initial commit of ebook 14042HEADmain

1 files changed, 1131 insertions, 0 deletions

diff --git a/14042-0.txt b/14042-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..a39a97c
--- /dev/null
+++ b/14042-0.txt
@@ -0,0 +1,1131 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14042 ***
+
+Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+
+Door T. TJ. DE BOER.
+
+
+Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten
+aspirant-zeeman den raad: "Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee."
+
+Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid
+in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens der wereld
+zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie
+wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord,
+den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen hij zich met
+werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder
+zijn er de koelie's, die onder ons toezicht het schip moeten lossen en
+laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk
+waartoe zij behooren. En ten slotte is er de buurt waar de zeeman op
+de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is
+te mijden.
+
+Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om
+aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt tot des
+avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen
+wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door
+de Binnenzee van Japan, eene reis van één etmaal, dan valt er veel
+te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene
+eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms als een vlucht
+rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het
+glanzende maanlicht, de blauw-lichtende zee en de ontelbare lichtjes
+der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt
+een bekoorlijk geheel, en wekt in ons het verlangen op, dieper in
+het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden
+bevredigd wordt en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep
+onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de
+zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven,
+land en volk beter te leeren kennen.
+
+Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden één
+passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen een reis
+met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door
+de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof, met hem mee te
+gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar
+Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen
+lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door Japan, het land,
+dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft
+verbaasd en vooral in dezen tijd ieders belangstelling opwekt. Uit
+den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen;
+zij maakt volstrekt geen aanspraak op volledigheid, want om een goed
+denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men
+er veel langer vertoeven.
+
+Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een
+bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane visiteerde
+onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met
+een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd door.
+
+Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de
+bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten ons per
+"jinrickisja" naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle
+inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg genoemd
+"ricksja", is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare
+kap, dat door een man getrokken wordt met een vrij groote snelheid. Het
+is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet
+te groote afstanden, en heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna
+alle plaatsen in Oost-Azië. Wij namen een biljet 1ste klasse naar
+Tokyo en vertrokken om 10 uur van Kobe.
+
+Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar
+uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote
+menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten of rijwielen,
+niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene
+bergen geweldig groote, witte Japansche karakters afsteken,
+die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver
+verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den trein. Dat gaat in
+Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te
+laten afteekenen onnoodig. Ook hebben de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+Kyoto is een groote stad met ± 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen
+lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de zetel der
+regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar
+het Kyoto-hôtel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een ruim uitzicht
+aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met
+de bergen tot achtergrond.
+
+Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst
+naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indië via China in Japan
+ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst. Het is
+verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten,
+met 60000 bonzen (priesters).
+
+Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den
+eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn, die
+tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom,
+waarin vijvers, bloemperken, enz. Vóór wij binnengingen, werden ons
+een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten
+(zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk XIV moet hebben gehad),
+en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er
+doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige
+troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages met tal
+van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit
+geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht ons in verwarring.
+
+Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld van Boeddha, de
+beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de
+palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar, den indruk gevende
+van intense, passieve, passielooze rust.
+
+Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze
+sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer bijzonderen
+vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn
+arm op en neer, terwijl hij met eentonige stem uit een voor hem liggend
+boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de
+hooge gewelven. Wij haalden diep adem toen wij weer buiten kwamen,
+het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels
+zongen in de boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers,
+vol dartelende goudvischjes.
+
+In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende
+60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte der
+klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid
+worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station,
+teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein plaatsje,
+een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden
+der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn stroomde
+de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen
+en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend opstuift en
+schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels,
+enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde rivier, die uit een
+enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka
+met een bootje de Hodzu af te varen, een terecht vermaarde tocht,
+die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+Om halfzes staken wij van wal in een platboôm-vaartuig, met vier Japs
+bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten, één stond voorin
+met een stok, en één achterin, sturende met een riem. In 't begin
+was er weinig stroom, maar weldra begonnen de stroomversnellingen,
+en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide
+rotsblokken schoten, terwijl het water onder ons en om ons kookte en
+ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid
+noodig, om geen ongelukken te veroorzaken. Soms leek het ons toe,
+dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een'
+grooten steen, die dreigend den weg versperde. Doch juist op het
+kritieke moment gaf een duw van den man vóór in de boot, of een
+behendige draai van den stuurman den steven eene andere wending,
+dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden
+kant uit, en het volgende oogenblik--rakelings langs de scherpe
+granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim
+ons bespatte--waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de
+kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens een
+nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn
+met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons
+de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de bergen rees
+en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel
+tooverachtig en maakte een diepen indruk op ons.
+
+Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven
+wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van "geisja's", en bootjes vol
+jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige muziek
+der Japanners.
+
+Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto
+terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant, gelegen op een
+zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige
+lampions, waar wij door jonge meisjes in nationaal kostuum bediend
+werden--zooals trouwens in alle hôtels, restaurants, logementen en
+theehuizen in Japan;--daarna wandelden wij de stad eens door.
+
+Indien het mooi weer is--en dat is het bijna altijd in dit
+bloemenland--heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een
+vroolijke drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene
+ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het eerst komt.
+
+Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half
+bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader
+met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook jegens elkander,
+is spreekwoordelijk; nergens heb ik zóóveel zien buigen; zelfs wanneer
+twee ricksjakoelies elkander iets mededeelen, gaat zulks met vele
+strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men
+eene familie eenige kennissen van den trein ziet halen. Waarlijk,
+in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van
+hen leeren. En die beleefdheid gaat hen zoo natuurlijk af, dat men
+voelt dat zij uit het hart komt.
+
+Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding
+en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels, waar zooveel moois
+uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat
+alles maakte ons het scheiden moeilijk; eindelijk zochten wij toch
+ons hôtel op en begaven ons ter ruste.
+
+De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje,
+2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie vergezichten aan;
+men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden
+en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen, dan komen zij
+allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk
+gewemel van pooten en koppen en schilden en vinnen; en 't is geen
+ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden
+te zien spartelen,  één voet boven het water. De visschen, met hun
+grooteren bek, zijn er het best aan toe; men zou dus gevoegelijk van
+karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben,
+lieten wij ons naar den Kasuga-Miya brengen, een Shinto-tempel.
+
+De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de
+vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen, die
+veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren
+en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer dan 800 goden,
+halfgoden en heroën worden gehuldigd.
+
+Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel
+onderscheiden door de "Torii", een poort van bijzonderen vorm en van
+hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt
+door de "Sanmon", een poort van twee verdiepingen. Ook zijn de eerste
+gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg,
+aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond
+en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met
+nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen lantarens van
+drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van
+3000 bereiken, welke ééns per jaar van lampjes voorzien en aangestoken
+worden, het park herscheppende in een feeëntuin. Verder vindt men er
+gansche straten van winkels, waarin alleen voorwerpen worden verkocht,
+vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en
+bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een kort gebed
+te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men
+voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen te eten kon geven,
+benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld,
+een heiligen dans uitvoerden.
+
+Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de
+Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel genaamd
+Todai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog,
+90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig meer dan het enorme
+beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder
+het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem, die eveneens van koper
+is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in
+geslaagd dit beeld te gieten.
+
+Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute
+onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden,
+dat de ziel van den Boeddha in het Nirwâna vertoeft.
+
+Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen
+geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees van den wilden
+heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert
+en door allerlei formules diens toorn en wraak zoekt te bezweren, maar
+eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama,
+den Boeddha, den Indischen prins, die vóór vierentwintig eeuwen vrouw
+en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid
+te zoeken, en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering,
+twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen
+(er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze bewondering
+afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een
+kurketrekker.
+
+Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij
+een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt
+Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat van de
+touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden
+echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit van Amsterdam
+gehoord.
+
+Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks
+vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij daarom, dat
+wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders
+ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds met even vleiende woorden
+gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen
+wel, dat dat nu "die blanke barbaren met hunne leelijke, ronde oogen"
+waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de
+kleine Japanners zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde
+geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde,
+als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan het einde van
+zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die
+zich daartoe bekwaam achtte, naar voren en deed dienst als tolk. Hij
+glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis
+als het believen van den vreemdeling.
+
+Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in
+aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed ook. Want
+hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde
+karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet--waarbij
+soms vermakelijke fouten worden gemaakt--doch in het binnenland
+ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd
+moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel elk haar kent,
+maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk
+meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns inziens geen vergissing
+mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En
+beiden vonden wij het erg dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds
+genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche tafel krijgt
+voor niet veel geld.
+
+Daarna bezochten wij een "Shibai" (theater). Kyoto is de bakermat
+der Japansche tooneelkunst. Een zijner inwoners verzamelde eeuwen
+geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen
+op een stellage te midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai,
+d.i. "zittende op het gras".
+
+In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden
+aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een kleurengewemel
+van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge
+staken neerhangen of de geheele breedte der straat overkronkelen,
+en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd
+feest ware.
+
+Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische
+scène's of komische tooneelen--de eerste het meest--afgebeeld, en
+van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of
+acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen vindt men
+er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels
+en café-chantant's wisselen elkander af. Hier zitten in een winkel een
+zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten
+te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel, waarin men steeds dezelfde
+woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en
+wreede gelaatstrekken opmerkt, terwijl vóór den voorhang een kleine
+doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men
+van de bovenzaal van een restaurant de banjo klinken.
+
+En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens
+roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden; ieder loopt
+met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben
+allen bloemen in het donkere haar, dat bij de ongetrouwden op een
+bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren
+weggestreken; zij dragen, evenals de mannen, klompjes, bestaande
+uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder--hoe
+vuiler de straat des te hooger de plankjes--, welke klompjes worden
+vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous
+doorgaan. Bij het loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma,
+waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen der plaatsen
+vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens,
+die, bij alle onaangename herinneringen aan evenwijdige streepjes,
+die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk
+waren, ons toch onszelven gelukkig doen prijzen, dat we geen Japansche
+schooljongens geweest zijn.
+
+Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in
+het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen,
+allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende
+parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden door latten
+en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen
+zij doen hurkende of zittende op hunne knieën op een kussen. Het is
+dus wel werkelijk "par terre".
+
+Twee gangen--feitelijk breede, onbelegde planken--die iets hooger
+zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht naar
+het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den
+achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde zijn het een
+soort van loges met schuifdeuren--alle deuren schuiven in een Japansch
+huis--en een iets hoogere afscheiding, welke echter nog niet tot de
+knieën reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat
+men ons een laag bankje gebracht had. Achter de loges is een gang,
+van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door
+ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht, hetgeen
+een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde,
+in September hier nog onmisbare instrumenten nu in het licht, dan in
+de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met
+hunne ouders meegaan, en hoe elke familie voorzien is van theeservies,
+gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+Ook wij bestelden thee--van groene, ongedroogde bladen, waaraan men
+eerst moet wennen--en bepaalden daarna onze aandacht bij het tooneel.
+
+Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen
+gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar naar ons
+oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een
+draaibare schijf, zoodat onder het spel de mise-en-scène soms geheel
+veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar
+voren, gluurden er onder door of begaven zich er zelfs achter. Nu en
+dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen,
+maar over de zooeven genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing
+voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk, want op
+een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje
+medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch en gebroken
+Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den
+lachlust scheen op te wekken. Zij wilde echter niets van hem weten,
+waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen
+over het tooneel achterna liep, herhaaldelijk uitroepende: "Stop! I
+will kill you". Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,--gekund
+had hij het al lang--verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen
+z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat deze hem in
+de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte
+een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid heelemaal den
+gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte
+en, nadat de wonde over alles heen met een zakdoek verbonden was,
+den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het
+meisje met haren bevrijder verdween.
+
+Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die
+scène opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en
+namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts
+één passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte trok
+onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een
+waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht te kooi,
+na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst
+te "porren". En terwijl de trein in den helderen maannacht met ons
+voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer
+1/4. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken en
+zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent
+uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf verdiepingen,
+opgetrokken in den interessanten Japanschen bouwstijl, en is omringd
+door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten
+dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren als
+voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude,
+Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te vertegenwoordigen
+van f 4.000.000. Eén er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen
+te zien geweest.
+
+Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,--waarvoor
+eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is--moesten wij
+ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen
+om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die er binnen moet
+heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit
+heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+maliënkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen,
+lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel 10 kilo
+gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en
+pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de beide verdiepingen
+van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden
+om van te droomen, vaasjes om te stelen, porceleinen borden om van
+te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot
+stof vergaan, en ik weet niet wat nog al meer. En ze gooien er met
+honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = ± f 1.25), dat
+men er wee van wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk
+niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft
+men per slot van rekening later toch altijd het idée, minstens nog
+den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook
+met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat het altijd
+wel 800.000 zal blijven.
+
+De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en
+zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk aantal pijpjes,
+brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat,
+opgericht ter eere van de gevallenen in den oorlog met China, 1894/95.
+
+Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter
+nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten op,
+gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven
+wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij
+hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen. De
+meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol,
+hadden in zóóverre aan de westersche mode geofferd, dat haar kleeding
+van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek,
+die dan bijna altijd donkerrood was. Ook droegen enkelen schoenen.
+
+Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen
+liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed op, terwijl van
+een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren
+verscheidene intelligente gezichten bij.
+
+Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze siësta totdat de
+grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het
+station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel Nagoya
+doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De
+conducteur verstond geen Engelsch en begreep er niets van toen wij,
+aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer
+mee teruggingen. Het was evenwel een gemakkelijke en prettige manier,
+het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en
+theaters eens goed op te nemen.
+
+Japan is het land der contrasten!
+
+Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een
+kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het trottoir
+gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd
+van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen, edoch met de
+allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht
+in de courant de allerlaatste telegrammen uit de geheele wereld
+leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje
+toewuift! Of wanneer men in een nauwe straat een warnet van telegraaf-
+en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn
+voorzien en de straatverlichting uit booglampen bestaat! Of ook,
+als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en
+daar verrast wordt door de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de
+haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen
+beladen. Moeders dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug,
+en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes
+kolen. Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en
+ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op los.
+
+Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te
+Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed naar
+de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in
+onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt
+een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar in plaats
+van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen
+waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder gratie.
+
+En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+Toen het donker werd, gingen wij naar het hôtel terug en gebruikten
+na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en Nóbo, de dochters
+van den hôtelhouder, ons gezelschap hielden.
+
+Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den
+oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij des te
+beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar
+in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende
+zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde de maan,
+en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+Dit alles was zeer poëtisch, maar aan alles komt een einde, en
+vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar
+Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso! Sayonara, Nobo!
+
+Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren
+bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in meer of
+minder bekoorlijk négligé, en wij moesten ons met een zitplaats
+vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake. Ik deed maar
+net alsof ik de "hondewacht" had en trachtte rookende en lezende den
+tijd te dooden.
+
+Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij;
+soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten Oceaan
+glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft,
+een zachte plank om op te liggen is mij voldoende, doch zittende kan
+ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen
+zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: "a small drip in the morning
+is better than a lot in the day". Ik bedankte echter en verdacht hem,
+van ook "a lot in the day" niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5
+uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde
+levendigheid, welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken
+was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op België en Nederland. Wij
+snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe
+verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog, welke men overal
+afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en
+die, als een oude, trouwe waker, met zijn besneeuwde kruin de wacht
+schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als
+den Stillen Oceaan domineert.
+
+Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000
+inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd vierkante
+mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over
+'t algemeen laag zijn en zelden meer dan ééne verdieping hebben. De
+ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en
+paleizen maken hierop natuurlijk eene uitzondering. Deze zijn alle
+gebouwd in westerschen stijl.
+
+Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in
+het centrum der stad, omringd door wallen en grachten. Oorspronkelijk
+was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de
+eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein dorpje was. In 1868 werd deze
+naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: "Oostelijke hoofdstad",
+om het te onderscheiden van Saikyo of "Westelijke hoofdstad", den
+naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door
+brand vernield, dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement
+te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat het vol
+klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten
+stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er onder. Het loopen
+op die klompjes--waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te
+verstuiken--is nu juist niet elegant, daar de voeten binnenwaarts
+gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos idée, vooral bij
+vrouwen, ofschoon ze er toch vrij vlug op voort kunnen en het nog
+een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche
+zusteren, die zonder steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk
+verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen
+tijd, dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging
+opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les idées marchent!
+
+In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna
+geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam,
+na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar zeer
+ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden
+waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten en kussens, en
+eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij
+zijne houding voor 't kiezen heeft. Het leek ons minder aangenaam toe,
+en ten slotte kwamen wij toch weer in het Hôtel Métropole terecht,
+alwaar wij onze vermoeide ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten
+en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de
+haven, onder tal van slingerende "poenka's", door bedienden buiten
+de zaal in beweging gebracht.
+
+Een kleine lofrede op de hôtels in Japan is hier wellicht op hare
+plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder Europeesch,
+hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de
+keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed uitlokkend. Ze zijn
+van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent,
+men behoeft nooit iets tweemaal te vragen en slechts te zinspelen op
+het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen
+even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage en spoorden
+daarna weer terug naar Tokyo.
+
+In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties,
+consulaten, hôtels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend
+worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten gevolge
+hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging
+alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen, n.l. Tokyo,
+Yokohama, Osaka en Kobé. Toch merkten wij nergens iets van eene
+anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen
+groet: "Ohayo" (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds beleefd
+en hulpvaardig.
+
+Ook voor ons hôtel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een
+gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs de haven
+wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine
+schepen, en door de opening der tent de soldaten zagen rooken en
+praten bij het flauwe licht van een olielamp, werden onze gedachten
+als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het
+geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat aandachtig naar
+hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden
+aan gindsche zijde der Japansche Zee, van den moed der Russen,
+de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de
+overwinningen, die altijd waren aan de zijde van het grootste
+intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de
+trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen aan het
+andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog
+in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger, een patrouilleerende
+agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te
+slapen,  door een deken beschermd  tegen de ochtendkoelte, was het
+eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De
+lage, houten huizen met hunne oploopende dakvorsten staken grijs
+af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag
+beloofde; achter hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje
+uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier
+lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om ... zonder ooit
+een oogenblik te aarzelen.
+
+Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket--aan de
+groote stations vindt men hier veel dames-employées--in het Japansch
+twee kaartjes naar Nikko [1], maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg
+mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde
+en moest ik wel terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld
+is in Japan minstens even rond als ergens anders en de winkels zijn
+er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed
+als in Europa.
+
+Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te
+genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer hoogen
+dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan _zij_ last had
+van de zon. _Hij_ dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats
+te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken,
+gefaald hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende
+tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij
+zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik te verwaardigen,
+terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid
+jegens het schoone geslacht viel schijnbaar niet in goede aarde.
+
+Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw
+en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren den gastheer
+en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En
+toch is er te Tokyo eene universiteit voor vrouwen!
+
+Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de
+gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat zij hare
+sandalen uittrok en met de knieën onder het lichaam plaats nam. Dit
+bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door eerst met het gezicht
+naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst
+mogelijken tijd op de kleinst mogelijke ruimte wist om te draaien.
+
+Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak
+dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna te voorschijn
+kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met
+klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje en een doosje
+lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes
+was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een keer of vier herhaald,
+waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en
+vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als een belofte
+de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen te
+Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de
+rit nog zeven kwartier.
+
+Wij hadden eene afdeeling van twee coupé's geheel voor ons
+alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde en
+het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't
+eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan achteruit en werden
+niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene
+pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken; dan
+weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende
+valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht gevangen door
+een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen
+getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen omlijsting van beuken,
+of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen;
+even later omvatte onze blik een golvende vlakte, bekoorlijk door de
+oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en
+slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd,
+den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog
+vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen vulde en de
+bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste,
+dat minnen _moest_ dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende
+zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde
+de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant met eene dubbele
+rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het
+laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een
+Japansch spreekwoord zegt: "Nikko minai uchi wa, kikko to iuna",
+hetgeen beteekent: "Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko",
+d.i. magnifiek.
+
+Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden,
+heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht zomerverblijf. In
+den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-hôtel brengen, waar
+nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was het geheel bezet,
+zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie,
+die den volgenden dag zou gehouden worden.
+
+Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een
+goed idée kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien van
+een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche
+schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide tafeltjes, bedekt
+met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt,
+internationaal gezelschap, en daartusschen bewogen zich een twaalftal
+lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in
+lichte kimono en kleurige, zijden obi, een breede ceintuur, die eenige
+malen om de middel gewonden wordt en van achteren zóódanig opgenomen,
+dat het net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met
+een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met
+sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten bedienden.
+
+Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig
+uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte een
+wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij
+dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten van
+Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per
+ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en stegen om half
+twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De
+rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat
+voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was
+buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op de
+hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog
+geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende; de steile rotsen,
+soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende
+boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende tegen de blauwe
+lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid
+voortdraafden; de schitterende bloemen, tegen de met mos en varens
+begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het
+vogelenheir, zingende in het geboomte ... dat alles maakte op ons
+een onvergetelijken indruk.
+
+Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een
+waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter haast
+en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging
+het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en
+drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het veel kortere,
+voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte
+van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een smal paadje
+naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant
+van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg, die den bodem geheel
+verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te
+voorschijn snellende viel de breede waterkolom met donderend geraas
+naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende
+waterdroppels zagen wij den mozaïekwand der rots, op vreemde manier
+met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid
+met bloemen, varens en rood, bruin en groen mos.
+
+Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van
+5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400 voet boven
+den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den
+grooten waterval.
+
+Op de brug, die naar het Lake-Side-hôtel voert en waaronder het
+water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te versnellen,
+bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere
+wolk verborgen, welks gekartelde randen zij gouden kleurde, en hare
+stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond
+van bergen en op den 8800 voet hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de
+liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende
+golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende watermassa's.
+
+Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de
+oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+Wij rustten wat uit in het hôtel, welks uitgestrekte tuin een pracht
+van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde, en stegen
+toen weder te paard.
+
+De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin
+het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam. Onder het
+zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten
+gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak langs den kant van het
+ravijn te loopen, waar één misstap den dood beteekende. Doch waar is
+de jeugd, voor wie het gevaar geen aantrekkingskracht bezit?
+
+Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en zóózeer op hun eigen veiligheid
+bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had
+blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen gestruikeld
+en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling
+afgingen, viel het op zijne knieën en wierp mij af. Wat doet ook een
+zeeman boven op een biek!
+
+Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat
+wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of het kwam door
+het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het
+niet, maar het was met opeengeklemde tanden,--hoewel in sierlijken
+draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch
+gezelschap "Nederland" vertegenwoordigden--dat wij om 7 uur voor ons
+hôtel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige
+Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte, dat ik gaarne een
+kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde
+dit verzachtingsmiddel, doch trok dan ook onder het eten van de soep
+gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+
+Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht,
+totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere,
+trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons daardoor
+evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja,
+teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien. Daar we naar boven
+moesten, hadden we aan één koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede
+bij, die genoemd wordt "ato-oshi", d.i.: duwer. Hortend en stootend
+hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu
+juist niet bijster aangenaam was.
+
+Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen
+het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas, waarin de dennen
+kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half
+uur stapten we af bij een theehuis en daarna bracht eene wandeling
+van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal
+pad langs den rand eener kloof ons bij een rustiek bruggetje op den
+bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog
+is. Het was een woest brokje natuur.
+
+Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote
+en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over
+den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe hemel, waarin
+langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken
+der boomen, welke dien weder druppelend op ons deden nederstorten;
+en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg
+wandelden wij terug, dronken een kopje thee, kochten als souvenir
+eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt,
+en waren ten 8 uur bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel
+van Japan.
+
+Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen,
+en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen men hier
+ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou
+kunnen.
+
+Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze
+aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd was als voor
+een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de
+andere helft van dit gebouwtje zaten twee dansmeisjes in lange roode
+en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen
+dans uitvoerden. Met zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans
+bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren,
+in de eene hand een waaier houdende en in de andere een handvat met
+koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en
+bewegingloos te wachten.
+
+In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden "Shogun", bewonderden
+wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels--waarbij de ibis een groote rol speelt--bloemen,
+vruchten, enz.
+
+Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte
+een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin het goud en
+koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere
+teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+"Daimyo's"; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt
+en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende trekken
+en gespannen boog of getrokken zwaard. In één gebouw hing zelfs een
+schilderij van een modern slagschip en zat een symbolieke adelaar
+op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner
+slechts overwinnen of sterven kent, ondanks de leer van Boeddha,
+die verbiedt te dooden?
+
+En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen
+her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer fraaie torens,
+heeft men het oerwoud rondom.
+
+Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te
+vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie, gehouden
+ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren,
+wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke wapens en
+wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen
+geven. Wij konden er helaas niet van genieten, daar de tijd van vertrek
+naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te
+hebben gehaald van het Kanaya-hôtel, dat ik niet licht zal vergeten.
+
+En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om
+zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner
+bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij komen en den
+onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk
+natuurschoon in zijne nabijheid, om den zorgen-bannenden invloed
+zijner paradijsachtige omgeving.
+
+En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende
+"Dormi o bella" van den gondelier in den Venetiaanschen toovernacht en
+bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs
+het papyrus-riet en een bruine gestalte op de voorplecht op zangerigen
+toon zijnen makkers verhalen deed uit de "Duizend-en-een-nacht";
+die evengoed bekend zijt in den Harz als in de Ardennen; die het
+weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de
+tintelende Marseillaise aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt
+zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen
+hebt beklommen en op een drijvend hôtel naar de Nieuwe Wereld zijt
+overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben en
+ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang
+hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan en den zonsopgang
+aan het Vierwaldstädtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven
+en Monte-Carlo zonder te spelen ... voor u herhaal ik:
+
+"Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!"
+
+Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen
+precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden dus niets
+meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne schouwburgen
+en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat
+was wel jammer, doch kon niet verholpen worden. De plicht gebood ons
+terug te keeren.
+
+Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de
+plaatsen die wij bezochten.
+
+In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon
+eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op
+alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche en
+Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het
+eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand tot begin- en
+eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want
+zelfs op de kleinste stations leidt een ruime brug, geheel overdekt,
+naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af
+goed aangepakt en was er een ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners
+konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en
+zoo den langen lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen
+bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+Rook- en dames-coupé's mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook
+overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen
+enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende,
+kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen nacht
+deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven
+oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel afgespte en
+toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het
+niet eens vreemd meer!
+
+We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den
+nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen het licht werd,
+af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij
+gaarne hadden bezocht.
+
+Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers
+hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen met bassins
+gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen
+naast elkaar, wieschen gelaat en handen en poetsten hunne tanden. Wij
+echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik
+het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid voor
+al het genotene.
+
+Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne
+overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het station te
+Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek
+uit Tokyo, en een half uur later roeide een sampang ons aan boord,
+alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan
+verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die onvergetelijke
+dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig
+volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+"De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof
+Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte; alsof
+het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende,
+die het geeft aan dat der vrouw.
+
+"Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in
+Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en korte uitersten;
+maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van
+winter er tusschen; een land van bloemen, waar de lotus en de kers,
+de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het
+bamboe-gras den ahornboom omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn
+palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende
+eenzelvigheid vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus".
+
+
+
+
+
+AANTEEKENING
+
+[1] Spreek uit: Niko.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14042 ***