratie[347] gedaen? +Rogier vrient, berecht mi dat.[348] + + Rogier: +Florentijn dies mi bat,[349] +Dat ic u hulpe uut uwen verdriet. + + Die hertoghe: +Ay, god die hem crucen liet, 910 +Die moets hebben lof ende danc, +Dat ic ben uut desen swaren stanc, +Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn. +Nu segt mi: waer es Florentijn, +Die overscoene creature? 915 + + Rogier: +O edel here, si leghet tusschen vier muren +Ghesloten ende vaste ghevaen; +Te hare soe en mach niemant gaen, +Want haer vader wiltse ontliven. + + Die hertoghe: +Dien wille sal achterbliven,[350] 920 +Op dat[351] mi god behout mijn lijf;[352] +Ic sal verlossen dat edel wijf, +Eer ic scheden sal van hier. +Och, haddic minen desterier[353] +Valantijf metter hant 925 +Ende mijn sweert, den goeden Brant, +Soe wildic Florentijnen halen +Ende den roedenlioen betalen +Sijn huushure, in rechter trouwen![354] +Het sal hem sekerlike rouwen, 930 +Dat hise soe jammerlijc hout ghevaen. + + Rogier: +Here, ic wijls u te hulpen staen[355] +Ende met u varen uten lande. +Mamet willic doen die scande, +Dat ic wille kerstenheit nemen an.[356] 935 +Nu siet hier, hoghe gheboren man, +Valantijf, u goede paert, +Ende uwen Brant, dat goede swaert, +Daer u herte soe sere op rast.[357] + + Die hertoghe: +Ay, nu haddic minen last,[358] 940 +Haddic Florentijne die scoene. +Lieve Rogier, dat god u loene, +Nu wijst mi die kerkersteen, +Daer in dat leghet die maghet reen, +Ic salne ontsluten ende ontdoen, 945 +Ende werdes gheware die roedelioen, +Seker, ic gheve hem sijn payment.[359] + + Rogier: +Ay here, soe waren wi ghescent, +Worde[360] dit hof met allen[361] ghestoert.[362] +Ic sal ons vele bat[363] hulpen voert: 950 +Ghi selt hier houden[364] in dit groen, +Ende ic sal gaen ten roedenlioen +Ende sal hem segghen ende maken vroet, +Dat hi morghen metter spoet +Florentijn, dat edel wijf, 955 +Sal doen dooden ende nemen dlijf: +Dies salic hem maken wijs, +Ende ghi selt hier houden in dit rijs[365] +Ende emmer seldi op die waerden[366] sijn. +Als men uutbrinct[367] Florentijn 960 +Ende mense ontliven sal, +Dan seldi comen over al[368] +Ghereden, hoghe gheboren wigant. +Bi minen god Tervogant,[369] +Ic sal u ter hulpen staen. 965 +Ghi selt steken ende ic sal slaen, +Ende god sal in onser hulpen sijn: +Aldus selen wi Florentijn +Verlossen, dat edel wijf. + + Die hertoghe: +Rogier, het sal mi costen dlijf, 970 +Ofte ic bringse uut hare noet. +Nu gaet henen met haesten groet. +Ic sal hier bliven in dit foreest.[370] +Ay vader, sone ende heilich geest, +Nu moetti[371] bewaren Florentijn. 975 + + + + +VIJFDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +_(Abelant; in of voor het kasteel_) + + Rogier: +O Mamet ende Apolijn +Ende Mahoen ende Tervogant, +Edel here van Abelant, +Die moeten u gheven goeden dach. + + Die roede lioen: +Rogier, nu doet mi ghewach:[372] 980 +Hoe salic varen met Gloriant?[373] + + Rogier: +Edel here van Abelant, +Dat salic u segghen ende maken vroet, +Dat ghi morgen metter spoet +Florentijn, dat felle wijf, 985 +Dooden selt ende nemen dlijf, +Want si hevet wel verboert,[374] +Alse men recht na rechte coert,[375] +Want si heeft onse gode ghescant; +Ende dan[376] seldi Gloriant 990 +Hanghen doen ane enen boem. +Want vernaemt Gheraert sijn oem, +Dat hi hier ghevanghen leghet, +Here, voer waer si u gheseghet, +Soe sal hi comen met groter cracht 995 +Ende met al sijnder macht +Ende sal ons doen grote pijn: +Daer omme duncket mi dbeste sijn +Dat ghise beide ontliven doet. + + Die roede lioen: +Rogier, desen raet dunct mi goet. 1000 +Nu en willic beiden[377] dach noch ure. +Gaet henen, haelt mi die scoene figure,[378] +Florentijn, die felle pute,[379] +Ic salse doen leiden ter poerten ute +Ende doen haer thoeft afslaen. 1005 + + Rogier: +Here, dit dunct mi dbeste ghedaen. +Ic salse halen, bi Apolijn. + + +Tooneel II + + +_(Florentijns kerker)_ + +Waer sidi, scoene Florentijn? +Ghi moet gaen voer den hoghen baroen, +Uwen vader, den roedenlioen. 1010 +Hi wilt met u justicie houden +Ende meint,[380] dat u sal werden vergouden,[381] +Dat ghi sine gode hebt ghescant +Ende dat ghi bi Gloriant +Hebt gheslapen, vri[382] edel wijf. 1015 +Dat sal u costen u edel lijf, +Want hi hevet soe dier[383] ghesworen. + + Florentijn die maghet: +God, die vander maghet was gheboren![384] +Ende sijn voetsel van haer soeghede,[385] +Ende daer na dat hi ghedoeghede, 1020 +Datten die felle joden vinghen, +Ende aen een cruce hinghen, +Daer hi an sterf[386] die bitter doot, +Om ons te bringhen in vrouden groet, +Die moet mine ziele ghenadich sijn. 1025 + + +Tooneel III + + +_(Plaats voor de terechtstelling)_[387] + + Die roede lioen: +Nu segt mi, dochter Florentijn. +Wie mach u hier toe hebben bracht, +Dat ghi sijt aldus bedacht[388] +Ende aenbedt enen vremden god +Ende maect met onsen goden u spot, 1030 +Ende mint daer toe enen kerstenman? +Bi minen god Tervogan, +Ghi selt daer omme uw lijf verliesen. + + Florentijn die maghet: +Vader, die doot willic gherne kiesen +Om den ghenen, diese door[389] mi ontfinc 1035 +Ende naect ane een cruce hinc +Met sinen aermen wide ontdaen[390], +Ende liet hem hande ende voete doerslaen +Met plompen[391] naghelen drie. +Ghewarich[392] god, so moetti mie 1040 +Bescermen vander hellen brant, +Ende bewaert den hertoghe Gloriant, +Want hi es in pinen groot. +O edel hoghe gheboren ghenoet,[393] +Hoe gherne haddic u noch ghesien! 1045 +Maer en mach mi niet ghescien, +Dat doet mijnre herten alte wee. + + De hangdief: _(de beul)_ +Dien moghdi scouwen nemmermee,[394] +Hoghe gheboren edel wijf, +Want ic u nu sal nemen dlijf, 1050 +Dat deert sere die herte mijn. +Och edel joncfrouwe Florentijn, +Waer toe hebdi u gheset?[395] +Woudi noch anebeden Mamet, +Ghi sout noch wel u lijf behouden, 1055 +Het comt al touwe bi uwen scouden,[396] +Dat ghi onsen gode aldus blameert[397] +Ende u selven scandeleert[398] +Ende ghi[399] hoghe gheboren sijt. + + Die roedelioen: +Ghi gheeft haer alte langhe respijt.[400] +Haestu ende slaet haer af thoet, +Want hare mesdaet es so groet, +Al die werelt en halpe hare niet. + + +Tooneel IV + + +_(Als tooneel III)_ + + Die hertoghe: +Bi gode die hem crucen liet, +Dan sal niet wesen, fel tierant! 1065 +Van gode moetti sijn ghescant +Dat ghi sijt soe putertier.[401] +Ter quader tijt maect u van hier,[402] +Of die duvel sal uws wouden,[403] +Ende Florentijn sal haer lijf behouden 1070 +Ende tuwer scande mijn eyghen[404] sijn. +O uutvercoren Florentijn! +Van deser doot sidi vri: +Dies danct der werder maghet Mari +Ende Rogier, den coenen wigant. 1075 + + Florentijn die maghet: +Och edel hertoghe Gloriant, +Ic dancs gode van den troene,[405] +Dat mi ghevallen es soe scoene,[406] +Ende daer naest u ende Rogier. +Och edel here, laet ons van hier 1080 +Trecken, hoghe gheboren man. + + Die hertoghe: +Florentijn, nu varen wi dan +Te minen lande van Bruyswijc. +Mijn herte staet in vrouden rijc. + + +Tooneel V + + +_(Brunswijk)_ + + Die hertoghe: +Edel wijf van hogher aert, 1085 +Nu sie ic den edelen boegaert, +Bruyswijc dat goede lant. +O edel oem, coene wigant, +Van Noermandien hoghe baroen, +Nu laet die poerte wide ontdoen 1090 +Ende laetse incomen met bliden sinne, +Die ic met al miere herten minne, +Van Abelant die scoene Florentijn. + + Gheraert: +O Gloriant, neve mijn, +Sijt willecome op desen dach, 1095 +Ende Florentijn, die ic nie en sach +Meer[407] dan nu te deser tijt. +Mijn herte wert mi van vrouden wijt +Dat ic u[408] sie met ghesonden live +Comen metten edelen wive. 1100 +Nu segt mi: hoe voerdi[409] in Abelant? + + Die hertoghe: +Och edel oem, coene wigant, +Al slapende wardic daer ghevaen +Ende in enen kerker ghedaen, +Daer mi met rechte uut mocht verlanghen, 1105 +Want aderen, padden ende slanghen +Waren daer mijn naeste ghebueren. +Maer god, die gaf mi avonture,[410] +Bi vriende hulpe, bi goeden rade, +Dat ic ben comen sonder scade, 1110 +Uut den vangnesse[411] swaer. +Het en quam nie man in selken vaer,[412] +Maer die minne vanden edelen wive +Hielt mi altoes te live,[413] +Dat ic hoepte, het soude beter werden. 1115 +Aldus hebbic met volherden +Ghewonnen daer mijn herte op rast.[414] + + Gheraert: +Gloriant neve, ghi hebt ghepast[415] +Der minnen boegaert leren bouwen. +Maer doch en derft[416] u niet rouwen, 1120 +Al eest u worden een deel te suere:[417] +Ghi brinct hier ene scoene creature, +Die oec niet edelre en mochte sijn; +Als es haer vader een Sarrasijn, +Hi es een hoghe gheboren man, 1125 +Want van Babeloen die soudan +Was sijn vader, dies benic vroeder,[418] +Ende des heren dochter was sijn moeder +Van Antioetsen, des benic wijs, +Ende oec heeft haer vader den prijs[419] 1130 +Voer ende na[420] in tkerstenrijc, +Sone es van vromichede sijns ghelijc[421] +In heydenesse die wapen draght; +Daer om was ic van u versacht,[422] +Dat u ten quaden soude vergaen. 1135 +Maer ghi hebt wel ghedaen: +Met volherden[423] hebdi verwonnen. +En dochte oec gheen dinc begonnen,[424] +Dat men niet volherden en wille. + +Nu swicht ende maect een ghestille![425] 1140 +Dit voerspel es ghedaen, +Men sal u ene sotternie spelen gaen.[426] + + + + +Het abel spel van Gloriant werd na ongeveer +500 jaar voor het eerst weder opgevoerd door +"_Die Ghesellen van den Spele_," onder leiding +van Eduard Veterman in den stadsschouwburg +te Leiden op 25 October 1920 met de +volgende bezetting: + +Prologhe Otto Koch +Gloriant Eduard Veterman +Gheraert Jan van der Linden +Rogier Johan Carpentier Alting +Godevaert \ +Roedelioen / Otto Koch +Floerant \ +Hangdief / Leonard Roggeveen +Florentijn Mien Tels + + + + + + +FOOTNOTES: + + + +[1] Groningen 1875 + +[2] Zie de aanteekening aan het eind van het stuk. + +[3] Haarlem 1887; blz 520. + +[4] oom + +[5] De roode leeuw + +[6] beul. + +[7] moge + +[8] stilte + +[9] fijn, keurig + +[10] bluffende + +[11] stuursch, onvriendelijk + +[12] ten verderve gevoerd + +[13] hem beroemen = pochen; "roem" in vs. 17 = bluf + +[14] ridder, held + +[15] machtig + +[16] verdriet. + +[17] verstoord, boos. Let op het anachronisme van "Vrouw Venus"! (Zie de +inleiding). + +[18] wreekte + +[19] aanschouwen + +[20] af = van + +[21] nooit + +[22] geslagen + +[23] houden + +[24] wat is er? + +[25] dapper, flink + +[26] raad geven + +[27] goem nemen = acht slaan (op), zorg dragen (voor) + +[28] bestaan = verwant zijn met + +[29] welnu + +[30] te werk gaan + +[31] waers = zou daarover zijn + +[32] in blijdschap + +[33] spieden, omzien + +[34] ik weet dicht in onze nabijheid wel een te vinden + +[35] zeer. + +[36] kuisch, edel + +[37] gemoed, draecht = heeft + +[38] geslacht + +[39] in zijn leven + +[40] voorouders + +[41] voorstellen + +[42] gezind + +[43] gericht + +[44] geneigd + +[45] zie vs. 28. + +[46] doorbrengen + +[47] hier leven + +[48] als + +[49] pleegt = gewoon is + +[50] stierft gij zonder kroost na te laten + +[51] ontstaan + +[52] oneenigheid + +[53] Elk zou de naaste willen zijn (om den troon te erven). + +[54] berokkenen + +[55] Dit gepraat is absoluut nutteloos + +[56] een zier + +[57] iets waardig zijn, oudtijds met 2en naamval + +[58] mat zetten, overwinnen, verslaan + +[59] de schoone Absalon + +[60] ten onder + +[61] dat verwondert mij + +[62] dwaasheden + +[63] "zij bleven zich zelf met" + +[64] bedwelmd door. + +[65] vergel. vs. 121. + +[66] scherts; versta dit vers en het volgende aldus: wie uw woorden +hoorde, zou ze met ernstig nemen + +[67] aanschouwen, dus hier, beleven + +[68] zie vs. 44. + +[69] dan was ik heelemaal mijn verstand kwijt + +[70] versta ongetrouwd, "mijn eigen baas" + +[71] gewon, verwekte + +[72] te na spreken, kwaad spreken van. + +[73] aangezien worden door een vrouw, dus blik van e.v. + +[74] medicijn + +[75] beleven + +[76] verdedigingswerk, bolwerk + +[77] opgesteld rondom + +[78] adelaar + +[79] onder het gezag van een vrouw stellen + +[80] ondanc hebben = vervloekt zijn + +[81] indien + +[82] ooit + +[83] moeite doe + +[84] blijke. + +[85] zie vs. 68; + +[86] emir + +[87] sultan + +[88] zie vs. 79; + +[89] dat ik door hem bemind zou willen worden + +[90] het gebied der Christenen + +[91] stoutmoedig + +[92] fransch: orgueilleux = trotsch + +[93] portret + +[94] gelaat + +[95] Is het. + +[96] veranderen + +[97] Naar middeleeuwsche meening een Saraceensche godheid; van de +Mohammedaansche theologie had de schrijver niet veel idee (zie de +inleiding). Tervogan is vermoedelijk een verbastering van een +Latijnschen bijnaam van Mercurius + +[98] zegt + +[99] gericht. Moltzer leest hier de rijmwoorden: seght: gewecht (zie vs. +84). + +[100] Ik heb het noodig + +[101] Mohammed (zie de inleiding) + +[102] en het is (het land) + +[103] hij is (de man) + +[104] den edelen ridder, held + +[105] 't aanschijn = 't gezicht + +[106] zie vs. 18 + +[107] met oprechte trouw; veel gebruikte stoplap + +[108] ter wille van de eer van alle vrouwen. + +[109] daarmee + +[110] leven + +[111] "zonder mankeeren" (stoplap) + +[112] "De Roode Leeuw" + +[113] v. helen = verbergen, geheim houden + +[114] Apolijn, verbastering van Apollo, hier ook al weer als +Saraceensche afgod voorgesteld (zie vs. 212) + +[115] Fr. messagier = boodschapper, bode + +[116] zie vs 67 + +[117] Zij bidt U op hoop van genade. + +[118] de edele vrouw + +[119] vermaard door haar deugd + +[120] zie vs. 68 en 191: hoghen moet = trots + +[121] het gebied der heidenen + +[122] lijf is hier: lichaam + +[123] vijf + +[124] kon + +[125] hoofsch, welgemanierd, fijn + +[126] bat = beter; comparatief van: wel gheraect = voortreffelijk; lijf +in het volgende vs: zie vs. 265 + +[127] die zulk een edel gemoed heeft + +[128] uitgedacht, versta: denkbaar, te vinden + +[129] zie vs. 79 en 196; + +[130] absoluut + +[131] kuisch + +[132] van hooge positie, van groote macht + +[133] wees daar zeker van (stoplap). + +[134] zeer + +[135] doen uitrusten, goed ontvangen + +[136] zie vs. 173 + +[137] moge + +[138] gedrukt + +[139] Sone saghic ... nie = zoo zag ik nooit + +[140] vorstin + +[141] in het algemeen: geluk + +[142] goede eigenschappen, begaafdheden + +[143] daarvan ben ik overtuigd + +[144] zij draagt een tak ("de eerepalm") van bevalligheden + +[145] ooit + +[146] vergelijk vs. 297 + +[147] schat. + +[148] uw woorden wèl weten te kiezen + +[149] verder + +[150] te prijzen + +[151] verbergt + +[152] in waarheid (stoplap) + +[153] behalve zij + +[154] getrouw + +[155] zie vs. 247; + +[156] nooit + +[157] voorbijgaan. + +[158] indien + +[159] Jupiter; zie de noten bij de andere godennamen en de inleiding + +[160] gewach doen = gewagen, vermelden + +[161] ja ik + +[162] hier: edel èn trotsch gemoed + +[163] rijk, aanzienlijk + +[164] absoluut, geheel en al. + +[165] zie vs. 317. + +[166] Ja hij, vergel vs 342. + +[167] ook, bovendien + +[168] en legde in mijn hand een gelofte af + +[169] op + +[170] mocht = mocht het, na mijn achten = zooals ik verwacht + +[171] volbracht + +[172] noodig + +[173] ontbreekt, versta waaraan ge behoefte hebt + +[174] steekt + +[175] verbergen + +[176] ziek zijn, vgl kwaal en kwellen + +[177] Dat is Dat is wat ik niet kan gelooven, dus dat kan ik niet ... +enz + +[178] geen zier. + +[179] wijd vermaard, algemeen bekend + +[180] beken (belijd) + +[181] verklaar mij schuldig eraan + +[182] zie vs. 22; + +[183] "den tred der liefde": ik moet gaan (en doen) zooals Venus +verkiest + +[184] hoovaardig + +[185] dat = dat er was + +[186] hoovaardij + +[187] versta: "de vrouwen behoeven op u niet te rekenen" + +[188] begrijpen + +[189] ontbrak + +[190] kennis + +[191] voorwaar (stoplap). + +[192] nu word ik welwillend gestemd ten opzichte van + +[193] in de macht van + +[194] maar steeds niet + +[195] dat komt mij hoogst zonderling voor + +[196] letterl. "het geschotene", dus bijv. een pijl + +[197] groet. + +[198] zie vs. 208 + +[199] letterl. de kroon op het hoofd binden, dus: de kroon dragen + +[200] denk hierbij "als echtgenoote van" + +[201] door haar gepijnigd + +[202] vermaard wegens + +[203] geluk, vergel, vs. 297 en 302 + +[204] ge kunt wel een ander gaan zoeken + +[205] de reden waarom + +[206] aanzienlijk, dapper + +[207] dapperste + +[208] die ooit bestond + +[209] en in het land der heidenen het zwaard droeg + +[210] kapot + +[211] meer + +[212] ten gevolge waarvan hij sindsdien nooit meer lachte + +[213] kinderen van zijn moei (= tante) + +[214] Antiochië + +[215] verdriet + +[216] zeker + +[217] al waart gij + +[218] cracht, hier geweld + +[219] proper = eigen, live, 3e n.v. van lijf, hier: lichaam + +[220] ben ik voornemens (meen ik) + +[221] ans = an des; van onnen = gunnen; des = dit: indien God mij dit +vergunt. + +[222] "incognito" + +[223] als een ridder die op avontuur uit is + +[224] ik moet mij moeite en leed getroosten om den weg der liefde te +gaan + +[225] dat gij het niet nalaat + +[226] bewaak, bescherm + +[227] als erfenis toegevallen + +[228] deze tocht kan niet nagelaten worden + +[229] wrocht, deed + +[230] bezorgen, berokkenen. + +[231] hemel + +[232] plannen, onderneming + +[233] zeker, zonder aarzelen + +[234] wat aan uw hart rust geeft + +[235] hier letterlijk: als een heer "gentlemanlike!" + +[236] is het + +[237] doe + +[238] achterwege + +[239] ic en sal = of ik zal + +[240] paard (ros). + +[241] geweld = macht + +[242] en U een lang, gelukkig leven schenken + +[243] waarheen gij u ook wendt + +[244] galanterie + +[245] dat zie ik nu wel in + +[246] boos, wreed, afkeerig + +[247] dwong + +[248] zonder dat gij het verdiendet en zonder dat gij schuld hadt + +[249] openbreken (denk aan de wond in Jezus' zijde). + +[250] speer, lans + +[251] die verstandig zijn + +[252] die mogen mij niets verwijten + +[253] om onze schuld te betalen=om onze zonden te boeten + +[254] vrij-gekocht (door Zijn zoendood) + +[255] kruid, gewas, plant + +[256] ooit + +[257] gesloten (de poorten) + +[258] dat men ze (=de stad) bewaakt + +[259] wachten. + +[260] nachtrust + +[261] daer na = daar.. op = op welke, bedoeld is op den valk uit vs. 617 += Gloriant + +[262] voor-uit, zichtbaar, hij draagt dus een afgesproken +herkenningsteeken + +[263] dat ik hem herken + +[264] gedaante, uiterlijk + +[265] in mijn bereik + +[266] sachen = zag hem, nederbeten = afstijgen + +[267] gij hebt u meester gemaakt van + +[268] hoorde ik + +[269] direct + +[270] herkende, kende + +[271] wel, goed. + +[272] mij aan gevaren blootgesteld + +[273] gij moogt daarop + +[274] verheugen + +[275] wist het + +[276] ter wille van. + +[277] het is recht dat hij die iemand het goede gunt + +[278] daarvan, van die persoon + +[279] op kuische wijze + +[280] gemeenheid + +[281] het is niet goed in dit geval langer te dralen + +[282] schande + +[283] ten verderve gebracht. + +[284] den tocht ondernemen + +[285] zie vs. 490; + +[286] zonder dat wij iemand ontmoeten + +[287] staan + +[288] emmer = absoluut; hoet = hoofd + +[289] verlaten. + +[290] de "verrader"! hij heeft de gelieven bespied + +[291] want ik heb het allemaal gezien + +[292] weet + +[293] zonder dralen. + +[294] wonderlijke dingen + +[295] zie vs. 194, + +[296] omvat + +[297] Saraceen (algemeene Middeleeuwsche naam voor heidenen en +Mohammedanen) + +[298] geloof + +[299] wij zouden zeggen: "wat is ze begonnen!" + +[300] branden + +[301] vuur + +[302] (rijdende) ontkomen + +[303] ik zal hem integendeel + +[304] gaan wij + +[305] dat kunnen wij gemakkelijk doen + +[306] van wapene bloet = ongewapend + +[307] ridder, vergel. pair + +[308] slotvoogd, châtelain + +[309] wreede + +[310] gemeene schurk. + +[311] bovendien + +[312] "Het is mis met mij!" + +[313] moge hem + +[314] vreugde + +[315] zwaard + +[316] achterwege + +[317] ten val gebracht + +[318] voorouders; zie vs. 75; + +[319] bloedverwanten + +[320] zie vs. 488. + +[321] "den vure", den brandstapel + +[322] volkomen + +[323] dat en ("en" = ontkenning) + +[324] ooit + +[325] is het + +[326] kerstenheit ontfaen = tot het christendom bekeerd worden + +[327] om Uwer genade wille + +[328] wijnstok = hier: Maria + +[329] held. + +[330] zie vs. 39 + +[331] zegt + +[332] men zwoer In de middeleeuwen bij allerlei lichaamsdeelen, zoo hier +bij de tanden + +[333] vergel ons een duren eed zweren + +[334] gij hebt er wel de macht toe + +[335] bewaakt + +[336] gevangen + +[337] te hulp komen + +[338] vs. 877-79 "Als ik dat deed, zou het mij het leven kosten, al +bezat ik de heele wereld in fijn, rood goud, het zou me niet helpen" +(typisch-Middelnederlandsche beeldspraak, ook het steeds gebruikte +epitheton ornans "rood" bij goud) + +[339] te lande weert = naar het land (vergel "landwaarts") + +[340] beloof + +[341] vóór + +[342] slecht mensch + +[343] moeite doen + +[344] naïeve overdrijving alsof hij er nog "dag en nacht" tijd voor +heeft! "dach en nacht" is 'n geijkte term geworden voor voortdurend + +[345] gevangenis, kerker en steen beteekenen eigenlijk hetzelfde. + +[346] geopend + +[347] welwillendheid, genade + +[348] deel mij dat mede + +[349] die mij daarom verzocht + +[350] onuitgevoerd blijven + +[351] indien + +[352] hier leven + +[353] sterk paard. + +[354] spottend voorwaar, ik zou hem de huishuur betalen! (voor mijn +verblijf in den kerker!) + +[355] ik wil u daarbij helpen + +[356] dat ik tot het christendom overga + +[357] zie vs 544. + +[358] lust + +[359] loon + +[360] werd + +[361] geheel en al + +[362] in opschudding gebracht + +[363] beter + +[364] blijven. + +[365] hout, bosschage + +[366] op uw hoede, op wacht + +[367] naar buiten brengt + +[368] zonder U door iets te laten weerhouden, ondanks alle hindernissen + +[369] grappig in den mond van den aspirant-christen! zie vs. 935; + +[370] woud, bosch + +[371] moogt gij. + +[372] meld mij + +[373] wat zal ik doen met Gloriant? + +[374] verbeurd, zich aan een ernstig vergrijp schuldig gemaakt waarop de +doodstraf staat + +[375] coert = keurt = oordeelt; "als men volkomen billijk oordeelt" + +[376] dan = daarna. + +[377] wachten + +[378] gestalte, d.w.z. het meisje-zelf! + +[379] fel = gemeen; pute = vrouw van zedeloozen levenswandel + +[380] is er van overtuigd (vergel, vs. 503) + +[381] vergolden, betaald gezet + +[382] fijn, ook: edel + +[383] zie vs. 866. + +[384] Florentijn heeft reeds aardige vorderingen gemaakt in de +Christelijke theologie! + +[385] en door haar gezoogd werd + +[386] stierf + +[387] merkwaardig dat op de plaats der terechtstelling zulk een machtig +vorst zoo weinig militaire bewaking aanwezig heeft dat Gloriant alléén +zijn geliefde redden kan! Of wilde de roede lioen "laver son linge sale +en famille?" Voor het Middeleeuwsche publiek was deze "regie-fout" geen +bezwaar! Zie de inleiding. + +[388] gezind + +[389] den ghenen = Jezus; door = ter wille van + +[390] uitgespreid, geopend. + +[391] zwaar, grof + +[392] waarachtig + +[393] zie vs. 768; + +[394] aanschouwen; nooit meer + +[395] zie vs. 756; + +[396] al touwe = al toe = allemaal; scouden = schuld + +[397] lastert + +[398] te schande maakt + +[399] "terwijl ge" zouden we hier zeggen + +[400] uitstel. + +[401] gemeen; afgeleid van pute; zie vs. 1003; + +[402] maakt dat ge hier vandaan komt + +[403] zal zich van u meester maken + +[404] de mijne + +[405] hemel + +[406] dat het allemaal voor mij zoo goed afgeloopen is. + +[407] vs. 1096-97: die ik nooit eerder dan nu zag + +[408] U = Gloriant + +[409] hoe ging het u? + +[410] geluk. + +[411] gevangenis + +[412] beteekent zoowel vrees als gevaar + +[413] hield mij in het leven; "hield mij er bovenop" + +[414] zie vs. 544 en vs. 939; + +[415] zooals 't behoort + +[416] behoeft het + +[417] al hebt gij heel wat onaangename dingen ondervonden + +[418] dat weet ik wel zeker (stoplap) + +[419] lof + +[420] overal + +[421] er van dapperheid niet zijns gelijke is + +[422] daarom was ik ongerust over u. + +[423] met volharden (onb. wijs) + +[424] het is ook van geenerlei waarde iets te beginnen + +[425] zie vs. 5; + + + + + +#GOEDKOOPE UITGAVEN VAN NEDERLANDSCHE KLASSIEKEN.# + + +SMAAKVOL GECARTONNEERD. + + +#Uit de serie Zonnebloemboekjes:[A]# + + +#No. 1. BEATRIJS. Het Middelnederlandsche gedicht in proza naverteld. +Tweede druk.# + +"De Beatrijs wordt hier aangeboden in modern Nederlandsch proza, den +vertaler R. J. Spitz komt alle hulde toe voor zijn soepele en delicate +"vertaling". + Utrechtsen Studenten-weekblad Vox Studiosorium. + +Men voelt dat iemand van fijnen smaak zich er toe heeft gezet 't oude +gedicht in proza na te vertellen. + De Nieuwe Gids. + +#Prijs f 1,10.# + + +#No. 2. ESMOREIT. Middeleeuwsch tooneelspel. Met inleiding en +verklarende noten. Tweede druk.# + +Menigeen zal in stilte van zijn lectuur van de "Esmoreit" genieten, +temeer daar de afwerking dezer uitgave weinig te wenschen overlaat.... + Joannes Reddingius in de Nieuwe Gids. + +#Prijs f 1,10.# + + +#No. 6. UIT HOOFT'S LYRIEK. Bloemlezing met inleiding over den dichter +en verklarende noten.# + +"Een in het algemeen goede keuze, de gewenschte beperking der +verklarende noten tot de meest noodzakelijke, een goed oriënteerende +inleiding en een keurige vorm kenmerken dit boekje." + Het Volk. + +"Er klopt iets in deze zoo _aus einem Gusse_ gegoten inleiding, iets van +zóó warme overtuiging...." "De keus lijkt mij bizonder geslaagd".... M. + H. van Campen in Weekblad voor Stad en Land. + +"De bloemlezing is met smaak en kennis van zaken gekozen." Utrechtsch + Prov. en Sted. Dagblad. + +Het zoo deskundig en met warme bewondering saamgelezen bundeltje, zal +het kan niet anders, veel koopers vinden. + De Vrouw + +"Met veel zorg en fijnen smaak samengesteld." + De Tijdspiegel. + +#Prijs f 1,10. + + +#No. 9. LANSELOET VAN DENEMERKEN.# + +(LANSELOET en SANDERIJN.) + +#Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding en verklarende noten.# + +Reeds meermalen hebben wij onze blijdschap over deze Zonnebloem-uitgaven +van oude litteratuur te kennen gegeven. Het doet ons genoegen uit de +voorrede van dit boekje te bemerken, dat de uitgave ook bij het publiek +een succes is, zoodat vorige nummers reeds spoedig herdrukt moesten +worden. Het roerend-eenvoudige "abel spel" van Lanseloet ende Sanderijn, +dat jaren geleden in Verkade's voortreffelijke opvoering zoovelen +geboeid heeft, is een nieuwe voortreffelijke greep van den heer Spitz. +Deze middeleeuwsche kunst van een onbekenden schrijver is zoo +zuiver-menschelijk, dat zij ook thans nog een wondere bekoring +uitoefent. + Het Volk. + +#Prijs f 1,10.# + + +#No. 14. DEN SPYEGHEL DER SALICHEIT VAN ELCKERLYC.# + +De Middeleeuwsche allegorie, bekend door de opvoeringen van Dr. Willem +Rooyaards en Ed. Verkade. + +Deze populaire uitgave van Elckerlijc zal ongetwijfeld aftrek vinden. + De +Nieuwe Taalgids. + +Deze uitgave zal ongetwijfeld welkom wezen.... + Tooneelgids (Brussel). + +In dit kleurige bandje krijgt het "schoon boecxken" nieuwe bekoring. + De Vrouw. + +#Prijs f 1,50.# + + +#No. 19--20. ADAM IN BALLINGSCHAP# van JOOST VAN DEN VONDEL, met +inleiding en aanteekeningen van Drs. A. Saalborn, Leeraar Gooische +H.B.S. te Bussum. + +#Fraaie uitgave met illustraties. +Prijs gecartonneerd f 2,75; ingenaaid f 2,25.# + +#No. 23. EEN ABEL SPEL VAN GLORIANT.# Met inleiding en aanteekeningen van +R. J. SPITZ, Leeraar H. B. S. te Apeldoorn. + +Een alleraardigst Middeleeuwsch spel uit de serie waartoe ook Esmoreit +en Lanseloet van Denemerken behooren. In het komende tooneelseizoen +wordt het stuk opgevoerd door het Haagsche gezelschap "Die Ghesellen van +den Spele". Dit stuk werd sedert 1875 niet uitgegeven; dit is de eerste +populaire editie. + +#Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1,50.# + + +#No. 25. MARIKEN VAN NIEUMEGHEN.# Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding +en aanteekeningen van M.A.P.C. POELHEKKE, Directeur der Gem. H.B.S. te +Nijmegen.# + +Dit stuk is bekend door de succesvolle opvoeringen van "Het +Schouwtooneel" onder directie van Jan Musch, welk gezelschap het ook in +het komend seizoen weer zal opvoeren. Dit is de eerste editie van dit +stuk, die voor een grooter publiek en ook voor schoolgebruik bestemd en +geschikt is. + +#Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1.50.# + + + +#DE TECHNIEK DER POËZIE#, + +#door FRANS BASTIAANSE.# + +De dichter Bastiaanse geeft in een kort bestek een uitnemend helder +inzicht in aard en wezen van den woordkunstenaar en de verhouding die er +bestaat tusscben wat er in diens ziel leeft en de wyze waarop hij het +uit. Hij behandelt verschillende kwesties van rijm, klank, rhythme, +plastiek, zóó als alleen een scheppend kunstenaar zelf, die eigen +zielsleven beluisterd en geanalyseerd heeft, het doen kan en zooals men +het in geen enkele "versleer" vindt. + +"De heer Bastiaanse zegt veel rake en voortreffelijke dingen." + Van onzen Tijd. + +...verdient bijzondere aandacht. School en Leven. + +#Prijs gebonden f 1,50.# + + +[A] na de vertooning van een "abel spel" volgde die van een +"sotternie" (klucht). Vergel. de slotverzen van Esmoreit en Lanseloet +van Denemerken. + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Gloriant, by R. J. Spitz + +*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14143 *** diff --git a/14143-h/14143-h.htm b/14143-h/14143-h.htm new file mode 100644 index 0000000..cfcc263 --- /dev/null +++ b/14143-h/14143-h.htm @@ -0,0 +1,4513 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content= + "text/html; charset=UTF-8"> + <title> + Het Project Gutenberg eBook Gloriant door R.J. Spitz. + </title> + <style type="text/css"> +/*<![CDATA[ XML blockout */ +<!-- + P { margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; + } + H1,H2,H3,H4,H5,H6 { + text-align: left; /* all headings centered */ + } + HR { width: 33%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; + } + BODY{margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + } +div.center {text-align:center} + .linenum {position: absolute; top: auto; left: 6%; font-size: smaller} /* poetry number */ + .note {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */ + .blkquot {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */ + .pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} /* page numbers */ + .sidenote {width: 20%; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; padding-left: 1em; font-size: smaller; float: right; clear: right;} + .poem {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} + .poem br {display: none;} + .poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + .poem span {display: block; margin: 0; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + .poem span.i2 {display: block; margin-left: 2em;} + .poem span.i4 {display: block; margin-left: 4em;} + .poem .caesura {vertical-align: -200%;} + // --> + /* XML end ]]>*/ + </style> + </head> + <body> +<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14143 ***</div> + + <br /> + <br /> + <a id="Page_1" name='Page_1'></a><a id="Page_2" name='Page_2'></a> + <div class="center"> + <br /> + <br /> + <img src="images/cover.jpg" height="350" alt="Cover" /><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <font size="+1">ZONNEBLOEM-BOEKJES<br /> + N°. 23<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <img src="images/logo.jpg" width="75" alt="Logo Zonnebloem-boekjes" /><br /> + <br /> + N.V. UITGEVERSMAATSCHAPPIJ<br /> + "DE ZONNEBLOEM" APELDOORN<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <font size="+1" color="red"><b><a id="Page_3" name='Page_3'></a>EEN ABEL SPEL ENDE + EEN EDEL DINC<br /> + VAN DEN HERTOGHE VAN BRUYSWIJC, HOE<br /> + HI WERT MINNENDE DES ROEDELIOENS<br /> + DOCHTER VAN ABELANT</b><br /> </font> + <br /> + <font size="+3"><b>(GLORIANT)</b></font><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <font size="+1"><b>MET INLEIDING EN AANTEEKENINGEN<br /> + VAN R.J. SPITZ<br /> + LEERAAR H.B.S. TE APELDOORN</b></font><br /> + <a id="Page_4" name='Page_4'></a><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + GEDRUKT TER DRUKKERIJ VAN DE FIRMA<br /> + F.E. MACDONALD TE NIJMEGEN</font><br /> + </div> + <hr style='width: 65%;' /> + <h2>TER INLEIDING.</h2> + <a id="Page_5" name='Page_5'></a> <br /> + + <p>Het "Abel spel ende een edel dinc van den hertoghe van Bruyswyc, hoe hi wert + minnende des Roedelioens dochter van Abelant", in de wandeling naar den hoofdpersoon + "Gloriant" geheeten, moet gerekend worden tot de serie van voortbrengselen van onze + Middeleeuwsche dramatische letterkunde, waartoe ook de in deze reeks uitgegeven + "Esmoreit" en "Lanseloet van Denemerken" behooren. Voor litterair-historische + bijzonderheden omtrent deze serie Middeleeuwsche drama's, voor zoover ze in een weder + niet-wetenschappelijk bedoelde uitgave op hun plaats zijn, moge verwezen worden naar + de inleidingen van genoemde stukken, mede van de hand van den schrijver dezer + regelen.</p> + <p>Hier zij nog slechts opgemerkt dat de in deze dingen ook slechts een weinig + georiënteerde lezer weder aanstonds merken zal, hoe dicht de avonturenvolle stof + van zulk een abel spel zich aansluit bij die der ridderromans.</p> + <p>Wie van den oorsprong van het gegeven van ons drama meer wil weten, verwijs ik + naar de inleiding van: Mr. H.E. Moltzer, De Middelnederlandsche Dramatische + Poëzie,<a id="FNanchor_1_1" name='FNanchor_1_1'></a><a + href='#Footnote_1_1'><sup>[1]</sup></a> naar welke uitgave de<a id="Page_6" + name='Page_6'></a> hiervolgende text is afgedrukt.</p> + <p>Verdient ons stuk door een nieuwe uitgave uit de vergetelheid en onbekendheid, + waarin het zich op dit oogenblik bij het grootere publiek bevindt, te worden te + voorschijn gehaald? Het antwoord mag bevestigend luiden, al was het alleen maar om + het feit dat het Haagsche tooneelgezelschap dat zich met den oud-vaderlandschen naam + van "Ghesellen van den Spele" getooid heeft,<a id="FNanchor_2_2" + name='FNanchor_2_2'></a><a href='#Footnote_2_2'><sup>[2]</sup></a> het in het komende + tooneelseizoen voor het voetlicht zal brengen. Maar ook overigens, het lijkt mij + onbegrijpelijk dat, terwijl Esmoreit en Lanseloet van Denemerken zich reeds weder + verscheidene jaren in een belangstellend toeschouwend en lezend publiek verheugen, de + Gloriant betrekkelijk onbekend en in nieuwer tijden, voor zoover ik weet, onopgevoerd + en in populaire editie onuitgegeven is gebleven. Litterair lijkt het stuk mij verre + de meerdere van de Esmoreit, zéker wat karakter-teekening en dramatischen + opbouw, maar ook wat de dialoog aangaat. Al is deze laatste in de Esmoreit zonder + twijfel vlot en pittig, de dialoog in òns stuk komt mij voor—en ik hoop + dat hieronder met enkele voorbeelden aan te toonen—<i>sterker</i>, ik zou bijna + zeggen <i>moderner</i>, want langs-den-neus-weg-geestiger te zijn. En de dramatische + opbouw: heel de opzet is in Gloriant voor een modern mensch veel aannemelijker; wat + is<a id="Page_7" name='Page_7'></a> gansch die geschiedenis van dien trotschen man en + die trotsche vrouw die zich allebei te goed vinden voor het huwelijk en die dus met + fatale zekerheid bestemd zijn om in elkaars handen te vallen, niet een prachtige + "trouvaille", de kunst van een geestig en psychologisch-analyseerend modern auteur + waardig. Denk eens aan Shaw met zijn "macht van de levenskracht"!</p> + <p>Neen, ik persoonlijk vind, dat Esmoreit, ondanks zijn misschien diepere moreele + strekking en opzet, het als waarlijk tè-naïef bij Gloriant min of meer + aflegt, hoezeer ik het eerste stuk ook apprecieer als een waardevol overblijfsel van + middeleeuwsche volkskunst. En al geef ik oogenblikkelijk toe dat de fijne, + diep-menschelijke "Lanseloet" zeer veel zielvoller is dan Gloriant, minder + onderhoudend is dit laatste stuk zeker niet! Ik begrijp dan ook in geenen deele hoe + Prof. Dr. J. te Winkel in zijn "Geschiedenis der Nederlandsche Letterkunde" I<a + id="FNanchor_3_3" name='FNanchor_3_3'></a><a href='#Footnote_3_3'><sup>[3]</sup></a> + tot zijn blijkbaar niet zeer gunstig oordeel over het stuk gekomen is; Prof. te + Winkel, die anders het sappige van onze oud-nederlandsche kunst zoo wèl weet + te apprecieeren!</p> + <p>Op het verbazend-aardige gegeven van het stuk wees ik boven al met een enkel woord + en ik zal er geen verdere beschouwingen aan wijden, wijl ik bij ondervinding meen te + weten dat een uitgelegde mop geen mop meer is en ik het er bovendien voor houd dat + "inleiders" van litteratuur-werken<a id="Page_8" name='Page_8'></a> die + zoovéél meenen te moeten uitleggen een weinig-hoogen dunk van de + intelligentie van hun publiek aan den dag leggen. Het is heusch geen heksentoer om + het verloop van dit tooneelwerkje te volgen en wie het zintuig voor de fijne humor + ervan mist—ik beklaag hem—doch kan het hem met geen redenatie van twintig + vel druks bijbrengen!</p> + <p>Van de pittigheid van de dialoog een enkel voorbeeld. (Ook die zij overigens den + lezer te "savoureeren" overgelaten!) Lees eens hoe aardig en raak Gloriant in Tooneel + I van het derde bedrijf, als hij het ten gevolge van het portret "te pakken" heeft, + door zijn oom Gheraert met zijn eigen woorden, waarmee hij zoo kort te voren nog de + vrouw en de liefde smaalde, wordt vastgezet!</p> + <p>Ook op iets anders zou ik in dit verband nog even de aandacht willen vestigen. Als + Gloriant de macht van de liefde heeft leeren voelen, en hij deze geweldigste aller + menschelijke aandoeningen verheerlijkt met gloedvolle woorden (passages waar de + dichter waarlijk een fiere schoonheid in zijn verzen bereikt: vs. 568 vlg.; vs. 828 + vlg.), dan is in deze alleenspraken opmerkelijk de vereenzelviging van de Liefde Gods + en de menschelijke liefde (caritas en amor!). Schóón is deze + vereenzelviging in Gloriant's woorden ongetwijfeld, maar ongewoon in de middeleeuwen + waarin men deze beide "soorten" van liefde in den regel nogal goed uit elkaar + hield.</p> + <p><a id="Page_9" name='Page_9'></a>Hoe aardig en psychologisch-raak ook de opzet van + het stuk, hoe vlot en pittig ook de dialoog, de Gloriant zou geen waardig abel spel + zijn (en zou zeker een deel van zijn bekoorlijkheid missen!) als hij niet gelardeerd + was met een tal van prachtige naïeveteiten. De middeleeuwsche toeschouwers, + lezers en kunstenaars (die bijv. een Jeruzalemsche hooge-priester in Katholiek + bisschopsgewaad ten hoogste aannemelijk vonden) stoorden zich niet aan een + anachronisme of onmogelijkheid meer of minder en wij—storen er ons ook niet + aan, want aan de innerlijke waarde van de Middeleeuwsche kunst doen zij geen afbreuk + en—grappig zijn ze vaak in hooge mate. Zoo het blijkbaar geloof in Vrouw Venus + bij den christen Gloriant—zoo de "Godenkraam", waarbij de Sarraceensche + dramatis personae om de andere seconde zweren: Mamet en Mahoen, (verbasteringen van + Mohammed die voor een afgod werd gehouden; dat de Mohammedanen monotheïsten + waren drong tot onze Middeleeuwers niet door!) Apolijn, Jupetijn en Tervogant die uit + de klassieke mythologie zijn geïmporteerd,—zij zijn niet alleen in dit + stuk het pantheon der Saracenen.</p> + <p>Ook de "bekeering" van Florentijn tot het Christendom mag in dit theologisch + verband worden gememoreerd. Zij is een waardig pendant van die van Esmoreit in het + gelijknamige spel en is al even-weinig voorbereid door behoorlijk + godsdienstonderricht!</p> + <p>Ook Rogier is kostelijk, die voor de gezel<a id="Page_10" + name='Page_10'></a>ligheid van Gloriant en Florentijn, uit woede op zijn Heer + Roedelioen en Mamet ten spijt Christen zegt te worden, maar even later nog + hartgrondig een Tervogantsche knoop er op legt! (vs. 964). Hij is niet zoo dociel als + Esmoreit die onmiddellijk na zijn bekeering op vastberaden wijze "Christelijk" + zweert.</p> + <p>Maar alle spot ter zijde, er is toch ook iets zeer schoons gelegen in het gevoel + van absolute superioriteit nopens zijn godsdienst, dat de middeleeuwsche Christen in + zich omdroeg en waardoor dergelijke voor ons onaannemelijke bekeeringen tot iets + van-zelf-sprekends werden.</p> + <p>Aardig van ongemotiveerdheid is ook (vs. 739) hoe de "verrader" Floerant den + koning direct weet te rapporteeren dat de man in wiens armen Florentijn wordt + aangetroffen de hertog van Brunswijk is! Hoe kon hij dat weten?</p> + <p>Ten slotte moet ik nog op enkele practische punten in verband met mijn wijze van + uitgeven wijzen:</p> + <p>1°. Aan textcritiek is bij deze populaire uitgave wederom niet gedaan;</p> + <p>2°. De verklarende noten pretendeeren niet steeds wetenschappelijk-getrouwe + "vertalingen" van de Middelnederlandsche text te zijn. Vaak is deze niet letterlijk, + maar in zijn moderne "gevoelswaarde" weergegeven: ik bedoel de aanteekening geeft dan + "wat <i>wij</i> in zoo'n geval zouden zeggen;"</p> + <p>3°. De indeeling in bedrijven en tooneelen en <a id="Page_11" + name='Page_11'></a>de tooneel-aanwijzingen komen natuurlijk niet in het handschrift + voor, maar zijn van schrijver dezes, die bij voorbaat erkent, dat voor een + eenigszins-andere indeeling hier en daar wat te zeggen ware. Zoo zou men kunnen + aanvoeren dat wat hier als tweede bedrijf is gegeven eigenlijk nog tot de "expositie" + behoort en dus nog bij het eerste bedrijf had moeten worden ingedeeld. Maar na + rijpelijk overdenken ben ik tot de conclusie gekomen dat, zooals ik het nù heb + gedaan, de ontwikkeling der gebeurtenissen voor den lezer overzichtelijker is;</p> + <p>4°. Wat de spelling en uitspraak van het Middelnederlandsch betreft; er zij + nog even aan het volgende herinnerd: oe = oo; y = ie; verbindingen van werkwoord + + voornaamwoord komen veel voor, bijv.: latic = laat ik; stoerfdi = stierft gij;</p> + <p>In het algemeen geven de noten uitsluitsel.</p> + <p>Geniet, lezer (en eventueel toeschouwer), van dit allerleukste stukje + middeleeuwen, zooals schrijver dezes van het herlezen-na-jaren en zich-er-in-werken + genoten heeft!</p> + <p>R.J. SPITZ.</p> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <a id="Page_12" name='Page_12'></a> + <h3>PERSONEN:</h3> + <br /> + <br /> + Prologhe,<br /> + Gloriant, hertogh van Bruyswyck,<br /> + Gheraert, shertoghen oem,<a id="FNanchor_4_4" name='FNanchor_4_4'></a><a + href='#Footnote_4_4'><sup>[4]</sup></a><br /> + Godevaert,<br /> + Die Roede Lioen,<a id="FNanchor_5_5" name='FNanchor_5_5'></a><a + href='#Footnote_5_5'><sup>[5]</sup></a> coninc van Abelant,<br /> + Rogier,<br /> + Floriant,<br /> + Hangdief,<a id="FNanchor_6_6" name='FNanchor_6_6'></a><a + href='#Footnote_6_6'><sup>[6]</sup></a><br /> + Florentyn die maghet.<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Prologhe:</span><br /> + <a id="Page_13" name='Page_13'></a> Ic bidde gode den oversten vader<br /> + Dat hi ons moet<a id="FNanchor_7_7" name='FNanchor_7_7'></a><a + href='#Footnote_7_7'><sup>[7]</sup></a> bewaren alle gader.<br /> + Heren ende vrouwen, groet ende clene,<br /> + Ic bidde u allen int ghemene,<br /> + Dat ghi wilt maken een ghestille<a id="FNanchor_8_8" name='FNanchor_8_8'></a><a + href='#Footnote_8_8'><sup>[8]</sup></a> <span class="linenum">5</span><br /> + Ende merct daer na diet merken wille.<br /> + Men sal u hier spelen een suverlijc<a id="FNanchor_9_9" name='FNanchor_9_9'></a><a + href='#Footnote_9_9'><sup>[9]</sup></a> dinc<br /> + Van enen hoghen jonghelinc<br /> + Die hertoghe was van Bruyswijc.<br /> + Hem dochte dat niemen sijns ghelijc <span class="linenum">10</span><br /> + Op eertrike niet vinden en mochte,<br /> + Ende sprac uut overmoedege gedochte,<br /> + Roemeghe<a id="FNanchor_10_10" name='FNanchor_10_10'></a><a + href='#Footnote_10_10'><sup>[10]</sup></a> worden ende onbekint,<a + id="FNanchor_11_11" name='FNanchor_11_11'></a><a + href='#Footnote_11_11'><sup>[11]</sup></a><br /> + Daer dicke die menege es bi ghescint.<a id="FNanchor_12_12" + name='FNanchor_12_12'></a><a href='#Footnote_12_12'><sup>[12]</sup></a><br /> + Want wie dat hem te hoghe beroemt<a id="FNanchor_13_13" name='FNanchor_13_13'></a><a + href='#Footnote_13_13'><sup>[13]</sup></a> <span class="linenum">15</span><br /> + Als dan die sake anders coemt<br /> + Soe wort hi bi den roeme ghescant:<br /> + Alsoe ghevielt desen hoghen wigant:<a id="FNanchor_14_14" + name='FNanchor_14_14'></a><a href='#Footnote_14_14'><sup>[14]</sup></a><br /> + Al was hi rike<a id="FNanchor_15_15" name='FNanchor_15_15'></a><a + href='#Footnote_15_15'><sup>[15]</sup></a> ende hoghe gheboren,<br /> + Uut groten roem soe quam hem toren.<a id="FNanchor_16_16" + name='FNanchor_16_16'></a><a href='#Footnote_16_16'><sup>[16]</sup></a> <span + class="linenum">20</span><br /> + Om dat hi sprac roemeghe woert,<br /> + Wert vrouwe Venus op hem ghestoert,<a id="FNanchor_17_17" + name='FNanchor_17_17'></a><a href='#Footnote_17_17'><sup>[17]</sup></a><br /> + <a id="Page_14" name='Page_14'></a> Soe dat sijt namaels op hem wrac,<a + id="FNanchor_18_18" name='FNanchor_18_18'></a><a + href='#Footnote_18_18'><sup>[18]</sup></a><br /> + Die roemeghe worde, die hi sprac,<br /> + Alsoe ghi nu hier selt bescouwen.<a id="FNanchor_19_19" name='FNanchor_19_19'></a><a + href='#Footnote_19_19'><sup>[19]</sup></a> <span class="linenum">25</span><br /> + Daer omme radic heren ende vrouwen,<br /> + Dat hem nieman te hoghe en sal beroemen,<br /> + Want daer es selden ere af comen.<a id="FNanchor_20_20" name='FNanchor_20_20'></a><a + href='#Footnote_20_20'><sup>[20]</sup></a><br /> + Te hoghen roem en wert nie<a id="FNanchor_21_21" name='FNanchor_21_21'></a><a + href='#Footnote_21_21'><sup>[21]</sup></a> ghepresen.<br /> + Nu bidden wi gode, die wert ghesleghen<a id="FNanchor_22_22" + name='FNanchor_22_22'></a><a href='#Footnote_22_22'><sup>[22]</sup></a> <span + class="linenum">30</span><br /> + Ane een cruce om onsen sonden,<br /> + Dat wi alle salich werden vonden<br /> + Te Josepat in dat soete dal,<br /> + Daer God sijn oerdeel besitten<a id="FNanchor_23_23" name='FNanchor_23_23'></a><a + href='#Footnote_23_23'><sup>[23]</sup></a> sal:<br /> + Dies biddic Maria der coninghinnen. <span class="linenum">35</span><br /> + Nu hoert ende swijcht, wi gaen beghinnen.<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>EERSTE BEDRIJF</h3> + <br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>Aan het hof te Brunswijk</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert, shertoghen oem:</span><br /> + Waer sidi, lieve vrient Godevaert?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Ic ben hier, heer Gheraert,<br /> + Nu segt mi, wats die raet?<a id="FNanchor_24_24" name='FNanchor_24_24'></a><a + href='#Footnote_24_24'><sup>[24]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Godevaert, het en dochte mi niet quaet, <span class="linenum">40</span><br /> + Dat ons hertoghe, die hoghe baroen,<br /> + Enen huwelijc woude doen<br /> + <a id="Page_15" name='Page_15'></a> Ende dat hi nemen woude een wijf.<br /> + Hi heeft soe scone vromen<a id="FNanchor_25_25" name='FNanchor_25_25'></a><a + href='#Footnote_25_25'><sup>[25]</sup></a> lijf<br /> + Ende es een sterc jonc man van daghen: <span class="linenum">45</span><br /> + Hadde hi een wijf, si mochte draghen<br /> + Kindren, dat ware des lants profijt.<br /> + Hets een lantscap groet ende wijt,<br /> + Het ware scade, bleeft sonder gheboert.<br /> + Daer omme hebbic u gheroepen voert, <span class="linenum">50</span><br /> + Dat ghi ons daer toe sout gheraden.<a id="FNanchor_26_26" + name='FNanchor_26_26'></a><a href='#Footnote_26_26'><sup>[26]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Heer Gheraert, dat en mochte niet scaden,<br /> + Daer hebbic oec onlancs om ghepeinst.<br /> + Maer ic segghe u al ongheveinst,<br /> + Heer Gheraert, ghi sijt des hertoghen oem, <span class="linenum">55</span><br /> + Daer omme moetti sijns nemen goem<a id="FNanchor_27_27" name='FNanchor_27_27'></a><a + href='#Footnote_27_27'><sup>[27]</sup></a><br /> + Meer dan ic ofte die hem niet en bestaet.<a id="FNanchor_28_28" + name='FNanchor_28_28'></a><a href='#Footnote_28_28'><sup>[28]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Wattan,<a id="FNanchor_29_29" name='FNanchor_29_29'></a><a + href='#Footnote_29_29'><sup>[29]</sup></a> Godevaert, ghi moet ons raet<br /> + Gheven, hoe dat wi varen<a id="FNanchor_30_30" name='FNanchor_30_30'></a><a + href='#Footnote_30_30'><sup>[30]</sup></a> moghen.<br /> + Dlantschap waers<a id="FNanchor_31_31" name='FNanchor_31_31'></a><a + href='#Footnote_31_31'><sup>[31]</sup></a> in goeden hoghen,<a id="FNanchor_32_32" + name='FNanchor_32_32'></a><a href='#Footnote_32_32'><sup>[32]</sup></a> <span + class="linenum">60</span><br /> + Hadde hi een wijf ende kinder daer bi.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Heer Gheraert, daer omme selen wi ic ende ghi<br /> + Onder ons beiden daer na spien.<a id="FNanchor_33_33" name='FNanchor_33_33'></a><a + href='#Footnote_33_33'><sup>[33]</sup></a><br /> + Ic weet ons wel na ene te sien<a id="FNanchor_34_34" name='FNanchor_34_34'></a><a + href='#Footnote_34_34'><sup>[34]</sup></a><br /> + Die men hem gheven sal herde<a id="FNanchor_35_35" name='FNanchor_35_35'></a><a + href='#Footnote_35_35'><sup>[35]</sup></a> gherne. <span + class="linenum">65</span><br /> + Dats die coninc van Averne<br /> + Heeft een dochter noyael<a id="FNanchor_36_36" name='FNanchor_36_36'></a><a + href='#Footnote_36_36'><sup>[36]</sup></a> ende goet,<br /> + <a id="Page_16" name='Page_16'></a> Ende die oec draecht enen reinen moet<a + id="FNanchor_37_37" name='FNanchor_37_37'></a><a + href='#Footnote_37_37'><sup>[37]</sup></a><br /> + Ende hevet enen goeden aert.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Sekerlijc, heer Godevaert, <span class="linenum">70</span><br /> + Die huwelijc dochte mi goet:<br /> + Die coninc van Averne es een edel bloet<a id="FNanchor_38_38" + name='FNanchor_38_38'></a><a href='#Footnote_38_38'><sup>[38]</sup></a><br /> + Ende die altoes binnen sinen daghen<a id="FNanchor_39_39" + name='FNanchor_39_39'></a><a href='#Footnote_39_39'><sup>[39]</sup></a><br /> + Sine wapen eerlijc heeft ghedraghen,<br /> + Ende sijn vorders<a id="FNanchor_40_40" name='FNanchor_40_40'></a><a + href='#Footnote_40_40'><sup>[40]</sup></a> van goeder aert. <span + class="linenum">75</span><br /> + Sekerlike, Godevaert,<br /> + Desen huwelijc dochte mi goet ghedaen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Laet ons dan toten hertoghe gaen<br /> + Ende laet ons hem dit legghen te voren,<a id="FNanchor_41_41" + name='FNanchor_41_41'></a><a href='#Footnote_41_41'><sup>[41]</sup></a><br /> + Dan so moghen wi spreken horen, <span class="linenum">80</span><br /> + Hoe dat hi beraden<a id="FNanchor_42_42" name='FNanchor_42_42'></a><a + href='#Footnote_42_42'><sup>[42]</sup></a> si.<br /> + Nu willen wi gaen ic ende ghi<br /> + Ende laet ons horen wat hi seght.<br /> + Staet sijn herte daer toe ghewecht,<a id="FNanchor_43_43" + name='FNanchor_43_43'></a><a href='#Footnote_43_43'><sup>[43]</sup></a><br /> + So willen wi thuwelijc maken dan. <span class="linenum">85</span><br /> + <br /> + Waer sidi, hertoghe, hoghe gheboren man,<br /> + Edel hertoghe van Bruyswijc?<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + (<i>Brunswijk</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Sijt willecome, oem, sekerlijc<br /> + Ende minen lieven vrient Godevaert!<br /> + <br /> + <a id="Page_17" name='Page_17'></a> Nu secht mi, lieve oem Gheraert, <span + class="linenum">90</span><br /> + U begherte, het sal u gescien.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, dat souden wi gherne sien<br /> + Dat ghi wout huwelijc doen.<br /> + Wi saghent gherne, edel baroen,<br /> + Ende oec Bruyswijc u selves lant. <span class="linenum">95</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Oem Gheraert, hoghe gheboren wigant,<br /> + Daer toe en benic noch niet ghestelt.<a id="FNanchor_44_44" + name='FNanchor_44_44'></a><a href='#Footnote_44_44'><sup>[44]</sup></a><br /> + Ic bidde u dat ghi mi niet en quelt,<br /> + Want daer en willic niet af<a id="FNanchor_45_45" name='FNanchor_45_45'></a><a + href='#Footnote_45_45'><sup>[45]</sup></a> horen<br /> + Ic en weet gheen wijf op eerde gheboren <span class="linenum">100</span><br /> + Daer ic met woude leiden<a id="FNanchor_46_46" name='FNanchor_46_46'></a><a + href='#Footnote_46_46'><sup>[46]</sup></a> minen tijt.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Neve, ghi moetet om des lants profijt<br /> + Doen alsoe wel als om u selves lijf:<a id="FNanchor_47_47" + name='FNanchor_47_47'></a><a href='#Footnote_47_47'><sup>[47]</sup></a><br /> + Ghi selt nemen moeten een wijf,<br /> + Neve, om kinder daer van te crighen. <span class="linenum">105</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Nu en canic langher niet gheswighen,<br /> + Edel hertoghe, hoghe gheboren baroen,<br /> + Ghi moetet om uus lants wille doen<br /> + Om kinder te crighene, al<a id="FNanchor_48_48" name='FNanchor_48_48'></a><a + href='#Footnote_48_48'><sup>[48]</sup></a> Geraert seght.<br /> + Hets een dinc dat men niet en pleght<a id="FNanchor_49_49" + name='FNanchor_49_49'></a><a href='#Footnote_49_49'><sup>[49]</sup></a> <span + class="linenum">110</span><br /> + Sonder vrouwe te bliven soe groten here.<br /> + Ghi souter u lantscap met onteren,<br /> + Edel here, stoerfdi sonder gheboert;<a id="FNanchor_50_50" + name='FNanchor_50_50'></a><a href='#Footnote_50_50'><sup>[50]</sup></a><br /> + Daer soude op risen<a id="FNanchor_51_51" name='FNanchor_51_51'></a><a + href='#Footnote_51_51'><sup>[51]</sup></a> een groet discoert,<a id="FNanchor_52_52" + name='FNanchor_52_52'></a><a href='#Footnote_52_52'><sup>[52]</sup></a><br /> + Elc souts die naeste willen sijn:<a id="FNanchor_53_53" name='FNanchor_53_53'></a><a + href='#Footnote_53_53'><sup>[53]</sup></a> <span class="linenum">115</span><br /> + Ghi sout beraden<a id="FNanchor_54_54" name='FNanchor_54_54'></a><a + href='#Footnote_54_54'><sup>[54]</sup></a> groten pijn<br /> + <a id="Page_18" name='Page_18'></a> Den edelen lande van Bruyswijc.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Godevaert, Godevaert, sekerlijc,<br /> + Dese redene es te male om niet.<a id="FNanchor_55_55" name='FNanchor_55_55'></a><a + href='#Footnote_55_55'><sup>[55]</sup></a><br /> + Mijn herte gheen wijf soe gherne en siet <span class="linenum">120</span><br /> + Daer ic om gave een haer.<a id="FNanchor_56_56" name='FNanchor_56_56'></a><a + href='#Footnote_56_56'><sup>[56]</sup></a><br /> + In weet gheen wijf, dies werdich waer,<a id="FNanchor_57_57" + name='FNanchor_57_57'></a><a href='#Footnote_57_57'><sup>[57]</sup></a><br /> + Dat icse maken soude mijn vrouwe.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Here, wacht dat u noch niet en rouwe,<br /> + Dat ghi sprect dus domme woert. <span class="linenum">125</span><br /> + Wort vrouwe Venus op u ghestoert,<br /> + Si sal u noch maken mat.<a id="FNanchor_58_58" name='FNanchor_58_58'></a><a + href='#Footnote_58_58'><sup>[58]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, verstaet wel, dat<br /> + Samsoen, die was soe sterc,<br /> + Bedroghen wert bider minnen werc, <span class="linenum">130</span><br /> + Ende oec Apsloen, die scoen,<a id="FNanchor_59_59" name='FNanchor_59_59'></a><a + href='#Footnote_59_59'><sup>[59]</sup></a><br /> + Ende die wise coninc Salomoen<br /> + Bleven bi minnen al bedroghen:<br /> + Dits emmer waer ende niet gheloghen,<br /> + Vrouwenminne brachse tonder.<a id="FNanchor_60_60" name='FNanchor_60_60'></a><a + href='#Footnote_60_60'><sup>[60]</sup></a> <span class="linenum">135</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Seker, oem, dat heeft mi wonder,<a id="FNanchor_61_61" name='FNanchor_61_61'></a><a + href='#Footnote_61_61'><sup>[61]</sup></a><br /> + Maer si waren vol gheckerdien.<a id="FNanchor_62_62" name='FNanchor_62_62'></a><a + href='#Footnote_62_62'><sup>[62]</sup></a><br /> + Oem Gheraert van Noermandien,<br /> + Daer quamen ander saken bi:<br /> + Sine waren haers selfs van herten niet vri,<a id="FNanchor_63_63" + name='FNanchor_63_63'></a><a href='#Footnote_63_63'><sup>[63]</sup></a> <span + class="linenum">140</span><br /> + Si bleven aen vrouwen al versmoert.<a id="FNanchor_64_64" + name='FNanchor_64_64'></a><a href='#Footnote_64_64'><sup>[64]</sup></a><br /> + Ic en weet gheen wijf van soe hogher gheboert,<br /> + <a id="Page_19" name='Page_19'></a> Dat icker seker om gave twe peren.<a + id="FNanchor_65_65" name='FNanchor_65_65'></a><a + href='#Footnote_65_65'><sup>[65]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Seker, neve, dats niet dan sceren<a id="FNanchor_66_66" name='FNanchor_66_66'></a><a + href='#Footnote_66_66'><sup>[66]</sup></a><br /> + Mede te makene, soe wie dat hoerde, <span class="linenum">145</span><br /> + Ende ic en hoerde nie soe domme woerde<br /> + Spreken enen hoghen man.<br /> + Seker, neve, ghi moet nochtan<br /> + Huwen om des lants profijt.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Seker, oem, dien tijt <span class="linenum">150</span><br /> + En sal nemmermeer man bescouwen,<a id="FNanchor_67_67" name='FNanchor_67_67'></a><a + href='#Footnote_67_67'><sup>[67]</sup></a><br /> + Dat ic enech wijf sal trouwen,<br /> + Die nu op eertrike leeft<br /> + Of die die werelt binnen heeft;<br /> + Want ic hebbe soe vromen<a id="FNanchor_68_68" name='FNanchor_68_68'></a><a + href='#Footnote_68_68'><sup>[68]</sup></a> lijf, <span + class="linenum">155</span><br /> + Soudic dat legghen ane ene wijf,<br /> + Soe waric emmer buten kere;<a id="FNanchor_69_69" name='FNanchor_69_69'></a><a + href='#Footnote_69_69'><sup>[69]</sup></a><br /> + Ende oec benic soe groten here<br /> + Vanden lande van Bruyswijc,<br /> + En es gheen wijf op eerde mijns ghelijc. <span class="linenum">160</span><br /> + Ic wil bliven mijns selves man.<a id="FNanchor_70_70" name='FNanchor_70_70'></a><a + href='#Footnote_70_70'><sup>[70]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Bi den vader die mi ghewan,<a id="FNanchor_71_71" name='FNanchor_71_71'></a><a + href='#Footnote_71_71'><sup>[71]</sup></a><br /> + Nu en hoerdic nie soe domme tale.<br /> + Seker, neve, en voeght u niet wale,<br /> + Dat ghi den vrouwen sprect soe naer.<a id="FNanchor_72_72" + name='FNanchor_72_72'></a><a href='#Footnote_72_72'><sup>[72]</sup></a> <span + class="linenum">165</span><br /> + <br /> + <a id="Page_20" name='Page_20'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Seker, Gheraert, ghi segt waer:<br /> + Den vrouwen heeft hi wel na ghesproken,<br /> + Maer het sal noch werden ghewroken,<br /> + Dat weetic wel in rechter trouwen;<br /> + Een lieflijc aensien<a id="FNanchor_73_73" name='FNanchor_73_73'></a><a + href='#Footnote_73_73'><sup>[73]</sup></a> van eenre vrouwen <span + class="linenum">170</span><br /> + Sal hem noch duncken medesine.<a id="FNanchor_74_74" name='FNanchor_74_74'></a><a + href='#Footnote_74_74'><sup>[74]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Oem Gheraert, bider trouwen mine,<br /> + Dat en seldi gheleven<a id="FNanchor_75_75" name='FNanchor_75_75'></a><a + href='#Footnote_75_75'><sup>[75]</sup></a> nemmermeer.<br /> + Mijn herte es vaster dan een weer<a id="FNanchor_76_76" name='FNanchor_76_76'></a><a + href='#Footnote_76_76'><sup>[76]</sup></a><br /> + Ghestelt al op<a id="FNanchor_77_77" name='FNanchor_77_77'></a><a + href='#Footnote_77_77'><sup>[77]</sup></a> mijn scone lijf. <span + class="linenum">175</span><br /> + Ic en weet op eertrike gheen wijf,<br /> + Die mi dunct dat mijns werdich ware;<br /> + Mijn herte dat vlieght ghelijc den are<a id="FNanchor_78_78" + name='FNanchor_78_78'></a><a href='#Footnote_78_78'><sup>[78]</sup></a><br /> + Boven alle vrouwen minne.<br /> + Soudic dan mijn herte ende vijf sinne <span class="linenum">180</span><br /> + Legghen an eens wijfs bedwanc?<a id="FNanchor_79_79" name='FNanchor_79_79'></a><a + href='#Footnote_79_79'><sup>[79]</sup></a><br /> + Van gode moetic hebben ondanc<a id="FNanchor_80_80" name='FNanchor_80_80'></a><a + href='#Footnote_80_80'><sup>[80]</sup></a><br /> + Of<a id="FNanchor_81_81" name='FNanchor_81_81'></a><a + href='#Footnote_81_81'><sup>[81]</sup></a> dat emmermeer<a id="FNanchor_82_82" + name='FNanchor_82_82'></a><a href='#Footnote_82_82'><sup>[82]</sup></a> + ghesciet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, soe waert om niet,<br /> + Dat hoeric wel, datter ic om pine.<a id="FNanchor_83_83" name='FNanchor_83_83'></a><a + href='#Footnote_83_83'><sup>[83]</sup></a> <span class="linenum">185</span><br /> + Maer wacht, dat u noch niet en scine<a id="FNanchor_84_84" + name='FNanchor_84_84'></a><a href='#Footnote_84_84'><sup>[84]</sup></a><br /> + Dat ghi sprect dus dommelijc.<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>TWEEDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_21" name='Page_21'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>Aan het hof van Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Ay, en mach op eertrijc<br /> + Mijns ghelijc niet gheboren sijn<br /> + Ende die ware vander naturen mijn <span class="linenum">190</span><br /> + Ende ghelijc mi van moede!<a id="FNanchor_85_85" name='FNanchor_85_85'></a><a + href='#Footnote_85_85'><sup>[85]</sup></a><br /> + Ic en sach nie man soe rijc van goede,<br /> + Dien ic woude hebben tot enen man,<br /> + Noch amerael<a id="FNanchor_86_86" name='FNanchor_86_86'></a><a + href='#Footnote_86_86'><sup>[86]</sup></a> noch soudan<a id="FNanchor_87_87" + name='FNanchor_87_87'></a><a href='#Footnote_87_87'><sup>[87]</sup></a><br /> + Noch nie man soe hoghe gheboren, <span class="linenum">195</span><br /> + Die mi van huwelijc leide te voren,<a id="FNanchor_88_88" + name='FNanchor_88_88'></a><a href='#Footnote_88_88'><sup>[88]</sup></a><br /> + Dat ic sine minne woude draghen.<a id="FNanchor_89_89" name='FNanchor_89_89'></a><a + href='#Footnote_89_89'><sup>[89]</sup></a><br /> + Dier ghelijc hebbic horen ghewaghen<br /> + Van enen man in kerstenrijc,<a id="FNanchor_90_90" name='FNanchor_90_90'></a><a + href='#Footnote_90_90'><sup>[90]</sup></a><br /> + Ende es hertoghe van Bruyswijc <span class="linenum">200</span><br /> + Ende van herten alsoe proeys<a id="FNanchor_91_91" name='FNanchor_91_91'></a><a + href='#Footnote_91_91'><sup>[91]</sup></a><br /> + Ende van moede soe aerghelyoes,<a id="FNanchor_92_92" name='FNanchor_92_92'></a><a + href='#Footnote_92_92'><sup>[92]</sup></a><br /> + Dat hi oec gheen wijf en mint.<br /> + Wi sijn beide ghelijc ghesint,<br /> + Dat segt mi mijn herte te voren, <span class="linenum">205</span><br /> + Ende onder ene planete gheboren<br /> + Ende hebben beide gader ene nature.<br /> + Nu salic hem sinden ene figure,<a id="FNanchor_93_93" name='FNanchor_93_93'></a><a + href='#Footnote_93_93'><sup>[93]</sup></a><br /> + Een beelde ghemaect na mijn anschijn:<a id="FNanchor_94_94" + name='FNanchor_94_94'></a><a href='#Footnote_94_94'><sup>[94]</sup></a><br /> + Eest<a id="FNanchor_95_95" name='FNanchor_95_95'></a><a + href='#Footnote_95_95'><sup>[95]</sup></a> dat wi twee ghelike sijn, <span + class="linenum">210</span><br /> + Sijn herte sal hem verwandelen<a id="FNanchor_96_96" name='FNanchor_96_96'></a><a + href='#Footnote_96_96'><sup>[96]</sup></a> dan.<br /> + <a id="Page_22" name='Page_22'></a> Bi minen god Tervogan,<a id="FNanchor_97_97" + name='FNanchor_97_97'></a><a href='#Footnote_97_97'><sup>[97]</sup></a><br /> + Ic sal horen wat hi sueght.<a id="FNanchor_98_98" name='FNanchor_98_98'></a><a + href='#Footnote_98_98'><sup>[98]</sup></a><br /> + Mijn herte dat staet te hem ghevuecht,<a id="FNanchor_99_99" + name='FNanchor_99_99'></a><a href='#Footnote_99_99'><sup>[99]</sup></a><br /> + Om dat hi van herten es soe fier. <span class="linenum">215</span><br /> + Waer sidi, mijn bode Rogier?<br /> + Comt tote mi, ic hebts te doen.<a id="FNanchor_100_100" + name='FNanchor_100_100'></a><a href='#Footnote_100_100'><sup>[100]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel vrouwe, bi Mahoen,<a id="FNanchor_101_101" name='FNanchor_101_101'></a><a + href='#Footnote_101_101'><sup>[101]</sup></a><br /> + Segt mi wat wildi hebben ghedaen?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Rogier, ghi moet haestelec gaen <span class="linenum">220</span><br /> + Toten hertoghe van Bruyswijc,<br /> + Ende es<a id="FNanchor_102_102" name='FNanchor_102_102'></a><a + href='#Footnote_102_102'><sup>[102]</sup></a> gheleghen in kerstenrijc<br /> + Ende es<a id="FNanchor_103_103" name='FNanchor_103_103'></a><a + href='#Footnote_103_103'><sup>[103]</sup></a> gheheten Gloriant.<br /> + Ghi selt hem gheven in sine hant<br /> + Dese figure den deghen fijn,<a id="FNanchor_104_104" name='FNanchor_104_104'></a><a + href='#Footnote_104_104'><sup>[104]</sup></a> <span class="linenum">225</span><br /> + Ende segthem dat icse na danschijn<a id="FNanchor_105_105" + name='FNanchor_105_105'></a><a href='#Footnote_105_105'><sup>[105]</sup></a> + mijn<br /> + Hebbe doen maken wel ghelijc,<br /> + Ende dat ghi comt uten rijc<br /> + Vander stat van Abelant,<br /> + Ende segt oec den hoghen wigant,<a id="FNanchor_106_106" + name='FNanchor_106_106'></a><a href='#Footnote_106_106'><sup>[106]</sup></a> <span + class="linenum">230</span><br /> + Dat ic hem bidde in rechter trouwen,<a id="FNanchor_107_107" + name='FNanchor_107_107'></a><a href='#Footnote_107_107'><sup>[107]</sup></a><br /> + Dat hi in deere van allen vrouwen<a id="FNanchor_108_108" + name='FNanchor_108_108'></a><a href='#Footnote_108_108'><sup>[108]</sup></a><br /> + Dese figure wille anesien.<br /> + Hem sal sere verwonderen van dien,<br /> + <a id="Page_23" name='Page_23'></a> Wat ic daer met<a id="FNanchor_109_109" + name='FNanchor_109_109'></a><a href='#Footnote_109_109'><sup>[109]</sup></a> menen + mach. <span class="linenum">235</span><br /> + Ende segt hem, dat ic nie man en sach,<br /> + Daer ic mede deilen woude mijn lijf,<a id="FNanchor_110_110" + name='FNanchor_110_110'></a><a href='#Footnote_110_110'><sup>[110]</sup></a><br /> + Ende segt hem oec al sonder blijf,<a id="FNanchor_111_111" + name='FNanchor_111_111'></a><a href='#Footnote_111_111'><sup>[111]</sup></a><br /> + Dat hi es mijn vader, die hoghe baroen<br /> + Van Abelant, die rodelioen,<a id="FNanchor_112_112" name='FNanchor_112_112'></a><a + href='#Footnote_112_112'><sup>[112]</sup></a> <span class="linenum">240</span><br /> + Ende hoert ende merct ende swijcht ende heelt,<a id="FNanchor_113_113" + name='FNanchor_113_113'></a><a href='#Footnote_113_113'><sup>[113]</sup></a><br /> + Ende verstaet wel dat hi u beveelt,<br /> + Ende brinct mi die boetscap dan.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Bi minen god Tervogan,<br /> + Joncfrouwe, dese boetscap wert ghedaen, <span class="linenum">245</span><br /> + Ic wille met haesten daerwert gaen.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + (<i>Rogier is in Brunswijk aangekomen</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Mamet ende Apolijn<a id="FNanchor_114_114" name='FNanchor_114_114'></a><a + href='#Footnote_114_114'><sup>[114]</sup></a><br /> + Die moeten bewaren die vrouwe mijn,<br /> + Die mi heeft ghesent tote hier.<br /> + Edel here, ic ben een metselgier<a id="FNanchor_115_115" + name='FNanchor_115_115'></a><a href='#Footnote_115_115'><sup>[115]</sup></a> <span + class="linenum">250</span><br /> + Eender joncfrouwen noyael<a id="FNanchor_116_116" name='FNanchor_116_116'></a><a + href='#Footnote_116_116'><sup>[116]</sup></a> ende goet;<br /> + Si bidt u op gherechter oetmoet,<a id="FNanchor_117_117" + name='FNanchor_117_117'></a><a href='#Footnote_117_117'><sup>[117]</sup></a><br /> + Dat ghi wilt anscouwen dese figure:<br /> + Si es na die scoenste creature<br /> + <a id="Page_24" name='Page_24'></a> Ghemaect, die men vint in eertrike, <span + class="linenum">255</span><br /> + Ende haren anscijn alsoe ghelike,<br /> + Al waert sijt selve die vrouwe weert;<a id="FNanchor_118_118" + name='FNanchor_118_118'></a><a href='#Footnote_118_118'><sup>[118]</sup></a><br /> + Si es van hare doghet vermeert<a id="FNanchor_119_119" name='FNanchor_119_119'></a><a + href='#Footnote_119_119'><sup>[119]</sup></a><br /> + Ende oec van haren hoghen moet.<a id="FNanchor_120_120" + name='FNanchor_120_120'></a><a href='#Footnote_120_120'><sup>[120]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Metselgier, nu maect mi vroet, <span class="linenum">260</span><br /> + Wie es die joncfrou? doet mi becant.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Dats Florentine van Abelant<br /> + Die edel joncfrou ende die rike.<br /> + Men vint in heydenesse<a id="FNanchor_121_121" name='FNanchor_121_121'></a><a + href='#Footnote_121_121'><sup>[121]</sup></a> niet haers ghelike<br /> + Soe noyael noch soe scone van live.<a id="FNanchor_122_122" + name='FNanchor_122_122'></a><a href='#Footnote_122_122'><sup>[122]</sup></a> <span + class="linenum">265</span><br /> + Men vinter in eertrike niet vive<a id="FNanchor_123_123" + name='FNanchor_123_123'></a><a href='#Footnote_123_123'><sup>[123]</sup></a><br /> + Die gheliken der vrouwen mijn:<br /> + Si en mochte<a id="FNanchor_124_124" name='FNanchor_124_124'></a><a + href='#Footnote_124_124'><sup>[124]</sup></a> niet noyaelder sijn,<br /> + Hovescher<a id="FNanchor_125_125" name='FNanchor_125_125'></a><a + href='#Footnote_125_125'><sup>[125]</sup></a> noch bat gheraect,<a + id="FNanchor_126_126" name='FNanchor_126_126'></a><a + href='#Footnote_126_126'><sup>[126]</sup></a><br /> + Ende van haren live soe volmaect <span class="linenum">270</span><br /> + Ende haren moet soe eerlijc dracht;<a id="FNanchor_127_127" + name='FNanchor_127_127'></a><a href='#Footnote_127_127'><sup>[127]</sup></a><br /> + En was nie man op eerde verdacht<a id="FNanchor_128_128" + name='FNanchor_128_128'></a><a href='#Footnote_128_128'><sup>[128]</sup></a><br /> + Soe rike noch soe hoghe gheboren,<br /> + Die hare van minnen leide te voren<a id="FNanchor_129_129" + name='FNanchor_129_129'></a><a href='#Footnote_129_129'><sup>[129]</sup></a><br /> + Dat si worden woude sijn wijf. <span class="linenum">275</span><br /> + Si heeft te male<a id="FNanchor_130_130" name='FNanchor_130_130'></a><a + href='#Footnote_130_130'><sup>[130]</sup></a> een reine<a id="FNanchor_131_131" + name='FNanchor_131_131'></a><a href='#Footnote_131_131'><sup>[131]</sup></a> + lijf<br /> + Ende enen vader van hoghen doen,<a id="FNanchor_132_132" + name='FNanchor_132_132'></a><a href='#Footnote_132_132'><sup>[132]</sup></a><br /> + Dats van Abelant die rode lioen<br /> + Es haer vader, des sijt vroet.<a id="FNanchor_133_133" name='FNanchor_133_133'></a><a + href='#Footnote_133_133'><sup>[133]</sup></a><br /> + <br /> + <a id="Page_25" name='Page_25'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Du best een bode ghetrouwe ende goet, <span class="linenum">280</span><br /> + Dat hoeric herde<a id="FNanchor_134_134" name='FNanchor_134_134'></a><a + href='#Footnote_134_134'><sup>[134]</sup></a> wel ane di.<br /> + Nu staet op ende gaet met mi,<br /> + Ic sal di wel te ghemake<a id="FNanchor_135_135" name='FNanchor_135_135'></a><a + href='#Footnote_135_135'><sup>[135]</sup></a> doen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Ic doet gherne, edel baroen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Nu biddic gode diet wel vermach, <span class="linenum">285</span><br /> + Dat hi mi late gheleven<a id="FNanchor_136_136" name='FNanchor_136_136'></a><a + href='#Footnote_136_136'><sup>[136]</sup></a> den dach,<br /> + Dat ic dese joncfrou noch anscouwen moet,<a id="FNanchor_137_137" + name='FNanchor_137_137'></a><a href='#Footnote_137_137'><sup>[137]</sup></a><br /> + Die mi dese grote vrienscap doet<br /> + Ende heeft mi die figure ghesent,<br /> + Dit anschijn na thare gheprent.<a id="FNanchor_138_138" + name='FNanchor_138_138'></a><a href='#Footnote_138_138'><sup>[138]</sup></a> <span + class="linenum">290</span><br /> + Ay god, ende mach haer anscijn<br /> + Ghelijc deser figure sijn,<br /> + Sone<a id="FNanchor_139_139" name='FNanchor_139_139'></a><a + href='#Footnote_139_139'><sup>[139]</sup></a> saghic op eerde nie haers + ghelijc:<br /> + Si ware wel weert in Bruyswijc<br /> + Te sine ene vrouwe<a id="FNanchor_140_140" name='FNanchor_140_140'></a><a + href='#Footnote_140_140'><sup>[140]</sup></a> ende ene hertoghinne. <span + class="linenum">295</span><br /> + God, daer alle doghet es inne,<br /> + Die gheve haer altoes goeden morghen.<a id="FNanchor_141_141" + name='FNanchor_141_141'></a><a href='#Footnote_141_141'><sup>[141]</sup></a><br /> + Ay god, wat consten<a id="FNanchor_142_142" name='FNanchor_142_142'></a><a + href='#Footnote_142_142'><sup>[142]</sup></a> dracht si verborghen<br /> + Int herte, dies benic wijs.<a id="FNanchor_143_143" name='FNanchor_143_143'></a><a + href='#Footnote_143_143'><sup>[143]</sup></a><br /> + Si draghet van abelheiden een rijs<a id="FNanchor_144_144" + name='FNanchor_144_144'></a><a href='#Footnote_144_144'><sup>[144]</sup></a> <span + class="linenum">300</span><br /> + Boven alle vrouwen, die ic nie<a id="FNanchor_145_145" name='FNanchor_145_145'></a><a + href='#Footnote_145_145'><sup>[145]</sup></a> sach.<br /> + Ay, god die gheve haer goeden dach,<a id="FNanchor_146_146" + name='FNanchor_146_146'></a><a href='#Footnote_146_146'><sup>[146]</sup></a><br /> + Die mi ghesent heeft desen pant.<a id="FNanchor_147_147" + name='FNanchor_147_147'></a><a href='#Footnote_147_147'><sup>[147]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O hoghe gheboren wigant,<br /> + Ic hebbe mine boetscap ane u ghedaen. <span class="linenum">305</span><br /> + Nu willic wederkeren gaen<br /> + <a id="Page_26" name='Page_26'></a> Toter joncfrouwe Florentijn.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Rogier, Rogier, nu soe moetti sijn<br /> + Goet ende ghetrouwe in alder stont<br /> + Ende draghen enen hoveschen mont;<a id="FNanchor_148_148" + name='FNanchor_148_148'></a><a href='#Footnote_148_148'><sup>[148]</sup></a> <span + class="linenum">310</span><br /> + Wat ghi hoert ende wat ghi siet,<br /> + Dat en seldi voerder<a id="FNanchor_149_149" name='FNanchor_149_149'></a><a + href='#Footnote_149_149'><sup>[149]</sup></a> vertrecken niet,<br /> + Rogier, dan men u bevelt:<br /> + Hi es te prisene<a id="FNanchor_150_150" name='FNanchor_150_150'></a><a + href='#Footnote_150_150'><sup>[150]</sup></a> die wel heelt.<a id="FNanchor_151_151" + name='FNanchor_151_151'></a><a href='#Footnote_151_151'><sup>[151]</sup></a><br /> + Lieve Rogier, nu sijt ghetrouwe <span class="linenum">315</span><br /> + Ende groet mi sere die scone joncfrouwe<br /> + Ende segt hare in ware dinc,<a id="FNanchor_152_152" name='FNanchor_152_152'></a><a + href='#Footnote_152_152'><sup>[152]</sup></a><br /> + Dat nie wijf van mi en ontfinc<br /> + Groete meer dan si allene.<a id="FNanchor_153_153" name='FNanchor_153_153'></a><a + href='#Footnote_153_153'><sup>[153]</sup></a><br /> + Maer om dat si es soe reine <span class="linenum">320</span><br /> + Ende soe noyael van haren live,<br /> + Soe segt den edelen sconen wive,<br /> + Dat si mi houde hare reynecheit<br /> + Tot onser beiden salicheit.—<br /> + Ic sal hare oec ghestadich<a id="FNanchor_154_154" name='FNanchor_154_154'></a><a + href='#Footnote_154_154'><sup>[154]</sup></a> sijn. <span + class="linenum">325</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel here, bi Apolijn,<a id="FNanchor_155_155" name='FNanchor_155_155'></a><a + href='#Footnote_155_155'><sup>[155]</sup></a><br /> + Si bat mi uter maten sere,<br /> + Dat ic u vraghen soude, edel here,<br /> + Of si u nemmermeer<a id="FNanchor_156_156" name='FNanchor_156_156'></a><a + href='#Footnote_156_156'><sup>[156]</sup></a> soude moghen sien.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Rogier, dat sal hare gescien: <span class="linenum">330</span><br /> + Eer dat liden<a id="FNanchor_157_157" name='FNanchor_157_157'></a><a + href='#Footnote_157_157'><sup>[157]</sup></a> die seven weken,<br /> + Salic die joncfrou sien ende spreken,<br /> + <br /> + <a id="Page_27" name='Page_27'></a> Op dat<a id="FNanchor_158_158" + name='FNanchor_158_158'></a><a href='#Footnote_158_158'><sup>[158]</sup></a> mi god + behout mijn lijf;<br /> + Ende groet mi sere dat edel wijf,<br /> + Die god altoes bewaren moet. <span class="linenum">335</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Nu willic gaen lopen metter spoet.<br /> + Mamet ende Apolijn<br /> + Ende Mahoen ende Jupetijn,<a id="FNanchor_159_159" name='FNanchor_159_159'></a><a + href='#Footnote_159_159'><sup>[159]</sup></a><br /> + Die moeten u gheven goeden dach.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + (<i>Wederom in Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Rogier, nu doet mi ghewach:<a id="FNanchor_160_160" name='FNanchor_160_160'></a><a + href='#Footnote_160_160'><sup>[160]</sup></a> <span class="linenum">340</span><br /> + Hebstu ghesien den hoghen man?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Jaic,<a id="FNanchor_161_161" name='FNanchor_161_161'></a><a + href='#Footnote_161_161'><sup>[161]</sup></a> vrouwe, bi Tervogan,<br /> + Hets een man van hogher weerde:<br /> + Ic weet wel, dat op die eerde<br /> + Sijns ghelike niet en leeft, <span class="linenum">345</span><br /> + Noch die werelt binnen en heeft<br /> + Van scoenheden noch van hoghen moede.<a id="FNanchor_162_162" + name='FNanchor_162_162'></a><a href='#Footnote_162_162'><sup>[162]</sup></a><br /> + Hi es een man van edelen bloede,<br /> + Rijc van haven, groet van gheslachte<br /> + Ende edel gheboren van groter machte, <span class="linenum">350</span><br /> + Ende die oec hout een rikelijc<a id="FNanchor_163_163" name='FNanchor_163_163'></a><a + href='#Footnote_163_163'><sup>[163]</sup></a> hof.<br /> + Ic en hoerde nie soe groten lof<br /> + Gheven als men gheeft Gloriant.<br /> + Hi es te male<a id="FNanchor_164_164" name='FNanchor_164_164'></a><a + href='#Footnote_164_164'><sup>[164]</sup></a> een coen wigant<br /> + Ende ontsien van allen man. <span class="linenum">355</span><br /> + <br /> + <a id="Page_28" name='Page_28'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + Rogier, Rogier, nu segt mi dan:<br /> + Wat groeten heeft hi mi ghesent?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel vrouwe wide bekent,<br /> + Hi seide mi in ware dinc,<a id="FNanchor_165_165" name='FNanchor_165_165'></a><a + href='#Footnote_165_165'><sup>[165]</sup></a><br /> + Dat nie wijf van hem en ontfinc <span class="linenum">360</span><br /> + Groete meer dan ghi allene,<br /> + Ende bidt u, edel vrouwe rene,<br /> + Dat ghi hem hout u suverheit<br /> + Tot uwer beiden salicheit:<br /> + Hi sal u oec ghestadich sijn. <span class="linenum">365</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Segt mi, Rogier, bi Apolijn,<br /> + En seide hi niet, dat hi mi gerne soude sien?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Jahi,<a id="FNanchor_166_166" name='FNanchor_166_166'></a><a + href='#Footnote_166_166'><sup>[166]</sup></a> vrouwe, dat sal u ghescien:<br /> + Noch eer liden seven weken<br /> + Sal hi u sien ende daer toe<a id="FNanchor_167_167" name='FNanchor_167_167'></a><a + href='#Footnote_167_167'><sup>[167]</sup></a> spreken: <span + class="linenum">370</span><br /> + Alsoe seide mi die wigant<br /> + Ende ghelovet mi in mine hant<a id="FNanchor_168_168" name='FNanchor_168_168'></a><a + href='#Footnote_168_168'><sup>[168]</sup></a><br /> + Ende swoert bi der trouwen sijn.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Bi minen god Apolijn,<br /> + Na<a id="FNanchor_169_169" name='FNanchor_169_169'></a><a + href='#Footnote_169_169'><sup>[169]</sup></a> dien tijt soe salic wachten. <span + class="linenum">375</span><br /> + Mocht noch comen na mijn achten,<a id="FNanchor_170_170" + name='FNanchor_170_170'></a><a href='#Footnote_170_170'><sup>[170]</sup></a><br /> + Dat mi dat noch mochte ghescien,<br /> + Dat ic den hertoghe mochte anesien,<br /> + So waric alle sorghen vri.<br /> + Rogier, staet op ende gaet met mi: <span class="linenum">380</span><br /> + Ghi hebt u boetscap wel bewaert.<a id="FNanchor_171_171" + name='FNanchor_171_171'></a><a href='#Footnote_171_171'><sup>[171]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>DERDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_29" name='Page_29'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>In Brunswijk</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gloriant die hertoghe:</span><br /> + Waer sidi, edel oem Gheraert,<br /> + Van Normandien hoghe baroen?<br /> + Uws raets hebbic nu te wel te doen,<a id="FNanchor_172_172" + name='FNanchor_172_172'></a><a href='#Footnote_172_172'><sup>[172]</sup></a><br /> + Edel oem, hoghe wigant. <span class="linenum">385</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Wat segdi, neve Gloriant,<br /> + Wat sijn die dinghen die u ghebrect?<a id="FNanchor_173_173" + name='FNanchor_173_173'></a><a href='#Footnote_173_173'><sup>[173]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe Gloriant:</span><br /> + Edel oem, dat mi int herte stect,<a id="FNanchor_174_174" + name='FNanchor_174_174'></a><a href='#Footnote_174_174'><sup>[174]</sup></a><br /> + Dies ic niet langher en can ghehelen.<a id="FNanchor_175_175" + name='FNanchor_175_175'></a><a href='#Footnote_175_175'><sup>[175]</sup></a><br /> + Gherechte minne doet mi soe quelen,<a id="FNanchor_176_176" + name='FNanchor_176_176'></a><a href='#Footnote_176_176'><sup>[176]</sup></a> <span + class="linenum">390</span><br /> + Dat mi costen sal mijn lijf.<br /> + Ic minne soe sere een edel wijf,<br /> + Dat ic ure no nacht no dach<br /> + Gherusten gheslapen niet en mach,<br /> + Sent dat ic ierst die minne began. <span class="linenum">395</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Dats<a id="FNanchor_177_177" name='FNanchor_177_177'></a><a + href='#Footnote_177_177'><sup>[177]</sup></a> dat ic niet en can<br /> + Gheloven, soe wats ghesciet,<br /> + Dat u edel herte verdriet<br /> + Lijdt om enech wijf die leeft<br /> + Of die die werelt binnen heeft: <span class="linenum">400</span><br /> + Dies en canic gheloven twint.<a id="FNanchor_178_178" name='FNanchor_178_178'></a><a + href='#Footnote_178_178'><sup>[178]</sup></a><br /> + <br /> + <a id="Page_30" name='Page_30'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Och edel oem wide bekint,<a id="FNanchor_179_179" name='FNanchor_179_179'></a><a + href='#Footnote_179_179'><sup>[179]</sup></a><br /> + Ic lide<a id="FNanchor_180_180" name='FNanchor_180_180'></a><a + href='#Footnote_180_180'><sup>[180]</sup></a> wel ende gheve mi sculdich,<a + id="FNanchor_181_181" name='FNanchor_181_181'></a><a + href='#Footnote_181_181'><sup>[181]</sup></a><br /> + Dat ic hier voermaels menechfuldich<br /> + Dommelike hebbe ghesproken: <span class="linenum">405</span><br /> + Edel oem, dat wert nu al ghewroken,<br /> + Dat ic sprac die domme woert.<br /> + Dies es vrouwe Venus op mi ghestoert<a id="FNanchor_182_182" + name='FNanchor_182_182'></a><a href='#Footnote_182_182'><sup>[182]</sup></a><br /> + Ende heeft mi int herte gheraect,<br /> + Ende enen dienere der vrouwen ghemaect, <span class="linenum">410</span><br /> + Ende leert mi gaen der minnen pas<a id="FNanchor_183_183" + name='FNanchor_183_183'></a><a href='#Footnote_183_183'><sup>[183]</sup></a>.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Ende hoe willic gheloven das?<br /> + Ghi draghet soe hoverdeghen<a id="FNanchor_184_184" name='FNanchor_184_184'></a><a + href='#Footnote_184_184'><sup>[184]</sup></a> moet,<br /> + Ghi maket mi ende Godevaerde vroet,<br /> + Dat<a id="FNanchor_185_185" name='FNanchor_185_185'></a><a + href='#Footnote_185_185'><sup>[185]</sup></a> gheen wijf op eertrike <span + class="linenum">415</span><br /> + Soe hoghe gheboren noch soe rike,<br /> + Die u dochte dat uws werdich ware;<br /> + U herte dat vlieght ghelijc den are<br /> + Boven alle minnen crachte.<br /> + Het en mach niet comen in u ghedachte, <span class="linenum">420</span><br /> + Hets al sceren dat ghi segt.<br /> + U herte soe vol hoeverde<a id="FNanchor_186_186" name='FNanchor_186_186'></a><a + href='#Footnote_186_186'><sup>[186]</sup></a> stect:<br /> + Die vrouwen en moghen ane u niet winnen.<a id="FNanchor_187_187" + name='FNanchor_187_187'></a><a href='#Footnote_187_187'><sup>[187]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och edel oem, wilt mi versinnen,<a id="FNanchor_188_188" + name='FNanchor_188_188'></a><a href='#Footnote_188_188'><sup>[188]</sup></a><br /> + Dat ic soe dommelike sprac, <span class="linenum">425</span><br /> + Dat quam daer bi dat mi ghebrac<a id="FNanchor_189_189" + name='FNanchor_189_189'></a><a href='#Footnote_189_189'><sup>[189]</sup></a><br /> + Wetentheit<a id="FNanchor_190_190" name='FNanchor_190_190'></a><a + href='#Footnote_190_190'><sup>[190]</sup></a> in rechter trouwen.<a + id="FNanchor_191_191" name='FNanchor_191_191'></a><a + href='#Footnote_191_191'><sup>[191]</sup></a><br /> + Nu comic te ghenaden<a id="FNanchor_192_192" name='FNanchor_192_192'></a><a + href='#Footnote_192_192'><sup>[192]</sup></a> allen vrouwen<br /> + <a id="Page_31" name='Page_31'></a> Om ene, die mi quelen doet;<br /> + Want herte ende sin, ziele, lijf ende moet <span class="linenum">430</span><br /> + Staet al in eenre joncfrouwen ghewelt.<a id="FNanchor_193_193" + name='FNanchor_193_193'></a><a href='#Footnote_193_193'><sup>[193]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Wie es die joncfrou die u dus quelt,<br /> + Gloriant neve, laet mi dat weten.<br /> + Want ic en can emmer niet<a id="FNanchor_194_194" name='FNanchor_194_194'></a><a + href='#Footnote_194_194'><sup>[194]</sup></a> vergheten<br /> + Der hogher woerden die ghi spraect, <span class="linenum">435</span><br /> + Ende sidi nu ane ene minne gheraect,<br /> + Seker, neve, dat wondert mi.<br /> + Seght mi doch, wie se si<br /> + Die u herte alsoe beswaert.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Van Normandien oem Gheraert, <span class="linenum">440</span><br /> + Si heet Florentijn van Abelant,<br /> + Edel oem, coene wigant,<br /> + Ende heeft enen vader van hoghen doen,<br /> + Dats van Abelant die rode lioen<br /> + Es haer vader, des sijt wijs. <span class="linenum">445</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Hulpt, here god vanden paradijs,<br /> + Neve, hoe mach dat comen bi?<br /> + Dat heeft mire herten alte vri,<a id="FNanchor_195_195" + name='FNanchor_195_195'></a><a href='#Footnote_195_195'><sup>[195]</sup></a><br /> + Om dat si woent soe verre van hier.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och, edel oem, der minnen vier <span class="linenum">450</span><br /> + Es snelder vele dan enech ghescot.<a id="FNanchor_196_196" + name='FNanchor_196_196'></a><a href='#Footnote_196_196'><sup>[196]</sup></a><br /> + Oem Gheraert, bi minen god,<br /> + Si heeft mi een saluut<a id="FNanchor_197_197" name='FNanchor_197_197'></a><a + href='#Footnote_197_197'><sup>[197]</sup></a> ghesent<br /> + Ende een anschijn na thare gheprent,<br /> + <a id="Page_32" name='Page_32'></a> Ghelijc den haren ene figure:<a + id="FNanchor_198_198" name='FNanchor_198_198'></a><a + href='#Footnote_198_198'><sup>[198]</sup></a> <span class="linenum">455</span><br /> + Si es die scoenste creature,<br /> + Die leeft onder des hemels trone;<br /> + Si ware wel weert te spannen crone,<a id="FNanchor_199_199" + name='FNanchor_199_199'></a><a href='#Footnote_199_199'><sup>[199]</sup></a><br /> + Al waert een coninc van Vrankerijc.<a id="FNanchor_200_200" + name='FNanchor_200_200'></a><a href='#Footnote_200_200'><sup>[200]</sup></a><br /> + Sie en es gheenre vrouwen ghelijc <span class="linenum">460</span><br /> + Die die sonne nu bescijnt.<br /> + Al es mijn herte van hare ghepijnt,<a id="FNanchor_201_201" + name='FNanchor_201_201'></a><a href='#Footnote_201_201'><sup>[201]</sup></a><br /> + Seker, oem, si eest wel weert,<br /> + Si es van hare doghet vermeert<a id="FNanchor_202_202" name='FNanchor_202_202'></a><a + href='#Footnote_202_202'><sup>[202]</sup></a><br /> + Ende oec van haren hoghen moet. <span class="linenum">465</span><br /> + Och, edel oem, ic maects u vroet,<br /> + Minen verborghen heimeliken staet:<br /> + Nu biddic u, oem, gheeft mi raet,<br /> + Dat ic mijn lief ghewinnen mach.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, dien dach<a id="FNanchor_203_203" name='FNanchor_203_203'></a><a + href='#Footnote_203_203'><sup>[203]</sup></a> <span class="linenum">470</span><br /> + En mach u nemmermeer ghescien:<br /> + Ghi moghet wel om een ander sien.<a id="FNanchor_204_204" + name='FNanchor_204_204'></a><a href='#Footnote_204_204'><sup>[204]</sup></a><br /> + Ic sal u segghen redene waer bi:<a id="FNanchor_205_205" + name='FNanchor_205_205'></a><a href='#Footnote_205_205'><sup>[205]</sup></a><br /> + Die rode lioen, hi es soe vri<a id="FNanchor_206_206" name='FNanchor_206_206'></a><a + href='#Footnote_206_206'><sup>[206]</sup></a><br /> + Ende een man van groter machte, <span class="linenum">475</span><br /> + Ende die oec haet al ons gheslachte<br /> + Boven al die leven op die eerde;<br /> + Want ic versloech metten sweerde<br /> + Sinen vader voer Abelant,<br /> + Ende u vader, die coene wigant, <span class="linenum">480</span><br /> + Versloech sinen oem Eysenbaert,<br /> + Die vroemste<a id="FNanchor_207_207" name='FNanchor_207_207'></a><a + href='#Footnote_207_207'><sup>[207]</sup></a> man, die nie ghewaert,<a + id="FNanchor_208_208" name='FNanchor_208_208'></a><a + href='#Footnote_208_208'><sup>[208]</sup></a><br /> + <a id="Page_33" name='Page_33'></a> Ende in heydenesse gorde sweert,<a + id="FNanchor_209_209" name='FNanchor_209_209'></a><a + href='#Footnote_209_209'><sup>[209]</sup></a><br /> + Maer u vader wide vermeert<br /> + Sloech hem den hals ontwee.<a id="FNanchor_210_210" name='FNanchor_210_210'></a><a + href='#Footnote_210_210'><sup>[210]</sup></a> 485<br /> + Noch dede hi hem scade mee,<a id="FNanchor_211_211" name='FNanchor_211_211'></a><a + href='#Footnote_211_211'><sup>[211]</sup></a><br /> + Daer hi noit sint omme en loech:<a id="FNanchor_212_212" + name='FNanchor_212_212'></a><a href='#Footnote_212_212'><sup>[212]</sup></a><br /> + Twee sijnre moien kindre<a id="FNanchor_213_213" name='FNanchor_213_213'></a><a + href='#Footnote_213_213'><sup>[213]</sup></a> hi versloech<br /> + Die uut Antiotsen<a id="FNanchor_214_214" name='FNanchor_214_214'></a><a + href='#Footnote_214_214'><sup>[214]</sup></a> waren gheboren.<br /> + Dies heeft die rode lioen noch toren,<a id="FNanchor_215_215" + name='FNanchor_215_215'></a><a href='#Footnote_215_215'><sup>[215]</sup></a> + 490<br /> + Dat wetic wel gewaerlike.<a id="FNanchor_216_216" name='FNanchor_216_216'></a><a + href='#Footnote_216_216'><sup>[216]</sup></a><br /> + Al waerdi<a id="FNanchor_217_217" name='FNanchor_217_217'></a><a + href='#Footnote_217_217'><sup>[217]</sup></a> here van al kerstenrike,<br /> + Hine gave u sijnre dochter niet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Bi gode die hem crucen liet,<br /> + Oem Gheraert van Normandien, 495<br /> + Ende bider maghet sente Marien,<br /> + Ic salse hebben of bliven doot,<br /> + Al ware hi mijn viant noch alsoe groot,<br /> + Ende daer toe van hogher macht:<br /> + Behendicheit gaet voer cracht.<a id="FNanchor_218_218" name='FNanchor_218_218'></a><a + href='#Footnote_218_218'><sup>[218]</sup></a> 500<br /> + Ic sal ghewinnen die vrouwe rene,<br /> + Met minen properen live<a id="FNanchor_219_219" name='FNanchor_219_219'></a><a + href='#Footnote_219_219'><sup>[219]</sup></a> allene<br /> + Meinicse<a id="FNanchor_220_220" name='FNanchor_220_220'></a><a + href='#Footnote_220_220'><sup>[220]</sup></a> te halene, ans<a id="FNanchor_221_221" + name='FNanchor_221_221'></a><a href='#Footnote_221_221'><sup>[221]</sup></a> mi + god.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, al sonder spot,<br /> + Ende hoe wildi dat leggen an? 505<br /> + <br /> + <a id="Page_34" name='Page_34'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Dat salic u segghen, edel man<br /> + Van Normandien, coene wigant.<br /> + Ic sal riden onbekant<a id="FNanchor_222_222" name='FNanchor_222_222'></a><a + href='#Footnote_222_222'><sup>[222]</sup></a><br /> + Ghelijc enen ridder van avonturen.<a id="FNanchor_223_223" + name='FNanchor_223_223'></a><a href='#Footnote_223_223'><sup>[223]</sup></a><br /> + Der minnen pas moetic besuren:<a id="FNanchor_224_224" name='FNanchor_224_224'></a><a + href='#Footnote_224_224'><sup>[224]</sup></a> <span class="linenum">510</span><br /> + Dat doet al Florentijn die scone joncfrouwe.<br /> + Och, edel oem, nu blijft ghetrouwe<br /> + Den goeden lande van Bruyswijc;<br /> + Want van vromicheiden uus ghelijc,<br /> + Edel oem, nu niet en leeft. <span class="linenum">515</span><br /> + Ic bidde u, dat ghi niet en begheeft,<a id="FNanchor_225_225" + name='FNanchor_225_225'></a><a href='#Footnote_225_225'><sup>[225]</sup></a><br /> + Ghine sijt ghetrouwe den goeden lande<br /> + Ende verwaert<a id="FNanchor_226_226" name='FNanchor_226_226'></a><a + href='#Footnote_226_226'><sup>[226]</sup></a> al omme mijn scande:<br /> + Dies biddic u, edel oem Gheraert.<br /> + Eest dat ic doot blive op die vaert, <span class="linenum">520</span><br /> + Soe es u verstorven<a id="FNanchor_227_227" name='FNanchor_227_227'></a><a + href='#Footnote_227_227'><sup>[227]</sup></a> dlant.<br /> + Nu blijf met gode, coene wigant,<br /> + Dese vaert moet ghevaren sijn.<a id="FNanchor_228_228" name='FNanchor_228_228'></a><a + href='#Footnote_228_228'><sup>[228]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + O Gloriant, neve mijn,<br /> + Ic duchte, dat u dese vaert sal rouwen. <span class="linenum">525</span><br /> + Men vint soe vele scoender vrouwen<br /> + In kerstenheit, hoghe baroen.<br /> + Hi es soe fel, die roede lioen,<br /> + Ic weet, wel kint hi u gheslachte<br /> + Om dwonder, dat u vader wrachte<a id="FNanchor_229_229" + name='FNanchor_229_229'></a><a href='#Footnote_229_229'><sup>[229]</sup></a> <span + class="linenum">530</span><br /> + Voer Abelant onder die sine,<br /> + Hi sal u beraden<a id="FNanchor_230_230" name='FNanchor_230_230'></a><a + href='#Footnote_230_230'><sup>[230]</sup></a> pine:<br /> + Seker, neve, dit duchtic al.<br /> + <br /> + <a id="Page_35" name='Page_35'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Nu comer af datter af comen sal,<br /> + Dese vaert moet emmer sijn ghedaen. <span class="linenum">535</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Soe moetse u te goede vergaen,<br /> + Dies biddic gode vanden trone,<a id="FNanchor_231_231" name='FNanchor_231_231'></a><a + href='#Footnote_231_231'><sup>[231]</sup></a><br /> + Gloriant neve, dat u god lone!<br /> + Nu sijt behindich in uwen raet,<a id="FNanchor_232_232" + name='FNanchor_232_232'></a><a href='#Footnote_232_232'><sup>[232]</sup></a><br /> + Ende uwen heimeliken staet <span class="linenum">540</span><br /> + En seldi niemen maken cont,<br /> + Ende luttel worde in uwen mont<br /> + Ende die behindich ende vast;<a id="FNanchor_233_233" name='FNanchor_233_233'></a><a + href='#Footnote_233_233'><sup>[233]</sup></a><br /> + Ende als ghi comt daer u herte op rast,<a id="FNanchor_234_234" + name='FNanchor_234_234'></a><a href='#Footnote_234_234'><sup>[234]</sup></a><br /> + Tot Florentijn, die vrouwe goet, <span class="linenum">545</span><br /> + Soe draght heerlijc<a id="FNanchor_235_235" name='FNanchor_235_235'></a><a + href='#Footnote_235_235'><sup>[235]</sup></a> uwen moet<br /> + Ende en sijt emmer te haestich niet;<br /> + Eest<a id="FNanchor_236_236" name='FNanchor_236_236'></a><a + href='#Footnote_236_236'><sup>[236]</sup></a> dat ghi comt in enich verdriet,<br /> + Doeghet<a id="FNanchor_237_237" name='FNanchor_237_237'></a><a + href='#Footnote_237_237'><sup>[237]</sup></a> mi te wetene, neve mijn,<br /> + Ic sal seker u vader sijn <span class="linenum">550</span><br /> + Alsoe langhe als mi god behout mijn lijf.<br /> + Maer lietti dese vaert een blijf,<a id="FNanchor_238_238" + name='FNanchor_238_238'></a><a href='#Footnote_238_238'><sup>[238]</sup></a><br /> + So dadi als die vroede doet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Nenic, oem, om al dat goet,<br /> + Dat die sonne nu mach bescinen, <span class="linenum">555</span><br /> + Soene latic niet, ic en sal<a id="FNanchor_239_239" name='FNanchor_239_239'></a><a + href='#Footnote_239_239'><sup>[239]</sup></a> Florentijnen<br /> + Bescouwen, dat edel wijf.<br /> + Waer es mijn ors<a id="FNanchor_240_240" name='FNanchor_240_240'></a><a + href='#Footnote_240_240'><sup>[240]</sup></a> Vaelentijf?<br /> + Ic wil gaen varen metter spoet.<br /> + Maer, edel oem, ghetrouwe ende goet, <span class="linenum">560</span><br /> + Ic set mijn lant in uwer gheweelt,<a id="FNanchor_241_241" + name='FNanchor_241_241'></a><a href='#Footnote_241_241'><sup>[241]</sup></a><br /> + <a id="Page_36" name='Page_36'></a> Dat ghijt trouwen bewaren seelt,<br /> + Tote dat ic come van Abelant.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + O edel neve Gloriant,<br /> + God ons here moet u bewaren <span class="linenum">565</span><br /> + Ende altoes in doghden sparen,<a id="FNanchor_242_242" name='FNanchor_242_242'></a><a + href='#Footnote_242_242'><sup>[242]</sup></a><br /> + Waerwaert dat ghi u bekeert.<a id="FNanchor_243_243" name='FNanchor_243_243'></a><a + href='#Footnote_243_243'><sup>[243]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + (<i>Voor Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay god, hoe sere mi die minne leert<br /> + Hovescheit,<a id="FNanchor_244_244" name='FNanchor_244_244'></a><a + href='#Footnote_244_244'><sup>[244]</sup></a> dat vindic nu wel.<a + id="FNanchor_245_245" name='FNanchor_245_245'></a><a + href='#Footnote_245_245'><sup>[245]</sup></a><br /> + Mijn herte stont tot allen vrouwen fel,<a id="FNanchor_246_246" + name='FNanchor_246_246'></a><a href='#Footnote_246_246'><sup>[246]</sup></a> <span + class="linenum">570</span><br /> + Eer ic minnende wert die scone.<br /> + Maer nu spannen alle vrouwen crone<br /> + In mijn herte: dat doet allene<br /> + Florentijn die vrouwe rene,<br /> + Die mi leert gaen der minnen ganc. <span class="linenum">575</span><br /> + O overste god, die minne u dwanc<a id="FNanchor_247_247" + name='FNanchor_247_247'></a><a href='#Footnote_247_247'><sup>[247]</sup></a><br /> + Dat ghi van boven nederquaemt<br /> + Ende menschelijc nature anenaemt:<br /> + Ane ene maghet, een suver wijf<br /> + Onfingdi menschelijc lijf, <span class="linenum">580</span><br /> + Dat ghi liet hanghen ane een hout<br /> + Sonder verdiente ende buten scout<a id="FNanchor_248_248" + name='FNanchor_248_248'></a><a href='#Footnote_248_248'><sup>[248]</sup></a><br /> + Ende u edel herte opbreken,<a id="FNanchor_249_249" name='FNanchor_249_249'></a><a + href='#Footnote_249_249'><sup>[249]</sup></a><br /> + <br /> + Met eenre ghelavie<a id="FNanchor_250_250" name='FNanchor_250_250'></a><a + href='#Footnote_250_250'><sup>[250]</sup></a> al doersteken:<br /> + <a id="Page_37" name='Page_37'></a> Dat dede al der minnen cracht. <span + class="linenum">585</span><br /> + Ay god, wat wonder hebdi ghewracht<br /> + Ende al uut rechter minnen vloet!<br /> + Daer omme die haers sins sijn vroet<a id="FNanchor_251_251" + name='FNanchor_251_251'></a><a href='#Footnote_251_251'><sup>[251]</sup></a><br /> + Die en doerven mi begripen<a id="FNanchor_252_252" name='FNanchor_252_252'></a><a + href='#Footnote_252_252'><sup>[252]</sup></a> niet,<br /> + Dat mi di minne doet verdriet; <span class="linenum">590</span><br /> + Want die minne es soe crechtich<br /> + Dat si den starken god almechtich<br /> + Vanden hemel neder dede dalen,<br /> + Om die scout vore ons te betalen:<a id="FNanchor_253_253" + name='FNanchor_253_253'></a><a href='#Footnote_253_253'><sup>[253]</sup></a><br /> + Dat dede al der minnen aert, <span class="linenum">595</span><br /> + Dat hi vercoes den edelen bogaert,<br /> + Marien, dat edel vat,<br /> + Daer in verborghen was die scat,<br /> + Die ons allen heeft gecocht<a id="FNanchor_254_254" name='FNanchor_254_254'></a><a + href='#Footnote_254_254'><sup>[254]</sup></a><br /> + Ende uter ewegher pinen brocht. <span class="linenum">600</span><br /> + O minne, du best een edel cruut,<a id="FNanchor_255_255" + name='FNanchor_255_255'></a><a href='#Footnote_255_255'><sup>[255]</sup></a><br /> + Doe best dat alder soetste fruut,<br /> + Dat god op eerde nie<a id="FNanchor_256_256" name='FNanchor_256_256'></a><a + href='#Footnote_256_256'><sup>[256]</sup></a> wassen dede.<br /> + Nu sie ic Abelant die scone stede<br /> + Daer in dat woent die vrouwe mijn. <span class="linenum">605</span><br /> + Maer si dunct mi besloten<a id="FNanchor_257_257" name='FNanchor_257_257'></a><a + href='#Footnote_257_257'><sup>[257]</sup></a> sijn:<br /> + Hets recht, hets twe uren in der nacht:<br /> + Ic soude gheloven dat mense wacht.<a id="FNanchor_258_258" + name='FNanchor_258_258'></a><a href='#Footnote_258_258'><sup>[258]</sup></a><br /> + Daer goede hoede es daer es goeden vrede.<br /> + Abelant, Abelant, wel soete stede, <span class="linenum">610</span><br /> + Na dien dat ic niet inne en mach,<br /> + Soe willic beiden<a id="FNanchor_259_259" name='FNanchor_259_259'></a><a + href='#Footnote_259_259'><sup>[259]</sup></a> tote merghen dagh<br /> + Ende minen nachtraste<a id="FNanchor_260_260" name='FNanchor_260_260'></a><a + href='#Footnote_260_260'><sup>[260]</sup></a> hier gaen doen,<br /> + <a id="Page_38" name='Page_38'></a> Ende Vaelentijf sal gaen weiden int groen,<br /> + Tote opgaet dat sonneschijn. <span class="linenum">615</span><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + (<i>Voor Abelant; het is dag geworden</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Danc hebbe Mamet ende Apolijn,<br /> + Ic sie den valke van hogher aert<br /> + Neder dalen in minen bogaert<br /> + Daer<a id="FNanchor_261_261" name='FNanchor_261_261'></a><a + href='#Footnote_261_261'><sup>[261]</sup></a> ic soe langhe na hebbe ghewacht;<br /> + Hi heeft een teken vore<a id="FNanchor_262_262" name='FNanchor_262_262'></a><a + href='#Footnote_262_262'><sup>[262]</sup></a> hem bracht <span + class="linenum">620</span><br /> + Daer ane dat ickene kinne;<a id="FNanchor_263_263" name='FNanchor_263_263'></a><a + href='#Footnote_263_263'><sup>[263]</sup></a><br /> + Hi es dien ic met trouwen minne:<br /> + Dat sie ic wel ane sine ghedaen.<a id="FNanchor_264_264" + name='FNanchor_264_264'></a><a href='#Footnote_264_264'><sup>[264]</sup></a><br /> + Nu willickene vriendelijc gaen ontfaen,<br /> + Want hi es comen te miere hant,<a id="FNanchor_265_265" + name='FNanchor_265_265'></a><a href='#Footnote_265_265'><sup>[265]</sup></a> <span + class="linenum">625</span><br /> + Een edel valke uut kerstenlant,<br /> + Van Bruyswijc die hoghe baroen:<br /> + Ic sachen nederbeten<a id="FNanchor_266_266" name='FNanchor_266_266'></a><a + href='#Footnote_266_266'><sup>[266]</sup></a> int groen<br /> + Van sinen paerde, die coene wigant.<br /> + Sijt willecome, Gloriant! <span class="linenum">630</span><br /> + Ghi hebt beseten<a id="FNanchor_267_267" name='FNanchor_267_267'></a><a + href='#Footnote_267_267'><sup>[267]</sup></a> die herte mijn.<br /> + Ic sach u onder dat maenschijn<br /> + Ende oec verhoerdic<a id="FNanchor_268_268" name='FNanchor_268_268'></a><a + href='#Footnote_268_268'><sup>[268]</sup></a> uwe tale;<br /> + Al te hant<a id="FNanchor_269_269" name='FNanchor_269_269'></a><a + href='#Footnote_269_269'><sup>[269]</sup></a> verkindic<a id="FNanchor_270_270" + name='FNanchor_270_270'></a><a href='#Footnote_270_270'><sup>[270]</sup></a> u wale<a + id="FNanchor_271_271" name='FNanchor_271_271'></a><a + href='#Footnote_271_271'><sup>[271]</sup></a><br /> + Bi den teken, dat ghi daer dracht. <span class="linenum">635</span><br /> + <br /> + <a id="Page_39" name='Page_39'></a> <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + O Florentijn, wel scone maght,<br /> + Sidi dit, wel edel vrouwe rene,<br /> + Soe biddic gode van Nasarene,<br /> + Dat hi beware u reine lijf.<br /> + O Florentijn, wel scone wijf, <span class="linenum">640</span><br /> + Wat hebbic al door u besuert<br /> + Ende mi gheaventuert,<a id="FNanchor_272_272" name='FNanchor_272_272'></a><a + href='#Footnote_272_272'><sup>[272]</sup></a><br /> + Eer ic hier comen ben in dlant!<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + O edel hertoghe Gloriant,<br /> + Ghi sijt mi groet willecome! <span class="linenum">645</span><br /> + Ghi moghes<a id="FNanchor_273_273" name='FNanchor_273_273'></a><a + href='#Footnote_273_273'><sup>[273]</sup></a> wel draghen uwen roeme,<br /> + Dat ic op eerde nie man en sach<br /> + Die mijn herte verhoghen<a id="FNanchor_274_274" name='FNanchor_274_274'></a><a + href='#Footnote_274_274'><sup>[274]</sup></a> mach<br /> + Meer dan ghi, hoghe baroen.<br /> + Maer wijst<a id="FNanchor_275_275" name='FNanchor_275_275'></a><a + href='#Footnote_275_275'><sup>[275]</sup></a> mijn vader, die roede lioen, <span + class="linenum">650</span><br /> + Dat wi hier beide vergadert sijn,<br /> + Bi minen god Apolijn,<br /> + Onser beider lijf dat ware verloren!<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + God, die van der maghet was gheboren,<br /> + Moet onser beider hoeder sijn, <span class="linenum">655</span><br /> + O uutvercoren Florentijn,<br /> + Spieghel boven alle wiven,<br /> + Saelt verloren moeten bliven<br /> + Dat ic hebbe doer<a id="FNanchor_276_276" name='FNanchor_276_276'></a><a + href='#Footnote_276_276'><sup>[276]</sup></a> u ghedaen?<br /> + Ic hebbe mijn lantscap laten staen <span class="linenum">660</span><br /> + Om u te sprekene, vrouwe rene,<br /> + Ende come al dus ghedoelt allene<br /> + Ghelijc enen aermen knecht.<br /> + <br /> + <a id="Page_40" name='Page_40'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + O Gloriant, dat ware onrecht,<br /> + Bi minen god Tervogan, <span class="linenum">665</span><br /> + Hets recht, wie enen doeghden an<a id="FNanchor_277_277" + name='FNanchor_277_277'></a><a href='#Footnote_277_277'><sup>[277]</sup></a><br /> + Ende in rechter trouwen mint,<br /> + Dat hi troest daer af<a id="FNanchor_278_278" name='FNanchor_278_278'></a><a + href='#Footnote_278_278'><sup>[278]</sup></a> ghewint,<br /> + Also ic van u hebbe ghedaen.<br /> + Nu seldi oec van mi ontfaen <span class="linenum">670</span><br /> + Al dat u edel herte begheert<br /> + In reinen aerde,<a id="FNanchor_279_279" name='FNanchor_279_279'></a><a + href='#Footnote_279_279'><sup>[279]</sup></a> ridder weert,<br /> + Al sonder eneghe doerpernie.<a id="FNanchor_280_280" name='FNanchor_280_280'></a><a + href='#Footnote_280_280'><sup>[280]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Bi der maghet sente Marie,<br /> + Florentijn wel suverlike, <span class="linenum">675</span><br /> + Om al dat goet van eertrike<br /> + En dadic u ghene doerperheit.<br /> + Maer, edel wijf, maeckt u bereit<br /> + Met mi te Bruyswijc te varen,<br /> + Want hier en es gheen langher sparen.<a id="FNanchor_281_281" + name='FNanchor_281_281'></a><a href='#Footnote_281_281'><sup>[281]</sup></a> <span + class="linenum">680</span><br /> + Vernaemt uw vader, die roede Hoen,<br /> + Hi soude ons beiden lachter<a id="FNanchor_282_282" name='FNanchor_282_282'></a><a + href='#Footnote_282_282'><sup>[282]</sup></a> doen:<br /> + Soe bleven wi ewelijc ghescant.<a id="FNanchor_283_283" + name='FNanchor_283_283'></a><a href='#Footnote_283_283'><sup>[283]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + O edel hertoghe Gloriant,<br /> + Bruyswijc soudic gherne besien: <span class="linenum">685</span><br /> + Mochte mi dat met trouwen ghescien,<br /> + So woudic varen daer ghijs begheert.<br /> + <br /> + <br /> + <a id="Page_41" name='Page_41'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + O Florentijn vrouwe weert,<br /> + Die ic boven alle vrouwen minne,<br /> + Ic sal u maken hertoghinne <span class="linenum">690</span><br /> + Van Bruyswijc, den goeden lande:<br /> + Dies settic u mine trouwe te pande,<br /> + Edel wijf van hogher aert.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Soe salic met u bestaen die vaert,<a id="FNanchor_284_284" + name='FNanchor_284_284'></a><a href='#Footnote_284_284'><sup>[284]</sup></a><br /> + Boven alle man, die leven mach, <span class="linenum">695</span><br /> + Of die ic met oghen nie ghesach,<br /> + Edel hertoghe, hoghe baroen.<br /> + Nu laet ons hier nedersitten int groen<br /> + Tote nedergaet dat maenschijn;<br /> + Dan selense alle gader slapen sijn, <span class="linenum">700</span><br /> + Die te mijns vader hove behoren,<br /> + Dan moghen wi sonder toren<a id="FNanchor_285_285" name='FNanchor_285_285'></a><a + href='#Footnote_285_285'><sup>[285]</sup></a><br /> + Varen sonder yemens ghemoet.<a id="FNanchor_286_286" name='FNanchor_286_286'></a><a + href='#Footnote_286_286'><sup>[286]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + O edel wijf, het dunct mi oec goet,<br /> + Want die vaec gaet mi soe an, <span class="linenum">705</span><br /> + Dat ic niet langher ghestaen<a id="FNanchor_287_287" name='FNanchor_287_287'></a><a + href='#Footnote_287_287'><sup>[287]</sup></a> en can,<br /> + Ic moet emmer legghen mijn hoet<a id="FNanchor_288_288" + name='FNanchor_288_288'></a><a href='#Footnote_288_288'><sup>[288]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Soe legghet dan neder in minen scoet<br /> + Ende slaept, hoghe gheboren wigant:<br /> + Dan selen wi rumen<a id="FNanchor_289_289" name='FNanchor_289_289'></a><a + href='#Footnote_289_289'><sup>[289]</sup></a> Abelant. <span + class="linenum">710</span><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>VIERDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_42" name='Page_42'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>Op het kasteel te Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Floerant des roede-lioens neve:<a + id="FNanchor_290_290" name='FNanchor_290_290'></a><a + href='#Footnote_290_290'><sup>[290]</sup></a></span><br /> + Hulpe, Mamet ende Apolijn,<br /> + Hoe es die joncfrou Florentijn<br /> + Alsoe dommelijc ghesint?<br /> + En wert nie man van hare ghemint<br /> + Die in heydenesse mochte spannen crone, <span class="linenum">715</span><br /> + Soe hoghe gheboren noch soe scoene,<br /> + Dat si haer herte daer woude legghen an,<br /> + Ende mint nu enen kerstenen man<br /> + Ende wilt met hem rumen dlant!<br /> + Soe blijft si ewelijc ghescant, <span class="linenum">720</span><br /> + Eest dat ic swighe hier van.<br /> + Bi minen god Tervogan,<br /> + Nenic, ic saelt segghen haren vader,<br /> + Want ict ghesien hebbe al gader.<a id="FNanchor_291_291" + name='FNanchor_291_291'></a><a href='#Footnote_291_291'><sup>[291]</sup></a><br /> + <br /> + Waer sidi, hoghe gheboren baroen <span class="linenum">725</span><br /> + Van Abelant, heer roede lioen?<br /> + Staet op, hoghe gheboren man,<br /> + Doet haestelijc u cleder an,<br /> + Ghi selt vernemen, dies ghi niet en wet.<a id="FNanchor_292_292" + name='FNanchor_292_292'></a><a href='#Footnote_292_292'><sup>[292]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Nu benic hier al onghelet:<a id="FNanchor_293_293" name='FNanchor_293_293'></a><a + href='#Footnote_293_293'><sup>[293]</sup></a> <span class="linenum">730</span><br /> + Floerant neve, wat saels ghescien?<br /> + <br /> + <a id="Page_43" name='Page_43'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + O edel oem, ic hebbe ghesien<br /> + Wonder<a id="FNanchor_294_294" name='FNanchor_294_294'></a><a + href='#Footnote_294_294'><sup>[294]</sup></a> ane Florentine die scoene,<br /> + Die met rechten mochte dragen crone<br /> + Voer Babeloen den soudaen.<a id="FNanchor_295_295" name='FNanchor_295_295'></a><a + href='#Footnote_295_295'><sup>[295]</sup></a> <span class="linenum">735</span><br /> + Si leghet aerm ende aerm bevaen<a id="FNanchor_296_296" + name='FNanchor_296_296'></a><a href='#Footnote_296_296'><sup>[296]</sup></a><br /> + In ghenen boegaert, coene wigant,<br /> + Met enen man uut kerstenlant,<br /> + Van Bruyswijc den hertoghe vri.<br /> + Ic salse u wisen, comt met mi, <span class="linenum">740</span><br /> + Edel wigant, wide vermeert,<br /> + Want ic hebbe hem ghestolen sijn sweert,<br /> + Daer hi leghet bi dat edel wijf,<br /> + Ende sijn ors, dat heet Vaelentijf,<br /> + Dat hebbic hem heymelijc ghenomen. <span class="linenum">745</span><br /> + Uut Bruyswijc soe es hi comen<br /> + Ende es een hertoghe daer van.<br /> + Nu siet, hoghe gheboren man,<br /> + Waer dat hi leghet in haren scoet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Ay, dat heeft mi wonder groet <span class="linenum">750</span><br /> + Van mijnder dochter Florentijn.<br /> + En was nie soe edelen Serrasijn<a id="FNanchor_297_297" + name='FNanchor_297_297'></a><a href='#Footnote_297_297'><sup>[297]</sup></a><br /> + Daer si haer herte wilde legghen an,<br /> + Ende leghet nu met een kerstenen man,<br /> + Die niet en es van onser wet<a id="FNanchor_298_298" name='FNanchor_298_298'></a><a + href='#Footnote_298_298'><sup>[298]</sup></a> <span class="linenum">755</span><br /> + Ay, waer toe si haer heeft gheset<a id="FNanchor_299_299" + name='FNanchor_299_299'></a><a href='#Footnote_299_299'><sup>[299]</sup></a><br /> + Ende alsoe jammerlijc ghescant!<br /> + Bi minen god Tervogant,<br /> + Si sal daer omme berren<a id="FNanchor_300_300" name='FNanchor_300_300'></a><a + href='#Footnote_300_300'><sup>[300]</sup></a> in een vier,<a id="FNanchor_301_301" + name='FNanchor_301_301'></a><a href='#Footnote_301_301'><sup>[301]</sup></a><br /> + <a id="Page_44" name='Page_44'></a> Ende die hertoghe en sal niet van hier <span + class="linenum">760</span><br /> + Mi ontriden,<a id="FNanchor_302_302" name='FNanchor_302_302'></a><a + href='#Footnote_302_302'><sup>[302]</sup></a> ic en salne<a id="FNanchor_303_303" + name='FNanchor_303_303'></a><a href='#Footnote_303_303'><sup>[303]</sup></a> + vanghen<br /> + Ende ane enen boom doen hanghen,<br /> + Bi minen god Apolijn.<br /> + Gawi,<a id="FNanchor_304_304" name='FNanchor_304_304'></a><a + href='#Footnote_304_304'><sup>[304]</sup></a> Floerant neve mijn,<br /> + Ende laet ons vanghen den hoghen baroen! <span class="linenum">765</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + O edel oem, dat hebben wi goet te doen,<a id="FNanchor_305_305" + name='FNanchor_305_305'></a><a href='#Footnote_305_305'><sup>[305]</sup></a><br /> + Want hi es van wapen bloet.<a id="FNanchor_306_306" name='FNanchor_306_306'></a><a + href='#Footnote_306_306'><sup>[306]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + (<i>Abelant; buiten bij de gelieven</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + Staet op, hoghe gheboren ghenoet<a id="FNanchor_307_307" + name='FNanchor_307_307'></a><a href='#Footnote_307_307'><sup>[307]</sup></a><br /> + Van Bruyswijc, coene wigant!<br /> + Ghi selt besitten Abelant, <span class="linenum">770</span><br /> + Die soete stede, dat scoene juweel;<br /> + Daer staet verborghen een casteel,<br /> + Daer seldi werden casteleyn.<a id="FNanchor_308_308" name='FNanchor_308_308'></a><a + href='#Footnote_308_308'><sup>[308]</sup></a><br /> + Het staet op soe scoene pleyn,<br /> + Dat men dies ghelike niet en vint. <span class="linenum">775</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Van gode so moetti sijn ghescint,<br /> + Fel<a id="FNanchor_309_309" name='FNanchor_309_309'></a><a + href='#Footnote_309_309'><sup>[309]</sup></a> Sarrasijn, vul keitijf!<a + id="FNanchor_310_310" name='FNanchor_310_310'></a><a + href='#Footnote_310_310'><sup>[310]</sup></a><br /> + Bi mijnder wet, het cost u dlijf,<br /> + Dat ghi mi heden quaemt soe bi.<br /> + <br /> + <a id="Page_45" name='Page_45'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + O edel here, van herten vri, <span class="linenum">780</span><br /> + Laet sinken uwen hoghen moet:<br /> + Hoghen roem en was noit goet.<br /> + Want ghi moet verwonnen bliven,<br /> + Ende daer toe<a id="FNanchor_311_311" name='FNanchor_311_311'></a><a + href='#Footnote_311_311'><sup>[311]</sup></a> sal men u ontliven,<br /> + Want ghi hebt die doet verdient. <span class="linenum">785</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay mi, dit spel es mi ontsient,<a id="FNanchor_312_312" + name='FNanchor_312_312'></a><a href='#Footnote_312_312'><sup>[312]</sup></a><br /> + Want ic hebbe mijn sweert verloren.<br /> + God, die van der maghet was gheboren,<br /> + Moeten<a id="FNanchor_313_313" name='FNanchor_313_313'></a><a + href='#Footnote_313_313'><sup>[313]</sup></a> bedroeven, diet mi nam<br /> + Ende al heimelijc tot mi quam, <span class="linenum">790</span><br /> + Daer ic in groter vrouden<a id="FNanchor_314_314" name='FNanchor_314_314'></a><a + href='#Footnote_314_314'><sup>[314]</sup></a> lach.<br /> + Met rechten ic dat wel claghen mach<br /> + Dat ic verloren hebbe minen Brant.<a id="FNanchor_315_315" + name='FNanchor_315_315'></a><a href='#Footnote_315_315'><sup>[315]</sup></a><br /> + Bi mijnder trouwen, haddicken in mijn hant,<br /> + Ghine sout mi niet vangen, fel keitijf! <span class="linenum">795</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Her hertoghe, laet dese worden een blijf,<a id="FNanchor_316_316" + name='FNanchor_316_316'></a><a href='#Footnote_316_316'><sup>[316]</sup></a><br /> + Uwen overmoet wert nu ghevelt.<a id="FNanchor_317_317" name='FNanchor_317_317'></a><a + href='#Footnote_317_317'><sup>[317]</sup></a><br /> + Ic mene dat ghijt becopen selt,<br /> + Dat u vorders<a id="FNanchor_318_318" name='FNanchor_318_318'></a><a + href='#Footnote_318_318'><sup>[318]</sup></a> hebben ghedaen.<br /> + Voer Abelant sachic verslaen <span class="linenum">800</span><br /> + Minen vader van uwer partien:<a id="FNanchor_319_319" name='FNanchor_319_319'></a><a + href='#Footnote_319_319'><sup>[319]</sup></a><br /> + Dat dede Gheraert van Normandien,<br /> + Versloech den lieven vader mijn,<br /> + Ende u vader, bi Apolijn,<br /> + Versloech minen oem Eysenbaert <span class="linenum">805</span><br /> + Ende twee ridders van hogher aert,—<br /> + Mijnder moien kinder,<a id="FNanchor_320_320" name='FNanchor_320_320'></a><a + href='#Footnote_320_320'><sup>[320]</sup></a> als ghi moghet horen,<br /> + Uut Antiotsen waren si gheboren,—<br /> + <a id="Page_46" name='Page_46'></a> Versloech u vader met sijnder ghewelt:<br /> + Ic mene, dat ghijt becopen selt, <span class="linenum">810</span><br /> + Bi minen god Apolijn,<br /> + Ende mine dochter Florentijn<br /> + Salic leveren doen den brant.<a id="FNanchor_321_321" name='FNanchor_321_321'></a><a + href='#Footnote_321_321'><sup>[321]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och edel here van Abelant,<br /> + Doet met mi dat ghi begheert; <span class="linenum">815</span><br /> + Maer Florentijn, die es wel weert<br /> + Te draghen crone voer elken man;<br /> + Want biden vader, die mi ghewan,<br /> + Si heeft te male<a id="FNanchor_322_322" name='FNanchor_322_322'></a><a + href='#Footnote_322_322'><sup>[322]</sup></a> een reine lijf,<br /> + Si en was noch noit niemans wijf, <span class="linenum">820</span><br /> + Dat wetic wel, te gheenre ure,<br /> + Si es ene edel creature:<br /> + Sijt haers ghenadich, hoghe baroen!<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Bi minen groten god Mahoen,<br /> + Dan<a id="FNanchor_323_323" name='FNanchor_323_323'></a><a + href='#Footnote_323_323'><sup>[323]</sup></a> lietic om al die werelt niet: <span + class="linenum">825</span><br /> + Si sal daer omme berren, wats gesciet,<br /> + Dat sie nie<a id="FNanchor_324_324" name='FNanchor_324_324'></a><a + href='#Footnote_324_324'><sup>[324]</sup></a> groete van u ontfinc.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel IV</h4> + <br /> + (<i>In Gloriants kerker</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay, gheweldich hemels coninc,<br /> + Nu bewaert dat edel wijf;<br /> + Al eest<a id="FNanchor_325_325" name='FNanchor_325_325'></a><a + href='#Footnote_325_325'><sup>[325]</sup></a> dat ic verliese mijn lijf, <span + class="linenum">830</span><br /> + <br /> + <a id="Page_47" name='Page_47'></a> Bewaert die scoene Florentijn:<br /> + Dies biddic u, werde sceppere mijn,<br /> + Dat si die doot mach ontgaen<br /> + Ende kerstenheit moet ontfaen;<a id="FNanchor_326_326" name='FNanchor_326_326'></a><a + href='#Footnote_326_326'><sup>[326]</sup></a><br /> + Dies biddic u, moeder ende maeght, <span class="linenum">835</span><br /> + Want si een reine herte draeght,<br /> + Ende heeft te male ene edel nature,<br /> + Moeder gods, bewaert die scoene creature;<br /> + Dies biddic u, god, doer uwen oetmoet,<a id="FNanchor_327_327" + name='FNanchor_327_327'></a><a href='#Footnote_327_327'><sup>[327]</sup></a><br /> + Want gherechte minne ons beiden doet, <span class="linenum">840</span><br /> + Dat wi sijn in dit verdriet.<br /> + Ay god, nu en wilt vergheten niet,<br /> + Dat u die minne daer toe dwanc,<br /> + Dat ghi ane ene wigaertranc<a id="FNanchor_328_328" name='FNanchor_328_328'></a><a + href='#Footnote_328_328'><sup>[328]</sup></a><br /> + Ontfinc menschelijc nature: <span class="linenum">845</span><br /> + Dat was Maria, die maghet pure,<br /> + Die u ontfinc in reinen live,<br /> + Dat noit en ghesciede ghenen wive,<br /> + Ende maghdelijc ter werelt bracht:<br /> + Dat dede al die minne cracht; <span class="linenum">850</span><br /> + Ende daer na stoerfdi die bitter doot,<br /> + Om ons te bringhen in vrouden groet:<br /> + So brinct mi noch uut desen prisoene.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel V</h4> + <br /> + (<i>In Florentijns kerker</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Waer sidi, Rogier, deghen<a id="FNanchor_329_329" name='FNanchor_329_329'></a><a + href='#Footnote_329_329'><sup>[329]</sup></a> coene,<br /> + Mijn lieve vrient ende ghetrouwe? <span class="linenum">855</span><br /> + <br /> + <a id="Page_48" name='Page_48'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Ic ben hier, wel edel vrouwe.<br /> + Nu seght mi, wats die raet?<a id="FNanchor_330_330" name='FNanchor_330_330'></a><a + href='#Footnote_330_330'><sup>[330]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Ay Rogier, al minen toeverlaet<br /> + Die steet al te male ane di.<br /> + Och lieve Rogier, nu segt mi: <span class="linenum">860</span><br /> + Wat seet<a id="FNanchor_331_331" name='FNanchor_331_331'></a><a + href='#Footnote_331_331'><sup>[331]</sup></a> mijn vader, die hoghe baroen?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Och edel vrouwe, bi Mahoen,<br /> + Hi heeft ghesworen op sinen tant,<a id="FNanchor_332_332" + name='FNanchor_332_332'></a><a href='#Footnote_332_332'><sup>[332]</sup></a><br /> + Dat hi sal hanghen den hoghen wigant<br /> + Ende u leveren sal ten viere: <span class="linenum">865</span><br /> + Dat heeft hi gheswoeren alsoe diere,<a id="FNanchor_333_333" + name='FNanchor_333_333'></a><a href='#Footnote_333_333'><sup>[333]</sup></a><br /> + Dat mens hem wel gheloeven mach.<br /> + Dies en benic ure noch nacht no dach<br /> + Sonder droefheit, edel vrouwe.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Och edel Rogier, nu sijt ghetrouwe, <span class="linenum">870</span><br /> + Want ghi hebbes wel die macht:<a id="FNanchor_334_334" name='FNanchor_334_334'></a><a + href='#Footnote_334_334'><sup>[334]</sup></a><br /> + Ic weet wel, dat ghi den kerker wacht,<a id="FNanchor_335_335" + name='FNanchor_335_335'></a><a href='#Footnote_335_335'><sup>[335]</sup></a><br /> + Daer die hertoghe in leghet ghevaen.<a id="FNanchor_336_336" + name='FNanchor_336_336'></a><a href='#Footnote_336_336'><sup>[336]</sup></a><br /> + Nu wilt hem in staden staen,<a id="FNanchor_337_337" name='FNanchor_337_337'></a><a + href='#Footnote_337_337'><sup>[337]</sup></a><br /> + Dat hi behouden mach sijn lijf. <span class="linenum">875</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Och edel uutvercoren wijf,<br /> + Doe ic dat, soe ben ic doet,<br /> + Al die werelt van goude roet<br /> + En sal mi connen ghehulpen niet.<a id="FNanchor_338_338" + name='FNanchor_338_338'></a><a href='#Footnote_338_338'><sup>[338]</sup></a><br /> + <br /> + <a id="Page_49" name='Page_49'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + Rogier, hulpt mi uut mijn verdriet <span class="linenum">880</span><br /> + Ende oec den hertoghe Gloriant,<br /> + Dan selen wi rumen Abelant<br /> + Ten lande wert<a id="FNanchor_339_339" name='FNanchor_339_339'></a><a + href='#Footnote_339_339'><sup>[339]</sup></a> van Bruyswijc.<br /> + Rogier, ic ghelove<a id="FNanchor_340_340" name='FNanchor_340_340'></a><a + href='#Footnote_340_340'><sup>[340]</sup></a> u sekerlijc,<br /> + Ic sal ewelijc sijn u vrient. <span class="linenum">885</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Och edel vrouwe, dies hebdi wel verdient<br /> + Over<a id="FNanchor_341_341" name='FNanchor_341_341'></a><a + href='#Footnote_341_341'><sup>[341]</sup></a> meneghen tijt hier te voren.<br /> + U vader hadde eens mijn doot ghesworen,<br /> + Doen waerdi al minen toeverlaet.<br /> + Ach, nu dadic als een quaet,<a id="FNanchor_342_342" name='FNanchor_342_342'></a><a + href='#Footnote_342_342'><sup>[342]</sup></a> <span class="linenum">890</span><br /> + Soudic dies al nu vergheten;<br /> + Al soudic in vieren werden ghespleten,<br /> + Ic sal u hulpen, wel edel wijf,<br /> + Dat ghi behouden selt u lijf<br /> + Ende oec die hertoghe van Bruyswijc, <span class="linenum">895</span><br /> + Want hi ontfinc mi soe vriendelijc,<br /> + Doen ic hem van u die boetscap bracht,<br /> + Ic sal daer om pinen<a id="FNanchor_343_343" name='FNanchor_343_343'></a><a + href='#Footnote_343_343'><sup>[343]</sup></a> dach ende nacht,<a + id="FNanchor_344_344" name='FNanchor_344_344'></a><a + href='#Footnote_344_344'><sup>[344]</sup></a><br /> + Edel vrouwe van herten reen,<br /> + Ic sal ontsluten die kerker steen<a id="FNanchor_345_345" + name='FNanchor_345_345'></a><a href='#Footnote_345_345'><sup>[345]</sup></a> <span + class="linenum">900</span><br /> + Ende verloessen die hoghe wigant.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel VI</h4> + <br /> + (<i>Wederom bij Gloriant's kerker</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Waer sidi, her Gloriant,<br /> + Edel hertoghe, hoghe baroen?<br /> + <a id="Page_50" name='Page_50'></a> Comt uut desen swaren prisoen,<br /> + Want alle die slote sijn ontdaen.<a id="FNanchor_346_346" + name='FNanchor_346_346'></a><a href='#Footnote_346_346'><sup>[346]</sup></a> <span + class="linenum">905</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Wi heeft mi dese gratie<a id="FNanchor_347_347" name='FNanchor_347_347'></a><a + href='#Footnote_347_347'><sup>[347]</sup></a> gedaen?<br /> + Rogier vrient, berecht mi dat.<a id="FNanchor_348_348" name='FNanchor_348_348'></a><a + href='#Footnote_348_348'><sup>[348]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Florentijn dies mi bat,<a id="FNanchor_349_349" name='FNanchor_349_349'></a><a + href='#Footnote_349_349'><sup>[349]</sup></a><br /> + Dat ic u hulpe uut uwen verdriet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay, god die hem crucen liet, <span class="linenum">910</span><br /> + Die moets hebben lof ende danc,<br /> + Dat ic ben uut desen swaren stanc,<br /> + Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn.<br /> + Nu segt mi: waer es Florentijn,<br /> + Die overscoene creature? <span class="linenum">915</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel here, si leghet tusschen vier muren<br /> + Ghesloten ende vaste ghevaen;<br /> + Te hare soe en mach niemant gaen,<br /> + Want haer vader wiltse ontliven.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Dien wille sal achterbliven,<a id="FNanchor_350_350" name='FNanchor_350_350'></a><a + href='#Footnote_350_350'><sup>[350]</sup></a> <span class="linenum">920</span><br /> + Op dat<a id="FNanchor_351_351" name='FNanchor_351_351'></a><a + href='#Footnote_351_351'><sup>[351]</sup></a> mi god behout mijn lijf;<a + id="FNanchor_352_352" name='FNanchor_352_352'></a><a + href='#Footnote_352_352'><sup>[352]</sup></a><br /> + Ic sal verlossen dat edel wijf,<br /> + Eer ic scheden sal van hier.<br /> + Och, haddic minen desterier<a id="FNanchor_353_353" name='FNanchor_353_353'></a><a + href='#Footnote_353_353'><sup>[353]</sup></a><br /> + Valantijf metter hant <span class="linenum">925</span><br /> + Ende mijn sweert, den goeden Brant,<br /> + Soe wildic Florentijnen halen<br /> + <a id="Page_51" name='Page_51'></a> Ende den roedenlioen betalen<br /> + Sijn huushure, in rechter trouwen!<a id="FNanchor_354_354" + name='FNanchor_354_354'></a><a href='#Footnote_354_354'><sup>[354]</sup></a><br /> + Het sal hem sekerlike rouwen, <span class="linenum">930</span><br /> + Dat hise soe jammerlijc hout ghevaen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Here, ic wijls u te hulpen staen<a id="FNanchor_355_355" + name='FNanchor_355_355'></a><a href='#Footnote_355_355'><sup>[355]</sup></a><br /> + Ende met u varen uten lande.<br /> + Mamet willic doen die scande,<br /> + Dat ic wille kerstenheit nemen an.<a id="FNanchor_356_356" + name='FNanchor_356_356'></a><a href='#Footnote_356_356'><sup>[356]</sup></a> <span + class="linenum">935</span><br /> + Nu siet hier, hoghe gheboren man,<br /> + Valantijf, u goede paert,<br /> + Ende uwen Brant, dat goede swaert,<br /> + Daer u herte soe sere op rast.<a id="FNanchor_357_357" name='FNanchor_357_357'></a><a + href='#Footnote_357_357'><sup>[357]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay, nu haddic minen last,<a id="FNanchor_358_358" name='FNanchor_358_358'></a><a + href='#Footnote_358_358'><sup>[358]</sup></a> <span class="linenum">940</span><br /> + Haddic Florentijne die scoene.<br /> + Lieve Rogier, dat god u loene,<br /> + Nu wijst mi die kerkersteen,<br /> + Daer in dat leghet die maghet reen,<br /> + Ic salne ontsluten ende ontdoen, <span class="linenum">945</span><br /> + Ende werdes gheware die roedelioen,<br /> + Seker, ic gheve hem sijn payment.<a id="FNanchor_359_359" + name='FNanchor_359_359'></a><a href='#Footnote_359_359'><sup>[359]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Ay here, soe waren wi ghescent,<br /> + Worde<a id="FNanchor_360_360" name='FNanchor_360_360'></a><a + href='#Footnote_360_360'><sup>[360]</sup></a> dit hof met allen<a + id="FNanchor_361_361" name='FNanchor_361_361'></a><a + href='#Footnote_361_361'><sup>[361]</sup></a> ghestoert.<a id="FNanchor_362_362" + name='FNanchor_362_362'></a><a href='#Footnote_362_362'><sup>[362]</sup></a><br /> + Ic sal ons vele bat<a id="FNanchor_363_363" name='FNanchor_363_363'></a><a + href='#Footnote_363_363'><sup>[363]</sup></a> hulpen voert: <span + class="linenum">950</span><br /> + Ghi selt hier houden<a id="FNanchor_364_364" name='FNanchor_364_364'></a><a + href='#Footnote_364_364'><sup>[364]</sup></a> in dit groen,<br /> + Ende ic sal gaen ten roedenlioen<br /> + <a id="Page_52" name='Page_52'></a> Ende sal hem segghen ende maken vroet,<br /> + Dat hi morghen metter spoet<br /> + Florentijn, dat edel wijf, <span class="linenum">955</span><br /> + Sal doen dooden ende nemen dlijf:<br /> + Dies salic hem maken wijs,<br /> + Ende ghi selt hier houden in dit rijs<a id="FNanchor_365_365" + name='FNanchor_365_365'></a><a href='#Footnote_365_365'><sup>[365]</sup></a><br /> + Ende emmer seldi op die waerden<a id="FNanchor_366_366" + name='FNanchor_366_366'></a><a href='#Footnote_366_366'><sup>[366]</sup></a> + sijn.<br /> + Als men uutbrinct<a id="FNanchor_367_367" name='FNanchor_367_367'></a><a + href='#Footnote_367_367'><sup>[367]</sup></a> Florentijn <span + class="linenum">960</span><br /> + Ende mense ontliven sal,<br /> + Dan seldi comen over al<a id="FNanchor_368_368" name='FNanchor_368_368'></a><a + href='#Footnote_368_368'><sup>[368]</sup></a><br /> + Ghereden, hoghe gheboren wigant.<br /> + Bi minen god Tervogant,<a id="FNanchor_369_369" name='FNanchor_369_369'></a><a + href='#Footnote_369_369'><sup>[369]</sup></a><br /> + Ic sal u ter hulpen staen. <span class="linenum">965</span><br /> + Ghi selt steken ende ic sal slaen,<br /> + Ende god sal in onser hulpen sijn:<br /> + Aldus selen wi Florentijn<br /> + Verlossen, dat edel wijf.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Rogier, het sal mi costen dlijf, <span class="linenum">970</span><br /> + Ofte ic bringse uut hare noet.<br /> + Nu gaet henen met haesten groet.<br /> + Ic sal hier bliven in dit foreest.<a id="FNanchor_370_370" + name='FNanchor_370_370'></a><a href='#Footnote_370_370'><sup>[370]</sup></a><br /> + Ay vader, sone ende heilich geest,<br /> + Nu moetti<a id="FNanchor_371_371" name='FNanchor_371_371'></a><a + href='#Footnote_371_371'><sup>[371]</sup></a> bewaren Florentijn. <span + class="linenum">975</span><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>VIJFDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_53" name='Page_53'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + <i>(Abelant; in of voor het kasteel</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O Mamet ende Apolijn<br /> + Ende Mahoen ende Tervogant,<br /> + Edel here van Abelant,<br /> + Die moeten u gheven goeden dach.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Rogier, nu doet mi ghewach:<a id="FNanchor_372_372" name='FNanchor_372_372'></a><a + href='#Footnote_372_372'><sup>[372]</sup></a> <span class="linenum">980</span><br /> + Hoe salic varen met Gloriant?<a id="FNanchor_373_373" name='FNanchor_373_373'></a><a + href='#Footnote_373_373'><sup>[373]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Edel here van Abelant,<br /> + Dat salic u segghen ende maken vroet,<br /> + Dat ghi morgen metter spoet<br /> + Florentijn, dat felle wijf, <span class="linenum">985</span><br /> + Dooden selt ende nemen dlijf,<br /> + Want si hevet wel verboert,<a id="FNanchor_374_374" name='FNanchor_374_374'></a><a + href='#Footnote_374_374'><sup>[374]</sup></a><br /> + Alse men recht na rechte coert,<a id="FNanchor_375_375" + name='FNanchor_375_375'></a><a href='#Footnote_375_375'><sup>[375]</sup></a><br /> + Want si heeft onse gode ghescant;<br /> + Ende dan<a id="FNanchor_376_376" name='FNanchor_376_376'></a><a + href='#Footnote_376_376'><sup>[376]</sup></a> seldi Gloriant <span + class="linenum">990</span><br /> + Hanghen doen ane enen boem.<br /> + Want vernaemt Gheraert sijn oem,<br /> + Dat hi hier ghevanghen leghet,<br /> + Here, voer waer si u gheseghet,<br /> + Soe sal hi comen met groter cracht <span class="linenum">995</span><br /> + Ende met al sijnder macht<br /> + Ende sal ons doen grote pijn:<br /> + <a id="Page_54" name='Page_54'></a> Daer omme duncket mi dbeste sijn<br /> + Dat ghise beide ontliven doet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Rogier, desen raet dunct mi goet. <span class="linenum">1000</span><br /> + Nu en willic beiden<a id="FNanchor_377_377" name='FNanchor_377_377'></a><a + href='#Footnote_377_377'><sup>[377]</sup></a> dach noch ure.<br /> + Gaet henen, haelt mi die scoene figure,<a id="FNanchor_378_378" + name='FNanchor_378_378'></a><a href='#Footnote_378_378'><sup>[378]</sup></a><br /> + Florentijn, die felle pute,<a id="FNanchor_379_379" name='FNanchor_379_379'></a><a + href='#Footnote_379_379'><sup>[379]</sup></a><br /> + Ic salse doen leiden ter poerten ute<br /> + Ende doen haer thoeft afslaen. <span class="linenum">1005</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Here, dit dunct mi dbeste ghedaen.<br /> + Ic salse halen, bi Apolijn.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + <i>(Florentijns kerker)</i><br /> + <br /> + Waer sidi, scoene Florentijn?<br /> + Ghi moet gaen voer den hoghen baroen,<br /> + Uwen vader, den roedenlioen. <span class="linenum">1010</span><br /> + Hi wilt met u justicie houden<br /> + Ende meint,<a id="FNanchor_380_380" name='FNanchor_380_380'></a><a + href='#Footnote_380_380'><sup>[380]</sup></a> dat u sal werden vergouden,<a + id="FNanchor_381_381" name='FNanchor_381_381'></a><a + href='#Footnote_381_381'><sup>[381]</sup></a><br /> + Dat ghi sine gode hebt ghescant<br /> + Ende dat ghi bi Gloriant<br /> + Hebt gheslapen, vri<a id="FNanchor_382_382" name='FNanchor_382_382'></a><a + href='#Footnote_382_382'><sup>[382]</sup></a> edel wijf. <span + class="linenum">1015</span><br /> + Dat sal u costen u edel lijf,<br /> + Want hi hevet soe dier<a id="FNanchor_383_383" name='FNanchor_383_383'></a><a + href='#Footnote_383_383'><sup>[383]</sup></a> ghesworen.<br /> + <br /> + <a id="Page_55" name='Page_55'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + God, die vander maghet was gheboren!<a id="FNanchor_384_384" + name='FNanchor_384_384'></a><a href='#Footnote_384_384'><sup>[384]</sup></a><br /> + Ende sijn voetsel van haer soeghede,<a id="FNanchor_385_385" + name='FNanchor_385_385'></a><a href='#Footnote_385_385'><sup>[385]</sup></a><br /> + Ende daer na dat hi ghedoeghede, <span class="linenum">1020</span><br /> + Datten die felle joden vinghen,<br /> + Ende aen een cruce hinghen,<br /> + Daer hi an sterf<a id="FNanchor_386_386" name='FNanchor_386_386'></a><a + href='#Footnote_386_386'><sup>[386]</sup></a> die bitter doot,<br /> + Om ons te bringhen in vrouden groet,<br /> + Die moet mine ziele ghenadich sijn. <span class="linenum">1025</span><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + <i>(Plaats voor de terechtstelling)</i><a id="FNanchor_387_387" + name='FNanchor_387_387'></a><a href='#Footnote_387_387'><sup>[387]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Nu segt mi, dochter Florentijn.<br /> + Wie mach u hier toe hebben bracht,<br /> + Dat ghi sijt aldus bedacht<a id="FNanchor_388_388" name='FNanchor_388_388'></a><a + href='#Footnote_388_388'><sup>[388]</sup></a><br /> + Ende aenbedt enen vremden god<br /> + Ende maect met onsen goden u spot, <span class="linenum">1030</span><br /> + Ende mint daer toe enen kerstenman?<br /> + Bi minen god Tervogan,<br /> + Ghi selt daer omme uw lijf verliesen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Vader, die doot willic gherne kiesen<br /> + Om den ghenen, diese door<a id="FNanchor_389_389" name='FNanchor_389_389'></a><a + href='#Footnote_389_389'><sup>[389]</sup></a> mi ontfinc <span + class="linenum">1035</span><br /> + Ende naect ane een cruce hinc<br /> + Met sinen aermen wide ontdaen<a id="FNanchor_390_390" name='FNanchor_390_390'></a><a + href='#Footnote_390_390'><sup>[390]</sup></a>,<br /> + Ende liet hem hande ende voete doerslaen<br /> + Met plompen<a id="FNanchor_391_391" name='FNanchor_391_391'></a><a + href='#Footnote_391_391'><sup>[391]</sup></a> naghelen drie.<br /> + <a id="Page_56" name='Page_56'></a> Ghewarich<a id="FNanchor_392_392" + name='FNanchor_392_392'></a><a href='#Footnote_392_392'><sup>[392]</sup></a> god, so + moetti mie <span class="linenum">1040</span><br /> + Bescermen vander hellen brant,<br /> + Ende bewaert den hertoghe Gloriant,<br /> + Want hi es in pinen groot.<br /> + O edel hoghe gheboren ghenoet,<a id="FNanchor_393_393" name='FNanchor_393_393'></a><a + href='#Footnote_393_393'><sup>[393]</sup></a><br /> + Hoe gherne haddic u noch ghesien! <span class="linenum">1045</span><br /> + Maer en mach mi niet ghescien,<br /> + Dat doet mijnre herten alte wee.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>De hangdief: <i>(de beul)</i></span><br /> + Dien moghdi scouwen nemmermee,<a id="FNanchor_394_394" name='FNanchor_394_394'></a><a + href='#Footnote_394_394'><sup>[394]</sup></a><br /> + Hoghe gheboren edel wijf,<br /> + Want ic u nu sal nemen dlijf, <span class="linenum">1050</span><br /> + Dat deert sere die herte mijn.<br /> + Och edel joncfrouwe Florentijn,<br /> + Waer toe hebdi u gheset?<a id="FNanchor_395_395" name='FNanchor_395_395'></a><a + href='#Footnote_395_395'><sup>[395]</sup></a><br /> + Woudi noch anebeden Mamet,<br /> + Ghi sout noch wel u lijf behouden, <span class="linenum">1055</span><br /> + Het comt al touwe bi uwen scouden,<a id="FNanchor_396_396" + name='FNanchor_396_396'></a><a href='#Footnote_396_396'><sup>[396]</sup></a><br /> + Dat ghi onsen gode aldus blameert<a id="FNanchor_397_397" + name='FNanchor_397_397'></a><a href='#Footnote_397_397'><sup>[397]</sup></a><br /> + Ende u selven scandeleert<a id="FNanchor_398_398" name='FNanchor_398_398'></a><a + href='#Footnote_398_398'><sup>[398]</sup></a><br /> + Ende ghi<a id="FNanchor_399_399" name='FNanchor_399_399'></a><a + href='#Footnote_399_399'><sup>[399]</sup></a> hoghe gheboren sijt.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roedelioen:</span><br /> + Ghi gheeft haer alte langhe respijt.<a id="FNanchor_400_400" + name='FNanchor_400_400'></a><a href='#Footnote_400_400'><sup>[400]</sup></a><br /> + Haestu ende slaet haer af thoet,<br /> + Want hare mesdaet es so groet,<br /> + Al die werelt en halpe hare niet.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel IV</h4> + <a id="Page_57" name='Page_57'></a> <br /> + <i>(Als tooneel III)</i><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Bi gode die hem crucen liet,<br /> + Dan sal niet wesen, fel tierant! <span class="linenum">1065</span><br /> + Van gode moetti sijn ghescant<br /> + Dat ghi sijt soe putertier.<a id="FNanchor_401_401" name='FNanchor_401_401'></a><a + href='#Footnote_401_401'><sup>[401]</sup></a><br /> + Ter quader tijt maect u van hier,<a id="FNanchor_402_402" + name='FNanchor_402_402'></a><a href='#Footnote_402_402'><sup>[402]</sup></a><br /> + Of die duvel sal uws wouden,<a id="FNanchor_403_403" name='FNanchor_403_403'></a><a + href='#Footnote_403_403'><sup>[403]</sup></a><br /> + Ende Florentijn sal haer lijf behouden <span class="linenum">1070</span><br /> + Ende tuwer scande mijn eyghen<a id="FNanchor_404_404" name='FNanchor_404_404'></a><a + href='#Footnote_404_404'><sup>[404]</sup></a> sijn.<br /> + O uutvercoren Florentijn!<br /> + Van deser doot sidi vri:<br /> + Dies danct der werder maghet Mari<br /> + Ende Rogier, den coenen wigant. <span class="linenum">1075</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Och edel hertoghe Gloriant,<br /> + Ic dancs gode van den troene,<a id="FNanchor_405_405" name='FNanchor_405_405'></a><a + href='#Footnote_405_405'><sup>[405]</sup></a><br /> + Dat mi ghevallen es soe scoene,<a id="FNanchor_406_406" + name='FNanchor_406_406'></a><a href='#Footnote_406_406'><sup>[406]</sup></a><br /> + Ende daer naest u ende Rogier.<br /> + Och edel here, laet ons van hier <span class="linenum">1080</span><br /> + Trecken, hoghe gheboren man.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Florentijn, nu varen wi dan<br /> + Te minen lande van Bruyswijc.<br /> + Mijn herte staet in vrouden rijc.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel V</h4> + <a id="Page_58" name='Page_58'></a> <br /> + <i>(Brunswijk)</i><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Edel wijf van hogher aert, <span class="linenum">1085</span><br /> + Nu sie ic den edelen boegaert,<br /> + Bruyswijc dat goede lant.<br /> + O edel oem, coene wigant,<br /> + Van Noermandien hoghe baroen,<br /> + Nu laet die poerte wide ontdoen <span class="linenum">1090</span><br /> + Ende laetse incomen met bliden sinne,<br /> + Die ic met al miere herten minne,<br /> + Van Abelant die scoene Florentijn.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + O Gloriant, neve mijn,<br /> + Sijt willecome op desen dach, <span class="linenum">1095</span><br /> + Ende Florentijn, die ic nie en sach<br /> + Meer<a id="FNanchor_407_407" name='FNanchor_407_407'></a><a + href='#Footnote_407_407'><sup>[407]</sup></a> dan nu te deser tijt.<br /> + Mijn herte wert mi van vrouden wijt<br /> + Dat ic u<a id="FNanchor_408_408" name='FNanchor_408_408'></a><a + href='#Footnote_408_408'><sup>[408]</sup></a> sie met ghesonden live<br /> + Comen metten edelen wive. <span class="linenum">1100</span><br /> + Nu segt mi: hoe voerdi<a id="FNanchor_409_409" name='FNanchor_409_409'></a><a + href='#Footnote_409_409'><sup>[409]</sup></a> in Abelant?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och edel oem, coene wigant,<br /> + Al slapende wardic daer ghevaen<br /> + Ende in enen kerker ghedaen,<br /> + Daer mi met rechte uut mocht verlanghen, <span class="linenum">1105</span><br /> + Want aderen, padden ende slanghen<br /> + Waren daer mijn naeste ghebueren.<br /> + Maer god, die gaf mi avonture,<a id="FNanchor_410_410" name='FNanchor_410_410'></a><a + href='#Footnote_410_410'><sup>[410]</sup></a><br /> + Bi vriende hulpe, bi goeden rade,<br /> + <a id="Page_59" name='Page_59'></a> Dat ic ben comen sonder scade, <span + class="linenum">1110</span><br /> + Uut den vangnesse<a id="FNanchor_411_411" name='FNanchor_411_411'></a><a + href='#Footnote_411_411'><sup>[411]</sup></a> swaer.<br /> + Het en quam nie man in selken vaer,<a id="FNanchor_412_412" + name='FNanchor_412_412'></a><a href='#Footnote_412_412'><sup>[412]</sup></a><br /> + Maer die minne vanden edelen wive<br /> + Hielt mi altoes te live,<a id="FNanchor_413_413" name='FNanchor_413_413'></a><a + href='#Footnote_413_413'><sup>[413]</sup></a><br /> + Dat ic hoepte, het soude beter werden. <span class="linenum">1115</span><br /> + Aldus hebbic met volherden<br /> + Ghewonnen daer mijn herte op rast.<a id="FNanchor_414_414" + name='FNanchor_414_414'></a><a href='#Footnote_414_414'><sup>[414]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, ghi hebt ghepast<a id="FNanchor_415_415" + name='FNanchor_415_415'></a><a href='#Footnote_415_415'><sup>[415]</sup></a><br /> + Der minnen boegaert leren bouwen.<br /> + Maer doch en derft<a id="FNanchor_416_416" name='FNanchor_416_416'></a><a + href='#Footnote_416_416'><sup>[416]</sup></a> u niet rouwen, <span + class="linenum">1120</span><br /> + Al eest u worden een deel te suere:<a id="FNanchor_417_417" + name='FNanchor_417_417'></a><a href='#Footnote_417_417'><sup>[417]</sup></a><br /> + Ghi brinct hier ene scoene creature,<br /> + Die oec niet edelre en mochte sijn;<br /> + Als es haer vader een Sarrasijn,<br /> + Hi es een hoghe gheboren man, <span class="linenum">1125</span><br /> + Want van Babeloen die soudan<br /> + Was sijn vader, dies benic vroeder,<a id="FNanchor_418_418" + name='FNanchor_418_418'></a><a href='#Footnote_418_418'><sup>[418]</sup></a><br /> + Ende des heren dochter was sijn moeder<br /> + Van Antioetsen, des benic wijs,<br /> + Ende oec heeft haer vader den prijs<a id="FNanchor_419_419" + name='FNanchor_419_419'></a><a href='#Footnote_419_419'><sup>[419]</sup></a> <span + class="linenum">1130</span><br /> + Voer ende na<a id="FNanchor_420_420" name='FNanchor_420_420'></a><a + href='#Footnote_420_420'><sup>[420]</sup></a> in tkerstenrijc,<br /> + Sone es van vromichede sijns ghelijc<a id="FNanchor_421_421" + name='FNanchor_421_421'></a><a href='#Footnote_421_421'><sup>[421]</sup></a><br /> + In heydenesse die wapen draght;<br /> + Daer om was ic van u versacht,<a id="FNanchor_422_422" name='FNanchor_422_422'></a><a + href='#Footnote_422_422'><sup>[422]</sup></a><br /> + Dat u ten quaden soude vergaen. <span class="linenum">1135</span><br /> + <a id="Page_60" name='Page_60'></a> Maer ghi hebt wel ghedaen:<br /> + Met volherden<a id="FNanchor_423_423" name='FNanchor_423_423'></a><a + href='#Footnote_423_423'><sup>[423]</sup></a> hebdi verwonnen.<br /> + En dochte oec gheen dinc begonnen,<a id="FNanchor_424_424" + name='FNanchor_424_424'></a><a href='#Footnote_424_424'><sup>[424]</sup></a><br /> + Dat men niet volherden en wille.<br /> + <br /> + Nu swicht ende maect een ghestille!<a id="FNanchor_425_425" + name='FNanchor_425_425'></a><a href='#Footnote_425_425'><sup>[425]</sup></a> <span + class="linenum">1140</span><br /> + Dit voerspel es ghedaen,<br /> + Men sal u ene sotternie spelen gaen.<a id="FNanchor_426_426" + name='FNanchor_426_426'></a><a href='#Footnote_426_426'><sup>[426]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + Het abel spel van Gloriant werd na ongeveer<br /> + 500 jaar voor het eerst weder opgevoerd door<br /> + "<i>Die Ghesellen van den Spele</i>," onder leiding<br /> + van Eduard Veterman in den stadsschouwburg<br /> + te Leiden op 25 October 1920 met de<br /> + volgende bezetting:<br /> + <br /> + + <table align='left' border='0' cellpadding='2' cellspacing='5' summary='bezetting'> + <tr> + <td align='left'>Prologhe</td> + <td align='left'>Otto Koch</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Gloriant</td> + <td align='left'>Eduard Veterman</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Gheraert</td> + <td align='left'>Jan van der Linden</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Rogier</td> + <td align='left'>Johan Carpentier Alting</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Godevaert</td> + <td align='left' rowspan="2">} Otto Koch</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Roedelioen</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Floerant</td> + <td align='left' rowspan="2">} Leonard Roggeveen</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Hangdief</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Florentijn</td> + <td align='left'>Mien Tels</td> + </tr> + </table> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + + <hr style='width: 65%;' /> + <a id="Page_64" name='Page_64'></a><a id="Page_63" name='Page_63'></a><a id="Page_62" + name='Page_62'></a><a id="Page_61" name='Page_61'></a><a id="Page_65" + name='Page_65'></a> <a id="FOOTNOTES" name='FOOTNOTES'></a> + <h2>VOETNOTEN:</h2> + <a id="Footnote_1_1" name='Footnote_1_1'></a><a href='#FNanchor_1_1'>[1]</a> + <div class='note'> + <p>Groningen 1875</p> + </div> + <a id="Footnote_2_2" name='Footnote_2_2'></a><a href='#FNanchor_2_2'>[2]</a> + <div class='note'> + <p>Zie de aanteekening aan het eind van het stuk.</p> + </div> + <a id="Footnote_3_3" name='Footnote_3_3'></a><a href='#FNanchor_3_3'>[3]</a> + <div class='note'> + <p>Haarlem 1887; blz 520.</p> + </div> + <a id="Footnote_4_4" name='Footnote_4_4'></a><a href='#FNanchor_4_4'>[4]</a> + <div class='note'> + <p>oom</p> + </div> + <a id="Footnote_5_5" name='Footnote_5_5'></a><a href='#FNanchor_5_5'>[5]</a> + <div class='note'> + <p>De roode leeuw</p> + </div> + <a id="Footnote_6_6" name='Footnote_6_6'></a><a href='#FNanchor_6_6'>[6]</a> + <div class='note'> + <p>beul.</p> + </div> + <a id="Footnote_7_7" name='Footnote_7_7'></a><a href='#FNanchor_7_7'>[7]</a> + <div class='note'> + <p>moge</p> + </div> + <a id="Footnote_8_8" name='Footnote_8_8'></a><a href='#FNanchor_8_8'>[8]</a> + <div class='note'> + <p>stilte</p> + </div> + <a id="Footnote_9_9" name='Footnote_9_9'></a><a href='#FNanchor_9_9'>[9]</a> + <div class='note'> + <p>fijn, keurig</p> + </div> + <a id="Footnote_10_10" name='Footnote_10_10'></a><a href='#FNanchor_10_10'>[10]</a> + <div class='note'> + <p>bluffende</p> + </div> + <a id="Footnote_11_11" name='Footnote_11_11'></a><a href='#FNanchor_11_11'>[11]</a> + <div class='note'> + <p>stuursch, onvriendelijk</p> + </div> + <a id="Footnote_12_12" name='Footnote_12_12'></a><a href='#FNanchor_12_12'>[12]</a> + <div class='note'> + <p>ten verderve gevoerd</p> + </div> + <a id="Footnote_13_13" name='Footnote_13_13'></a><a href='#FNanchor_13_13'>[13]</a> + <div class='note'> + <p>hem beroemen = pochen; "roem" in vs. 17 = bluf</p> + </div> + <a id="Footnote_14_14" name='Footnote_14_14'></a><a href='#FNanchor_14_14'>[14]</a> + <div class='note'> + <p>ridder, held</p> + </div> + <a id="Footnote_15_15" name='Footnote_15_15'></a><a href='#FNanchor_15_15'>[15]</a> + <div class='note'> + <p>machtig</p> + </div> + <a id="Footnote_16_16" name='Footnote_16_16'></a><a href='#FNanchor_16_16'>[16]</a> + <div class='note'> + <p>verdriet.</p> + </div> + <a id="Footnote_17_17" name='Footnote_17_17'></a><a href='#FNanchor_17_17'>[17]</a> + <div class='note'> + <p>verstoord, boos. Let op het anachronisme van "Vrouw Venus"! (Zie de + inleiding).</p> + </div> + <a id="Footnote_18_18" name='Footnote_18_18'></a><a href='#FNanchor_18_18'>[18]</a> + <div class='note'> + <p>wreekte</p> + </div> + <a id="Footnote_19_19" name='Footnote_19_19'></a><a href='#FNanchor_19_19'>[19]</a> + <div class='note'> + <p>aanschouwen</p> + </div> + <a id="Footnote_20_20" name='Footnote_20_20'></a><a href='#FNanchor_20_20'>[20]</a> + <div class='note'> + <p>af = van</p> + </div> + <a id="Footnote_21_21" name='Footnote_21_21'></a><a href='#FNanchor_21_21'>[21]</a> + <div class='note'> + <p>nooit</p> + </div> + <a id="Footnote_22_22" name='Footnote_22_22'></a><a href='#FNanchor_22_22'>[22]</a> + <div class='note'> + <p>geslagen</p> + </div> + <a id="Footnote_23_23" name='Footnote_23_23'></a><a href='#FNanchor_23_23'>[23]</a> + <div class='note'> + <p>houden</p> + </div> + <a id="Footnote_24_24" name='Footnote_24_24'></a><a href='#FNanchor_24_24'>[24]</a> + <div class='note'> + <p>wat is er?</p> + </div> + <a id="Footnote_25_25" name='Footnote_25_25'></a><a href='#FNanchor_25_25'>[25]</a> + <div class='note'> + <p>dapper, flink</p> + </div> + <a id="Footnote_26_26" name='Footnote_26_26'></a><a href='#FNanchor_26_26'>[26]</a> + <div class='note'> + <p>raad geven</p> + </div> + <a id="Footnote_27_27" name='Footnote_27_27'></a><a href='#FNanchor_27_27'>[27]</a> + <div class='note'> + <p>goem nemen = acht slaan (op), zorg dragen (voor)</p> + </div> + <a id="Footnote_28_28" name='Footnote_28_28'></a><a href='#FNanchor_28_28'>[28]</a> + <div class='note'> + <p>bestaan = verwant zijn met</p> + </div> + <a id="Footnote_29_29" name='Footnote_29_29'></a><a href='#FNanchor_29_29'>[29]</a> + <div class='note'> + <p>welnu</p> + </div> + <a id="Footnote_30_30" name='Footnote_30_30'></a><a href='#FNanchor_30_30'>[30]</a> + <div class='note'> + <p>te werk gaan</p> + </div> + <a id="Footnote_31_31" name='Footnote_31_31'></a><a href='#FNanchor_31_31'>[31]</a> + <div class='note'> + <p>waers = zou daarover zijn</p> + </div> + <a id="Footnote_32_32" name='Footnote_32_32'></a><a href='#FNanchor_32_32'>[32]</a> + <div class='note'> + <p>in blijdschap</p> + </div> + <a id="Footnote_33_33" name='Footnote_33_33'></a><a href='#FNanchor_33_33'>[33]</a> + <div class='note'> + <p>spieden, omzien</p> + </div> + <a id="Footnote_34_34" name='Footnote_34_34'></a><a href='#FNanchor_34_34'>[34]</a> + <div class='note'> + <p>ik weet dicht in onze nabijheid wel een te vinden</p> + </div> + <a id="Footnote_35_35" name='Footnote_35_35'></a><a href='#FNanchor_35_35'>[35]</a> + <div class='note'> + <p>zeer.</p> + </div> + <a id="Footnote_36_36" name='Footnote_36_36'></a><a href='#FNanchor_36_36'>[36]</a> + <div class='note'> + <p>kuisch, edel</p> + </div> + <a id="Footnote_37_37" name='Footnote_37_37'></a><a href='#FNanchor_37_37'>[37]</a> + <div class='note'> + <p>gemoed, draecht = heeft</p> + </div> + <a id="Footnote_38_38" name='Footnote_38_38'></a><a href='#FNanchor_38_38'>[38]</a> + <div class='note'> + <p>geslacht</p> + </div> + <a id="Footnote_39_39" name='Footnote_39_39'></a><a href='#FNanchor_39_39'>[39]</a> + <div class='note'> + <p>in zijn leven</p> + </div> + <a id="Footnote_40_40" name='Footnote_40_40'></a><a href='#FNanchor_40_40'>[40]</a> + <div class='note'> + <p>voorouders</p> + </div> + <a id="Footnote_41_41" name='Footnote_41_41'></a><a href='#FNanchor_41_41'>[41]</a> + <div class='note'> + <p>voorstellen</p> + </div> + <a id="Footnote_42_42" name='Footnote_42_42'></a><a href='#FNanchor_42_42'>[42]</a> + <div class='note'> + <p>gezind</p> + </div> + <a id="Footnote_43_43" name='Footnote_43_43'></a><a href='#FNanchor_43_43'>[43]</a> + <div class='note'> + <p>gericht</p> + </div> + <a id="Footnote_44_44" name='Footnote_44_44'></a><a href='#FNanchor_44_44'>[44]</a> + <div class='note'> + <p>geneigd</p> + </div> + <a id="Footnote_45_45" name='Footnote_45_45'></a><a href='#FNanchor_45_45'>[45]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 28.</p> + </div> + <a id="Footnote_46_46" name='Footnote_46_46'></a><a href='#FNanchor_46_46'>[46]</a> + <div class='note'> + <p>doorbrengen</p> + </div> + <a id="Footnote_47_47" name='Footnote_47_47'></a><a href='#FNanchor_47_47'>[47]</a> + <div class='note'> + <p>hier leven</p> + </div> + <a id="Footnote_48_48" name='Footnote_48_48'></a><a href='#FNanchor_48_48'>[48]</a> + <div class='note'> + <p>als</p> + </div> + <a id="Footnote_49_49" name='Footnote_49_49'></a><a href='#FNanchor_49_49'>[49]</a> + <div class='note'> + <p>pleegt = gewoon is</p> + </div> + <a id="Footnote_50_50" name='Footnote_50_50'></a><a href='#FNanchor_50_50'>[50]</a> + <div class='note'> + <p>stierft gij zonder kroost na te laten</p> + </div> + <a id="Footnote_51_51" name='Footnote_51_51'></a><a href='#FNanchor_51_51'>[51]</a> + <div class='note'> + <p>ontstaan</p> + </div> + <a id="Footnote_52_52" name='Footnote_52_52'></a><a href='#FNanchor_52_52'>[52]</a> + <div class='note'> + <p>oneenigheid</p> + </div> + <a id="Footnote_53_53" name='Footnote_53_53'></a><a href='#FNanchor_53_53'>[53]</a> + <div class='note'> + <p>Elk zou de naaste willen zijn (om den troon te erven).</p> + </div> + <a id="Footnote_54_54" name='Footnote_54_54'></a><a href='#FNanchor_54_54'>[54]</a> + <div class='note'> + <p>berokkenen</p> + </div> + <a id="Footnote_55_55" name='Footnote_55_55'></a><a href='#FNanchor_55_55'>[55]</a> + <div class='note'> + <p>Dit gepraat is absoluut nutteloos</p> + </div> + <a id="Footnote_56_56" name='Footnote_56_56'></a><a href='#FNanchor_56_56'>[56]</a> + <div class='note'> + <p>een zier</p> + </div> + <a id="Footnote_57_57" name='Footnote_57_57'></a><a href='#FNanchor_57_57'>[57]</a> + <div class='note'> + <p>iets waardig zijn, oudtijds met 2en naamval</p> + </div> + <a id="Footnote_58_58" name='Footnote_58_58'></a><a href='#FNanchor_58_58'>[58]</a> + <div class='note'> + <p>mat zetten, overwinnen, verslaan</p> + </div> + <a id="Footnote_59_59" name='Footnote_59_59'></a><a href='#FNanchor_59_59'>[59]</a> + <div class='note'> + <p>de schoone Absalon</p> + </div> + <a id="Footnote_60_60" name='Footnote_60_60'></a><a href='#FNanchor_60_60'>[60]</a> + <div class='note'> + <p>ten onder</p> + </div> + <a id="Footnote_61_61" name='Footnote_61_61'></a><a href='#FNanchor_61_61'>[61]</a> + <div class='note'> + <p>dat verwondert mij</p> + </div> + <a id="Footnote_62_62" name='Footnote_62_62'></a><a href='#FNanchor_62_62'>[62]</a> + <div class='note'> + <p>dwaasheden</p> + </div> + <a id="Footnote_63_63" name='Footnote_63_63'></a><a href='#FNanchor_63_63'>[63]</a> + <div class='note'> + <p>"zij bleven zich zelf met"</p> + </div> + <a id="Footnote_64_64" name='Footnote_64_64'></a><a href='#FNanchor_64_64'>[64]</a> + <div class='note'> + <p>bedwelmd door.</p> + </div> + <a id="Footnote_65_65" name='Footnote_65_65'></a><a href='#FNanchor_65_65'>[65]</a> + <div class='note'> + <p>vergel. vs. 121.</p> + </div> + <a id="Footnote_66_66" name='Footnote_66_66'></a><a href='#FNanchor_66_66'>[66]</a> + <div class='note'> + <p>scherts; versta dit vers en het volgende aldus: wie uw woorden hoorde, zou ze + met ernstig nemen</p> + </div> + <a id="Footnote_67_67" name='Footnote_67_67'></a><a href='#FNanchor_67_67'>[67]</a> + <div class='note'> + <p>aanschouwen, dus hier, beleven</p> + </div> + <a id="Footnote_68_68" name='Footnote_68_68'></a><a href='#FNanchor_68_68'>[68]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 44.</p> + </div> + <a id="Footnote_69_69" name='Footnote_69_69'></a><a href='#FNanchor_69_69'>[69]</a> + <div class='note'> + <p>dan was ik heelemaal mijn verstand kwijt</p> + </div> + <a id="Footnote_70_70" name='Footnote_70_70'></a><a href='#FNanchor_70_70'>[70]</a> + <div class='note'> + <p>versta ongetrouwd, "mijn eigen baas"</p> + </div> + <a id="Footnote_71_71" name='Footnote_71_71'></a><a href='#FNanchor_71_71'>[71]</a> + <div class='note'> + <p>gewon, verwekte</p> + </div> + <a id="Footnote_72_72" name='Footnote_72_72'></a><a href='#FNanchor_72_72'>[72]</a> + <div class='note'> + <p>te na spreken, kwaad spreken van.</p> + </div> + <a id="Footnote_73_73" name='Footnote_73_73'></a><a href='#FNanchor_73_73'>[73]</a> + <div class='note'> + <p>aangezien worden door een vrouw, dus blik van e.v.</p> + </div> + <a id="Footnote_74_74" name='Footnote_74_74'></a><a href='#FNanchor_74_74'>[74]</a> + <div class='note'> + <p>medicijn</p> + </div> + <a id="Footnote_75_75" name='Footnote_75_75'></a><a href='#FNanchor_75_75'>[75]</a> + <div class='note'> + <p>beleven</p> + </div> + <a id="Footnote_76_76" name='Footnote_76_76'></a><a href='#FNanchor_76_76'>[76]</a> + <div class='note'> + <p>verdedigingswerk, bolwerk</p> + </div> + <a id="Footnote_77_77" name='Footnote_77_77'></a><a href='#FNanchor_77_77'>[77]</a> + <div class='note'> + <p>opgesteld rondom</p> + </div> + <a id="Footnote_78_78" name='Footnote_78_78'></a><a href='#FNanchor_78_78'>[78]</a> + <div class='note'> + <p>adelaar</p> + </div> + <a id="Footnote_79_79" name='Footnote_79_79'></a><a href='#FNanchor_79_79'>[79]</a> + <div class='note'> + <p>onder het gezag van een vrouw stellen</p> + </div> + <a id="Footnote_80_80" name='Footnote_80_80'></a><a href='#FNanchor_80_80'>[80]</a> + <div class='note'> + <p>ondanc hebben = vervloekt zijn</p> + </div> + <a id="Footnote_81_81" name='Footnote_81_81'></a><a href='#FNanchor_81_81'>[81]</a> + <div class='note'> + <p>indien</p> + </div> + <a id="Footnote_82_82" name='Footnote_82_82'></a><a href='#FNanchor_82_82'>[82]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_83_83" name='Footnote_83_83'></a><a href='#FNanchor_83_83'>[83]</a> + <div class='note'> + <p>moeite doe</p> + </div> + <a id="Footnote_84_84" name='Footnote_84_84'></a><a href='#FNanchor_84_84'>[84]</a> + <div class='note'> + <p>blijke.</p> + </div> + <a id="Footnote_85_85" name='Footnote_85_85'></a><a href='#FNanchor_85_85'>[85]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 68;</p> + </div> + <a id="Footnote_86_86" name='Footnote_86_86'></a><a href='#FNanchor_86_86'>[86]</a> + <div class='note'> + <p>emir</p> + </div> + <a id="Footnote_87_87" name='Footnote_87_87'></a><a href='#FNanchor_87_87'>[87]</a> + <div class='note'> + <p>sultan</p> + </div> + <a id="Footnote_88_88" name='Footnote_88_88'></a><a href='#FNanchor_88_88'>[88]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 79;</p> + </div> + <a id="Footnote_89_89" name='Footnote_89_89'></a><a href='#FNanchor_89_89'>[89]</a> + <div class='note'> + <p>dat ik door hem bemind zou willen worden</p> + </div> + <a id="Footnote_90_90" name='Footnote_90_90'></a><a href='#FNanchor_90_90'>[90]</a> + <div class='note'> + <p>het gebied der Christenen</p> + </div> + <a id="Footnote_91_91" name='Footnote_91_91'></a><a href='#FNanchor_91_91'>[91]</a> + <div class='note'> + <p>stoutmoedig</p> + </div> + <a id="Footnote_92_92" name='Footnote_92_92'></a><a href='#FNanchor_92_92'>[92]</a> + <div class='note'> + <p>fransch: orgueilleux = trotsch</p> + </div> + <a id="Footnote_93_93" name='Footnote_93_93'></a><a href='#FNanchor_93_93'>[93]</a> + <div class='note'> + <p>portret</p> + </div> + <a id="Footnote_94_94" name='Footnote_94_94'></a><a href='#FNanchor_94_94'>[94]</a> + <div class='note'> + <p>gelaat</p> + </div> + <a id="Footnote_95_95" name='Footnote_95_95'></a><a href='#FNanchor_95_95'>[95]</a> + <div class='note'> + <p>Is het.</p> + </div> + <a id="Footnote_96_96" name='Footnote_96_96'></a><a href='#FNanchor_96_96'>[96]</a> + <div class='note'> + <p>veranderen</p> + </div> + <a id="Footnote_97_97" name='Footnote_97_97'></a><a href='#FNanchor_97_97'>[97]</a> + <div class='note'> + <p>Naar middeleeuwsche meening een Saraceensche godheid; van de Mohammedaansche + theologie had de schrijver niet veel idee (zie de inleiding). Tervogan is + vermoedelijk een verbastering van een Latijnschen bijnaam van Mercurius</p> + </div> + <a id="Footnote_98_98" name='Footnote_98_98'></a><a href='#FNanchor_98_98'>[98]</a> + <div class='note'> + <p>zegt</p> + </div> + <a id="Footnote_99_99" name='Footnote_99_99'></a><a href='#FNanchor_99_99'>[99]</a> + <div class='note'> + <p>gericht. Moltzer leest hier de rijmwoorden: seght: gewecht (zie vs. 84).</p> + </div> + <a id="Footnote_100_100" name='Footnote_100_100'></a><a + href='#FNanchor_100_100'>[100]</a> + <div class='note'> + <p>Ik heb het noodig</p> + </div> + <a id="Footnote_101_101" name='Footnote_101_101'></a><a + href='#FNanchor_101_101'>[101]</a> + <div class='note'> + <p>Mohammed (zie de inleiding)</p> + </div> + <a id="Footnote_102_102" name='Footnote_102_102'></a><a + href='#FNanchor_102_102'>[102]</a> + <div class='note'> + <p>en het is (het land)</p> + </div> + <a id="Footnote_103_103" name='Footnote_103_103'></a><a + href='#FNanchor_103_103'>[103]</a> + <div class='note'> + <p>hij is (de man)</p> + </div> + <a id="Footnote_104_104" name='Footnote_104_104'></a><a + href='#FNanchor_104_104'>[104]</a> + <div class='note'> + <p>den edelen ridder, held</p> + </div> + <a id="Footnote_105_105" name='Footnote_105_105'></a><a + href='#FNanchor_105_105'>[105]</a> + <div class='note'> + <p>'t aanschijn = 't gezicht</p> + </div> + <a id="Footnote_106_106" name='Footnote_106_106'></a><a + href='#FNanchor_106_106'>[106]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 18</p> + </div> + <a id="Footnote_107_107" name='Footnote_107_107'></a><a + href='#FNanchor_107_107'>[107]</a> + <div class='note'> + <p>met oprechte trouw; veel gebruikte stoplap</p> + </div> + <a id="Footnote_108_108" name='Footnote_108_108'></a><a + href='#FNanchor_108_108'>[108]</a> + <div class='note'> + <p>ter wille van de eer van alle vrouwen.</p> + </div> + <a id="Footnote_109_109" name='Footnote_109_109'></a><a + href='#FNanchor_109_109'>[109]</a> + <div class='note'> + <p>daarmee</p> + </div> + <a id="Footnote_110_110" name='Footnote_110_110'></a><a + href='#FNanchor_110_110'>[110]</a> + <div class='note'> + <p>leven</p> + </div> + <a id="Footnote_111_111" name='Footnote_111_111'></a><a + href='#FNanchor_111_111'>[111]</a> + <div class='note'> + <p>"zonder mankeeren" (stoplap)</p> + </div> + <a id="Footnote_112_112" name='Footnote_112_112'></a><a + href='#FNanchor_112_112'>[112]</a> + <div class='note'> + <p>"De Roode Leeuw"</p> + </div> + <a id="Footnote_113_113" name='Footnote_113_113'></a><a + href='#FNanchor_113_113'>[113]</a> + <div class='note'> + <p>v. helen = verbergen, geheim houden</p> + </div> + <a id="Footnote_114_114" name='Footnote_114_114'></a><a + href='#FNanchor_114_114'>[114]</a> + <div class='note'> + <p>Apolijn, verbastering van Apollo, hier ook al weer als Saraceensche afgod + voorgesteld (zie vs. 212)</p> + </div> + <a id="Footnote_115_115" name='Footnote_115_115'></a><a + href='#FNanchor_115_115'>[115]</a> + <div class='note'> + <p>Fr. messagier = boodschapper, bode</p> + </div> + <a id="Footnote_116_116" name='Footnote_116_116'></a><a + href='#FNanchor_116_116'>[116]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs 67</p> + </div> + <a id="Footnote_117_117" name='Footnote_117_117'></a><a + href='#FNanchor_117_117'>[117]</a> + <div class='note'> + <p>Zij bidt U op hoop van genade.</p> + </div> + <a id="Footnote_118_118" name='Footnote_118_118'></a><a + href='#FNanchor_118_118'>[118]</a> + <div class='note'> + <p>de edele vrouw</p> + </div> + <a id="Footnote_119_119" name='Footnote_119_119'></a><a + href='#FNanchor_119_119'>[119]</a> + <div class='note'> + <p>vermaard door haar deugd</p> + </div> + <a id="Footnote_120_120" name='Footnote_120_120'></a><a + href='#FNanchor_120_120'>[120]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 68 en 191: hoghen moet = trots</p> + </div> + <a id="Footnote_121_121" name='Footnote_121_121'></a><a + href='#FNanchor_121_121'>[121]</a> + <div class='note'> + <p>het gebied der heidenen</p> + </div> + <a id="Footnote_122_122" name='Footnote_122_122'></a><a + href='#FNanchor_122_122'>[122]</a> + <div class='note'> + <p>lijf is hier: lichaam</p> + </div> + <a id="Footnote_123_123" name='Footnote_123_123'></a><a + href='#FNanchor_123_123'>[123]</a> + <div class='note'> + <p>vijf</p> + </div> + <a id="Footnote_124_124" name='Footnote_124_124'></a><a + href='#FNanchor_124_124'>[124]</a> + <div class='note'> + <p>kon</p> + </div> + <a id="Footnote_125_125" name='Footnote_125_125'></a><a + href='#FNanchor_125_125'>[125]</a> + <div class='note'> + <p>hoofsch, welgemanierd, fijn</p> + </div> + <a id="Footnote_126_126" name='Footnote_126_126'></a><a + href='#FNanchor_126_126'>[126]</a> + <div class='note'> + <p>bat = beter; comparatief van: wel gheraect = voortreffelijk; lijf in het + volgende vs: zie vs. 265</p> + </div> + <a id="Footnote_127_127" name='Footnote_127_127'></a><a + href='#FNanchor_127_127'>[127]</a> + <div class='note'> + <p>die zulk een edel gemoed heeft</p> + </div> + <a id="Footnote_128_128" name='Footnote_128_128'></a><a + href='#FNanchor_128_128'>[128]</a> + <div class='note'> + <p>uitgedacht, versta: denkbaar, te vinden</p> + </div> + <a id="Footnote_129_129" name='Footnote_129_129'></a><a + href='#FNanchor_129_129'>[129]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 79 en 196;</p> + </div> + <a id="Footnote_130_130" name='Footnote_130_130'></a><a + href='#FNanchor_130_130'>[130]</a> + <div class='note'> + <p>absoluut</p> + </div> + <a id="Footnote_131_131" name='Footnote_131_131'></a><a + href='#FNanchor_131_131'>[131]</a> + <div class='note'> + <p>kuisch</p> + </div> + <a id="Footnote_132_132" name='Footnote_132_132'></a><a + href='#FNanchor_132_132'>[132]</a> + <div class='note'> + <p>van hooge positie, van groote macht</p> + </div> + <a id="Footnote_133_133" name='Footnote_133_133'></a><a + href='#FNanchor_133_133'>[133]</a> + <div class='note'> + <p>wees daar zeker van (stoplap).</p> + </div> + <a id="Footnote_134_134" name='Footnote_134_134'></a><a + href='#FNanchor_134_134'>[134]</a> + <div class='note'> + <p>zeer</p> + </div> + <a id="Footnote_135_135" name='Footnote_135_135'></a><a + href='#FNanchor_135_135'>[135]</a> + <div class='note'> + <p>doen uitrusten, goed ontvangen</p> + </div> + <a id="Footnote_136_136" name='Footnote_136_136'></a><a + href='#FNanchor_136_136'>[136]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 173</p> + </div> + <a id="Footnote_137_137" name='Footnote_137_137'></a><a + href='#FNanchor_137_137'>[137]</a> + <div class='note'> + <p>moge</p> + </div> + <a id="Footnote_138_138" name='Footnote_138_138'></a><a + href='#FNanchor_138_138'>[138]</a> + <div class='note'> + <p>gedrukt</p> + </div> + <a id="Footnote_139_139" name='Footnote_139_139'></a><a + href='#FNanchor_139_139'>[139]</a> + <div class='note'> + <p>Sone saghic ... nie = zoo zag ik nooit</p> + </div> + <a id="Footnote_140_140" name='Footnote_140_140'></a><a + href='#FNanchor_140_140'>[140]</a> + <div class='note'> + <p>vorstin</p> + </div> + <a id="Footnote_141_141" name='Footnote_141_141'></a><a + href='#FNanchor_141_141'>[141]</a> + <div class='note'> + <p>in het algemeen: geluk</p> + </div> + <a id="Footnote_142_142" name='Footnote_142_142'></a><a + href='#FNanchor_142_142'>[142]</a> + <div class='note'> + <p>goede eigenschappen, begaafdheden</p> + </div> + <a id="Footnote_143_143" name='Footnote_143_143'></a><a + href='#FNanchor_143_143'>[143]</a> + <div class='note'> + <p>daarvan ben ik overtuigd</p> + </div> + <a id="Footnote_144_144" name='Footnote_144_144'></a><a + href='#FNanchor_144_144'>[144]</a> + <div class='note'> + <p>zij draagt een tak ("de eerepalm") van bevalligheden</p> + </div> + <a id="Footnote_145_145" name='Footnote_145_145'></a><a + href='#FNanchor_145_145'>[145]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_146_146" name='Footnote_146_146'></a><a + href='#FNanchor_146_146'>[146]</a> + <div class='note'> + <p>vergelijk vs. 297</p> + </div> + <a id="Footnote_147_147" name='Footnote_147_147'></a><a + href='#FNanchor_147_147'>[147]</a> + <div class='note'> + <p>schat.</p> + </div> + <a id="Footnote_148_148" name='Footnote_148_148'></a><a + href='#FNanchor_148_148'>[148]</a> + <div class='note'> + <p>uw woorden wèl weten te kiezen</p> + </div> + <a id="Footnote_149_149" name='Footnote_149_149'></a><a + href='#FNanchor_149_149'>[149]</a> + <div class='note'> + <p>verder</p> + </div> + <a id="Footnote_150_150" name='Footnote_150_150'></a><a + href='#FNanchor_150_150'>[150]</a> + <div class='note'> + <p>te prijzen</p> + </div> + <a id="Footnote_151_151" name='Footnote_151_151'></a><a + href='#FNanchor_151_151'>[151]</a> + <div class='note'> + <p>verbergt</p> + </div> + <a id="Footnote_152_152" name='Footnote_152_152'></a><a + href='#FNanchor_152_152'>[152]</a> + <div class='note'> + <p>in waarheid (stoplap)</p> + </div> + <a id="Footnote_153_153" name='Footnote_153_153'></a><a + href='#FNanchor_153_153'>[153]</a> + <div class='note'> + <p>behalve zij</p> + </div> + <a id="Footnote_154_154" name='Footnote_154_154'></a><a + href='#FNanchor_154_154'>[154]</a> + <div class='note'> + <p>getrouw</p> + </div> + <a id="Footnote_155_155" name='Footnote_155_155'></a><a + href='#FNanchor_155_155'>[155]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 247;</p> + </div> + <a id="Footnote_156_156" name='Footnote_156_156'></a><a + href='#FNanchor_156_156'>[156]</a> + <div class='note'> + <p>nooit</p> + </div> + <a id="Footnote_157_157" name='Footnote_157_157'></a><a + href='#FNanchor_157_157'>[157]</a> + <div class='note'> + <p>voorbijgaan.</p> + </div> + <a id="Footnote_158_158" name='Footnote_158_158'></a><a + href='#FNanchor_158_158'>[158]</a> + <div class='note'> + <p>indien</p> + </div> + <a id="Footnote_159_159" name='Footnote_159_159'></a><a + href='#FNanchor_159_159'>[159]</a> + <div class='note'> + <p>Jupiter; zie de noten bij de andere godennamen en de inleiding</p> + </div> + <a id="Footnote_160_160" name='Footnote_160_160'></a><a + href='#FNanchor_160_160'>[160]</a> + <div class='note'> + <p>gewach doen = gewagen, vermelden</p> + </div> + <a id="Footnote_161_161" name='Footnote_161_161'></a><a + href='#FNanchor_161_161'>[161]</a> + <div class='note'> + <p>ja ik</p> + </div> + <a id="Footnote_162_162" name='Footnote_162_162'></a><a + href='#FNanchor_162_162'>[162]</a> + <div class='note'> + <p>hier: edel èn trotsch gemoed</p> + </div> + <a id="Footnote_163_163" name='Footnote_163_163'></a><a + href='#FNanchor_163_163'>[163]</a> + <div class='note'> + <p>rijk, aanzienlijk</p> + </div> + <a id="Footnote_164_164" name='Footnote_164_164'></a><a + href='#FNanchor_164_164'>[164]</a> + <div class='note'> + <p>absoluut, geheel en al.</p> + </div> + <a id="Footnote_165_165" name='Footnote_165_165'></a><a + href='#FNanchor_165_165'>[165]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 317.</p> + </div> + <a id="Footnote_166_166" name='Footnote_166_166'></a><a + href='#FNanchor_166_166'>[166]</a> + <div class='note'> + <p>Ja hij, vergel vs 342.</p> + </div> + <a id="Footnote_167_167" name='Footnote_167_167'></a><a + href='#FNanchor_167_167'>[167]</a> + <div class='note'> + <p>ook, bovendien</p> + </div> + <a id="Footnote_168_168" name='Footnote_168_168'></a><a + href='#FNanchor_168_168'>[168]</a> + <div class='note'> + <p>en legde in mijn hand een gelofte af</p> + </div> + <a id="Footnote_169_169" name='Footnote_169_169'></a><a + href='#FNanchor_169_169'>[169]</a> + <div class='note'> + <p>op</p> + </div> + <a id="Footnote_170_170" name='Footnote_170_170'></a><a + href='#FNanchor_170_170'>[170]</a> + <div class='note'> + <p>mocht = mocht het, na mijn achten = zooals ik verwacht</p> + </div> + <a id="Footnote_171_171" name='Footnote_171_171'></a><a + href='#FNanchor_171_171'>[171]</a> + <div class='note'> + <p>volbracht</p> + </div> + <a id="Footnote_172_172" name='Footnote_172_172'></a><a + href='#FNanchor_172_172'>[172]</a> + <div class='note'> + <p>noodig</p> + </div> + <a id="Footnote_173_173" name='Footnote_173_173'></a><a + href='#FNanchor_173_173'>[173]</a> + <div class='note'> + <p>ontbreekt, versta waaraan ge behoefte hebt</p> + </div> + <a id="Footnote_174_174" name='Footnote_174_174'></a><a + href='#FNanchor_174_174'>[174]</a> + <div class='note'> + <p>steekt</p> + </div> + <a id="Footnote_175_175" name='Footnote_175_175'></a><a + href='#FNanchor_175_175'>[175]</a> + <div class='note'> + <p>verbergen</p> + </div> + <a id="Footnote_176_176" name='Footnote_176_176'></a><a + href='#FNanchor_176_176'>[176]</a> + <div class='note'> + <p>ziek zijn, vgl kwaal en kwellen</p> + </div> + <a id="Footnote_177_177" name='Footnote_177_177'></a><a + href='#FNanchor_177_177'>[177]</a> + <div class='note'> + <p>Dat is Dat is wat ik niet kan gelooven, dus dat kan ik niet ... enz</p> + </div> + <a id="Footnote_178_178" name='Footnote_178_178'></a><a + href='#FNanchor_178_178'>[178]</a> + <div class='note'> + <p>geen zier.</p> + </div> + <a id="Footnote_179_179" name='Footnote_179_179'></a><a + href='#FNanchor_179_179'>[179]</a> + <div class='note'> + <p>wijd vermaard, algemeen bekend</p> + </div> + <a id="Footnote_180_180" name='Footnote_180_180'></a><a + href='#FNanchor_180_180'>[180]</a> + <div class='note'> + <p>beken (belijd)</p> + </div> + <a id="Footnote_181_181" name='Footnote_181_181'></a><a + href='#FNanchor_181_181'>[181]</a> + <div class='note'> + <p>verklaar mij schuldig eraan</p> + </div> + <a id="Footnote_182_182" name='Footnote_182_182'></a><a + href='#FNanchor_182_182'>[182]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 22;</p> + </div> + <a id="Footnote_183_183" name='Footnote_183_183'></a><a + href='#FNanchor_183_183'>[183]</a> + <div class='note'> + <p>"den tred der liefde": ik moet gaan (en doen) zooals Venus verkiest</p> + </div> + <a id="Footnote_184_184" name='Footnote_184_184'></a><a + href='#FNanchor_184_184'>[184]</a> + <div class='note'> + <p>hoovaardig</p> + </div> + <a id="Footnote_185_185" name='Footnote_185_185'></a><a + href='#FNanchor_185_185'>[185]</a> + <div class='note'> + <p>dat = dat er was</p> + </div> + <a id="Footnote_186_186" name='Footnote_186_186'></a><a + href='#FNanchor_186_186'>[186]</a> + <div class='note'> + <p>hoovaardij</p> + </div> + <a id="Footnote_187_187" name='Footnote_187_187'></a><a + href='#FNanchor_187_187'>[187]</a> + <div class='note'> + <p>versta: "de vrouwen behoeven op u niet te rekenen"</p> + </div> + <a id="Footnote_188_188" name='Footnote_188_188'></a><a + href='#FNanchor_188_188'>[188]</a> + <div class='note'> + <p>begrijpen</p> + </div> + <a id="Footnote_189_189" name='Footnote_189_189'></a><a + href='#FNanchor_189_189'>[189]</a> + <div class='note'> + <p>ontbrak</p> + </div> + <a id="Footnote_190_190" name='Footnote_190_190'></a><a + href='#FNanchor_190_190'>[190]</a> + <div class='note'> + <p>kennis</p> + </div> + <a id="Footnote_191_191" name='Footnote_191_191'></a><a + href='#FNanchor_191_191'>[191]</a> + <div class='note'> + <p>voorwaar (stoplap).</p> + </div> + <a id="Footnote_192_192" name='Footnote_192_192'></a><a + href='#FNanchor_192_192'>[192]</a> + <div class='note'> + <p>nu word ik welwillend gestemd ten opzichte van</p> + </div> + <a id="Footnote_193_193" name='Footnote_193_193'></a><a + href='#FNanchor_193_193'>[193]</a> + <div class='note'> + <p>in de macht van</p> + </div> + <a id="Footnote_194_194" name='Footnote_194_194'></a><a + href='#FNanchor_194_194'>[194]</a> + <div class='note'> + <p>maar steeds niet</p> + </div> + <a id="Footnote_195_195" name='Footnote_195_195'></a><a + href='#FNanchor_195_195'>[195]</a> + <div class='note'> + <p>dat komt mij hoogst zonderling voor</p> + </div> + <a id="Footnote_196_196" name='Footnote_196_196'></a><a + href='#FNanchor_196_196'>[196]</a> + <div class='note'> + <p>letterl. "het geschotene", dus bijv. een pijl</p> + </div> + <a id="Footnote_197_197" name='Footnote_197_197'></a><a + href='#FNanchor_197_197'>[197]</a> + <div class='note'> + <p>groet.</p> + </div> + <a id="Footnote_198_198" name='Footnote_198_198'></a><a + href='#FNanchor_198_198'>[198]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 208</p> + </div> + <a id="Footnote_199_199" name='Footnote_199_199'></a><a + href='#FNanchor_199_199'>[199]</a> + <div class='note'> + <p>letterl. de kroon op het hoofd binden, dus: de kroon dragen</p> + </div> + <a id="Footnote_200_200" name='Footnote_200_200'></a><a + href='#FNanchor_200_200'>[200]</a> + <div class='note'> + <p>denk hierbij "als echtgenoote van"</p> + </div> + <a id="Footnote_201_201" name='Footnote_201_201'></a><a + href='#FNanchor_201_201'>[201]</a> + <div class='note'> + <p>door haar gepijnigd</p> + </div> + <a id="Footnote_202_202" name='Footnote_202_202'></a><a + href='#FNanchor_202_202'>[202]</a> + <div class='note'> + <p>vermaard wegens</p> + </div> + <a id="Footnote_203_203" name='Footnote_203_203'></a><a + href='#FNanchor_203_203'>[203]</a> + <div class='note'> + <p>geluk, vergel, vs. 297 en 302</p> + </div> + <a id="Footnote_204_204" name='Footnote_204_204'></a><a + href='#FNanchor_204_204'>[204]</a> + <div class='note'> + <p>ge kunt wel een ander gaan zoeken</p> + </div> + <a id="Footnote_205_205" name='Footnote_205_205'></a><a + href='#FNanchor_205_205'>[205]</a> + <div class='note'> + <p>de reden waarom</p> + </div> + <a id="Footnote_206_206" name='Footnote_206_206'></a><a + href='#FNanchor_206_206'>[206]</a> + <div class='note'> + <p>aanzienlijk, dapper</p> + </div> + <a id="Footnote_207_207" name='Footnote_207_207'></a><a + href='#FNanchor_207_207'>[207]</a> + <div class='note'> + <p>dapperste</p> + </div> + <a id="Footnote_208_208" name='Footnote_208_208'></a><a + href='#FNanchor_208_208'>[208]</a> + <div class='note'> + <p>die ooit bestond</p> + </div> + <a id="Footnote_209_209" name='Footnote_209_209'></a><a + href='#FNanchor_209_209'>[209]</a> + <div class='note'> + <p>en in het land der heidenen het zwaard droeg</p> + </div> + <a id="Footnote_210_210" name='Footnote_210_210'></a><a + href='#FNanchor_210_210'>[210]</a> + <div class='note'> + <p>kapot</p> + </div> + <a id="Footnote_211_211" name='Footnote_211_211'></a><a + href='#FNanchor_211_211'>[211]</a> + <div class='note'> + <p>meer</p> + </div> + <a id="Footnote_212_212" name='Footnote_212_212'></a><a + href='#FNanchor_212_212'>[212]</a> + <div class='note'> + <p>ten gevolge waarvan hij sindsdien nooit meer lachte</p> + </div> + <a id="Footnote_213_213" name='Footnote_213_213'></a><a + href='#FNanchor_213_213'>[213]</a> + <div class='note'> + <p>kinderen van zijn moei (= tante)</p> + </div> + <a id="Footnote_214_214" name='Footnote_214_214'></a><a + href='#FNanchor_214_214'>[214]</a> + <div class='note'> + <p>Antiochië</p> + </div> + <a id="Footnote_215_215" name='Footnote_215_215'></a><a + href='#FNanchor_215_215'>[215]</a> + <div class='note'> + <p>verdriet</p> + </div> + <a id="Footnote_216_216" name='Footnote_216_216'></a><a + href='#FNanchor_216_216'>[216]</a> + <div class='note'> + <p>zeker</p> + </div> + <a id="Footnote_217_217" name='Footnote_217_217'></a><a + href='#FNanchor_217_217'>[217]</a> + <div class='note'> + <p>al waart gij</p> + </div> + <a id="Footnote_218_218" name='Footnote_218_218'></a><a + href='#FNanchor_218_218'>[218]</a> + <div class='note'> + <p>cracht, hier geweld</p> + </div> + <a id="Footnote_219_219" name='Footnote_219_219'></a><a + href='#FNanchor_219_219'>[219]</a> + <div class='note'> + <p>proper = eigen, live, 3e n.v. van lijf, hier: lichaam</p> + </div> + <a id="Footnote_220_220" name='Footnote_220_220'></a><a + href='#FNanchor_220_220'>[220]</a> + <div class='note'> + <p>ben ik voornemens (meen ik)</p> + </div> + <a id="Footnote_221_221" name='Footnote_221_221'></a><a + href='#FNanchor_221_221'>[221]</a> + <div class='note'> + <p>ans = an des; van onnen = gunnen; des = dit: indien God mij dit vergunt.</p> + </div> + <a id="Footnote_222_222" name='Footnote_222_222'></a><a + href='#FNanchor_222_222'>[222]</a> + <div class='note'> + <p>"incognito"</p> + </div> + <a id="Footnote_223_223" name='Footnote_223_223'></a><a + href='#FNanchor_223_223'>[223]</a> + <div class='note'> + <p>als een ridder die op avontuur uit is</p> + </div> + <a id="Footnote_224_224" name='Footnote_224_224'></a><a + href='#FNanchor_224_224'>[224]</a> + <div class='note'> + <p>ik moet mij moeite en leed getroosten om den weg der liefde te gaan</p> + </div> + <a id="Footnote_225_225" name='Footnote_225_225'></a><a + href='#FNanchor_225_225'>[225]</a> + <div class='note'> + <p>dat gij het niet nalaat</p> + </div> + <a id="Footnote_226_226" name='Footnote_226_226'></a><a + href='#FNanchor_226_226'>[226]</a> + <div class='note'> + <p>bewaak, bescherm</p> + </div> + <a id="Footnote_227_227" name='Footnote_227_227'></a><a + href='#FNanchor_227_227'>[227]</a> + <div class='note'> + <p>als erfenis toegevallen</p> + </div> + <a id="Footnote_228_228" name='Footnote_228_228'></a><a + href='#FNanchor_228_228'>[228]</a> + <div class='note'> + <p>deze tocht kan niet nagelaten worden</p> + </div> + <a id="Footnote_229_229" name='Footnote_229_229'></a><a + href='#FNanchor_229_229'>[229]</a> + <div class='note'> + <p>wrocht, deed</p> + </div> + <a id="Footnote_230_230" name='Footnote_230_230'></a><a + href='#FNanchor_230_230'>[230]</a> + <div class='note'> + <p>bezorgen, berokkenen.</p> + </div> + <a id="Footnote_231_231" name='Footnote_231_231'></a><a + href='#FNanchor_231_231'>[231]</a> + <div class='note'> + <p>hemel</p> + </div> + <a id="Footnote_232_232" name='Footnote_232_232'></a><a + href='#FNanchor_232_232'>[232]</a> + <div class='note'> + <p>plannen, onderneming</p> + </div> + <a id="Footnote_233_233" name='Footnote_233_233'></a><a + href='#FNanchor_233_233'>[233]</a> + <div class='note'> + <p>zeker, zonder aarzelen</p> + </div> + <a id="Footnote_234_234" name='Footnote_234_234'></a><a + href='#FNanchor_234_234'>[234]</a> + <div class='note'> + <p>wat aan uw hart rust geeft</p> + </div> + <a id="Footnote_235_235" name='Footnote_235_235'></a><a + href='#FNanchor_235_235'>[235]</a> + <div class='note'> + <p>hier letterlijk: als een heer "gentlemanlike!"</p> + </div> + <a id="Footnote_236_236" name='Footnote_236_236'></a><a + href='#FNanchor_236_236'>[236]</a> + <div class='note'> + <p>is het</p> + </div> + <a id="Footnote_237_237" name='Footnote_237_237'></a><a + href='#FNanchor_237_237'>[237]</a> + <div class='note'> + <p>doe</p> + </div> + <a id="Footnote_238_238" name='Footnote_238_238'></a><a + href='#FNanchor_238_238'>[238]</a> + <div class='note'> + <p>achterwege</p> + </div> + <a id="Footnote_239_239" name='Footnote_239_239'></a><a + href='#FNanchor_239_239'>[239]</a> + <div class='note'> + <p>ic en sal = of ik zal</p> + </div> + <a id="Footnote_240_240" name='Footnote_240_240'></a><a + href='#FNanchor_240_240'>[240]</a> + <div class='note'> + <p>paard (ros).</p> + </div> + <a id="Footnote_241_241" name='Footnote_241_241'></a><a + href='#FNanchor_241_241'>[241]</a> + <div class='note'> + <p>geweld = macht</p> + </div> + <a id="Footnote_242_242" name='Footnote_242_242'></a><a + href='#FNanchor_242_242'>[242]</a> + <div class='note'> + <p>en U een lang, gelukkig leven schenken</p> + </div> + <a id="Footnote_243_243" name='Footnote_243_243'></a><a + href='#FNanchor_243_243'>[243]</a> + <div class='note'> + <p>waarheen gij u ook wendt</p> + </div> + <a id="Footnote_244_244" name='Footnote_244_244'></a><a + href='#FNanchor_244_244'>[244]</a> + <div class='note'> + <p>galanterie</p> + </div> + <a id="Footnote_245_245" name='Footnote_245_245'></a><a + href='#FNanchor_245_245'>[245]</a> + <div class='note'> + <p>dat zie ik nu wel in</p> + </div> + <a id="Footnote_246_246" name='Footnote_246_246'></a><a + href='#FNanchor_246_246'>[246]</a> + <div class='note'> + <p>boos, wreed, afkeerig</p> + </div> + <a id="Footnote_247_247" name='Footnote_247_247'></a><a + href='#FNanchor_247_247'>[247]</a> + <div class='note'> + <p>dwong</p> + </div> + <a id="Footnote_248_248" name='Footnote_248_248'></a><a + href='#FNanchor_248_248'>[248]</a> + <div class='note'> + <p>zonder dat gij het verdiendet en zonder dat gij schuld hadt</p> + </div> + <a id="Footnote_249_249" name='Footnote_249_249'></a><a + href='#FNanchor_249_249'>[249]</a> + <div class='note'> + <p>openbreken (denk aan de wond in Jezus' zijde).</p> + </div> + <a id="Footnote_250_250" name='Footnote_250_250'></a><a + href='#FNanchor_250_250'>[250]</a> + <div class='note'> + <p>speer, lans</p> + </div> + <a id="Footnote_251_251" name='Footnote_251_251'></a><a + href='#FNanchor_251_251'>[251]</a> + <div class='note'> + <p>die verstandig zijn</p> + </div> + <a id="Footnote_252_252" name='Footnote_252_252'></a><a + href='#FNanchor_252_252'>[252]</a> + <div class='note'> + <p>die mogen mij niets verwijten</p> + </div> + <a id="Footnote_253_253" name='Footnote_253_253'></a><a + href='#FNanchor_253_253'>[253]</a> + <div class='note'> + <p>om onze schuld te betalen=om onze zonden te boeten</p> + </div> + <a id="Footnote_254_254" name='Footnote_254_254'></a><a + href='#FNanchor_254_254'>[254]</a> + <div class='note'> + <p>vrij-gekocht (door Zijn zoendood)</p> + </div> + <a id="Footnote_255_255" name='Footnote_255_255'></a><a + href='#FNanchor_255_255'>[255]</a> + <div class='note'> + <p>kruid, gewas, plant</p> + </div> + <a id="Footnote_256_256" name='Footnote_256_256'></a><a + href='#FNanchor_256_256'>[256]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_257_257" name='Footnote_257_257'></a><a + href='#FNanchor_257_257'>[257]</a> + <div class='note'> + <p>gesloten (de poorten)</p> + </div> + <a id="Footnote_258_258" name='Footnote_258_258'></a><a + href='#FNanchor_258_258'>[258]</a> + <div class='note'> + <p>dat men ze (=de stad) bewaakt</p> + </div> + <a id="Footnote_259_259" name='Footnote_259_259'></a><a + href='#FNanchor_259_259'>[259]</a> + <div class='note'> + <p>wachten.</p> + </div> + <a id="Footnote_260_260" name='Footnote_260_260'></a><a + href='#FNanchor_260_260'>[260]</a> + <div class='note'> + <p>nachtrust</p> + </div> + <a id="Footnote_261_261" name='Footnote_261_261'></a><a + href='#FNanchor_261_261'>[261]</a> + <div class='note'> + <p>daer na = daar.. op = op welke, bedoeld is op den valk uit vs. 617 = + Gloriant</p> + </div> + <a id="Footnote_262_262" name='Footnote_262_262'></a><a + href='#FNanchor_262_262'>[262]</a> + <div class='note'> + <p>voor-uit, zichtbaar, hij draagt dus een afgesproken herkenningsteeken</p> + </div> + <a id="Footnote_263_263" name='Footnote_263_263'></a><a + href='#FNanchor_263_263'>[263]</a> + <div class='note'> + <p>dat ik hem herken</p> + </div> + <a id="Footnote_264_264" name='Footnote_264_264'></a><a + href='#FNanchor_264_264'>[264]</a> + <div class='note'> + <p>gedaante, uiterlijk</p> + </div> + <a id="Footnote_265_265" name='Footnote_265_265'></a><a + href='#FNanchor_265_265'>[265]</a> + <div class='note'> + <p>in mijn bereik</p> + </div> + <a id="Footnote_266_266" name='Footnote_266_266'></a><a + href='#FNanchor_266_266'>[266]</a> + <div class='note'> + <p>sachen = zag hem, nederbeten = afstijgen</p> + </div> + <a id="Footnote_267_267" name='Footnote_267_267'></a><a + href='#FNanchor_267_267'>[267]</a> + <div class='note'> + <p>gij hebt u meester gemaakt van</p> + </div> + <a id="Footnote_268_268" name='Footnote_268_268'></a><a + href='#FNanchor_268_268'>[268]</a> + <div class='note'> + <p>hoorde ik</p> + </div> + <a id="Footnote_269_269" name='Footnote_269_269'></a><a + href='#FNanchor_269_269'>[269]</a> + <div class='note'> + <p>direct</p> + </div> + <a id="Footnote_270_270" name='Footnote_270_270'></a><a + href='#FNanchor_270_270'>[270]</a> + <div class='note'> + <p>herkende, kende</p> + </div> + <a id="Footnote_271_271" name='Footnote_271_271'></a><a + href='#FNanchor_271_271'>[271]</a> + <div class='note'> + <p>wel, goed.</p> + </div> + <a id="Footnote_272_272" name='Footnote_272_272'></a><a + href='#FNanchor_272_272'>[272]</a> + <div class='note'> + <p>mij aan gevaren blootgesteld</p> + </div> + <a id="Footnote_273_273" name='Footnote_273_273'></a><a + href='#FNanchor_273_273'>[273]</a> + <div class='note'> + <p>gij moogt daarop</p> + </div> + <a id="Footnote_274_274" name='Footnote_274_274'></a><a + href='#FNanchor_274_274'>[274]</a> + <div class='note'> + <p>verheugen</p> + </div> + <a id="Footnote_275_275" name='Footnote_275_275'></a><a + href='#FNanchor_275_275'>[275]</a> + <div class='note'> + <p>wist het</p> + </div> + <a id="Footnote_276_276" name='Footnote_276_276'></a><a + href='#FNanchor_276_276'>[276]</a> + <div class='note'> + <p>ter wille van.</p> + </div> + <a id="Footnote_277_277" name='Footnote_277_277'></a><a + href='#FNanchor_277_277'>[277]</a> + <div class='note'> + <p>het is recht dat hij die iemand het goede gunt</p> + </div> + <a id="Footnote_278_278" name='Footnote_278_278'></a><a + href='#FNanchor_278_278'>[278]</a> + <div class='note'> + <p>daarvan, van die persoon</p> + </div> + <a id="Footnote_279_279" name='Footnote_279_279'></a><a + href='#FNanchor_279_279'>[279]</a> + <div class='note'> + <p>op kuische wijze</p> + </div> + <a id="Footnote_280_280" name='Footnote_280_280'></a><a + href='#FNanchor_280_280'>[280]</a> + <div class='note'> + <p>gemeenheid</p> + </div> + <a id="Footnote_281_281" name='Footnote_281_281'></a><a + href='#FNanchor_281_281'>[281]</a> + <div class='note'> + <p>het is niet goed in dit geval langer te dralen</p> + </div> + <a id="Footnote_282_282" name='Footnote_282_282'></a><a + href='#FNanchor_282_282'>[282]</a> + <div class='note'> + <p>schande</p> + </div> + <a id="Footnote_283_283" name='Footnote_283_283'></a><a + href='#FNanchor_283_283'>[283]</a> + <div class='note'> + <p>ten verderve gebracht.</p> + </div> + <a id="Footnote_284_284" name='Footnote_284_284'></a><a + href='#FNanchor_284_284'>[284]</a> + <div class='note'> + <p>den tocht ondernemen</p> + </div> + <a id="Footnote_285_285" name='Footnote_285_285'></a><a + href='#FNanchor_285_285'>[285]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 490;</p> + </div> + <a id="Footnote_286_286" name='Footnote_286_286'></a><a + href='#FNanchor_286_286'>[286]</a> + <div class='note'> + <p>zonder dat wij iemand ontmoeten</p> + </div> + <a id="Footnote_287_287" name='Footnote_287_287'></a><a + href='#FNanchor_287_287'>[287]</a> + <div class='note'> + <p>staan</p> + </div> + <a id="Footnote_288_288" name='Footnote_288_288'></a><a + href='#FNanchor_288_288'>[288]</a> + <div class='note'> + <p>emmer = absoluut; hoet = hoofd</p> + </div> + <a id="Footnote_289_289" name='Footnote_289_289'></a><a + href='#FNanchor_289_289'>[289]</a> + <div class='note'> + <p>verlaten.</p> + </div> + <a id="Footnote_290_290" name='Footnote_290_290'></a><a + href='#FNanchor_290_290'>[290]</a> + <div class='note'> + <p>de "verrader"! hij heeft de gelieven bespied</p> + </div> + <a id="Footnote_291_291" name='Footnote_291_291'></a><a + href='#FNanchor_291_291'>[291]</a> + <div class='note'> + <p>want ik heb het allemaal gezien</p> + </div> + <a id="Footnote_292_292" name='Footnote_292_292'></a><a + href='#FNanchor_292_292'>[292]</a> + <div class='note'> + <p>weet</p> + </div> + <a id="Footnote_293_293" name='Footnote_293_293'></a><a + href='#FNanchor_293_293'>[293]</a> + <div class='note'> + <p>zonder dralen.</p> + </div> + <a id="Footnote_294_294" name='Footnote_294_294'></a><a + href='#FNanchor_294_294'>[294]</a> + <div class='note'> + <p>wonderlijke dingen</p> + </div> + <a id="Footnote_295_295" name='Footnote_295_295'></a><a + href='#FNanchor_295_295'>[295]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 194,</p> + </div> + <a id="Footnote_296_296" name='Footnote_296_296'></a><a + href='#FNanchor_296_296'>[296]</a> + <div class='note'> + <p>omvat</p> + </div> + <a id="Footnote_297_297" name='Footnote_297_297'></a><a + href='#FNanchor_297_297'>[297]</a> + <div class='note'> + <p>Saraceen (algemeene Middeleeuwsche naam voor heidenen en Mohammedanen)</p> + </div> + <a id="Footnote_298_298" name='Footnote_298_298'></a><a + href='#FNanchor_298_298'>[298]</a> + <div class='note'> + <p>geloof</p> + </div> + <a id="Footnote_299_299" name='Footnote_299_299'></a><a + href='#FNanchor_299_299'>[299]</a> + <div class='note'> + <p>wij zouden zeggen: "wat is ze begonnen!"</p> + </div> + <a id="Footnote_300_300" name='Footnote_300_300'></a><a + href='#FNanchor_300_300'>[300]</a> + <div class='note'> + <p>branden</p> + </div> + <a id="Footnote_301_301" name='Footnote_301_301'></a><a + href='#FNanchor_301_301'>[301]</a> + <div class='note'> + <p>vuur</p> + </div> + <a id="Footnote_302_302" name='Footnote_302_302'></a><a + href='#FNanchor_302_302'>[302]</a> + <div class='note'> + <p>(rijdende) ontkomen</p> + </div> + <a id="Footnote_303_303" name='Footnote_303_303'></a><a + href='#FNanchor_303_303'>[303]</a> + <div class='note'> + <p>ik zal hem integendeel</p> + </div> + <a id="Footnote_304_304" name='Footnote_304_304'></a><a + href='#FNanchor_304_304'>[304]</a> + <div class='note'> + <p>gaan wij</p> + </div> + <a id="Footnote_305_305" name='Footnote_305_305'></a><a + href='#FNanchor_305_305'>[305]</a> + <div class='note'> + <p>dat kunnen wij gemakkelijk doen</p> + </div> + <a id="Footnote_306_306" name='Footnote_306_306'></a><a + href='#FNanchor_306_306'>[306]</a> + <div class='note'> + <p>van wapene bloet = ongewapend</p> + </div> + <a id="Footnote_307_307" name='Footnote_307_307'></a><a + href='#FNanchor_307_307'>[307]</a> + <div class='note'> + <p>ridder, vergel. pair</p> + </div> + <a id="Footnote_308_308" name='Footnote_308_308'></a><a + href='#FNanchor_308_308'>[308]</a> + <div class='note'> + <p>slotvoogd, châtelain</p> + </div> + <a id="Footnote_309_309" name='Footnote_309_309'></a><a + href='#FNanchor_309_309'>[309]</a> + <div class='note'> + <p>wreede</p> + </div> + <a id="Footnote_310_310" name='Footnote_310_310'></a><a + href='#FNanchor_310_310'>[310]</a> + <div class='note'> + <p>gemeene schurk.</p> + </div> + <a id="Footnote_311_311" name='Footnote_311_311'></a><a + href='#FNanchor_311_311'>[311]</a> + <div class='note'> + <p>bovendien</p> + </div> + <a id="Footnote_312_312" name='Footnote_312_312'></a><a + href='#FNanchor_312_312'>[312]</a> + <div class='note'> + <p>"Het is mis met mij!"</p> + </div> + <a id="Footnote_313_313" name='Footnote_313_313'></a><a + href='#FNanchor_313_313'>[313]</a> + <div class='note'> + <p>moge hem</p> + </div> + <a id="Footnote_314_314" name='Footnote_314_314'></a><a + href='#FNanchor_314_314'>[314]</a> + <div class='note'> + <p>vreugde</p> + </div> + <a id="Footnote_315_315" name='Footnote_315_315'></a><a + href='#FNanchor_315_315'>[315]</a> + <div class='note'> + <p>zwaard</p> + </div> + <a id="Footnote_316_316" name='Footnote_316_316'></a><a + href='#FNanchor_316_316'>[316]</a> + <div class='note'> + <p>achterwege</p> + </div> + <a id="Footnote_317_317" name='Footnote_317_317'></a><a + href='#FNanchor_317_317'>[317]</a> + <div class='note'> + <p>ten val gebracht</p> + </div> + <a id="Footnote_318_318" name='Footnote_318_318'></a><a + href='#FNanchor_318_318'>[318]</a> + <div class='note'> + <p>voorouders; zie vs. 75;</p> + </div> + <a id="Footnote_319_319" name='Footnote_319_319'></a><a + href='#FNanchor_319_319'>[319]</a> + <div class='note'> + <p>bloedverwanten</p> + </div> + <a id="Footnote_320_320" name='Footnote_320_320'></a><a + href='#FNanchor_320_320'>[320]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 488.</p> + </div> + <a id="Footnote_321_321" name='Footnote_321_321'></a><a + href='#FNanchor_321_321'>[321]</a> + <div class='note'> + <p>"den vure", den brandstapel</p> + </div> + <a id="Footnote_322_322" name='Footnote_322_322'></a><a + href='#FNanchor_322_322'>[322]</a> + <div class='note'> + <p>volkomen</p> + </div> + <a id="Footnote_323_323" name='Footnote_323_323'></a><a + href='#FNanchor_323_323'>[323]</a> + <div class='note'> + <p>dat en ("en" = ontkenning)</p> + </div> + <a id="Footnote_324_324" name='Footnote_324_324'></a><a + href='#FNanchor_324_324'>[324]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_325_325" name='Footnote_325_325'></a><a + href='#FNanchor_325_325'>[325]</a> + <div class='note'> + <p>is het</p> + </div> + <a id="Footnote_326_326" name='Footnote_326_326'></a><a + href='#FNanchor_326_326'>[326]</a> + <div class='note'> + <p>kerstenheit ontfaen = tot het christendom bekeerd worden</p> + </div> + <a id="Footnote_327_327" name='Footnote_327_327'></a><a + href='#FNanchor_327_327'>[327]</a> + <div class='note'> + <p>om Uwer genade wille</p> + </div> + <a id="Footnote_328_328" name='Footnote_328_328'></a><a + href='#FNanchor_328_328'>[328]</a> + <div class='note'> + <p>wijnstok = hier: Maria</p> + </div> + <a id="Footnote_329_329" name='Footnote_329_329'></a><a + href='#FNanchor_329_329'>[329]</a> + <div class='note'> + <p>held.</p> + </div> + <a id="Footnote_330_330" name='Footnote_330_330'></a><a + href='#FNanchor_330_330'>[330]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 39</p> + </div> + <a id="Footnote_331_331" name='Footnote_331_331'></a><a + href='#FNanchor_331_331'>[331]</a> + <div class='note'> + <p>zegt</p> + </div> + <a id="Footnote_332_332" name='Footnote_332_332'></a><a + href='#FNanchor_332_332'>[332]</a> + <div class='note'> + <p>men zwoer In de middeleeuwen bij allerlei lichaamsdeelen, zoo hier bij de + tanden</p> + </div> + <a id="Footnote_333_333" name='Footnote_333_333'></a><a + href='#FNanchor_333_333'>[333]</a> + <div class='note'> + <p>vergel ons een duren eed zweren</p> + </div> + <a id="Footnote_334_334" name='Footnote_334_334'></a><a + href='#FNanchor_334_334'>[334]</a> + <div class='note'> + <p>gij hebt er wel de macht toe</p> + </div> + <a id="Footnote_335_335" name='Footnote_335_335'></a><a + href='#FNanchor_335_335'>[335]</a> + <div class='note'> + <p>bewaakt</p> + </div> + <a id="Footnote_336_336" name='Footnote_336_336'></a><a + href='#FNanchor_336_336'>[336]</a> + <div class='note'> + <p>gevangen</p> + </div> + <a id="Footnote_337_337" name='Footnote_337_337'></a><a + href='#FNanchor_337_337'>[337]</a> + <div class='note'> + <p>te hulp komen</p> + </div> + <a id="Footnote_338_338" name='Footnote_338_338'></a><a + href='#FNanchor_338_338'>[338]</a> + <div class='note'> + <p>vs. 877-79 "Als ik dat deed, zou het mij het leven kosten, al bezat ik de heele + wereld in fijn, rood goud, het zou me niet helpen" (typisch-Middelnederlandsche + beeldspraak, ook het steeds gebruikte epitheton ornans "rood" bij goud)</p> + </div> + <a id="Footnote_339_339" name='Footnote_339_339'></a><a + href='#FNanchor_339_339'>[339]</a> + <div class='note'> + <p>te lande weert = naar het land (vergel "landwaarts")</p> + </div> + <a id="Footnote_340_340" name='Footnote_340_340'></a><a + href='#FNanchor_340_340'>[340]</a> + <div class='note'> + <p>beloof</p> + </div> + <a id="Footnote_341_341" name='Footnote_341_341'></a><a + href='#FNanchor_341_341'>[341]</a> + <div class='note'> + <p>vóór</p> + </div> + <a id="Footnote_342_342" name='Footnote_342_342'></a><a + href='#FNanchor_342_342'>[342]</a> + <div class='note'> + <p>slecht mensch</p> + </div> + <a id="Footnote_343_343" name='Footnote_343_343'></a><a + href='#FNanchor_343_343'>[343]</a> + <div class='note'> + <p>moeite doen</p> + </div> + <a id="Footnote_344_344" name='Footnote_344_344'></a><a + href='#FNanchor_344_344'>[344]</a> + <div class='note'> + <p>naïeve overdrijving alsof hij er nog "dag en nacht" tijd voor heeft! "dach + en nacht" is 'n geijkte term geworden voor voortdurend</p> + </div> + <a id="Footnote_345_345" name='Footnote_345_345'></a><a + href='#FNanchor_345_345'>[345]</a> + <div class='note'> + <p>gevangenis, kerker en steen beteekenen eigenlijk hetzelfde.</p> + </div> + <a id="Footnote_346_346" name='Footnote_346_346'></a><a + href='#FNanchor_346_346'>[346]</a> + <div class='note'> + <p>geopend</p> + </div> + <a id="Footnote_347_347" name='Footnote_347_347'></a><a + href='#FNanchor_347_347'>[347]</a> + <div class='note'> + <p>welwillendheid, genade</p> + </div> + <a id="Footnote_348_348" name='Footnote_348_348'></a><a + href='#FNanchor_348_348'>[348]</a> + <div class='note'> + <p>deel mij dat mede</p> + </div> + <a id="Footnote_349_349" name='Footnote_349_349'></a><a + href='#FNanchor_349_349'>[349]</a> + <div class='note'> + <p>die mij daarom verzocht</p> + </div> + <a id="Footnote_350_350" name='Footnote_350_350'></a><a + href='#FNanchor_350_350'>[350]</a> + <div class='note'> + <p>onuitgevoerd blijven</p> + </div> + <a id="Footnote_351_351" name='Footnote_351_351'></a><a + href='#FNanchor_351_351'>[351]</a> + <div class='note'> + <p>indien</p> + </div> + <a id="Footnote_352_352" name='Footnote_352_352'></a><a + href='#FNanchor_352_352'>[352]</a> + <div class='note'> + <p>hier leven</p> + </div> + <a id="Footnote_353_353" name='Footnote_353_353'></a><a + href='#FNanchor_353_353'>[353]</a> + <div class='note'> + <p>sterk paard.</p> + </div> + <a id="Footnote_354_354" name='Footnote_354_354'></a><a + href='#FNanchor_354_354'>[354]</a> + <div class='note'> + <p>spottend voorwaar, ik zou hem de huishuur betalen! (voor mijn verblijf in den + kerker!)</p> + </div> + <a id="Footnote_355_355" name='Footnote_355_355'></a><a + href='#FNanchor_355_355'>[355]</a> + <div class='note'> + <p>ik wil u daarbij helpen</p> + </div> + <a id="Footnote_356_356" name='Footnote_356_356'></a><a + href='#FNanchor_356_356'>[356]</a> + <div class='note'> + <p>dat ik tot het christendom overga</p> + </div> + <a id="Footnote_357_357" name='Footnote_357_357'></a><a + href='#FNanchor_357_357'>[357]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs 544.</p> + </div> + <a id="Footnote_358_358" name='Footnote_358_358'></a><a + href='#FNanchor_358_358'>[358]</a> + <div class='note'> + <p>lust</p> + </div> + <a id="Footnote_359_359" name='Footnote_359_359'></a><a + href='#FNanchor_359_359'>[359]</a> + <div class='note'> + <p>loon</p> + </div> + <a id="Footnote_360_360" name='Footnote_360_360'></a><a + href='#FNanchor_360_360'>[360]</a> + <div class='note'> + <p>werd</p> + </div> + <a id="Footnote_361_361" name='Footnote_361_361'></a><a + href='#FNanchor_361_361'>[361]</a> + <div class='note'> + <p>geheel en al</p> + </div> + <a id="Footnote_362_362" name='Footnote_362_362'></a><a + href='#FNanchor_362_362'>[362]</a> + <div class='note'> + <p>in opschudding gebracht</p> + </div> + <a id="Footnote_363_363" name='Footnote_363_363'></a><a + href='#FNanchor_363_363'>[363]</a> + <div class='note'> + <p>beter</p> + </div> + <a id="Footnote_364_364" name='Footnote_364_364'></a><a + href='#FNanchor_364_364'>[364]</a> + <div class='note'> + <p>blijven.</p> + </div> + <a id="Footnote_365_365" name='Footnote_365_365'></a><a + href='#FNanchor_365_365'>[365]</a> + <div class='note'> + <p>hout, bosschage</p> + </div> + <a id="Footnote_366_366" name='Footnote_366_366'></a><a + href='#FNanchor_366_366'>[366]</a> + <div class='note'> + <p>op uw hoede, op wacht</p> + </div> + <a id="Footnote_367_367" name='Footnote_367_367'></a><a + href='#FNanchor_367_367'>[367]</a> + <div class='note'> + <p>naar buiten brengt</p> + </div> + <a id="Footnote_368_368" name='Footnote_368_368'></a><a + href='#FNanchor_368_368'>[368]</a> + <div class='note'> + <p>zonder U door iets te laten weerhouden, ondanks alle hindernissen</p> + </div> + <a id="Footnote_369_369" name='Footnote_369_369'></a><a + href='#FNanchor_369_369'>[369]</a> + <div class='note'> + <p>grappig in den mond van den aspirant-christen! zie vs. 935;</p> + </div> + <a id="Footnote_370_370" name='Footnote_370_370'></a><a + href='#FNanchor_370_370'>[370]</a> + <div class='note'> + <p>woud, bosch</p> + </div> + <a id="Footnote_371_371" name='Footnote_371_371'></a><a + href='#FNanchor_371_371'>[371]</a> + <div class='note'> + <p>moogt gij.</p> + </div> + <a id="Footnote_372_372" name='Footnote_372_372'></a><a + href='#FNanchor_372_372'>[372]</a> + <div class='note'> + <p>meld mij</p> + </div> + <a id="Footnote_373_373" name='Footnote_373_373'></a><a + href='#FNanchor_373_373'>[373]</a> + <div class='note'> + <p>wat zal ik doen met Gloriant?</p> + </div> + <a id="Footnote_374_374" name='Footnote_374_374'></a><a + href='#FNanchor_374_374'>[374]</a> + <div class='note'> + <p>verbeurd, zich aan een ernstig vergrijp schuldig gemaakt waarop de doodstraf + staat</p> + </div> + <a id="Footnote_375_375" name='Footnote_375_375'></a><a + href='#FNanchor_375_375'>[375]</a> + <div class='note'> + <p>coert = keurt = oordeelt; "als men volkomen billijk oordeelt"</p> + </div> + <a id="Footnote_376_376" name='Footnote_376_376'></a><a + href='#FNanchor_376_376'>[376]</a> + <div class='note'> + <p>dan = daarna.</p> + </div> + <a id="Footnote_377_377" name='Footnote_377_377'></a><a + href='#FNanchor_377_377'>[377]</a> + <div class='note'> + <p>wachten</p> + </div> + <a id="Footnote_378_378" name='Footnote_378_378'></a><a + href='#FNanchor_378_378'>[378]</a> + <div class='note'> + <p>gestalte, d.w.z. het meisje-zelf!</p> + </div> + <a id="Footnote_379_379" name='Footnote_379_379'></a><a + href='#FNanchor_379_379'>[379]</a> + <div class='note'> + <p>fel = gemeen; pute = vrouw van zedeloozen levenswandel</p> + </div> + <a id="Footnote_380_380" name='Footnote_380_380'></a><a + href='#FNanchor_380_380'>[380]</a> + <div class='note'> + <p>is er van overtuigd (vergel, vs. 503)</p> + </div> + <a id="Footnote_381_381" name='Footnote_381_381'></a><a + href='#FNanchor_381_381'>[381]</a> + <div class='note'> + <p>vergolden, betaald gezet</p> + </div> + <a id="Footnote_382_382" name='Footnote_382_382'></a><a + href='#FNanchor_382_382'>[382]</a> + <div class='note'> + <p>fijn, ook: edel</p> + </div> + <a id="Footnote_383_383" name='Footnote_383_383'></a><a + href='#FNanchor_383_383'>[383]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 866.</p> + </div> + <a id="Footnote_384_384" name='Footnote_384_384'></a><a + href='#FNanchor_384_384'>[384]</a> + <div class='note'> + <p>Florentijn heeft reeds aardige vorderingen gemaakt in de Christelijke + theologie!</p> + </div> + <a id="Footnote_385_385" name='Footnote_385_385'></a><a + href='#FNanchor_385_385'>[385]</a> + <div class='note'> + <p>en door haar gezoogd werd</p> + </div> + <a id="Footnote_386_386" name='Footnote_386_386'></a><a + href='#FNanchor_386_386'>[386]</a> + <div class='note'> + <p>stierf</p> + </div> + <a id="Footnote_387_387" name='Footnote_387_387'></a><a + href='#FNanchor_387_387'>[387]</a> + <div class='note'> + <p>merkwaardig dat op de plaats der terechtstelling zulk een machtig vorst zoo + weinig militaire bewaking aanwezig heeft dat Gloriant alléén zijn + geliefde redden kan! Of wilde de roede lioen "laver son linge sale en famille?" + Voor het Middeleeuwsche publiek was deze "regie-fout" geen bezwaar! Zie de + inleiding.</p> + </div> + <a id="Footnote_388_388" name='Footnote_388_388'></a><a + href='#FNanchor_388_388'>[388]</a> + <div class='note'> + <p>gezind</p> + </div> + <a id="Footnote_389_389" name='Footnote_389_389'></a><a + href='#FNanchor_389_389'>[389]</a> + <div class='note'> + <p>den ghenen = Jezus; door = ter wille van</p> + </div> + <a id="Footnote_390_390" name='Footnote_390_390'></a><a + href='#FNanchor_390_390'>[390]</a> + <div class='note'> + <p>uitgespreid, geopend.</p> + </div> + <a id="Footnote_391_391" name='Footnote_391_391'></a><a + href='#FNanchor_391_391'>[391]</a> + <div class='note'> + <p>zwaar, grof</p> + </div> + <a id="Footnote_392_392" name='Footnote_392_392'></a><a + href='#FNanchor_392_392'>[392]</a> + <div class='note'> + <p>waarachtig</p> + </div> + <a id="Footnote_393_393" name='Footnote_393_393'></a><a + href='#FNanchor_393_393'>[393]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 768;</p> + </div> + <a id="Footnote_394_394" name='Footnote_394_394'></a><a + href='#FNanchor_394_394'>[394]</a> + <div class='note'> + <p>aanschouwen; nooit meer</p> + </div> + <a id="Footnote_395_395" name='Footnote_395_395'></a><a + href='#FNanchor_395_395'>[395]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 756;</p> + </div> + <a id="Footnote_396_396" name='Footnote_396_396'></a><a + href='#FNanchor_396_396'>[396]</a> + <div class='note'> + <p>al touwe = al toe = allemaal; scouden = schuld</p> + </div> + <a id="Footnote_397_397" name='Footnote_397_397'></a><a + href='#FNanchor_397_397'>[397]</a> + <div class='note'> + <p>lastert</p> + </div> + <a id="Footnote_398_398" name='Footnote_398_398'></a><a + href='#FNanchor_398_398'>[398]</a> + <div class='note'> + <p>te schande maakt</p> + </div> + <a id="Footnote_399_399" name='Footnote_399_399'></a><a + href='#FNanchor_399_399'>[399]</a> + <div class='note'> + <p>"terwijl ge" zouden we hier zeggen</p> + </div> + <a id="Footnote_400_400" name='Footnote_400_400'></a><a + href='#FNanchor_400_400'>[400]</a> + <div class='note'> + <p>uitstel.</p> + </div> + <a id="Footnote_401_401" name='Footnote_401_401'></a><a + href='#FNanchor_401_401'>[401]</a> + <div class='note'> + <p>gemeen; afgeleid van pute; zie vs. 1003;</p> + </div> + <a id="Footnote_402_402" name='Footnote_402_402'></a><a + href='#FNanchor_402_402'>[402]</a> + <div class='note'> + <p>maakt dat ge hier vandaan komt</p> + </div> + <a id="Footnote_403_403" name='Footnote_403_403'></a><a + href='#FNanchor_403_403'>[403]</a> + <div class='note'> + <p>zal zich van u meester maken</p> + </div> + <a id="Footnote_404_404" name='Footnote_404_404'></a><a + href='#FNanchor_404_404'>[404]</a> + <div class='note'> + <p>de mijne</p> + </div> + <a id="Footnote_405_405" name='Footnote_405_405'></a><a + href='#FNanchor_405_405'>[405]</a> + <div class='note'> + <p>hemel</p> + </div> + <a id="Footnote_406_406" name='Footnote_406_406'></a><a + href='#FNanchor_406_406'>[406]</a> + <div class='note'> + <p>dat het allemaal voor mij zoo goed afgeloopen is.</p> + </div> + <a id="Footnote_407_407" name='Footnote_407_407'></a><a + href='#FNanchor_407_407'>[407]</a> + <div class='note'> + <p>vs. 1096-97: die ik nooit eerder dan nu zag</p> + </div> + <a id="Footnote_408_408" name='Footnote_408_408'></a><a + href='#FNanchor_408_408'>[408]</a> + <div class='note'> + <p>U = Gloriant</p> + </div> + <a id="Footnote_409_409" name='Footnote_409_409'></a><a + href='#FNanchor_409_409'>[409]</a> + <div class='note'> + <p>hoe ging het u?</p> + </div> + <a id="Footnote_410_410" name='Footnote_410_410'></a><a + href='#FNanchor_410_410'>[410]</a> + <div class='note'> + <p>geluk.</p> + </div> + <a id="Footnote_411_411" name='Footnote_411_411'></a><a + href='#FNanchor_411_411'>[411]</a> + <div class='note'> + <p>gevangenis</p> + </div> + <a id="Footnote_412_412" name='Footnote_412_412'></a><a + href='#FNanchor_412_412'>[412]</a> + <div class='note'> + <p>beteekent zoowel vrees als gevaar</p> + </div> + <a id="Footnote_413_413" name='Footnote_413_413'></a><a + href='#FNanchor_413_413'>[413]</a> + <div class='note'> + <p>hield mij in het leven; "hield mij er bovenop"</p> + </div> + <a id="Footnote_414_414" name='Footnote_414_414'></a><a + href='#FNanchor_414_414'>[414]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 544 en vs. 939;</p> + </div> + <a id="Footnote_415_415" name='Footnote_415_415'></a><a + href='#FNanchor_415_415'>[415]</a> + <div class='note'> + <p>zooals 't behoort</p> + </div> + <a id="Footnote_416_416" name='Footnote_416_416'></a><a + href='#FNanchor_416_416'>[416]</a> + <div class='note'> + <p>behoeft het</p> + </div> + <a id="Footnote_417_417" name='Footnote_417_417'></a><a + href='#FNanchor_417_417'>[417]</a> + <div class='note'> + <p>al hebt gij heel wat onaangename dingen ondervonden</p> + </div> + <a id="Footnote_418_418" name='Footnote_418_418'></a><a + href='#FNanchor_418_418'>[418]</a> + <div class='note'> + <p>dat weet ik wel zeker (stoplap)</p> + </div> + <a id="Footnote_419_419" name='Footnote_419_419'></a><a + href='#FNanchor_419_419'>[419]</a> + <div class='note'> + <p>lof</p> + </div> + <a id="Footnote_420_420" name='Footnote_420_420'></a><a + href='#FNanchor_420_420'>[420]</a> + <div class='note'> + <p>overal</p> + </div> + <a id="Footnote_421_421" name='Footnote_421_421'></a><a + href='#FNanchor_421_421'>[421]</a> + <div class='note'> + <p>er van dapperheid niet zijns gelijke is</p> + </div> + <a id="Footnote_422_422" name='Footnote_422_422'></a><a + href='#FNanchor_422_422'>[422]</a> + <div class='note'> + <p>daarom was ik ongerust over u.</p> + </div> + <a id="Footnote_423_423" name='Footnote_423_423'></a><a + href='#FNanchor_423_423'>[423]</a> + <div class='note'> + <p>met volharden (onb. wijs)</p> + </div> + <a id="Footnote_424_424" name='Footnote_424_424'></a><a + href='#FNanchor_424_424'>[424]</a> + <div class='note'> + <p>het is ook van geenerlei waarde iets te beginnen</p> + </div> + <a id="Footnote_425_425" name='Footnote_425_425'></a><a + href='#FNanchor_425_425'>[425]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 5;</p> + </div> + <a id="Footnote_426_426" name='Footnote_426_426'></a><a + href='#FNanchor_426_426'>[426]</a> + <div class='note'> + <p>na de vertooning van een "abel spel" volgde die van een "sotternie" (klucht). + Vergel. de slotverzen van Esmoreit en Lanseloet van Denemerken.</p> + </div> + <hr style='width: 65%;' /> + <div class="center"> + + + <b><font size="+1">GOEDKOOPE UITGAVEN VAN</font><br /> + <font size="+2">NEDERLANDSCHE KLASSIEKEN</font></b><br /> + SMAAKVOL GECARTONNEERD.<br /> + </div> + <hr style='width: 65%;' /> + <p><b>Uit de serie Zonnebloemboekjes:<a id="FNanchor_A_427" + name='FNanchor_A_427'></a><a href='#Footnote_A_427'><sup>[*]</sup></a></b></p> + <br /> + <p><b>No. 1. BEATRIJS. Het Middelnederlandsche gedicht in proza naverteld. Tweede + druk.</b></p> + <p>"De Beatrijs wordt hier aangeboden in modern Nederlandsch proza, den vertaler R. + J. Spitz komt alle hulde toe voor zijn soepele en delicate "vertaling". Utrechtsen + Studenten-weekblad Vox Studiosorium.</p> + <p>Men voelt dat iemand van fijnen smaak zich er toe heeft gezet 't oude gedicht in + proza na te vertellen. De Nieuwe Gids.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 2. ESMOREIT. Middeleeuwsch tooneelspel. Met inleiding en verklarende noten. + Tweede druk.</b></p> + <p>Menigeen zal in stilte van zijn lectuur van de "Esmoreit" genieten, temeer daar de + afwerking dezer uitgave weinig te wenschen overlaat.... Joannes Reddingius in de + Nieuwe Gids.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 6. UIT HOOFT'S LYRIEK. Bloemlezing met inleiding over den dichter en + verklarende noten.</b></p> + <p>"Een in het algemeen goede keuze, de gewenschte beperking der verklarende noten + tot de meest noodzakelijke, een goed oriënteerende inleiding en een keurige vorm + kenmerken dit boekje." Het Volk.</p> + <p>"Er klopt iets in deze zoo <i>aus einem Gusse</i> gegoten inleiding, iets van + zóó warme overtuiging...." "De keus lijkt mij bizonder geslaagd".... M. + H. van Campen in Weekblad voor Stad en Land.</p> + <p>"De bloemlezing is met smaak en kennis van zaken gekozen." Utrechtsch Prov. en + Sted. Dagblad.</p> + <p>Het zoo deskundig en met warme bewondering saamgelezen bundeltje, zal het kan niet + anders, veel koopers vinden. De Vrouw</p> + <p>"Met veel zorg en fijnen smaak samengesteld." De Tijdspiegel.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 9. LANSELOET VAN DENEMERKEN.</b></p> + <p>(LANSELOET en SANDERIJN.)</p> + <p><b>Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding en verklarende noten.</b></p> + <p>Reeds meermalen hebben wij onze blijdschap over deze Zonnebloem-uitgaven van oude + litteratuur te kennen gegeven. Het doet ons genoegen uit de voorrede van dit boekje + te bemerken, dat de uitgave ook bij het publiek een succes is, zoodat vorige nummers + reeds spoedig herdrukt moesten worden. Het roerend-eenvoudige "abel spel" van + Lanseloet ende Sanderijn, dat jaren geleden in Verkade's voortreffelijke opvoering + zoovelen geboeid heeft, is een nieuwe voortreffelijke greep van den heer Spitz. Deze + middeleeuwsche kunst van een onbekenden schrijver is zoo zuiver-menschelijk, dat zij + ook thans nog een wondere bekoring uitoefent. Het Volk.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 14. DEN SPYEGHEL DER SALICHEIT VAN ELCKERLYC.</b></p> + <p>De Middeleeuwsche allegorie, bekend door de opvoeringen van Dr. Willem Rooyaards + en Ed. Verkade.</p> + <p>Deze populaire uitgave van Elckerlijc zal ongetwijfeld aftrek vinden. De Nieuwe + Taalgids.</p> + <p>Deze uitgave zal ongetwijfeld welkom wezen.... Tooneelgids (Brussel).</p> + <p>In dit kleurige bandje krijgt het "schoon boecxken" nieuwe bekoring. De Vrouw.</p> + <p><b>Prijs f 1,50.</b></p> + <p><b>No. 19—20. ADAM IN BALLINGSCHAP</b> van JOOST VAN DEN VONDEL, met inleiding en + aanteekeningen van Drs. A. Saalborn, Leeraar Gooische H.B.S. te Bussum. </p> + <p><b>Fraaie + uitgave met illustraties.</b></p> + <p><b>Prijs gecartonneerd f 2,75; ingenaaid f 2,25.</b></p> + <p><b>No. 23. EEN ABEL SPEL VAN GLORIANT. Met inleiding en aanteekeningen van R. J. + SPITZ, Leeraar H. B. S. te Apeldoorn.</b></p> + <p>Een alleraardigst Middeleeuwsch spel uit de serie waartoe ook Esmoreit en + Lanseloet van Denemerken behooren. In het komende tooneelseizoen wordt het stuk + opgevoerd door het Haagsche gezelschap "Die Ghesellen van den Spele". Dit stuk werd + sedert 1875 niet uitgegeven; dit is de eerste populaire editie.</p> + <p><b>Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1,50.</b></p> + <p><b>No. 25. MARIKEN VAN NIEUMEGHEN. Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding en + aanteekeningen van M.A.P.C. POELHEKKE, Directeur der Gem. H.B.S. te Nijmegen.</b></p> + <p>Dit stuk is bekend door de succesvolle opvoeringen van "Het Schouwtooneel" onder + directie van Jan Musch, welk gezelschap het ook in het komend seizoen weer zal + opvoeren. Dit is de eerste editie van dit stuk, die voor een grooter publiek en ook + voor schoolgebruik bestemd en geschikt is.</p> + <p><b>Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1.50.</b></p> + + <br /> + <br /> + <br /> + <p> <font size="+1"><b>DE TECHNIEK DER POËZIE,</b></font></p> + <p><b>door FRANS BASTIAANSE.</b></p> + <p>De dichter Bastiaanse geeft in een kort bestek een uitnemend helder inzicht in + aard en wezen van den woordkunstenaar en de verhouding die er bestaat tusscben wat er + in diens ziel leeft en de wyze waarop hij het uit. Hij behandelt verschillende + kwesties van rijm, klank, rhythme, plastiek, zóó als alleen een + scheppend kunstenaar zelf, die eigen zielsleven beluisterd en geanalyseerd heeft, het + doen kan en zooals men het in geen enkele "versleer" vindt.</p> + <p>"De heer Bastiaanse zegt veel rake en voortreffelijke dingen." Van onzen Tijd.</p> + <p>...... verdient bijzondere aandacht. School en Leven.</p> + <p><b>Prijs gebonden f 1,50.</b></p> + <br /> + <br /> + <a id="Footnote_A_427" name='Footnote_A_427'></a><a href='#FNanchor_A_427'>[*]</a> + <div class='note'> + <p>De letterkundige verzorging van de No.'s 1, 2, 6 en 9, en 14 en 23 is van de + hand van R.J. Spitz, Leeraar in de Nederlandsche Taal- en Letterkunde aan de + Hoogere Burgerschool te Apeldoorn.</p> + </div> + + <div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14143 ***</div> +</body> +</html> + + diff --git a/14143-h/images/bloem.jpg b/14143-h/images/bloem.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..079e752 --- /dev/null +++ b/14143-h/images/bloem.jpg diff --git a/14143-h/images/cover.jpg b/14143-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..be81f5a --- /dev/null +++ b/14143-h/images/cover.jpg diff --git a/14143-h/images/logo.jpg b/14143-h/images/logo.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9d3159a --- /dev/null +++ b/14143-h/images/logo.jpg diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..b68fcb6 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #14143 (https://www.gutenberg.org/ebooks/14143) diff --git a/old/14143-8.txt b/old/14143-8.txt new file mode 100644 index 0000000..05f23ca --- /dev/null +++ b/old/14143-8.txt @@ -0,0 +1,3214 @@ +The Project Gutenberg EBook of Gloriant, by R. J. Spitz + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Gloriant + +Author: R. J. Spitz + +Release Date: November 24, 2004 [EBook #14143] + +Language: Dutch (Nederlands) + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GLORIANT *** + + + + +Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed +Proofreading Team. + + + + + + + +EEN ABEL SPEL ENDE EEN EDEL DINC VAN DEN HERTOGHE VAN BRUYSWIJC, HOE HI +WERT MINNENDE DES ROEDELIOENS DOCHTER VAN ABELANT + + +(GLORIANT) + + +MET INLEIDING EN AANTEEKENINGEN + +VAN R.J. SPITZ + +LEERAAR H.B.S. TE APELDOORN + +GEDRUKT TER DRUKKERIJ VAN DE FIRMA +F.E. MACDONALD TE NIJMEGEN + +ZONNEBLOEM-BOEKJES N°. 23 + +N.V. UITGEVERSMAATSCHAPPIJ +"DE ZONNEBLOEM" APELDOORN + + + + +TER INLEIDING. + + +Het "Abel spel ende een edel dinc van den hertoghe van Bruyswyc, hoe hi +wert minnende des Roedelioens dochter van Abelant", in de wandeling naar +den hoofdpersoon "Gloriant" geheeten, moet gerekend worden tot de serie +van voortbrengselen van onze Middeleeuwsche dramatische letterkunde, +waartoe ook de in deze reeks uitgegeven "Esmoreit" en "Lanseloet van +Denemerken" behooren. Voor litterair-historische bijzonderheden omtrent +deze serie Middeleeuwsche drama's, voor zoover ze in een weder +niet-wetenschappelijk bedoelde uitgave op hun plaats zijn, moge verwezen +worden naar de inleidingen van genoemde stukken, mede van de hand van +den schrijver dezer regelen. + +Hier zij nog slechts opgemerkt dat de in deze dingen ook slechts een +weinig georiënteerde lezer weder aanstonds merken zal, hoe dicht de +avonturenvolle stof van zulk een abel spel zich aansluit bij die der +ridderromans. + +Wie van den oorsprong van het gegeven van ons drama meer wil weten, +verwijs ik naar de inleiding van: Mr. H.E. Moltzer, De +Middelnederlandsche Dramatische Poëzie,[1] naar welke uitgave de +hiervolgende text is afgedrukt. + +Verdient ons stuk door een nieuwe uitgave uit de vergetelheid en +onbekendheid, waarin het zich op dit oogenblik bij het grootere publiek +bevindt, te worden te voorschijn gehaald? Het antwoord mag bevestigend +luiden, al was het alleen maar om het feit dat het Haagsche +tooneelgezelschap dat zich met den oud-vaderlandschen naam van +"Ghesellen van den Spele" getooid heeft,[2] het in het komende +tooneelseizoen voor het voetlicht zal brengen. Maar ook overigens, het +lijkt mij onbegrijpelijk dat, terwijl Esmoreit en Lanseloet van +Denemerken zich reeds weder verscheidene jaren in een belangstellend +toeschouwend en lezend publiek verheugen, de Gloriant betrekkelijk +onbekend en in nieuwer tijden, voor zoover ik weet, onopgevoerd en in +populaire editie onuitgegeven is gebleven. Litterair lijkt het stuk mij +verre de meerdere van de Esmoreit, zéker wat karakter-teekening en +dramatischen opbouw, maar ook wat de dialoog aangaat. Al is deze laatste +in de Esmoreit zonder twijfel vlot en pittig, de dialoog in òns stuk +komt mij voor--en ik hoop dat hieronder met enkele voorbeelden aan te +toonen--_sterker_, ik zou bijna zeggen _moderner_, want +langs-den-neus-weg-geestiger te zijn. En de dramatische opbouw: heel de +opzet is in Gloriant voor een modern mensch veel aannemelijker; wat is +gansch die geschiedenis van dien trotschen man en die trotsche vrouw die +zich allebei te goed vinden voor het huwelijk en die dus met fatale +zekerheid bestemd zijn om in elkaars handen te vallen, niet een +prachtige "trouvaille", de kunst van een geestig en +psychologisch-analyseerend modern auteur waardig. Denk eens aan Shaw met +zijn "macht van de levenskracht"! + +Neen, ik persoonlijk vind, dat Esmoreit, ondanks zijn misschien diepere +moreele strekking en opzet, het als waarlijk tè-naïef bij Gloriant min +of meer aflegt, hoezeer ik het eerste stuk ook apprecieer als een +waardevol overblijfsel van middeleeuwsche volkskunst. En al geef ik +oogenblikkelijk toe dat de fijne, diep-menschelijke "Lanseloet" zeer +veel zielvoller is dan Gloriant, minder onderhoudend is dit laatste stuk +zeker niet! Ik begrijp dan ook in geenen deele hoe Prof. Dr. J. te +Winkel in zijn "Geschiedenis der Nederlandsche Letterkunde" I[3] tot +zijn blijkbaar niet zeer gunstig oordeel over het stuk gekomen is; Prof. +te Winkel, die anders het sappige van onze oud-nederlandsche kunst zoo +wèl weet te apprecieeren! + +Op het verbazend-aardige gegeven van het stuk wees ik boven al met een +enkel woord en ik zal er geen verdere beschouwingen aan wijden, wijl ik +bij ondervinding meen te weten dat een uitgelegde mop geen mop meer is +en ik het er bovendien voor houd dat "inleiders" van litteratuur-werken +die zoovéél meenen te moeten uitleggen een weinig-hoogen dunk van de +intelligentie van hun publiek aan den dag leggen. Het is heusch geen +heksentoer om het verloop van dit tooneelwerkje te volgen en wie het +zintuig voor de fijne humor ervan mist--ik beklaag hem--doch kan het hem +met geen redenatie van twintig vel druks bijbrengen! + +Van de pittigheid van de dialoog een enkel voorbeeld. (Ook die zij +overigens den lezer te "savoureeren" overgelaten!) Lees eens hoe aardig +en raak Gloriant in Tooneel I van het derde bedrijf, als hij het ten +gevolge van het portret "te pakken" heeft, door zijn oom Gheraert met +zijn eigen woorden, waarmee hij zoo kort te voren nog de vrouw en de +liefde smaalde, wordt vastgezet! + +Ook op iets anders zou ik in dit verband nog even de aandacht willen +vestigen. Als Gloriant de macht van de liefde heeft leeren voelen, en +hij deze geweldigste aller menschelijke aandoeningen verheerlijkt met +gloedvolle woorden (passages waar de dichter waarlijk een fiere +schoonheid in zijn verzen bereikt: vs. 568 vlg.; vs. 828 vlg.), dan is +in deze alleenspraken opmerkelijk de vereenzelviging van de Liefde Gods +en de menschelijke liefde (caritas en amor!). Schóón is deze +vereenzelviging in Gloriant's woorden ongetwijfeld, maar ongewoon in de +middeleeuwen waarin men deze beide "soorten" van liefde in den regel +nogal goed uit elkaar hield. + +Hoe aardig en psychologisch-raak ook de opzet van het stuk, hoe vlot en +pittig ook de dialoog, de Gloriant zou geen waardig abel spel zijn (en +zou zeker een deel van zijn bekoorlijkheid missen!) als hij niet +gelardeerd was met een tal van prachtige naïeveteiten. De middeleeuwsche +toeschouwers, lezers en kunstenaars (die bijv. een Jeruzalemsche +hooge-priester in Katholiek bisschopsgewaad ten hoogste aannemelijk +vonden) stoorden zich niet aan een anachronisme of onmogelijkheid meer +of minder en wij--storen er ons ook niet aan, want aan de innerlijke +waarde van de Middeleeuwsche kunst doen zij geen afbreuk en--grappig +zijn ze vaak in hooge mate. Zoo het blijkbaar geloof in Vrouw Venus bij +den christen Gloriant--zoo de "Godenkraam", waarbij de Sarraceensche +dramatis personae om de andere seconde zweren: Mamet en Mahoen, +(verbasteringen van Mohammed die voor een afgod werd gehouden; dat de +Mohammedanen monotheïsten waren drong tot onze Middeleeuwers niet door!) +Apolijn, Jupetijn en Tervogant die uit de klassieke mythologie zijn +geïmporteerd,--zij zijn niet alleen in dit stuk het pantheon der +Saracenen. + +Ook de "bekeering" van Florentijn tot het Christendom mag in dit +theologisch verband worden gememoreerd. Zij is een waardig pendant van +die van Esmoreit in het gelijknamige spel en is al even-weinig +voorbereid door behoorlijk godsdienstonderricht! + +Ook Rogier is kostelijk, die voor de gezelligheid van Gloriant en +Florentijn, uit woede op zijn Heer Roedelioen en Mamet ten spijt +Christen zegt te worden, maar even later nog hartgrondig een +Tervogantsche knoop er op legt! (vs. 964). Hij is niet zoo dociel als +Esmoreit die onmiddellijk na zijn bekeering op vastberaden wijze +"Christelijk" zweert. + +Maar alle spot ter zijde, er is toch ook iets zeer schoons gelegen in +het gevoel van absolute superioriteit nopens zijn godsdienst, dat de +middeleeuwsche Christen in zich omdroeg en waardoor dergelijke voor ons +onaannemelijke bekeeringen tot iets van-zelf-sprekends werden. + +Aardig van ongemotiveerdheid is ook (vs. 739) hoe de "verrader" Floerant +den koning direct weet te rapporteeren dat de man in wiens armen +Florentijn wordt aangetroffen de hertog van Brunswijk is! Hoe kon hij +dat weten? + +Ten slotte moet ik nog op enkele practische punten in verband met mijn +wijze van uitgeven wijzen: + +1°. Aan textcritiek is bij deze populaire uitgave wederom niet gedaan; + +2°. De verklarende noten pretendeeren niet steeds +wetenschappelijk-getrouwe "vertalingen" van de Middelnederlandsche text +te zijn. Vaak is deze niet letterlijk, maar in zijn moderne +"gevoelswaarde" weergegeven: ik bedoel de aanteekening geeft dan "wat +_wij_ in zoo'n geval zouden zeggen;" + +3°. De indeeling in bedrijven en tooneelen en de tooneel-aanwijzingen +komen natuurlijk niet in het handschrift voor, maar zijn van schrijver +dezes, die bij voorbaat erkent, dat voor een eenigszins-andere indeeling +hier en daar wat te zeggen ware. Zoo zou men kunnen aanvoeren dat wat +hier als tweede bedrijf is gegeven eigenlijk nog tot de "expositie" +behoort en dus nog bij het eerste bedrijf had moeten worden ingedeeld. +Maar na rijpelijk overdenken ben ik tot de conclusie gekomen dat, zooals +ik het nù heb gedaan, de ontwikkeling der gebeurtenissen voor den lezer +overzichtelijker is; + +4°. Wat de spelling en uitspraak van het Middelnederlandsch betreft; er +zij nog even aan het volgende herinnerd: oe = oo; y = ie; verbindingen +van werkwoord + voornaamwoord komen veel voor, bijv.: latic = laat ik; +stoerfdi = stierft gij; + +In het algemeen geven de noten uitsluitsel. + +Geniet, lezer (en eventueel toeschouwer), van dit allerleukste stukje +middeleeuwen, zooals schrijver dezes van het herlezen-na-jaren en +zich-er-in-werken genoten heeft! + +R.J. SPITZ. + + + + +PERSONEN: + +Prologhe, +Gloriant, hertogh van Bruyswyck, +Gheraert, shertoghen oem,[4] +Godevaert, +Die Roede Lioen,[5] coninc van Abelant, +Rogier, +Floriant, +Hangdief,[6] +Florentyn die maghet. + + + + Prologhe: +Ic bidde gode den oversten vader +Dat hi ons moet[7] bewaren alle gader. +Heren ende vrouwen, groet ende clene, +Ic bidde u allen int ghemene, +Dat ghi wilt maken een ghestille[8] 5 +Ende merct daer na diet merken wille. +Men sal u hier spelen een suverlijc[9] dinc +Van enen hoghen jonghelinc +Die hertoghe was van Bruyswijc. +Hem dochte dat niemen sijns ghelijc 10 +Op eertrike niet vinden en mochte, +Ende sprac uut overmoedege gedochte, +Roemeghe[10] worden ende onbekint,[11] +Daer dicke die menege es bi ghescint.[12] +Want wie dat hem te hoghe beroemt[13] 15 +Als dan die sake anders coemt +Soe wort hi bi den roeme ghescant: +Alsoe ghevielt desen hoghen wigant:[14] +Al was hi rike[15] ende hoghe gheboren, +Uut groten roem soe quam hem toren.[16] 20 +Om dat hi sprac roemeghe woert, +Wert vrouwe Venus op hem ghestoert,[17] +Soe dat sijt namaels op hem wrac,[18] +Die roemeghe worde, die hi sprac, +Alsoe ghi nu hier selt bescouwen.[19] 25 +Daer omme radic heren ende vrouwen, +Dat hem nieman te hoghe en sal beroemen, +Want daer es selden ere af comen.[20] +Te hoghen roem en wert nie[21] ghepresen. +Nu bidden wi gode, die wert ghesleghen[22] 30 +Ane een cruce om onsen sonden, +Dat wi alle salich werden vonden +Te Josepat in dat soete dal, +Daer God sijn oerdeel besitten[23] sal: +Dies biddic Maria der coninghinnen. 35 +Nu hoert ende swijcht, wi gaen beghinnen. + + + + +EERSTE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_Aan het hof te Brunswijk_) + + Gheraert, shertoghen oem: +Waer sidi, lieve vrient Godevaert? + + Godevaert: +Ic ben hier, heer Gheraert, +Nu segt mi, wats die raet?[24] + + Gheraert: +Godevaert, het en dochte mi niet quaet, 40 +Dat ons hertoghe, die hoghe baroen, +Enen huwelijc woude doen +Ende dat hi nemen woude een wijf. +Hi heeft soe scone vromen[25] lijf +Ende es een sterc jonc man van daghen: 45 +Hadde hi een wijf, si mochte draghen +Kindren, dat ware des lants profijt. +Hets een lantscap groet ende wijt, +Het ware scade, bleeft sonder gheboert. +Daer omme hebbic u gheroepen voert, 50 +Dat ghi ons daer toe sout gheraden.[26] + + Godevaert: +Heer Gheraert, dat en mochte niet scaden, +Daer hebbic oec onlancs om ghepeinst. +Maer ic segghe u al ongheveinst, +Heer Gheraert, ghi sijt des hertoghen oem, 55 +Daer omme moetti sijns nemen goem[27] +Meer dan ic ofte die hem niet en bestaet.[28] + + Gheraert: +Wattan,[29] Godevaert, ghi moet ons raet +Gheven, hoe dat wi varen[30] moghen. +Dlantschap waers[31] in goeden hoghen,[32] 60 +Hadde hi een wijf ende kinder daer bi. + + Godevaert: +Heer Gheraert, daer omme selen wi ic ende ghi +Onder ons beiden daer na spien.[33] +Ic weet ons wel na ene te sien[34] +Die men hem gheven sal herde[35] gherne. 65 +Dats die coninc van Averne +Heeft een dochter noyael[36] ende goet, +Ende die oec draecht enen reinen moet[37] +Ende hevet enen goeden aert. + + Gheraert: +Sekerlijc, heer Godevaert, 70 +Die huwelijc dochte mi goet: +Die coninc van Averne es een edel bloet[38] +Ende die altoes binnen sinen daghen[39] +Sine wapen eerlijc heeft ghedraghen, +Ende sijn vorders[40] van goeder aert. 75 +Sekerlike, Godevaert, +Desen huwelijc dochte mi goet ghedaen. + + Godevaert: +Laet ons dan toten hertoghe gaen +Ende laet ons hem dit legghen te voren,[41] +Dan so moghen wi spreken horen, 80 +Hoe dat hi beraden[42] si. +Nu willen wi gaen ic ende ghi +Ende laet ons horen wat hi seght. +Staet sijn herte daer toe ghewecht,[43] +So willen wi thuwelijc maken dan. 85 + +Waer sidi, hertoghe, hoghe gheboren man, +Edel hertoghe van Bruyswijc? + + +Tooneel II + + +(_Brunswijk_) + + Die hertoghe: +Sijt willecome, oem, sekerlijc +Ende minen lieven vrient Godevaert! + +Nu secht mi, lieve oem Gheraert, 90 +U begherte, het sal u gescien. + + Gheraert: +Gloriant neve, dat souden wi gherne sien +Dat ghi wout huwelijc doen. +Wi saghent gherne, edel baroen, +Ende oec Bruyswijc u selves lant. 95 + + Die hertoghe: +Oem Gheraert, hoghe gheboren wigant, +Daer toe en benic noch niet ghestelt.[44] +Ic bidde u dat ghi mi niet en quelt, +Want daer en willic niet af[45] horen +Ic en weet gheen wijf op eerde gheboren 100 +Daer ic met woude leiden[46] minen tijt. + + Gheraert: +Neve, ghi moetet om des lants profijt +Doen alsoe wel als om u selves lijf:[47] +Ghi selt nemen moeten een wijf, +Neve, om kinder daer van te crighen. 105 + + Godevaert: +Nu en canic langher niet gheswighen, +Edel hertoghe, hoghe gheboren baroen, +Ghi moetet om uus lants wille doen +Om kinder te crighene, al[48] Geraert seght. +Hets een dinc dat men niet en pleght[49] 110 +Sonder vrouwe te bliven soe groten here. +Ghi souter u lantscap met onteren, +Edel here, stoerfdi sonder gheboert;[50] +Daer soude op risen[51] een groet discoert,[52] +Elc souts die naeste willen sijn:[53] 115 +Ghi sout beraden[54] groten pijn +Den edelen lande van Bruyswijc. + + Die hertoghe: +Godevaert, Godevaert, sekerlijc, +Dese redene es te male om niet.[55] +Mijn herte gheen wijf soe gherne en siet 120 +Daer ic om gave een haer.[56] +In weet gheen wijf, dies werdich waer,[57] +Dat icse maken soude mijn vrouwe. + + Godevaert: +Here, wacht dat u noch niet en rouwe, +Dat ghi sprect dus domme woert. 125 +Wort vrouwe Venus op u ghestoert, +Si sal u noch maken mat.[58] + + Gheraert: +Gloriant neve, verstaet wel, dat +Samsoen, die was soe sterc, +Bedroghen wert bider minnen werc, 130 +Ende oec Apsloen, die scoen,[59] +Ende die wise coninc Salomoen +Bleven bi minnen al bedroghen: +Dits emmer waer ende niet gheloghen, +Vrouwenminne brachse tonder.[60] 135 + + Die hertoghe: +Seker, oem, dat heeft mi wonder,[61] +Maer si waren vol gheckerdien.[62] +Oem Gheraert van Noermandien, +Daer quamen ander saken bi: +Sine waren haers selfs van herten niet vri,[63] 140 +Si bleven aen vrouwen al versmoert.[64] +Ic en weet gheen wijf van soe hogher gheboert, +Dat icker seker om gave twe peren.[65] + + Gheraert: +Seker, neve, dats niet dan sceren[66] +Mede te makene, soe wie dat hoerde, 145 +Ende ic en hoerde nie soe domme woerde +Spreken enen hoghen man. +Seker, neve, ghi moet nochtan +Huwen om des lants profijt. + + Die hertoghe: +Seker, oem, dien tijt 150 +En sal nemmermeer man bescouwen,[67] +Dat ic enech wijf sal trouwen, +Die nu op eertrike leeft +Of die die werelt binnen heeft; +Want ic hebbe soe vromen[68] lijf, 155 +Soudic dat legghen ane ene wijf, +Soe waric emmer buten kere;[69] +Ende oec benic soe groten here +Vanden lande van Bruyswijc, +En es gheen wijf op eerde mijns ghelijc. 160 +Ic wil bliven mijns selves man.[70] + + Gheraert: +Bi den vader die mi ghewan,[71] +Nu en hoerdic nie soe domme tale. +Seker, neve, en voeght u niet wale, +Dat ghi den vrouwen sprect soe naer.[72] 165 + + Godevaert: +Seker, Gheraert, ghi segt waer: +Den vrouwen heeft hi wel na ghesproken, +Maer het sal noch werden ghewroken, +Dat weetic wel in rechter trouwen; +Een lieflijc aensien[73] van eenre vrouwen 170 +Sal hem noch duncken medesine.[74] + + Die hertoghe: +Oem Gheraert, bider trouwen mine, +Dat en seldi gheleven[75] nemmermeer. +Mijn herte es vaster dan een weer[76] +Ghestelt al op[77] mijn scone lijf. 175 +Ic en weet op eertrike gheen wijf, +Die mi dunct dat mijns werdich ware; +Mijn herte dat vlieght ghelijc den are[78] +Boven alle vrouwen minne. +Soudic dan mijn herte ende vijf sinne 180 +Legghen an eens wijfs bedwanc?[79] +Van gode moetic hebben ondanc[80] +Of[81] dat emmermeer[82] ghesciet. + + Gheraert: +Gloriant neve, soe waert om niet, +Dat hoeric wel, datter ic om pine.[83] 185 +Maer wacht, dat u noch niet en scine[84] +Dat ghi sprect dus dommelijc. + + + + +TWEEDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_Aan het hof van Abelant_) + + Florentijn die maghet: +Ay, en mach op eertrijc +Mijns ghelijc niet gheboren sijn +Ende die ware vander naturen mijn 190 +Ende ghelijc mi van moede![85] +Ic en sach nie man soe rijc van goede, +Dien ic woude hebben tot enen man, +Noch amerael[86] noch soudan[87] +Noch nie man soe hoghe gheboren, 195 +Die mi van huwelijc leide te voren,[88] +Dat ic sine minne woude draghen.[89] +Dier ghelijc hebbic horen ghewaghen +Van enen man in kerstenrijc,[90] +Ende es hertoghe van Bruyswijc 200 +Ende van herten alsoe proeys[91] +Ende van moede soe aerghelyoes,[92] +Dat hi oec gheen wijf en mint. +Wi sijn beide ghelijc ghesint, +Dat segt mi mijn herte te voren, 205 +Ende onder ene planete gheboren +Ende hebben beide gader ene nature. +Nu salic hem sinden ene figure,[93] +Een beelde ghemaect na mijn anschijn:[94] +Eest[95] dat wi twee ghelike sijn, 210 +Sijn herte sal hem verwandelen[96] dan. +Bi minen god Tervogan,[97] +Ic sal horen wat hi sueght.[98] +Mijn herte dat staet te hem ghevuecht,[99] +Om dat hi van herten es soe fier. 215 +Waer sidi, mijn bode Rogier? +Comt tote mi, ic hebts te doen.[100] + + Rogier: +O edel vrouwe, bi Mahoen,[101] +Segt mi wat wildi hebben ghedaen? + + Florentijn die maghet: +Rogier, ghi moet haestelec gaen 220 +Toten hertoghe van Bruyswijc, +Ende es[102] gheleghen in kerstenrijc +Ende es[103] gheheten Gloriant. +Ghi selt hem gheven in sine hant +Dese figure den deghen fijn,[104] 225 +Ende segthem dat icse na danschijn[105] mijn +Hebbe doen maken wel ghelijc, +Ende dat ghi comt uten rijc +Vander stat van Abelant, +Ende segt oec den hoghen wigant,[106] 230 +Dat ic hem bidde in rechter trouwen,[107] +Dat hi in deere van allen vrouwen[108] +Dese figure wille anesien. +Hem sal sere verwonderen van dien, +Wat ic daer met[109] menen mach. 235 +Ende segt hem, dat ic nie man en sach, +Daer ic mede deilen woude mijn lijf,[110] +Ende segt hem oec al sonder blijf,[111] +Dat hi es mijn vader, die hoghe baroen +Van Abelant, die rodelioen,[112] 240 +Ende hoert ende merct ende swijcht ende heelt,[113] +Ende verstaet wel dat hi u beveelt, +Ende brinct mi die boetscap dan. + + Rogier: +Bi minen god Tervogan, +Joncfrouwe, dese boetscap wert ghedaen, 245 +Ic wille met haesten daerwert gaen. + + +Tooneel II + + +(_Rogier is in Brunswijk aangekomen_) + + Rogier: +Mamet ende Apolijn[114] +Die moeten bewaren die vrouwe mijn, +Die mi heeft ghesent tote hier. +Edel here, ic ben een metselgier[115] 250 +Eender joncfrouwen noyael[116] ende goet; +Si bidt u op gherechter oetmoet,[117] +Dat ghi wilt anscouwen dese figure: +Si es na die scoenste creature +Ghemaect, die men vint in eertrike, 255 +Ende haren anscijn alsoe ghelike, +Al waert sijt selve die vrouwe weert;[118] +Si es van hare doghet vermeert[119] +Ende oec van haren hoghen moet.[120] + + Die hertoghe: +Metselgier, nu maect mi vroet, 260 +Wie es die joncfrou? doet mi becant. + + Rogier: +Dats Florentine van Abelant +Die edel joncfrou ende die rike. +Men vint in heydenesse[121] niet haers ghelike +Soe noyael noch soe scone van live.[122] 265 +Men vinter in eertrike niet vive[123] +Die gheliken der vrouwen mijn: +Si en mochte[124] niet noyaelder sijn, +Hovescher[125] noch bat gheraect,[126] +Ende van haren live soe volmaect 270 +Ende haren moet soe eerlijc dracht;[127] +En was nie man op eerde verdacht[128] +Soe rike noch soe hoghe gheboren, +Die hare van minnen leide te voren[129] +Dat si worden woude sijn wijf. 275 +Si heeft te male[130] een reine[131] lijf +Ende enen vader van hoghen doen,[132] +Dats van Abelant die rode lioen +Es haer vader, des sijt vroet.[133] + + Die hertoghe: +Du best een bode ghetrouwe ende goet, 280 +Dat hoeric herde[134] wel ane di. +Nu staet op ende gaet met mi, +Ic sal di wel te ghemake[135] doen. + + Rogier: +Ic doet gherne, edel baroen. + + Die hertoghe: +Nu biddic gode diet wel vermach, 285 +Dat hi mi late gheleven[136] den dach, +Dat ic dese joncfrou noch anscouwen moet,[137] +Die mi dese grote vrienscap doet +Ende heeft mi die figure ghesent, +Dit anschijn na thare gheprent.[138] 290 +Ay god, ende mach haer anscijn +Ghelijc deser figure sijn, +Sone[139] saghic op eerde nie haers ghelijc: +Si ware wel weert in Bruyswijc +Te sine ene vrouwe[140] ende ene hertoghinne. 295 +God, daer alle doghet es inne, +Die gheve haer altoes goeden morghen.[141] +Ay god, wat consten[142] dracht si verborghen +Int herte, dies benic wijs.[143] +Si draghet van abelheiden een rijs[144] 300 +Boven alle vrouwen, die ic nie[145] sach. +Ay, god die gheve haer goeden dach,[146] +Die mi ghesent heeft desen pant.[147] + + Rogier: +O hoghe gheboren wigant, +Ic hebbe mine boetscap ane u ghedaen. 305 +Nu willic wederkeren gaen +Toter joncfrouwe Florentijn. + + Die hertoghe: +Rogier, Rogier, nu soe moetti sijn +Goet ende ghetrouwe in alder stont +Ende draghen enen hoveschen mont;[148] 310 +Wat ghi hoert ende wat ghi siet, +Dat en seldi voerder[149] vertrecken niet, +Rogier, dan men u bevelt: +Hi es te prisene[150] die wel heelt.[151] +Lieve Rogier, nu sijt ghetrouwe 315 +Ende groet mi sere die scone joncfrouwe +Ende segt hare in ware dinc,[152] +Dat nie wijf van mi en ontfinc +Groete meer dan si allene.[153] +Maer om dat si es soe reine 320 +Ende soe noyael van haren live, +Soe segt den edelen sconen wive, +Dat si mi houde hare reynecheit +Tot onser beiden salicheit.-- +Ic sal hare oec ghestadich[154] sijn. 325 + + Rogier: +O edel here, bi Apolijn,[155] +Si bat mi uter maten sere, +Dat ic u vraghen soude, edel here, +Of si u nemmermeer[156] soude moghen sien. + + Die hertoghe: +Rogier, dat sal hare gescien: 330 +Eer dat liden[157] die seven weken, +Salic die joncfrou sien ende spreken, + +Op dat[158] mi god behout mijn lijf; +Ende groet mi sere dat edel wijf, +Die god altoes bewaren moet. 335 + + Rogier: +Nu willic gaen lopen metter spoet. +Mamet ende Apolijn +Ende Mahoen ende Jupetijn,[159] +Die moeten u gheven goeden dach. + + +Tooneel III + + +(_Wederom in Abelant_) + + Florentijn die maghet: +Rogier, nu doet mi ghewach:[160] 340 +Hebstu ghesien den hoghen man? + + Rogier: +Jaic,[161] vrouwe, bi Tervogan, +Hets een man van hogher weerde: +Ic weet wel, dat op die eerde +Sijns ghelike niet en leeft, 345 +Noch die werelt binnen en heeft +Van scoenheden noch van hoghen moede.[162] +Hi es een man van edelen bloede, +Rijc van haven, groet van gheslachte +Ende edel gheboren van groter machte, 350 +Ende die oec hout een rikelijc[163] hof. +Ic en hoerde nie soe groten lof +Gheven als men gheeft Gloriant. +Hi es te male[164] een coen wigant +Ende ontsien van allen man. 355 + + Florentijn die maghet: +Rogier, Rogier, nu segt mi dan: +Wat groeten heeft hi mi ghesent? + + Rogier: +O edel vrouwe wide bekent, +Hi seide mi in ware dinc,[165] +Dat nie wijf van hem en ontfinc 360 +Groete meer dan ghi allene, +Ende bidt u, edel vrouwe rene, +Dat ghi hem hout u suverheit +Tot uwer beiden salicheit: +Hi sal u oec ghestadich sijn. 365 + + Florentijn die maghet: +Segt mi, Rogier, bi Apolijn, +En seide hi niet, dat hi mi gerne soude sien? + + Rogier: +Jahi,[166] vrouwe, dat sal u ghescien: +Noch eer liden seven weken +Sal hi u sien ende daer toe[167] spreken: 370 +Alsoe seide mi die wigant +Ende ghelovet mi in mine hant[168] +Ende swoert bi der trouwen sijn. + + Florentijn die maghet: +Bi minen god Apolijn, +Na[169] dien tijt soe salic wachten. 375 +Mocht noch comen na mijn achten,[170] +Dat mi dat noch mochte ghescien, +Dat ic den hertoghe mochte anesien, +So waric alle sorghen vri. +Rogier, staet op ende gaet met mi: 380 +Ghi hebt u boetscap wel bewaert.[171] + + + + +DERDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_In Brunswijk_) + + Gloriant die hertoghe: +Waer sidi, edel oem Gheraert, +Van Normandien hoghe baroen? +Uws raets hebbic nu te wel te doen,[172] +Edel oem, hoghe wigant. 385 + + Gheraert: +Wat segdi, neve Gloriant, +Wat sijn die dinghen die u ghebrect?[173] + + Die hertoghe Gloriant: +Edel oem, dat mi int herte stect,[174] +Dies ic niet langher en can ghehelen.[175] +Gherechte minne doet mi soe quelen,[176] 390 +Dat mi costen sal mijn lijf. +Ic minne soe sere een edel wijf, +Dat ic ure no nacht no dach +Gherusten gheslapen niet en mach, +Sent dat ic ierst die minne began. 395 + + Gheraert: +Dats[177] dat ic niet en can +Gheloven, soe wats ghesciet, +Dat u edel herte verdriet +Lijdt om enech wijf die leeft +Of die die werelt binnen heeft: 400 +Dies en canic gheloven twint.[178] + + Die hertoghe: +Och edel oem wide bekint,[179] +Ic lide[180] wel ende gheve mi sculdich,[181] +Dat ic hier voermaels menechfuldich +Dommelike hebbe ghesproken: 405 +Edel oem, dat wert nu al ghewroken, +Dat ic sprac die domme woert. +Dies es vrouwe Venus op mi ghestoert[182] +Ende heeft mi int herte gheraect, +Ende enen dienere der vrouwen ghemaect, 410 +Ende leert mi gaen der minnen pas[183]. + + Gheraert: +Ende hoe willic gheloven das? +Ghi draghet soe hoverdeghen[184] moet, +Ghi maket mi ende Godevaerde vroet, +Dat[185] gheen wijf op eertrike 415 +Soe hoghe gheboren noch soe rike, +Die u dochte dat uws werdich ware; +U herte dat vlieght ghelijc den are +Boven alle minnen crachte. +Het en mach niet comen in u ghedachte, 420 +Hets al sceren dat ghi segt. +U herte soe vol hoeverde[186] stect: +Die vrouwen en moghen ane u niet winnen.[187] + + Die hertoghe: +Och edel oem, wilt mi versinnen,[188] +Dat ic soe dommelike sprac, 425 +Dat quam daer bi dat mi ghebrac[189] +Wetentheit[190] in rechter trouwen.[191] +Nu comic te ghenaden[192] allen vrouwen +Om ene, die mi quelen doet; +Want herte ende sin, ziele, lijf ende moet 430 +Staet al in eenre joncfrouwen ghewelt.[193] + + Gheraert: +Wie es die joncfrou die u dus quelt, +Gloriant neve, laet mi dat weten. +Want ic en can emmer niet[194] vergheten +Der hogher woerden die ghi spraect, 435 +Ende sidi nu ane ene minne gheraect, +Seker, neve, dat wondert mi. +Seght mi doch, wie se si +Die u herte alsoe beswaert. + + Die hertoghe: +Van Normandien oem Gheraert, 440 +Si heet Florentijn van Abelant, +Edel oem, coene wigant, +Ende heeft enen vader van hoghen doen, +Dats van Abelant die rode lioen +Es haer vader, des sijt wijs. 445 + + Gheraert: +Hulpt, here god vanden paradijs, +Neve, hoe mach dat comen bi? +Dat heeft mire herten alte vri,[195] +Om dat si woent soe verre van hier. + + Die hertoghe: +Och, edel oem, der minnen vier 450 +Es snelder vele dan enech ghescot.[196] +Oem Gheraert, bi minen god, +Si heeft mi een saluut[197] ghesent +Ende een anschijn na thare gheprent, +Ghelijc den haren ene figure:[198] 455 +Si es die scoenste creature, +Die leeft onder des hemels trone; +Si ware wel weert te spannen crone,[199] +Al waert een coninc van Vrankerijc.[200] +Sie en es gheenre vrouwen ghelijc 460 +Die die sonne nu bescijnt. +Al es mijn herte van hare ghepijnt,[201] +Seker, oem, si eest wel weert, +Si es van hare doghet vermeert[202] +Ende oec van haren hoghen moet. 465 +Och, edel oem, ic maects u vroet, +Minen verborghen heimeliken staet: +Nu biddic u, oem, gheeft mi raet, +Dat ic mijn lief ghewinnen mach. + + Gheraert: +Gloriant neve, dien dach[203] 470 +En mach u nemmermeer ghescien: +Ghi moghet wel om een ander sien.[204] +Ic sal u segghen redene waer bi:[205] +Die rode lioen, hi es soe vri[206] +Ende een man van groter machte, 475 +Ende die oec haet al ons gheslachte +Boven al die leven op die eerde; +Want ic versloech metten sweerde +Sinen vader voer Abelant, +Ende u vader, die coene wigant, 480 +Versloech sinen oem Eysenbaert, +Die vroemste[207] man, die nie ghewaert,[208] +Ende in heydenesse gorde sweert,[209] +Maer u vader wide vermeert +Sloech hem den hals ontwee.[210] 485 +Noch dede hi hem scade mee,[211] +Daer hi noit sint omme en loech:[212] +Twee sijnre moien kindre[213] hi versloech +Die uut Antiotsen[214] waren gheboren. +Dies heeft die rode lioen noch toren,[215] 490 +Dat wetic wel gewaerlike.[216] +Al waerdi[217] here van al kerstenrike, +Hine gave u sijnre dochter niet. + + Die hertoghe: +Bi gode die hem crucen liet, +Oem Gheraert van Normandien, 495 +Ende bider maghet sente Marien, +Ic salse hebben of bliven doot, +Al ware hi mijn viant noch alsoe groot, +Ende daer toe van hogher macht: +Behendicheit gaet voer cracht.[218] 500 +Ic sal ghewinnen die vrouwe rene, +Met minen properen live[219] allene +Meinicse[220] te halene, ans[221] mi god. + + Gheraert: +Gloriant neve, al sonder spot, +Ende hoe wildi dat leggen an? 505 + + Die hertoghe: +Dat salic u segghen, edel man +Van Normandien, coene wigant. +Ic sal riden onbekant[222] +Ghelijc enen ridder van avonturen.[223] +Der minnen pas moetic besuren:[224] 510 +Dat doet al Florentijn die scone joncfrouwe. +Och, edel oem, nu blijft ghetrouwe +Den goeden lande van Bruyswijc; +Want van vromicheiden uus ghelijc, +Edel oem, nu niet en leeft. 515 +Ic bidde u, dat ghi niet en begheeft,[225] +Ghine sijt ghetrouwe den goeden lande +Ende verwaert[226] al omme mijn scande: +Dies biddic u, edel oem Gheraert. +Eest dat ic doot blive op die vaert, 520 +Soe es u verstorven[227] dlant. +Nu blijf met gode, coene wigant, +Dese vaert moet ghevaren sijn.[228] + + Gheraert: +O Gloriant, neve mijn, +Ic duchte, dat u dese vaert sal rouwen. 525 +Men vint soe vele scoender vrouwen +In kerstenheit, hoghe baroen. +Hi es soe fel, die roede lioen, +Ic weet, wel kint hi u gheslachte +Om dwonder, dat u vader wrachte[229] 530 +Voer Abelant onder die sine, +Hi sal u beraden[230] pine: +Seker, neve, dit duchtic al. + + Die hertoghe: +Nu comer af datter af comen sal, +Dese vaert moet emmer sijn ghedaen. 535 + + Gheraert: +Soe moetse u te goede vergaen, +Dies biddic gode vanden trone,[231] +Gloriant neve, dat u god lone! +Nu sijt behindich in uwen raet,[232] +Ende uwen heimeliken staet 540 +En seldi niemen maken cont, +Ende luttel worde in uwen mont +Ende die behindich ende vast;[233] +Ende als ghi comt daer u herte op rast,[234] +Tot Florentijn, die vrouwe goet, 545 +Soe draght heerlijc[235] uwen moet +Ende en sijt emmer te haestich niet; +Eest[236] dat ghi comt in enich verdriet, +Doeghet[237] mi te wetene, neve mijn, +Ic sal seker u vader sijn 550 +Alsoe langhe als mi god behout mijn lijf. +Maer lietti dese vaert een blijf,[238] +So dadi als die vroede doet. + + Die hertoghe: +Nenic, oem, om al dat goet, +Dat die sonne nu mach bescinen, 555 +Soene latic niet, ic en sal[239] Florentijnen +Bescouwen, dat edel wijf. +Waer es mijn ors[240] Vaelentijf? +Ic wil gaen varen metter spoet. +Maer, edel oem, ghetrouwe ende goet, 560 +Ic set mijn lant in uwer gheweelt,[241] +Dat ghijt trouwen bewaren seelt, +Tote dat ic come van Abelant. + + Gheraert: +O edel neve Gloriant, +God ons here moet u bewaren 565 +Ende altoes in doghden sparen,[242] +Waerwaert dat ghi u bekeert.[243] + + +Tooneel II + + +(_Voor Abelant_) + + Die hertoghe: +Ay god, hoe sere mi die minne leert +Hovescheit,[244] dat vindic nu wel.[245] +Mijn herte stont tot allen vrouwen fel,[246] 570 +Eer ic minnende wert die scone. +Maer nu spannen alle vrouwen crone +In mijn herte: dat doet allene +Florentijn die vrouwe rene, +Die mi leert gaen der minnen ganc. 575 +O overste god, die minne u dwanc[247] +Dat ghi van boven nederquaemt +Ende menschelijc nature anenaemt: +Ane ene maghet, een suver wijf +Onfingdi menschelijc lijf, 580 +Dat ghi liet hanghen ane een hout +Sonder verdiente ende buten scout[248] +Ende u edel herte opbreken,[249] + +Met eenre ghelavie[250] al doersteken: +Dat dede al der minnen cracht. 585 +Ay god, wat wonder hebdi ghewracht +Ende al uut rechter minnen vloet! +Daer omme die haers sins sijn vroet[251] +Die en doerven mi begripen[252] niet, +Dat mi di minne doet verdriet; 590 +Want die minne es soe crechtich +Dat si den starken god almechtich +Vanden hemel neder dede dalen, +Om die scout vore ons te betalen:[253] +Dat dede al der minnen aert, 595 +Dat hi vercoes den edelen bogaert, +Marien, dat edel vat, +Daer in verborghen was die scat, +Die ons allen heeft gecocht[254] +Ende uter ewegher pinen brocht. 600 +O minne, du best een edel cruut,[255] +Doe best dat alder soetste fruut, +Dat god op eerde nie[256] wassen dede. +Nu sie ic Abelant die scone stede +Daer in dat woent die vrouwe mijn. 605 +Maer si dunct mi besloten[257] sijn: +Hets recht, hets twe uren in der nacht: +Ic soude gheloven dat mense wacht.[258] +Daer goede hoede es daer es goeden vrede. +Abelant, Abelant, wel soete stede, 610 +Na dien dat ic niet inne en mach, +Soe willic beiden[259] tote merghen dagh +Ende minen nachtraste[260] hier gaen doen, +Ende Vaelentijf sal gaen weiden int groen, +Tote opgaet dat sonneschijn. 615 + + +Tooneel III + + +(_Voor Abelant; het is dag geworden_) + + Florentijn die maghet: +Danc hebbe Mamet ende Apolijn, +Ic sie den valke van hogher aert +Neder dalen in minen bogaert +Daer[261] ic soe langhe na hebbe ghewacht; +Hi heeft een teken vore[262] hem bracht 620 +Daer ane dat ickene kinne;[263] +Hi es dien ic met trouwen minne: +Dat sie ic wel ane sine ghedaen.[264] +Nu willickene vriendelijc gaen ontfaen, +Want hi es comen te miere hant,[265] 625 +Een edel valke uut kerstenlant, +Van Bruyswijc die hoghe baroen: +Ic sachen nederbeten[266] int groen +Van sinen paerde, die coene wigant. +Sijt willecome, Gloriant! 630 +Ghi hebt beseten[267] die herte mijn. +Ic sach u onder dat maenschijn +Ende oec verhoerdic[268] uwe tale; +Al te hant[269] verkindic[270] u wale[271] +Bi den teken, dat ghi daer dracht. 635 + + + Die hertoghe: +O Florentijn, wel scone maght, +Sidi dit, wel edel vrouwe rene, +Soe biddic gode van Nasarene, +Dat hi beware u reine lijf. +O Florentijn, wel scone wijf, 640 +Wat hebbic al door u besuert +Ende mi gheaventuert,[272] +Eer ic hier comen ben in dlant! + + Florentijn die maghet: +O edel hertoghe Gloriant, +Ghi sijt mi groet willecome! 645 +Ghi moghes[273] wel draghen uwen roeme, +Dat ic op eerde nie man en sach +Die mijn herte verhoghen[274] mach +Meer dan ghi, hoghe baroen. +Maer wijst[275] mijn vader, die roede lioen, 650 +Dat wi hier beide vergadert sijn, +Bi minen god Apolijn, +Onser beider lijf dat ware verloren! + + Die hertoghe: +God, die van der maghet was gheboren, +Moet onser beider hoeder sijn, 655 +O uutvercoren Florentijn, +Spieghel boven alle wiven, +Saelt verloren moeten bliven +Dat ic hebbe doer[276] u ghedaen? +Ic hebbe mijn lantscap laten staen 660 +Om u te sprekene, vrouwe rene, +Ende come al dus ghedoelt allene +Ghelijc enen aermen knecht. + + Florentijn die maghet: +O Gloriant, dat ware onrecht, +Bi minen god Tervogan, 665 +Hets recht, wie enen doeghden an[277] +Ende in rechter trouwen mint, +Dat hi troest daer af[278] ghewint, +Also ic van u hebbe ghedaen. +Nu seldi oec van mi ontfaen 670 +Al dat u edel herte begheert +In reinen aerde,[279] ridder weert, +Al sonder eneghe doerpernie.[280] + + Die hertoghe: +Bi der maghet sente Marie, +Florentijn wel suverlike, 675 +Om al dat goet van eertrike +En dadic u ghene doerperheit. +Maer, edel wijf, maeckt u bereit +Met mi te Bruyswijc te varen, +Want hier en es gheen langher sparen.[281] 680 +Vernaemt uw vader, die roede Hoen, +Hi soude ons beiden lachter[282] doen: +Soe bleven wi ewelijc ghescant.[283] + + Florentijn die maghet: +O edel hertoghe Gloriant, +Bruyswijc soudic gherne besien: 685 +Mochte mi dat met trouwen ghescien, +So woudic varen daer ghijs begheert. + + + Die hertoghe: +O Florentijn vrouwe weert, +Die ic boven alle vrouwen minne, +Ic sal u maken hertoghinne 690 +Van Bruyswijc, den goeden lande: +Dies settic u mine trouwe te pande, +Edel wijf van hogher aert. + + Florentijn die maghet: +Soe salic met u bestaen die vaert,[284] +Boven alle man, die leven mach, 695 +Of die ic met oghen nie ghesach, +Edel hertoghe, hoghe baroen. +Nu laet ons hier nedersitten int groen +Tote nedergaet dat maenschijn; +Dan selense alle gader slapen sijn, 700 +Die te mijns vader hove behoren, +Dan moghen wi sonder toren[285] +Varen sonder yemens ghemoet.[286] + + Die hertoghe: +O edel wijf, het dunct mi oec goet, +Want die vaec gaet mi soe an, 705 +Dat ic niet langher ghestaen[287] en can, +Ic moet emmer legghen mijn hoet[288] + + Florentijn die maghet: +Soe legghet dan neder in minen scoet +Ende slaept, hoghe gheboren wigant: +Dan selen wi rumen[289] Abelant. 710 + + + + +VIERDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +(_Op het kasteel te Abelant_) + + Floerant des roede-lioens neve:[290] +Hulpe, Mamet ende Apolijn, +Hoe es die joncfrou Florentijn +Alsoe dommelijc ghesint? +En wert nie man van hare ghemint +Die in heydenesse mochte spannen crone, 715 +Soe hoghe gheboren noch soe scoene, +Dat si haer herte daer woude legghen an, +Ende mint nu enen kerstenen man +Ende wilt met hem rumen dlant! +Soe blijft si ewelijc ghescant, 720 +Eest dat ic swighe hier van. +Bi minen god Tervogan, +Nenic, ic saelt segghen haren vader, +Want ict ghesien hebbe al gader.[291] + +Waer sidi, hoghe gheboren baroen 725 +Van Abelant, heer roede lioen? +Staet op, hoghe gheboren man, +Doet haestelijc u cleder an, +Ghi selt vernemen, dies ghi niet en wet.[292] + + +Tooneel II + + + Die roede lioen: +Nu benic hier al onghelet:[293] 730 +Floerant neve, wat saels ghescien? + + Floerant: +O edel oem, ic hebbe ghesien +Wonder[294] ane Florentine die scoene, +Die met rechten mochte dragen crone +Voer Babeloen den soudaen.[295] 735 +Si leghet aerm ende aerm bevaen[296] +In ghenen boegaert, coene wigant, +Met enen man uut kerstenlant, +Van Bruyswijc den hertoghe vri. +Ic salse u wisen, comt met mi, 740 +Edel wigant, wide vermeert, +Want ic hebbe hem ghestolen sijn sweert, +Daer hi leghet bi dat edel wijf, +Ende sijn ors, dat heet Vaelentijf, +Dat hebbic hem heymelijc ghenomen. 745 +Uut Bruyswijc soe es hi comen +Ende es een hertoghe daer van. +Nu siet, hoghe gheboren man, +Waer dat hi leghet in haren scoet. + + Die roede lioen: +Ay, dat heeft mi wonder groet 750 +Van mijnder dochter Florentijn. +En was nie soe edelen Serrasijn[297] +Daer si haer herte wilde legghen an, +Ende leghet nu met een kerstenen man, +Die niet en es van onser wet[298] 755 +Ay, waer toe si haer heeft gheset[299] +Ende alsoe jammerlijc ghescant! +Bi minen god Tervogant, +Si sal daer omme berren[300] in een vier,[301] +Ende die hertoghe en sal niet van hier 760 +Mi ontriden,[302] ic en salne[303] vanghen +Ende ane enen boom doen hanghen, +Bi minen god Apolijn. +Gawi,[304] Floerant neve mijn, +Ende laet ons vanghen den hoghen baroen! 765 + + Floerant: +O edel oem, dat hebben wi goet te doen,[305] +Want hi es van wapen bloet.[306] + + +Tooneel III + + +(_Abelant; buiten bij de gelieven_) + + Floerant: +Staet op, hoghe gheboren ghenoet[307] +Van Bruyswijc, coene wigant! +Ghi selt besitten Abelant, 770 +Die soete stede, dat scoene juweel; +Daer staet verborghen een casteel, +Daer seldi werden casteleyn.[308] +Het staet op soe scoene pleyn, +Dat men dies ghelike niet en vint. 775 + + Die hertoghe: +Van gode so moetti sijn ghescint, +Fel[309] Sarrasijn, vul keitijf![310] +Bi mijnder wet, het cost u dlijf, +Dat ghi mi heden quaemt soe bi. + + Floerant: +O edel here, van herten vri, 780 +Laet sinken uwen hoghen moet: +Hoghen roem en was noit goet. +Want ghi moet verwonnen bliven, +Ende daer toe[311] sal men u ontliven, +Want ghi hebt die doet verdient. 785 + + Die hertoghe: +Ay mi, dit spel es mi ontsient,[312] +Want ic hebbe mijn sweert verloren. +God, die van der maghet was gheboren, +Moeten[313] bedroeven, diet mi nam +Ende al heimelijc tot mi quam, 790 +Daer ic in groter vrouden[314] lach. +Met rechten ic dat wel claghen mach +Dat ic verloren hebbe minen Brant.[315] +Bi mijnder trouwen, haddicken in mijn hant, +Ghine sout mi niet vangen, fel keitijf! 795 + + Die roede lioen: +Her hertoghe, laet dese worden een blijf,[316] +Uwen overmoet wert nu ghevelt.[317] +Ic mene dat ghijt becopen selt, +Dat u vorders[318] hebben ghedaen. +Voer Abelant sachic verslaen 800 +Minen vader van uwer partien:[319] +Dat dede Gheraert van Normandien, +Versloech den lieven vader mijn, +Ende u vader, bi Apolijn, +Versloech minen oem Eysenbaert 805 +Ende twee ridders van hogher aert,-- +Mijnder moien kinder,[320] als ghi moghet horen, +Uut Antiotsen waren si gheboren,-- +Versloech u vader met sijnder ghewelt: +Ic mene, dat ghijt becopen selt, 810 +Bi minen god Apolijn, +Ende mine dochter Florentijn +Salic leveren doen den brant.[321] + + Die hertoghe: +Och edel here van Abelant, +Doet met mi dat ghi begheert; 815 +Maer Florentijn, die es wel weert +Te draghen crone voer elken man; +Want biden vader, die mi ghewan, +Si heeft te male[322] een reine lijf, +Si en was noch noit niemans wijf, 820 +Dat wetic wel, te gheenre ure, +Si es ene edel creature: +Sijt haers ghenadich, hoghe baroen! + + Die roede lioen: +Bi minen groten god Mahoen, +Dan[323] lietic om al die werelt niet: 825 +Si sal daer omme berren, wats gesciet, +Dat sie nie[324] groete van u ontfinc. + + +Tooneel IV + + +(_In Gloriants kerker_) + + Die hertoghe: +Ay, gheweldich hemels coninc, +Nu bewaert dat edel wijf; +Al eest[325] dat ic verliese mijn lijf, 830 + +Bewaert die scoene Florentijn: +Dies biddic u, werde sceppere mijn, +Dat si die doot mach ontgaen +Ende kerstenheit moet ontfaen;[326] +Dies biddic u, moeder ende maeght, 835 +Want si een reine herte draeght, +Ende heeft te male ene edel nature, +Moeder gods, bewaert die scoene creature; +Dies biddic u, god, doer uwen oetmoet,[327] +Want gherechte minne ons beiden doet, 840 +Dat wi sijn in dit verdriet. +Ay god, nu en wilt vergheten niet, +Dat u die minne daer toe dwanc, +Dat ghi ane ene wigaertranc[328] +Ontfinc menschelijc nature: 845 +Dat was Maria, die maghet pure, +Die u ontfinc in reinen live, +Dat noit en ghesciede ghenen wive, +Ende maghdelijc ter werelt bracht: +Dat dede al die minne cracht; 850 +Ende daer na stoerfdi die bitter doot, +Om ons te bringhen in vrouden groet: +So brinct mi noch uut desen prisoene. + + +Tooneel V + + +(_In Florentijns kerker_) + + Florentijn die maghet: +Waer sidi, Rogier, deghen[329] coene, +Mijn lieve vrient ende ghetrouwe? 855 + + Rogier: +Ic ben hier, wel edel vrouwe. +Nu seght mi, wats die raet?[330] + + Florentijn die maghet: +Ay Rogier, al minen toeverlaet +Die steet al te male ane di. +Och lieve Rogier, nu segt mi: 860 +Wat seet[331] mijn vader, die hoghe baroen? + + Rogier: +Och edel vrouwe, bi Mahoen, +Hi heeft ghesworen op sinen tant,[332] +Dat hi sal hanghen den hoghen wigant +Ende u leveren sal ten viere: 865 +Dat heeft hi gheswoeren alsoe diere,[333] +Dat mens hem wel gheloeven mach. +Dies en benic ure noch nacht no dach +Sonder droefheit, edel vrouwe. + + Florentijn die maghet: +Och edel Rogier, nu sijt ghetrouwe, 870 +Want ghi hebbes wel die macht:[334] +Ic weet wel, dat ghi den kerker wacht,[335] +Daer die hertoghe in leghet ghevaen.[336] +Nu wilt hem in staden staen,[337] +Dat hi behouden mach sijn lijf. 875 + + Rogier: +Och edel uutvercoren wijf, +Doe ic dat, soe ben ic doet, +Al die werelt van goude roet +En sal mi connen ghehulpen niet.[338] + + Florentijn die maghet: +Rogier, hulpt mi uut mijn verdriet 880 +Ende oec den hertoghe Gloriant, +Dan selen wi rumen Abelant +Ten lande wert[339] van Bruyswijc. +Rogier, ic ghelove[340] u sekerlijc, +Ic sal ewelijc sijn u vrient. 885 + + Rogier: +Och edel vrouwe, dies hebdi wel verdient +Over[341] meneghen tijt hier te voren. +U vader hadde eens mijn doot ghesworen, +Doen waerdi al minen toeverlaet. +Ach, nu dadic als een quaet,[342] 890 +Soudic dies al nu vergheten; +Al soudic in vieren werden ghespleten, +Ic sal u hulpen, wel edel wijf, +Dat ghi behouden selt u lijf +Ende oec die hertoghe van Bruyswijc, 895 +Want hi ontfinc mi soe vriendelijc, +Doen ic hem van u die boetscap bracht, +Ic sal daer om pinen[343] dach ende nacht,[344] +Edel vrouwe van herten reen, +Ic sal ontsluten die kerker steen[345] 900 +Ende verloessen die hoghe wigant. + + +Tooneel VI + + +(_Wederom bij Gloriant's kerker_) + + Rogier: +Waer sidi, her Gloriant, +Edel hertoghe, hoghe baroen? +Comt uut desen swaren prisoen, +Want alle die slote sijn ontdaen.[346] 905 + + Die hertoghe: +Wi heeft mi dese gratie[347] gedaen? +Rogier vrient, berecht mi dat.[348] + + Rogier: +Florentijn dies mi bat,[349] +Dat ic u hulpe uut uwen verdriet. + + Die hertoghe: +Ay, god die hem crucen liet, 910 +Die moets hebben lof ende danc, +Dat ic ben uut desen swaren stanc, +Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn. +Nu segt mi: waer es Florentijn, +Die overscoene creature? 915 + + Rogier: +O edel here, si leghet tusschen vier muren +Ghesloten ende vaste ghevaen; +Te hare soe en mach niemant gaen, +Want haer vader wiltse ontliven. + + Die hertoghe: +Dien wille sal achterbliven,[350] 920 +Op dat[351] mi god behout mijn lijf;[352] +Ic sal verlossen dat edel wijf, +Eer ic scheden sal van hier. +Och, haddic minen desterier[353] +Valantijf metter hant 925 +Ende mijn sweert, den goeden Brant, +Soe wildic Florentijnen halen +Ende den roedenlioen betalen +Sijn huushure, in rechter trouwen![354] +Het sal hem sekerlike rouwen, 930 +Dat hise soe jammerlijc hout ghevaen. + + Rogier: +Here, ic wijls u te hulpen staen[355] +Ende met u varen uten lande. +Mamet willic doen die scande, +Dat ic wille kerstenheit nemen an.[356] 935 +Nu siet hier, hoghe gheboren man, +Valantijf, u goede paert, +Ende uwen Brant, dat goede swaert, +Daer u herte soe sere op rast.[357] + + Die hertoghe: +Ay, nu haddic minen last,[358] 940 +Haddic Florentijne die scoene. +Lieve Rogier, dat god u loene, +Nu wijst mi die kerkersteen, +Daer in dat leghet die maghet reen, +Ic salne ontsluten ende ontdoen, 945 +Ende werdes gheware die roedelioen, +Seker, ic gheve hem sijn payment.[359] + + Rogier: +Ay here, soe waren wi ghescent, +Worde[360] dit hof met allen[361] ghestoert.[362] +Ic sal ons vele bat[363] hulpen voert: 950 +Ghi selt hier houden[364] in dit groen, +Ende ic sal gaen ten roedenlioen +Ende sal hem segghen ende maken vroet, +Dat hi morghen metter spoet +Florentijn, dat edel wijf, 955 +Sal doen dooden ende nemen dlijf: +Dies salic hem maken wijs, +Ende ghi selt hier houden in dit rijs[365] +Ende emmer seldi op die waerden[366] sijn. +Als men uutbrinct[367] Florentijn 960 +Ende mense ontliven sal, +Dan seldi comen over al[368] +Ghereden, hoghe gheboren wigant. +Bi minen god Tervogant,[369] +Ic sal u ter hulpen staen. 965 +Ghi selt steken ende ic sal slaen, +Ende god sal in onser hulpen sijn: +Aldus selen wi Florentijn +Verlossen, dat edel wijf. + + Die hertoghe: +Rogier, het sal mi costen dlijf, 970 +Ofte ic bringse uut hare noet. +Nu gaet henen met haesten groet. +Ic sal hier bliven in dit foreest.[370] +Ay vader, sone ende heilich geest, +Nu moetti[371] bewaren Florentijn. 975 + + + + +VIJFDE BEDRIJF + + +Tooneel I + + +_(Abelant; in of voor het kasteel_) + + Rogier: +O Mamet ende Apolijn +Ende Mahoen ende Tervogant, +Edel here van Abelant, +Die moeten u gheven goeden dach. + + Die roede lioen: +Rogier, nu doet mi ghewach:[372] 980 +Hoe salic varen met Gloriant?[373] + + Rogier: +Edel here van Abelant, +Dat salic u segghen ende maken vroet, +Dat ghi morgen metter spoet +Florentijn, dat felle wijf, 985 +Dooden selt ende nemen dlijf, +Want si hevet wel verboert,[374] +Alse men recht na rechte coert,[375] +Want si heeft onse gode ghescant; +Ende dan[376] seldi Gloriant 990 +Hanghen doen ane enen boem. +Want vernaemt Gheraert sijn oem, +Dat hi hier ghevanghen leghet, +Here, voer waer si u gheseghet, +Soe sal hi comen met groter cracht 995 +Ende met al sijnder macht +Ende sal ons doen grote pijn: +Daer omme duncket mi dbeste sijn +Dat ghise beide ontliven doet. + + Die roede lioen: +Rogier, desen raet dunct mi goet. 1000 +Nu en willic beiden[377] dach noch ure. +Gaet henen, haelt mi die scoene figure,[378] +Florentijn, die felle pute,[379] +Ic salse doen leiden ter poerten ute +Ende doen haer thoeft afslaen. 1005 + + Rogier: +Here, dit dunct mi dbeste ghedaen. +Ic salse halen, bi Apolijn. + + +Tooneel II + + +_(Florentijns kerker)_ + +Waer sidi, scoene Florentijn? +Ghi moet gaen voer den hoghen baroen, +Uwen vader, den roedenlioen. 1010 +Hi wilt met u justicie houden +Ende meint,[380] dat u sal werden vergouden,[381] +Dat ghi sine gode hebt ghescant +Ende dat ghi bi Gloriant +Hebt gheslapen, vri[382] edel wijf. 1015 +Dat sal u costen u edel lijf, +Want hi hevet soe dier[383] ghesworen. + + Florentijn die maghet: +God, die vander maghet was gheboren![384] +Ende sijn voetsel van haer soeghede,[385] +Ende daer na dat hi ghedoeghede, 1020 +Datten die felle joden vinghen, +Ende aen een cruce hinghen, +Daer hi an sterf[386] die bitter doot, +Om ons te bringhen in vrouden groet, +Die moet mine ziele ghenadich sijn. 1025 + + +Tooneel III + + +_(Plaats voor de terechtstelling)_[387] + + Die roede lioen: +Nu segt mi, dochter Florentijn. +Wie mach u hier toe hebben bracht, +Dat ghi sijt aldus bedacht[388] +Ende aenbedt enen vremden god +Ende maect met onsen goden u spot, 1030 +Ende mint daer toe enen kerstenman? +Bi minen god Tervogan, +Ghi selt daer omme uw lijf verliesen. + + Florentijn die maghet: +Vader, die doot willic gherne kiesen +Om den ghenen, diese door[389] mi ontfinc 1035 +Ende naect ane een cruce hinc +Met sinen aermen wide ontdaen[390], +Ende liet hem hande ende voete doerslaen +Met plompen[391] naghelen drie. +Ghewarich[392] god, so moetti mie 1040 +Bescermen vander hellen brant, +Ende bewaert den hertoghe Gloriant, +Want hi es in pinen groot. +O edel hoghe gheboren ghenoet,[393] +Hoe gherne haddic u noch ghesien! 1045 +Maer en mach mi niet ghescien, +Dat doet mijnre herten alte wee. + + De hangdief: _(de beul)_ +Dien moghdi scouwen nemmermee,[394] +Hoghe gheboren edel wijf, +Want ic u nu sal nemen dlijf, 1050 +Dat deert sere die herte mijn. +Och edel joncfrouwe Florentijn, +Waer toe hebdi u gheset?[395] +Woudi noch anebeden Mamet, +Ghi sout noch wel u lijf behouden, 1055 +Het comt al touwe bi uwen scouden,[396] +Dat ghi onsen gode aldus blameert[397] +Ende u selven scandeleert[398] +Ende ghi[399] hoghe gheboren sijt. + + Die roedelioen: +Ghi gheeft haer alte langhe respijt.[400] +Haestu ende slaet haer af thoet, +Want hare mesdaet es so groet, +Al die werelt en halpe hare niet. + + +Tooneel IV + + +_(Als tooneel III)_ + + Die hertoghe: +Bi gode die hem crucen liet, +Dan sal niet wesen, fel tierant! 1065 +Van gode moetti sijn ghescant +Dat ghi sijt soe putertier.[401] +Ter quader tijt maect u van hier,[402] +Of die duvel sal uws wouden,[403] +Ende Florentijn sal haer lijf behouden 1070 +Ende tuwer scande mijn eyghen[404] sijn. +O uutvercoren Florentijn! +Van deser doot sidi vri: +Dies danct der werder maghet Mari +Ende Rogier, den coenen wigant. 1075 + + Florentijn die maghet: +Och edel hertoghe Gloriant, +Ic dancs gode van den troene,[405] +Dat mi ghevallen es soe scoene,[406] +Ende daer naest u ende Rogier. +Och edel here, laet ons van hier 1080 +Trecken, hoghe gheboren man. + + Die hertoghe: +Florentijn, nu varen wi dan +Te minen lande van Bruyswijc. +Mijn herte staet in vrouden rijc. + + +Tooneel V + + +_(Brunswijk)_ + + Die hertoghe: +Edel wijf van hogher aert, 1085 +Nu sie ic den edelen boegaert, +Bruyswijc dat goede lant. +O edel oem, coene wigant, +Van Noermandien hoghe baroen, +Nu laet die poerte wide ontdoen 1090 +Ende laetse incomen met bliden sinne, +Die ic met al miere herten minne, +Van Abelant die scoene Florentijn. + + Gheraert: +O Gloriant, neve mijn, +Sijt willecome op desen dach, 1095 +Ende Florentijn, die ic nie en sach +Meer[407] dan nu te deser tijt. +Mijn herte wert mi van vrouden wijt +Dat ic u[408] sie met ghesonden live +Comen metten edelen wive. 1100 +Nu segt mi: hoe voerdi[409] in Abelant? + + Die hertoghe: +Och edel oem, coene wigant, +Al slapende wardic daer ghevaen +Ende in enen kerker ghedaen, +Daer mi met rechte uut mocht verlanghen, 1105 +Want aderen, padden ende slanghen +Waren daer mijn naeste ghebueren. +Maer god, die gaf mi avonture,[410] +Bi vriende hulpe, bi goeden rade, +Dat ic ben comen sonder scade, 1110 +Uut den vangnesse[411] swaer. +Het en quam nie man in selken vaer,[412] +Maer die minne vanden edelen wive +Hielt mi altoes te live,[413] +Dat ic hoepte, het soude beter werden. 1115 +Aldus hebbic met volherden +Ghewonnen daer mijn herte op rast.[414] + + Gheraert: +Gloriant neve, ghi hebt ghepast[415] +Der minnen boegaert leren bouwen. +Maer doch en derft[416] u niet rouwen, 1120 +Al eest u worden een deel te suere:[417] +Ghi brinct hier ene scoene creature, +Die oec niet edelre en mochte sijn; +Als es haer vader een Sarrasijn, +Hi es een hoghe gheboren man, 1125 +Want van Babeloen die soudan +Was sijn vader, dies benic vroeder,[418] +Ende des heren dochter was sijn moeder +Van Antioetsen, des benic wijs, +Ende oec heeft haer vader den prijs[419] 1130 +Voer ende na[420] in tkerstenrijc, +Sone es van vromichede sijns ghelijc[421] +In heydenesse die wapen draght; +Daer om was ic van u versacht,[422] +Dat u ten quaden soude vergaen. 1135 +Maer ghi hebt wel ghedaen: +Met volherden[423] hebdi verwonnen. +En dochte oec gheen dinc begonnen,[424] +Dat men niet volherden en wille. + +Nu swicht ende maect een ghestille![425] 1140 +Dit voerspel es ghedaen, +Men sal u ene sotternie spelen gaen.[426] + + + + +Het abel spel van Gloriant werd na ongeveer +500 jaar voor het eerst weder opgevoerd door +"_Die Ghesellen van den Spele_," onder leiding +van Eduard Veterman in den stadsschouwburg +te Leiden op 25 October 1920 met de +volgende bezetting: + +Prologhe Otto Koch +Gloriant Eduard Veterman +Gheraert Jan van der Linden +Rogier Johan Carpentier Alting +Godevaert \ +Roedelioen / Otto Koch +Floerant \ +Hangdief / Leonard Roggeveen +Florentijn Mien Tels + + + + + + +FOOTNOTES: + + + +[1] Groningen 1875 + +[2] Zie de aanteekening aan het eind van het stuk. + +[3] Haarlem 1887; blz 520. + +[4] oom + +[5] De roode leeuw + +[6] beul. + +[7] moge + +[8] stilte + +[9] fijn, keurig + +[10] bluffende + +[11] stuursch, onvriendelijk + +[12] ten verderve gevoerd + +[13] hem beroemen = pochen; "roem" in vs. 17 = bluf + +[14] ridder, held + +[15] machtig + +[16] verdriet. + +[17] verstoord, boos. Let op het anachronisme van "Vrouw Venus"! (Zie de +inleiding). + +[18] wreekte + +[19] aanschouwen + +[20] af = van + +[21] nooit + +[22] geslagen + +[23] houden + +[24] wat is er? + +[25] dapper, flink + +[26] raad geven + +[27] goem nemen = acht slaan (op), zorg dragen (voor) + +[28] bestaan = verwant zijn met + +[29] welnu + +[30] te werk gaan + +[31] waers = zou daarover zijn + +[32] in blijdschap + +[33] spieden, omzien + +[34] ik weet dicht in onze nabijheid wel een te vinden + +[35] zeer. + +[36] kuisch, edel + +[37] gemoed, draecht = heeft + +[38] geslacht + +[39] in zijn leven + +[40] voorouders + +[41] voorstellen + +[42] gezind + +[43] gericht + +[44] geneigd + +[45] zie vs. 28. + +[46] doorbrengen + +[47] hier leven + +[48] als + +[49] pleegt = gewoon is + +[50] stierft gij zonder kroost na te laten + +[51] ontstaan + +[52] oneenigheid + +[53] Elk zou de naaste willen zijn (om den troon te erven). + +[54] berokkenen + +[55] Dit gepraat is absoluut nutteloos + +[56] een zier + +[57] iets waardig zijn, oudtijds met 2en naamval + +[58] mat zetten, overwinnen, verslaan + +[59] de schoone Absalon + +[60] ten onder + +[61] dat verwondert mij + +[62] dwaasheden + +[63] "zij bleven zich zelf met" + +[64] bedwelmd door. + +[65] vergel. vs. 121. + +[66] scherts; versta dit vers en het volgende aldus: wie uw woorden +hoorde, zou ze met ernstig nemen + +[67] aanschouwen, dus hier, beleven + +[68] zie vs. 44. + +[69] dan was ik heelemaal mijn verstand kwijt + +[70] versta ongetrouwd, "mijn eigen baas" + +[71] gewon, verwekte + +[72] te na spreken, kwaad spreken van. + +[73] aangezien worden door een vrouw, dus blik van e.v. + +[74] medicijn + +[75] beleven + +[76] verdedigingswerk, bolwerk + +[77] opgesteld rondom + +[78] adelaar + +[79] onder het gezag van een vrouw stellen + +[80] ondanc hebben = vervloekt zijn + +[81] indien + +[82] ooit + +[83] moeite doe + +[84] blijke. + +[85] zie vs. 68; + +[86] emir + +[87] sultan + +[88] zie vs. 79; + +[89] dat ik door hem bemind zou willen worden + +[90] het gebied der Christenen + +[91] stoutmoedig + +[92] fransch: orgueilleux = trotsch + +[93] portret + +[94] gelaat + +[95] Is het. + +[96] veranderen + +[97] Naar middeleeuwsche meening een Saraceensche godheid; van de +Mohammedaansche theologie had de schrijver niet veel idee (zie de +inleiding). Tervogan is vermoedelijk een verbastering van een +Latijnschen bijnaam van Mercurius + +[98] zegt + +[99] gericht. Moltzer leest hier de rijmwoorden: seght: gewecht (zie vs. +84). + +[100] Ik heb het noodig + +[101] Mohammed (zie de inleiding) + +[102] en het is (het land) + +[103] hij is (de man) + +[104] den edelen ridder, held + +[105] 't aanschijn = 't gezicht + +[106] zie vs. 18 + +[107] met oprechte trouw; veel gebruikte stoplap + +[108] ter wille van de eer van alle vrouwen. + +[109] daarmee + +[110] leven + +[111] "zonder mankeeren" (stoplap) + +[112] "De Roode Leeuw" + +[113] v. helen = verbergen, geheim houden + +[114] Apolijn, verbastering van Apollo, hier ook al weer als +Saraceensche afgod voorgesteld (zie vs. 212) + +[115] Fr. messagier = boodschapper, bode + +[116] zie vs 67 + +[117] Zij bidt U op hoop van genade. + +[118] de edele vrouw + +[119] vermaard door haar deugd + +[120] zie vs. 68 en 191: hoghen moet = trots + +[121] het gebied der heidenen + +[122] lijf is hier: lichaam + +[123] vijf + +[124] kon + +[125] hoofsch, welgemanierd, fijn + +[126] bat = beter; comparatief van: wel gheraect = voortreffelijk; lijf +in het volgende vs: zie vs. 265 + +[127] die zulk een edel gemoed heeft + +[128] uitgedacht, versta: denkbaar, te vinden + +[129] zie vs. 79 en 196; + +[130] absoluut + +[131] kuisch + +[132] van hooge positie, van groote macht + +[133] wees daar zeker van (stoplap). + +[134] zeer + +[135] doen uitrusten, goed ontvangen + +[136] zie vs. 173 + +[137] moge + +[138] gedrukt + +[139] Sone saghic ... nie = zoo zag ik nooit + +[140] vorstin + +[141] in het algemeen: geluk + +[142] goede eigenschappen, begaafdheden + +[143] daarvan ben ik overtuigd + +[144] zij draagt een tak ("de eerepalm") van bevalligheden + +[145] ooit + +[146] vergelijk vs. 297 + +[147] schat. + +[148] uw woorden wèl weten te kiezen + +[149] verder + +[150] te prijzen + +[151] verbergt + +[152] in waarheid (stoplap) + +[153] behalve zij + +[154] getrouw + +[155] zie vs. 247; + +[156] nooit + +[157] voorbijgaan. + +[158] indien + +[159] Jupiter; zie de noten bij de andere godennamen en de inleiding + +[160] gewach doen = gewagen, vermelden + +[161] ja ik + +[162] hier: edel èn trotsch gemoed + +[163] rijk, aanzienlijk + +[164] absoluut, geheel en al. + +[165] zie vs. 317. + +[166] Ja hij, vergel vs 342. + +[167] ook, bovendien + +[168] en legde in mijn hand een gelofte af + +[169] op + +[170] mocht = mocht het, na mijn achten = zooals ik verwacht + +[171] volbracht + +[172] noodig + +[173] ontbreekt, versta waaraan ge behoefte hebt + +[174] steekt + +[175] verbergen + +[176] ziek zijn, vgl kwaal en kwellen + +[177] Dat is Dat is wat ik niet kan gelooven, dus dat kan ik niet ... +enz + +[178] geen zier. + +[179] wijd vermaard, algemeen bekend + +[180] beken (belijd) + +[181] verklaar mij schuldig eraan + +[182] zie vs. 22; + +[183] "den tred der liefde": ik moet gaan (en doen) zooals Venus +verkiest + +[184] hoovaardig + +[185] dat = dat er was + +[186] hoovaardij + +[187] versta: "de vrouwen behoeven op u niet te rekenen" + +[188] begrijpen + +[189] ontbrak + +[190] kennis + +[191] voorwaar (stoplap). + +[192] nu word ik welwillend gestemd ten opzichte van + +[193] in de macht van + +[194] maar steeds niet + +[195] dat komt mij hoogst zonderling voor + +[196] letterl. "het geschotene", dus bijv. een pijl + +[197] groet. + +[198] zie vs. 208 + +[199] letterl. de kroon op het hoofd binden, dus: de kroon dragen + +[200] denk hierbij "als echtgenoote van" + +[201] door haar gepijnigd + +[202] vermaard wegens + +[203] geluk, vergel, vs. 297 en 302 + +[204] ge kunt wel een ander gaan zoeken + +[205] de reden waarom + +[206] aanzienlijk, dapper + +[207] dapperste + +[208] die ooit bestond + +[209] en in het land der heidenen het zwaard droeg + +[210] kapot + +[211] meer + +[212] ten gevolge waarvan hij sindsdien nooit meer lachte + +[213] kinderen van zijn moei (= tante) + +[214] Antiochië + +[215] verdriet + +[216] zeker + +[217] al waart gij + +[218] cracht, hier geweld + +[219] proper = eigen, live, 3e n.v. van lijf, hier: lichaam + +[220] ben ik voornemens (meen ik) + +[221] ans = an des; van onnen = gunnen; des = dit: indien God mij dit +vergunt. + +[222] "incognito" + +[223] als een ridder die op avontuur uit is + +[224] ik moet mij moeite en leed getroosten om den weg der liefde te +gaan + +[225] dat gij het niet nalaat + +[226] bewaak, bescherm + +[227] als erfenis toegevallen + +[228] deze tocht kan niet nagelaten worden + +[229] wrocht, deed + +[230] bezorgen, berokkenen. + +[231] hemel + +[232] plannen, onderneming + +[233] zeker, zonder aarzelen + +[234] wat aan uw hart rust geeft + +[235] hier letterlijk: als een heer "gentlemanlike!" + +[236] is het + +[237] doe + +[238] achterwege + +[239] ic en sal = of ik zal + +[240] paard (ros). + +[241] geweld = macht + +[242] en U een lang, gelukkig leven schenken + +[243] waarheen gij u ook wendt + +[244] galanterie + +[245] dat zie ik nu wel in + +[246] boos, wreed, afkeerig + +[247] dwong + +[248] zonder dat gij het verdiendet en zonder dat gij schuld hadt + +[249] openbreken (denk aan de wond in Jezus' zijde). + +[250] speer, lans + +[251] die verstandig zijn + +[252] die mogen mij niets verwijten + +[253] om onze schuld te betalen=om onze zonden te boeten + +[254] vrij-gekocht (door Zijn zoendood) + +[255] kruid, gewas, plant + +[256] ooit + +[257] gesloten (de poorten) + +[258] dat men ze (=de stad) bewaakt + +[259] wachten. + +[260] nachtrust + +[261] daer na = daar.. op = op welke, bedoeld is op den valk uit vs. 617 += Gloriant + +[262] voor-uit, zichtbaar, hij draagt dus een afgesproken +herkenningsteeken + +[263] dat ik hem herken + +[264] gedaante, uiterlijk + +[265] in mijn bereik + +[266] sachen = zag hem, nederbeten = afstijgen + +[267] gij hebt u meester gemaakt van + +[268] hoorde ik + +[269] direct + +[270] herkende, kende + +[271] wel, goed. + +[272] mij aan gevaren blootgesteld + +[273] gij moogt daarop + +[274] verheugen + +[275] wist het + +[276] ter wille van. + +[277] het is recht dat hij die iemand het goede gunt + +[278] daarvan, van die persoon + +[279] op kuische wijze + +[280] gemeenheid + +[281] het is niet goed in dit geval langer te dralen + +[282] schande + +[283] ten verderve gebracht. + +[284] den tocht ondernemen + +[285] zie vs. 490; + +[286] zonder dat wij iemand ontmoeten + +[287] staan + +[288] emmer = absoluut; hoet = hoofd + +[289] verlaten. + +[290] de "verrader"! hij heeft de gelieven bespied + +[291] want ik heb het allemaal gezien + +[292] weet + +[293] zonder dralen. + +[294] wonderlijke dingen + +[295] zie vs. 194, + +[296] omvat + +[297] Saraceen (algemeene Middeleeuwsche naam voor heidenen en +Mohammedanen) + +[298] geloof + +[299] wij zouden zeggen: "wat is ze begonnen!" + +[300] branden + +[301] vuur + +[302] (rijdende) ontkomen + +[303] ik zal hem integendeel + +[304] gaan wij + +[305] dat kunnen wij gemakkelijk doen + +[306] van wapene bloet = ongewapend + +[307] ridder, vergel. pair + +[308] slotvoogd, châtelain + +[309] wreede + +[310] gemeene schurk. + +[311] bovendien + +[312] "Het is mis met mij!" + +[313] moge hem + +[314] vreugde + +[315] zwaard + +[316] achterwege + +[317] ten val gebracht + +[318] voorouders; zie vs. 75; + +[319] bloedverwanten + +[320] zie vs. 488. + +[321] "den vure", den brandstapel + +[322] volkomen + +[323] dat en ("en" = ontkenning) + +[324] ooit + +[325] is het + +[326] kerstenheit ontfaen = tot het christendom bekeerd worden + +[327] om Uwer genade wille + +[328] wijnstok = hier: Maria + +[329] held. + +[330] zie vs. 39 + +[331] zegt + +[332] men zwoer In de middeleeuwen bij allerlei lichaamsdeelen, zoo hier +bij de tanden + +[333] vergel ons een duren eed zweren + +[334] gij hebt er wel de macht toe + +[335] bewaakt + +[336] gevangen + +[337] te hulp komen + +[338] vs. 877-79 "Als ik dat deed, zou het mij het leven kosten, al +bezat ik de heele wereld in fijn, rood goud, het zou me niet helpen" +(typisch-Middelnederlandsche beeldspraak, ook het steeds gebruikte +epitheton ornans "rood" bij goud) + +[339] te lande weert = naar het land (vergel "landwaarts") + +[340] beloof + +[341] vóór + +[342] slecht mensch + +[343] moeite doen + +[344] naïeve overdrijving alsof hij er nog "dag en nacht" tijd voor +heeft! "dach en nacht" is 'n geijkte term geworden voor voortdurend + +[345] gevangenis, kerker en steen beteekenen eigenlijk hetzelfde. + +[346] geopend + +[347] welwillendheid, genade + +[348] deel mij dat mede + +[349] die mij daarom verzocht + +[350] onuitgevoerd blijven + +[351] indien + +[352] hier leven + +[353] sterk paard. + +[354] spottend voorwaar, ik zou hem de huishuur betalen! (voor mijn +verblijf in den kerker!) + +[355] ik wil u daarbij helpen + +[356] dat ik tot het christendom overga + +[357] zie vs 544. + +[358] lust + +[359] loon + +[360] werd + +[361] geheel en al + +[362] in opschudding gebracht + +[363] beter + +[364] blijven. + +[365] hout, bosschage + +[366] op uw hoede, op wacht + +[367] naar buiten brengt + +[368] zonder U door iets te laten weerhouden, ondanks alle hindernissen + +[369] grappig in den mond van den aspirant-christen! zie vs. 935; + +[370] woud, bosch + +[371] moogt gij. + +[372] meld mij + +[373] wat zal ik doen met Gloriant? + +[374] verbeurd, zich aan een ernstig vergrijp schuldig gemaakt waarop de +doodstraf staat + +[375] coert = keurt = oordeelt; "als men volkomen billijk oordeelt" + +[376] dan = daarna. + +[377] wachten + +[378] gestalte, d.w.z. het meisje-zelf! + +[379] fel = gemeen; pute = vrouw van zedeloozen levenswandel + +[380] is er van overtuigd (vergel, vs. 503) + +[381] vergolden, betaald gezet + +[382] fijn, ook: edel + +[383] zie vs. 866. + +[384] Florentijn heeft reeds aardige vorderingen gemaakt in de +Christelijke theologie! + +[385] en door haar gezoogd werd + +[386] stierf + +[387] merkwaardig dat op de plaats der terechtstelling zulk een machtig +vorst zoo weinig militaire bewaking aanwezig heeft dat Gloriant alléén +zijn geliefde redden kan! Of wilde de roede lioen "laver son linge sale +en famille?" Voor het Middeleeuwsche publiek was deze "regie-fout" geen +bezwaar! Zie de inleiding. + +[388] gezind + +[389] den ghenen = Jezus; door = ter wille van + +[390] uitgespreid, geopend. + +[391] zwaar, grof + +[392] waarachtig + +[393] zie vs. 768; + +[394] aanschouwen; nooit meer + +[395] zie vs. 756; + +[396] al touwe = al toe = allemaal; scouden = schuld + +[397] lastert + +[398] te schande maakt + +[399] "terwijl ge" zouden we hier zeggen + +[400] uitstel. + +[401] gemeen; afgeleid van pute; zie vs. 1003; + +[402] maakt dat ge hier vandaan komt + +[403] zal zich van u meester maken + +[404] de mijne + +[405] hemel + +[406] dat het allemaal voor mij zoo goed afgeloopen is. + +[407] vs. 1096-97: die ik nooit eerder dan nu zag + +[408] U = Gloriant + +[409] hoe ging het u? + +[410] geluk. + +[411] gevangenis + +[412] beteekent zoowel vrees als gevaar + +[413] hield mij in het leven; "hield mij er bovenop" + +[414] zie vs. 544 en vs. 939; + +[415] zooals 't behoort + +[416] behoeft het + +[417] al hebt gij heel wat onaangename dingen ondervonden + +[418] dat weet ik wel zeker (stoplap) + +[419] lof + +[420] overal + +[421] er van dapperheid niet zijns gelijke is + +[422] daarom was ik ongerust over u. + +[423] met volharden (onb. wijs) + +[424] het is ook van geenerlei waarde iets te beginnen + +[425] zie vs. 5; + + + + + +#GOEDKOOPE UITGAVEN VAN NEDERLANDSCHE KLASSIEKEN.# + + +SMAAKVOL GECARTONNEERD. + + +#Uit de serie Zonnebloemboekjes:[A]# + + +#No. 1. BEATRIJS. Het Middelnederlandsche gedicht in proza naverteld. +Tweede druk.# + +"De Beatrijs wordt hier aangeboden in modern Nederlandsch proza, den +vertaler R. J. Spitz komt alle hulde toe voor zijn soepele en delicate +"vertaling". + Utrechtsen Studenten-weekblad Vox Studiosorium. + +Men voelt dat iemand van fijnen smaak zich er toe heeft gezet 't oude +gedicht in proza na te vertellen. + De Nieuwe Gids. + +#Prijs f 1,10.# + + +#No. 2. ESMOREIT. Middeleeuwsch tooneelspel. Met inleiding en +verklarende noten. Tweede druk.# + +Menigeen zal in stilte van zijn lectuur van de "Esmoreit" genieten, +temeer daar de afwerking dezer uitgave weinig te wenschen overlaat.... + Joannes Reddingius in de Nieuwe Gids. + +#Prijs f 1,10.# + + +#No. 6. UIT HOOFT'S LYRIEK. Bloemlezing met inleiding over den dichter +en verklarende noten.# + +"Een in het algemeen goede keuze, de gewenschte beperking der +verklarende noten tot de meest noodzakelijke, een goed oriënteerende +inleiding en een keurige vorm kenmerken dit boekje." + Het Volk. + +"Er klopt iets in deze zoo _aus einem Gusse_ gegoten inleiding, iets van +zóó warme overtuiging...." "De keus lijkt mij bizonder geslaagd".... M. + H. van Campen in Weekblad voor Stad en Land. + +"De bloemlezing is met smaak en kennis van zaken gekozen." Utrechtsch + Prov. en Sted. Dagblad. + +Het zoo deskundig en met warme bewondering saamgelezen bundeltje, zal +het kan niet anders, veel koopers vinden. + De Vrouw + +"Met veel zorg en fijnen smaak samengesteld." + De Tijdspiegel. + +#Prijs f 1,10. + + +#No. 9. LANSELOET VAN DENEMERKEN.# + +(LANSELOET en SANDERIJN.) + +#Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding en verklarende noten.# + +Reeds meermalen hebben wij onze blijdschap over deze Zonnebloem-uitgaven +van oude litteratuur te kennen gegeven. Het doet ons genoegen uit de +voorrede van dit boekje te bemerken, dat de uitgave ook bij het publiek +een succes is, zoodat vorige nummers reeds spoedig herdrukt moesten +worden. Het roerend-eenvoudige "abel spel" van Lanseloet ende Sanderijn, +dat jaren geleden in Verkade's voortreffelijke opvoering zoovelen +geboeid heeft, is een nieuwe voortreffelijke greep van den heer Spitz. +Deze middeleeuwsche kunst van een onbekenden schrijver is zoo +zuiver-menschelijk, dat zij ook thans nog een wondere bekoring +uitoefent. + Het Volk. + +#Prijs f 1,10.# + + +#No. 14. DEN SPYEGHEL DER SALICHEIT VAN ELCKERLYC.# + +De Middeleeuwsche allegorie, bekend door de opvoeringen van Dr. Willem +Rooyaards en Ed. Verkade. + +Deze populaire uitgave van Elckerlijc zal ongetwijfeld aftrek vinden. + De +Nieuwe Taalgids. + +Deze uitgave zal ongetwijfeld welkom wezen.... + Tooneelgids (Brussel). + +In dit kleurige bandje krijgt het "schoon boecxken" nieuwe bekoring. + De Vrouw. + +#Prijs f 1,50.# + + +#No. 19--20. ADAM IN BALLINGSCHAP# van JOOST VAN DEN VONDEL, met +inleiding en aanteekeningen van Drs. A. Saalborn, Leeraar Gooische +H.B.S. te Bussum. + +#Fraaie uitgave met illustraties. +Prijs gecartonneerd f 2,75; ingenaaid f 2,25.# + +#No. 23. EEN ABEL SPEL VAN GLORIANT.# Met inleiding en aanteekeningen van +R. J. SPITZ, Leeraar H. B. S. te Apeldoorn. + +Een alleraardigst Middeleeuwsch spel uit de serie waartoe ook Esmoreit +en Lanseloet van Denemerken behooren. In het komende tooneelseizoen +wordt het stuk opgevoerd door het Haagsche gezelschap "Die Ghesellen van +den Spele". Dit stuk werd sedert 1875 niet uitgegeven; dit is de eerste +populaire editie. + +#Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1,50.# + + +#No. 25. MARIKEN VAN NIEUMEGHEN.# Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding +en aanteekeningen van M.A.P.C. POELHEKKE, Directeur der Gem. H.B.S. te +Nijmegen.# + +Dit stuk is bekend door de succesvolle opvoeringen van "Het +Schouwtooneel" onder directie van Jan Musch, welk gezelschap het ook in +het komend seizoen weer zal opvoeren. Dit is de eerste editie van dit +stuk, die voor een grooter publiek en ook voor schoolgebruik bestemd en +geschikt is. + +#Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1.50.# + + + +#DE TECHNIEK DER POËZIE#, + +#door FRANS BASTIAANSE.# + +De dichter Bastiaanse geeft in een kort bestek een uitnemend helder +inzicht in aard en wezen van den woordkunstenaar en de verhouding die er +bestaat tusscben wat er in diens ziel leeft en de wyze waarop hij het +uit. Hij behandelt verschillende kwesties van rijm, klank, rhythme, +plastiek, zóó als alleen een scheppend kunstenaar zelf, die eigen +zielsleven beluisterd en geanalyseerd heeft, het doen kan en zooals men +het in geen enkele "versleer" vindt. + +"De heer Bastiaanse zegt veel rake en voortreffelijke dingen." + Van onzen Tijd. + +...verdient bijzondere aandacht. School en Leven. + +#Prijs gebonden f 1,50.# + + +[A] na de vertooning van een "abel spel" volgde die van een +"sotternie" (klucht). Vergel. de slotverzen van Esmoreit en Lanseloet +van Denemerken. + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Gloriant, by R. J. Spitz + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GLORIANT *** + +***** This file should be named 14143-8.txt or 14143-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/4/1/4/14143/ + +Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed +Proofreading Team. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/14143-8.zip b/old/14143-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..54ff46d --- /dev/null +++ b/old/14143-8.zip diff --git a/old/14143-h.zip b/old/14143-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..94c0714 --- /dev/null +++ b/old/14143-h.zip diff --git a/old/14143-h/14143-h.htm b/old/14143-h/14143-h.htm new file mode 100644 index 0000000..eae6de5 --- /dev/null +++ b/old/14143-h/14143-h.htm @@ -0,0 +1,4926 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> + <head> + <meta http-equiv="Content-Type" content= + "text/html; charset=iso-8859-1"> + <title> + Het Project Gutenberg eBook Gloriant door R.J. Spitz. + </title> + <style type="text/css"> +/*<![CDATA[ XML blockout */ +<!-- + P { margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; + } + H1,H2,H3,H4,H5,H6 { + text-align: left; /* all headings centered */ + } + HR { width: 33%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; + } + BODY{margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + } +div.center {text-align:center} + .linenum {position: absolute; top: auto; left: 6%; font-size: smaller} /* poetry number */ + .note {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */ + .blkquot {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */ + .pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} /* page numbers */ + .sidenote {width: 20%; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; padding-left: 1em; font-size: smaller; float: right; clear: right;} + .poem {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} + .poem br {display: none;} + .poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + .poem span {display: block; margin: 0; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + .poem span.i2 {display: block; margin-left: 2em;} + .poem span.i4 {display: block; margin-left: 4em;} + .poem .caesura {vertical-align: -200%;} + // --> + /* XML end ]]>*/ + </style> + </head> + <body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Gloriant, by R. J. Spitz + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Gloriant + +Author: R. J. Spitz + +Release Date: November 24, 2004 [EBook #14143] + +Language: Dutch (Nederlands) + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GLORIANT *** + + + + +Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed +Proofreading Team. + + + + + + +</pre> + + <br /> + <br /> + <a id="Page_1" name='Page_1'></a><a id="Page_2" name='Page_2'></a> + <div class="center"> + <br /> + <br /> + <img src="images/cover.jpg" height="350" alt="Cover" /><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <font size="+1">ZONNEBLOEM-BOEKJES<br /> + N°. 23<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <img src="images/logo.jpg" width="75" alt="Logo Zonnebloem-boekjes" /><br /> + <br /> + N.V. UITGEVERSMAATSCHAPPIJ<br /> + "DE ZONNEBLOEM" APELDOORN<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <font size="+1" color="red"><b><a id="Page_3" name='Page_3'></a>EEN ABEL SPEL ENDE + EEN EDEL DINC<br /> + VAN DEN HERTOGHE VAN BRUYSWIJC, HOE<br /> + HI WERT MINNENDE DES ROEDELIOENS<br /> + DOCHTER VAN ABELANT</b><br /> </font> + <br /> + <font size="+3"><b>(GLORIANT)</b></font><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <font size="+1"><b>MET INLEIDING EN AANTEEKENINGEN<br /> + VAN R.J. SPITZ<br /> + LEERAAR H.B.S. TE APELDOORN</b></font><br /> + <a id="Page_4" name='Page_4'></a><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + GEDRUKT TER DRUKKERIJ VAN DE FIRMA<br /> + F.E. MACDONALD TE NIJMEGEN</font><br /> + </div> + <hr style='width: 65%;' /> + <h2>TER INLEIDING.</h2> + <a id="Page_5" name='Page_5'></a> <br /> + + <p>Het "Abel spel ende een edel dinc van den hertoghe van Bruyswyc, hoe hi wert + minnende des Roedelioens dochter van Abelant", in de wandeling naar den hoofdpersoon + "Gloriant" geheeten, moet gerekend worden tot de serie van voortbrengselen van onze + Middeleeuwsche dramatische letterkunde, waartoe ook de in deze reeks uitgegeven + "Esmoreit" en "Lanseloet van Denemerken" behooren. Voor litterair-historische + bijzonderheden omtrent deze serie Middeleeuwsche drama's, voor zoover ze in een weder + niet-wetenschappelijk bedoelde uitgave op hun plaats zijn, moge verwezen worden naar + de inleidingen van genoemde stukken, mede van de hand van den schrijver dezer + regelen.</p> + <p>Hier zij nog slechts opgemerkt dat de in deze dingen ook slechts een weinig + georiënteerde lezer weder aanstonds merken zal, hoe dicht de avonturenvolle stof + van zulk een abel spel zich aansluit bij die der ridderromans.</p> + <p>Wie van den oorsprong van het gegeven van ons drama meer wil weten, verwijs ik + naar de inleiding van: Mr. H.E. Moltzer, De Middelnederlandsche Dramatische + Poëzie,<a id="FNanchor_1_1" name='FNanchor_1_1'></a><a + href='#Footnote_1_1'><sup>[1]</sup></a> naar welke uitgave de<a id="Page_6" + name='Page_6'></a> hiervolgende text is afgedrukt.</p> + <p>Verdient ons stuk door een nieuwe uitgave uit de vergetelheid en onbekendheid, + waarin het zich op dit oogenblik bij het grootere publiek bevindt, te worden te + voorschijn gehaald? Het antwoord mag bevestigend luiden, al was het alleen maar om + het feit dat het Haagsche tooneelgezelschap dat zich met den oud-vaderlandschen naam + van "Ghesellen van den Spele" getooid heeft,<a id="FNanchor_2_2" + name='FNanchor_2_2'></a><a href='#Footnote_2_2'><sup>[2]</sup></a> het in het komende + tooneelseizoen voor het voetlicht zal brengen. Maar ook overigens, het lijkt mij + onbegrijpelijk dat, terwijl Esmoreit en Lanseloet van Denemerken zich reeds weder + verscheidene jaren in een belangstellend toeschouwend en lezend publiek verheugen, de + Gloriant betrekkelijk onbekend en in nieuwer tijden, voor zoover ik weet, onopgevoerd + en in populaire editie onuitgegeven is gebleven. Litterair lijkt het stuk mij verre + de meerdere van de Esmoreit, zéker wat karakter-teekening en dramatischen + opbouw, maar ook wat de dialoog aangaat. Al is deze laatste in de Esmoreit zonder + twijfel vlot en pittig, de dialoog in òns stuk komt mij voor—en ik hoop + dat hieronder met enkele voorbeelden aan te toonen—<i>sterker</i>, ik zou bijna + zeggen <i>moderner</i>, want langs-den-neus-weg-geestiger te zijn. En de dramatische + opbouw: heel de opzet is in Gloriant voor een modern mensch veel aannemelijker; wat + is<a id="Page_7" name='Page_7'></a> gansch die geschiedenis van dien trotschen man en + die trotsche vrouw die zich allebei te goed vinden voor het huwelijk en die dus met + fatale zekerheid bestemd zijn om in elkaars handen te vallen, niet een prachtige + "trouvaille", de kunst van een geestig en psychologisch-analyseerend modern auteur + waardig. Denk eens aan Shaw met zijn "macht van de levenskracht"!</p> + <p>Neen, ik persoonlijk vind, dat Esmoreit, ondanks zijn misschien diepere moreele + strekking en opzet, het als waarlijk tè-naïef bij Gloriant min of meer + aflegt, hoezeer ik het eerste stuk ook apprecieer als een waardevol overblijfsel van + middeleeuwsche volkskunst. En al geef ik oogenblikkelijk toe dat de fijne, + diep-menschelijke "Lanseloet" zeer veel zielvoller is dan Gloriant, minder + onderhoudend is dit laatste stuk zeker niet! Ik begrijp dan ook in geenen deele hoe + Prof. Dr. J. te Winkel in zijn "Geschiedenis der Nederlandsche Letterkunde" I<a + id="FNanchor_3_3" name='FNanchor_3_3'></a><a href='#Footnote_3_3'><sup>[3]</sup></a> + tot zijn blijkbaar niet zeer gunstig oordeel over het stuk gekomen is; Prof. te + Winkel, die anders het sappige van onze oud-nederlandsche kunst zoo wèl weet + te apprecieeren!</p> + <p>Op het verbazend-aardige gegeven van het stuk wees ik boven al met een enkel woord + en ik zal er geen verdere beschouwingen aan wijden, wijl ik bij ondervinding meen te + weten dat een uitgelegde mop geen mop meer is en ik het er bovendien voor houd dat + "inleiders" van litteratuur-werken<a id="Page_8" name='Page_8'></a> die + zoovéél meenen te moeten uitleggen een weinig-hoogen dunk van de + intelligentie van hun publiek aan den dag leggen. Het is heusch geen heksentoer om + het verloop van dit tooneelwerkje te volgen en wie het zintuig voor de fijne humor + ervan mist—ik beklaag hem—doch kan het hem met geen redenatie van twintig + vel druks bijbrengen!</p> + <p>Van de pittigheid van de dialoog een enkel voorbeeld. (Ook die zij overigens den + lezer te "savoureeren" overgelaten!) Lees eens hoe aardig en raak Gloriant in Tooneel + I van het derde bedrijf, als hij het ten gevolge van het portret "te pakken" heeft, + door zijn oom Gheraert met zijn eigen woorden, waarmee hij zoo kort te voren nog de + vrouw en de liefde smaalde, wordt vastgezet!</p> + <p>Ook op iets anders zou ik in dit verband nog even de aandacht willen vestigen. Als + Gloriant de macht van de liefde heeft leeren voelen, en hij deze geweldigste aller + menschelijke aandoeningen verheerlijkt met gloedvolle woorden (passages waar de + dichter waarlijk een fiere schoonheid in zijn verzen bereikt: vs. 568 vlg.; vs. 828 + vlg.), dan is in deze alleenspraken opmerkelijk de vereenzelviging van de Liefde Gods + en de menschelijke liefde (caritas en amor!). Schóón is deze + vereenzelviging in Gloriant's woorden ongetwijfeld, maar ongewoon in de middeleeuwen + waarin men deze beide "soorten" van liefde in den regel nogal goed uit elkaar + hield.</p> + <p><a id="Page_9" name='Page_9'></a>Hoe aardig en psychologisch-raak ook de opzet van + het stuk, hoe vlot en pittig ook de dialoog, de Gloriant zou geen waardig abel spel + zijn (en zou zeker een deel van zijn bekoorlijkheid missen!) als hij niet gelardeerd + was met een tal van prachtige naïeveteiten. De middeleeuwsche toeschouwers, + lezers en kunstenaars (die bijv. een Jeruzalemsche hooge-priester in Katholiek + bisschopsgewaad ten hoogste aannemelijk vonden) stoorden zich niet aan een + anachronisme of onmogelijkheid meer of minder en wij—storen er ons ook niet + aan, want aan de innerlijke waarde van de Middeleeuwsche kunst doen zij geen afbreuk + en—grappig zijn ze vaak in hooge mate. Zoo het blijkbaar geloof in Vrouw Venus + bij den christen Gloriant—zoo de "Godenkraam", waarbij de Sarraceensche + dramatis personae om de andere seconde zweren: Mamet en Mahoen, (verbasteringen van + Mohammed die voor een afgod werd gehouden; dat de Mohammedanen monotheïsten + waren drong tot onze Middeleeuwers niet door!) Apolijn, Jupetijn en Tervogant die uit + de klassieke mythologie zijn geïmporteerd,—zij zijn niet alleen in dit + stuk het pantheon der Saracenen.</p> + <p>Ook de "bekeering" van Florentijn tot het Christendom mag in dit theologisch + verband worden gememoreerd. Zij is een waardig pendant van die van Esmoreit in het + gelijknamige spel en is al even-weinig voorbereid door behoorlijk + godsdienstonderricht!</p> + <p>Ook Rogier is kostelijk, die voor de gezel<a id="Page_10" + name='Page_10'></a>ligheid van Gloriant en Florentijn, uit woede op zijn Heer + Roedelioen en Mamet ten spijt Christen zegt te worden, maar even later nog + hartgrondig een Tervogantsche knoop er op legt! (vs. 964). Hij is niet zoo dociel als + Esmoreit die onmiddellijk na zijn bekeering op vastberaden wijze "Christelijk" + zweert.</p> + <p>Maar alle spot ter zijde, er is toch ook iets zeer schoons gelegen in het gevoel + van absolute superioriteit nopens zijn godsdienst, dat de middeleeuwsche Christen in + zich omdroeg en waardoor dergelijke voor ons onaannemelijke bekeeringen tot iets + van-zelf-sprekends werden.</p> + <p>Aardig van ongemotiveerdheid is ook (vs. 739) hoe de "verrader" Floerant den + koning direct weet te rapporteeren dat de man in wiens armen Florentijn wordt + aangetroffen de hertog van Brunswijk is! Hoe kon hij dat weten?</p> + <p>Ten slotte moet ik nog op enkele practische punten in verband met mijn wijze van + uitgeven wijzen:</p> + <p>1°. Aan textcritiek is bij deze populaire uitgave wederom niet gedaan;</p> + <p>2°. De verklarende noten pretendeeren niet steeds wetenschappelijk-getrouwe + "vertalingen" van de Middelnederlandsche text te zijn. Vaak is deze niet letterlijk, + maar in zijn moderne "gevoelswaarde" weergegeven: ik bedoel de aanteekening geeft dan + "wat <i>wij</i> in zoo'n geval zouden zeggen;"</p> + <p>3°. De indeeling in bedrijven en tooneelen en <a id="Page_11" + name='Page_11'></a>de tooneel-aanwijzingen komen natuurlijk niet in het handschrift + voor, maar zijn van schrijver dezes, die bij voorbaat erkent, dat voor een + eenigszins-andere indeeling hier en daar wat te zeggen ware. Zoo zou men kunnen + aanvoeren dat wat hier als tweede bedrijf is gegeven eigenlijk nog tot de "expositie" + behoort en dus nog bij het eerste bedrijf had moeten worden ingedeeld. Maar na + rijpelijk overdenken ben ik tot de conclusie gekomen dat, zooals ik het nù heb + gedaan, de ontwikkeling der gebeurtenissen voor den lezer overzichtelijker is;</p> + <p>4°. Wat de spelling en uitspraak van het Middelnederlandsch betreft; er zij + nog even aan het volgende herinnerd: oe = oo; y = ie; verbindingen van werkwoord + + voornaamwoord komen veel voor, bijv.: latic = laat ik; stoerfdi = stierft gij;</p> + <p>In het algemeen geven de noten uitsluitsel.</p> + <p>Geniet, lezer (en eventueel toeschouwer), van dit allerleukste stukje + middeleeuwen, zooals schrijver dezes van het herlezen-na-jaren en zich-er-in-werken + genoten heeft!</p> + <p>R.J. SPITZ.</p> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <a id="Page_12" name='Page_12'></a> + <h3>PERSONEN:</h3> + <br /> + <br /> + Prologhe,<br /> + Gloriant, hertogh van Bruyswyck,<br /> + Gheraert, shertoghen oem,<a id="FNanchor_4_4" name='FNanchor_4_4'></a><a + href='#Footnote_4_4'><sup>[4]</sup></a><br /> + Godevaert,<br /> + Die Roede Lioen,<a id="FNanchor_5_5" name='FNanchor_5_5'></a><a + href='#Footnote_5_5'><sup>[5]</sup></a> coninc van Abelant,<br /> + Rogier,<br /> + Floriant,<br /> + Hangdief,<a id="FNanchor_6_6" name='FNanchor_6_6'></a><a + href='#Footnote_6_6'><sup>[6]</sup></a><br /> + Florentyn die maghet.<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Prologhe:</span><br /> + <a id="Page_13" name='Page_13'></a> Ic bidde gode den oversten vader<br /> + Dat hi ons moet<a id="FNanchor_7_7" name='FNanchor_7_7'></a><a + href='#Footnote_7_7'><sup>[7]</sup></a> bewaren alle gader.<br /> + Heren ende vrouwen, groet ende clene,<br /> + Ic bidde u allen int ghemene,<br /> + Dat ghi wilt maken een ghestille<a id="FNanchor_8_8" name='FNanchor_8_8'></a><a + href='#Footnote_8_8'><sup>[8]</sup></a> <span class="linenum">5</span><br /> + Ende merct daer na diet merken wille.<br /> + Men sal u hier spelen een suverlijc<a id="FNanchor_9_9" name='FNanchor_9_9'></a><a + href='#Footnote_9_9'><sup>[9]</sup></a> dinc<br /> + Van enen hoghen jonghelinc<br /> + Die hertoghe was van Bruyswijc.<br /> + Hem dochte dat niemen sijns ghelijc <span class="linenum">10</span><br /> + Op eertrike niet vinden en mochte,<br /> + Ende sprac uut overmoedege gedochte,<br /> + Roemeghe<a id="FNanchor_10_10" name='FNanchor_10_10'></a><a + href='#Footnote_10_10'><sup>[10]</sup></a> worden ende onbekint,<a + id="FNanchor_11_11" name='FNanchor_11_11'></a><a + href='#Footnote_11_11'><sup>[11]</sup></a><br /> + Daer dicke die menege es bi ghescint.<a id="FNanchor_12_12" + name='FNanchor_12_12'></a><a href='#Footnote_12_12'><sup>[12]</sup></a><br /> + Want wie dat hem te hoghe beroemt<a id="FNanchor_13_13" name='FNanchor_13_13'></a><a + href='#Footnote_13_13'><sup>[13]</sup></a> <span class="linenum">15</span><br /> + Als dan die sake anders coemt<br /> + Soe wort hi bi den roeme ghescant:<br /> + Alsoe ghevielt desen hoghen wigant:<a id="FNanchor_14_14" + name='FNanchor_14_14'></a><a href='#Footnote_14_14'><sup>[14]</sup></a><br /> + Al was hi rike<a id="FNanchor_15_15" name='FNanchor_15_15'></a><a + href='#Footnote_15_15'><sup>[15]</sup></a> ende hoghe gheboren,<br /> + Uut groten roem soe quam hem toren.<a id="FNanchor_16_16" + name='FNanchor_16_16'></a><a href='#Footnote_16_16'><sup>[16]</sup></a> <span + class="linenum">20</span><br /> + Om dat hi sprac roemeghe woert,<br /> + Wert vrouwe Venus op hem ghestoert,<a id="FNanchor_17_17" + name='FNanchor_17_17'></a><a href='#Footnote_17_17'><sup>[17]</sup></a><br /> + <a id="Page_14" name='Page_14'></a> Soe dat sijt namaels op hem wrac,<a + id="FNanchor_18_18" name='FNanchor_18_18'></a><a + href='#Footnote_18_18'><sup>[18]</sup></a><br /> + Die roemeghe worde, die hi sprac,<br /> + Alsoe ghi nu hier selt bescouwen.<a id="FNanchor_19_19" name='FNanchor_19_19'></a><a + href='#Footnote_19_19'><sup>[19]</sup></a> <span class="linenum">25</span><br /> + Daer omme radic heren ende vrouwen,<br /> + Dat hem nieman te hoghe en sal beroemen,<br /> + Want daer es selden ere af comen.<a id="FNanchor_20_20" name='FNanchor_20_20'></a><a + href='#Footnote_20_20'><sup>[20]</sup></a><br /> + Te hoghen roem en wert nie<a id="FNanchor_21_21" name='FNanchor_21_21'></a><a + href='#Footnote_21_21'><sup>[21]</sup></a> ghepresen.<br /> + Nu bidden wi gode, die wert ghesleghen<a id="FNanchor_22_22" + name='FNanchor_22_22'></a><a href='#Footnote_22_22'><sup>[22]</sup></a> <span + class="linenum">30</span><br /> + Ane een cruce om onsen sonden,<br /> + Dat wi alle salich werden vonden<br /> + Te Josepat in dat soete dal,<br /> + Daer God sijn oerdeel besitten<a id="FNanchor_23_23" name='FNanchor_23_23'></a><a + href='#Footnote_23_23'><sup>[23]</sup></a> sal:<br /> + Dies biddic Maria der coninghinnen. <span class="linenum">35</span><br /> + Nu hoert ende swijcht, wi gaen beghinnen.<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>EERSTE BEDRIJF</h3> + <br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>Aan het hof te Brunswijk</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert, shertoghen oem:</span><br /> + Waer sidi, lieve vrient Godevaert?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Ic ben hier, heer Gheraert,<br /> + Nu segt mi, wats die raet?<a id="FNanchor_24_24" name='FNanchor_24_24'></a><a + href='#Footnote_24_24'><sup>[24]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Godevaert, het en dochte mi niet quaet, <span class="linenum">40</span><br /> + Dat ons hertoghe, die hoghe baroen,<br /> + Enen huwelijc woude doen<br /> + <a id="Page_15" name='Page_15'></a> Ende dat hi nemen woude een wijf.<br /> + Hi heeft soe scone vromen<a id="FNanchor_25_25" name='FNanchor_25_25'></a><a + href='#Footnote_25_25'><sup>[25]</sup></a> lijf<br /> + Ende es een sterc jonc man van daghen: <span class="linenum">45</span><br /> + Hadde hi een wijf, si mochte draghen<br /> + Kindren, dat ware des lants profijt.<br /> + Hets een lantscap groet ende wijt,<br /> + Het ware scade, bleeft sonder gheboert.<br /> + Daer omme hebbic u gheroepen voert, <span class="linenum">50</span><br /> + Dat ghi ons daer toe sout gheraden.<a id="FNanchor_26_26" + name='FNanchor_26_26'></a><a href='#Footnote_26_26'><sup>[26]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Heer Gheraert, dat en mochte niet scaden,<br /> + Daer hebbic oec onlancs om ghepeinst.<br /> + Maer ic segghe u al ongheveinst,<br /> + Heer Gheraert, ghi sijt des hertoghen oem, <span class="linenum">55</span><br /> + Daer omme moetti sijns nemen goem<a id="FNanchor_27_27" name='FNanchor_27_27'></a><a + href='#Footnote_27_27'><sup>[27]</sup></a><br /> + Meer dan ic ofte die hem niet en bestaet.<a id="FNanchor_28_28" + name='FNanchor_28_28'></a><a href='#Footnote_28_28'><sup>[28]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Wattan,<a id="FNanchor_29_29" name='FNanchor_29_29'></a><a + href='#Footnote_29_29'><sup>[29]</sup></a> Godevaert, ghi moet ons raet<br /> + Gheven, hoe dat wi varen<a id="FNanchor_30_30" name='FNanchor_30_30'></a><a + href='#Footnote_30_30'><sup>[30]</sup></a> moghen.<br /> + Dlantschap waers<a id="FNanchor_31_31" name='FNanchor_31_31'></a><a + href='#Footnote_31_31'><sup>[31]</sup></a> in goeden hoghen,<a id="FNanchor_32_32" + name='FNanchor_32_32'></a><a href='#Footnote_32_32'><sup>[32]</sup></a> <span + class="linenum">60</span><br /> + Hadde hi een wijf ende kinder daer bi.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Heer Gheraert, daer omme selen wi ic ende ghi<br /> + Onder ons beiden daer na spien.<a id="FNanchor_33_33" name='FNanchor_33_33'></a><a + href='#Footnote_33_33'><sup>[33]</sup></a><br /> + Ic weet ons wel na ene te sien<a id="FNanchor_34_34" name='FNanchor_34_34'></a><a + href='#Footnote_34_34'><sup>[34]</sup></a><br /> + Die men hem gheven sal herde<a id="FNanchor_35_35" name='FNanchor_35_35'></a><a + href='#Footnote_35_35'><sup>[35]</sup></a> gherne. <span + class="linenum">65</span><br /> + Dats die coninc van Averne<br /> + Heeft een dochter noyael<a id="FNanchor_36_36" name='FNanchor_36_36'></a><a + href='#Footnote_36_36'><sup>[36]</sup></a> ende goet,<br /> + <a id="Page_16" name='Page_16'></a> Ende die oec draecht enen reinen moet<a + id="FNanchor_37_37" name='FNanchor_37_37'></a><a + href='#Footnote_37_37'><sup>[37]</sup></a><br /> + Ende hevet enen goeden aert.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Sekerlijc, heer Godevaert, <span class="linenum">70</span><br /> + Die huwelijc dochte mi goet:<br /> + Die coninc van Averne es een edel bloet<a id="FNanchor_38_38" + name='FNanchor_38_38'></a><a href='#Footnote_38_38'><sup>[38]</sup></a><br /> + Ende die altoes binnen sinen daghen<a id="FNanchor_39_39" + name='FNanchor_39_39'></a><a href='#Footnote_39_39'><sup>[39]</sup></a><br /> + Sine wapen eerlijc heeft ghedraghen,<br /> + Ende sijn vorders<a id="FNanchor_40_40" name='FNanchor_40_40'></a><a + href='#Footnote_40_40'><sup>[40]</sup></a> van goeder aert. <span + class="linenum">75</span><br /> + Sekerlike, Godevaert,<br /> + Desen huwelijc dochte mi goet ghedaen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Laet ons dan toten hertoghe gaen<br /> + Ende laet ons hem dit legghen te voren,<a id="FNanchor_41_41" + name='FNanchor_41_41'></a><a href='#Footnote_41_41'><sup>[41]</sup></a><br /> + Dan so moghen wi spreken horen, <span class="linenum">80</span><br /> + Hoe dat hi beraden<a id="FNanchor_42_42" name='FNanchor_42_42'></a><a + href='#Footnote_42_42'><sup>[42]</sup></a> si.<br /> + Nu willen wi gaen ic ende ghi<br /> + Ende laet ons horen wat hi seght.<br /> + Staet sijn herte daer toe ghewecht,<a id="FNanchor_43_43" + name='FNanchor_43_43'></a><a href='#Footnote_43_43'><sup>[43]</sup></a><br /> + So willen wi thuwelijc maken dan. <span class="linenum">85</span><br /> + <br /> + Waer sidi, hertoghe, hoghe gheboren man,<br /> + Edel hertoghe van Bruyswijc?<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + (<i>Brunswijk</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Sijt willecome, oem, sekerlijc<br /> + Ende minen lieven vrient Godevaert!<br /> + <br /> + <a id="Page_17" name='Page_17'></a> Nu secht mi, lieve oem Gheraert, <span + class="linenum">90</span><br /> + U begherte, het sal u gescien.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, dat souden wi gherne sien<br /> + Dat ghi wout huwelijc doen.<br /> + Wi saghent gherne, edel baroen,<br /> + Ende oec Bruyswijc u selves lant. <span class="linenum">95</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Oem Gheraert, hoghe gheboren wigant,<br /> + Daer toe en benic noch niet ghestelt.<a id="FNanchor_44_44" + name='FNanchor_44_44'></a><a href='#Footnote_44_44'><sup>[44]</sup></a><br /> + Ic bidde u dat ghi mi niet en quelt,<br /> + Want daer en willic niet af<a id="FNanchor_45_45" name='FNanchor_45_45'></a><a + href='#Footnote_45_45'><sup>[45]</sup></a> horen<br /> + Ic en weet gheen wijf op eerde gheboren <span class="linenum">100</span><br /> + Daer ic met woude leiden<a id="FNanchor_46_46" name='FNanchor_46_46'></a><a + href='#Footnote_46_46'><sup>[46]</sup></a> minen tijt.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Neve, ghi moetet om des lants profijt<br /> + Doen alsoe wel als om u selves lijf:<a id="FNanchor_47_47" + name='FNanchor_47_47'></a><a href='#Footnote_47_47'><sup>[47]</sup></a><br /> + Ghi selt nemen moeten een wijf,<br /> + Neve, om kinder daer van te crighen. <span class="linenum">105</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Nu en canic langher niet gheswighen,<br /> + Edel hertoghe, hoghe gheboren baroen,<br /> + Ghi moetet om uus lants wille doen<br /> + Om kinder te crighene, al<a id="FNanchor_48_48" name='FNanchor_48_48'></a><a + href='#Footnote_48_48'><sup>[48]</sup></a> Geraert seght.<br /> + Hets een dinc dat men niet en pleght<a id="FNanchor_49_49" + name='FNanchor_49_49'></a><a href='#Footnote_49_49'><sup>[49]</sup></a> <span + class="linenum">110</span><br /> + Sonder vrouwe te bliven soe groten here.<br /> + Ghi souter u lantscap met onteren,<br /> + Edel here, stoerfdi sonder gheboert;<a id="FNanchor_50_50" + name='FNanchor_50_50'></a><a href='#Footnote_50_50'><sup>[50]</sup></a><br /> + Daer soude op risen<a id="FNanchor_51_51" name='FNanchor_51_51'></a><a + href='#Footnote_51_51'><sup>[51]</sup></a> een groet discoert,<a id="FNanchor_52_52" + name='FNanchor_52_52'></a><a href='#Footnote_52_52'><sup>[52]</sup></a><br /> + Elc souts die naeste willen sijn:<a id="FNanchor_53_53" name='FNanchor_53_53'></a><a + href='#Footnote_53_53'><sup>[53]</sup></a> <span class="linenum">115</span><br /> + Ghi sout beraden<a id="FNanchor_54_54" name='FNanchor_54_54'></a><a + href='#Footnote_54_54'><sup>[54]</sup></a> groten pijn<br /> + <a id="Page_18" name='Page_18'></a> Den edelen lande van Bruyswijc.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Godevaert, Godevaert, sekerlijc,<br /> + Dese redene es te male om niet.<a id="FNanchor_55_55" name='FNanchor_55_55'></a><a + href='#Footnote_55_55'><sup>[55]</sup></a><br /> + Mijn herte gheen wijf soe gherne en siet <span class="linenum">120</span><br /> + Daer ic om gave een haer.<a id="FNanchor_56_56" name='FNanchor_56_56'></a><a + href='#Footnote_56_56'><sup>[56]</sup></a><br /> + In weet gheen wijf, dies werdich waer,<a id="FNanchor_57_57" + name='FNanchor_57_57'></a><a href='#Footnote_57_57'><sup>[57]</sup></a><br /> + Dat icse maken soude mijn vrouwe.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Here, wacht dat u noch niet en rouwe,<br /> + Dat ghi sprect dus domme woert. <span class="linenum">125</span><br /> + Wort vrouwe Venus op u ghestoert,<br /> + Si sal u noch maken mat.<a id="FNanchor_58_58" name='FNanchor_58_58'></a><a + href='#Footnote_58_58'><sup>[58]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, verstaet wel, dat<br /> + Samsoen, die was soe sterc,<br /> + Bedroghen wert bider minnen werc, <span class="linenum">130</span><br /> + Ende oec Apsloen, die scoen,<a id="FNanchor_59_59" name='FNanchor_59_59'></a><a + href='#Footnote_59_59'><sup>[59]</sup></a><br /> + Ende die wise coninc Salomoen<br /> + Bleven bi minnen al bedroghen:<br /> + Dits emmer waer ende niet gheloghen,<br /> + Vrouwenminne brachse tonder.<a id="FNanchor_60_60" name='FNanchor_60_60'></a><a + href='#Footnote_60_60'><sup>[60]</sup></a> <span class="linenum">135</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Seker, oem, dat heeft mi wonder,<a id="FNanchor_61_61" name='FNanchor_61_61'></a><a + href='#Footnote_61_61'><sup>[61]</sup></a><br /> + Maer si waren vol gheckerdien.<a id="FNanchor_62_62" name='FNanchor_62_62'></a><a + href='#Footnote_62_62'><sup>[62]</sup></a><br /> + Oem Gheraert van Noermandien,<br /> + Daer quamen ander saken bi:<br /> + Sine waren haers selfs van herten niet vri,<a id="FNanchor_63_63" + name='FNanchor_63_63'></a><a href='#Footnote_63_63'><sup>[63]</sup></a> <span + class="linenum">140</span><br /> + Si bleven aen vrouwen al versmoert.<a id="FNanchor_64_64" + name='FNanchor_64_64'></a><a href='#Footnote_64_64'><sup>[64]</sup></a><br /> + Ic en weet gheen wijf van soe hogher gheboert,<br /> + <a id="Page_19" name='Page_19'></a> Dat icker seker om gave twe peren.<a + id="FNanchor_65_65" name='FNanchor_65_65'></a><a + href='#Footnote_65_65'><sup>[65]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Seker, neve, dats niet dan sceren<a id="FNanchor_66_66" name='FNanchor_66_66'></a><a + href='#Footnote_66_66'><sup>[66]</sup></a><br /> + Mede te makene, soe wie dat hoerde, <span class="linenum">145</span><br /> + Ende ic en hoerde nie soe domme woerde<br /> + Spreken enen hoghen man.<br /> + Seker, neve, ghi moet nochtan<br /> + Huwen om des lants profijt.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Seker, oem, dien tijt <span class="linenum">150</span><br /> + En sal nemmermeer man bescouwen,<a id="FNanchor_67_67" name='FNanchor_67_67'></a><a + href='#Footnote_67_67'><sup>[67]</sup></a><br /> + Dat ic enech wijf sal trouwen,<br /> + Die nu op eertrike leeft<br /> + Of die die werelt binnen heeft;<br /> + Want ic hebbe soe vromen<a id="FNanchor_68_68" name='FNanchor_68_68'></a><a + href='#Footnote_68_68'><sup>[68]</sup></a> lijf, <span + class="linenum">155</span><br /> + Soudic dat legghen ane ene wijf,<br /> + Soe waric emmer buten kere;<a id="FNanchor_69_69" name='FNanchor_69_69'></a><a + href='#Footnote_69_69'><sup>[69]</sup></a><br /> + Ende oec benic soe groten here<br /> + Vanden lande van Bruyswijc,<br /> + En es gheen wijf op eerde mijns ghelijc. <span class="linenum">160</span><br /> + Ic wil bliven mijns selves man.<a id="FNanchor_70_70" name='FNanchor_70_70'></a><a + href='#Footnote_70_70'><sup>[70]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Bi den vader die mi ghewan,<a id="FNanchor_71_71" name='FNanchor_71_71'></a><a + href='#Footnote_71_71'><sup>[71]</sup></a><br /> + Nu en hoerdic nie soe domme tale.<br /> + Seker, neve, en voeght u niet wale,<br /> + Dat ghi den vrouwen sprect soe naer.<a id="FNanchor_72_72" + name='FNanchor_72_72'></a><a href='#Footnote_72_72'><sup>[72]</sup></a> <span + class="linenum">165</span><br /> + <br /> + <a id="Page_20" name='Page_20'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Godevaert:</span><br /> + Seker, Gheraert, ghi segt waer:<br /> + Den vrouwen heeft hi wel na ghesproken,<br /> + Maer het sal noch werden ghewroken,<br /> + Dat weetic wel in rechter trouwen;<br /> + Een lieflijc aensien<a id="FNanchor_73_73" name='FNanchor_73_73'></a><a + href='#Footnote_73_73'><sup>[73]</sup></a> van eenre vrouwen <span + class="linenum">170</span><br /> + Sal hem noch duncken medesine.<a id="FNanchor_74_74" name='FNanchor_74_74'></a><a + href='#Footnote_74_74'><sup>[74]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Oem Gheraert, bider trouwen mine,<br /> + Dat en seldi gheleven<a id="FNanchor_75_75" name='FNanchor_75_75'></a><a + href='#Footnote_75_75'><sup>[75]</sup></a> nemmermeer.<br /> + Mijn herte es vaster dan een weer<a id="FNanchor_76_76" name='FNanchor_76_76'></a><a + href='#Footnote_76_76'><sup>[76]</sup></a><br /> + Ghestelt al op<a id="FNanchor_77_77" name='FNanchor_77_77'></a><a + href='#Footnote_77_77'><sup>[77]</sup></a> mijn scone lijf. <span + class="linenum">175</span><br /> + Ic en weet op eertrike gheen wijf,<br /> + Die mi dunct dat mijns werdich ware;<br /> + Mijn herte dat vlieght ghelijc den are<a id="FNanchor_78_78" + name='FNanchor_78_78'></a><a href='#Footnote_78_78'><sup>[78]</sup></a><br /> + Boven alle vrouwen minne.<br /> + Soudic dan mijn herte ende vijf sinne <span class="linenum">180</span><br /> + Legghen an eens wijfs bedwanc?<a id="FNanchor_79_79" name='FNanchor_79_79'></a><a + href='#Footnote_79_79'><sup>[79]</sup></a><br /> + Van gode moetic hebben ondanc<a id="FNanchor_80_80" name='FNanchor_80_80'></a><a + href='#Footnote_80_80'><sup>[80]</sup></a><br /> + Of<a id="FNanchor_81_81" name='FNanchor_81_81'></a><a + href='#Footnote_81_81'><sup>[81]</sup></a> dat emmermeer<a id="FNanchor_82_82" + name='FNanchor_82_82'></a><a href='#Footnote_82_82'><sup>[82]</sup></a> + ghesciet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, soe waert om niet,<br /> + Dat hoeric wel, datter ic om pine.<a id="FNanchor_83_83" name='FNanchor_83_83'></a><a + href='#Footnote_83_83'><sup>[83]</sup></a> <span class="linenum">185</span><br /> + Maer wacht, dat u noch niet en scine<a id="FNanchor_84_84" + name='FNanchor_84_84'></a><a href='#Footnote_84_84'><sup>[84]</sup></a><br /> + Dat ghi sprect dus dommelijc.<br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>TWEEDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_21" name='Page_21'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>Aan het hof van Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Ay, en mach op eertrijc<br /> + Mijns ghelijc niet gheboren sijn<br /> + Ende die ware vander naturen mijn <span class="linenum">190</span><br /> + Ende ghelijc mi van moede!<a id="FNanchor_85_85" name='FNanchor_85_85'></a><a + href='#Footnote_85_85'><sup>[85]</sup></a><br /> + Ic en sach nie man soe rijc van goede,<br /> + Dien ic woude hebben tot enen man,<br /> + Noch amerael<a id="FNanchor_86_86" name='FNanchor_86_86'></a><a + href='#Footnote_86_86'><sup>[86]</sup></a> noch soudan<a id="FNanchor_87_87" + name='FNanchor_87_87'></a><a href='#Footnote_87_87'><sup>[87]</sup></a><br /> + Noch nie man soe hoghe gheboren, <span class="linenum">195</span><br /> + Die mi van huwelijc leide te voren,<a id="FNanchor_88_88" + name='FNanchor_88_88'></a><a href='#Footnote_88_88'><sup>[88]</sup></a><br /> + Dat ic sine minne woude draghen.<a id="FNanchor_89_89" name='FNanchor_89_89'></a><a + href='#Footnote_89_89'><sup>[89]</sup></a><br /> + Dier ghelijc hebbic horen ghewaghen<br /> + Van enen man in kerstenrijc,<a id="FNanchor_90_90" name='FNanchor_90_90'></a><a + href='#Footnote_90_90'><sup>[90]</sup></a><br /> + Ende es hertoghe van Bruyswijc <span class="linenum">200</span><br /> + Ende van herten alsoe proeys<a id="FNanchor_91_91" name='FNanchor_91_91'></a><a + href='#Footnote_91_91'><sup>[91]</sup></a><br /> + Ende van moede soe aerghelyoes,<a id="FNanchor_92_92" name='FNanchor_92_92'></a><a + href='#Footnote_92_92'><sup>[92]</sup></a><br /> + Dat hi oec gheen wijf en mint.<br /> + Wi sijn beide ghelijc ghesint,<br /> + Dat segt mi mijn herte te voren, <span class="linenum">205</span><br /> + Ende onder ene planete gheboren<br /> + Ende hebben beide gader ene nature.<br /> + Nu salic hem sinden ene figure,<a id="FNanchor_93_93" name='FNanchor_93_93'></a><a + href='#Footnote_93_93'><sup>[93]</sup></a><br /> + Een beelde ghemaect na mijn anschijn:<a id="FNanchor_94_94" + name='FNanchor_94_94'></a><a href='#Footnote_94_94'><sup>[94]</sup></a><br /> + Eest<a id="FNanchor_95_95" name='FNanchor_95_95'></a><a + href='#Footnote_95_95'><sup>[95]</sup></a> dat wi twee ghelike sijn, <span + class="linenum">210</span><br /> + Sijn herte sal hem verwandelen<a id="FNanchor_96_96" name='FNanchor_96_96'></a><a + href='#Footnote_96_96'><sup>[96]</sup></a> dan.<br /> + <a id="Page_22" name='Page_22'></a> Bi minen god Tervogan,<a id="FNanchor_97_97" + name='FNanchor_97_97'></a><a href='#Footnote_97_97'><sup>[97]</sup></a><br /> + Ic sal horen wat hi sueght.<a id="FNanchor_98_98" name='FNanchor_98_98'></a><a + href='#Footnote_98_98'><sup>[98]</sup></a><br /> + Mijn herte dat staet te hem ghevuecht,<a id="FNanchor_99_99" + name='FNanchor_99_99'></a><a href='#Footnote_99_99'><sup>[99]</sup></a><br /> + Om dat hi van herten es soe fier. <span class="linenum">215</span><br /> + Waer sidi, mijn bode Rogier?<br /> + Comt tote mi, ic hebts te doen.<a id="FNanchor_100_100" + name='FNanchor_100_100'></a><a href='#Footnote_100_100'><sup>[100]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel vrouwe, bi Mahoen,<a id="FNanchor_101_101" name='FNanchor_101_101'></a><a + href='#Footnote_101_101'><sup>[101]</sup></a><br /> + Segt mi wat wildi hebben ghedaen?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Rogier, ghi moet haestelec gaen <span class="linenum">220</span><br /> + Toten hertoghe van Bruyswijc,<br /> + Ende es<a id="FNanchor_102_102" name='FNanchor_102_102'></a><a + href='#Footnote_102_102'><sup>[102]</sup></a> gheleghen in kerstenrijc<br /> + Ende es<a id="FNanchor_103_103" name='FNanchor_103_103'></a><a + href='#Footnote_103_103'><sup>[103]</sup></a> gheheten Gloriant.<br /> + Ghi selt hem gheven in sine hant<br /> + Dese figure den deghen fijn,<a id="FNanchor_104_104" name='FNanchor_104_104'></a><a + href='#Footnote_104_104'><sup>[104]</sup></a> <span class="linenum">225</span><br /> + Ende segthem dat icse na danschijn<a id="FNanchor_105_105" + name='FNanchor_105_105'></a><a href='#Footnote_105_105'><sup>[105]</sup></a> + mijn<br /> + Hebbe doen maken wel ghelijc,<br /> + Ende dat ghi comt uten rijc<br /> + Vander stat van Abelant,<br /> + Ende segt oec den hoghen wigant,<a id="FNanchor_106_106" + name='FNanchor_106_106'></a><a href='#Footnote_106_106'><sup>[106]</sup></a> <span + class="linenum">230</span><br /> + Dat ic hem bidde in rechter trouwen,<a id="FNanchor_107_107" + name='FNanchor_107_107'></a><a href='#Footnote_107_107'><sup>[107]</sup></a><br /> + Dat hi in deere van allen vrouwen<a id="FNanchor_108_108" + name='FNanchor_108_108'></a><a href='#Footnote_108_108'><sup>[108]</sup></a><br /> + Dese figure wille anesien.<br /> + Hem sal sere verwonderen van dien,<br /> + <a id="Page_23" name='Page_23'></a> Wat ic daer met<a id="FNanchor_109_109" + name='FNanchor_109_109'></a><a href='#Footnote_109_109'><sup>[109]</sup></a> menen + mach. <span class="linenum">235</span><br /> + Ende segt hem, dat ic nie man en sach,<br /> + Daer ic mede deilen woude mijn lijf,<a id="FNanchor_110_110" + name='FNanchor_110_110'></a><a href='#Footnote_110_110'><sup>[110]</sup></a><br /> + Ende segt hem oec al sonder blijf,<a id="FNanchor_111_111" + name='FNanchor_111_111'></a><a href='#Footnote_111_111'><sup>[111]</sup></a><br /> + Dat hi es mijn vader, die hoghe baroen<br /> + Van Abelant, die rodelioen,<a id="FNanchor_112_112" name='FNanchor_112_112'></a><a + href='#Footnote_112_112'><sup>[112]</sup></a> <span class="linenum">240</span><br /> + Ende hoert ende merct ende swijcht ende heelt,<a id="FNanchor_113_113" + name='FNanchor_113_113'></a><a href='#Footnote_113_113'><sup>[113]</sup></a><br /> + Ende verstaet wel dat hi u beveelt,<br /> + Ende brinct mi die boetscap dan.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Bi minen god Tervogan,<br /> + Joncfrouwe, dese boetscap wert ghedaen, <span class="linenum">245</span><br /> + Ic wille met haesten daerwert gaen.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + (<i>Rogier is in Brunswijk aangekomen</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Mamet ende Apolijn<a id="FNanchor_114_114" name='FNanchor_114_114'></a><a + href='#Footnote_114_114'><sup>[114]</sup></a><br /> + Die moeten bewaren die vrouwe mijn,<br /> + Die mi heeft ghesent tote hier.<br /> + Edel here, ic ben een metselgier<a id="FNanchor_115_115" + name='FNanchor_115_115'></a><a href='#Footnote_115_115'><sup>[115]</sup></a> <span + class="linenum">250</span><br /> + Eender joncfrouwen noyael<a id="FNanchor_116_116" name='FNanchor_116_116'></a><a + href='#Footnote_116_116'><sup>[116]</sup></a> ende goet;<br /> + Si bidt u op gherechter oetmoet,<a id="FNanchor_117_117" + name='FNanchor_117_117'></a><a href='#Footnote_117_117'><sup>[117]</sup></a><br /> + Dat ghi wilt anscouwen dese figure:<br /> + Si es na die scoenste creature<br /> + <a id="Page_24" name='Page_24'></a> Ghemaect, die men vint in eertrike, <span + class="linenum">255</span><br /> + Ende haren anscijn alsoe ghelike,<br /> + Al waert sijt selve die vrouwe weert;<a id="FNanchor_118_118" + name='FNanchor_118_118'></a><a href='#Footnote_118_118'><sup>[118]</sup></a><br /> + Si es van hare doghet vermeert<a id="FNanchor_119_119" name='FNanchor_119_119'></a><a + href='#Footnote_119_119'><sup>[119]</sup></a><br /> + Ende oec van haren hoghen moet.<a id="FNanchor_120_120" + name='FNanchor_120_120'></a><a href='#Footnote_120_120'><sup>[120]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Metselgier, nu maect mi vroet, <span class="linenum">260</span><br /> + Wie es die joncfrou? doet mi becant.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Dats Florentine van Abelant<br /> + Die edel joncfrou ende die rike.<br /> + Men vint in heydenesse<a id="FNanchor_121_121" name='FNanchor_121_121'></a><a + href='#Footnote_121_121'><sup>[121]</sup></a> niet haers ghelike<br /> + Soe noyael noch soe scone van live.<a id="FNanchor_122_122" + name='FNanchor_122_122'></a><a href='#Footnote_122_122'><sup>[122]</sup></a> <span + class="linenum">265</span><br /> + Men vinter in eertrike niet vive<a id="FNanchor_123_123" + name='FNanchor_123_123'></a><a href='#Footnote_123_123'><sup>[123]</sup></a><br /> + Die gheliken der vrouwen mijn:<br /> + Si en mochte<a id="FNanchor_124_124" name='FNanchor_124_124'></a><a + href='#Footnote_124_124'><sup>[124]</sup></a> niet noyaelder sijn,<br /> + Hovescher<a id="FNanchor_125_125" name='FNanchor_125_125'></a><a + href='#Footnote_125_125'><sup>[125]</sup></a> noch bat gheraect,<a + id="FNanchor_126_126" name='FNanchor_126_126'></a><a + href='#Footnote_126_126'><sup>[126]</sup></a><br /> + Ende van haren live soe volmaect <span class="linenum">270</span><br /> + Ende haren moet soe eerlijc dracht;<a id="FNanchor_127_127" + name='FNanchor_127_127'></a><a href='#Footnote_127_127'><sup>[127]</sup></a><br /> + En was nie man op eerde verdacht<a id="FNanchor_128_128" + name='FNanchor_128_128'></a><a href='#Footnote_128_128'><sup>[128]</sup></a><br /> + Soe rike noch soe hoghe gheboren,<br /> + Die hare van minnen leide te voren<a id="FNanchor_129_129" + name='FNanchor_129_129'></a><a href='#Footnote_129_129'><sup>[129]</sup></a><br /> + Dat si worden woude sijn wijf. <span class="linenum">275</span><br /> + Si heeft te male<a id="FNanchor_130_130" name='FNanchor_130_130'></a><a + href='#Footnote_130_130'><sup>[130]</sup></a> een reine<a id="FNanchor_131_131" + name='FNanchor_131_131'></a><a href='#Footnote_131_131'><sup>[131]</sup></a> + lijf<br /> + Ende enen vader van hoghen doen,<a id="FNanchor_132_132" + name='FNanchor_132_132'></a><a href='#Footnote_132_132'><sup>[132]</sup></a><br /> + Dats van Abelant die rode lioen<br /> + Es haer vader, des sijt vroet.<a id="FNanchor_133_133" name='FNanchor_133_133'></a><a + href='#Footnote_133_133'><sup>[133]</sup></a><br /> + <br /> + <a id="Page_25" name='Page_25'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Du best een bode ghetrouwe ende goet, <span class="linenum">280</span><br /> + Dat hoeric herde<a id="FNanchor_134_134" name='FNanchor_134_134'></a><a + href='#Footnote_134_134'><sup>[134]</sup></a> wel ane di.<br /> + Nu staet op ende gaet met mi,<br /> + Ic sal di wel te ghemake<a id="FNanchor_135_135" name='FNanchor_135_135'></a><a + href='#Footnote_135_135'><sup>[135]</sup></a> doen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Ic doet gherne, edel baroen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Nu biddic gode diet wel vermach, <span class="linenum">285</span><br /> + Dat hi mi late gheleven<a id="FNanchor_136_136" name='FNanchor_136_136'></a><a + href='#Footnote_136_136'><sup>[136]</sup></a> den dach,<br /> + Dat ic dese joncfrou noch anscouwen moet,<a id="FNanchor_137_137" + name='FNanchor_137_137'></a><a href='#Footnote_137_137'><sup>[137]</sup></a><br /> + Die mi dese grote vrienscap doet<br /> + Ende heeft mi die figure ghesent,<br /> + Dit anschijn na thare gheprent.<a id="FNanchor_138_138" + name='FNanchor_138_138'></a><a href='#Footnote_138_138'><sup>[138]</sup></a> <span + class="linenum">290</span><br /> + Ay god, ende mach haer anscijn<br /> + Ghelijc deser figure sijn,<br /> + Sone<a id="FNanchor_139_139" name='FNanchor_139_139'></a><a + href='#Footnote_139_139'><sup>[139]</sup></a> saghic op eerde nie haers + ghelijc:<br /> + Si ware wel weert in Bruyswijc<br /> + Te sine ene vrouwe<a id="FNanchor_140_140" name='FNanchor_140_140'></a><a + href='#Footnote_140_140'><sup>[140]</sup></a> ende ene hertoghinne. <span + class="linenum">295</span><br /> + God, daer alle doghet es inne,<br /> + Die gheve haer altoes goeden morghen.<a id="FNanchor_141_141" + name='FNanchor_141_141'></a><a href='#Footnote_141_141'><sup>[141]</sup></a><br /> + Ay god, wat consten<a id="FNanchor_142_142" name='FNanchor_142_142'></a><a + href='#Footnote_142_142'><sup>[142]</sup></a> dracht si verborghen<br /> + Int herte, dies benic wijs.<a id="FNanchor_143_143" name='FNanchor_143_143'></a><a + href='#Footnote_143_143'><sup>[143]</sup></a><br /> + Si draghet van abelheiden een rijs<a id="FNanchor_144_144" + name='FNanchor_144_144'></a><a href='#Footnote_144_144'><sup>[144]</sup></a> <span + class="linenum">300</span><br /> + Boven alle vrouwen, die ic nie<a id="FNanchor_145_145" name='FNanchor_145_145'></a><a + href='#Footnote_145_145'><sup>[145]</sup></a> sach.<br /> + Ay, god die gheve haer goeden dach,<a id="FNanchor_146_146" + name='FNanchor_146_146'></a><a href='#Footnote_146_146'><sup>[146]</sup></a><br /> + Die mi ghesent heeft desen pant.<a id="FNanchor_147_147" + name='FNanchor_147_147'></a><a href='#Footnote_147_147'><sup>[147]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O hoghe gheboren wigant,<br /> + Ic hebbe mine boetscap ane u ghedaen. <span class="linenum">305</span><br /> + Nu willic wederkeren gaen<br /> + <a id="Page_26" name='Page_26'></a> Toter joncfrouwe Florentijn.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Rogier, Rogier, nu soe moetti sijn<br /> + Goet ende ghetrouwe in alder stont<br /> + Ende draghen enen hoveschen mont;<a id="FNanchor_148_148" + name='FNanchor_148_148'></a><a href='#Footnote_148_148'><sup>[148]</sup></a> <span + class="linenum">310</span><br /> + Wat ghi hoert ende wat ghi siet,<br /> + Dat en seldi voerder<a id="FNanchor_149_149" name='FNanchor_149_149'></a><a + href='#Footnote_149_149'><sup>[149]</sup></a> vertrecken niet,<br /> + Rogier, dan men u bevelt:<br /> + Hi es te prisene<a id="FNanchor_150_150" name='FNanchor_150_150'></a><a + href='#Footnote_150_150'><sup>[150]</sup></a> die wel heelt.<a id="FNanchor_151_151" + name='FNanchor_151_151'></a><a href='#Footnote_151_151'><sup>[151]</sup></a><br /> + Lieve Rogier, nu sijt ghetrouwe <span class="linenum">315</span><br /> + Ende groet mi sere die scone joncfrouwe<br /> + Ende segt hare in ware dinc,<a id="FNanchor_152_152" name='FNanchor_152_152'></a><a + href='#Footnote_152_152'><sup>[152]</sup></a><br /> + Dat nie wijf van mi en ontfinc<br /> + Groete meer dan si allene.<a id="FNanchor_153_153" name='FNanchor_153_153'></a><a + href='#Footnote_153_153'><sup>[153]</sup></a><br /> + Maer om dat si es soe reine <span class="linenum">320</span><br /> + Ende soe noyael van haren live,<br /> + Soe segt den edelen sconen wive,<br /> + Dat si mi houde hare reynecheit<br /> + Tot onser beiden salicheit.—<br /> + Ic sal hare oec ghestadich<a id="FNanchor_154_154" name='FNanchor_154_154'></a><a + href='#Footnote_154_154'><sup>[154]</sup></a> sijn. <span + class="linenum">325</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel here, bi Apolijn,<a id="FNanchor_155_155" name='FNanchor_155_155'></a><a + href='#Footnote_155_155'><sup>[155]</sup></a><br /> + Si bat mi uter maten sere,<br /> + Dat ic u vraghen soude, edel here,<br /> + Of si u nemmermeer<a id="FNanchor_156_156" name='FNanchor_156_156'></a><a + href='#Footnote_156_156'><sup>[156]</sup></a> soude moghen sien.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Rogier, dat sal hare gescien: <span class="linenum">330</span><br /> + Eer dat liden<a id="FNanchor_157_157" name='FNanchor_157_157'></a><a + href='#Footnote_157_157'><sup>[157]</sup></a> die seven weken,<br /> + Salic die joncfrou sien ende spreken,<br /> + <br /> + <a id="Page_27" name='Page_27'></a> Op dat<a id="FNanchor_158_158" + name='FNanchor_158_158'></a><a href='#Footnote_158_158'><sup>[158]</sup></a> mi god + behout mijn lijf;<br /> + Ende groet mi sere dat edel wijf,<br /> + Die god altoes bewaren moet. <span class="linenum">335</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Nu willic gaen lopen metter spoet.<br /> + Mamet ende Apolijn<br /> + Ende Mahoen ende Jupetijn,<a id="FNanchor_159_159" name='FNanchor_159_159'></a><a + href='#Footnote_159_159'><sup>[159]</sup></a><br /> + Die moeten u gheven goeden dach.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + (<i>Wederom in Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Rogier, nu doet mi ghewach:<a id="FNanchor_160_160" name='FNanchor_160_160'></a><a + href='#Footnote_160_160'><sup>[160]</sup></a> <span class="linenum">340</span><br /> + Hebstu ghesien den hoghen man?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Jaic,<a id="FNanchor_161_161" name='FNanchor_161_161'></a><a + href='#Footnote_161_161'><sup>[161]</sup></a> vrouwe, bi Tervogan,<br /> + Hets een man van hogher weerde:<br /> + Ic weet wel, dat op die eerde<br /> + Sijns ghelike niet en leeft, <span class="linenum">345</span><br /> + Noch die werelt binnen en heeft<br /> + Van scoenheden noch van hoghen moede.<a id="FNanchor_162_162" + name='FNanchor_162_162'></a><a href='#Footnote_162_162'><sup>[162]</sup></a><br /> + Hi es een man van edelen bloede,<br /> + Rijc van haven, groet van gheslachte<br /> + Ende edel gheboren van groter machte, <span class="linenum">350</span><br /> + Ende die oec hout een rikelijc<a id="FNanchor_163_163" name='FNanchor_163_163'></a><a + href='#Footnote_163_163'><sup>[163]</sup></a> hof.<br /> + Ic en hoerde nie soe groten lof<br /> + Gheven als men gheeft Gloriant.<br /> + Hi es te male<a id="FNanchor_164_164" name='FNanchor_164_164'></a><a + href='#Footnote_164_164'><sup>[164]</sup></a> een coen wigant<br /> + Ende ontsien van allen man. <span class="linenum">355</span><br /> + <br /> + <a id="Page_28" name='Page_28'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + Rogier, Rogier, nu segt mi dan:<br /> + Wat groeten heeft hi mi ghesent?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel vrouwe wide bekent,<br /> + Hi seide mi in ware dinc,<a id="FNanchor_165_165" name='FNanchor_165_165'></a><a + href='#Footnote_165_165'><sup>[165]</sup></a><br /> + Dat nie wijf van hem en ontfinc <span class="linenum">360</span><br /> + Groete meer dan ghi allene,<br /> + Ende bidt u, edel vrouwe rene,<br /> + Dat ghi hem hout u suverheit<br /> + Tot uwer beiden salicheit:<br /> + Hi sal u oec ghestadich sijn. <span class="linenum">365</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Segt mi, Rogier, bi Apolijn,<br /> + En seide hi niet, dat hi mi gerne soude sien?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Jahi,<a id="FNanchor_166_166" name='FNanchor_166_166'></a><a + href='#Footnote_166_166'><sup>[166]</sup></a> vrouwe, dat sal u ghescien:<br /> + Noch eer liden seven weken<br /> + Sal hi u sien ende daer toe<a id="FNanchor_167_167" name='FNanchor_167_167'></a><a + href='#Footnote_167_167'><sup>[167]</sup></a> spreken: <span + class="linenum">370</span><br /> + Alsoe seide mi die wigant<br /> + Ende ghelovet mi in mine hant<a id="FNanchor_168_168" name='FNanchor_168_168'></a><a + href='#Footnote_168_168'><sup>[168]</sup></a><br /> + Ende swoert bi der trouwen sijn.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Bi minen god Apolijn,<br /> + Na<a id="FNanchor_169_169" name='FNanchor_169_169'></a><a + href='#Footnote_169_169'><sup>[169]</sup></a> dien tijt soe salic wachten. <span + class="linenum">375</span><br /> + Mocht noch comen na mijn achten,<a id="FNanchor_170_170" + name='FNanchor_170_170'></a><a href='#Footnote_170_170'><sup>[170]</sup></a><br /> + Dat mi dat noch mochte ghescien,<br /> + Dat ic den hertoghe mochte anesien,<br /> + So waric alle sorghen vri.<br /> + Rogier, staet op ende gaet met mi: <span class="linenum">380</span><br /> + Ghi hebt u boetscap wel bewaert.<a id="FNanchor_171_171" + name='FNanchor_171_171'></a><a href='#Footnote_171_171'><sup>[171]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>DERDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_29" name='Page_29'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>In Brunswijk</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gloriant die hertoghe:</span><br /> + Waer sidi, edel oem Gheraert,<br /> + Van Normandien hoghe baroen?<br /> + Uws raets hebbic nu te wel te doen,<a id="FNanchor_172_172" + name='FNanchor_172_172'></a><a href='#Footnote_172_172'><sup>[172]</sup></a><br /> + Edel oem, hoghe wigant. <span class="linenum">385</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Wat segdi, neve Gloriant,<br /> + Wat sijn die dinghen die u ghebrect?<a id="FNanchor_173_173" + name='FNanchor_173_173'></a><a href='#Footnote_173_173'><sup>[173]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe Gloriant:</span><br /> + Edel oem, dat mi int herte stect,<a id="FNanchor_174_174" + name='FNanchor_174_174'></a><a href='#Footnote_174_174'><sup>[174]</sup></a><br /> + Dies ic niet langher en can ghehelen.<a id="FNanchor_175_175" + name='FNanchor_175_175'></a><a href='#Footnote_175_175'><sup>[175]</sup></a><br /> + Gherechte minne doet mi soe quelen,<a id="FNanchor_176_176" + name='FNanchor_176_176'></a><a href='#Footnote_176_176'><sup>[176]</sup></a> <span + class="linenum">390</span><br /> + Dat mi costen sal mijn lijf.<br /> + Ic minne soe sere een edel wijf,<br /> + Dat ic ure no nacht no dach<br /> + Gherusten gheslapen niet en mach,<br /> + Sent dat ic ierst die minne began. <span class="linenum">395</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Dats<a id="FNanchor_177_177" name='FNanchor_177_177'></a><a + href='#Footnote_177_177'><sup>[177]</sup></a> dat ic niet en can<br /> + Gheloven, soe wats ghesciet,<br /> + Dat u edel herte verdriet<br /> + Lijdt om enech wijf die leeft<br /> + Of die die werelt binnen heeft: <span class="linenum">400</span><br /> + Dies en canic gheloven twint.<a id="FNanchor_178_178" name='FNanchor_178_178'></a><a + href='#Footnote_178_178'><sup>[178]</sup></a><br /> + <br /> + <a id="Page_30" name='Page_30'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Och edel oem wide bekint,<a id="FNanchor_179_179" name='FNanchor_179_179'></a><a + href='#Footnote_179_179'><sup>[179]</sup></a><br /> + Ic lide<a id="FNanchor_180_180" name='FNanchor_180_180'></a><a + href='#Footnote_180_180'><sup>[180]</sup></a> wel ende gheve mi sculdich,<a + id="FNanchor_181_181" name='FNanchor_181_181'></a><a + href='#Footnote_181_181'><sup>[181]</sup></a><br /> + Dat ic hier voermaels menechfuldich<br /> + Dommelike hebbe ghesproken: <span class="linenum">405</span><br /> + Edel oem, dat wert nu al ghewroken,<br /> + Dat ic sprac die domme woert.<br /> + Dies es vrouwe Venus op mi ghestoert<a id="FNanchor_182_182" + name='FNanchor_182_182'></a><a href='#Footnote_182_182'><sup>[182]</sup></a><br /> + Ende heeft mi int herte gheraect,<br /> + Ende enen dienere der vrouwen ghemaect, <span class="linenum">410</span><br /> + Ende leert mi gaen der minnen pas<a id="FNanchor_183_183" + name='FNanchor_183_183'></a><a href='#Footnote_183_183'><sup>[183]</sup></a>.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Ende hoe willic gheloven das?<br /> + Ghi draghet soe hoverdeghen<a id="FNanchor_184_184" name='FNanchor_184_184'></a><a + href='#Footnote_184_184'><sup>[184]</sup></a> moet,<br /> + Ghi maket mi ende Godevaerde vroet,<br /> + Dat<a id="FNanchor_185_185" name='FNanchor_185_185'></a><a + href='#Footnote_185_185'><sup>[185]</sup></a> gheen wijf op eertrike <span + class="linenum">415</span><br /> + Soe hoghe gheboren noch soe rike,<br /> + Die u dochte dat uws werdich ware;<br /> + U herte dat vlieght ghelijc den are<br /> + Boven alle minnen crachte.<br /> + Het en mach niet comen in u ghedachte, <span class="linenum">420</span><br /> + Hets al sceren dat ghi segt.<br /> + U herte soe vol hoeverde<a id="FNanchor_186_186" name='FNanchor_186_186'></a><a + href='#Footnote_186_186'><sup>[186]</sup></a> stect:<br /> + Die vrouwen en moghen ane u niet winnen.<a id="FNanchor_187_187" + name='FNanchor_187_187'></a><a href='#Footnote_187_187'><sup>[187]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och edel oem, wilt mi versinnen,<a id="FNanchor_188_188" + name='FNanchor_188_188'></a><a href='#Footnote_188_188'><sup>[188]</sup></a><br /> + Dat ic soe dommelike sprac, <span class="linenum">425</span><br /> + Dat quam daer bi dat mi ghebrac<a id="FNanchor_189_189" + name='FNanchor_189_189'></a><a href='#Footnote_189_189'><sup>[189]</sup></a><br /> + Wetentheit<a id="FNanchor_190_190" name='FNanchor_190_190'></a><a + href='#Footnote_190_190'><sup>[190]</sup></a> in rechter trouwen.<a + id="FNanchor_191_191" name='FNanchor_191_191'></a><a + href='#Footnote_191_191'><sup>[191]</sup></a><br /> + Nu comic te ghenaden<a id="FNanchor_192_192" name='FNanchor_192_192'></a><a + href='#Footnote_192_192'><sup>[192]</sup></a> allen vrouwen<br /> + <a id="Page_31" name='Page_31'></a> Om ene, die mi quelen doet;<br /> + Want herte ende sin, ziele, lijf ende moet <span class="linenum">430</span><br /> + Staet al in eenre joncfrouwen ghewelt.<a id="FNanchor_193_193" + name='FNanchor_193_193'></a><a href='#Footnote_193_193'><sup>[193]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Wie es die joncfrou die u dus quelt,<br /> + Gloriant neve, laet mi dat weten.<br /> + Want ic en can emmer niet<a id="FNanchor_194_194" name='FNanchor_194_194'></a><a + href='#Footnote_194_194'><sup>[194]</sup></a> vergheten<br /> + Der hogher woerden die ghi spraect, <span class="linenum">435</span><br /> + Ende sidi nu ane ene minne gheraect,<br /> + Seker, neve, dat wondert mi.<br /> + Seght mi doch, wie se si<br /> + Die u herte alsoe beswaert.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Van Normandien oem Gheraert, <span class="linenum">440</span><br /> + Si heet Florentijn van Abelant,<br /> + Edel oem, coene wigant,<br /> + Ende heeft enen vader van hoghen doen,<br /> + Dats van Abelant die rode lioen<br /> + Es haer vader, des sijt wijs. <span class="linenum">445</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Hulpt, here god vanden paradijs,<br /> + Neve, hoe mach dat comen bi?<br /> + Dat heeft mire herten alte vri,<a id="FNanchor_195_195" + name='FNanchor_195_195'></a><a href='#Footnote_195_195'><sup>[195]</sup></a><br /> + Om dat si woent soe verre van hier.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och, edel oem, der minnen vier <span class="linenum">450</span><br /> + Es snelder vele dan enech ghescot.<a id="FNanchor_196_196" + name='FNanchor_196_196'></a><a href='#Footnote_196_196'><sup>[196]</sup></a><br /> + Oem Gheraert, bi minen god,<br /> + Si heeft mi een saluut<a id="FNanchor_197_197" name='FNanchor_197_197'></a><a + href='#Footnote_197_197'><sup>[197]</sup></a> ghesent<br /> + Ende een anschijn na thare gheprent,<br /> + <a id="Page_32" name='Page_32'></a> Ghelijc den haren ene figure:<a + id="FNanchor_198_198" name='FNanchor_198_198'></a><a + href='#Footnote_198_198'><sup>[198]</sup></a> <span class="linenum">455</span><br /> + Si es die scoenste creature,<br /> + Die leeft onder des hemels trone;<br /> + Si ware wel weert te spannen crone,<a id="FNanchor_199_199" + name='FNanchor_199_199'></a><a href='#Footnote_199_199'><sup>[199]</sup></a><br /> + Al waert een coninc van Vrankerijc.<a id="FNanchor_200_200" + name='FNanchor_200_200'></a><a href='#Footnote_200_200'><sup>[200]</sup></a><br /> + Sie en es gheenre vrouwen ghelijc <span class="linenum">460</span><br /> + Die die sonne nu bescijnt.<br /> + Al es mijn herte van hare ghepijnt,<a id="FNanchor_201_201" + name='FNanchor_201_201'></a><a href='#Footnote_201_201'><sup>[201]</sup></a><br /> + Seker, oem, si eest wel weert,<br /> + Si es van hare doghet vermeert<a id="FNanchor_202_202" name='FNanchor_202_202'></a><a + href='#Footnote_202_202'><sup>[202]</sup></a><br /> + Ende oec van haren hoghen moet. <span class="linenum">465</span><br /> + Och, edel oem, ic maects u vroet,<br /> + Minen verborghen heimeliken staet:<br /> + Nu biddic u, oem, gheeft mi raet,<br /> + Dat ic mijn lief ghewinnen mach.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, dien dach<a id="FNanchor_203_203" name='FNanchor_203_203'></a><a + href='#Footnote_203_203'><sup>[203]</sup></a> <span class="linenum">470</span><br /> + En mach u nemmermeer ghescien:<br /> + Ghi moghet wel om een ander sien.<a id="FNanchor_204_204" + name='FNanchor_204_204'></a><a href='#Footnote_204_204'><sup>[204]</sup></a><br /> + Ic sal u segghen redene waer bi:<a id="FNanchor_205_205" + name='FNanchor_205_205'></a><a href='#Footnote_205_205'><sup>[205]</sup></a><br /> + Die rode lioen, hi es soe vri<a id="FNanchor_206_206" name='FNanchor_206_206'></a><a + href='#Footnote_206_206'><sup>[206]</sup></a><br /> + Ende een man van groter machte, <span class="linenum">475</span><br /> + Ende die oec haet al ons gheslachte<br /> + Boven al die leven op die eerde;<br /> + Want ic versloech metten sweerde<br /> + Sinen vader voer Abelant,<br /> + Ende u vader, die coene wigant, <span class="linenum">480</span><br /> + Versloech sinen oem Eysenbaert,<br /> + Die vroemste<a id="FNanchor_207_207" name='FNanchor_207_207'></a><a + href='#Footnote_207_207'><sup>[207]</sup></a> man, die nie ghewaert,<a + id="FNanchor_208_208" name='FNanchor_208_208'></a><a + href='#Footnote_208_208'><sup>[208]</sup></a><br /> + <a id="Page_33" name='Page_33'></a> Ende in heydenesse gorde sweert,<a + id="FNanchor_209_209" name='FNanchor_209_209'></a><a + href='#Footnote_209_209'><sup>[209]</sup></a><br /> + Maer u vader wide vermeert<br /> + Sloech hem den hals ontwee.<a id="FNanchor_210_210" name='FNanchor_210_210'></a><a + href='#Footnote_210_210'><sup>[210]</sup></a> 485<br /> + Noch dede hi hem scade mee,<a id="FNanchor_211_211" name='FNanchor_211_211'></a><a + href='#Footnote_211_211'><sup>[211]</sup></a><br /> + Daer hi noit sint omme en loech:<a id="FNanchor_212_212" + name='FNanchor_212_212'></a><a href='#Footnote_212_212'><sup>[212]</sup></a><br /> + Twee sijnre moien kindre<a id="FNanchor_213_213" name='FNanchor_213_213'></a><a + href='#Footnote_213_213'><sup>[213]</sup></a> hi versloech<br /> + Die uut Antiotsen<a id="FNanchor_214_214" name='FNanchor_214_214'></a><a + href='#Footnote_214_214'><sup>[214]</sup></a> waren gheboren.<br /> + Dies heeft die rode lioen noch toren,<a id="FNanchor_215_215" + name='FNanchor_215_215'></a><a href='#Footnote_215_215'><sup>[215]</sup></a> + 490<br /> + Dat wetic wel gewaerlike.<a id="FNanchor_216_216" name='FNanchor_216_216'></a><a + href='#Footnote_216_216'><sup>[216]</sup></a><br /> + Al waerdi<a id="FNanchor_217_217" name='FNanchor_217_217'></a><a + href='#Footnote_217_217'><sup>[217]</sup></a> here van al kerstenrike,<br /> + Hine gave u sijnre dochter niet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Bi gode die hem crucen liet,<br /> + Oem Gheraert van Normandien, 495<br /> + Ende bider maghet sente Marien,<br /> + Ic salse hebben of bliven doot,<br /> + Al ware hi mijn viant noch alsoe groot,<br /> + Ende daer toe van hogher macht:<br /> + Behendicheit gaet voer cracht.<a id="FNanchor_218_218" name='FNanchor_218_218'></a><a + href='#Footnote_218_218'><sup>[218]</sup></a> 500<br /> + Ic sal ghewinnen die vrouwe rene,<br /> + Met minen properen live<a id="FNanchor_219_219" name='FNanchor_219_219'></a><a + href='#Footnote_219_219'><sup>[219]</sup></a> allene<br /> + Meinicse<a id="FNanchor_220_220" name='FNanchor_220_220'></a><a + href='#Footnote_220_220'><sup>[220]</sup></a> te halene, ans<a id="FNanchor_221_221" + name='FNanchor_221_221'></a><a href='#Footnote_221_221'><sup>[221]</sup></a> mi + god.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, al sonder spot,<br /> + Ende hoe wildi dat leggen an? 505<br /> + <br /> + <a id="Page_34" name='Page_34'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Dat salic u segghen, edel man<br /> + Van Normandien, coene wigant.<br /> + Ic sal riden onbekant<a id="FNanchor_222_222" name='FNanchor_222_222'></a><a + href='#Footnote_222_222'><sup>[222]</sup></a><br /> + Ghelijc enen ridder van avonturen.<a id="FNanchor_223_223" + name='FNanchor_223_223'></a><a href='#Footnote_223_223'><sup>[223]</sup></a><br /> + Der minnen pas moetic besuren:<a id="FNanchor_224_224" name='FNanchor_224_224'></a><a + href='#Footnote_224_224'><sup>[224]</sup></a> <span class="linenum">510</span><br /> + Dat doet al Florentijn die scone joncfrouwe.<br /> + Och, edel oem, nu blijft ghetrouwe<br /> + Den goeden lande van Bruyswijc;<br /> + Want van vromicheiden uus ghelijc,<br /> + Edel oem, nu niet en leeft. <span class="linenum">515</span><br /> + Ic bidde u, dat ghi niet en begheeft,<a id="FNanchor_225_225" + name='FNanchor_225_225'></a><a href='#Footnote_225_225'><sup>[225]</sup></a><br /> + Ghine sijt ghetrouwe den goeden lande<br /> + Ende verwaert<a id="FNanchor_226_226" name='FNanchor_226_226'></a><a + href='#Footnote_226_226'><sup>[226]</sup></a> al omme mijn scande:<br /> + Dies biddic u, edel oem Gheraert.<br /> + Eest dat ic doot blive op die vaert, <span class="linenum">520</span><br /> + Soe es u verstorven<a id="FNanchor_227_227" name='FNanchor_227_227'></a><a + href='#Footnote_227_227'><sup>[227]</sup></a> dlant.<br /> + Nu blijf met gode, coene wigant,<br /> + Dese vaert moet ghevaren sijn.<a id="FNanchor_228_228" name='FNanchor_228_228'></a><a + href='#Footnote_228_228'><sup>[228]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + O Gloriant, neve mijn,<br /> + Ic duchte, dat u dese vaert sal rouwen. <span class="linenum">525</span><br /> + Men vint soe vele scoender vrouwen<br /> + In kerstenheit, hoghe baroen.<br /> + Hi es soe fel, die roede lioen,<br /> + Ic weet, wel kint hi u gheslachte<br /> + Om dwonder, dat u vader wrachte<a id="FNanchor_229_229" + name='FNanchor_229_229'></a><a href='#Footnote_229_229'><sup>[229]</sup></a> <span + class="linenum">530</span><br /> + Voer Abelant onder die sine,<br /> + Hi sal u beraden<a id="FNanchor_230_230" name='FNanchor_230_230'></a><a + href='#Footnote_230_230'><sup>[230]</sup></a> pine:<br /> + Seker, neve, dit duchtic al.<br /> + <br /> + <a id="Page_35" name='Page_35'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + Nu comer af datter af comen sal,<br /> + Dese vaert moet emmer sijn ghedaen. <span class="linenum">535</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Soe moetse u te goede vergaen,<br /> + Dies biddic gode vanden trone,<a id="FNanchor_231_231" name='FNanchor_231_231'></a><a + href='#Footnote_231_231'><sup>[231]</sup></a><br /> + Gloriant neve, dat u god lone!<br /> + Nu sijt behindich in uwen raet,<a id="FNanchor_232_232" + name='FNanchor_232_232'></a><a href='#Footnote_232_232'><sup>[232]</sup></a><br /> + Ende uwen heimeliken staet <span class="linenum">540</span><br /> + En seldi niemen maken cont,<br /> + Ende luttel worde in uwen mont<br /> + Ende die behindich ende vast;<a id="FNanchor_233_233" name='FNanchor_233_233'></a><a + href='#Footnote_233_233'><sup>[233]</sup></a><br /> + Ende als ghi comt daer u herte op rast,<a id="FNanchor_234_234" + name='FNanchor_234_234'></a><a href='#Footnote_234_234'><sup>[234]</sup></a><br /> + Tot Florentijn, die vrouwe goet, <span class="linenum">545</span><br /> + Soe draght heerlijc<a id="FNanchor_235_235" name='FNanchor_235_235'></a><a + href='#Footnote_235_235'><sup>[235]</sup></a> uwen moet<br /> + Ende en sijt emmer te haestich niet;<br /> + Eest<a id="FNanchor_236_236" name='FNanchor_236_236'></a><a + href='#Footnote_236_236'><sup>[236]</sup></a> dat ghi comt in enich verdriet,<br /> + Doeghet<a id="FNanchor_237_237" name='FNanchor_237_237'></a><a + href='#Footnote_237_237'><sup>[237]</sup></a> mi te wetene, neve mijn,<br /> + Ic sal seker u vader sijn <span class="linenum">550</span><br /> + Alsoe langhe als mi god behout mijn lijf.<br /> + Maer lietti dese vaert een blijf,<a id="FNanchor_238_238" + name='FNanchor_238_238'></a><a href='#Footnote_238_238'><sup>[238]</sup></a><br /> + So dadi als die vroede doet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Nenic, oem, om al dat goet,<br /> + Dat die sonne nu mach bescinen, <span class="linenum">555</span><br /> + Soene latic niet, ic en sal<a id="FNanchor_239_239" name='FNanchor_239_239'></a><a + href='#Footnote_239_239'><sup>[239]</sup></a> Florentijnen<br /> + Bescouwen, dat edel wijf.<br /> + Waer es mijn ors<a id="FNanchor_240_240" name='FNanchor_240_240'></a><a + href='#Footnote_240_240'><sup>[240]</sup></a> Vaelentijf?<br /> + Ic wil gaen varen metter spoet.<br /> + Maer, edel oem, ghetrouwe ende goet, <span class="linenum">560</span><br /> + Ic set mijn lant in uwer gheweelt,<a id="FNanchor_241_241" + name='FNanchor_241_241'></a><a href='#Footnote_241_241'><sup>[241]</sup></a><br /> + <a id="Page_36" name='Page_36'></a> Dat ghijt trouwen bewaren seelt,<br /> + Tote dat ic come van Abelant.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + O edel neve Gloriant,<br /> + God ons here moet u bewaren <span class="linenum">565</span><br /> + Ende altoes in doghden sparen,<a id="FNanchor_242_242" name='FNanchor_242_242'></a><a + href='#Footnote_242_242'><sup>[242]</sup></a><br /> + Waerwaert dat ghi u bekeert.<a id="FNanchor_243_243" name='FNanchor_243_243'></a><a + href='#Footnote_243_243'><sup>[243]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + (<i>Voor Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay god, hoe sere mi die minne leert<br /> + Hovescheit,<a id="FNanchor_244_244" name='FNanchor_244_244'></a><a + href='#Footnote_244_244'><sup>[244]</sup></a> dat vindic nu wel.<a + id="FNanchor_245_245" name='FNanchor_245_245'></a><a + href='#Footnote_245_245'><sup>[245]</sup></a><br /> + Mijn herte stont tot allen vrouwen fel,<a id="FNanchor_246_246" + name='FNanchor_246_246'></a><a href='#Footnote_246_246'><sup>[246]</sup></a> <span + class="linenum">570</span><br /> + Eer ic minnende wert die scone.<br /> + Maer nu spannen alle vrouwen crone<br /> + In mijn herte: dat doet allene<br /> + Florentijn die vrouwe rene,<br /> + Die mi leert gaen der minnen ganc. <span class="linenum">575</span><br /> + O overste god, die minne u dwanc<a id="FNanchor_247_247" + name='FNanchor_247_247'></a><a href='#Footnote_247_247'><sup>[247]</sup></a><br /> + Dat ghi van boven nederquaemt<br /> + Ende menschelijc nature anenaemt:<br /> + Ane ene maghet, een suver wijf<br /> + Onfingdi menschelijc lijf, <span class="linenum">580</span><br /> + Dat ghi liet hanghen ane een hout<br /> + Sonder verdiente ende buten scout<a id="FNanchor_248_248" + name='FNanchor_248_248'></a><a href='#Footnote_248_248'><sup>[248]</sup></a><br /> + Ende u edel herte opbreken,<a id="FNanchor_249_249" name='FNanchor_249_249'></a><a + href='#Footnote_249_249'><sup>[249]</sup></a><br /> + <br /> + Met eenre ghelavie<a id="FNanchor_250_250" name='FNanchor_250_250'></a><a + href='#Footnote_250_250'><sup>[250]</sup></a> al doersteken:<br /> + <a id="Page_37" name='Page_37'></a> Dat dede al der minnen cracht. <span + class="linenum">585</span><br /> + Ay god, wat wonder hebdi ghewracht<br /> + Ende al uut rechter minnen vloet!<br /> + Daer omme die haers sins sijn vroet<a id="FNanchor_251_251" + name='FNanchor_251_251'></a><a href='#Footnote_251_251'><sup>[251]</sup></a><br /> + Die en doerven mi begripen<a id="FNanchor_252_252" name='FNanchor_252_252'></a><a + href='#Footnote_252_252'><sup>[252]</sup></a> niet,<br /> + Dat mi di minne doet verdriet; <span class="linenum">590</span><br /> + Want die minne es soe crechtich<br /> + Dat si den starken god almechtich<br /> + Vanden hemel neder dede dalen,<br /> + Om die scout vore ons te betalen:<a id="FNanchor_253_253" + name='FNanchor_253_253'></a><a href='#Footnote_253_253'><sup>[253]</sup></a><br /> + Dat dede al der minnen aert, <span class="linenum">595</span><br /> + Dat hi vercoes den edelen bogaert,<br /> + Marien, dat edel vat,<br /> + Daer in verborghen was die scat,<br /> + Die ons allen heeft gecocht<a id="FNanchor_254_254" name='FNanchor_254_254'></a><a + href='#Footnote_254_254'><sup>[254]</sup></a><br /> + Ende uter ewegher pinen brocht. <span class="linenum">600</span><br /> + O minne, du best een edel cruut,<a id="FNanchor_255_255" + name='FNanchor_255_255'></a><a href='#Footnote_255_255'><sup>[255]</sup></a><br /> + Doe best dat alder soetste fruut,<br /> + Dat god op eerde nie<a id="FNanchor_256_256" name='FNanchor_256_256'></a><a + href='#Footnote_256_256'><sup>[256]</sup></a> wassen dede.<br /> + Nu sie ic Abelant die scone stede<br /> + Daer in dat woent die vrouwe mijn. <span class="linenum">605</span><br /> + Maer si dunct mi besloten<a id="FNanchor_257_257" name='FNanchor_257_257'></a><a + href='#Footnote_257_257'><sup>[257]</sup></a> sijn:<br /> + Hets recht, hets twe uren in der nacht:<br /> + Ic soude gheloven dat mense wacht.<a id="FNanchor_258_258" + name='FNanchor_258_258'></a><a href='#Footnote_258_258'><sup>[258]</sup></a><br /> + Daer goede hoede es daer es goeden vrede.<br /> + Abelant, Abelant, wel soete stede, <span class="linenum">610</span><br /> + Na dien dat ic niet inne en mach,<br /> + Soe willic beiden<a id="FNanchor_259_259" name='FNanchor_259_259'></a><a + href='#Footnote_259_259'><sup>[259]</sup></a> tote merghen dagh<br /> + Ende minen nachtraste<a id="FNanchor_260_260" name='FNanchor_260_260'></a><a + href='#Footnote_260_260'><sup>[260]</sup></a> hier gaen doen,<br /> + <a id="Page_38" name='Page_38'></a> Ende Vaelentijf sal gaen weiden int groen,<br /> + Tote opgaet dat sonneschijn. <span class="linenum">615</span><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + (<i>Voor Abelant; het is dag geworden</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Danc hebbe Mamet ende Apolijn,<br /> + Ic sie den valke van hogher aert<br /> + Neder dalen in minen bogaert<br /> + Daer<a id="FNanchor_261_261" name='FNanchor_261_261'></a><a + href='#Footnote_261_261'><sup>[261]</sup></a> ic soe langhe na hebbe ghewacht;<br /> + Hi heeft een teken vore<a id="FNanchor_262_262" name='FNanchor_262_262'></a><a + href='#Footnote_262_262'><sup>[262]</sup></a> hem bracht <span + class="linenum">620</span><br /> + Daer ane dat ickene kinne;<a id="FNanchor_263_263" name='FNanchor_263_263'></a><a + href='#Footnote_263_263'><sup>[263]</sup></a><br /> + Hi es dien ic met trouwen minne:<br /> + Dat sie ic wel ane sine ghedaen.<a id="FNanchor_264_264" + name='FNanchor_264_264'></a><a href='#Footnote_264_264'><sup>[264]</sup></a><br /> + Nu willickene vriendelijc gaen ontfaen,<br /> + Want hi es comen te miere hant,<a id="FNanchor_265_265" + name='FNanchor_265_265'></a><a href='#Footnote_265_265'><sup>[265]</sup></a> <span + class="linenum">625</span><br /> + Een edel valke uut kerstenlant,<br /> + Van Bruyswijc die hoghe baroen:<br /> + Ic sachen nederbeten<a id="FNanchor_266_266" name='FNanchor_266_266'></a><a + href='#Footnote_266_266'><sup>[266]</sup></a> int groen<br /> + Van sinen paerde, die coene wigant.<br /> + Sijt willecome, Gloriant! <span class="linenum">630</span><br /> + Ghi hebt beseten<a id="FNanchor_267_267" name='FNanchor_267_267'></a><a + href='#Footnote_267_267'><sup>[267]</sup></a> die herte mijn.<br /> + Ic sach u onder dat maenschijn<br /> + Ende oec verhoerdic<a id="FNanchor_268_268" name='FNanchor_268_268'></a><a + href='#Footnote_268_268'><sup>[268]</sup></a> uwe tale;<br /> + Al te hant<a id="FNanchor_269_269" name='FNanchor_269_269'></a><a + href='#Footnote_269_269'><sup>[269]</sup></a> verkindic<a id="FNanchor_270_270" + name='FNanchor_270_270'></a><a href='#Footnote_270_270'><sup>[270]</sup></a> u wale<a + id="FNanchor_271_271" name='FNanchor_271_271'></a><a + href='#Footnote_271_271'><sup>[271]</sup></a><br /> + Bi den teken, dat ghi daer dracht. <span class="linenum">635</span><br /> + <br /> + <a id="Page_39" name='Page_39'></a> <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + O Florentijn, wel scone maght,<br /> + Sidi dit, wel edel vrouwe rene,<br /> + Soe biddic gode van Nasarene,<br /> + Dat hi beware u reine lijf.<br /> + O Florentijn, wel scone wijf, <span class="linenum">640</span><br /> + Wat hebbic al door u besuert<br /> + Ende mi gheaventuert,<a id="FNanchor_272_272" name='FNanchor_272_272'></a><a + href='#Footnote_272_272'><sup>[272]</sup></a><br /> + Eer ic hier comen ben in dlant!<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + O edel hertoghe Gloriant,<br /> + Ghi sijt mi groet willecome! <span class="linenum">645</span><br /> + Ghi moghes<a id="FNanchor_273_273" name='FNanchor_273_273'></a><a + href='#Footnote_273_273'><sup>[273]</sup></a> wel draghen uwen roeme,<br /> + Dat ic op eerde nie man en sach<br /> + Die mijn herte verhoghen<a id="FNanchor_274_274" name='FNanchor_274_274'></a><a + href='#Footnote_274_274'><sup>[274]</sup></a> mach<br /> + Meer dan ghi, hoghe baroen.<br /> + Maer wijst<a id="FNanchor_275_275" name='FNanchor_275_275'></a><a + href='#Footnote_275_275'><sup>[275]</sup></a> mijn vader, die roede lioen, <span + class="linenum">650</span><br /> + Dat wi hier beide vergadert sijn,<br /> + Bi minen god Apolijn,<br /> + Onser beider lijf dat ware verloren!<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + God, die van der maghet was gheboren,<br /> + Moet onser beider hoeder sijn, <span class="linenum">655</span><br /> + O uutvercoren Florentijn,<br /> + Spieghel boven alle wiven,<br /> + Saelt verloren moeten bliven<br /> + Dat ic hebbe doer<a id="FNanchor_276_276" name='FNanchor_276_276'></a><a + href='#Footnote_276_276'><sup>[276]</sup></a> u ghedaen?<br /> + Ic hebbe mijn lantscap laten staen <span class="linenum">660</span><br /> + Om u te sprekene, vrouwe rene,<br /> + Ende come al dus ghedoelt allene<br /> + Ghelijc enen aermen knecht.<br /> + <br /> + <a id="Page_40" name='Page_40'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + O Gloriant, dat ware onrecht,<br /> + Bi minen god Tervogan, <span class="linenum">665</span><br /> + Hets recht, wie enen doeghden an<a id="FNanchor_277_277" + name='FNanchor_277_277'></a><a href='#Footnote_277_277'><sup>[277]</sup></a><br /> + Ende in rechter trouwen mint,<br /> + Dat hi troest daer af<a id="FNanchor_278_278" name='FNanchor_278_278'></a><a + href='#Footnote_278_278'><sup>[278]</sup></a> ghewint,<br /> + Also ic van u hebbe ghedaen.<br /> + Nu seldi oec van mi ontfaen <span class="linenum">670</span><br /> + Al dat u edel herte begheert<br /> + In reinen aerde,<a id="FNanchor_279_279" name='FNanchor_279_279'></a><a + href='#Footnote_279_279'><sup>[279]</sup></a> ridder weert,<br /> + Al sonder eneghe doerpernie.<a id="FNanchor_280_280" name='FNanchor_280_280'></a><a + href='#Footnote_280_280'><sup>[280]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Bi der maghet sente Marie,<br /> + Florentijn wel suverlike, <span class="linenum">675</span><br /> + Om al dat goet van eertrike<br /> + En dadic u ghene doerperheit.<br /> + Maer, edel wijf, maeckt u bereit<br /> + Met mi te Bruyswijc te varen,<br /> + Want hier en es gheen langher sparen.<a id="FNanchor_281_281" + name='FNanchor_281_281'></a><a href='#Footnote_281_281'><sup>[281]</sup></a> <span + class="linenum">680</span><br /> + Vernaemt uw vader, die roede Hoen,<br /> + Hi soude ons beiden lachter<a id="FNanchor_282_282" name='FNanchor_282_282'></a><a + href='#Footnote_282_282'><sup>[282]</sup></a> doen:<br /> + Soe bleven wi ewelijc ghescant.<a id="FNanchor_283_283" + name='FNanchor_283_283'></a><a href='#Footnote_283_283'><sup>[283]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + O edel hertoghe Gloriant,<br /> + Bruyswijc soudic gherne besien: <span class="linenum">685</span><br /> + Mochte mi dat met trouwen ghescien,<br /> + So woudic varen daer ghijs begheert.<br /> + <br /> + <br /> + <a id="Page_41" name='Page_41'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Die + hertoghe:</span><br /> + O Florentijn vrouwe weert,<br /> + Die ic boven alle vrouwen minne,<br /> + Ic sal u maken hertoghinne <span class="linenum">690</span><br /> + Van Bruyswijc, den goeden lande:<br /> + Dies settic u mine trouwe te pande,<br /> + Edel wijf van hogher aert.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Soe salic met u bestaen die vaert,<a id="FNanchor_284_284" + name='FNanchor_284_284'></a><a href='#Footnote_284_284'><sup>[284]</sup></a><br /> + Boven alle man, die leven mach, <span class="linenum">695</span><br /> + Of die ic met oghen nie ghesach,<br /> + Edel hertoghe, hoghe baroen.<br /> + Nu laet ons hier nedersitten int groen<br /> + Tote nedergaet dat maenschijn;<br /> + Dan selense alle gader slapen sijn, <span class="linenum">700</span><br /> + Die te mijns vader hove behoren,<br /> + Dan moghen wi sonder toren<a id="FNanchor_285_285" name='FNanchor_285_285'></a><a + href='#Footnote_285_285'><sup>[285]</sup></a><br /> + Varen sonder yemens ghemoet.<a id="FNanchor_286_286" name='FNanchor_286_286'></a><a + href='#Footnote_286_286'><sup>[286]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + O edel wijf, het dunct mi oec goet,<br /> + Want die vaec gaet mi soe an, <span class="linenum">705</span><br /> + Dat ic niet langher ghestaen<a id="FNanchor_287_287" name='FNanchor_287_287'></a><a + href='#Footnote_287_287'><sup>[287]</sup></a> en can,<br /> + Ic moet emmer legghen mijn hoet<a id="FNanchor_288_288" + name='FNanchor_288_288'></a><a href='#Footnote_288_288'><sup>[288]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Soe legghet dan neder in minen scoet<br /> + Ende slaept, hoghe gheboren wigant:<br /> + Dan selen wi rumen<a id="FNanchor_289_289" name='FNanchor_289_289'></a><a + href='#Footnote_289_289'><sup>[289]</sup></a> Abelant. <span + class="linenum">710</span><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>VIERDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_42" name='Page_42'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + (<i>Op het kasteel te Abelant</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Floerant des roede-lioens neve:<a + id="FNanchor_290_290" name='FNanchor_290_290'></a><a + href='#Footnote_290_290'><sup>[290]</sup></a></span><br /> + Hulpe, Mamet ende Apolijn,<br /> + Hoe es die joncfrou Florentijn<br /> + Alsoe dommelijc ghesint?<br /> + En wert nie man van hare ghemint<br /> + Die in heydenesse mochte spannen crone, <span class="linenum">715</span><br /> + Soe hoghe gheboren noch soe scoene,<br /> + Dat si haer herte daer woude legghen an,<br /> + Ende mint nu enen kerstenen man<br /> + Ende wilt met hem rumen dlant!<br /> + Soe blijft si ewelijc ghescant, <span class="linenum">720</span><br /> + Eest dat ic swighe hier van.<br /> + Bi minen god Tervogan,<br /> + Nenic, ic saelt segghen haren vader,<br /> + Want ict ghesien hebbe al gader.<a id="FNanchor_291_291" + name='FNanchor_291_291'></a><a href='#Footnote_291_291'><sup>[291]</sup></a><br /> + <br /> + Waer sidi, hoghe gheboren baroen <span class="linenum">725</span><br /> + Van Abelant, heer roede lioen?<br /> + Staet op, hoghe gheboren man,<br /> + Doet haestelijc u cleder an,<br /> + Ghi selt vernemen, dies ghi niet en wet.<a id="FNanchor_292_292" + name='FNanchor_292_292'></a><a href='#Footnote_292_292'><sup>[292]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Nu benic hier al onghelet:<a id="FNanchor_293_293" name='FNanchor_293_293'></a><a + href='#Footnote_293_293'><sup>[293]</sup></a> <span class="linenum">730</span><br /> + Floerant neve, wat saels ghescien?<br /> + <br /> + <a id="Page_43" name='Page_43'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + O edel oem, ic hebbe ghesien<br /> + Wonder<a id="FNanchor_294_294" name='FNanchor_294_294'></a><a + href='#Footnote_294_294'><sup>[294]</sup></a> ane Florentine die scoene,<br /> + Die met rechten mochte dragen crone<br /> + Voer Babeloen den soudaen.<a id="FNanchor_295_295" name='FNanchor_295_295'></a><a + href='#Footnote_295_295'><sup>[295]</sup></a> <span class="linenum">735</span><br /> + Si leghet aerm ende aerm bevaen<a id="FNanchor_296_296" + name='FNanchor_296_296'></a><a href='#Footnote_296_296'><sup>[296]</sup></a><br /> + In ghenen boegaert, coene wigant,<br /> + Met enen man uut kerstenlant,<br /> + Van Bruyswijc den hertoghe vri.<br /> + Ic salse u wisen, comt met mi, <span class="linenum">740</span><br /> + Edel wigant, wide vermeert,<br /> + Want ic hebbe hem ghestolen sijn sweert,<br /> + Daer hi leghet bi dat edel wijf,<br /> + Ende sijn ors, dat heet Vaelentijf,<br /> + Dat hebbic hem heymelijc ghenomen. <span class="linenum">745</span><br /> + Uut Bruyswijc soe es hi comen<br /> + Ende es een hertoghe daer van.<br /> + Nu siet, hoghe gheboren man,<br /> + Waer dat hi leghet in haren scoet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Ay, dat heeft mi wonder groet <span class="linenum">750</span><br /> + Van mijnder dochter Florentijn.<br /> + En was nie soe edelen Serrasijn<a id="FNanchor_297_297" + name='FNanchor_297_297'></a><a href='#Footnote_297_297'><sup>[297]</sup></a><br /> + Daer si haer herte wilde legghen an,<br /> + Ende leghet nu met een kerstenen man,<br /> + Die niet en es van onser wet<a id="FNanchor_298_298" name='FNanchor_298_298'></a><a + href='#Footnote_298_298'><sup>[298]</sup></a> <span class="linenum">755</span><br /> + Ay, waer toe si haer heeft gheset<a id="FNanchor_299_299" + name='FNanchor_299_299'></a><a href='#Footnote_299_299'><sup>[299]</sup></a><br /> + Ende alsoe jammerlijc ghescant!<br /> + Bi minen god Tervogant,<br /> + Si sal daer omme berren<a id="FNanchor_300_300" name='FNanchor_300_300'></a><a + href='#Footnote_300_300'><sup>[300]</sup></a> in een vier,<a id="FNanchor_301_301" + name='FNanchor_301_301'></a><a href='#Footnote_301_301'><sup>[301]</sup></a><br /> + <a id="Page_44" name='Page_44'></a> Ende die hertoghe en sal niet van hier <span + class="linenum">760</span><br /> + Mi ontriden,<a id="FNanchor_302_302" name='FNanchor_302_302'></a><a + href='#Footnote_302_302'><sup>[302]</sup></a> ic en salne<a id="FNanchor_303_303" + name='FNanchor_303_303'></a><a href='#Footnote_303_303'><sup>[303]</sup></a> + vanghen<br /> + Ende ane enen boom doen hanghen,<br /> + Bi minen god Apolijn.<br /> + Gawi,<a id="FNanchor_304_304" name='FNanchor_304_304'></a><a + href='#Footnote_304_304'><sup>[304]</sup></a> Floerant neve mijn,<br /> + Ende laet ons vanghen den hoghen baroen! <span class="linenum">765</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + O edel oem, dat hebben wi goet te doen,<a id="FNanchor_305_305" + name='FNanchor_305_305'></a><a href='#Footnote_305_305'><sup>[305]</sup></a><br /> + Want hi es van wapen bloet.<a id="FNanchor_306_306" name='FNanchor_306_306'></a><a + href='#Footnote_306_306'><sup>[306]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + (<i>Abelant; buiten bij de gelieven</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + Staet op, hoghe gheboren ghenoet<a id="FNanchor_307_307" + name='FNanchor_307_307'></a><a href='#Footnote_307_307'><sup>[307]</sup></a><br /> + Van Bruyswijc, coene wigant!<br /> + Ghi selt besitten Abelant, <span class="linenum">770</span><br /> + Die soete stede, dat scoene juweel;<br /> + Daer staet verborghen een casteel,<br /> + Daer seldi werden casteleyn.<a id="FNanchor_308_308" name='FNanchor_308_308'></a><a + href='#Footnote_308_308'><sup>[308]</sup></a><br /> + Het staet op soe scoene pleyn,<br /> + Dat men dies ghelike niet en vint. <span class="linenum">775</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Van gode so moetti sijn ghescint,<br /> + Fel<a id="FNanchor_309_309" name='FNanchor_309_309'></a><a + href='#Footnote_309_309'><sup>[309]</sup></a> Sarrasijn, vul keitijf!<a + id="FNanchor_310_310" name='FNanchor_310_310'></a><a + href='#Footnote_310_310'><sup>[310]</sup></a><br /> + Bi mijnder wet, het cost u dlijf,<br /> + Dat ghi mi heden quaemt soe bi.<br /> + <br /> + <a id="Page_45" name='Page_45'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Floerant:</span><br /> + O edel here, van herten vri, <span class="linenum">780</span><br /> + Laet sinken uwen hoghen moet:<br /> + Hoghen roem en was noit goet.<br /> + Want ghi moet verwonnen bliven,<br /> + Ende daer toe<a id="FNanchor_311_311" name='FNanchor_311_311'></a><a + href='#Footnote_311_311'><sup>[311]</sup></a> sal men u ontliven,<br /> + Want ghi hebt die doet verdient. <span class="linenum">785</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay mi, dit spel es mi ontsient,<a id="FNanchor_312_312" + name='FNanchor_312_312'></a><a href='#Footnote_312_312'><sup>[312]</sup></a><br /> + Want ic hebbe mijn sweert verloren.<br /> + God, die van der maghet was gheboren,<br /> + Moeten<a id="FNanchor_313_313" name='FNanchor_313_313'></a><a + href='#Footnote_313_313'><sup>[313]</sup></a> bedroeven, diet mi nam<br /> + Ende al heimelijc tot mi quam, <span class="linenum">790</span><br /> + Daer ic in groter vrouden<a id="FNanchor_314_314" name='FNanchor_314_314'></a><a + href='#Footnote_314_314'><sup>[314]</sup></a> lach.<br /> + Met rechten ic dat wel claghen mach<br /> + Dat ic verloren hebbe minen Brant.<a id="FNanchor_315_315" + name='FNanchor_315_315'></a><a href='#Footnote_315_315'><sup>[315]</sup></a><br /> + Bi mijnder trouwen, haddicken in mijn hant,<br /> + Ghine sout mi niet vangen, fel keitijf! <span class="linenum">795</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Her hertoghe, laet dese worden een blijf,<a id="FNanchor_316_316" + name='FNanchor_316_316'></a><a href='#Footnote_316_316'><sup>[316]</sup></a><br /> + Uwen overmoet wert nu ghevelt.<a id="FNanchor_317_317" name='FNanchor_317_317'></a><a + href='#Footnote_317_317'><sup>[317]</sup></a><br /> + Ic mene dat ghijt becopen selt,<br /> + Dat u vorders<a id="FNanchor_318_318" name='FNanchor_318_318'></a><a + href='#Footnote_318_318'><sup>[318]</sup></a> hebben ghedaen.<br /> + Voer Abelant sachic verslaen <span class="linenum">800</span><br /> + Minen vader van uwer partien:<a id="FNanchor_319_319" name='FNanchor_319_319'></a><a + href='#Footnote_319_319'><sup>[319]</sup></a><br /> + Dat dede Gheraert van Normandien,<br /> + Versloech den lieven vader mijn,<br /> + Ende u vader, bi Apolijn,<br /> + Versloech minen oem Eysenbaert <span class="linenum">805</span><br /> + Ende twee ridders van hogher aert,—<br /> + Mijnder moien kinder,<a id="FNanchor_320_320" name='FNanchor_320_320'></a><a + href='#Footnote_320_320'><sup>[320]</sup></a> als ghi moghet horen,<br /> + Uut Antiotsen waren si gheboren,—<br /> + <a id="Page_46" name='Page_46'></a> Versloech u vader met sijnder ghewelt:<br /> + Ic mene, dat ghijt becopen selt, <span class="linenum">810</span><br /> + Bi minen god Apolijn,<br /> + Ende mine dochter Florentijn<br /> + Salic leveren doen den brant.<a id="FNanchor_321_321" name='FNanchor_321_321'></a><a + href='#Footnote_321_321'><sup>[321]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och edel here van Abelant,<br /> + Doet met mi dat ghi begheert; <span class="linenum">815</span><br /> + Maer Florentijn, die es wel weert<br /> + Te draghen crone voer elken man;<br /> + Want biden vader, die mi ghewan,<br /> + Si heeft te male<a id="FNanchor_322_322" name='FNanchor_322_322'></a><a + href='#Footnote_322_322'><sup>[322]</sup></a> een reine lijf,<br /> + Si en was noch noit niemans wijf, <span class="linenum">820</span><br /> + Dat wetic wel, te gheenre ure,<br /> + Si es ene edel creature:<br /> + Sijt haers ghenadich, hoghe baroen!<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Bi minen groten god Mahoen,<br /> + Dan<a id="FNanchor_323_323" name='FNanchor_323_323'></a><a + href='#Footnote_323_323'><sup>[323]</sup></a> lietic om al die werelt niet: <span + class="linenum">825</span><br /> + Si sal daer omme berren, wats gesciet,<br /> + Dat sie nie<a id="FNanchor_324_324" name='FNanchor_324_324'></a><a + href='#Footnote_324_324'><sup>[324]</sup></a> groete van u ontfinc.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel IV</h4> + <br /> + (<i>In Gloriants kerker</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay, gheweldich hemels coninc,<br /> + Nu bewaert dat edel wijf;<br /> + Al eest<a id="FNanchor_325_325" name='FNanchor_325_325'></a><a + href='#Footnote_325_325'><sup>[325]</sup></a> dat ic verliese mijn lijf, <span + class="linenum">830</span><br /> + <br /> + <a id="Page_47" name='Page_47'></a> Bewaert die scoene Florentijn:<br /> + Dies biddic u, werde sceppere mijn,<br /> + Dat si die doot mach ontgaen<br /> + Ende kerstenheit moet ontfaen;<a id="FNanchor_326_326" name='FNanchor_326_326'></a><a + href='#Footnote_326_326'><sup>[326]</sup></a><br /> + Dies biddic u, moeder ende maeght, <span class="linenum">835</span><br /> + Want si een reine herte draeght,<br /> + Ende heeft te male ene edel nature,<br /> + Moeder gods, bewaert die scoene creature;<br /> + Dies biddic u, god, doer uwen oetmoet,<a id="FNanchor_327_327" + name='FNanchor_327_327'></a><a href='#Footnote_327_327'><sup>[327]</sup></a><br /> + Want gherechte minne ons beiden doet, <span class="linenum">840</span><br /> + Dat wi sijn in dit verdriet.<br /> + Ay god, nu en wilt vergheten niet,<br /> + Dat u die minne daer toe dwanc,<br /> + Dat ghi ane ene wigaertranc<a id="FNanchor_328_328" name='FNanchor_328_328'></a><a + href='#Footnote_328_328'><sup>[328]</sup></a><br /> + Ontfinc menschelijc nature: <span class="linenum">845</span><br /> + Dat was Maria, die maghet pure,<br /> + Die u ontfinc in reinen live,<br /> + Dat noit en ghesciede ghenen wive,<br /> + Ende maghdelijc ter werelt bracht:<br /> + Dat dede al die minne cracht; <span class="linenum">850</span><br /> + Ende daer na stoerfdi die bitter doot,<br /> + Om ons te bringhen in vrouden groet:<br /> + So brinct mi noch uut desen prisoene.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel V</h4> + <br /> + (<i>In Florentijns kerker</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Waer sidi, Rogier, deghen<a id="FNanchor_329_329" name='FNanchor_329_329'></a><a + href='#Footnote_329_329'><sup>[329]</sup></a> coene,<br /> + Mijn lieve vrient ende ghetrouwe? <span class="linenum">855</span><br /> + <br /> + <a id="Page_48" name='Page_48'></a> <span + style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Ic ben hier, wel edel vrouwe.<br /> + Nu seght mi, wats die raet?<a id="FNanchor_330_330" name='FNanchor_330_330'></a><a + href='#Footnote_330_330'><sup>[330]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Ay Rogier, al minen toeverlaet<br /> + Die steet al te male ane di.<br /> + Och lieve Rogier, nu segt mi: <span class="linenum">860</span><br /> + Wat seet<a id="FNanchor_331_331" name='FNanchor_331_331'></a><a + href='#Footnote_331_331'><sup>[331]</sup></a> mijn vader, die hoghe baroen?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Och edel vrouwe, bi Mahoen,<br /> + Hi heeft ghesworen op sinen tant,<a id="FNanchor_332_332" + name='FNanchor_332_332'></a><a href='#Footnote_332_332'><sup>[332]</sup></a><br /> + Dat hi sal hanghen den hoghen wigant<br /> + Ende u leveren sal ten viere: <span class="linenum">865</span><br /> + Dat heeft hi gheswoeren alsoe diere,<a id="FNanchor_333_333" + name='FNanchor_333_333'></a><a href='#Footnote_333_333'><sup>[333]</sup></a><br /> + Dat mens hem wel gheloeven mach.<br /> + Dies en benic ure noch nacht no dach<br /> + Sonder droefheit, edel vrouwe.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Och edel Rogier, nu sijt ghetrouwe, <span class="linenum">870</span><br /> + Want ghi hebbes wel die macht:<a id="FNanchor_334_334" name='FNanchor_334_334'></a><a + href='#Footnote_334_334'><sup>[334]</sup></a><br /> + Ic weet wel, dat ghi den kerker wacht,<a id="FNanchor_335_335" + name='FNanchor_335_335'></a><a href='#Footnote_335_335'><sup>[335]</sup></a><br /> + Daer die hertoghe in leghet ghevaen.<a id="FNanchor_336_336" + name='FNanchor_336_336'></a><a href='#Footnote_336_336'><sup>[336]</sup></a><br /> + Nu wilt hem in staden staen,<a id="FNanchor_337_337" name='FNanchor_337_337'></a><a + href='#Footnote_337_337'><sup>[337]</sup></a><br /> + Dat hi behouden mach sijn lijf. <span class="linenum">875</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Och edel uutvercoren wijf,<br /> + Doe ic dat, soe ben ic doet,<br /> + Al die werelt van goude roet<br /> + En sal mi connen ghehulpen niet.<a id="FNanchor_338_338" + name='FNanchor_338_338'></a><a href='#Footnote_338_338'><sup>[338]</sup></a><br /> + <br /> + <a id="Page_49" name='Page_49'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + Rogier, hulpt mi uut mijn verdriet <span class="linenum">880</span><br /> + Ende oec den hertoghe Gloriant,<br /> + Dan selen wi rumen Abelant<br /> + Ten lande wert<a id="FNanchor_339_339" name='FNanchor_339_339'></a><a + href='#Footnote_339_339'><sup>[339]</sup></a> van Bruyswijc.<br /> + Rogier, ic ghelove<a id="FNanchor_340_340" name='FNanchor_340_340'></a><a + href='#Footnote_340_340'><sup>[340]</sup></a> u sekerlijc,<br /> + Ic sal ewelijc sijn u vrient. <span class="linenum">885</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Och edel vrouwe, dies hebdi wel verdient<br /> + Over<a id="FNanchor_341_341" name='FNanchor_341_341'></a><a + href='#Footnote_341_341'><sup>[341]</sup></a> meneghen tijt hier te voren.<br /> + U vader hadde eens mijn doot ghesworen,<br /> + Doen waerdi al minen toeverlaet.<br /> + Ach, nu dadic als een quaet,<a id="FNanchor_342_342" name='FNanchor_342_342'></a><a + href='#Footnote_342_342'><sup>[342]</sup></a> <span class="linenum">890</span><br /> + Soudic dies al nu vergheten;<br /> + Al soudic in vieren werden ghespleten,<br /> + Ic sal u hulpen, wel edel wijf,<br /> + Dat ghi behouden selt u lijf<br /> + Ende oec die hertoghe van Bruyswijc, <span class="linenum">895</span><br /> + Want hi ontfinc mi soe vriendelijc,<br /> + Doen ic hem van u die boetscap bracht,<br /> + Ic sal daer om pinen<a id="FNanchor_343_343" name='FNanchor_343_343'></a><a + href='#Footnote_343_343'><sup>[343]</sup></a> dach ende nacht,<a + id="FNanchor_344_344" name='FNanchor_344_344'></a><a + href='#Footnote_344_344'><sup>[344]</sup></a><br /> + Edel vrouwe van herten reen,<br /> + Ic sal ontsluten die kerker steen<a id="FNanchor_345_345" + name='FNanchor_345_345'></a><a href='#Footnote_345_345'><sup>[345]</sup></a> <span + class="linenum">900</span><br /> + Ende verloessen die hoghe wigant.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel VI</h4> + <br /> + (<i>Wederom bij Gloriant's kerker</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Waer sidi, her Gloriant,<br /> + Edel hertoghe, hoghe baroen?<br /> + <a id="Page_50" name='Page_50'></a> Comt uut desen swaren prisoen,<br /> + Want alle die slote sijn ontdaen.<a id="FNanchor_346_346" + name='FNanchor_346_346'></a><a href='#Footnote_346_346'><sup>[346]</sup></a> <span + class="linenum">905</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Wi heeft mi dese gratie<a id="FNanchor_347_347" name='FNanchor_347_347'></a><a + href='#Footnote_347_347'><sup>[347]</sup></a> gedaen?<br /> + Rogier vrient, berecht mi dat.<a id="FNanchor_348_348" name='FNanchor_348_348'></a><a + href='#Footnote_348_348'><sup>[348]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Florentijn dies mi bat,<a id="FNanchor_349_349" name='FNanchor_349_349'></a><a + href='#Footnote_349_349'><sup>[349]</sup></a><br /> + Dat ic u hulpe uut uwen verdriet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay, god die hem crucen liet, <span class="linenum">910</span><br /> + Die moets hebben lof ende danc,<br /> + Dat ic ben uut desen swaren stanc,<br /> + Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn.<br /> + Nu segt mi: waer es Florentijn,<br /> + Die overscoene creature? <span class="linenum">915</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O edel here, si leghet tusschen vier muren<br /> + Ghesloten ende vaste ghevaen;<br /> + Te hare soe en mach niemant gaen,<br /> + Want haer vader wiltse ontliven.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Dien wille sal achterbliven,<a id="FNanchor_350_350" name='FNanchor_350_350'></a><a + href='#Footnote_350_350'><sup>[350]</sup></a> <span class="linenum">920</span><br /> + Op dat<a id="FNanchor_351_351" name='FNanchor_351_351'></a><a + href='#Footnote_351_351'><sup>[351]</sup></a> mi god behout mijn lijf;<a + id="FNanchor_352_352" name='FNanchor_352_352'></a><a + href='#Footnote_352_352'><sup>[352]</sup></a><br /> + Ic sal verlossen dat edel wijf,<br /> + Eer ic scheden sal van hier.<br /> + Och, haddic minen desterier<a id="FNanchor_353_353" name='FNanchor_353_353'></a><a + href='#Footnote_353_353'><sup>[353]</sup></a><br /> + Valantijf metter hant <span class="linenum">925</span><br /> + Ende mijn sweert, den goeden Brant,<br /> + Soe wildic Florentijnen halen<br /> + <a id="Page_51" name='Page_51'></a> Ende den roedenlioen betalen<br /> + Sijn huushure, in rechter trouwen!<a id="FNanchor_354_354" + name='FNanchor_354_354'></a><a href='#Footnote_354_354'><sup>[354]</sup></a><br /> + Het sal hem sekerlike rouwen, <span class="linenum">930</span><br /> + Dat hise soe jammerlijc hout ghevaen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Here, ic wijls u te hulpen staen<a id="FNanchor_355_355" + name='FNanchor_355_355'></a><a href='#Footnote_355_355'><sup>[355]</sup></a><br /> + Ende met u varen uten lande.<br /> + Mamet willic doen die scande,<br /> + Dat ic wille kerstenheit nemen an.<a id="FNanchor_356_356" + name='FNanchor_356_356'></a><a href='#Footnote_356_356'><sup>[356]</sup></a> <span + class="linenum">935</span><br /> + Nu siet hier, hoghe gheboren man,<br /> + Valantijf, u goede paert,<br /> + Ende uwen Brant, dat goede swaert,<br /> + Daer u herte soe sere op rast.<a id="FNanchor_357_357" name='FNanchor_357_357'></a><a + href='#Footnote_357_357'><sup>[357]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Ay, nu haddic minen last,<a id="FNanchor_358_358" name='FNanchor_358_358'></a><a + href='#Footnote_358_358'><sup>[358]</sup></a> <span class="linenum">940</span><br /> + Haddic Florentijne die scoene.<br /> + Lieve Rogier, dat god u loene,<br /> + Nu wijst mi die kerkersteen,<br /> + Daer in dat leghet die maghet reen,<br /> + Ic salne ontsluten ende ontdoen, <span class="linenum">945</span><br /> + Ende werdes gheware die roedelioen,<br /> + Seker, ic gheve hem sijn payment.<a id="FNanchor_359_359" + name='FNanchor_359_359'></a><a href='#Footnote_359_359'><sup>[359]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Ay here, soe waren wi ghescent,<br /> + Worde<a id="FNanchor_360_360" name='FNanchor_360_360'></a><a + href='#Footnote_360_360'><sup>[360]</sup></a> dit hof met allen<a + id="FNanchor_361_361" name='FNanchor_361_361'></a><a + href='#Footnote_361_361'><sup>[361]</sup></a> ghestoert.<a id="FNanchor_362_362" + name='FNanchor_362_362'></a><a href='#Footnote_362_362'><sup>[362]</sup></a><br /> + Ic sal ons vele bat<a id="FNanchor_363_363" name='FNanchor_363_363'></a><a + href='#Footnote_363_363'><sup>[363]</sup></a> hulpen voert: <span + class="linenum">950</span><br /> + Ghi selt hier houden<a id="FNanchor_364_364" name='FNanchor_364_364'></a><a + href='#Footnote_364_364'><sup>[364]</sup></a> in dit groen,<br /> + Ende ic sal gaen ten roedenlioen<br /> + <a id="Page_52" name='Page_52'></a> Ende sal hem segghen ende maken vroet,<br /> + Dat hi morghen metter spoet<br /> + Florentijn, dat edel wijf, <span class="linenum">955</span><br /> + Sal doen dooden ende nemen dlijf:<br /> + Dies salic hem maken wijs,<br /> + Ende ghi selt hier houden in dit rijs<a id="FNanchor_365_365" + name='FNanchor_365_365'></a><a href='#Footnote_365_365'><sup>[365]</sup></a><br /> + Ende emmer seldi op die waerden<a id="FNanchor_366_366" + name='FNanchor_366_366'></a><a href='#Footnote_366_366'><sup>[366]</sup></a> + sijn.<br /> + Als men uutbrinct<a id="FNanchor_367_367" name='FNanchor_367_367'></a><a + href='#Footnote_367_367'><sup>[367]</sup></a> Florentijn <span + class="linenum">960</span><br /> + Ende mense ontliven sal,<br /> + Dan seldi comen over al<a id="FNanchor_368_368" name='FNanchor_368_368'></a><a + href='#Footnote_368_368'><sup>[368]</sup></a><br /> + Ghereden, hoghe gheboren wigant.<br /> + Bi minen god Tervogant,<a id="FNanchor_369_369" name='FNanchor_369_369'></a><a + href='#Footnote_369_369'><sup>[369]</sup></a><br /> + Ic sal u ter hulpen staen. <span class="linenum">965</span><br /> + Ghi selt steken ende ic sal slaen,<br /> + Ende god sal in onser hulpen sijn:<br /> + Aldus selen wi Florentijn<br /> + Verlossen, dat edel wijf.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Rogier, het sal mi costen dlijf, <span class="linenum">970</span><br /> + Ofte ic bringse uut hare noet.<br /> + Nu gaet henen met haesten groet.<br /> + Ic sal hier bliven in dit foreest.<a id="FNanchor_370_370" + name='FNanchor_370_370'></a><a href='#Footnote_370_370'><sup>[370]</sup></a><br /> + Ay vader, sone ende heilich geest,<br /> + Nu moetti<a id="FNanchor_371_371" name='FNanchor_371_371'></a><a + href='#Footnote_371_371'><sup>[371]</sup></a> bewaren Florentijn. <span + class="linenum">975</span><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <h3>VIJFDE BEDRIJF</h3> + <br /> + <a id="Page_53" name='Page_53'></a> <br /> + <br /> + <h4>Tooneel I</h4> + <br /> + <i>(Abelant; in of voor het kasteel</i>)<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + O Mamet ende Apolijn<br /> + Ende Mahoen ende Tervogant,<br /> + Edel here van Abelant,<br /> + Die moeten u gheven goeden dach.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Rogier, nu doet mi ghewach:<a id="FNanchor_372_372" name='FNanchor_372_372'></a><a + href='#Footnote_372_372'><sup>[372]</sup></a> <span class="linenum">980</span><br /> + Hoe salic varen met Gloriant?<a id="FNanchor_373_373" name='FNanchor_373_373'></a><a + href='#Footnote_373_373'><sup>[373]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Edel here van Abelant,<br /> + Dat salic u segghen ende maken vroet,<br /> + Dat ghi morgen metter spoet<br /> + Florentijn, dat felle wijf, <span class="linenum">985</span><br /> + Dooden selt ende nemen dlijf,<br /> + Want si hevet wel verboert,<a id="FNanchor_374_374" name='FNanchor_374_374'></a><a + href='#Footnote_374_374'><sup>[374]</sup></a><br /> + Alse men recht na rechte coert,<a id="FNanchor_375_375" + name='FNanchor_375_375'></a><a href='#Footnote_375_375'><sup>[375]</sup></a><br /> + Want si heeft onse gode ghescant;<br /> + Ende dan<a id="FNanchor_376_376" name='FNanchor_376_376'></a><a + href='#Footnote_376_376'><sup>[376]</sup></a> seldi Gloriant <span + class="linenum">990</span><br /> + Hanghen doen ane enen boem.<br /> + Want vernaemt Gheraert sijn oem,<br /> + Dat hi hier ghevanghen leghet,<br /> + Here, voer waer si u gheseghet,<br /> + Soe sal hi comen met groter cracht <span class="linenum">995</span><br /> + Ende met al sijnder macht<br /> + Ende sal ons doen grote pijn:<br /> + <a id="Page_54" name='Page_54'></a> Daer omme duncket mi dbeste sijn<br /> + Dat ghise beide ontliven doet.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Rogier, desen raet dunct mi goet. <span class="linenum">1000</span><br /> + Nu en willic beiden<a id="FNanchor_377_377" name='FNanchor_377_377'></a><a + href='#Footnote_377_377'><sup>[377]</sup></a> dach noch ure.<br /> + Gaet henen, haelt mi die scoene figure,<a id="FNanchor_378_378" + name='FNanchor_378_378'></a><a href='#Footnote_378_378'><sup>[378]</sup></a><br /> + Florentijn, die felle pute,<a id="FNanchor_379_379" name='FNanchor_379_379'></a><a + href='#Footnote_379_379'><sup>[379]</sup></a><br /> + Ic salse doen leiden ter poerten ute<br /> + Ende doen haer thoeft afslaen. <span class="linenum">1005</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Rogier:</span><br /> + Here, dit dunct mi dbeste ghedaen.<br /> + Ic salse halen, bi Apolijn.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel II</h4> + <br /> + <i>(Florentijns kerker)</i><br /> + <br /> + Waer sidi, scoene Florentijn?<br /> + Ghi moet gaen voer den hoghen baroen,<br /> + Uwen vader, den roedenlioen. <span class="linenum">1010</span><br /> + Hi wilt met u justicie houden<br /> + Ende meint,<a id="FNanchor_380_380" name='FNanchor_380_380'></a><a + href='#Footnote_380_380'><sup>[380]</sup></a> dat u sal werden vergouden,<a + id="FNanchor_381_381" name='FNanchor_381_381'></a><a + href='#Footnote_381_381'><sup>[381]</sup></a><br /> + Dat ghi sine gode hebt ghescant<br /> + Ende dat ghi bi Gloriant<br /> + Hebt gheslapen, vri<a id="FNanchor_382_382" name='FNanchor_382_382'></a><a + href='#Footnote_382_382'><sup>[382]</sup></a> edel wijf. <span + class="linenum">1015</span><br /> + Dat sal u costen u edel lijf,<br /> + Want hi hevet soe dier<a id="FNanchor_383_383" name='FNanchor_383_383'></a><a + href='#Footnote_383_383'><sup>[383]</sup></a> ghesworen.<br /> + <br /> + <a id="Page_55" name='Page_55'></a> <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die + maghet:</span><br /> + God, die vander maghet was gheboren!<a id="FNanchor_384_384" + name='FNanchor_384_384'></a><a href='#Footnote_384_384'><sup>[384]</sup></a><br /> + Ende sijn voetsel van haer soeghede,<a id="FNanchor_385_385" + name='FNanchor_385_385'></a><a href='#Footnote_385_385'><sup>[385]</sup></a><br /> + Ende daer na dat hi ghedoeghede, <span class="linenum">1020</span><br /> + Datten die felle joden vinghen,<br /> + Ende aen een cruce hinghen,<br /> + Daer hi an sterf<a id="FNanchor_386_386" name='FNanchor_386_386'></a><a + href='#Footnote_386_386'><sup>[386]</sup></a> die bitter doot,<br /> + Om ons te bringhen in vrouden groet,<br /> + Die moet mine ziele ghenadich sijn. <span class="linenum">1025</span><br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel III</h4> + <br /> + <i>(Plaats voor de terechtstelling)</i><a id="FNanchor_387_387" + name='FNanchor_387_387'></a><a href='#Footnote_387_387'><sup>[387]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roede lioen:</span><br /> + Nu segt mi, dochter Florentijn.<br /> + Wie mach u hier toe hebben bracht,<br /> + Dat ghi sijt aldus bedacht<a id="FNanchor_388_388" name='FNanchor_388_388'></a><a + href='#Footnote_388_388'><sup>[388]</sup></a><br /> + Ende aenbedt enen vremden god<br /> + Ende maect met onsen goden u spot, <span class="linenum">1030</span><br /> + Ende mint daer toe enen kerstenman?<br /> + Bi minen god Tervogan,<br /> + Ghi selt daer omme uw lijf verliesen.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Vader, die doot willic gherne kiesen<br /> + Om den ghenen, diese door<a id="FNanchor_389_389" name='FNanchor_389_389'></a><a + href='#Footnote_389_389'><sup>[389]</sup></a> mi ontfinc <span + class="linenum">1035</span><br /> + Ende naect ane een cruce hinc<br /> + Met sinen aermen wide ontdaen<a id="FNanchor_390_390" name='FNanchor_390_390'></a><a + href='#Footnote_390_390'><sup>[390]</sup></a>,<br /> + Ende liet hem hande ende voete doerslaen<br /> + Met plompen<a id="FNanchor_391_391" name='FNanchor_391_391'></a><a + href='#Footnote_391_391'><sup>[391]</sup></a> naghelen drie.<br /> + <a id="Page_56" name='Page_56'></a> Ghewarich<a id="FNanchor_392_392" + name='FNanchor_392_392'></a><a href='#Footnote_392_392'><sup>[392]</sup></a> god, so + moetti mie <span class="linenum">1040</span><br /> + Bescermen vander hellen brant,<br /> + Ende bewaert den hertoghe Gloriant,<br /> + Want hi es in pinen groot.<br /> + O edel hoghe gheboren ghenoet,<a id="FNanchor_393_393" name='FNanchor_393_393'></a><a + href='#Footnote_393_393'><sup>[393]</sup></a><br /> + Hoe gherne haddic u noch ghesien! <span class="linenum">1045</span><br /> + Maer en mach mi niet ghescien,<br /> + Dat doet mijnre herten alte wee.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>De hangdief: <i>(de beul)</i></span><br /> + Dien moghdi scouwen nemmermee,<a id="FNanchor_394_394" name='FNanchor_394_394'></a><a + href='#Footnote_394_394'><sup>[394]</sup></a><br /> + Hoghe gheboren edel wijf,<br /> + Want ic u nu sal nemen dlijf, <span class="linenum">1050</span><br /> + Dat deert sere die herte mijn.<br /> + Och edel joncfrouwe Florentijn,<br /> + Waer toe hebdi u gheset?<a id="FNanchor_395_395" name='FNanchor_395_395'></a><a + href='#Footnote_395_395'><sup>[395]</sup></a><br /> + Woudi noch anebeden Mamet,<br /> + Ghi sout noch wel u lijf behouden, <span class="linenum">1055</span><br /> + Het comt al touwe bi uwen scouden,<a id="FNanchor_396_396" + name='FNanchor_396_396'></a><a href='#Footnote_396_396'><sup>[396]</sup></a><br /> + Dat ghi onsen gode aldus blameert<a id="FNanchor_397_397" + name='FNanchor_397_397'></a><a href='#Footnote_397_397'><sup>[397]</sup></a><br /> + Ende u selven scandeleert<a id="FNanchor_398_398" name='FNanchor_398_398'></a><a + href='#Footnote_398_398'><sup>[398]</sup></a><br /> + Ende ghi<a id="FNanchor_399_399" name='FNanchor_399_399'></a><a + href='#Footnote_399_399'><sup>[399]</sup></a> hoghe gheboren sijt.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die roedelioen:</span><br /> + Ghi gheeft haer alte langhe respijt.<a id="FNanchor_400_400" + name='FNanchor_400_400'></a><a href='#Footnote_400_400'><sup>[400]</sup></a><br /> + Haestu ende slaet haer af thoet,<br /> + Want hare mesdaet es so groet,<br /> + Al die werelt en halpe hare niet.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel IV</h4> + <a id="Page_57" name='Page_57'></a> <br /> + <i>(Als tooneel III)</i><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Bi gode die hem crucen liet,<br /> + Dan sal niet wesen, fel tierant! <span class="linenum">1065</span><br /> + Van gode moetti sijn ghescant<br /> + Dat ghi sijt soe putertier.<a id="FNanchor_401_401" name='FNanchor_401_401'></a><a + href='#Footnote_401_401'><sup>[401]</sup></a><br /> + Ter quader tijt maect u van hier,<a id="FNanchor_402_402" + name='FNanchor_402_402'></a><a href='#Footnote_402_402'><sup>[402]</sup></a><br /> + Of die duvel sal uws wouden,<a id="FNanchor_403_403" name='FNanchor_403_403'></a><a + href='#Footnote_403_403'><sup>[403]</sup></a><br /> + Ende Florentijn sal haer lijf behouden <span class="linenum">1070</span><br /> + Ende tuwer scande mijn eyghen<a id="FNanchor_404_404" name='FNanchor_404_404'></a><a + href='#Footnote_404_404'><sup>[404]</sup></a> sijn.<br /> + O uutvercoren Florentijn!<br /> + Van deser doot sidi vri:<br /> + Dies danct der werder maghet Mari<br /> + Ende Rogier, den coenen wigant. <span class="linenum">1075</span><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Florentijn die maghet:</span><br /> + Och edel hertoghe Gloriant,<br /> + Ic dancs gode van den troene,<a id="FNanchor_405_405" name='FNanchor_405_405'></a><a + href='#Footnote_405_405'><sup>[405]</sup></a><br /> + Dat mi ghevallen es soe scoene,<a id="FNanchor_406_406" + name='FNanchor_406_406'></a><a href='#Footnote_406_406'><sup>[406]</sup></a><br /> + Ende daer naest u ende Rogier.<br /> + Och edel here, laet ons van hier <span class="linenum">1080</span><br /> + Trecken, hoghe gheboren man.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Florentijn, nu varen wi dan<br /> + Te minen lande van Bruyswijc.<br /> + Mijn herte staet in vrouden rijc.<br /> + <br /> + <br /> + <h4>Tooneel V</h4> + <a id="Page_58" name='Page_58'></a> <br /> + <i>(Brunswijk)</i><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Edel wijf van hogher aert, <span class="linenum">1085</span><br /> + Nu sie ic den edelen boegaert,<br /> + Bruyswijc dat goede lant.<br /> + O edel oem, coene wigant,<br /> + Van Noermandien hoghe baroen,<br /> + Nu laet die poerte wide ontdoen <span class="linenum">1090</span><br /> + Ende laetse incomen met bliden sinne,<br /> + Die ic met al miere herten minne,<br /> + Van Abelant die scoene Florentijn.<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + O Gloriant, neve mijn,<br /> + Sijt willecome op desen dach, <span class="linenum">1095</span><br /> + Ende Florentijn, die ic nie en sach<br /> + Meer<a id="FNanchor_407_407" name='FNanchor_407_407'></a><a + href='#Footnote_407_407'><sup>[407]</sup></a> dan nu te deser tijt.<br /> + Mijn herte wert mi van vrouden wijt<br /> + Dat ic u<a id="FNanchor_408_408" name='FNanchor_408_408'></a><a + href='#Footnote_408_408'><sup>[408]</sup></a> sie met ghesonden live<br /> + Comen metten edelen wive. <span class="linenum">1100</span><br /> + Nu segt mi: hoe voerdi<a id="FNanchor_409_409" name='FNanchor_409_409'></a><a + href='#Footnote_409_409'><sup>[409]</sup></a> in Abelant?<br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Die hertoghe:</span><br /> + Och edel oem, coene wigant,<br /> + Al slapende wardic daer ghevaen<br /> + Ende in enen kerker ghedaen,<br /> + Daer mi met rechte uut mocht verlanghen, <span class="linenum">1105</span><br /> + Want aderen, padden ende slanghen<br /> + Waren daer mijn naeste ghebueren.<br /> + Maer god, die gaf mi avonture,<a id="FNanchor_410_410" name='FNanchor_410_410'></a><a + href='#Footnote_410_410'><sup>[410]</sup></a><br /> + Bi vriende hulpe, bi goeden rade,<br /> + <a id="Page_59" name='Page_59'></a> Dat ic ben comen sonder scade, <span + class="linenum">1110</span><br /> + Uut den vangnesse<a id="FNanchor_411_411" name='FNanchor_411_411'></a><a + href='#Footnote_411_411'><sup>[411]</sup></a> swaer.<br /> + Het en quam nie man in selken vaer,<a id="FNanchor_412_412" + name='FNanchor_412_412'></a><a href='#Footnote_412_412'><sup>[412]</sup></a><br /> + Maer die minne vanden edelen wive<br /> + Hielt mi altoes te live,<a id="FNanchor_413_413" name='FNanchor_413_413'></a><a + href='#Footnote_413_413'><sup>[413]</sup></a><br /> + Dat ic hoepte, het soude beter werden. <span class="linenum">1115</span><br /> + Aldus hebbic met volherden<br /> + Ghewonnen daer mijn herte op rast.<a id="FNanchor_414_414" + name='FNanchor_414_414'></a><a href='#Footnote_414_414'><sup>[414]</sup></a><br /> + <br /> + <span style='margin-left: 1em;'>Gheraert:</span><br /> + Gloriant neve, ghi hebt ghepast<a id="FNanchor_415_415" + name='FNanchor_415_415'></a><a href='#Footnote_415_415'><sup>[415]</sup></a><br /> + Der minnen boegaert leren bouwen.<br /> + Maer doch en derft<a id="FNanchor_416_416" name='FNanchor_416_416'></a><a + href='#Footnote_416_416'><sup>[416]</sup></a> u niet rouwen, <span + class="linenum">1120</span><br /> + Al eest u worden een deel te suere:<a id="FNanchor_417_417" + name='FNanchor_417_417'></a><a href='#Footnote_417_417'><sup>[417]</sup></a><br /> + Ghi brinct hier ene scoene creature,<br /> + Die oec niet edelre en mochte sijn;<br /> + Als es haer vader een Sarrasijn,<br /> + Hi es een hoghe gheboren man, <span class="linenum">1125</span><br /> + Want van Babeloen die soudan<br /> + Was sijn vader, dies benic vroeder,<a id="FNanchor_418_418" + name='FNanchor_418_418'></a><a href='#Footnote_418_418'><sup>[418]</sup></a><br /> + Ende des heren dochter was sijn moeder<br /> + Van Antioetsen, des benic wijs,<br /> + Ende oec heeft haer vader den prijs<a id="FNanchor_419_419" + name='FNanchor_419_419'></a><a href='#Footnote_419_419'><sup>[419]</sup></a> <span + class="linenum">1130</span><br /> + Voer ende na<a id="FNanchor_420_420" name='FNanchor_420_420'></a><a + href='#Footnote_420_420'><sup>[420]</sup></a> in tkerstenrijc,<br /> + Sone es van vromichede sijns ghelijc<a id="FNanchor_421_421" + name='FNanchor_421_421'></a><a href='#Footnote_421_421'><sup>[421]</sup></a><br /> + In heydenesse die wapen draght;<br /> + Daer om was ic van u versacht,<a id="FNanchor_422_422" name='FNanchor_422_422'></a><a + href='#Footnote_422_422'><sup>[422]</sup></a><br /> + Dat u ten quaden soude vergaen. <span class="linenum">1135</span><br /> + <a id="Page_60" name='Page_60'></a> Maer ghi hebt wel ghedaen:<br /> + Met volherden<a id="FNanchor_423_423" name='FNanchor_423_423'></a><a + href='#Footnote_423_423'><sup>[423]</sup></a> hebdi verwonnen.<br /> + En dochte oec gheen dinc begonnen,<a id="FNanchor_424_424" + name='FNanchor_424_424'></a><a href='#Footnote_424_424'><sup>[424]</sup></a><br /> + Dat men niet volherden en wille.<br /> + <br /> + Nu swicht ende maect een ghestille!<a id="FNanchor_425_425" + name='FNanchor_425_425'></a><a href='#Footnote_425_425'><sup>[425]</sup></a> <span + class="linenum">1140</span><br /> + Dit voerspel es ghedaen,<br /> + Men sal u ene sotternie spelen gaen.<a id="FNanchor_426_426" + name='FNanchor_426_426'></a><a href='#Footnote_426_426'><sup>[426]</sup></a><br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + Het abel spel van Gloriant werd na ongeveer<br /> + 500 jaar voor het eerst weder opgevoerd door<br /> + "<i>Die Ghesellen van den Spele</i>," onder leiding<br /> + van Eduard Veterman in den stadsschouwburg<br /> + te Leiden op 25 October 1920 met de<br /> + volgende bezetting:<br /> + <br /> + + <table align='left' border='0' cellpadding='2' cellspacing='5' summary='bezetting'> + <tr> + <td align='left'>Prologhe</td> + <td align='left'>Otto Koch</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Gloriant</td> + <td align='left'>Eduard Veterman</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Gheraert</td> + <td align='left'>Jan van der Linden</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Rogier</td> + <td align='left'>Johan Carpentier Alting</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Godevaert</td> + <td align='left' rowspan="2">} Otto Koch</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Roedelioen</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Floerant</td> + <td align='left' rowspan="2">} Leonard Roggeveen</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Hangdief</td> + </tr> + <tr> + <td align='left'>Florentijn</td> + <td align='left'>Mien Tels</td> + </tr> + </table> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + <br /> + + <hr style='width: 65%;' /> + <a id="Page_64" name='Page_64'></a><a id="Page_63" name='Page_63'></a><a id="Page_62" + name='Page_62'></a><a id="Page_61" name='Page_61'></a><a id="Page_65" + name='Page_65'></a> <a id="FOOTNOTES" name='FOOTNOTES'></a> + <h2>VOETNOTEN:</h2> + <a id="Footnote_1_1" name='Footnote_1_1'></a><a href='#FNanchor_1_1'>[1]</a> + <div class='note'> + <p>Groningen 1875</p> + </div> + <a id="Footnote_2_2" name='Footnote_2_2'></a><a href='#FNanchor_2_2'>[2]</a> + <div class='note'> + <p>Zie de aanteekening aan het eind van het stuk.</p> + </div> + <a id="Footnote_3_3" name='Footnote_3_3'></a><a href='#FNanchor_3_3'>[3]</a> + <div class='note'> + <p>Haarlem 1887; blz 520.</p> + </div> + <a id="Footnote_4_4" name='Footnote_4_4'></a><a href='#FNanchor_4_4'>[4]</a> + <div class='note'> + <p>oom</p> + </div> + <a id="Footnote_5_5" name='Footnote_5_5'></a><a href='#FNanchor_5_5'>[5]</a> + <div class='note'> + <p>De roode leeuw</p> + </div> + <a id="Footnote_6_6" name='Footnote_6_6'></a><a href='#FNanchor_6_6'>[6]</a> + <div class='note'> + <p>beul.</p> + </div> + <a id="Footnote_7_7" name='Footnote_7_7'></a><a href='#FNanchor_7_7'>[7]</a> + <div class='note'> + <p>moge</p> + </div> + <a id="Footnote_8_8" name='Footnote_8_8'></a><a href='#FNanchor_8_8'>[8]</a> + <div class='note'> + <p>stilte</p> + </div> + <a id="Footnote_9_9" name='Footnote_9_9'></a><a href='#FNanchor_9_9'>[9]</a> + <div class='note'> + <p>fijn, keurig</p> + </div> + <a id="Footnote_10_10" name='Footnote_10_10'></a><a href='#FNanchor_10_10'>[10]</a> + <div class='note'> + <p>bluffende</p> + </div> + <a id="Footnote_11_11" name='Footnote_11_11'></a><a href='#FNanchor_11_11'>[11]</a> + <div class='note'> + <p>stuursch, onvriendelijk</p> + </div> + <a id="Footnote_12_12" name='Footnote_12_12'></a><a href='#FNanchor_12_12'>[12]</a> + <div class='note'> + <p>ten verderve gevoerd</p> + </div> + <a id="Footnote_13_13" name='Footnote_13_13'></a><a href='#FNanchor_13_13'>[13]</a> + <div class='note'> + <p>hem beroemen = pochen; "roem" in vs. 17 = bluf</p> + </div> + <a id="Footnote_14_14" name='Footnote_14_14'></a><a href='#FNanchor_14_14'>[14]</a> + <div class='note'> + <p>ridder, held</p> + </div> + <a id="Footnote_15_15" name='Footnote_15_15'></a><a href='#FNanchor_15_15'>[15]</a> + <div class='note'> + <p>machtig</p> + </div> + <a id="Footnote_16_16" name='Footnote_16_16'></a><a href='#FNanchor_16_16'>[16]</a> + <div class='note'> + <p>verdriet.</p> + </div> + <a id="Footnote_17_17" name='Footnote_17_17'></a><a href='#FNanchor_17_17'>[17]</a> + <div class='note'> + <p>verstoord, boos. Let op het anachronisme van "Vrouw Venus"! (Zie de + inleiding).</p> + </div> + <a id="Footnote_18_18" name='Footnote_18_18'></a><a href='#FNanchor_18_18'>[18]</a> + <div class='note'> + <p>wreekte</p> + </div> + <a id="Footnote_19_19" name='Footnote_19_19'></a><a href='#FNanchor_19_19'>[19]</a> + <div class='note'> + <p>aanschouwen</p> + </div> + <a id="Footnote_20_20" name='Footnote_20_20'></a><a href='#FNanchor_20_20'>[20]</a> + <div class='note'> + <p>af = van</p> + </div> + <a id="Footnote_21_21" name='Footnote_21_21'></a><a href='#FNanchor_21_21'>[21]</a> + <div class='note'> + <p>nooit</p> + </div> + <a id="Footnote_22_22" name='Footnote_22_22'></a><a href='#FNanchor_22_22'>[22]</a> + <div class='note'> + <p>geslagen</p> + </div> + <a id="Footnote_23_23" name='Footnote_23_23'></a><a href='#FNanchor_23_23'>[23]</a> + <div class='note'> + <p>houden</p> + </div> + <a id="Footnote_24_24" name='Footnote_24_24'></a><a href='#FNanchor_24_24'>[24]</a> + <div class='note'> + <p>wat is er?</p> + </div> + <a id="Footnote_25_25" name='Footnote_25_25'></a><a href='#FNanchor_25_25'>[25]</a> + <div class='note'> + <p>dapper, flink</p> + </div> + <a id="Footnote_26_26" name='Footnote_26_26'></a><a href='#FNanchor_26_26'>[26]</a> + <div class='note'> + <p>raad geven</p> + </div> + <a id="Footnote_27_27" name='Footnote_27_27'></a><a href='#FNanchor_27_27'>[27]</a> + <div class='note'> + <p>goem nemen = acht slaan (op), zorg dragen (voor)</p> + </div> + <a id="Footnote_28_28" name='Footnote_28_28'></a><a href='#FNanchor_28_28'>[28]</a> + <div class='note'> + <p>bestaan = verwant zijn met</p> + </div> + <a id="Footnote_29_29" name='Footnote_29_29'></a><a href='#FNanchor_29_29'>[29]</a> + <div class='note'> + <p>welnu</p> + </div> + <a id="Footnote_30_30" name='Footnote_30_30'></a><a href='#FNanchor_30_30'>[30]</a> + <div class='note'> + <p>te werk gaan</p> + </div> + <a id="Footnote_31_31" name='Footnote_31_31'></a><a href='#FNanchor_31_31'>[31]</a> + <div class='note'> + <p>waers = zou daarover zijn</p> + </div> + <a id="Footnote_32_32" name='Footnote_32_32'></a><a href='#FNanchor_32_32'>[32]</a> + <div class='note'> + <p>in blijdschap</p> + </div> + <a id="Footnote_33_33" name='Footnote_33_33'></a><a href='#FNanchor_33_33'>[33]</a> + <div class='note'> + <p>spieden, omzien</p> + </div> + <a id="Footnote_34_34" name='Footnote_34_34'></a><a href='#FNanchor_34_34'>[34]</a> + <div class='note'> + <p>ik weet dicht in onze nabijheid wel een te vinden</p> + </div> + <a id="Footnote_35_35" name='Footnote_35_35'></a><a href='#FNanchor_35_35'>[35]</a> + <div class='note'> + <p>zeer.</p> + </div> + <a id="Footnote_36_36" name='Footnote_36_36'></a><a href='#FNanchor_36_36'>[36]</a> + <div class='note'> + <p>kuisch, edel</p> + </div> + <a id="Footnote_37_37" name='Footnote_37_37'></a><a href='#FNanchor_37_37'>[37]</a> + <div class='note'> + <p>gemoed, draecht = heeft</p> + </div> + <a id="Footnote_38_38" name='Footnote_38_38'></a><a href='#FNanchor_38_38'>[38]</a> + <div class='note'> + <p>geslacht</p> + </div> + <a id="Footnote_39_39" name='Footnote_39_39'></a><a href='#FNanchor_39_39'>[39]</a> + <div class='note'> + <p>in zijn leven</p> + </div> + <a id="Footnote_40_40" name='Footnote_40_40'></a><a href='#FNanchor_40_40'>[40]</a> + <div class='note'> + <p>voorouders</p> + </div> + <a id="Footnote_41_41" name='Footnote_41_41'></a><a href='#FNanchor_41_41'>[41]</a> + <div class='note'> + <p>voorstellen</p> + </div> + <a id="Footnote_42_42" name='Footnote_42_42'></a><a href='#FNanchor_42_42'>[42]</a> + <div class='note'> + <p>gezind</p> + </div> + <a id="Footnote_43_43" name='Footnote_43_43'></a><a href='#FNanchor_43_43'>[43]</a> + <div class='note'> + <p>gericht</p> + </div> + <a id="Footnote_44_44" name='Footnote_44_44'></a><a href='#FNanchor_44_44'>[44]</a> + <div class='note'> + <p>geneigd</p> + </div> + <a id="Footnote_45_45" name='Footnote_45_45'></a><a href='#FNanchor_45_45'>[45]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 28.</p> + </div> + <a id="Footnote_46_46" name='Footnote_46_46'></a><a href='#FNanchor_46_46'>[46]</a> + <div class='note'> + <p>doorbrengen</p> + </div> + <a id="Footnote_47_47" name='Footnote_47_47'></a><a href='#FNanchor_47_47'>[47]</a> + <div class='note'> + <p>hier leven</p> + </div> + <a id="Footnote_48_48" name='Footnote_48_48'></a><a href='#FNanchor_48_48'>[48]</a> + <div class='note'> + <p>als</p> + </div> + <a id="Footnote_49_49" name='Footnote_49_49'></a><a href='#FNanchor_49_49'>[49]</a> + <div class='note'> + <p>pleegt = gewoon is</p> + </div> + <a id="Footnote_50_50" name='Footnote_50_50'></a><a href='#FNanchor_50_50'>[50]</a> + <div class='note'> + <p>stierft gij zonder kroost na te laten</p> + </div> + <a id="Footnote_51_51" name='Footnote_51_51'></a><a href='#FNanchor_51_51'>[51]</a> + <div class='note'> + <p>ontstaan</p> + </div> + <a id="Footnote_52_52" name='Footnote_52_52'></a><a href='#FNanchor_52_52'>[52]</a> + <div class='note'> + <p>oneenigheid</p> + </div> + <a id="Footnote_53_53" name='Footnote_53_53'></a><a href='#FNanchor_53_53'>[53]</a> + <div class='note'> + <p>Elk zou de naaste willen zijn (om den troon te erven).</p> + </div> + <a id="Footnote_54_54" name='Footnote_54_54'></a><a href='#FNanchor_54_54'>[54]</a> + <div class='note'> + <p>berokkenen</p> + </div> + <a id="Footnote_55_55" name='Footnote_55_55'></a><a href='#FNanchor_55_55'>[55]</a> + <div class='note'> + <p>Dit gepraat is absoluut nutteloos</p> + </div> + <a id="Footnote_56_56" name='Footnote_56_56'></a><a href='#FNanchor_56_56'>[56]</a> + <div class='note'> + <p>een zier</p> + </div> + <a id="Footnote_57_57" name='Footnote_57_57'></a><a href='#FNanchor_57_57'>[57]</a> + <div class='note'> + <p>iets waardig zijn, oudtijds met 2en naamval</p> + </div> + <a id="Footnote_58_58" name='Footnote_58_58'></a><a href='#FNanchor_58_58'>[58]</a> + <div class='note'> + <p>mat zetten, overwinnen, verslaan</p> + </div> + <a id="Footnote_59_59" name='Footnote_59_59'></a><a href='#FNanchor_59_59'>[59]</a> + <div class='note'> + <p>de schoone Absalon</p> + </div> + <a id="Footnote_60_60" name='Footnote_60_60'></a><a href='#FNanchor_60_60'>[60]</a> + <div class='note'> + <p>ten onder</p> + </div> + <a id="Footnote_61_61" name='Footnote_61_61'></a><a href='#FNanchor_61_61'>[61]</a> + <div class='note'> + <p>dat verwondert mij</p> + </div> + <a id="Footnote_62_62" name='Footnote_62_62'></a><a href='#FNanchor_62_62'>[62]</a> + <div class='note'> + <p>dwaasheden</p> + </div> + <a id="Footnote_63_63" name='Footnote_63_63'></a><a href='#FNanchor_63_63'>[63]</a> + <div class='note'> + <p>"zij bleven zich zelf met"</p> + </div> + <a id="Footnote_64_64" name='Footnote_64_64'></a><a href='#FNanchor_64_64'>[64]</a> + <div class='note'> + <p>bedwelmd door.</p> + </div> + <a id="Footnote_65_65" name='Footnote_65_65'></a><a href='#FNanchor_65_65'>[65]</a> + <div class='note'> + <p>vergel. vs. 121.</p> + </div> + <a id="Footnote_66_66" name='Footnote_66_66'></a><a href='#FNanchor_66_66'>[66]</a> + <div class='note'> + <p>scherts; versta dit vers en het volgende aldus: wie uw woorden hoorde, zou ze + met ernstig nemen</p> + </div> + <a id="Footnote_67_67" name='Footnote_67_67'></a><a href='#FNanchor_67_67'>[67]</a> + <div class='note'> + <p>aanschouwen, dus hier, beleven</p> + </div> + <a id="Footnote_68_68" name='Footnote_68_68'></a><a href='#FNanchor_68_68'>[68]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 44.</p> + </div> + <a id="Footnote_69_69" name='Footnote_69_69'></a><a href='#FNanchor_69_69'>[69]</a> + <div class='note'> + <p>dan was ik heelemaal mijn verstand kwijt</p> + </div> + <a id="Footnote_70_70" name='Footnote_70_70'></a><a href='#FNanchor_70_70'>[70]</a> + <div class='note'> + <p>versta ongetrouwd, "mijn eigen baas"</p> + </div> + <a id="Footnote_71_71" name='Footnote_71_71'></a><a href='#FNanchor_71_71'>[71]</a> + <div class='note'> + <p>gewon, verwekte</p> + </div> + <a id="Footnote_72_72" name='Footnote_72_72'></a><a href='#FNanchor_72_72'>[72]</a> + <div class='note'> + <p>te na spreken, kwaad spreken van.</p> + </div> + <a id="Footnote_73_73" name='Footnote_73_73'></a><a href='#FNanchor_73_73'>[73]</a> + <div class='note'> + <p>aangezien worden door een vrouw, dus blik van e.v.</p> + </div> + <a id="Footnote_74_74" name='Footnote_74_74'></a><a href='#FNanchor_74_74'>[74]</a> + <div class='note'> + <p>medicijn</p> + </div> + <a id="Footnote_75_75" name='Footnote_75_75'></a><a href='#FNanchor_75_75'>[75]</a> + <div class='note'> + <p>beleven</p> + </div> + <a id="Footnote_76_76" name='Footnote_76_76'></a><a href='#FNanchor_76_76'>[76]</a> + <div class='note'> + <p>verdedigingswerk, bolwerk</p> + </div> + <a id="Footnote_77_77" name='Footnote_77_77'></a><a href='#FNanchor_77_77'>[77]</a> + <div class='note'> + <p>opgesteld rondom</p> + </div> + <a id="Footnote_78_78" name='Footnote_78_78'></a><a href='#FNanchor_78_78'>[78]</a> + <div class='note'> + <p>adelaar</p> + </div> + <a id="Footnote_79_79" name='Footnote_79_79'></a><a href='#FNanchor_79_79'>[79]</a> + <div class='note'> + <p>onder het gezag van een vrouw stellen</p> + </div> + <a id="Footnote_80_80" name='Footnote_80_80'></a><a href='#FNanchor_80_80'>[80]</a> + <div class='note'> + <p>ondanc hebben = vervloekt zijn</p> + </div> + <a id="Footnote_81_81" name='Footnote_81_81'></a><a href='#FNanchor_81_81'>[81]</a> + <div class='note'> + <p>indien</p> + </div> + <a id="Footnote_82_82" name='Footnote_82_82'></a><a href='#FNanchor_82_82'>[82]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_83_83" name='Footnote_83_83'></a><a href='#FNanchor_83_83'>[83]</a> + <div class='note'> + <p>moeite doe</p> + </div> + <a id="Footnote_84_84" name='Footnote_84_84'></a><a href='#FNanchor_84_84'>[84]</a> + <div class='note'> + <p>blijke.</p> + </div> + <a id="Footnote_85_85" name='Footnote_85_85'></a><a href='#FNanchor_85_85'>[85]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 68;</p> + </div> + <a id="Footnote_86_86" name='Footnote_86_86'></a><a href='#FNanchor_86_86'>[86]</a> + <div class='note'> + <p>emir</p> + </div> + <a id="Footnote_87_87" name='Footnote_87_87'></a><a href='#FNanchor_87_87'>[87]</a> + <div class='note'> + <p>sultan</p> + </div> + <a id="Footnote_88_88" name='Footnote_88_88'></a><a href='#FNanchor_88_88'>[88]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 79;</p> + </div> + <a id="Footnote_89_89" name='Footnote_89_89'></a><a href='#FNanchor_89_89'>[89]</a> + <div class='note'> + <p>dat ik door hem bemind zou willen worden</p> + </div> + <a id="Footnote_90_90" name='Footnote_90_90'></a><a href='#FNanchor_90_90'>[90]</a> + <div class='note'> + <p>het gebied der Christenen</p> + </div> + <a id="Footnote_91_91" name='Footnote_91_91'></a><a href='#FNanchor_91_91'>[91]</a> + <div class='note'> + <p>stoutmoedig</p> + </div> + <a id="Footnote_92_92" name='Footnote_92_92'></a><a href='#FNanchor_92_92'>[92]</a> + <div class='note'> + <p>fransch: orgueilleux = trotsch</p> + </div> + <a id="Footnote_93_93" name='Footnote_93_93'></a><a href='#FNanchor_93_93'>[93]</a> + <div class='note'> + <p>portret</p> + </div> + <a id="Footnote_94_94" name='Footnote_94_94'></a><a href='#FNanchor_94_94'>[94]</a> + <div class='note'> + <p>gelaat</p> + </div> + <a id="Footnote_95_95" name='Footnote_95_95'></a><a href='#FNanchor_95_95'>[95]</a> + <div class='note'> + <p>Is het.</p> + </div> + <a id="Footnote_96_96" name='Footnote_96_96'></a><a href='#FNanchor_96_96'>[96]</a> + <div class='note'> + <p>veranderen</p> + </div> + <a id="Footnote_97_97" name='Footnote_97_97'></a><a href='#FNanchor_97_97'>[97]</a> + <div class='note'> + <p>Naar middeleeuwsche meening een Saraceensche godheid; van de Mohammedaansche + theologie had de schrijver niet veel idee (zie de inleiding). Tervogan is + vermoedelijk een verbastering van een Latijnschen bijnaam van Mercurius</p> + </div> + <a id="Footnote_98_98" name='Footnote_98_98'></a><a href='#FNanchor_98_98'>[98]</a> + <div class='note'> + <p>zegt</p> + </div> + <a id="Footnote_99_99" name='Footnote_99_99'></a><a href='#FNanchor_99_99'>[99]</a> + <div class='note'> + <p>gericht. Moltzer leest hier de rijmwoorden: seght: gewecht (zie vs. 84).</p> + </div> + <a id="Footnote_100_100" name='Footnote_100_100'></a><a + href='#FNanchor_100_100'>[100]</a> + <div class='note'> + <p>Ik heb het noodig</p> + </div> + <a id="Footnote_101_101" name='Footnote_101_101'></a><a + href='#FNanchor_101_101'>[101]</a> + <div class='note'> + <p>Mohammed (zie de inleiding)</p> + </div> + <a id="Footnote_102_102" name='Footnote_102_102'></a><a + href='#FNanchor_102_102'>[102]</a> + <div class='note'> + <p>en het is (het land)</p> + </div> + <a id="Footnote_103_103" name='Footnote_103_103'></a><a + href='#FNanchor_103_103'>[103]</a> + <div class='note'> + <p>hij is (de man)</p> + </div> + <a id="Footnote_104_104" name='Footnote_104_104'></a><a + href='#FNanchor_104_104'>[104]</a> + <div class='note'> + <p>den edelen ridder, held</p> + </div> + <a id="Footnote_105_105" name='Footnote_105_105'></a><a + href='#FNanchor_105_105'>[105]</a> + <div class='note'> + <p>'t aanschijn = 't gezicht</p> + </div> + <a id="Footnote_106_106" name='Footnote_106_106'></a><a + href='#FNanchor_106_106'>[106]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 18</p> + </div> + <a id="Footnote_107_107" name='Footnote_107_107'></a><a + href='#FNanchor_107_107'>[107]</a> + <div class='note'> + <p>met oprechte trouw; veel gebruikte stoplap</p> + </div> + <a id="Footnote_108_108" name='Footnote_108_108'></a><a + href='#FNanchor_108_108'>[108]</a> + <div class='note'> + <p>ter wille van de eer van alle vrouwen.</p> + </div> + <a id="Footnote_109_109" name='Footnote_109_109'></a><a + href='#FNanchor_109_109'>[109]</a> + <div class='note'> + <p>daarmee</p> + </div> + <a id="Footnote_110_110" name='Footnote_110_110'></a><a + href='#FNanchor_110_110'>[110]</a> + <div class='note'> + <p>leven</p> + </div> + <a id="Footnote_111_111" name='Footnote_111_111'></a><a + href='#FNanchor_111_111'>[111]</a> + <div class='note'> + <p>"zonder mankeeren" (stoplap)</p> + </div> + <a id="Footnote_112_112" name='Footnote_112_112'></a><a + href='#FNanchor_112_112'>[112]</a> + <div class='note'> + <p>"De Roode Leeuw"</p> + </div> + <a id="Footnote_113_113" name='Footnote_113_113'></a><a + href='#FNanchor_113_113'>[113]</a> + <div class='note'> + <p>v. helen = verbergen, geheim houden</p> + </div> + <a id="Footnote_114_114" name='Footnote_114_114'></a><a + href='#FNanchor_114_114'>[114]</a> + <div class='note'> + <p>Apolijn, verbastering van Apollo, hier ook al weer als Saraceensche afgod + voorgesteld (zie vs. 212)</p> + </div> + <a id="Footnote_115_115" name='Footnote_115_115'></a><a + href='#FNanchor_115_115'>[115]</a> + <div class='note'> + <p>Fr. messagier = boodschapper, bode</p> + </div> + <a id="Footnote_116_116" name='Footnote_116_116'></a><a + href='#FNanchor_116_116'>[116]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs 67</p> + </div> + <a id="Footnote_117_117" name='Footnote_117_117'></a><a + href='#FNanchor_117_117'>[117]</a> + <div class='note'> + <p>Zij bidt U op hoop van genade.</p> + </div> + <a id="Footnote_118_118" name='Footnote_118_118'></a><a + href='#FNanchor_118_118'>[118]</a> + <div class='note'> + <p>de edele vrouw</p> + </div> + <a id="Footnote_119_119" name='Footnote_119_119'></a><a + href='#FNanchor_119_119'>[119]</a> + <div class='note'> + <p>vermaard door haar deugd</p> + </div> + <a id="Footnote_120_120" name='Footnote_120_120'></a><a + href='#FNanchor_120_120'>[120]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 68 en 191: hoghen moet = trots</p> + </div> + <a id="Footnote_121_121" name='Footnote_121_121'></a><a + href='#FNanchor_121_121'>[121]</a> + <div class='note'> + <p>het gebied der heidenen</p> + </div> + <a id="Footnote_122_122" name='Footnote_122_122'></a><a + href='#FNanchor_122_122'>[122]</a> + <div class='note'> + <p>lijf is hier: lichaam</p> + </div> + <a id="Footnote_123_123" name='Footnote_123_123'></a><a + href='#FNanchor_123_123'>[123]</a> + <div class='note'> + <p>vijf</p> + </div> + <a id="Footnote_124_124" name='Footnote_124_124'></a><a + href='#FNanchor_124_124'>[124]</a> + <div class='note'> + <p>kon</p> + </div> + <a id="Footnote_125_125" name='Footnote_125_125'></a><a + href='#FNanchor_125_125'>[125]</a> + <div class='note'> + <p>hoofsch, welgemanierd, fijn</p> + </div> + <a id="Footnote_126_126" name='Footnote_126_126'></a><a + href='#FNanchor_126_126'>[126]</a> + <div class='note'> + <p>bat = beter; comparatief van: wel gheraect = voortreffelijk; lijf in het + volgende vs: zie vs. 265</p> + </div> + <a id="Footnote_127_127" name='Footnote_127_127'></a><a + href='#FNanchor_127_127'>[127]</a> + <div class='note'> + <p>die zulk een edel gemoed heeft</p> + </div> + <a id="Footnote_128_128" name='Footnote_128_128'></a><a + href='#FNanchor_128_128'>[128]</a> + <div class='note'> + <p>uitgedacht, versta: denkbaar, te vinden</p> + </div> + <a id="Footnote_129_129" name='Footnote_129_129'></a><a + href='#FNanchor_129_129'>[129]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 79 en 196;</p> + </div> + <a id="Footnote_130_130" name='Footnote_130_130'></a><a + href='#FNanchor_130_130'>[130]</a> + <div class='note'> + <p>absoluut</p> + </div> + <a id="Footnote_131_131" name='Footnote_131_131'></a><a + href='#FNanchor_131_131'>[131]</a> + <div class='note'> + <p>kuisch</p> + </div> + <a id="Footnote_132_132" name='Footnote_132_132'></a><a + href='#FNanchor_132_132'>[132]</a> + <div class='note'> + <p>van hooge positie, van groote macht</p> + </div> + <a id="Footnote_133_133" name='Footnote_133_133'></a><a + href='#FNanchor_133_133'>[133]</a> + <div class='note'> + <p>wees daar zeker van (stoplap).</p> + </div> + <a id="Footnote_134_134" name='Footnote_134_134'></a><a + href='#FNanchor_134_134'>[134]</a> + <div class='note'> + <p>zeer</p> + </div> + <a id="Footnote_135_135" name='Footnote_135_135'></a><a + href='#FNanchor_135_135'>[135]</a> + <div class='note'> + <p>doen uitrusten, goed ontvangen</p> + </div> + <a id="Footnote_136_136" name='Footnote_136_136'></a><a + href='#FNanchor_136_136'>[136]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 173</p> + </div> + <a id="Footnote_137_137" name='Footnote_137_137'></a><a + href='#FNanchor_137_137'>[137]</a> + <div class='note'> + <p>moge</p> + </div> + <a id="Footnote_138_138" name='Footnote_138_138'></a><a + href='#FNanchor_138_138'>[138]</a> + <div class='note'> + <p>gedrukt</p> + </div> + <a id="Footnote_139_139" name='Footnote_139_139'></a><a + href='#FNanchor_139_139'>[139]</a> + <div class='note'> + <p>Sone saghic ... nie = zoo zag ik nooit</p> + </div> + <a id="Footnote_140_140" name='Footnote_140_140'></a><a + href='#FNanchor_140_140'>[140]</a> + <div class='note'> + <p>vorstin</p> + </div> + <a id="Footnote_141_141" name='Footnote_141_141'></a><a + href='#FNanchor_141_141'>[141]</a> + <div class='note'> + <p>in het algemeen: geluk</p> + </div> + <a id="Footnote_142_142" name='Footnote_142_142'></a><a + href='#FNanchor_142_142'>[142]</a> + <div class='note'> + <p>goede eigenschappen, begaafdheden</p> + </div> + <a id="Footnote_143_143" name='Footnote_143_143'></a><a + href='#FNanchor_143_143'>[143]</a> + <div class='note'> + <p>daarvan ben ik overtuigd</p> + </div> + <a id="Footnote_144_144" name='Footnote_144_144'></a><a + href='#FNanchor_144_144'>[144]</a> + <div class='note'> + <p>zij draagt een tak ("de eerepalm") van bevalligheden</p> + </div> + <a id="Footnote_145_145" name='Footnote_145_145'></a><a + href='#FNanchor_145_145'>[145]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_146_146" name='Footnote_146_146'></a><a + href='#FNanchor_146_146'>[146]</a> + <div class='note'> + <p>vergelijk vs. 297</p> + </div> + <a id="Footnote_147_147" name='Footnote_147_147'></a><a + href='#FNanchor_147_147'>[147]</a> + <div class='note'> + <p>schat.</p> + </div> + <a id="Footnote_148_148" name='Footnote_148_148'></a><a + href='#FNanchor_148_148'>[148]</a> + <div class='note'> + <p>uw woorden wèl weten te kiezen</p> + </div> + <a id="Footnote_149_149" name='Footnote_149_149'></a><a + href='#FNanchor_149_149'>[149]</a> + <div class='note'> + <p>verder</p> + </div> + <a id="Footnote_150_150" name='Footnote_150_150'></a><a + href='#FNanchor_150_150'>[150]</a> + <div class='note'> + <p>te prijzen</p> + </div> + <a id="Footnote_151_151" name='Footnote_151_151'></a><a + href='#FNanchor_151_151'>[151]</a> + <div class='note'> + <p>verbergt</p> + </div> + <a id="Footnote_152_152" name='Footnote_152_152'></a><a + href='#FNanchor_152_152'>[152]</a> + <div class='note'> + <p>in waarheid (stoplap)</p> + </div> + <a id="Footnote_153_153" name='Footnote_153_153'></a><a + href='#FNanchor_153_153'>[153]</a> + <div class='note'> + <p>behalve zij</p> + </div> + <a id="Footnote_154_154" name='Footnote_154_154'></a><a + href='#FNanchor_154_154'>[154]</a> + <div class='note'> + <p>getrouw</p> + </div> + <a id="Footnote_155_155" name='Footnote_155_155'></a><a + href='#FNanchor_155_155'>[155]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 247;</p> + </div> + <a id="Footnote_156_156" name='Footnote_156_156'></a><a + href='#FNanchor_156_156'>[156]</a> + <div class='note'> + <p>nooit</p> + </div> + <a id="Footnote_157_157" name='Footnote_157_157'></a><a + href='#FNanchor_157_157'>[157]</a> + <div class='note'> + <p>voorbijgaan.</p> + </div> + <a id="Footnote_158_158" name='Footnote_158_158'></a><a + href='#FNanchor_158_158'>[158]</a> + <div class='note'> + <p>indien</p> + </div> + <a id="Footnote_159_159" name='Footnote_159_159'></a><a + href='#FNanchor_159_159'>[159]</a> + <div class='note'> + <p>Jupiter; zie de noten bij de andere godennamen en de inleiding</p> + </div> + <a id="Footnote_160_160" name='Footnote_160_160'></a><a + href='#FNanchor_160_160'>[160]</a> + <div class='note'> + <p>gewach doen = gewagen, vermelden</p> + </div> + <a id="Footnote_161_161" name='Footnote_161_161'></a><a + href='#FNanchor_161_161'>[161]</a> + <div class='note'> + <p>ja ik</p> + </div> + <a id="Footnote_162_162" name='Footnote_162_162'></a><a + href='#FNanchor_162_162'>[162]</a> + <div class='note'> + <p>hier: edel èn trotsch gemoed</p> + </div> + <a id="Footnote_163_163" name='Footnote_163_163'></a><a + href='#FNanchor_163_163'>[163]</a> + <div class='note'> + <p>rijk, aanzienlijk</p> + </div> + <a id="Footnote_164_164" name='Footnote_164_164'></a><a + href='#FNanchor_164_164'>[164]</a> + <div class='note'> + <p>absoluut, geheel en al.</p> + </div> + <a id="Footnote_165_165" name='Footnote_165_165'></a><a + href='#FNanchor_165_165'>[165]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 317.</p> + </div> + <a id="Footnote_166_166" name='Footnote_166_166'></a><a + href='#FNanchor_166_166'>[166]</a> + <div class='note'> + <p>Ja hij, vergel vs 342.</p> + </div> + <a id="Footnote_167_167" name='Footnote_167_167'></a><a + href='#FNanchor_167_167'>[167]</a> + <div class='note'> + <p>ook, bovendien</p> + </div> + <a id="Footnote_168_168" name='Footnote_168_168'></a><a + href='#FNanchor_168_168'>[168]</a> + <div class='note'> + <p>en legde in mijn hand een gelofte af</p> + </div> + <a id="Footnote_169_169" name='Footnote_169_169'></a><a + href='#FNanchor_169_169'>[169]</a> + <div class='note'> + <p>op</p> + </div> + <a id="Footnote_170_170" name='Footnote_170_170'></a><a + href='#FNanchor_170_170'>[170]</a> + <div class='note'> + <p>mocht = mocht het, na mijn achten = zooals ik verwacht</p> + </div> + <a id="Footnote_171_171" name='Footnote_171_171'></a><a + href='#FNanchor_171_171'>[171]</a> + <div class='note'> + <p>volbracht</p> + </div> + <a id="Footnote_172_172" name='Footnote_172_172'></a><a + href='#FNanchor_172_172'>[172]</a> + <div class='note'> + <p>noodig</p> + </div> + <a id="Footnote_173_173" name='Footnote_173_173'></a><a + href='#FNanchor_173_173'>[173]</a> + <div class='note'> + <p>ontbreekt, versta waaraan ge behoefte hebt</p> + </div> + <a id="Footnote_174_174" name='Footnote_174_174'></a><a + href='#FNanchor_174_174'>[174]</a> + <div class='note'> + <p>steekt</p> + </div> + <a id="Footnote_175_175" name='Footnote_175_175'></a><a + href='#FNanchor_175_175'>[175]</a> + <div class='note'> + <p>verbergen</p> + </div> + <a id="Footnote_176_176" name='Footnote_176_176'></a><a + href='#FNanchor_176_176'>[176]</a> + <div class='note'> + <p>ziek zijn, vgl kwaal en kwellen</p> + </div> + <a id="Footnote_177_177" name='Footnote_177_177'></a><a + href='#FNanchor_177_177'>[177]</a> + <div class='note'> + <p>Dat is Dat is wat ik niet kan gelooven, dus dat kan ik niet ... enz</p> + </div> + <a id="Footnote_178_178" name='Footnote_178_178'></a><a + href='#FNanchor_178_178'>[178]</a> + <div class='note'> + <p>geen zier.</p> + </div> + <a id="Footnote_179_179" name='Footnote_179_179'></a><a + href='#FNanchor_179_179'>[179]</a> + <div class='note'> + <p>wijd vermaard, algemeen bekend</p> + </div> + <a id="Footnote_180_180" name='Footnote_180_180'></a><a + href='#FNanchor_180_180'>[180]</a> + <div class='note'> + <p>beken (belijd)</p> + </div> + <a id="Footnote_181_181" name='Footnote_181_181'></a><a + href='#FNanchor_181_181'>[181]</a> + <div class='note'> + <p>verklaar mij schuldig eraan</p> + </div> + <a id="Footnote_182_182" name='Footnote_182_182'></a><a + href='#FNanchor_182_182'>[182]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 22;</p> + </div> + <a id="Footnote_183_183" name='Footnote_183_183'></a><a + href='#FNanchor_183_183'>[183]</a> + <div class='note'> + <p>"den tred der liefde": ik moet gaan (en doen) zooals Venus verkiest</p> + </div> + <a id="Footnote_184_184" name='Footnote_184_184'></a><a + href='#FNanchor_184_184'>[184]</a> + <div class='note'> + <p>hoovaardig</p> + </div> + <a id="Footnote_185_185" name='Footnote_185_185'></a><a + href='#FNanchor_185_185'>[185]</a> + <div class='note'> + <p>dat = dat er was</p> + </div> + <a id="Footnote_186_186" name='Footnote_186_186'></a><a + href='#FNanchor_186_186'>[186]</a> + <div class='note'> + <p>hoovaardij</p> + </div> + <a id="Footnote_187_187" name='Footnote_187_187'></a><a + href='#FNanchor_187_187'>[187]</a> + <div class='note'> + <p>versta: "de vrouwen behoeven op u niet te rekenen"</p> + </div> + <a id="Footnote_188_188" name='Footnote_188_188'></a><a + href='#FNanchor_188_188'>[188]</a> + <div class='note'> + <p>begrijpen</p> + </div> + <a id="Footnote_189_189" name='Footnote_189_189'></a><a + href='#FNanchor_189_189'>[189]</a> + <div class='note'> + <p>ontbrak</p> + </div> + <a id="Footnote_190_190" name='Footnote_190_190'></a><a + href='#FNanchor_190_190'>[190]</a> + <div class='note'> + <p>kennis</p> + </div> + <a id="Footnote_191_191" name='Footnote_191_191'></a><a + href='#FNanchor_191_191'>[191]</a> + <div class='note'> + <p>voorwaar (stoplap).</p> + </div> + <a id="Footnote_192_192" name='Footnote_192_192'></a><a + href='#FNanchor_192_192'>[192]</a> + <div class='note'> + <p>nu word ik welwillend gestemd ten opzichte van</p> + </div> + <a id="Footnote_193_193" name='Footnote_193_193'></a><a + href='#FNanchor_193_193'>[193]</a> + <div class='note'> + <p>in de macht van</p> + </div> + <a id="Footnote_194_194" name='Footnote_194_194'></a><a + href='#FNanchor_194_194'>[194]</a> + <div class='note'> + <p>maar steeds niet</p> + </div> + <a id="Footnote_195_195" name='Footnote_195_195'></a><a + href='#FNanchor_195_195'>[195]</a> + <div class='note'> + <p>dat komt mij hoogst zonderling voor</p> + </div> + <a id="Footnote_196_196" name='Footnote_196_196'></a><a + href='#FNanchor_196_196'>[196]</a> + <div class='note'> + <p>letterl. "het geschotene", dus bijv. een pijl</p> + </div> + <a id="Footnote_197_197" name='Footnote_197_197'></a><a + href='#FNanchor_197_197'>[197]</a> + <div class='note'> + <p>groet.</p> + </div> + <a id="Footnote_198_198" name='Footnote_198_198'></a><a + href='#FNanchor_198_198'>[198]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 208</p> + </div> + <a id="Footnote_199_199" name='Footnote_199_199'></a><a + href='#FNanchor_199_199'>[199]</a> + <div class='note'> + <p>letterl. de kroon op het hoofd binden, dus: de kroon dragen</p> + </div> + <a id="Footnote_200_200" name='Footnote_200_200'></a><a + href='#FNanchor_200_200'>[200]</a> + <div class='note'> + <p>denk hierbij "als echtgenoote van"</p> + </div> + <a id="Footnote_201_201" name='Footnote_201_201'></a><a + href='#FNanchor_201_201'>[201]</a> + <div class='note'> + <p>door haar gepijnigd</p> + </div> + <a id="Footnote_202_202" name='Footnote_202_202'></a><a + href='#FNanchor_202_202'>[202]</a> + <div class='note'> + <p>vermaard wegens</p> + </div> + <a id="Footnote_203_203" name='Footnote_203_203'></a><a + href='#FNanchor_203_203'>[203]</a> + <div class='note'> + <p>geluk, vergel, vs. 297 en 302</p> + </div> + <a id="Footnote_204_204" name='Footnote_204_204'></a><a + href='#FNanchor_204_204'>[204]</a> + <div class='note'> + <p>ge kunt wel een ander gaan zoeken</p> + </div> + <a id="Footnote_205_205" name='Footnote_205_205'></a><a + href='#FNanchor_205_205'>[205]</a> + <div class='note'> + <p>de reden waarom</p> + </div> + <a id="Footnote_206_206" name='Footnote_206_206'></a><a + href='#FNanchor_206_206'>[206]</a> + <div class='note'> + <p>aanzienlijk, dapper</p> + </div> + <a id="Footnote_207_207" name='Footnote_207_207'></a><a + href='#FNanchor_207_207'>[207]</a> + <div class='note'> + <p>dapperste</p> + </div> + <a id="Footnote_208_208" name='Footnote_208_208'></a><a + href='#FNanchor_208_208'>[208]</a> + <div class='note'> + <p>die ooit bestond</p> + </div> + <a id="Footnote_209_209" name='Footnote_209_209'></a><a + href='#FNanchor_209_209'>[209]</a> + <div class='note'> + <p>en in het land der heidenen het zwaard droeg</p> + </div> + <a id="Footnote_210_210" name='Footnote_210_210'></a><a + href='#FNanchor_210_210'>[210]</a> + <div class='note'> + <p>kapot</p> + </div> + <a id="Footnote_211_211" name='Footnote_211_211'></a><a + href='#FNanchor_211_211'>[211]</a> + <div class='note'> + <p>meer</p> + </div> + <a id="Footnote_212_212" name='Footnote_212_212'></a><a + href='#FNanchor_212_212'>[212]</a> + <div class='note'> + <p>ten gevolge waarvan hij sindsdien nooit meer lachte</p> + </div> + <a id="Footnote_213_213" name='Footnote_213_213'></a><a + href='#FNanchor_213_213'>[213]</a> + <div class='note'> + <p>kinderen van zijn moei (= tante)</p> + </div> + <a id="Footnote_214_214" name='Footnote_214_214'></a><a + href='#FNanchor_214_214'>[214]</a> + <div class='note'> + <p>Antiochië</p> + </div> + <a id="Footnote_215_215" name='Footnote_215_215'></a><a + href='#FNanchor_215_215'>[215]</a> + <div class='note'> + <p>verdriet</p> + </div> + <a id="Footnote_216_216" name='Footnote_216_216'></a><a + href='#FNanchor_216_216'>[216]</a> + <div class='note'> + <p>zeker</p> + </div> + <a id="Footnote_217_217" name='Footnote_217_217'></a><a + href='#FNanchor_217_217'>[217]</a> + <div class='note'> + <p>al waart gij</p> + </div> + <a id="Footnote_218_218" name='Footnote_218_218'></a><a + href='#FNanchor_218_218'>[218]</a> + <div class='note'> + <p>cracht, hier geweld</p> + </div> + <a id="Footnote_219_219" name='Footnote_219_219'></a><a + href='#FNanchor_219_219'>[219]</a> + <div class='note'> + <p>proper = eigen, live, 3e n.v. van lijf, hier: lichaam</p> + </div> + <a id="Footnote_220_220" name='Footnote_220_220'></a><a + href='#FNanchor_220_220'>[220]</a> + <div class='note'> + <p>ben ik voornemens (meen ik)</p> + </div> + <a id="Footnote_221_221" name='Footnote_221_221'></a><a + href='#FNanchor_221_221'>[221]</a> + <div class='note'> + <p>ans = an des; van onnen = gunnen; des = dit: indien God mij dit vergunt.</p> + </div> + <a id="Footnote_222_222" name='Footnote_222_222'></a><a + href='#FNanchor_222_222'>[222]</a> + <div class='note'> + <p>"incognito"</p> + </div> + <a id="Footnote_223_223" name='Footnote_223_223'></a><a + href='#FNanchor_223_223'>[223]</a> + <div class='note'> + <p>als een ridder die op avontuur uit is</p> + </div> + <a id="Footnote_224_224" name='Footnote_224_224'></a><a + href='#FNanchor_224_224'>[224]</a> + <div class='note'> + <p>ik moet mij moeite en leed getroosten om den weg der liefde te gaan</p> + </div> + <a id="Footnote_225_225" name='Footnote_225_225'></a><a + href='#FNanchor_225_225'>[225]</a> + <div class='note'> + <p>dat gij het niet nalaat</p> + </div> + <a id="Footnote_226_226" name='Footnote_226_226'></a><a + href='#FNanchor_226_226'>[226]</a> + <div class='note'> + <p>bewaak, bescherm</p> + </div> + <a id="Footnote_227_227" name='Footnote_227_227'></a><a + href='#FNanchor_227_227'>[227]</a> + <div class='note'> + <p>als erfenis toegevallen</p> + </div> + <a id="Footnote_228_228" name='Footnote_228_228'></a><a + href='#FNanchor_228_228'>[228]</a> + <div class='note'> + <p>deze tocht kan niet nagelaten worden</p> + </div> + <a id="Footnote_229_229" name='Footnote_229_229'></a><a + href='#FNanchor_229_229'>[229]</a> + <div class='note'> + <p>wrocht, deed</p> + </div> + <a id="Footnote_230_230" name='Footnote_230_230'></a><a + href='#FNanchor_230_230'>[230]</a> + <div class='note'> + <p>bezorgen, berokkenen.</p> + </div> + <a id="Footnote_231_231" name='Footnote_231_231'></a><a + href='#FNanchor_231_231'>[231]</a> + <div class='note'> + <p>hemel</p> + </div> + <a id="Footnote_232_232" name='Footnote_232_232'></a><a + href='#FNanchor_232_232'>[232]</a> + <div class='note'> + <p>plannen, onderneming</p> + </div> + <a id="Footnote_233_233" name='Footnote_233_233'></a><a + href='#FNanchor_233_233'>[233]</a> + <div class='note'> + <p>zeker, zonder aarzelen</p> + </div> + <a id="Footnote_234_234" name='Footnote_234_234'></a><a + href='#FNanchor_234_234'>[234]</a> + <div class='note'> + <p>wat aan uw hart rust geeft</p> + </div> + <a id="Footnote_235_235" name='Footnote_235_235'></a><a + href='#FNanchor_235_235'>[235]</a> + <div class='note'> + <p>hier letterlijk: als een heer "gentlemanlike!"</p> + </div> + <a id="Footnote_236_236" name='Footnote_236_236'></a><a + href='#FNanchor_236_236'>[236]</a> + <div class='note'> + <p>is het</p> + </div> + <a id="Footnote_237_237" name='Footnote_237_237'></a><a + href='#FNanchor_237_237'>[237]</a> + <div class='note'> + <p>doe</p> + </div> + <a id="Footnote_238_238" name='Footnote_238_238'></a><a + href='#FNanchor_238_238'>[238]</a> + <div class='note'> + <p>achterwege</p> + </div> + <a id="Footnote_239_239" name='Footnote_239_239'></a><a + href='#FNanchor_239_239'>[239]</a> + <div class='note'> + <p>ic en sal = of ik zal</p> + </div> + <a id="Footnote_240_240" name='Footnote_240_240'></a><a + href='#FNanchor_240_240'>[240]</a> + <div class='note'> + <p>paard (ros).</p> + </div> + <a id="Footnote_241_241" name='Footnote_241_241'></a><a + href='#FNanchor_241_241'>[241]</a> + <div class='note'> + <p>geweld = macht</p> + </div> + <a id="Footnote_242_242" name='Footnote_242_242'></a><a + href='#FNanchor_242_242'>[242]</a> + <div class='note'> + <p>en U een lang, gelukkig leven schenken</p> + </div> + <a id="Footnote_243_243" name='Footnote_243_243'></a><a + href='#FNanchor_243_243'>[243]</a> + <div class='note'> + <p>waarheen gij u ook wendt</p> + </div> + <a id="Footnote_244_244" name='Footnote_244_244'></a><a + href='#FNanchor_244_244'>[244]</a> + <div class='note'> + <p>galanterie</p> + </div> + <a id="Footnote_245_245" name='Footnote_245_245'></a><a + href='#FNanchor_245_245'>[245]</a> + <div class='note'> + <p>dat zie ik nu wel in</p> + </div> + <a id="Footnote_246_246" name='Footnote_246_246'></a><a + href='#FNanchor_246_246'>[246]</a> + <div class='note'> + <p>boos, wreed, afkeerig</p> + </div> + <a id="Footnote_247_247" name='Footnote_247_247'></a><a + href='#FNanchor_247_247'>[247]</a> + <div class='note'> + <p>dwong</p> + </div> + <a id="Footnote_248_248" name='Footnote_248_248'></a><a + href='#FNanchor_248_248'>[248]</a> + <div class='note'> + <p>zonder dat gij het verdiendet en zonder dat gij schuld hadt</p> + </div> + <a id="Footnote_249_249" name='Footnote_249_249'></a><a + href='#FNanchor_249_249'>[249]</a> + <div class='note'> + <p>openbreken (denk aan de wond in Jezus' zijde).</p> + </div> + <a id="Footnote_250_250" name='Footnote_250_250'></a><a + href='#FNanchor_250_250'>[250]</a> + <div class='note'> + <p>speer, lans</p> + </div> + <a id="Footnote_251_251" name='Footnote_251_251'></a><a + href='#FNanchor_251_251'>[251]</a> + <div class='note'> + <p>die verstandig zijn</p> + </div> + <a id="Footnote_252_252" name='Footnote_252_252'></a><a + href='#FNanchor_252_252'>[252]</a> + <div class='note'> + <p>die mogen mij niets verwijten</p> + </div> + <a id="Footnote_253_253" name='Footnote_253_253'></a><a + href='#FNanchor_253_253'>[253]</a> + <div class='note'> + <p>om onze schuld te betalen=om onze zonden te boeten</p> + </div> + <a id="Footnote_254_254" name='Footnote_254_254'></a><a + href='#FNanchor_254_254'>[254]</a> + <div class='note'> + <p>vrij-gekocht (door Zijn zoendood)</p> + </div> + <a id="Footnote_255_255" name='Footnote_255_255'></a><a + href='#FNanchor_255_255'>[255]</a> + <div class='note'> + <p>kruid, gewas, plant</p> + </div> + <a id="Footnote_256_256" name='Footnote_256_256'></a><a + href='#FNanchor_256_256'>[256]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_257_257" name='Footnote_257_257'></a><a + href='#FNanchor_257_257'>[257]</a> + <div class='note'> + <p>gesloten (de poorten)</p> + </div> + <a id="Footnote_258_258" name='Footnote_258_258'></a><a + href='#FNanchor_258_258'>[258]</a> + <div class='note'> + <p>dat men ze (=de stad) bewaakt</p> + </div> + <a id="Footnote_259_259" name='Footnote_259_259'></a><a + href='#FNanchor_259_259'>[259]</a> + <div class='note'> + <p>wachten.</p> + </div> + <a id="Footnote_260_260" name='Footnote_260_260'></a><a + href='#FNanchor_260_260'>[260]</a> + <div class='note'> + <p>nachtrust</p> + </div> + <a id="Footnote_261_261" name='Footnote_261_261'></a><a + href='#FNanchor_261_261'>[261]</a> + <div class='note'> + <p>daer na = daar.. op = op welke, bedoeld is op den valk uit vs. 617 = + Gloriant</p> + </div> + <a id="Footnote_262_262" name='Footnote_262_262'></a><a + href='#FNanchor_262_262'>[262]</a> + <div class='note'> + <p>voor-uit, zichtbaar, hij draagt dus een afgesproken herkenningsteeken</p> + </div> + <a id="Footnote_263_263" name='Footnote_263_263'></a><a + href='#FNanchor_263_263'>[263]</a> + <div class='note'> + <p>dat ik hem herken</p> + </div> + <a id="Footnote_264_264" name='Footnote_264_264'></a><a + href='#FNanchor_264_264'>[264]</a> + <div class='note'> + <p>gedaante, uiterlijk</p> + </div> + <a id="Footnote_265_265" name='Footnote_265_265'></a><a + href='#FNanchor_265_265'>[265]</a> + <div class='note'> + <p>in mijn bereik</p> + </div> + <a id="Footnote_266_266" name='Footnote_266_266'></a><a + href='#FNanchor_266_266'>[266]</a> + <div class='note'> + <p>sachen = zag hem, nederbeten = afstijgen</p> + </div> + <a id="Footnote_267_267" name='Footnote_267_267'></a><a + href='#FNanchor_267_267'>[267]</a> + <div class='note'> + <p>gij hebt u meester gemaakt van</p> + </div> + <a id="Footnote_268_268" name='Footnote_268_268'></a><a + href='#FNanchor_268_268'>[268]</a> + <div class='note'> + <p>hoorde ik</p> + </div> + <a id="Footnote_269_269" name='Footnote_269_269'></a><a + href='#FNanchor_269_269'>[269]</a> + <div class='note'> + <p>direct</p> + </div> + <a id="Footnote_270_270" name='Footnote_270_270'></a><a + href='#FNanchor_270_270'>[270]</a> + <div class='note'> + <p>herkende, kende</p> + </div> + <a id="Footnote_271_271" name='Footnote_271_271'></a><a + href='#FNanchor_271_271'>[271]</a> + <div class='note'> + <p>wel, goed.</p> + </div> + <a id="Footnote_272_272" name='Footnote_272_272'></a><a + href='#FNanchor_272_272'>[272]</a> + <div class='note'> + <p>mij aan gevaren blootgesteld</p> + </div> + <a id="Footnote_273_273" name='Footnote_273_273'></a><a + href='#FNanchor_273_273'>[273]</a> + <div class='note'> + <p>gij moogt daarop</p> + </div> + <a id="Footnote_274_274" name='Footnote_274_274'></a><a + href='#FNanchor_274_274'>[274]</a> + <div class='note'> + <p>verheugen</p> + </div> + <a id="Footnote_275_275" name='Footnote_275_275'></a><a + href='#FNanchor_275_275'>[275]</a> + <div class='note'> + <p>wist het</p> + </div> + <a id="Footnote_276_276" name='Footnote_276_276'></a><a + href='#FNanchor_276_276'>[276]</a> + <div class='note'> + <p>ter wille van.</p> + </div> + <a id="Footnote_277_277" name='Footnote_277_277'></a><a + href='#FNanchor_277_277'>[277]</a> + <div class='note'> + <p>het is recht dat hij die iemand het goede gunt</p> + </div> + <a id="Footnote_278_278" name='Footnote_278_278'></a><a + href='#FNanchor_278_278'>[278]</a> + <div class='note'> + <p>daarvan, van die persoon</p> + </div> + <a id="Footnote_279_279" name='Footnote_279_279'></a><a + href='#FNanchor_279_279'>[279]</a> + <div class='note'> + <p>op kuische wijze</p> + </div> + <a id="Footnote_280_280" name='Footnote_280_280'></a><a + href='#FNanchor_280_280'>[280]</a> + <div class='note'> + <p>gemeenheid</p> + </div> + <a id="Footnote_281_281" name='Footnote_281_281'></a><a + href='#FNanchor_281_281'>[281]</a> + <div class='note'> + <p>het is niet goed in dit geval langer te dralen</p> + </div> + <a id="Footnote_282_282" name='Footnote_282_282'></a><a + href='#FNanchor_282_282'>[282]</a> + <div class='note'> + <p>schande</p> + </div> + <a id="Footnote_283_283" name='Footnote_283_283'></a><a + href='#FNanchor_283_283'>[283]</a> + <div class='note'> + <p>ten verderve gebracht.</p> + </div> + <a id="Footnote_284_284" name='Footnote_284_284'></a><a + href='#FNanchor_284_284'>[284]</a> + <div class='note'> + <p>den tocht ondernemen</p> + </div> + <a id="Footnote_285_285" name='Footnote_285_285'></a><a + href='#FNanchor_285_285'>[285]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 490;</p> + </div> + <a id="Footnote_286_286" name='Footnote_286_286'></a><a + href='#FNanchor_286_286'>[286]</a> + <div class='note'> + <p>zonder dat wij iemand ontmoeten</p> + </div> + <a id="Footnote_287_287" name='Footnote_287_287'></a><a + href='#FNanchor_287_287'>[287]</a> + <div class='note'> + <p>staan</p> + </div> + <a id="Footnote_288_288" name='Footnote_288_288'></a><a + href='#FNanchor_288_288'>[288]</a> + <div class='note'> + <p>emmer = absoluut; hoet = hoofd</p> + </div> + <a id="Footnote_289_289" name='Footnote_289_289'></a><a + href='#FNanchor_289_289'>[289]</a> + <div class='note'> + <p>verlaten.</p> + </div> + <a id="Footnote_290_290" name='Footnote_290_290'></a><a + href='#FNanchor_290_290'>[290]</a> + <div class='note'> + <p>de "verrader"! hij heeft de gelieven bespied</p> + </div> + <a id="Footnote_291_291" name='Footnote_291_291'></a><a + href='#FNanchor_291_291'>[291]</a> + <div class='note'> + <p>want ik heb het allemaal gezien</p> + </div> + <a id="Footnote_292_292" name='Footnote_292_292'></a><a + href='#FNanchor_292_292'>[292]</a> + <div class='note'> + <p>weet</p> + </div> + <a id="Footnote_293_293" name='Footnote_293_293'></a><a + href='#FNanchor_293_293'>[293]</a> + <div class='note'> + <p>zonder dralen.</p> + </div> + <a id="Footnote_294_294" name='Footnote_294_294'></a><a + href='#FNanchor_294_294'>[294]</a> + <div class='note'> + <p>wonderlijke dingen</p> + </div> + <a id="Footnote_295_295" name='Footnote_295_295'></a><a + href='#FNanchor_295_295'>[295]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 194,</p> + </div> + <a id="Footnote_296_296" name='Footnote_296_296'></a><a + href='#FNanchor_296_296'>[296]</a> + <div class='note'> + <p>omvat</p> + </div> + <a id="Footnote_297_297" name='Footnote_297_297'></a><a + href='#FNanchor_297_297'>[297]</a> + <div class='note'> + <p>Saraceen (algemeene Middeleeuwsche naam voor heidenen en Mohammedanen)</p> + </div> + <a id="Footnote_298_298" name='Footnote_298_298'></a><a + href='#FNanchor_298_298'>[298]</a> + <div class='note'> + <p>geloof</p> + </div> + <a id="Footnote_299_299" name='Footnote_299_299'></a><a + href='#FNanchor_299_299'>[299]</a> + <div class='note'> + <p>wij zouden zeggen: "wat is ze begonnen!"</p> + </div> + <a id="Footnote_300_300" name='Footnote_300_300'></a><a + href='#FNanchor_300_300'>[300]</a> + <div class='note'> + <p>branden</p> + </div> + <a id="Footnote_301_301" name='Footnote_301_301'></a><a + href='#FNanchor_301_301'>[301]</a> + <div class='note'> + <p>vuur</p> + </div> + <a id="Footnote_302_302" name='Footnote_302_302'></a><a + href='#FNanchor_302_302'>[302]</a> + <div class='note'> + <p>(rijdende) ontkomen</p> + </div> + <a id="Footnote_303_303" name='Footnote_303_303'></a><a + href='#FNanchor_303_303'>[303]</a> + <div class='note'> + <p>ik zal hem integendeel</p> + </div> + <a id="Footnote_304_304" name='Footnote_304_304'></a><a + href='#FNanchor_304_304'>[304]</a> + <div class='note'> + <p>gaan wij</p> + </div> + <a id="Footnote_305_305" name='Footnote_305_305'></a><a + href='#FNanchor_305_305'>[305]</a> + <div class='note'> + <p>dat kunnen wij gemakkelijk doen</p> + </div> + <a id="Footnote_306_306" name='Footnote_306_306'></a><a + href='#FNanchor_306_306'>[306]</a> + <div class='note'> + <p>van wapene bloet = ongewapend</p> + </div> + <a id="Footnote_307_307" name='Footnote_307_307'></a><a + href='#FNanchor_307_307'>[307]</a> + <div class='note'> + <p>ridder, vergel. pair</p> + </div> + <a id="Footnote_308_308" name='Footnote_308_308'></a><a + href='#FNanchor_308_308'>[308]</a> + <div class='note'> + <p>slotvoogd, châtelain</p> + </div> + <a id="Footnote_309_309" name='Footnote_309_309'></a><a + href='#FNanchor_309_309'>[309]</a> + <div class='note'> + <p>wreede</p> + </div> + <a id="Footnote_310_310" name='Footnote_310_310'></a><a + href='#FNanchor_310_310'>[310]</a> + <div class='note'> + <p>gemeene schurk.</p> + </div> + <a id="Footnote_311_311" name='Footnote_311_311'></a><a + href='#FNanchor_311_311'>[311]</a> + <div class='note'> + <p>bovendien</p> + </div> + <a id="Footnote_312_312" name='Footnote_312_312'></a><a + href='#FNanchor_312_312'>[312]</a> + <div class='note'> + <p>"Het is mis met mij!"</p> + </div> + <a id="Footnote_313_313" name='Footnote_313_313'></a><a + href='#FNanchor_313_313'>[313]</a> + <div class='note'> + <p>moge hem</p> + </div> + <a id="Footnote_314_314" name='Footnote_314_314'></a><a + href='#FNanchor_314_314'>[314]</a> + <div class='note'> + <p>vreugde</p> + </div> + <a id="Footnote_315_315" name='Footnote_315_315'></a><a + href='#FNanchor_315_315'>[315]</a> + <div class='note'> + <p>zwaard</p> + </div> + <a id="Footnote_316_316" name='Footnote_316_316'></a><a + href='#FNanchor_316_316'>[316]</a> + <div class='note'> + <p>achterwege</p> + </div> + <a id="Footnote_317_317" name='Footnote_317_317'></a><a + href='#FNanchor_317_317'>[317]</a> + <div class='note'> + <p>ten val gebracht</p> + </div> + <a id="Footnote_318_318" name='Footnote_318_318'></a><a + href='#FNanchor_318_318'>[318]</a> + <div class='note'> + <p>voorouders; zie vs. 75;</p> + </div> + <a id="Footnote_319_319" name='Footnote_319_319'></a><a + href='#FNanchor_319_319'>[319]</a> + <div class='note'> + <p>bloedverwanten</p> + </div> + <a id="Footnote_320_320" name='Footnote_320_320'></a><a + href='#FNanchor_320_320'>[320]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 488.</p> + </div> + <a id="Footnote_321_321" name='Footnote_321_321'></a><a + href='#FNanchor_321_321'>[321]</a> + <div class='note'> + <p>"den vure", den brandstapel</p> + </div> + <a id="Footnote_322_322" name='Footnote_322_322'></a><a + href='#FNanchor_322_322'>[322]</a> + <div class='note'> + <p>volkomen</p> + </div> + <a id="Footnote_323_323" name='Footnote_323_323'></a><a + href='#FNanchor_323_323'>[323]</a> + <div class='note'> + <p>dat en ("en" = ontkenning)</p> + </div> + <a id="Footnote_324_324" name='Footnote_324_324'></a><a + href='#FNanchor_324_324'>[324]</a> + <div class='note'> + <p>ooit</p> + </div> + <a id="Footnote_325_325" name='Footnote_325_325'></a><a + href='#FNanchor_325_325'>[325]</a> + <div class='note'> + <p>is het</p> + </div> + <a id="Footnote_326_326" name='Footnote_326_326'></a><a + href='#FNanchor_326_326'>[326]</a> + <div class='note'> + <p>kerstenheit ontfaen = tot het christendom bekeerd worden</p> + </div> + <a id="Footnote_327_327" name='Footnote_327_327'></a><a + href='#FNanchor_327_327'>[327]</a> + <div class='note'> + <p>om Uwer genade wille</p> + </div> + <a id="Footnote_328_328" name='Footnote_328_328'></a><a + href='#FNanchor_328_328'>[328]</a> + <div class='note'> + <p>wijnstok = hier: Maria</p> + </div> + <a id="Footnote_329_329" name='Footnote_329_329'></a><a + href='#FNanchor_329_329'>[329]</a> + <div class='note'> + <p>held.</p> + </div> + <a id="Footnote_330_330" name='Footnote_330_330'></a><a + href='#FNanchor_330_330'>[330]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 39</p> + </div> + <a id="Footnote_331_331" name='Footnote_331_331'></a><a + href='#FNanchor_331_331'>[331]</a> + <div class='note'> + <p>zegt</p> + </div> + <a id="Footnote_332_332" name='Footnote_332_332'></a><a + href='#FNanchor_332_332'>[332]</a> + <div class='note'> + <p>men zwoer In de middeleeuwen bij allerlei lichaamsdeelen, zoo hier bij de + tanden</p> + </div> + <a id="Footnote_333_333" name='Footnote_333_333'></a><a + href='#FNanchor_333_333'>[333]</a> + <div class='note'> + <p>vergel ons een duren eed zweren</p> + </div> + <a id="Footnote_334_334" name='Footnote_334_334'></a><a + href='#FNanchor_334_334'>[334]</a> + <div class='note'> + <p>gij hebt er wel de macht toe</p> + </div> + <a id="Footnote_335_335" name='Footnote_335_335'></a><a + href='#FNanchor_335_335'>[335]</a> + <div class='note'> + <p>bewaakt</p> + </div> + <a id="Footnote_336_336" name='Footnote_336_336'></a><a + href='#FNanchor_336_336'>[336]</a> + <div class='note'> + <p>gevangen</p> + </div> + <a id="Footnote_337_337" name='Footnote_337_337'></a><a + href='#FNanchor_337_337'>[337]</a> + <div class='note'> + <p>te hulp komen</p> + </div> + <a id="Footnote_338_338" name='Footnote_338_338'></a><a + href='#FNanchor_338_338'>[338]</a> + <div class='note'> + <p>vs. 877-79 "Als ik dat deed, zou het mij het leven kosten, al bezat ik de heele + wereld in fijn, rood goud, het zou me niet helpen" (typisch-Middelnederlandsche + beeldspraak, ook het steeds gebruikte epitheton ornans "rood" bij goud)</p> + </div> + <a id="Footnote_339_339" name='Footnote_339_339'></a><a + href='#FNanchor_339_339'>[339]</a> + <div class='note'> + <p>te lande weert = naar het land (vergel "landwaarts")</p> + </div> + <a id="Footnote_340_340" name='Footnote_340_340'></a><a + href='#FNanchor_340_340'>[340]</a> + <div class='note'> + <p>beloof</p> + </div> + <a id="Footnote_341_341" name='Footnote_341_341'></a><a + href='#FNanchor_341_341'>[341]</a> + <div class='note'> + <p>vóór</p> + </div> + <a id="Footnote_342_342" name='Footnote_342_342'></a><a + href='#FNanchor_342_342'>[342]</a> + <div class='note'> + <p>slecht mensch</p> + </div> + <a id="Footnote_343_343" name='Footnote_343_343'></a><a + href='#FNanchor_343_343'>[343]</a> + <div class='note'> + <p>moeite doen</p> + </div> + <a id="Footnote_344_344" name='Footnote_344_344'></a><a + href='#FNanchor_344_344'>[344]</a> + <div class='note'> + <p>naïeve overdrijving alsof hij er nog "dag en nacht" tijd voor heeft! "dach + en nacht" is 'n geijkte term geworden voor voortdurend</p> + </div> + <a id="Footnote_345_345" name='Footnote_345_345'></a><a + href='#FNanchor_345_345'>[345]</a> + <div class='note'> + <p>gevangenis, kerker en steen beteekenen eigenlijk hetzelfde.</p> + </div> + <a id="Footnote_346_346" name='Footnote_346_346'></a><a + href='#FNanchor_346_346'>[346]</a> + <div class='note'> + <p>geopend</p> + </div> + <a id="Footnote_347_347" name='Footnote_347_347'></a><a + href='#FNanchor_347_347'>[347]</a> + <div class='note'> + <p>welwillendheid, genade</p> + </div> + <a id="Footnote_348_348" name='Footnote_348_348'></a><a + href='#FNanchor_348_348'>[348]</a> + <div class='note'> + <p>deel mij dat mede</p> + </div> + <a id="Footnote_349_349" name='Footnote_349_349'></a><a + href='#FNanchor_349_349'>[349]</a> + <div class='note'> + <p>die mij daarom verzocht</p> + </div> + <a id="Footnote_350_350" name='Footnote_350_350'></a><a + href='#FNanchor_350_350'>[350]</a> + <div class='note'> + <p>onuitgevoerd blijven</p> + </div> + <a id="Footnote_351_351" name='Footnote_351_351'></a><a + href='#FNanchor_351_351'>[351]</a> + <div class='note'> + <p>indien</p> + </div> + <a id="Footnote_352_352" name='Footnote_352_352'></a><a + href='#FNanchor_352_352'>[352]</a> + <div class='note'> + <p>hier leven</p> + </div> + <a id="Footnote_353_353" name='Footnote_353_353'></a><a + href='#FNanchor_353_353'>[353]</a> + <div class='note'> + <p>sterk paard.</p> + </div> + <a id="Footnote_354_354" name='Footnote_354_354'></a><a + href='#FNanchor_354_354'>[354]</a> + <div class='note'> + <p>spottend voorwaar, ik zou hem de huishuur betalen! (voor mijn verblijf in den + kerker!)</p> + </div> + <a id="Footnote_355_355" name='Footnote_355_355'></a><a + href='#FNanchor_355_355'>[355]</a> + <div class='note'> + <p>ik wil u daarbij helpen</p> + </div> + <a id="Footnote_356_356" name='Footnote_356_356'></a><a + href='#FNanchor_356_356'>[356]</a> + <div class='note'> + <p>dat ik tot het christendom overga</p> + </div> + <a id="Footnote_357_357" name='Footnote_357_357'></a><a + href='#FNanchor_357_357'>[357]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs 544.</p> + </div> + <a id="Footnote_358_358" name='Footnote_358_358'></a><a + href='#FNanchor_358_358'>[358]</a> + <div class='note'> + <p>lust</p> + </div> + <a id="Footnote_359_359" name='Footnote_359_359'></a><a + href='#FNanchor_359_359'>[359]</a> + <div class='note'> + <p>loon</p> + </div> + <a id="Footnote_360_360" name='Footnote_360_360'></a><a + href='#FNanchor_360_360'>[360]</a> + <div class='note'> + <p>werd</p> + </div> + <a id="Footnote_361_361" name='Footnote_361_361'></a><a + href='#FNanchor_361_361'>[361]</a> + <div class='note'> + <p>geheel en al</p> + </div> + <a id="Footnote_362_362" name='Footnote_362_362'></a><a + href='#FNanchor_362_362'>[362]</a> + <div class='note'> + <p>in opschudding gebracht</p> + </div> + <a id="Footnote_363_363" name='Footnote_363_363'></a><a + href='#FNanchor_363_363'>[363]</a> + <div class='note'> + <p>beter</p> + </div> + <a id="Footnote_364_364" name='Footnote_364_364'></a><a + href='#FNanchor_364_364'>[364]</a> + <div class='note'> + <p>blijven.</p> + </div> + <a id="Footnote_365_365" name='Footnote_365_365'></a><a + href='#FNanchor_365_365'>[365]</a> + <div class='note'> + <p>hout, bosschage</p> + </div> + <a id="Footnote_366_366" name='Footnote_366_366'></a><a + href='#FNanchor_366_366'>[366]</a> + <div class='note'> + <p>op uw hoede, op wacht</p> + </div> + <a id="Footnote_367_367" name='Footnote_367_367'></a><a + href='#FNanchor_367_367'>[367]</a> + <div class='note'> + <p>naar buiten brengt</p> + </div> + <a id="Footnote_368_368" name='Footnote_368_368'></a><a + href='#FNanchor_368_368'>[368]</a> + <div class='note'> + <p>zonder U door iets te laten weerhouden, ondanks alle hindernissen</p> + </div> + <a id="Footnote_369_369" name='Footnote_369_369'></a><a + href='#FNanchor_369_369'>[369]</a> + <div class='note'> + <p>grappig in den mond van den aspirant-christen! zie vs. 935;</p> + </div> + <a id="Footnote_370_370" name='Footnote_370_370'></a><a + href='#FNanchor_370_370'>[370]</a> + <div class='note'> + <p>woud, bosch</p> + </div> + <a id="Footnote_371_371" name='Footnote_371_371'></a><a + href='#FNanchor_371_371'>[371]</a> + <div class='note'> + <p>moogt gij.</p> + </div> + <a id="Footnote_372_372" name='Footnote_372_372'></a><a + href='#FNanchor_372_372'>[372]</a> + <div class='note'> + <p>meld mij</p> + </div> + <a id="Footnote_373_373" name='Footnote_373_373'></a><a + href='#FNanchor_373_373'>[373]</a> + <div class='note'> + <p>wat zal ik doen met Gloriant?</p> + </div> + <a id="Footnote_374_374" name='Footnote_374_374'></a><a + href='#FNanchor_374_374'>[374]</a> + <div class='note'> + <p>verbeurd, zich aan een ernstig vergrijp schuldig gemaakt waarop de doodstraf + staat</p> + </div> + <a id="Footnote_375_375" name='Footnote_375_375'></a><a + href='#FNanchor_375_375'>[375]</a> + <div class='note'> + <p>coert = keurt = oordeelt; "als men volkomen billijk oordeelt"</p> + </div> + <a id="Footnote_376_376" name='Footnote_376_376'></a><a + href='#FNanchor_376_376'>[376]</a> + <div class='note'> + <p>dan = daarna.</p> + </div> + <a id="Footnote_377_377" name='Footnote_377_377'></a><a + href='#FNanchor_377_377'>[377]</a> + <div class='note'> + <p>wachten</p> + </div> + <a id="Footnote_378_378" name='Footnote_378_378'></a><a + href='#FNanchor_378_378'>[378]</a> + <div class='note'> + <p>gestalte, d.w.z. het meisje-zelf!</p> + </div> + <a id="Footnote_379_379" name='Footnote_379_379'></a><a + href='#FNanchor_379_379'>[379]</a> + <div class='note'> + <p>fel = gemeen; pute = vrouw van zedeloozen levenswandel</p> + </div> + <a id="Footnote_380_380" name='Footnote_380_380'></a><a + href='#FNanchor_380_380'>[380]</a> + <div class='note'> + <p>is er van overtuigd (vergel, vs. 503)</p> + </div> + <a id="Footnote_381_381" name='Footnote_381_381'></a><a + href='#FNanchor_381_381'>[381]</a> + <div class='note'> + <p>vergolden, betaald gezet</p> + </div> + <a id="Footnote_382_382" name='Footnote_382_382'></a><a + href='#FNanchor_382_382'>[382]</a> + <div class='note'> + <p>fijn, ook: edel</p> + </div> + <a id="Footnote_383_383" name='Footnote_383_383'></a><a + href='#FNanchor_383_383'>[383]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 866.</p> + </div> + <a id="Footnote_384_384" name='Footnote_384_384'></a><a + href='#FNanchor_384_384'>[384]</a> + <div class='note'> + <p>Florentijn heeft reeds aardige vorderingen gemaakt in de Christelijke + theologie!</p> + </div> + <a id="Footnote_385_385" name='Footnote_385_385'></a><a + href='#FNanchor_385_385'>[385]</a> + <div class='note'> + <p>en door haar gezoogd werd</p> + </div> + <a id="Footnote_386_386" name='Footnote_386_386'></a><a + href='#FNanchor_386_386'>[386]</a> + <div class='note'> + <p>stierf</p> + </div> + <a id="Footnote_387_387" name='Footnote_387_387'></a><a + href='#FNanchor_387_387'>[387]</a> + <div class='note'> + <p>merkwaardig dat op de plaats der terechtstelling zulk een machtig vorst zoo + weinig militaire bewaking aanwezig heeft dat Gloriant alléén zijn + geliefde redden kan! Of wilde de roede lioen "laver son linge sale en famille?" + Voor het Middeleeuwsche publiek was deze "regie-fout" geen bezwaar! Zie de + inleiding.</p> + </div> + <a id="Footnote_388_388" name='Footnote_388_388'></a><a + href='#FNanchor_388_388'>[388]</a> + <div class='note'> + <p>gezind</p> + </div> + <a id="Footnote_389_389" name='Footnote_389_389'></a><a + href='#FNanchor_389_389'>[389]</a> + <div class='note'> + <p>den ghenen = Jezus; door = ter wille van</p> + </div> + <a id="Footnote_390_390" name='Footnote_390_390'></a><a + href='#FNanchor_390_390'>[390]</a> + <div class='note'> + <p>uitgespreid, geopend.</p> + </div> + <a id="Footnote_391_391" name='Footnote_391_391'></a><a + href='#FNanchor_391_391'>[391]</a> + <div class='note'> + <p>zwaar, grof</p> + </div> + <a id="Footnote_392_392" name='Footnote_392_392'></a><a + href='#FNanchor_392_392'>[392]</a> + <div class='note'> + <p>waarachtig</p> + </div> + <a id="Footnote_393_393" name='Footnote_393_393'></a><a + href='#FNanchor_393_393'>[393]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 768;</p> + </div> + <a id="Footnote_394_394" name='Footnote_394_394'></a><a + href='#FNanchor_394_394'>[394]</a> + <div class='note'> + <p>aanschouwen; nooit meer</p> + </div> + <a id="Footnote_395_395" name='Footnote_395_395'></a><a + href='#FNanchor_395_395'>[395]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 756;</p> + </div> + <a id="Footnote_396_396" name='Footnote_396_396'></a><a + href='#FNanchor_396_396'>[396]</a> + <div class='note'> + <p>al touwe = al toe = allemaal; scouden = schuld</p> + </div> + <a id="Footnote_397_397" name='Footnote_397_397'></a><a + href='#FNanchor_397_397'>[397]</a> + <div class='note'> + <p>lastert</p> + </div> + <a id="Footnote_398_398" name='Footnote_398_398'></a><a + href='#FNanchor_398_398'>[398]</a> + <div class='note'> + <p>te schande maakt</p> + </div> + <a id="Footnote_399_399" name='Footnote_399_399'></a><a + href='#FNanchor_399_399'>[399]</a> + <div class='note'> + <p>"terwijl ge" zouden we hier zeggen</p> + </div> + <a id="Footnote_400_400" name='Footnote_400_400'></a><a + href='#FNanchor_400_400'>[400]</a> + <div class='note'> + <p>uitstel.</p> + </div> + <a id="Footnote_401_401" name='Footnote_401_401'></a><a + href='#FNanchor_401_401'>[401]</a> + <div class='note'> + <p>gemeen; afgeleid van pute; zie vs. 1003;</p> + </div> + <a id="Footnote_402_402" name='Footnote_402_402'></a><a + href='#FNanchor_402_402'>[402]</a> + <div class='note'> + <p>maakt dat ge hier vandaan komt</p> + </div> + <a id="Footnote_403_403" name='Footnote_403_403'></a><a + href='#FNanchor_403_403'>[403]</a> + <div class='note'> + <p>zal zich van u meester maken</p> + </div> + <a id="Footnote_404_404" name='Footnote_404_404'></a><a + href='#FNanchor_404_404'>[404]</a> + <div class='note'> + <p>de mijne</p> + </div> + <a id="Footnote_405_405" name='Footnote_405_405'></a><a + href='#FNanchor_405_405'>[405]</a> + <div class='note'> + <p>hemel</p> + </div> + <a id="Footnote_406_406" name='Footnote_406_406'></a><a + href='#FNanchor_406_406'>[406]</a> + <div class='note'> + <p>dat het allemaal voor mij zoo goed afgeloopen is.</p> + </div> + <a id="Footnote_407_407" name='Footnote_407_407'></a><a + href='#FNanchor_407_407'>[407]</a> + <div class='note'> + <p>vs. 1096-97: die ik nooit eerder dan nu zag</p> + </div> + <a id="Footnote_408_408" name='Footnote_408_408'></a><a + href='#FNanchor_408_408'>[408]</a> + <div class='note'> + <p>U = Gloriant</p> + </div> + <a id="Footnote_409_409" name='Footnote_409_409'></a><a + href='#FNanchor_409_409'>[409]</a> + <div class='note'> + <p>hoe ging het u?</p> + </div> + <a id="Footnote_410_410" name='Footnote_410_410'></a><a + href='#FNanchor_410_410'>[410]</a> + <div class='note'> + <p>geluk.</p> + </div> + <a id="Footnote_411_411" name='Footnote_411_411'></a><a + href='#FNanchor_411_411'>[411]</a> + <div class='note'> + <p>gevangenis</p> + </div> + <a id="Footnote_412_412" name='Footnote_412_412'></a><a + href='#FNanchor_412_412'>[412]</a> + <div class='note'> + <p>beteekent zoowel vrees als gevaar</p> + </div> + <a id="Footnote_413_413" name='Footnote_413_413'></a><a + href='#FNanchor_413_413'>[413]</a> + <div class='note'> + <p>hield mij in het leven; "hield mij er bovenop"</p> + </div> + <a id="Footnote_414_414" name='Footnote_414_414'></a><a + href='#FNanchor_414_414'>[414]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 544 en vs. 939;</p> + </div> + <a id="Footnote_415_415" name='Footnote_415_415'></a><a + href='#FNanchor_415_415'>[415]</a> + <div class='note'> + <p>zooals 't behoort</p> + </div> + <a id="Footnote_416_416" name='Footnote_416_416'></a><a + href='#FNanchor_416_416'>[416]</a> + <div class='note'> + <p>behoeft het</p> + </div> + <a id="Footnote_417_417" name='Footnote_417_417'></a><a + href='#FNanchor_417_417'>[417]</a> + <div class='note'> + <p>al hebt gij heel wat onaangename dingen ondervonden</p> + </div> + <a id="Footnote_418_418" name='Footnote_418_418'></a><a + href='#FNanchor_418_418'>[418]</a> + <div class='note'> + <p>dat weet ik wel zeker (stoplap)</p> + </div> + <a id="Footnote_419_419" name='Footnote_419_419'></a><a + href='#FNanchor_419_419'>[419]</a> + <div class='note'> + <p>lof</p> + </div> + <a id="Footnote_420_420" name='Footnote_420_420'></a><a + href='#FNanchor_420_420'>[420]</a> + <div class='note'> + <p>overal</p> + </div> + <a id="Footnote_421_421" name='Footnote_421_421'></a><a + href='#FNanchor_421_421'>[421]</a> + <div class='note'> + <p>er van dapperheid niet zijns gelijke is</p> + </div> + <a id="Footnote_422_422" name='Footnote_422_422'></a><a + href='#FNanchor_422_422'>[422]</a> + <div class='note'> + <p>daarom was ik ongerust over u.</p> + </div> + <a id="Footnote_423_423" name='Footnote_423_423'></a><a + href='#FNanchor_423_423'>[423]</a> + <div class='note'> + <p>met volharden (onb. wijs)</p> + </div> + <a id="Footnote_424_424" name='Footnote_424_424'></a><a + href='#FNanchor_424_424'>[424]</a> + <div class='note'> + <p>het is ook van geenerlei waarde iets te beginnen</p> + </div> + <a id="Footnote_425_425" name='Footnote_425_425'></a><a + href='#FNanchor_425_425'>[425]</a> + <div class='note'> + <p>zie vs. 5;</p> + </div> + <a id="Footnote_426_426" name='Footnote_426_426'></a><a + href='#FNanchor_426_426'>[426]</a> + <div class='note'> + <p>na de vertooning van een "abel spel" volgde die van een "sotternie" (klucht). + Vergel. de slotverzen van Esmoreit en Lanseloet van Denemerken.</p> + </div> + <hr style='width: 65%;' /> + <div class="center"> + + + <b><font size="+1">GOEDKOOPE UITGAVEN VAN</font><br /> + <font size="+2">NEDERLANDSCHE KLASSIEKEN</font></b><br /> + SMAAKVOL GECARTONNEERD.<br /> + </div> + <hr style='width: 65%;' /> + <p><b>Uit de serie Zonnebloemboekjes:<a id="FNanchor_A_427" + name='FNanchor_A_427'></a><a href='#Footnote_A_427'><sup>[*]</sup></a></b></p> + <br /> + <p><b>No. 1. BEATRIJS. Het Middelnederlandsche gedicht in proza naverteld. Tweede + druk.</b></p> + <p>"De Beatrijs wordt hier aangeboden in modern Nederlandsch proza, den vertaler R. + J. Spitz komt alle hulde toe voor zijn soepele en delicate "vertaling". Utrechtsen + Studenten-weekblad Vox Studiosorium.</p> + <p>Men voelt dat iemand van fijnen smaak zich er toe heeft gezet 't oude gedicht in + proza na te vertellen. De Nieuwe Gids.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 2. ESMOREIT. Middeleeuwsch tooneelspel. Met inleiding en verklarende noten. + Tweede druk.</b></p> + <p>Menigeen zal in stilte van zijn lectuur van de "Esmoreit" genieten, temeer daar de + afwerking dezer uitgave weinig te wenschen overlaat.... Joannes Reddingius in de + Nieuwe Gids.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 6. UIT HOOFT'S LYRIEK. Bloemlezing met inleiding over den dichter en + verklarende noten.</b></p> + <p>"Een in het algemeen goede keuze, de gewenschte beperking der verklarende noten + tot de meest noodzakelijke, een goed oriënteerende inleiding en een keurige vorm + kenmerken dit boekje." Het Volk.</p> + <p>"Er klopt iets in deze zoo <i>aus einem Gusse</i> gegoten inleiding, iets van + zóó warme overtuiging...." "De keus lijkt mij bizonder geslaagd".... M. + H. van Campen in Weekblad voor Stad en Land.</p> + <p>"De bloemlezing is met smaak en kennis van zaken gekozen." Utrechtsch Prov. en + Sted. Dagblad.</p> + <p>Het zoo deskundig en met warme bewondering saamgelezen bundeltje, zal het kan niet + anders, veel koopers vinden. De Vrouw</p> + <p>"Met veel zorg en fijnen smaak samengesteld." De Tijdspiegel.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 9. LANSELOET VAN DENEMERKEN.</b></p> + <p>(LANSELOET en SANDERIJN.)</p> + <p><b>Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding en verklarende noten.</b></p> + <p>Reeds meermalen hebben wij onze blijdschap over deze Zonnebloem-uitgaven van oude + litteratuur te kennen gegeven. Het doet ons genoegen uit de voorrede van dit boekje + te bemerken, dat de uitgave ook bij het publiek een succes is, zoodat vorige nummers + reeds spoedig herdrukt moesten worden. Het roerend-eenvoudige "abel spel" van + Lanseloet ende Sanderijn, dat jaren geleden in Verkade's voortreffelijke opvoering + zoovelen geboeid heeft, is een nieuwe voortreffelijke greep van den heer Spitz. Deze + middeleeuwsche kunst van een onbekenden schrijver is zoo zuiver-menschelijk, dat zij + ook thans nog een wondere bekoring uitoefent. Het Volk.</p> + <p><b>Prijs f 1,10.</b></p> + <p><b>No. 14. DEN SPYEGHEL DER SALICHEIT VAN ELCKERLYC.</b></p> + <p>De Middeleeuwsche allegorie, bekend door de opvoeringen van Dr. Willem Rooyaards + en Ed. Verkade.</p> + <p>Deze populaire uitgave van Elckerlijc zal ongetwijfeld aftrek vinden. De Nieuwe + Taalgids.</p> + <p>Deze uitgave zal ongetwijfeld welkom wezen.... Tooneelgids (Brussel).</p> + <p>In dit kleurige bandje krijgt het "schoon boecxken" nieuwe bekoring. De Vrouw.</p> + <p><b>Prijs f 1,50.</b></p> + <p><b>No. 19—20. ADAM IN BALLINGSCHAP</b> van JOOST VAN DEN VONDEL, met inleiding en + aanteekeningen van Drs. A. Saalborn, Leeraar Gooische H.B.S. te Bussum. </p> + <p><b>Fraaie + uitgave met illustraties.</b></p> + <p><b>Prijs gecartonneerd f 2,75; ingenaaid f 2,25.</b></p> + <p><b>No. 23. EEN ABEL SPEL VAN GLORIANT. Met inleiding en aanteekeningen van R. J. + SPITZ, Leeraar H. B. S. te Apeldoorn.</b></p> + <p>Een alleraardigst Middeleeuwsch spel uit de serie waartoe ook Esmoreit en + Lanseloet van Denemerken behooren. In het komende tooneelseizoen wordt het stuk + opgevoerd door het Haagsche gezelschap "Die Ghesellen van den Spele". Dit stuk werd + sedert 1875 niet uitgegeven; dit is de eerste populaire editie.</p> + <p><b>Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1,50.</b></p> + <p><b>No. 25. MARIKEN VAN NIEUMEGHEN. Middeleeuwsch tooneelspel met inleiding en + aanteekeningen van M.A.P.C. POELHEKKE, Directeur der Gem. H.B.S. te Nijmegen.</b></p> + <p>Dit stuk is bekend door de succesvolle opvoeringen van "Het Schouwtooneel" onder + directie van Jan Musch, welk gezelschap het ook in het komend seizoen weer zal + opvoeren. Dit is de eerste editie van dit stuk, die voor een grooter publiek en ook + voor schoolgebruik bestemd en geschikt is.</p> + <p><b>Prijs gecartonneerd f 1,75; ingenaaid f 1.50.</b></p> + + <br /> + <br /> + <br /> + <p> <font size="+1"><b>DE TECHNIEK DER POËZIE,</b></font></p> + <p><b>door FRANS BASTIAANSE.</b></p> + <p>De dichter Bastiaanse geeft in een kort bestek een uitnemend helder inzicht in + aard en wezen van den woordkunstenaar en de verhouding die er bestaat tusscben wat er + in diens ziel leeft en de wyze waarop hij het uit. Hij behandelt verschillende + kwesties van rijm, klank, rhythme, plastiek, zóó als alleen een + scheppend kunstenaar zelf, die eigen zielsleven beluisterd en geanalyseerd heeft, het + doen kan en zooals men het in geen enkele "versleer" vindt.</p> + <p>"De heer Bastiaanse zegt veel rake en voortreffelijke dingen." Van onzen Tijd.</p> + <p>...... verdient bijzondere aandacht. School en Leven.</p> + <p><b>Prijs gebonden f 1,50.</b></p> + <br /> + <br /> + <a id="Footnote_A_427" name='Footnote_A_427'></a><a href='#FNanchor_A_427'>[*]</a> + <div class='note'> + <p>De letterkundige verzorging van de No.'s 1, 2, 6 en 9, en 14 en 23 is van de + hand van R.J. Spitz, Leeraar in de Nederlandsche Taal- en Letterkunde aan de + Hoogere Burgerschool te Apeldoorn.</p> + </div> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Gloriant, by R. J. Spitz + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GLORIANT *** + +***** This file should be named 14143-h.htm or 14143-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/4/1/4/14143/ + +Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed +Proofreading Team. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + + </body> +</html> + + diff --git a/old/14143-h/images/bloem.jpg b/old/14143-h/images/bloem.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..079e752 --- /dev/null +++ b/old/14143-h/images/bloem.jpg diff --git a/old/14143-h/images/cover.jpg b/old/14143-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..be81f5a --- /dev/null +++ b/old/14143-h/images/cover.jpg diff --git a/old/14143-h/images/logo.jpg b/old/14143-h/images/logo.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..9d3159a --- /dev/null +++ b/old/14143-h/images/logo.jpg |
