initial commit of ebook 14042HEADmain

40 files changed, 10981 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/14042-0.txt b/14042-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..a39a97c
--- /dev/null
+++ b/14042-0.txt
@@ -0,0 +1,1131 @@
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14042 ***
+
+Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+
+Door T. TJ. DE BOER.
+
+
+Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten
+aspirant-zeeman den raad: "Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee."
+
+Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid
+in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens der wereld
+zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie
+wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord,
+den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen hij zich met
+werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder
+zijn er de koelie's, die onder ons toezicht het schip moeten lossen en
+laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk
+waartoe zij behooren. En ten slotte is er de buurt waar de zeeman op
+de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is
+te mijden.
+
+Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om
+aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt tot des
+avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen
+wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door
+de Binnenzee van Japan, eene reis van één etmaal, dan valt er veel
+te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene
+eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms als een vlucht
+rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het
+glanzende maanlicht, de blauw-lichtende zee en de ontelbare lichtjes
+der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt
+een bekoorlijk geheel, en wekt in ons het verlangen op, dieper in
+het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden
+bevredigd wordt en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep
+onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de
+zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven,
+land en volk beter te leeren kennen.
+
+Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden één
+passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen een reis
+met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door
+de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof, met hem mee te
+gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar
+Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen
+lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door Japan, het land,
+dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft
+verbaasd en vooral in dezen tijd ieders belangstelling opwekt. Uit
+den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen;
+zij maakt volstrekt geen aanspraak op volledigheid, want om een goed
+denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men
+er veel langer vertoeven.
+
+Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een
+bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane visiteerde
+onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met
+een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd door.
+
+Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de
+bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten ons per
+"jinrickisja" naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle
+inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg genoemd
+"ricksja", is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare
+kap, dat door een man getrokken wordt met een vrij groote snelheid. Het
+is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet
+te groote afstanden, en heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna
+alle plaatsen in Oost-Azië. Wij namen een biljet 1ste klasse naar
+Tokyo en vertrokken om 10 uur van Kobe.
+
+Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar
+uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote
+menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten of rijwielen,
+niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene
+bergen geweldig groote, witte Japansche karakters afsteken,
+die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver
+verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den trein. Dat gaat in
+Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te
+laten afteekenen onnoodig. Ook hebben de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+Kyoto is een groote stad met ± 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen
+lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de zetel der
+regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar
+het Kyoto-hôtel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een ruim uitzicht
+aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met
+de bergen tot achtergrond.
+
+Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst
+naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indië via China in Japan
+ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst. Het is
+verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten,
+met 60000 bonzen (priesters).
+
+Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den
+eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn, die
+tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom,
+waarin vijvers, bloemperken, enz. Vóór wij binnengingen, werden ons
+een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten
+(zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk XIV moet hebben gehad),
+en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er
+doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige
+troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages met tal
+van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit
+geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht ons in verwarring.
+
+Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld van Boeddha, de
+beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de
+palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar, den indruk gevende
+van intense, passieve, passielooze rust.
+
+Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze
+sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer bijzonderen
+vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn
+arm op en neer, terwijl hij met eentonige stem uit een voor hem liggend
+boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de
+hooge gewelven. Wij haalden diep adem toen wij weer buiten kwamen,
+het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels
+zongen in de boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers,
+vol dartelende goudvischjes.
+
+In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende
+60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte der
+klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid
+worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station,
+teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein plaatsje,
+een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden
+der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn stroomde
+de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen
+en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend opstuift en
+schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels,
+enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde rivier, die uit een
+enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka
+met een bootje de Hodzu af te varen, een terecht vermaarde tocht,
+die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+Om halfzes staken wij van wal in een platboôm-vaartuig, met vier Japs
+bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten, één stond voorin
+met een stok, en één achterin, sturende met een riem. In 't begin
+was er weinig stroom, maar weldra begonnen de stroomversnellingen,
+en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide
+rotsblokken schoten, terwijl het water onder ons en om ons kookte en
+ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid
+noodig, om geen ongelukken te veroorzaken. Soms leek het ons toe,
+dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een'
+grooten steen, die dreigend den weg versperde. Doch juist op het
+kritieke moment gaf een duw van den man vóór in de boot, of een
+behendige draai van den stuurman den steven eene andere wending,
+dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden
+kant uit, en het volgende oogenblik--rakelings langs de scherpe
+granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim
+ons bespatte--waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de
+kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens een
+nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn
+met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons
+de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de bergen rees
+en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel
+tooverachtig en maakte een diepen indruk op ons.
+
+Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven
+wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van "geisja's", en bootjes vol
+jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige muziek
+der Japanners.
+
+Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto
+terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant, gelegen op een
+zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige
+lampions, waar wij door jonge meisjes in nationaal kostuum bediend
+werden--zooals trouwens in alle hôtels, restaurants, logementen en
+theehuizen in Japan;--daarna wandelden wij de stad eens door.
+
+Indien het mooi weer is--en dat is het bijna altijd in dit
+bloemenland--heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een
+vroolijke drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene
+ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het eerst komt.
+
+Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half
+bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader
+met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook jegens elkander,
+is spreekwoordelijk; nergens heb ik zóóveel zien buigen; zelfs wanneer
+twee ricksjakoelies elkander iets mededeelen, gaat zulks met vele
+strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men
+eene familie eenige kennissen van den trein ziet halen. Waarlijk,
+in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van
+hen leeren. En die beleefdheid gaat hen zoo natuurlijk af, dat men
+voelt dat zij uit het hart komt.
+
+Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding
+en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels, waar zooveel moois
+uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat
+alles maakte ons het scheiden moeilijk; eindelijk zochten wij toch
+ons hôtel op en begaven ons ter ruste.
+
+De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje,
+2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie vergezichten aan;
+men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden
+en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen, dan komen zij
+allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk
+gewemel van pooten en koppen en schilden en vinnen; en 't is geen
+ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden
+te zien spartelen,  één voet boven het water. De visschen, met hun
+grooteren bek, zijn er het best aan toe; men zou dus gevoegelijk van
+karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben,
+lieten wij ons naar den Kasuga-Miya brengen, een Shinto-tempel.
+
+De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de
+vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen, die
+veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren
+en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer dan 800 goden,
+halfgoden en heroën worden gehuldigd.
+
+Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel
+onderscheiden door de "Torii", een poort van bijzonderen vorm en van
+hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt
+door de "Sanmon", een poort van twee verdiepingen. Ook zijn de eerste
+gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg,
+aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond
+en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met
+nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen lantarens van
+drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van
+3000 bereiken, welke ééns per jaar van lampjes voorzien en aangestoken
+worden, het park herscheppende in een feeëntuin. Verder vindt men er
+gansche straten van winkels, waarin alleen voorwerpen worden verkocht,
+vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en
+bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een kort gebed
+te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men
+voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen te eten kon geven,
+benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld,
+een heiligen dans uitvoerden.
+
+Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de
+Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel genaamd
+Todai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog,
+90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig meer dan het enorme
+beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder
+het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem, die eveneens van koper
+is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in
+geslaagd dit beeld te gieten.
+
+Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute
+onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden,
+dat de ziel van den Boeddha in het Nirwâna vertoeft.
+
+Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen
+geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees van den wilden
+heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert
+en door allerlei formules diens toorn en wraak zoekt te bezweren, maar
+eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama,
+den Boeddha, den Indischen prins, die vóór vierentwintig eeuwen vrouw
+en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid
+te zoeken, en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering,
+twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen
+(er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze bewondering
+afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een
+kurketrekker.
+
+Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij
+een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt
+Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat van de
+touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden
+echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit van Amsterdam
+gehoord.
+
+Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks
+vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij daarom, dat
+wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders
+ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds met even vleiende woorden
+gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen
+wel, dat dat nu "die blanke barbaren met hunne leelijke, ronde oogen"
+waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de
+kleine Japanners zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde
+geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde,
+als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan het einde van
+zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die
+zich daartoe bekwaam achtte, naar voren en deed dienst als tolk. Hij
+glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis
+als het believen van den vreemdeling.
+
+Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in
+aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed ook. Want
+hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde
+karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet--waarbij
+soms vermakelijke fouten worden gemaakt--doch in het binnenland
+ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd
+moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel elk haar kent,
+maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk
+meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns inziens geen vergissing
+mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En
+beiden vonden wij het erg dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds
+genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche tafel krijgt
+voor niet veel geld.
+
+Daarna bezochten wij een "Shibai" (theater). Kyoto is de bakermat
+der Japansche tooneelkunst. Een zijner inwoners verzamelde eeuwen
+geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen
+op een stellage te midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai,
+d.i. "zittende op het gras".
+
+In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden
+aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een kleurengewemel
+van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge
+staken neerhangen of de geheele breedte der straat overkronkelen,
+en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd
+feest ware.
+
+Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische
+scène's of komische tooneelen--de eerste het meest--afgebeeld, en
+van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of
+acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen vindt men
+er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels
+en café-chantant's wisselen elkander af. Hier zitten in een winkel een
+zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten
+te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel, waarin men steeds dezelfde
+woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en
+wreede gelaatstrekken opmerkt, terwijl vóór den voorhang een kleine
+doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men
+van de bovenzaal van een restaurant de banjo klinken.
+
+En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens
+roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden; ieder loopt
+met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben
+allen bloemen in het donkere haar, dat bij de ongetrouwden op een
+bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren
+weggestreken; zij dragen, evenals de mannen, klompjes, bestaande
+uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder--hoe
+vuiler de straat des te hooger de plankjes--, welke klompjes worden
+vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous
+doorgaan. Bij het loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma,
+waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen der plaatsen
+vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens,
+die, bij alle onaangename herinneringen aan evenwijdige streepjes,
+die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk
+waren, ons toch onszelven gelukkig doen prijzen, dat we geen Japansche
+schooljongens geweest zijn.
+
+Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in
+het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen,
+allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende
+parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden door latten
+en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen
+zij doen hurkende of zittende op hunne knieën op een kussen. Het is
+dus wel werkelijk "par terre".
+
+Twee gangen--feitelijk breede, onbelegde planken--die iets hooger
+zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht naar
+het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den
+achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde zijn het een
+soort van loges met schuifdeuren--alle deuren schuiven in een Japansch
+huis--en een iets hoogere afscheiding, welke echter nog niet tot de
+knieën reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat
+men ons een laag bankje gebracht had. Achter de loges is een gang,
+van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door
+ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht, hetgeen
+een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde,
+in September hier nog onmisbare instrumenten nu in het licht, dan in
+de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met
+hunne ouders meegaan, en hoe elke familie voorzien is van theeservies,
+gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+Ook wij bestelden thee--van groene, ongedroogde bladen, waaraan men
+eerst moet wennen--en bepaalden daarna onze aandacht bij het tooneel.
+
+Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen
+gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar naar ons
+oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een
+draaibare schijf, zoodat onder het spel de mise-en-scène soms geheel
+veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar
+voren, gluurden er onder door of begaven zich er zelfs achter. Nu en
+dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen,
+maar over de zooeven genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing
+voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk, want op
+een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje
+medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch en gebroken
+Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den
+lachlust scheen op te wekken. Zij wilde echter niets van hem weten,
+waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen
+over het tooneel achterna liep, herhaaldelijk uitroepende: "Stop! I
+will kill you". Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,--gekund
+had hij het al lang--verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen
+z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat deze hem in
+de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte
+een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid heelemaal den
+gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte
+en, nadat de wonde over alles heen met een zakdoek verbonden was,
+den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het
+meisje met haren bevrijder verdween.
+
+Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die
+scène opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en
+namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts
+één passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte trok
+onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een
+waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht te kooi,
+na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst
+te "porren". En terwijl de trein in den helderen maannacht met ons
+voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer
+1/4. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken en
+zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent
+uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf verdiepingen,
+opgetrokken in den interessanten Japanschen bouwstijl, en is omringd
+door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten
+dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren als
+voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude,
+Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te vertegenwoordigen
+van f 4.000.000. Eén er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen
+te zien geweest.
+
+Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,--waarvoor
+eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is--moesten wij
+ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen
+om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die er binnen moet
+heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit
+heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+maliënkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen,
+lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel 10 kilo
+gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en
+pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de beide verdiepingen
+van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden
+om van te droomen, vaasjes om te stelen, porceleinen borden om van
+te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot
+stof vergaan, en ik weet niet wat nog al meer. En ze gooien er met
+honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = ± f 1.25), dat
+men er wee van wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk
+niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft
+men per slot van rekening later toch altijd het idée, minstens nog
+den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook
+met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat het altijd
+wel 800.000 zal blijven.
+
+De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en
+zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk aantal pijpjes,
+brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat,
+opgericht ter eere van de gevallenen in den oorlog met China, 1894/95.
+
+Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter
+nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten op,
+gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven
+wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij
+hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen. De
+meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol,
+hadden in zóóverre aan de westersche mode geofferd, dat haar kleeding
+van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek,
+die dan bijna altijd donkerrood was. Ook droegen enkelen schoenen.
+
+Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen
+liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed op, terwijl van
+een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren
+verscheidene intelligente gezichten bij.
+
+Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze siësta totdat de
+grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het
+station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel Nagoya
+doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De
+conducteur verstond geen Engelsch en begreep er niets van toen wij,
+aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer
+mee teruggingen. Het was evenwel een gemakkelijke en prettige manier,
+het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en
+theaters eens goed op te nemen.
+
+Japan is het land der contrasten!
+
+Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een
+kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het trottoir
+gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd
+van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen, edoch met de
+allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht
+in de courant de allerlaatste telegrammen uit de geheele wereld
+leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje
+toewuift! Of wanneer men in een nauwe straat een warnet van telegraaf-
+en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn
+voorzien en de straatverlichting uit booglampen bestaat! Of ook,
+als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en
+daar verrast wordt door de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de
+haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen
+beladen. Moeders dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug,
+en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes
+kolen. Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en
+ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op los.
+
+Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te
+Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed naar
+de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in
+onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt
+een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar in plaats
+van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen
+waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder gratie.
+
+En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+Toen het donker werd, gingen wij naar het hôtel terug en gebruikten
+na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en Nóbo, de dochters
+van den hôtelhouder, ons gezelschap hielden.
+
+Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den
+oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij des te
+beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar
+in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende
+zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde de maan,
+en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+Dit alles was zeer poëtisch, maar aan alles komt een einde, en
+vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar
+Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso! Sayonara, Nobo!
+
+Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren
+bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in meer of
+minder bekoorlijk négligé, en wij moesten ons met een zitplaats
+vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake. Ik deed maar
+net alsof ik de "hondewacht" had en trachtte rookende en lezende den
+tijd te dooden.
+
+Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij;
+soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten Oceaan
+glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft,
+een zachte plank om op te liggen is mij voldoende, doch zittende kan
+ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen
+zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: "a small drip in the morning
+is better than a lot in the day". Ik bedankte echter en verdacht hem,
+van ook "a lot in the day" niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5
+uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde
+levendigheid, welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken
+was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op België en Nederland. Wij
+snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe
+verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog, welke men overal
+afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en
+die, als een oude, trouwe waker, met zijn besneeuwde kruin de wacht
+schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als
+den Stillen Oceaan domineert.
+
+Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000
+inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd vierkante
+mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over
+'t algemeen laag zijn en zelden meer dan ééne verdieping hebben. De
+ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en
+paleizen maken hierop natuurlijk eene uitzondering. Deze zijn alle
+gebouwd in westerschen stijl.
+
+Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in
+het centrum der stad, omringd door wallen en grachten. Oorspronkelijk
+was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de
+eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein dorpje was. In 1868 werd deze
+naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: "Oostelijke hoofdstad",
+om het te onderscheiden van Saikyo of "Westelijke hoofdstad", den
+naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door
+brand vernield, dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement
+te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat het vol
+klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten
+stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er onder. Het loopen
+op die klompjes--waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te
+verstuiken--is nu juist niet elegant, daar de voeten binnenwaarts
+gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos idée, vooral bij
+vrouwen, ofschoon ze er toch vrij vlug op voort kunnen en het nog
+een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche
+zusteren, die zonder steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk
+verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen
+tijd, dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging
+opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les idées marchent!
+
+In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna
+geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam,
+na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar zeer
+ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden
+waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten en kussens, en
+eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij
+zijne houding voor 't kiezen heeft. Het leek ons minder aangenaam toe,
+en ten slotte kwamen wij toch weer in het Hôtel Métropole terecht,
+alwaar wij onze vermoeide ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten
+en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de
+haven, onder tal van slingerende "poenka's", door bedienden buiten
+de zaal in beweging gebracht.
+
+Een kleine lofrede op de hôtels in Japan is hier wellicht op hare
+plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder Europeesch,
+hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de
+keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed uitlokkend. Ze zijn
+van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent,
+men behoeft nooit iets tweemaal te vragen en slechts te zinspelen op
+het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen
+even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage en spoorden
+daarna weer terug naar Tokyo.
+
+In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties,
+consulaten, hôtels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend
+worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten gevolge
+hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging
+alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen, n.l. Tokyo,
+Yokohama, Osaka en Kobé. Toch merkten wij nergens iets van eene
+anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen
+groet: "Ohayo" (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds beleefd
+en hulpvaardig.
+
+Ook voor ons hôtel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een
+gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs de haven
+wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine
+schepen, en door de opening der tent de soldaten zagen rooken en
+praten bij het flauwe licht van een olielamp, werden onze gedachten
+als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het
+geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat aandachtig naar
+hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden
+aan gindsche zijde der Japansche Zee, van den moed der Russen,
+de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de
+overwinningen, die altijd waren aan de zijde van het grootste
+intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de
+trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen aan het
+andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog
+in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger, een patrouilleerende
+agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te
+slapen,  door een deken beschermd  tegen de ochtendkoelte, was het
+eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De
+lage, houten huizen met hunne oploopende dakvorsten staken grijs
+af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag
+beloofde; achter hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje
+uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier
+lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om ... zonder ooit
+een oogenblik te aarzelen.
+
+Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket--aan de
+groote stations vindt men hier veel dames-employées--in het Japansch
+twee kaartjes naar Nikko [1], maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg
+mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde
+en moest ik wel terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld
+is in Japan minstens even rond als ergens anders en de winkels zijn
+er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed
+als in Europa.
+
+Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te
+genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer hoogen
+dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan _zij_ last had
+van de zon. _Hij_ dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats
+te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken,
+gefaald hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende
+tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij
+zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik te verwaardigen,
+terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid
+jegens het schoone geslacht viel schijnbaar niet in goede aarde.
+
+Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw
+en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren den gastheer
+en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En
+toch is er te Tokyo eene universiteit voor vrouwen!
+
+Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de
+gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat zij hare
+sandalen uittrok en met de knieën onder het lichaam plaats nam. Dit
+bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door eerst met het gezicht
+naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst
+mogelijken tijd op de kleinst mogelijke ruimte wist om te draaien.
+
+Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak
+dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna te voorschijn
+kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met
+klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje en een doosje
+lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes
+was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een keer of vier herhaald,
+waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en
+vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als een belofte
+de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen te
+Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de
+rit nog zeven kwartier.
+
+Wij hadden eene afdeeling van twee coupé's geheel voor ons
+alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde en
+het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't
+eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan achteruit en werden
+niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene
+pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken; dan
+weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende
+valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht gevangen door
+een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen
+getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen omlijsting van beuken,
+of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen;
+even later omvatte onze blik een golvende vlakte, bekoorlijk door de
+oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en
+slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd,
+den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog
+vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen vulde en de
+bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste,
+dat minnen _moest_ dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende
+zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde
+de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant met eene dubbele
+rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het
+laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een
+Japansch spreekwoord zegt: "Nikko minai uchi wa, kikko to iuna",
+hetgeen beteekent: "Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko",
+d.i. magnifiek.
+
+Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden,
+heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht zomerverblijf. In
+den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-hôtel brengen, waar
+nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was het geheel bezet,
+zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie,
+die den volgenden dag zou gehouden worden.
+
+Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een
+goed idée kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien van
+een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche
+schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide tafeltjes, bedekt
+met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt,
+internationaal gezelschap, en daartusschen bewogen zich een twaalftal
+lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in
+lichte kimono en kleurige, zijden obi, een breede ceintuur, die eenige
+malen om de middel gewonden wordt en van achteren zóódanig opgenomen,
+dat het net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met
+een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met
+sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten bedienden.
+
+Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig
+uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte een
+wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij
+dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten van
+Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per
+ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en stegen om half
+twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De
+rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat
+voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was
+buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op de
+hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog
+geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende; de steile rotsen,
+soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende
+boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende tegen de blauwe
+lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid
+voortdraafden; de schitterende bloemen, tegen de met mos en varens
+begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het
+vogelenheir, zingende in het geboomte ... dat alles maakte op ons
+een onvergetelijken indruk.
+
+Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een
+waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter haast
+en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging
+het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en
+drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het veel kortere,
+voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte
+van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een smal paadje
+naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant
+van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg, die den bodem geheel
+verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te
+voorschijn snellende viel de breede waterkolom met donderend geraas
+naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende
+waterdroppels zagen wij den mozaïekwand der rots, op vreemde manier
+met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid
+met bloemen, varens en rood, bruin en groen mos.
+
+Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van
+5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400 voet boven
+den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den
+grooten waterval.
+
+Op de brug, die naar het Lake-Side-hôtel voert en waaronder het
+water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te versnellen,
+bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere
+wolk verborgen, welks gekartelde randen zij gouden kleurde, en hare
+stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond
+van bergen en op den 8800 voet hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de
+liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende
+golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende watermassa's.
+
+Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de
+oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+Wij rustten wat uit in het hôtel, welks uitgestrekte tuin een pracht
+van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde, en stegen
+toen weder te paard.
+
+De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin
+het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam. Onder het
+zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten
+gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak langs den kant van het
+ravijn te loopen, waar één misstap den dood beteekende. Doch waar is
+de jeugd, voor wie het gevaar geen aantrekkingskracht bezit?
+
+Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en zóózeer op hun eigen veiligheid
+bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had
+blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen gestruikeld
+en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling
+afgingen, viel het op zijne knieën en wierp mij af. Wat doet ook een
+zeeman boven op een biek!
+
+Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat
+wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of het kwam door
+het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het
+niet, maar het was met opeengeklemde tanden,--hoewel in sierlijken
+draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch
+gezelschap "Nederland" vertegenwoordigden--dat wij om 7 uur voor ons
+hôtel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige
+Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte, dat ik gaarne een
+kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde
+dit verzachtingsmiddel, doch trok dan ook onder het eten van de soep
+gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+
+Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht,
+totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere,
+trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons daardoor
+evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja,
+teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien. Daar we naar boven
+moesten, hadden we aan één koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede
+bij, die genoemd wordt "ato-oshi", d.i.: duwer. Hortend en stootend
+hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu
+juist niet bijster aangenaam was.
+
+Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen
+het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas, waarin de dennen
+kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half
+uur stapten we af bij een theehuis en daarna bracht eene wandeling
+van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal
+pad langs den rand eener kloof ons bij een rustiek bruggetje op den
+bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog
+is. Het was een woest brokje natuur.
+
+Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote
+en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over
+den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe hemel, waarin
+langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken
+der boomen, welke dien weder druppelend op ons deden nederstorten;
+en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg
+wandelden wij terug, dronken een kopje thee, kochten als souvenir
+eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt,
+en waren ten 8 uur bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel
+van Japan.
+
+Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen,
+en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen men hier
+ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou
+kunnen.
+
+Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze
+aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd was als voor
+een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de
+andere helft van dit gebouwtje zaten twee dansmeisjes in lange roode
+en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen
+dans uitvoerden. Met zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans
+bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren,
+in de eene hand een waaier houdende en in de andere een handvat met
+koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en
+bewegingloos te wachten.
+
+In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden "Shogun", bewonderden
+wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels--waarbij de ibis een groote rol speelt--bloemen,
+vruchten, enz.
+
+Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte
+een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin het goud en
+koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere
+teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+"Daimyo's"; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt
+en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende trekken
+en gespannen boog of getrokken zwaard. In één gebouw hing zelfs een
+schilderij van een modern slagschip en zat een symbolieke adelaar
+op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner
+slechts overwinnen of sterven kent, ondanks de leer van Boeddha,
+die verbiedt te dooden?
+
+En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen
+her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer fraaie torens,
+heeft men het oerwoud rondom.
+
+Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te
+vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie, gehouden
+ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren,
+wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke wapens en
+wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen
+geven. Wij konden er helaas niet van genieten, daar de tijd van vertrek
+naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te
+hebben gehaald van het Kanaya-hôtel, dat ik niet licht zal vergeten.
+
+En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om
+zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner
+bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij komen en den
+onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk
+natuurschoon in zijne nabijheid, om den zorgen-bannenden invloed
+zijner paradijsachtige omgeving.
+
+En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende
+"Dormi o bella" van den gondelier in den Venetiaanschen toovernacht en
+bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs
+het papyrus-riet en een bruine gestalte op de voorplecht op zangerigen
+toon zijnen makkers verhalen deed uit de "Duizend-en-een-nacht";
+die evengoed bekend zijt in den Harz als in de Ardennen; die het
+weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de
+tintelende Marseillaise aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt
+zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen
+hebt beklommen en op een drijvend hôtel naar de Nieuwe Wereld zijt
+overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben en
+ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang
+hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan en den zonsopgang
+aan het Vierwaldstädtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven
+en Monte-Carlo zonder te spelen ... voor u herhaal ik:
+
+"Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!"
+
+Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen
+precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden dus niets
+meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne schouwburgen
+en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat
+was wel jammer, doch kon niet verholpen worden. De plicht gebood ons
+terug te keeren.
+
+Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de
+plaatsen die wij bezochten.
+
+In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon
+eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op
+alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche en
+Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het
+eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand tot begin- en
+eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want
+zelfs op de kleinste stations leidt een ruime brug, geheel overdekt,
+naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af
+goed aangepakt en was er een ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners
+konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en
+zoo den langen lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen
+bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+Rook- en dames-coupé's mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook
+overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen
+enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende,
+kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen nacht
+deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven
+oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel afgespte en
+toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het
+niet eens vreemd meer!
+
+We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den
+nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen het licht werd,
+af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij
+gaarne hadden bezocht.
+
+Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers
+hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen met bassins
+gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen
+naast elkaar, wieschen gelaat en handen en poetsten hunne tanden. Wij
+echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik
+het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid voor
+al het genotene.
+
+Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne
+overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het station te
+Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek
+uit Tokyo, en een half uur later roeide een sampang ons aan boord,
+alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan
+verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die onvergetelijke
+dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig
+volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+"De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof
+Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte; alsof
+het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende,
+die het geeft aan dat der vrouw.
+
+"Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in
+Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en korte uitersten;
+maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van
+winter er tusschen; een land van bloemen, waar de lotus en de kers,
+de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het
+bamboe-gras den ahornboom omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn
+palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende
+eenzelvigheid vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus".
+
+
+
+
+
+AANTEEKENING
+
+[1] Spreek uit: Niko.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 14042 ***
diff --git a/14042-8.txt b/14042-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..36a6a84
--- /dev/null
+++ b/14042-8.txt
@@ -0,0 +1,1521 @@
+The Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+by T. Tj. de Boer
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+       From "De Aarde en haar volken," Jaargang 1906
+
+Author: T. Tj. de Boer
+
+Release Date: November 14, 2004 [EBook #14042]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+
+Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+
+Door T. TJ. DE BOER.
+
+
+Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten
+aspirant-zeeman den raad: "Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee."
+
+Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid
+in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens der wereld
+zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie
+wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord,
+den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen hij zich met
+werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder
+zijn er de koelie's, die onder ons toezicht het schip moeten lossen en
+laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk
+waartoe zij behooren. En ten slotte is er de buurt waar de zeeman op
+de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is
+te mijden.
+
+Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om
+aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt tot des
+avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen
+wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door
+de Binnenzee van Japan, eene reis van één etmaal, dan valt er veel
+te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene
+eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms als een vlucht
+rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het
+glanzende maanlicht, de blauw-lichtende zee en de ontelbare lichtjes
+der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt
+een bekoorlijk geheel, en wekt in ons het verlangen op, dieper in
+het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden
+bevredigd wordt en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep
+onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de
+zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven,
+land en volk beter te leeren kennen.
+
+Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden één
+passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen een reis
+met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door
+de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof, met hem mee te
+gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar
+Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen
+lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door Japan, het land,
+dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft
+verbaasd en vooral in dezen tijd ieders belangstelling opwekt. Uit
+den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen;
+zij maakt volstrekt geen aanspraak op volledigheid, want om een goed
+denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men
+er veel langer vertoeven.
+
+Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een
+bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane visiteerde
+onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met
+een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd door.
+
+Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de
+bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten ons per
+"jinrickisja" naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle
+inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg genoemd
+"ricksja", is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare
+kap, dat door een man getrokken wordt met een vrij groote snelheid. Het
+is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet
+te groote afstanden, en heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna
+alle plaatsen in Oost-Azië. Wij namen een biljet 1ste klasse naar
+Tokyo en vertrokken om 10 uur van Kobe.
+
+Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar
+uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote
+menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten of rijwielen,
+niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene
+bergen geweldig groote, witte Japansche karakters afsteken,
+die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver
+verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den trein. Dat gaat in
+Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te
+laten afteekenen onnoodig. Ook hebben de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+Kyoto is een groote stad met ± 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen
+lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de zetel der
+regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar
+het Kyoto-hôtel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een ruim uitzicht
+aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met
+de bergen tot achtergrond.
+
+Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst
+naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indië via China in Japan
+ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst. Het is
+verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten,
+met 60000 bonzen (priesters).
+
+Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den
+eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn, die
+tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom,
+waarin vijvers, bloemperken, enz. Vóór wij binnengingen, werden ons
+een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten
+(zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk XIV moet hebben gehad),
+en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er
+doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige
+troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages met tal
+van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit
+geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht ons in verwarring.
+
+Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld van Boeddha, de
+beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de
+palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar, den indruk gevende
+van intense, passieve, passielooze rust.
+
+Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze
+sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer bijzonderen
+vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn
+arm op en neer, terwijl hij met eentonige stem uit een voor hem liggend
+boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de
+hooge gewelven. Wij haalden diep adem toen wij weer buiten kwamen,
+het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels
+zongen in de boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers,
+vol dartelende goudvischjes.
+
+In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende
+60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte der
+klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid
+worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station,
+teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein plaatsje,
+een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden
+der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn stroomde
+de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen
+en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend opstuift en
+schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels,
+enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde rivier, die uit een
+enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka
+met een bootje de Hodzu af te varen, een terecht vermaarde tocht,
+die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+Om halfzes staken wij van wal in een platboôm-vaartuig, met vier Japs
+bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten, één stond voorin
+met een stok, en één achterin, sturende met een riem. In 't begin
+was er weinig stroom, maar weldra begonnen de stroomversnellingen,
+en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide
+rotsblokken schoten, terwijl het water onder ons en om ons kookte en
+ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid
+noodig, om geen ongelukken te veroorzaken. Soms leek het ons toe,
+dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een'
+grooten steen, die dreigend den weg versperde. Doch juist op het
+kritieke moment gaf een duw van den man vóór in de boot, of een
+behendige draai van den stuurman den steven eene andere wending,
+dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden
+kant uit, en het volgende oogenblik--rakelings langs de scherpe
+granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim
+ons bespatte--waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de
+kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens een
+nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn
+met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons
+de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de bergen rees
+en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel
+tooverachtig en maakte een diepen indruk op ons.
+
+Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven
+wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van "geisja's", en bootjes vol
+jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige muziek
+der Japanners.
+
+Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto
+terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant, gelegen op een
+zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige
+lampions, waar wij door jonge meisjes in nationaal kostuum bediend
+werden--zooals trouwens in alle hôtels, restaurants, logementen en
+theehuizen in Japan;--daarna wandelden wij de stad eens door.
+
+Indien het mooi weer is--en dat is het bijna altijd in dit
+bloemenland--heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een
+vroolijke drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene
+ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het eerst komt.
+
+Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half
+bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader
+met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook jegens elkander,
+is spreekwoordelijk; nergens heb ik zóóveel zien buigen; zelfs wanneer
+twee ricksjakoelies elkander iets mededeelen, gaat zulks met vele
+strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men
+eene familie eenige kennissen van den trein ziet halen. Waarlijk,
+in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van
+hen leeren. En die beleefdheid gaat hen zoo natuurlijk af, dat men
+voelt dat zij uit het hart komt.
+
+Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding
+en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels, waar zooveel moois
+uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat
+alles maakte ons het scheiden moeilijk; eindelijk zochten wij toch
+ons hôtel op en begaven ons ter ruste.
+
+De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje,
+2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie vergezichten aan;
+men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden
+en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen, dan komen zij
+allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk
+gewemel van pooten en koppen en schilden en vinnen; en 't is geen
+ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden
+te zien spartelen,  één voet boven het water. De visschen, met hun
+grooteren bek, zijn er het best aan toe; men zou dus gevoegelijk van
+karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben,
+lieten wij ons naar den Kasuga-Miya brengen, een Shinto-tempel.
+
+De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de
+vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen, die
+veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren
+en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer dan 800 goden,
+halfgoden en heroën worden gehuldigd.
+
+Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel
+onderscheiden door de "Torii", een poort van bijzonderen vorm en van
+hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt
+door de "Sanmon", een poort van twee verdiepingen. Ook zijn de eerste
+gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg,
+aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond
+en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met
+nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen lantarens van
+drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van
+3000 bereiken, welke ééns per jaar van lampjes voorzien en aangestoken
+worden, het park herscheppende in een feeëntuin. Verder vindt men er
+gansche straten van winkels, waarin alleen voorwerpen worden verkocht,
+vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en
+bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een kort gebed
+te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men
+voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen te eten kon geven,
+benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld,
+een heiligen dans uitvoerden.
+
+Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de
+Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel genaamd
+Todai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog,
+90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig meer dan het enorme
+beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder
+het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem, die eveneens van koper
+is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in
+geslaagd dit beeld te gieten.
+
+Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute
+onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden,
+dat de ziel van den Boeddha in het Nirwâna vertoeft.
+
+Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen
+geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees van den wilden
+heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert
+en door allerlei formules diens toorn en wraak zoekt te bezweren, maar
+eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama,
+den Boeddha, den Indischen prins, die vóór vierentwintig eeuwen vrouw
+en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid
+te zoeken, en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering,
+twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen
+(er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze bewondering
+afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een
+kurketrekker.
+
+Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij
+een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt
+Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat van de
+touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden
+echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit van Amsterdam
+gehoord.
+
+Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks
+vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij daarom, dat
+wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders
+ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds met even vleiende woorden
+gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen
+wel, dat dat nu "die blanke barbaren met hunne leelijke, ronde oogen"
+waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de
+kleine Japanners zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde
+geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde,
+als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan het einde van
+zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die
+zich daartoe bekwaam achtte, naar voren en deed dienst als tolk. Hij
+glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis
+als het believen van den vreemdeling.
+
+Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in
+aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed ook. Want
+hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde
+karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet--waarbij
+soms vermakelijke fouten worden gemaakt--doch in het binnenland
+ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd
+moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel elk haar kent,
+maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk
+meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns inziens geen vergissing
+mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En
+beiden vonden wij het erg dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds
+genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche tafel krijgt
+voor niet veel geld.
+
+Daarna bezochten wij een "Shibai" (theater). Kyoto is de bakermat
+der Japansche tooneelkunst. Een zijner inwoners verzamelde eeuwen
+geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen
+op een stellage te midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai,
+d.i. "zittende op het gras".
+
+In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden
+aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een kleurengewemel
+van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge
+staken neerhangen of de geheele breedte der straat overkronkelen,
+en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd
+feest ware.
+
+Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische
+scène's of komische tooneelen--de eerste het meest--afgebeeld, en
+van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of
+acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen vindt men
+er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels
+en café-chantant's wisselen elkander af. Hier zitten in een winkel een
+zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten
+te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel, waarin men steeds dezelfde
+woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en
+wreede gelaatstrekken opmerkt, terwijl vóór den voorhang een kleine
+doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men
+van de bovenzaal van een restaurant de banjo klinken.
+
+En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens
+roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden; ieder loopt
+met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben
+allen bloemen in het donkere haar, dat bij de ongetrouwden op een
+bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren
+weggestreken; zij dragen, evenals de mannen, klompjes, bestaande
+uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder--hoe
+vuiler de straat des te hooger de plankjes--, welke klompjes worden
+vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous
+doorgaan. Bij het loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma,
+waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen der plaatsen
+vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens,
+die, bij alle onaangename herinneringen aan evenwijdige streepjes,
+die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk
+waren, ons toch onszelven gelukkig doen prijzen, dat we geen Japansche
+schooljongens geweest zijn.
+
+Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in
+het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen,
+allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende
+parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden door latten
+en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen
+zij doen hurkende of zittende op hunne knieën op een kussen. Het is
+dus wel werkelijk "par terre".
+
+Twee gangen--feitelijk breede, onbelegde planken--die iets hooger
+zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht naar
+het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den
+achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde zijn het een
+soort van loges met schuifdeuren--alle deuren schuiven in een Japansch
+huis--en een iets hoogere afscheiding, welke echter nog niet tot de
+knieën reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat
+men ons een laag bankje gebracht had. Achter de loges is een gang,
+van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door
+ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht, hetgeen
+een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde,
+in September hier nog onmisbare instrumenten nu in het licht, dan in
+de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met
+hunne ouders meegaan, en hoe elke familie voorzien is van theeservies,
+gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+Ook wij bestelden thee--van groene, ongedroogde bladen, waaraan men
+eerst moet wennen--en bepaalden daarna onze aandacht bij het tooneel.
+
+Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen
+gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar naar ons
+oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een
+draaibare schijf, zoodat onder het spel de mise-en-scène soms geheel
+veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar
+voren, gluurden er onder door of begaven zich er zelfs achter. Nu en
+dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen,
+maar over de zooeven genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing
+voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk, want op
+een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje
+medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch en gebroken
+Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den
+lachlust scheen op te wekken. Zij wilde echter niets van hem weten,
+waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen
+over het tooneel achterna liep, herhaaldelijk uitroepende: "Stop! I
+will kill you". Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,--gekund
+had hij het al lang--verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen
+z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat deze hem in
+de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte
+een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid heelemaal den
+gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte
+en, nadat de wonde over alles heen met een zakdoek verbonden was,
+den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het
+meisje met haren bevrijder verdween.
+
+Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die
+scène opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en
+namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts
+één passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte trok
+onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een
+waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht te kooi,
+na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst
+te "porren". En terwijl de trein in den helderen maannacht met ons
+voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer
+1/4. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken en
+zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent
+uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf verdiepingen,
+opgetrokken in den interessanten Japanschen bouwstijl, en is omringd
+door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten
+dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren als
+voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude,
+Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te vertegenwoordigen
+van f 4.000.000. Eén er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen
+te zien geweest.
+
+Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,--waarvoor
+eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is--moesten wij
+ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen
+om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die er binnen moet
+heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit
+heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+maliënkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen,
+lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel 10 kilo
+gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en
+pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de beide verdiepingen
+van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden
+om van te droomen, vaasjes om te stelen, porceleinen borden om van
+te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot
+stof vergaan, en ik weet niet wat nog al meer. En ze gooien er met
+honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = ± f 1.25), dat
+men er wee van wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk
+niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft
+men per slot van rekening later toch altijd het idée, minstens nog
+den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook
+met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat het altijd
+wel 800.000 zal blijven.
+
+De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en
+zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk aantal pijpjes,
+brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat,
+opgericht ter eere van de gevallenen in den oorlog met China, 1894/95.
+
+Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter
+nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten op,
+gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven
+wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij
+hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen. De
+meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol,
+hadden in zóóverre aan de westersche mode geofferd, dat haar kleeding
+van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek,
+die dan bijna altijd donkerrood was. Ook droegen enkelen schoenen.
+
+Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen
+liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed op, terwijl van
+een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren
+verscheidene intelligente gezichten bij.
+
+Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze siësta totdat de
+grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het
+station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel Nagoya
+doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De
+conducteur verstond geen Engelsch en begreep er niets van toen wij,
+aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer
+mee teruggingen. Het was evenwel een gemakkelijke en prettige manier,
+het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en
+theaters eens goed op te nemen.
+
+Japan is het land der contrasten!
+
+Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een
+kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het trottoir
+gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd
+van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen, edoch met de
+allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht
+in de courant de allerlaatste telegrammen uit de geheele wereld
+leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje
+toewuift! Of wanneer men in een nauwe straat een warnet van telegraaf-
+en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn
+voorzien en de straatverlichting uit booglampen bestaat! Of ook,
+als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en
+daar verrast wordt door de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de
+haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen
+beladen. Moeders dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug,
+en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes
+kolen. Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en
+ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op los.
+
+Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te
+Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed naar
+de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in
+onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt
+een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar in plaats
+van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen
+waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder gratie.
+
+En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+Toen het donker werd, gingen wij naar het hôtel terug en gebruikten
+na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en Nóbo, de dochters
+van den hôtelhouder, ons gezelschap hielden.
+
+Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den
+oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij des te
+beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar
+in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende
+zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde de maan,
+en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+Dit alles was zeer poëtisch, maar aan alles komt een einde, en
+vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar
+Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso! Sayonara, Nobo!
+
+Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren
+bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in meer of
+minder bekoorlijk négligé, en wij moesten ons met een zitplaats
+vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake. Ik deed maar
+net alsof ik de "hondewacht" had en trachtte rookende en lezende den
+tijd te dooden.
+
+Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij;
+soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten Oceaan
+glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft,
+een zachte plank om op te liggen is mij voldoende, doch zittende kan
+ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen
+zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: "a small drip in the morning
+is better than a lot in the day". Ik bedankte echter en verdacht hem,
+van ook "a lot in the day" niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5
+uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde
+levendigheid, welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken
+was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op België en Nederland. Wij
+snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe
+verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog, welke men overal
+afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en
+die, als een oude, trouwe waker, met zijn besneeuwde kruin de wacht
+schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als
+den Stillen Oceaan domineert.
+
+Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000
+inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd vierkante
+mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over
+'t algemeen laag zijn en zelden meer dan ééne verdieping hebben. De
+ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en
+paleizen maken hierop natuurlijk eene uitzondering. Deze zijn alle
+gebouwd in westerschen stijl.
+
+Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in
+het centrum der stad, omringd door wallen en grachten. Oorspronkelijk
+was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de
+eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein dorpje was. In 1868 werd deze
+naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: "Oostelijke hoofdstad",
+om het te onderscheiden van Saikyo of "Westelijke hoofdstad", den
+naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door
+brand vernield, dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement
+te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat het vol
+klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten
+stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er onder. Het loopen
+op die klompjes--waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te
+verstuiken--is nu juist niet elegant, daar de voeten binnenwaarts
+gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos idée, vooral bij
+vrouwen, ofschoon ze er toch vrij vlug op voort kunnen en het nog
+een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche
+zusteren, die zonder steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk
+verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen
+tijd, dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging
+opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les idées marchent!
+
+In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna
+geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam,
+na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar zeer
+ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden
+waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten en kussens, en
+eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij
+zijne houding voor 't kiezen heeft. Het leek ons minder aangenaam toe,
+en ten slotte kwamen wij toch weer in het Hôtel Métropole terecht,
+alwaar wij onze vermoeide ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten
+en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de
+haven, onder tal van slingerende "poenka's", door bedienden buiten
+de zaal in beweging gebracht.
+
+Een kleine lofrede op de hôtels in Japan is hier wellicht op hare
+plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder Europeesch,
+hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de
+keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed uitlokkend. Ze zijn
+van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent,
+men behoeft nooit iets tweemaal te vragen en slechts te zinspelen op
+het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen
+even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage en spoorden
+daarna weer terug naar Tokyo.
+
+In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties,
+consulaten, hôtels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend
+worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten gevolge
+hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging
+alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen, n.l. Tokyo,
+Yokohama, Osaka en Kobé. Toch merkten wij nergens iets van eene
+anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen
+groet: "Ohayo" (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds beleefd
+en hulpvaardig.
+
+Ook voor ons hôtel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een
+gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs de haven
+wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine
+schepen, en door de opening der tent de soldaten zagen rooken en
+praten bij het flauwe licht van een olielamp, werden onze gedachten
+als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het
+geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat aandachtig naar
+hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden
+aan gindsche zijde der Japansche Zee, van den moed der Russen,
+de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de
+overwinningen, die altijd waren aan de zijde van het grootste
+intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de
+trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen aan het
+andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog
+in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger, een patrouilleerende
+agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te
+slapen,  door een deken beschermd  tegen de ochtendkoelte, was het
+eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De
+lage, houten huizen met hunne oploopende dakvorsten staken grijs
+af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag
+beloofde; achter hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje
+uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier
+lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om ... zonder ooit
+een oogenblik te aarzelen.
+
+Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket--aan de
+groote stations vindt men hier veel dames-employées--in het Japansch
+twee kaartjes naar Nikko [1], maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg
+mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde
+en moest ik wel terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld
+is in Japan minstens even rond als ergens anders en de winkels zijn
+er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed
+als in Europa.
+
+Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te
+genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer hoogen
+dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan _zij_ last had
+van de zon. _Hij_ dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats
+te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken,
+gefaald hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende
+tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij
+zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik te verwaardigen,
+terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid
+jegens het schoone geslacht viel schijnbaar niet in goede aarde.
+
+Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw
+en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren den gastheer
+en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En
+toch is er te Tokyo eene universiteit voor vrouwen!
+
+Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de
+gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat zij hare
+sandalen uittrok en met de knieën onder het lichaam plaats nam. Dit
+bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door eerst met het gezicht
+naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst
+mogelijken tijd op de kleinst mogelijke ruimte wist om te draaien.
+
+Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak
+dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna te voorschijn
+kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met
+klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje en een doosje
+lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes
+was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een keer of vier herhaald,
+waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en
+vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als een belofte
+de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen te
+Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de
+rit nog zeven kwartier.
+
+Wij hadden eene afdeeling van twee coupé's geheel voor ons
+alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde en
+het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't
+eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan achteruit en werden
+niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene
+pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken; dan
+weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende
+valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht gevangen door
+een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen
+getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen omlijsting van beuken,
+of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen;
+even later omvatte onze blik een golvende vlakte, bekoorlijk door de
+oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en
+slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd,
+den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog
+vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen vulde en de
+bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste,
+dat minnen _moest_ dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende
+zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde
+de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant met eene dubbele
+rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het
+laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een
+Japansch spreekwoord zegt: "Nikko minai uchi wa, kikko to iuna",
+hetgeen beteekent: "Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko",
+d.i. magnifiek.
+
+Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden,
+heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht zomerverblijf. In
+den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-hôtel brengen, waar
+nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was het geheel bezet,
+zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie,
+die den volgenden dag zou gehouden worden.
+
+Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een
+goed idée kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien van
+een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche
+schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide tafeltjes, bedekt
+met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt,
+internationaal gezelschap, en daartusschen bewogen zich een twaalftal
+lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in
+lichte kimono en kleurige, zijden obi, een breede ceintuur, die eenige
+malen om de middel gewonden wordt en van achteren zóódanig opgenomen,
+dat het net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met
+een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met
+sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten bedienden.
+
+Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig
+uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte een
+wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij
+dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten van
+Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per
+ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en stegen om half
+twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De
+rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat
+voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was
+buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op de
+hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog
+geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende; de steile rotsen,
+soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende
+boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende tegen de blauwe
+lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid
+voortdraafden; de schitterende bloemen, tegen de met mos en varens
+begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het
+vogelenheir, zingende in het geboomte ... dat alles maakte op ons
+een onvergetelijken indruk.
+
+Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een
+waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter haast
+en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging
+het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en
+drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het veel kortere,
+voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte
+van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een smal paadje
+naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant
+van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg, die den bodem geheel
+verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te
+voorschijn snellende viel de breede waterkolom met donderend geraas
+naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende
+waterdroppels zagen wij den mozaïekwand der rots, op vreemde manier
+met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid
+met bloemen, varens en rood, bruin en groen mos.
+
+Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van
+5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400 voet boven
+den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den
+grooten waterval.
+
+Op de brug, die naar het Lake-Side-hôtel voert en waaronder het
+water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te versnellen,
+bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere
+wolk verborgen, welks gekartelde randen zij gouden kleurde, en hare
+stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond
+van bergen en op den 8800 voet hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de
+liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende
+golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende watermassa's.
+
+Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de
+oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+Wij rustten wat uit in het hôtel, welks uitgestrekte tuin een pracht
+van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde, en stegen
+toen weder te paard.
+
+De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin
+het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam. Onder het
+zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten
+gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak langs den kant van het
+ravijn te loopen, waar één misstap den dood beteekende. Doch waar is
+de jeugd, voor wie het gevaar geen aantrekkingskracht bezit?
+
+Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en zóózeer op hun eigen veiligheid
+bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had
+blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen gestruikeld
+en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling
+afgingen, viel het op zijne knieën en wierp mij af. Wat doet ook een
+zeeman boven op een biek!
+
+Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat
+wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of het kwam door
+het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het
+niet, maar het was met opeengeklemde tanden,--hoewel in sierlijken
+draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch
+gezelschap "Nederland" vertegenwoordigden--dat wij om 7 uur voor ons
+hôtel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige
+Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte, dat ik gaarne een
+kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde
+dit verzachtingsmiddel, doch trok dan ook onder het eten van de soep
+gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+
+Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht,
+totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere,
+trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons daardoor
+evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja,
+teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien. Daar we naar boven
+moesten, hadden we aan één koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede
+bij, die genoemd wordt "ato-oshi", d.i.: duwer. Hortend en stootend
+hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu
+juist niet bijster aangenaam was.
+
+Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen
+het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas, waarin de dennen
+kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half
+uur stapten we af bij een theehuis en daarna bracht eene wandeling
+van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal
+pad langs den rand eener kloof ons bij een rustiek bruggetje op den
+bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog
+is. Het was een woest brokje natuur.
+
+Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote
+en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over
+den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe hemel, waarin
+langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken
+der boomen, welke dien weder druppelend op ons deden nederstorten;
+en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg
+wandelden wij terug, dronken een kopje thee, kochten als souvenir
+eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt,
+en waren ten 8 uur bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel
+van Japan.
+
+Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen,
+en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen men hier
+ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou
+kunnen.
+
+Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze
+aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd was als voor
+een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de
+andere helft van dit gebouwtje zaten twee dansmeisjes in lange roode
+en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen
+dans uitvoerden. Met zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans
+bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren,
+in de eene hand een waaier houdende en in de andere een handvat met
+koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en
+bewegingloos te wachten.
+
+In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden "Shogun", bewonderden
+wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels--waarbij de ibis een groote rol speelt--bloemen,
+vruchten, enz.
+
+Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte
+een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin het goud en
+koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere
+teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+"Daimyo's"; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt
+en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende trekken
+en gespannen boog of getrokken zwaard. In één gebouw hing zelfs een
+schilderij van een modern slagschip en zat een symbolieke adelaar
+op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner
+slechts overwinnen of sterven kent, ondanks de leer van Boeddha,
+die verbiedt te dooden?
+
+En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen
+her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer fraaie torens,
+heeft men het oerwoud rondom.
+
+Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te
+vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie, gehouden
+ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren,
+wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke wapens en
+wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen
+geven. Wij konden er helaas niet van genieten, daar de tijd van vertrek
+naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te
+hebben gehaald van het Kanaya-hôtel, dat ik niet licht zal vergeten.
+
+En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om
+zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner
+bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij komen en den
+onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk
+natuurschoon in zijne nabijheid, om den zorgen-bannenden invloed
+zijner paradijsachtige omgeving.
+
+En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende
+"Dormi o bella" van den gondelier in den Venetiaanschen toovernacht en
+bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs
+het papyrus-riet en een bruine gestalte op de voorplecht op zangerigen
+toon zijnen makkers verhalen deed uit de "Duizend-en-een-nacht";
+die evengoed bekend zijt in den Harz als in de Ardennen; die het
+weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de
+tintelende Marseillaise aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt
+zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen
+hebt beklommen en op een drijvend hôtel naar de Nieuwe Wereld zijt
+overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben en
+ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang
+hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan en den zonsopgang
+aan het Vierwaldstädtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven
+en Monte-Carlo zonder te spelen ... voor u herhaal ik:
+
+"Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!"
+
+Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen
+precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden dus niets
+meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne schouwburgen
+en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat
+was wel jammer, doch kon niet verholpen worden. De plicht gebood ons
+terug te keeren.
+
+Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de
+plaatsen die wij bezochten.
+
+In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon
+eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op
+alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche en
+Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het
+eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand tot begin- en
+eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want
+zelfs op de kleinste stations leidt een ruime brug, geheel overdekt,
+naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af
+goed aangepakt en was er een ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners
+konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en
+zoo den langen lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen
+bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+Rook- en dames-coupé's mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook
+overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen
+enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende,
+kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen nacht
+deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven
+oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel afgespte en
+toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het
+niet eens vreemd meer!
+
+We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den
+nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen het licht werd,
+af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij
+gaarne hadden bezocht.
+
+Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers
+hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen met bassins
+gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen
+naast elkaar, wieschen gelaat en handen en poetsten hunne tanden. Wij
+echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik
+het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid voor
+al het genotene.
+
+Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne
+overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het station te
+Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek
+uit Tokyo, en een half uur later roeide een sampang ons aan boord,
+alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan
+verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die onvergetelijke
+dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig
+volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+"De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof
+Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte; alsof
+het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende,
+die het geeft aan dat der vrouw.
+
+"Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in
+Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en korte uitersten;
+maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van
+winter er tusschen; een land van bloemen, waar de lotus en de kers,
+de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het
+bamboe-gras den ahornboom omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn
+palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende
+eenzelvigheid vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus".
+
+
+
+
+
+AANTEEKENING
+
+[1] Spreek uit: Niko.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+***** This file should be named 14042-8.txt or 14042-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/0/4/14042/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/14042-8.zip b/14042-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..857734a
--- /dev/null
+++ b/14042-8.zip
diff --git a/14042-h.zip b/14042-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..8a19250
--- /dev/null
+++ b/14042-h.zip
diff --git a/14042-h/14042-h.htm b/14042-h/14042-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..a355417
--- /dev/null
+++ b/14042-h/14042-h.htm
@@ -0,0 +1,1367 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
+
+<title>Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon</title>
+<link href="style/arctic.css" rel="stylesheet" type="text/css" title="Artic Blue">
+<link href="style/amazonia.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Amazonia Green">
+<link href="style/borneo.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Borneo Brown">
+<link href="style/gutenberg.css" rel="stylesheet" type="text/css">
+<link href="style/print.css" rel="stylesheet" type="text/css" media="print">
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="T. Tj. de Boer">
+<meta name="DC.Creator" content="T. Tj. de Boer">
+<meta name="DC.Title" content="Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon">
+<meta name="DC.Date" content="##### 2004">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+by T. Tj. de Boer
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+       From "De Aarde en haar volken," Jaargang 1906
+
+Author: T. Tj. de Boer
+
+Release Date: November 14, 2004 [EBook #14042]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<span class="pageno"><a id="d0e65"></a>Bladzijde 220</span><a id="d0e66"></a><h1>Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon</h1>
+<p align="left" class="byline"><i>Door <span class="smallcaps">T. Tj. de Boer</span>.</i></p>
+<p id="d0e74">Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten aspirant-zeeman den raad: &#8220;Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee.&#8221;
+
+</p>
+<p id="d0e76">Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens
+der wereld zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+</p>
+<p id="d0e78">Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord, den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen
+hij zich met werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder zijn er de koelie's, die onder ons toezicht
+het schip moeten lossen en laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk waartoe zij behooren. En
+ten slotte is er de buurt waar de zeeman op de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is te mijden.
+
+</p>
+<p id="d0e80"></p>
+<div id="d0e81" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-220.jpg" alt="Een Japansche straat."></p>
+<p class="figureHead">Een Japansche straat.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e85">Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt
+tot des avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+</p>
+<p id="d0e87">Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door de Binnenzee van Japan, eene reis van &eacute;&eacute;n etmaal, dan valt
+er veel te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms
+als een vlucht rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het glanzende maanlicht, de blauw-lichtende
+zee en de ontelbare lichtjes der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt een bekoorlijk geheel, en
+wekt in ons het verlangen op, dieper in het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden bevredigd wordt
+en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+</p>
+<p id="d0e89">Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven, land en volk beter te leeren kennen.
+
+</p>
+<p id="d0e91">Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden &eacute;&eacute;n passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen
+een reis met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof,
+met hem mee te gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+</p>
+<p id="d0e93">Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door
+Japan, het land, dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft verbaasd en vooral in dezen tijd ieders
+belangstelling opwekt. Uit den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen; zij maakt volstrekt geen aanspraak
+op volledigheid, want om een goed denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men er veel langer vertoeven.
+
+</p>
+<p id="d0e95">Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane
+visiteerde onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd
+door.
+
+</p>
+<p id="d0e97">Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten
+ons per &#8220;jinrickisja&#8221; naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+</p>
+<p id="d0e99">De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg <span class="pageno"><a id="d0e101"></a>Bladzijde 221</span>genoemd &#8220;ricksja&#8221;, is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare kap, dat door een man getrokken wordt met
+een vrij groote snelheid. Het is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet te groote afstanden, en
+heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna alle plaatsen in Oost-Azi&euml;. Wij namen een biljet 1ste klasse naar Tokyo en vertrokken
+om 10 uur van Kobe.
+
+</p>
+<p id="d0e103">Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten
+of rijwielen, niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene bergen geweldig groote, witte Japansche karakters
+afsteken, die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den
+trein. Dat gaat in Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te laten afteekenen onnoodig. Ook hebben
+de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+</p>
+<p id="d0e105"></p>
+<div id="d0e106" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-221.jpg" alt="Spelende Japanse Meisjes."></p>
+<p class="figureHead">Spelende Japanse Meisjes.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e110">Kyoto is een groote stad met &plusmn; 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de
+zetel der regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+</p>
+<p id="d0e112">Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar het Kyoto-h&ocirc;tel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een
+ruim uitzicht aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met de bergen tot achtergrond.
+
+</p>
+<p id="d0e114">Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+</p>
+<p id="d0e116">Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indi&euml; via China in Japan ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst.
+Het is verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten, met 60000 bonzen (priesters).
+
+</p>
+<p id="d0e118">Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn,
+die tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom, waarin vijvers, bloemperken, enz. V&oacute;&oacute;r wij binnengingen,
+werden ons een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten (zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk&nbsp;XIV
+moet hebben gehad), en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+</p>
+<p id="d0e120">Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages
+met tal van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht
+ons in verwarring.
+
+</p>
+<p id="d0e122">Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld <span class="pageno"><a id="d0e124"></a>Bladzijde 222</span>van Boeddha, de beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar,
+den indruk gevende van intense, passieve, passielooze rust.
+
+</p>
+<p id="d0e126">Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer
+bijzonderen vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn arm op en neer, terwijl hij met eentonige
+stem uit een voor hem liggend boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de hooge gewelven. Wij haalden
+diep adem toen wij weer buiten kwamen, het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels zongen in de
+boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers, vol dartelende goudvischjes.
+
+</p>
+<p id="d0e128">In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende 60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte
+der klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e130">We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station, teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein
+plaatsje, een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+</p>
+<p id="d0e132">De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn
+stroomde de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend
+opstuift en schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels, enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde
+rivier, die uit een enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka met een bootje de Hodzu af te varen,
+een terecht vermaarde tocht, die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+</p>
+<p id="d0e134">Om halfzes staken wij van wal in een platbo&ocirc;m-vaartuig, met vier Japs bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten,
+&eacute;&eacute;n stond voorin met een stok, en &eacute;&eacute;n achterin, sturende met een riem. In 't begin was er weinig stroom, maar weldra begonnen
+de stroomversnellingen, en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide rotsblokken schoten, terwijl het
+water onder ons en om ons kookte en ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid noodig, om geen ongelukken
+te veroorzaken. Soms leek het ons toe, dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een' grooten steen, die
+dreigend den weg versperde. Doch juist op het kritieke moment gaf een duw van den man v&oacute;&oacute;r in de boot, of een behendige draai
+van den stuurman den steven eene andere wending, dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden kant uit,
+en het volgende oogenblik&#8212;rakelings langs de scherpe granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim ons bespatte&#8212;waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+</p>
+<p id="d0e136">Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens
+een nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e138">Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de
+bergen rees en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel tooverachtig en maakte een diepen indruk
+op ons.
+
+</p>
+<p id="d0e140">Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van &#8220;geisja's&#8221;, en bootjes vol jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige
+muziek der Japanners.
+
+</p>
+<p id="d0e142">Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant,
+gelegen op een zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige lampions, waar wij door jonge meisjes
+in nationaal kostuum bediend werden&#8212;zooals trouwens in alle h&ocirc;tels, restaurants, logementen en theehuizen in Japan;&#8212;daarna
+wandelden wij de stad eens door.
+
+</p>
+<p id="d0e144">Indien het mooi weer is&#8212;en dat is het bijna altijd in dit bloemenland&#8212;heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een vroolijke
+drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het
+eerst komt.
+
+</p>
+<p id="d0e146">Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook
+jegens elkander, is spreekwoordelijk; nergens heb ik z&oacute;&oacute;veel zien buigen; zelfs wanneer twee ricksjakoelies elkander iets
+mededeelen, gaat zulks met vele strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men eene familie eenige kennissen
+van den trein ziet halen. Waarlijk, in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van hen leeren. En die beleefdheid
+gaat hen zoo natuurlijk af, dat men voelt dat zij uit het hart komt.
+
+</p>
+<p id="d0e148">Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels,
+waar zooveel moois uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat alles maakte ons het scheiden moeilijk;
+eindelijk zochten wij toch ons h&ocirc;tel op en begaven ons ter ruste.
+
+</p>
+<p id="d0e150">De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje, 2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie
+vergezichten aan; men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+</p>
+<p id="d0e152">Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen,
+dan komen zij allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk gewemel van pooten en koppen en schilden en
+vinnen; en 't is geen ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden te zien spartelen,  &eacute;&eacute;n voet boven
+het water. De visschen, met hun grooteren bek, zijn er het best aan toe; men <span class="pageno"><a id="d0e154"></a>Bladzijde 223</span>zou dus gevoegelijk van karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben, lieten wij ons naar den Kasuga-Miya
+brengen, een Shinto-tempel.
+
+</p>
+<p id="d0e156">De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen,
+die veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer
+dan 800 goden, halfgoden en hero&euml;n worden gehuldigd.
+
+</p>
+<p id="d0e158">Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel onderscheiden door de &#8220;Torii&#8221;, een poort van bijzonderen
+vorm en van hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt door de &#8220;Sanmon&#8221;, een poort van twee verdiepingen.
+Ook zijn de eerste gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+</p>
+<p id="d0e163">Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg, aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen
+lantarens van drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van 3000 bereiken, welke &eacute;&eacute;ns per jaar van
+lampjes voorzien en aangestoken worden, het park herscheppende in een fee&euml;ntuin. Verder vindt men er gansche straten van winkels,
+waarin alleen voorwerpen worden verkocht, vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+</p>
+<p id="d0e165">Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een
+kort gebed te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+</p>
+<p id="d0e167">Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen
+te eten kon geven, benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld, een heiligen dans uitvoerden.
+
+</p>
+<p id="d0e169">Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel
+genaamd T&#333;dai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog, 90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig
+meer dan het enorme beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem,
+die eveneens van koper is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in geslaagd dit beeld te gieten.
+
+</p>
+<p id="d0e171">Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden, dat de ziel van den Boeddha in het Nirw&acirc;na vertoeft.
+
+</p>
+<p id="d0e173">Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees
+van den wilden heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert en door allerlei formules diens toorn
+en wraak zoekt te bezweren, maar eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama, den Boeddha, den Indischen
+prins, die v&oacute;&oacute;r vierentwintig eeuwen vrouw en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid te zoeken,
+en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering, twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+</p>
+<p id="d0e175">Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen (er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze
+bewondering afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een kurketrekker.
+
+</p>
+<p id="d0e177">Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat
+van de touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit
+van Amsterdam gehoord.
+
+</p>
+<p id="d0e179">Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij
+daarom, dat wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds
+met even vleiende woorden gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen wel, dat dat nu &#8220;die blanke
+barbaren met hunne leelijke, ronde oogen&#8221; waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de kleine Japanners
+zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+</p>
+<p id="d0e181">Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde, als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan
+het einde van zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die zich daartoe bekwaam achtte, naar voren
+en deed dienst als tolk. Hij glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis als het believen van den
+vreemdeling.
+
+</p>
+<p id="d0e186">Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed
+ook. Want hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet&#8212;waarbij soms vermakelijke fouten worden gemaakt&#8212;doch in het
+binnenland ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel
+elk haar kent, maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns
+inziens geen vergissing mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En beiden vonden wij het erg
+dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+</p>
+<p id="d0e188">Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche
+tafel krijgt voor niet veel geld.
+
+</p>
+<p id="d0e190">Daarna bezochten wij een &#8220;Shibai&#8221; (theater). Kyoto is de bakermat der Japansche tooneelkunst. <span class="pageno"><a id="d0e192"></a>Bladzijde 224</span>Een zijner inwoners verzamelde eeuwen geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen op een stellage te
+midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai, d.i. &#8220;zittende op het gras&#8221;.
+
+</p>
+<p id="d0e194"></p>
+<table align="right" style="margin:10px; margin-right:0px">
+<tr>
+<td>
+<div id="d0e195" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-224.jpg" alt="Pagode te Nara."></p>
+<p class="figureHead">Pagode te Nara.</p>
+</div>
+</td>
+</tr>
+</table><p>
+
+</p>
+<p id="d0e199">In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een
+kleurengewemel van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge staken neerhangen of de geheele breedte
+der straat overkronkelen, en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd feest ware.
+
+</p>
+<p id="d0e201">Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische sc&egrave;ne's of komische tooneelen&#8212;de eerste het meest&#8212;afgebeeld,
+en van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen
+vindt men er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels en caf&eacute;-chantant's wisselen elkander af. Hier
+zitten in een winkel een zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel,
+waarin men steeds dezelfde woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en wreede gelaatstrekken opmerkt,
+terwijl v&oacute;&oacute;r den voorhang een kleine doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men van de bovenzaal
+van een restaurant de banjo klinken.
+
+</p>
+<p id="d0e203">En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden;
+ieder loopt met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben allen bloemen in het donkere haar, dat bij
+de ongetrouwden op een bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren weggestreken; zij dragen, evenals
+de mannen, klompjes, bestaande uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder&#8212;hoe vuiler de straat des te hooger
+de plankjes&#8212;, welke klompjes worden vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous doorgaan. Bij het
+loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+</p>
+<p id="d0e205">Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma, waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen
+der plaatsen vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens, die, bij alle onaangename herinneringen
+aan evenwijdige streepjes, die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk waren, ons toch onszelven gelukkig
+doen prijzen, dat we geen Japansche schooljongens geweest zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e207">Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen, allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+</p>
+<p id="d0e209">Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden
+door latten en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen zij doen hurkende of zittende op hunne
+knie&euml;n op een kussen. Het is dus wel werkelijk &#8220;par terre&#8221;.
+
+</p>
+<p id="d0e211">Twee gangen&#8212;feitelijk breede, onbelegde planken&#8212;die iets hooger zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht
+naar het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde
+zijn het een soort van loges met schuifdeuren&#8212;alle deuren schuiven in een Japansch huis&#8212;en een iets hoogere afscheiding, welke
+echter nog niet tot de knie&euml;n reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat men ons een laag bankje gebracht
+had. Achter de loges is een gang, van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+</p>
+<p id="d0e213">Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht,
+hetgeen een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde, in September hier nog onmisbare instrumenten
+nu in het licht, dan in de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met hunne ouders meegaan, en hoe
+elke familie voorzien is van theeservies, gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+</p>
+<p id="d0e215">Ook wij bestelden thee&#8212;van groene, ongedroogde bladen, waaraan men eerst moet wennen&#8212;en bepaalden daarna onze aandacht bij
+het tooneel.
+<span class="pageno"><a id="d0e217"></a>Bladzijde 225</span></p>
+<p id="d0e218"></p>
+<div id="d0e219" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-225.jpg" alt="Het Mausoleum van Iyeyasu te Nikko."></p>
+<p class="figureHead">Het Mausoleum van Iyeyasu te Nikko.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e226">Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar
+naar ons oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een draaibare schijf, zoodat onder het spel de
+mise-en-sc&egrave;ne soms geheel veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar voren, gluurden er onder door
+of begaven zich er zelfs achter. Nu en dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen, maar over de zooeven
+genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+</p>
+<p id="d0e228">Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk,
+want op een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch
+en gebroken Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den lachlust scheen op te wekken. Zij wilde
+echter niets van hem weten, waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen over het tooneel achterna
+liep, herhaaldelijk uitroepende: &#8221;Stop! I will kill you&#8221;. Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,&#8212;gekund had hij het al lang&#8212;verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat
+deze hem in de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid
+heelemaal den gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte en, nadat de wonde over alles heen met een
+zakdoek verbonden was, den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het meisje met haren bevrijder verdween.
+
+</p>
+<p id="d0e233">Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die sc&egrave;ne opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+</p>
+<p id="d0e235">Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+</p>
+<p id="d0e237">Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts &eacute;&eacute;n passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte
+trok onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht
+te kooi, na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst te &#8220;porren&#8221;. En terwijl de trein in den helderen
+maannacht met ons voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+</p>
+<p id="d0e239">'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer &frac14;. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken
+en zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf
+verdiepingen, opgetrokken in den interessanten Japanschen <span class="pageno"><a id="d0e241"></a>Bladzijde 226</span>bouwstijl, en is omringd door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+</p>
+<p id="d0e243">Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren
+als voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude, Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te
+vertegenwoordigen van &#402; 4.000.000. E&eacute;n er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen te zien geweest.
+
+</p>
+<p id="d0e245">Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,&#8212;waarvoor eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is&#8212;moesten
+wij ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die
+er binnen moet heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+</p>
+<p id="d0e247">Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+mali&euml;nkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen, lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel
+10 kilo gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de
+beide verdiepingen van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden om van te droomen, vaasjes om te stelen,
+porceleinen borden om van te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot stof vergaan, en ik weet niet
+wat nog al meer. En ze gooien er met honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = &plusmn; &#402;&nbsp;1.25), dat men er wee van
+wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft men
+per slot van rekening later toch altijd het id&eacute;e, minstens nog den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+</p>
+<p id="d0e249">Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat
+het altijd wel 800.000 zal blijven.
+
+</p>
+<p id="d0e251">De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk
+aantal pijpjes, brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat, opgericht ter eere van de gevallenen in den
+oorlog met China, 1894/95.
+
+</p>
+<p id="d0e253">Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten
+op, gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+</p>
+<p id="d0e255">Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen.
+De meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol, hadden in z&oacute;&oacute;verre aan de westersche mode geofferd, dat
+haar kleeding van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek, die dan bijna altijd donkerrood was. Ook
+droegen enkelen schoenen.
+
+</p>
+<p id="d0e257">Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed
+op, terwijl van een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren verscheidene intelligente gezichten
+bij.
+
+</p>
+<p id="d0e259">Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze si&euml;sta totdat de grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e261">Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel
+Nagoya doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De conducteur verstond geen Engelsch en begreep er
+niets van toen wij, aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer mee teruggingen. Het was evenwel een
+gemakkelijke en prettige manier, het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en theaters eens goed op
+te nemen.
+
+</p>
+<p id="d0e263">Japan is het land der contrasten!
+
+</p>
+<p id="d0e265">Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het
+trottoir gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen,
+edoch met de allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht in de courant de allerlaatste telegrammen uit
+de geheele wereld leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje toewuift! Of wanneer men in een nauwe
+straat een warnet van telegraaf- en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn voorzien en de straatverlichting
+uit booglampen bestaat! Of ook, als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en daar verrast wordt door
+de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen beladen. Moeders
+dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug, en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes kolen.
+Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op
+los.
+
+</p>
+<p id="d0e267">Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed
+naar de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+</p>
+<p id="d0e269">Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar
+in plaats van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder
+gratie.
+
+</p>
+<p id="d0e271">En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+</p>
+<p id="d0e273">Toen het donker werd, gingen wij naar het h&ocirc;tel terug en gebruikten na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en N&oacute;bo,
+de dochters van den h&ocirc;telhouder, ons gezelschap hielden.
+
+</p>
+<p id="d0e275">Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij
+des te beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+</p>
+<p id="d0e277">Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde
+de maan, en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+</p>
+<p id="d0e279">Dit alles was zeer po&euml;tisch, maar aan alles komt een <span class="pageno"><a id="d0e281"></a>Bladzijde 227</span>einde, en vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso!
+Sayonara, Nobo!
+
+</p>
+<p id="d0e283">Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in
+meer of minder bekoorlijk n&eacute;glig&eacute;, en wij moesten ons met een zitplaats vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake.
+Ik deed maar net alsof ik de &#8220;hondewacht&#8221; had en trachtte rookende en lezende den tijd te dooden.
+
+</p>
+<p id="d0e285">Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij; soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten
+Oceaan glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft, een zachte plank om op te liggen is mij voldoende,
+doch zittende kan ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+</p>
+<p id="d0e287">Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: &#8220;a small drip in the morning is better than a lot in the day&#8221;. Ik bedankte echter en verdacht hem, van ook &#8220;a lot in the day&#8221; niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5 uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde levendigheid,
+welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+</p>
+<p id="d0e295">Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op Belgi&euml; en Nederland. Wij snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog,
+welke men overal afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en die, als een oude, trouwe waker, met zijn
+besneeuwde kruin de wacht schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als den Stillen Oceaan domineert.
+
+</p>
+<p id="d0e297">Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000 inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd
+vierkante mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over 't algemeen laag zijn en zelden meer dan
+&eacute;&eacute;ne verdieping hebben. De ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en paleizen maken hierop natuurlijk
+eene uitzondering. Deze zijn alle gebouwd in westerschen stijl.
+
+</p>
+<p id="d0e299">Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in het centrum der stad, omringd door wallen en grachten.
+Oorspronkelijk was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein
+dorpje was. In 1868 werd deze naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: &#8220;Oostelijke hoofdstad&#8221;, om het te onderscheiden
+van Saikyo of &#8220;Westelijke hoofdstad&#8221;, den naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door brand vernield,
+dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+</p>
+<p id="d0e301">Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat
+het vol klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er
+onder. Het loopen op die klompjes&#8212;waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te verstuiken&#8212;is nu juist niet elegant, daar
+de voeten binnenwaarts gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos id&eacute;e, vooral bij vrouwen, ofschoon ze er toch vrij
+vlug op voort kunnen en het nog een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche zusteren, die zonder
+steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen tijd,
+dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les id&eacute;es marchent!
+
+</p>
+<p id="d0e303">In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam, na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar
+zeer ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten
+en kussens, en eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij zijne houding voor 't kiezen heeft. Het
+leek ons minder aangenaam toe, en ten slotte kwamen wij toch weer in het H&ocirc;tel M&eacute;tropole terecht, alwaar wij onze vermoeide
+ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de haven, onder
+tal van slingerende &#8220;poenka's&#8221;, door bedienden buiten de zaal in beweging gebracht.
+
+</p>
+<p id="d0e305">Een kleine lofrede op de h&ocirc;tels in Japan is hier wellicht op hare plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder
+Europeesch, hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed
+uitlokkend. Ze zijn van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent, men behoeft nooit iets tweemaal te vragen
+en slechts te zinspelen op het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+</p>
+<p id="d0e307">Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage
+en spoorden daarna weer terug naar Tokyo.
+
+</p>
+<p id="d0e309">In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties, consulaten, h&ocirc;tels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten
+gevolge hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen,
+n.l. Tokyo, Yokohama, Osaka en Kob&eacute;. Toch merkten wij nergens iets van eene anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen groet: &#8220;Ohayo&#8221; (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds
+beleefd en hulpvaardig.
+
+</p>
+<p id="d0e314">Ook voor ons h&ocirc;tel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs
+de haven wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine schepen, en door de opening der tent de soldaten
+zagen rooken en praten bij het flauwe licht <span class="pageno"><a id="d0e316"></a>Bladzijde 228</span>van een olielamp, werden onze gedachten als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+</p>
+<p id="d0e318">Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat
+aandachtig naar hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden aan gindsche zijde der Japansche Zee, van
+den moed der Russen, de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de overwinningen, die altijd waren aan de
+zijde van het grootste intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+</p>
+<p id="d0e320">Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+</p>
+<p id="d0e322">Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen
+aan het andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger,
+een patrouilleerende agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te slapen,  door een deken beschermd
+tegen de ochtendkoelte, was het eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De lage, houten huizen
+met hunne oploopende dakvorsten staken grijs af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag beloofde; achter
+hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+</p>
+<p id="d0e324"></p>
+<div id="d0e325" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-228.jpg" alt="De Yomei-poort van den Yasu-tempel te Nikko."></p>
+<p class="figureHead">De Yomei-poort van den Yasu-tempel te Nikko.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e329">En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om
+... zonder ooit een oogenblik te aarzelen.
+
+</p>
+<p id="d0e331">Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket&#8212;aan de groote stations vindt men hier veel dames-employ&eacute;es&#8212;in
+het Japansch twee kaartjes naar Nikko<a id="d0e333src" href="#d0e333" class="noteref">1</a>, maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde en moest ik wel
+terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+</p>
+<p id="d0e336">Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld is in Japan minstens even rond als ergens anders en de
+winkels zijn er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed als in Europa.
+
+</p>
+<p id="d0e338">Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer
+hoogen dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan <i>zij</i> last had van de zon. <i>Hij</i> dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken, gefaald
+hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik
+te verwaardigen, terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid jegens het schoone geslacht viel schijnbaar
+niet in goede aarde.
+
+</p>
+<p id="d0e346">Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren
+den gastheer en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En toch is er te Tokyo eene universiteit voor
+vrouwen!
+
+</p>
+<p id="d0e348">Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat
+zij hare sandalen uittrok en met de knie&euml;n onder het lichaam plaats nam. Dit bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door
+eerst met het gezicht naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst mogelijken tijd op de kleinst mogelijke
+ruimte wist om te draaien.
+
+</p>
+<p id="d0e350">Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna
+te voorschijn kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje
+en een doosje lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een
+keer of vier herhaald, waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+</p>
+<p id="d0e352">De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als
+een belofte de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen <span class="pageno"><a id="d0e354"></a>Bladzijde 229</span>te Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de rit nog zeven kwartier.
+
+</p>
+<p id="d0e356">Wij hadden eene afdeeling van twee coup&eacute;'s geheel voor ons alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde
+en het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan
+achteruit en werden niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+</p>
+<p id="d0e358">Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken;
+dan weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht
+gevangen door een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen
+omlijsting van beuken, of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen; even later omvatte onze blik een
+golvende vlakte, bekoorlijk door de oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+</p>
+<p id="d0e360"></p>
+<div id="d0e361" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-229.jpg" alt="Jaarlijksche processie te Nikko."></p>
+<p class="figureHead">Jaarlijksche processie te Nikko.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e365">En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd, den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen
+vulde en de bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste, dat minnen <i>moest</i> dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+</p>
+<p id="d0e370">De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant
+met eene dubbele rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+</p>
+<p id="d0e372">Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een Japansch spreekwoord zegt: &#8220;Nikko minai uchi wa, kikko to
+iuna&#8221;, hetgeen beteekent: &#8220;Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko&#8221;, d.i. magnifiek.
+
+</p>
+<p id="d0e374">Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden, heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht
+zomerverblijf. In den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+</p>
+<p id="d0e376">Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-h&ocirc;tel brengen, waar nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was
+het geheel bezet, zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie, die den volgenden dag zou gehouden
+worden.
+
+</p>
+<p id="d0e378">Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een goed id&eacute;e kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien
+van een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide
+<span class="pageno"><a id="d0e380"></a>Bladzijde 230</span>tafeltjes, bedekt met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt, internationaal gezelschap, en daartusschen
+bewogen zich een twaalftal lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in lichte kimono en kleurige,
+zijden obi, een breede ceintuur, die eenige malen om de middel gewonden wordt en van achteren z&oacute;&oacute;danig opgenomen, dat het
+net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten
+bedienden.
+
+</p>
+<p id="d0e382">Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte
+een wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+</p>
+<p id="d0e384">Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten
+van Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en
+stegen om half twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+</p>
+<p id="d0e386">Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op
+de hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende;
+de steile rotsen, soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende
+tegen de blauwe lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid voortdraafden; de schitterende bloemen,
+tegen de met mos en varens begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het vogelenheir, zingende in het
+geboomte ... dat alles maakte op ons een onvergetelijken indruk.
+
+</p>
+<p id="d0e388">Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter
+haast en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het
+veel kortere, voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+</p>
+<p id="d0e390">Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een
+smal paadje naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg,
+die den bodem geheel verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te voorschijn snellende viel de breede
+waterkolom met donderend geraas naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende waterdroppels zagen
+wij den moza&iuml;ekwand der rots, op vreemde manier met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid met bloemen,
+varens en rood, bruin en groen mos.
+
+</p>
+<p id="d0e392">Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van 5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400
+voet boven den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den grooten waterval.
+
+</p>
+<p id="d0e394">Op de brug, die naar het Lake-Side-h&ocirc;tel voert en waaronder het water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te
+versnellen, bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere wolk verborgen, welks gekartelde randen zij
+gouden kleurde, en hare stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond van bergen en op den 8800 voet
+hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+</p>
+<p id="d0e396">Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende
+watermassa's.
+
+</p>
+<p id="d0e398">Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+</p>
+<p id="d0e400">Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+</p>
+<p id="d0e402">Wij rustten wat uit in het h&ocirc;tel, welks uitgestrekte tuin een pracht van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde,
+en stegen toen weder te paard.
+
+</p>
+<p id="d0e404">De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam.
+Onder het zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak
+langs den kant van het ravijn te loopen, waar &eacute;&eacute;n misstap den dood beteekende. Doch waar is de jeugd, voor wie het gevaar
+geen aantrekkingskracht bezit?
+
+</p>
+<p id="d0e406">Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en z&oacute;&oacute;zeer op hun eigen veiligheid bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+</p>
+<p id="d0e408">Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen
+gestruikeld en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling afgingen, viel het op zijne knie&euml;n en wierp
+mij af. Wat doet ook een zeeman boven op een biek!
+
+</p>
+<p id="d0e410">Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of
+het kwam door het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het niet, maar het was met opeengeklemde tanden,&#8212;hoewel
+in sierlijken draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch gezelschap &#8220;Nederland&#8221; vertegenwoordigden&#8212;dat
+wij om 7 uur voor ons h&ocirc;tel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+</p>
+<p id="d0e412">Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte,
+dat ik gaarne een kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde dit verzachtingsmiddel, doch trok dan
+ook onder het eten van de soep gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+<span class="pageno"><a id="d0e414"></a>Bladzijde 231</span></p>
+<p id="d0e415">Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht, totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+</p>
+<p id="d0e417">En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere, trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons
+daardoor evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja, teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien.
+Daar we naar boven moesten, hadden we aan &eacute;&eacute;n koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede bij, die genoemd wordt &#8220;ato-oshi&#8221;,
+d.i.: duwer. Hortend en stootend hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu juist niet bijster aangenaam
+was.
+
+</p>
+<p id="d0e419">Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas,
+waarin de dennen kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half uur stapten we af bij een theehuis en
+daarna bracht eene wandeling van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal pad langs den rand eener
+kloof ons bij een rustiek bruggetje op den bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog is. Het was
+een woest brokje natuur.
+
+</p>
+<p id="d0e421">Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe
+hemel, waarin langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken der boomen, welke dien weder druppelend
+op ons deden nederstorten; en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg wandelden wij terug, dronken
+een kopje thee, kochten als souvenir eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt, en waren ten 8 uur
+bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel van Japan.
+
+</p>
+<p id="d0e423">Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen, en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen
+men hier ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou kunnen.
+
+</p>
+<p id="d0e425">Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd
+was als voor een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de andere helft van dit gebouwtje zaten
+twee dansmeisjes in lange roode en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen dans uitvoerden. Met
+zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren, in de eene
+hand een waaier houdende en in de andere een handvat met koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en bewegingloos te wachten.
+
+</p>
+<p id="d0e427">In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden &#8220;Shogun&#8221;, bewonderden wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels&#8212;waarbij de ibis een groote rol speelt&#8212;bloemen, vruchten, enz.
+
+</p>
+<p id="d0e429">Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin
+het goud en koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+</p>
+<p id="d0e431">Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+&#8220;Daimyo's&#8221;; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende
+trekken en gespannen boog of getrokken zwaard. In &eacute;&eacute;n gebouw hing zelfs een schilderij van een modern slagschip en zat een
+symbolieke adelaar op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner slechts overwinnen of sterven kent, ondanks
+de leer van Boeddha, die verbiedt te dooden?
+
+</p>
+<p id="d0e433">En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer
+fraaie torens, heeft men het oerwoud rondom.
+
+</p>
+<p id="d0e435">Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie,
+gehouden ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren, wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke
+wapens en wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen geven. Wij konden er helaas niet van genieten,
+daar de tijd van vertrek naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te hebben gehaald van het Kanaya-h&ocirc;tel,
+dat ik niet licht zal vergeten.
+
+</p>
+<p id="d0e437">En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij
+komen en den onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk natuurschoon in zijne nabijheid, om den
+zorgen-bannenden invloed zijner paradijsachtige omgeving.
+
+</p>
+<p id="d0e439">En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende &#8220;Dormi o bella&#8221; van den gondelier in den Venetiaanschen
+toovernacht en bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs het papyrus-riet en een bruine gestalte
+op de voorplecht op zangerigen toon zijnen makkers verhalen deed uit de &#8220;Duizend-en-een-nacht&#8221;; die evengoed bekend zijt in
+den Harz als in de Ardennen; die het weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de tintelende Marseillaise
+aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen hebt
+beklommen en op een drijvend h&ocirc;tel naar de Nieuwe Wereld zijt overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben
+en ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan
+en den zonsopgang aan het Vierwaldst&auml;dtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven en Monte-Carlo zonder te spelen ...
+voor u herhaal ik:
+
+</p>
+<p id="d0e441">&#8220;Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!&#8221;
+
+</p>
+<p id="d0e443">Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden
+dus niets meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne <span class="pageno"><a id="d0e445"></a>Bladzijde 232</span>schouwburgen en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat was wel jammer, doch kon niet verholpen worden.
+De plicht gebood ons terug te keeren.
+
+</p>
+<p id="d0e447">Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de plaatsen die wij bezochten.
+
+</p>
+<p id="d0e449">In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+</p>
+<p id="d0e451">Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche
+en Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand
+tot begin- en eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want zelfs op de kleinste stations leidt een
+ruime brug, geheel overdekt, naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af goed aangepakt en was er een
+ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en zoo den langen
+lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+</p>
+<p id="d0e453"></p>
+<table align="left" style="margin:10px; margin-left:0px">
+<tr>
+<td>
+<div id="d0e454" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-232.jpg" alt="Op den weg van Utsunomiya naar Nikko."></p>
+<p class="figureHead">Op den weg van Utsunomiya naar Nikko.</p>
+</div>
+</td>
+</tr>
+</table><p>
+
+</p>
+<p id="d0e458">Rook- en dames-coup&eacute;'s mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+</p>
+<p id="d0e460">Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+</p>
+<p id="d0e462">De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende, kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen
+nacht deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel
+afgespte en toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het niet eens vreemd meer!
+
+</p>
+<p id="d0e464">We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen
+het licht werd, af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij gaarne hadden bezocht.
+
+</p>
+<p id="d0e466">Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen
+met bassins gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen naast elkaar, wieschen gelaat en handen
+en poetsten hunne tanden. Wij echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+</p>
+<p id="d0e468">Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid
+voor al het genotene.
+
+</p>
+<p id="d0e470">Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het
+station te Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek uit Tokyo, en een half uur later roeide een
+sampang ons aan boord, alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+</p>
+<p id="d0e472">Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die
+onvergetelijke dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+</p>
+<p id="d0e474">&#8220;De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte;
+alsof het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende, die het geeft aan dat der vrouw.
+
+</p>
+<p id="d0e476">&#8220;Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en
+korte uitersten; maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van winter er tusschen; een land van bloemen,
+waar de lotus en de kers, de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het bamboe-gras den ahornboom
+omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende eenzelvigheid
+vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus&#8221;.
+
+</p>
+<p></p>
+<hr class="noteseparator">
+<div class="notetext">
+<p class="notetext"><a id="d0e333" href="#d0e333src" class="noteref">1</a> Spreek uit: Niko.
+</p>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+***** This file should be named 14042-h.htm or 14042-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/0/4/14042/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/14042-h/img/p1906-220.jpg b/14042-h/img/p1906-220.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1d48402
--- /dev/null
+++ b/14042-h/img/p1906-220.jpg
diff --git a/14042-h/img/p1906-221.jpg b/14042-h/img/p1906-221.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cbac0fe
--- /dev/null
+++ b/14042-h/img/p1906-221.jpg
diff --git a/14042-h/img/p1906-224.jpg b/14042-h/img/p1906-224.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c070c79
--- /dev/null
+++ b/14042-h/img/p1906-224.jpg
diff --git a/14042-h/img/p1906-225.jpg b/14042-h/img/p1906-225.jpg
new file mode 100644
index 0000000..37b3aaa
--- /dev/null
+++ b/14042-h/img/p1906-225.jpg
diff --git a/14042-h/img/p1906-228.jpg b/14042-h/img/p1906-228.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d57c4c0
--- /dev/null
+++ b/14042-h/img/p1906-228.jpg
diff --git a/14042-h/img/p1906-229.jpg b/14042-h/img/p1906-229.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0778589
--- /dev/null
+++ b/14042-h/img/p1906-229.jpg
diff --git a/14042-h/img/p1906-232.jpg b/14042-h/img/p1906-232.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0ff77e0
--- /dev/null
+++ b/14042-h/img/p1906-232.jpg
diff --git a/14042-h/style/amazonia.css b/14042-h/style/amazonia.css
new file mode 100644
index 0000000..f3a05a3
--- /dev/null
+++ b/14042-h/style/amazonia.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* amazonia.css -- color scheme Amazonia, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFF5; /* #FFFFF5; very light green */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend, hr.noteseparator
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #808000; /* #808000;  olive green */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/14042-h/style/arctic.css b/14042-h/style/arctic.css
new file mode 100644
index 0000000..63bc14d
--- /dev/null
+++ b/14042-h/style/arctic.css
@@ -0,0 +1,33 @@
+/* arctic.css -- color scheme Arctic, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFFF;
+	font-family: Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+	color: #001FA4;
+	font-family: Arial, sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #001FA4;
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #AAAAAA;
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/14042-h/style/borneo.css b/14042-h/style/borneo.css
new file mode 100644
index 0000000..51cc9bc
--- /dev/null
+++ b/14042-h/style/borneo.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* borneo.css -- color scheme Borneo, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFEE; /* #FFFFEE;  light yellowish brown */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno
+{
+	color:  #AC8D70; /* #AC8D70; sepia */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: #D25C00; /* #D25C00; orange brown */
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/14042-h/style/gutenberg.css b/14042-h/style/gutenberg.css
new file mode 100644
index 0000000..c780361
--- /dev/null
+++ b/14042-h/style/gutenberg.css
@@ -0,0 +1,387 @@
+/* 
+	gutenberg.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+
+/*
+body - body of html page; define overall properties
+*/
+
+body
+{
+	line-height: 1.44em;
+	font-family: times, serif;
+	font-size: 1em;
+	font-weight: normal;
+	margin: 1.58em 16% 1.58em 16%; 
+	width: auto;
+	letter-spacing: normal;
+	text-transform: none;
+	word-spacing: normal;
+	font-size-adjust: 0.58;
+}
+
+/* title Page headers */
+
+h2.docImprint, h1.docTitle, h2.byline
+{
+	text-align: center;
+}
+
+h2.byline
+{
+	font-size: 1.14em;
+	line-height: 2em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+	font-size: 1.44em;
+	font-weight: bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+	font-size: 1.14em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+/*
+
+h1..h5 headers
+
+class
+	sub		subtitle	
+
+*/
+
+h1
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 2em; 
+	font-style: normal; 
+	font-weight: 600; 
+	letter-spacing: normal; 
+	text-decoration: none; 
+	text-transform: none; 
+	word-spacing: normal; 
+	font-size-adjust: .4;
+
+	line-height: 1.5em;
+
+	margin-bottom: 0.33em; 
+	margin-top: 1.33em; 
+}
+
+h2
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.44em; 
+	line-height: 1.2em;
+
+}
+
+h3
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.2em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+h4
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+h5
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-style: italic;
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+
+/*
+p -- paragraph
+
+class
+	initial		initial paragraph of chapter, i.e. no indentation
+	argument	argument, the list of topics at the head of a chapter
+	note		footnote
+	quote		quoted material, like blockquote
+	stb		small thematic break
+	mtb		medium thematic break
+	ltb		large thematic break
+	navline		navigation line
+	figure		figure, plate, illustration
+	legend		legend with figure, plate, or other type of illustration
+*/
+
+p
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.poetry
+{
+	margin: 0em 10% 1.58em 10%;
+	/* font-style: italic; */
+}
+
+p.initial
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument, p.note
+{
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+p.argument
+{
+	margin: 1.58em 10% 1.58em 10%;
+}
+
+p.quote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.blockquote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.notetext
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+}
+
+div.divFigure
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figureHead
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figure, p.legend
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.legend
+{
+	font-size: 0.9em;
+	margin-top: 0;
+}
+
+p.navline
+{
+	text-indent: 0em;
+	text-align: center;
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.smallprint, li.smallprint
+{
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.1em;
+	color: #666666;
+}
+
+/* Special cases for Filipino Riddles */
+
+
+p.question
+{
+	text-align: left;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.answer
+{
+	text-align: right;
+	margin-top: 0em;
+}
+
+p.explanation
+{
+	margin-left: 0.9em;
+	margin-right: 0.9em;
+	font-size: smaller;
+}
+
+
+/*
+// span -- used for special effects in formatting.
+//
+// class
+//	 leftnote	note in the left margin
+//	 rightnote	note in the right margin
+//	 pageno		page number, inserted at location of original page break.
+//
+// Note that the positioning only works properly in IE 5.0.
+*/
+
+span.leftnote 
+{
+	position:absolute;
+	left:1%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	font-size:0.8em; 
+	text-indent: 0em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.rightnote, span.pageno
+{
+	position:absolute;
+	left:86%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	text-align:right;
+	text-indent:0em;
+	font-size:0.8em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.lineno
+{
+	position: absolute;
+	left: 12%;
+	height: 0em;
+	width: 12%;
+	text-align: right;
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.6em; 
+	line-height: 1em;
+	font-style: normal;
+}
+
+.Greek
+{
+	font-family: Gentium, Arial Unicode MS, serif;	/* font that supports classical Greek */
+}
+
+.Arabic
+{
+	font-family: Arial Unicode MS, sans-serif;	/* font that supports Arabic */
+}
+
+.letterspaced
+{
+	letter-spacing: 0.2em;
+}
+
+span.smallcaps
+{
+	font-variant: small-caps;
+}
+
+/*
+a -- anchor
+
+class
+  offsite
+  gloss	glossary entry; should be less visible
+  noteref	(foot) note reference.
+  hidden
+  navline
+*/
+
+a.navline
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.navline:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.hidden:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.noteref:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.noteref
+{
+	text-decoration: none;
+	font-size: 0.7em;
+	vertical-align: super;
+}
+
+a.hidden
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+hr
+{
+	width: 100%;
+	height: 1px;
+	color: black;
+}
+
+hr.noteseparator
+{
+	width: 25%;
+	height: 1px;
+	text-align: left;
+}
+
+/*
+// ol ul -- ordered list, unordered list
+//
+// class
+//	toc	table of contents
+*/
+
+
+/*
+// li -- list item
+//
+// class
+//	toc_h1	table of contents h1
+//	toc_h2
+
+// table -- table
+*/
+
+table.navline
+{
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: 'TITUS Cyberbit Basic', helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
diff --git a/14042-h/style/print.css b/14042-h/style/print.css
new file mode 100644
index 0000000..764ba41
--- /dev/null
+++ b/14042-h/style/print.css
@@ -0,0 +1,36 @@
+/* 
+	print.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files, optimized for printing.
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+body
+{
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+	margin: 12pt 1cm 12pt 1cm; 
+	font-size: 11pt;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5
+{
+	color: black;
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: black;
+}
+
+a, a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: black;
+	text-decoration: none;
+}
+
+span.pageno
+{
+	font-size: 6pt;
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/14042.txt b/14042.txt
new file mode 100644
index 0000000..eb041c1
--- /dev/null
+++ b/14042.txt
@@ -0,0 +1,1521 @@
+The Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+by T. Tj. de Boer
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+       From "De Aarde en haar volken," Jaargang 1906
+
+Author: T. Tj. de Boer
+
+Release Date: November 14, 2004 [EBook #14042]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+
+Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+
+Door T. TJ. DE BOER.
+
+
+Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten
+aspirant-zeeman den raad: "Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee."
+
+Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid
+in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens der wereld
+zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie
+wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord,
+den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen hij zich met
+werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder
+zijn er de koelie's, die onder ons toezicht het schip moeten lossen en
+laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk
+waartoe zij behooren. En ten slotte is er de buurt waar de zeeman op
+de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is
+te mijden.
+
+Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om
+aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt tot des
+avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen
+wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door
+de Binnenzee van Japan, eene reis van een etmaal, dan valt er veel
+te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene
+eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms als een vlucht
+rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het
+glanzende maanlicht, de blauw-lichtende zee en de ontelbare lichtjes
+der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt
+een bekoorlijk geheel, en wekt in ons het verlangen op, dieper in
+het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden
+bevredigd wordt en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep
+onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de
+zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven,
+land en volk beter te leeren kennen.
+
+Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden een
+passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen een reis
+met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door
+de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof, met hem mee te
+gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar
+Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen
+lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door Japan, het land,
+dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft
+verbaasd en vooral in dezen tijd ieders belangstelling opwekt. Uit
+den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen;
+zij maakt volstrekt geen aanspraak op volledigheid, want om een goed
+denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men
+er veel langer vertoeven.
+
+Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een
+bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane visiteerde
+onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met
+een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd door.
+
+Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de
+bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten ons per
+"jinrickisja" naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle
+inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg genoemd
+"ricksja", is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare
+kap, dat door een man getrokken wordt met een vrij groote snelheid. Het
+is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet
+te groote afstanden, en heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna
+alle plaatsen in Oost-Azie. Wij namen een biljet 1ste klasse naar
+Tokyo en vertrokken om 10 uur van Kobe.
+
+Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar
+uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote
+menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten of rijwielen,
+niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene
+bergen geweldig groote, witte Japansche karakters afsteken,
+die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver
+verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den trein. Dat gaat in
+Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te
+laten afteekenen onnoodig. Ook hebben de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+Kyoto is een groote stad met +- 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen
+lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de zetel der
+regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar
+het Kyoto-hotel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een ruim uitzicht
+aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met
+de bergen tot achtergrond.
+
+Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst
+naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indie via China in Japan
+ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst. Het is
+verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten,
+met 60000 bonzen (priesters).
+
+Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den
+eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn, die
+tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom,
+waarin vijvers, bloemperken, enz. Voor wij binnengingen, werden ons
+een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten
+(zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk XIV moet hebben gehad),
+en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er
+doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige
+troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages met tal
+van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit
+geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht ons in verwarring.
+
+Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld van Boeddha, de
+beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de
+palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar, den indruk gevende
+van intense, passieve, passielooze rust.
+
+Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze
+sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer bijzonderen
+vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn
+arm op en neer, terwijl hij met eentonige stem uit een voor hem liggend
+boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de
+hooge gewelven. Wij haalden diep adem toen wij weer buiten kwamen,
+het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels
+zongen in de boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers,
+vol dartelende goudvischjes.
+
+In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende
+60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte der
+klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid
+worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station,
+teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein plaatsje,
+een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden
+der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn stroomde
+de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen
+en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend opstuift en
+schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels,
+enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde rivier, die uit een
+enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka
+met een bootje de Hodzu af te varen, een terecht vermaarde tocht,
+die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+Om halfzes staken wij van wal in een platboom-vaartuig, met vier Japs
+bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten, een stond voorin
+met een stok, en een achterin, sturende met een riem. In 't begin
+was er weinig stroom, maar weldra begonnen de stroomversnellingen,
+en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide
+rotsblokken schoten, terwijl het water onder ons en om ons kookte en
+ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid
+noodig, om geen ongelukken te veroorzaken. Soms leek het ons toe,
+dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een'
+grooten steen, die dreigend den weg versperde. Doch juist op het
+kritieke moment gaf een duw van den man voor in de boot, of een
+behendige draai van den stuurman den steven eene andere wending,
+dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden
+kant uit, en het volgende oogenblik--rakelings langs de scherpe
+granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim
+ons bespatte--waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de
+kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens een
+nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn
+met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons
+de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de bergen rees
+en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel
+tooverachtig en maakte een diepen indruk op ons.
+
+Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven
+wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van "geisja's", en bootjes vol
+jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige muziek
+der Japanners.
+
+Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto
+terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant, gelegen op een
+zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige
+lampions, waar wij door jonge meisjes in nationaal kostuum bediend
+werden--zooals trouwens in alle hotels, restaurants, logementen en
+theehuizen in Japan;--daarna wandelden wij de stad eens door.
+
+Indien het mooi weer is--en dat is het bijna altijd in dit
+bloemenland--heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een
+vroolijke drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene
+ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het eerst komt.
+
+Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half
+bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader
+met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook jegens elkander,
+is spreekwoordelijk; nergens heb ik zooveel zien buigen; zelfs wanneer
+twee ricksjakoelies elkander iets mededeelen, gaat zulks met vele
+strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men
+eene familie eenige kennissen van den trein ziet halen. Waarlijk,
+in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van
+hen leeren. En die beleefdheid gaat hen zoo natuurlijk af, dat men
+voelt dat zij uit het hart komt.
+
+Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding
+en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels, waar zooveel moois
+uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat
+alles maakte ons het scheiden moeilijk; eindelijk zochten wij toch
+ons hotel op en begaven ons ter ruste.
+
+De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje,
+2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie vergezichten aan;
+men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden
+en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen, dan komen zij
+allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk
+gewemel van pooten en koppen en schilden en vinnen; en 't is geen
+ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden
+te zien spartelen,  een voet boven het water. De visschen, met hun
+grooteren bek, zijn er het best aan toe; men zou dus gevoegelijk van
+karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben,
+lieten wij ons naar den Kasuga-Miya brengen, een Shinto-tempel.
+
+De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de
+vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen, die
+veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren
+en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer dan 800 goden,
+halfgoden en heroen worden gehuldigd.
+
+Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel
+onderscheiden door de "Torii", een poort van bijzonderen vorm en van
+hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt
+door de "Sanmon", een poort van twee verdiepingen. Ook zijn de eerste
+gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg,
+aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond
+en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met
+nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen lantarens van
+drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van
+3000 bereiken, welke eens per jaar van lampjes voorzien en aangestoken
+worden, het park herscheppende in een feeentuin. Verder vindt men er
+gansche straten van winkels, waarin alleen voorwerpen worden verkocht,
+vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en
+bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een kort gebed
+te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men
+voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen te eten kon geven,
+benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld,
+een heiligen dans uitvoerden.
+
+Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de
+Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel genaamd
+Todai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog,
+90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig meer dan het enorme
+beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder
+het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem, die eveneens van koper
+is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in
+geslaagd dit beeld te gieten.
+
+Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute
+onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden,
+dat de ziel van den Boeddha in het Nirwana vertoeft.
+
+Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen
+geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees van den wilden
+heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert
+en door allerlei formules diens toorn en wraak zoekt te bezweren, maar
+eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama,
+den Boeddha, den Indischen prins, die voor vierentwintig eeuwen vrouw
+en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid
+te zoeken, en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering,
+twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen
+(er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze bewondering
+afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een
+kurketrekker.
+
+Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij
+een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt
+Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat van de
+touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden
+echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit van Amsterdam
+gehoord.
+
+Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks
+vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij daarom, dat
+wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders
+ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds met even vleiende woorden
+gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen
+wel, dat dat nu "die blanke barbaren met hunne leelijke, ronde oogen"
+waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de
+kleine Japanners zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde
+geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde,
+als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan het einde van
+zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die
+zich daartoe bekwaam achtte, naar voren en deed dienst als tolk. Hij
+glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis
+als het believen van den vreemdeling.
+
+Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in
+aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed ook. Want
+hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde
+karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet--waarbij
+soms vermakelijke fouten worden gemaakt--doch in het binnenland
+ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd
+moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel elk haar kent,
+maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk
+meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns inziens geen vergissing
+mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En
+beiden vonden wij het erg dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds
+genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche tafel krijgt
+voor niet veel geld.
+
+Daarna bezochten wij een "Shibai" (theater). Kyoto is de bakermat
+der Japansche tooneelkunst. Een zijner inwoners verzamelde eeuwen
+geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen
+op een stellage te midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai,
+d.i. "zittende op het gras".
+
+In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden
+aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een kleurengewemel
+van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge
+staken neerhangen of de geheele breedte der straat overkronkelen,
+en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd
+feest ware.
+
+Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische
+scene's of komische tooneelen--de eerste het meest--afgebeeld, en
+van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of
+acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen vindt men
+er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels
+en cafe-chantant's wisselen elkander af. Hier zitten in een winkel een
+zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten
+te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel, waarin men steeds dezelfde
+woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en
+wreede gelaatstrekken opmerkt, terwijl voor den voorhang een kleine
+doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men
+van de bovenzaal van een restaurant de banjo klinken.
+
+En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens
+roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden; ieder loopt
+met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben
+allen bloemen in het donkere haar, dat bij de ongetrouwden op een
+bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren
+weggestreken; zij dragen, evenals de mannen, klompjes, bestaande
+uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder--hoe
+vuiler de straat des te hooger de plankjes--, welke klompjes worden
+vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous
+doorgaan. Bij het loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma,
+waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen der plaatsen
+vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens,
+die, bij alle onaangename herinneringen aan evenwijdige streepjes,
+die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk
+waren, ons toch onszelven gelukkig doen prijzen, dat we geen Japansche
+schooljongens geweest zijn.
+
+Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in
+het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen,
+allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende
+parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden door latten
+en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen
+zij doen hurkende of zittende op hunne knieen op een kussen. Het is
+dus wel werkelijk "par terre".
+
+Twee gangen--feitelijk breede, onbelegde planken--die iets hooger
+zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht naar
+het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den
+achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde zijn het een
+soort van loges met schuifdeuren--alle deuren schuiven in een Japansch
+huis--en een iets hoogere afscheiding, welke echter nog niet tot de
+knieen reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat
+men ons een laag bankje gebracht had. Achter de loges is een gang,
+van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door
+ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht, hetgeen
+een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde,
+in September hier nog onmisbare instrumenten nu in het licht, dan in
+de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met
+hunne ouders meegaan, en hoe elke familie voorzien is van theeservies,
+gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+Ook wij bestelden thee--van groene, ongedroogde bladen, waaraan men
+eerst moet wennen--en bepaalden daarna onze aandacht bij het tooneel.
+
+Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen
+gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar naar ons
+oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een
+draaibare schijf, zoodat onder het spel de mise-en-scene soms geheel
+veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar
+voren, gluurden er onder door of begaven zich er zelfs achter. Nu en
+dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen,
+maar over de zooeven genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing
+voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk, want op
+een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje
+medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch en gebroken
+Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den
+lachlust scheen op te wekken. Zij wilde echter niets van hem weten,
+waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen
+over het tooneel achterna liep, herhaaldelijk uitroepende: "Stop! I
+will kill you". Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,--gekund
+had hij het al lang--verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen
+z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat deze hem in
+de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte
+een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid heelemaal den
+gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte
+en, nadat de wonde over alles heen met een zakdoek verbonden was,
+den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het
+meisje met haren bevrijder verdween.
+
+Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die
+scene opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en
+namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts
+een passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte trok
+onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een
+waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht te kooi,
+na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst
+te "porren". En terwijl de trein in den helderen maannacht met ons
+voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer
+1/4. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken en
+zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent
+uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf verdiepingen,
+opgetrokken in den interessanten Japanschen bouwstijl, en is omringd
+door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten
+dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren als
+voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude,
+Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te vertegenwoordigen
+van f 4.000.000. Een er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen
+te zien geweest.
+
+Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,--waarvoor
+eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is--moesten wij
+ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen
+om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die er binnen moet
+heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit
+heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+malienkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen,
+lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel 10 kilo
+gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en
+pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de beide verdiepingen
+van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden
+om van te droomen, vaasjes om te stelen, porceleinen borden om van
+te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot
+stof vergaan, en ik weet niet wat nog al meer. En ze gooien er met
+honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = +- f 1.25), dat
+men er wee van wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk
+niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft
+men per slot van rekening later toch altijd het idee, minstens nog
+den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook
+met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat het altijd
+wel 800.000 zal blijven.
+
+De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en
+zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk aantal pijpjes,
+brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat,
+opgericht ter eere van de gevallenen in den oorlog met China, 1894/95.
+
+Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter
+nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten op,
+gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven
+wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij
+hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen. De
+meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol,
+hadden in zooverre aan de westersche mode geofferd, dat haar kleeding
+van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek,
+die dan bijna altijd donkerrood was. Ook droegen enkelen schoenen.
+
+Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen
+liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed op, terwijl van
+een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren
+verscheidene intelligente gezichten bij.
+
+Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze siesta totdat de
+grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het
+station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel Nagoya
+doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De
+conducteur verstond geen Engelsch en begreep er niets van toen wij,
+aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer
+mee teruggingen. Het was evenwel een gemakkelijke en prettige manier,
+het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en
+theaters eens goed op te nemen.
+
+Japan is het land der contrasten!
+
+Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een
+kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het trottoir
+gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd
+van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen, edoch met de
+allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht
+in de courant de allerlaatste telegrammen uit de geheele wereld
+leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje
+toewuift! Of wanneer men in een nauwe straat een warnet van telegraaf-
+en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn
+voorzien en de straatverlichting uit booglampen bestaat! Of ook,
+als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en
+daar verrast wordt door de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de
+haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen
+beladen. Moeders dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug,
+en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes
+kolen. Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en
+ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op los.
+
+Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te
+Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed naar
+de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in
+onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt
+een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar in plaats
+van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen
+waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder gratie.
+
+En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+Toen het donker werd, gingen wij naar het hotel terug en gebruikten
+na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en Nobo, de dochters
+van den hotelhouder, ons gezelschap hielden.
+
+Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den
+oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij des te
+beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar
+in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende
+zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde de maan,
+en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+Dit alles was zeer poetisch, maar aan alles komt een einde, en
+vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar
+Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso! Sayonara, Nobo!
+
+Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren
+bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in meer of
+minder bekoorlijk neglige, en wij moesten ons met een zitplaats
+vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake. Ik deed maar
+net alsof ik de "hondewacht" had en trachtte rookende en lezende den
+tijd te dooden.
+
+Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij;
+soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten Oceaan
+glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft,
+een zachte plank om op te liggen is mij voldoende, doch zittende kan
+ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen
+zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: "a small drip in the morning
+is better than a lot in the day". Ik bedankte echter en verdacht hem,
+van ook "a lot in the day" niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5
+uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde
+levendigheid, welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken
+was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op Belgie en Nederland. Wij
+snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe
+verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog, welke men overal
+afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en
+die, als een oude, trouwe waker, met zijn besneeuwde kruin de wacht
+schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als
+den Stillen Oceaan domineert.
+
+Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000
+inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd vierkante
+mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over
+'t algemeen laag zijn en zelden meer dan eene verdieping hebben. De
+ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en
+paleizen maken hierop natuurlijk eene uitzondering. Deze zijn alle
+gebouwd in westerschen stijl.
+
+Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in
+het centrum der stad, omringd door wallen en grachten. Oorspronkelijk
+was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de
+eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein dorpje was. In 1868 werd deze
+naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: "Oostelijke hoofdstad",
+om het te onderscheiden van Saikyo of "Westelijke hoofdstad", den
+naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door
+brand vernield, dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement
+te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat het vol
+klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten
+stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er onder. Het loopen
+op die klompjes--waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te
+verstuiken--is nu juist niet elegant, daar de voeten binnenwaarts
+gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos idee, vooral bij
+vrouwen, ofschoon ze er toch vrij vlug op voort kunnen en het nog
+een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche
+zusteren, die zonder steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk
+verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen
+tijd, dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging
+opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les idees marchent!
+
+In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna
+geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam,
+na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar zeer
+ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden
+waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten en kussens, en
+eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij
+zijne houding voor 't kiezen heeft. Het leek ons minder aangenaam toe,
+en ten slotte kwamen wij toch weer in het Hotel Metropole terecht,
+alwaar wij onze vermoeide ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten
+en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de
+haven, onder tal van slingerende "poenka's", door bedienden buiten
+de zaal in beweging gebracht.
+
+Een kleine lofrede op de hotels in Japan is hier wellicht op hare
+plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder Europeesch,
+hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de
+keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed uitlokkend. Ze zijn
+van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent,
+men behoeft nooit iets tweemaal te vragen en slechts te zinspelen op
+het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen
+even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage en spoorden
+daarna weer terug naar Tokyo.
+
+In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties,
+consulaten, hotels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend
+worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten gevolge
+hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging
+alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen, n.l. Tokyo,
+Yokohama, Osaka en Kobe. Toch merkten wij nergens iets van eene
+anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen
+groet: "Ohayo" (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds beleefd
+en hulpvaardig.
+
+Ook voor ons hotel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een
+gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs de haven
+wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine
+schepen, en door de opening der tent de soldaten zagen rooken en
+praten bij het flauwe licht van een olielamp, werden onze gedachten
+als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het
+geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat aandachtig naar
+hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden
+aan gindsche zijde der Japansche Zee, van den moed der Russen,
+de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de
+overwinningen, die altijd waren aan de zijde van het grootste
+intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de
+trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen aan het
+andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog
+in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger, een patrouilleerende
+agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te
+slapen,  door een deken beschermd  tegen de ochtendkoelte, was het
+eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De
+lage, houten huizen met hunne oploopende dakvorsten staken grijs
+af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag
+beloofde; achter hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje
+uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier
+lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om ... zonder ooit
+een oogenblik te aarzelen.
+
+Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket--aan de
+groote stations vindt men hier veel dames-employees--in het Japansch
+twee kaartjes naar Nikko [1], maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg
+mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde
+en moest ik wel terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld
+is in Japan minstens even rond als ergens anders en de winkels zijn
+er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed
+als in Europa.
+
+Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te
+genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer hoogen
+dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan _zij_ last had
+van de zon. _Hij_ dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats
+te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken,
+gefaald hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende
+tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij
+zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik te verwaardigen,
+terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid
+jegens het schoone geslacht viel schijnbaar niet in goede aarde.
+
+Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw
+en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren den gastheer
+en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En
+toch is er te Tokyo eene universiteit voor vrouwen!
+
+Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de
+gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat zij hare
+sandalen uittrok en met de knieen onder het lichaam plaats nam. Dit
+bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door eerst met het gezicht
+naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst
+mogelijken tijd op de kleinst mogelijke ruimte wist om te draaien.
+
+Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak
+dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna te voorschijn
+kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met
+klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje en een doosje
+lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes
+was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een keer of vier herhaald,
+waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en
+vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als een belofte
+de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen te
+Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de
+rit nog zeven kwartier.
+
+Wij hadden eene afdeeling van twee coupe's geheel voor ons
+alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde en
+het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't
+eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan achteruit en werden
+niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene
+pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken; dan
+weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende
+valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht gevangen door
+een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen
+getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen omlijsting van beuken,
+of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen;
+even later omvatte onze blik een golvende vlakte, bekoorlijk door de
+oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en
+slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd,
+den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog
+vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen vulde en de
+bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste,
+dat minnen _moest_ dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende
+zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde
+de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant met eene dubbele
+rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het
+laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een
+Japansch spreekwoord zegt: "Nikko minai uchi wa, kikko to iuna",
+hetgeen beteekent: "Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko",
+d.i. magnifiek.
+
+Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden,
+heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht zomerverblijf. In
+den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-hotel brengen, waar
+nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was het geheel bezet,
+zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie,
+die den volgenden dag zou gehouden worden.
+
+Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een
+goed idee kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien van
+een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche
+schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide tafeltjes, bedekt
+met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt,
+internationaal gezelschap, en daartusschen bewogen zich een twaalftal
+lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in
+lichte kimono en kleurige, zijden obi, een breede ceintuur, die eenige
+malen om de middel gewonden wordt en van achteren zoodanig opgenomen,
+dat het net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met
+een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met
+sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten bedienden.
+
+Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig
+uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte een
+wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij
+dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten van
+Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per
+ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en stegen om half
+twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De
+rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat
+voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was
+buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op de
+hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog
+geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende; de steile rotsen,
+soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende
+boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende tegen de blauwe
+lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid
+voortdraafden; de schitterende bloemen, tegen de met mos en varens
+begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het
+vogelenheir, zingende in het geboomte ... dat alles maakte op ons
+een onvergetelijken indruk.
+
+Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een
+waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter haast
+en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging
+het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en
+drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het veel kortere,
+voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte
+van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een smal paadje
+naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant
+van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg, die den bodem geheel
+verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te
+voorschijn snellende viel de breede waterkolom met donderend geraas
+naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende
+waterdroppels zagen wij den mozaiekwand der rots, op vreemde manier
+met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid
+met bloemen, varens en rood, bruin en groen mos.
+
+Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van
+5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400 voet boven
+den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den
+grooten waterval.
+
+Op de brug, die naar het Lake-Side-hotel voert en waaronder het
+water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te versnellen,
+bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere
+wolk verborgen, welks gekartelde randen zij gouden kleurde, en hare
+stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond
+van bergen en op den 8800 voet hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de
+liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende
+golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende watermassa's.
+
+Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de
+oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+Wij rustten wat uit in het hotel, welks uitgestrekte tuin een pracht
+van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde, en stegen
+toen weder te paard.
+
+De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin
+het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam. Onder het
+zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten
+gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak langs den kant van het
+ravijn te loopen, waar een misstap den dood beteekende. Doch waar is
+de jeugd, voor wie het gevaar geen aantrekkingskracht bezit?
+
+Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en zoozeer op hun eigen veiligheid
+bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had
+blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen gestruikeld
+en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling
+afgingen, viel het op zijne knieen en wierp mij af. Wat doet ook een
+zeeman boven op een biek!
+
+Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat
+wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of het kwam door
+het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het
+niet, maar het was met opeengeklemde tanden,--hoewel in sierlijken
+draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch
+gezelschap "Nederland" vertegenwoordigden--dat wij om 7 uur voor ons
+hotel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige
+Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte, dat ik gaarne een
+kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde
+dit verzachtingsmiddel, doch trok dan ook onder het eten van de soep
+gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+
+Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht,
+totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere,
+trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons daardoor
+evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja,
+teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien. Daar we naar boven
+moesten, hadden we aan een koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede
+bij, die genoemd wordt "ato-oshi", d.i.: duwer. Hortend en stootend
+hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu
+juist niet bijster aangenaam was.
+
+Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen
+het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas, waarin de dennen
+kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half
+uur stapten we af bij een theehuis en daarna bracht eene wandeling
+van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal
+pad langs den rand eener kloof ons bij een rustiek bruggetje op den
+bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog
+is. Het was een woest brokje natuur.
+
+Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote
+en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over
+den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe hemel, waarin
+langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken
+der boomen, welke dien weder druppelend op ons deden nederstorten;
+en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg
+wandelden wij terug, dronken een kopje thee, kochten als souvenir
+eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt,
+en waren ten 8 uur bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel
+van Japan.
+
+Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen,
+en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen men hier
+ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou
+kunnen.
+
+Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze
+aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd was als voor
+een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de
+andere helft van dit gebouwtje zaten twee dansmeisjes in lange roode
+en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen
+dans uitvoerden. Met zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans
+bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren,
+in de eene hand een waaier houdende en in de andere een handvat met
+koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en
+bewegingloos te wachten.
+
+In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden "Shogun", bewonderden
+wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels--waarbij de ibis een groote rol speelt--bloemen,
+vruchten, enz.
+
+Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte
+een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin het goud en
+koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere
+teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+"Daimyo's"; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt
+en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende trekken
+en gespannen boog of getrokken zwaard. In een gebouw hing zelfs een
+schilderij van een modern slagschip en zat een symbolieke adelaar
+op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner
+slechts overwinnen of sterven kent, ondanks de leer van Boeddha,
+die verbiedt te dooden?
+
+En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen
+her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer fraaie torens,
+heeft men het oerwoud rondom.
+
+Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te
+vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie, gehouden
+ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren,
+wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke wapens en
+wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen
+geven. Wij konden er helaas niet van genieten, daar de tijd van vertrek
+naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te
+hebben gehaald van het Kanaya-hotel, dat ik niet licht zal vergeten.
+
+En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om
+zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner
+bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij komen en den
+onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk
+natuurschoon in zijne nabijheid, om den zorgen-bannenden invloed
+zijner paradijsachtige omgeving.
+
+En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende
+"Dormi o bella" van den gondelier in den Venetiaanschen toovernacht en
+bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs
+het papyrus-riet en een bruine gestalte op de voorplecht op zangerigen
+toon zijnen makkers verhalen deed uit de "Duizend-en-een-nacht";
+die evengoed bekend zijt in den Harz als in de Ardennen; die het
+weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de
+tintelende Marseillaise aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt
+zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen
+hebt beklommen en op een drijvend hotel naar de Nieuwe Wereld zijt
+overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben en
+ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang
+hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan en den zonsopgang
+aan het Vierwaldstaedtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven
+en Monte-Carlo zonder te spelen ... voor u herhaal ik:
+
+"Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!"
+
+Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen
+precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden dus niets
+meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne schouwburgen
+en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat
+was wel jammer, doch kon niet verholpen worden. De plicht gebood ons
+terug te keeren.
+
+Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de
+plaatsen die wij bezochten.
+
+In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon
+eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op
+alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche en
+Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het
+eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand tot begin- en
+eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want
+zelfs op de kleinste stations leidt een ruime brug, geheel overdekt,
+naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af
+goed aangepakt en was er een ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners
+konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en
+zoo den langen lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen
+bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+Rook- en dames-coupe's mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook
+overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen
+enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende,
+kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen nacht
+deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven
+oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel afgespte en
+toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het
+niet eens vreemd meer!
+
+We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den
+nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen het licht werd,
+af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij
+gaarne hadden bezocht.
+
+Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers
+hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen met bassins
+gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen
+naast elkaar, wieschen gelaat en handen en poetsten hunne tanden. Wij
+echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik
+het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid voor
+al het genotene.
+
+Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne
+overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het station te
+Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek
+uit Tokyo, en een half uur later roeide een sampang ons aan boord,
+alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan
+verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die onvergetelijke
+dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig
+volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+"De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof
+Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte; alsof
+het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende,
+die het geeft aan dat der vrouw.
+
+"Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in
+Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en korte uitersten;
+maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van
+winter er tusschen; een land van bloemen, waar de lotus en de kers,
+de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het
+bamboe-gras den ahornboom omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn
+palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende
+eenzelvigheid vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus".
+
+
+
+
+
+AANTEEKENING
+
+[1] Spreek uit: Niko.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+***** This file should be named 14042.txt or 14042.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/0/4/14042/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/14042.zip b/14042.zip
new file mode 100644
index 0000000..771bd77
--- /dev/null
+++ b/14042.zip
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..15cf913
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #14042 (https://www.gutenberg.org/ebooks/14042)
diff --git a/old/14042-8.txt b/old/14042-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..36a6a84
--- /dev/null
+++ b/old/14042-8.txt
@@ -0,0 +1,1521 @@
+The Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+by T. Tj. de Boer
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+       From "De Aarde en haar volken," Jaargang 1906
+
+Author: T. Tj. de Boer
+
+Release Date: November 14, 2004 [EBook #14042]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+
+Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+
+Door T. TJ. DE BOER.
+
+
+Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten
+aspirant-zeeman den raad: "Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee."
+
+Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid
+in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens der wereld
+zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie
+wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord,
+den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen hij zich met
+werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder
+zijn er de koelie's, die onder ons toezicht het schip moeten lossen en
+laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk
+waartoe zij behooren. En ten slotte is er de buurt waar de zeeman op
+de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is
+te mijden.
+
+Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om
+aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt tot des
+avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen
+wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door
+de Binnenzee van Japan, eene reis van één etmaal, dan valt er veel
+te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene
+eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms als een vlucht
+rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het
+glanzende maanlicht, de blauw-lichtende zee en de ontelbare lichtjes
+der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt
+een bekoorlijk geheel, en wekt in ons het verlangen op, dieper in
+het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden
+bevredigd wordt en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep
+onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de
+zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven,
+land en volk beter te leeren kennen.
+
+Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden één
+passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen een reis
+met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door
+de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof, met hem mee te
+gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar
+Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen
+lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door Japan, het land,
+dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft
+verbaasd en vooral in dezen tijd ieders belangstelling opwekt. Uit
+den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen;
+zij maakt volstrekt geen aanspraak op volledigheid, want om een goed
+denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men
+er veel langer vertoeven.
+
+Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een
+bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane visiteerde
+onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met
+een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd door.
+
+Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de
+bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten ons per
+"jinrickisja" naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle
+inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg genoemd
+"ricksja", is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare
+kap, dat door een man getrokken wordt met een vrij groote snelheid. Het
+is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet
+te groote afstanden, en heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna
+alle plaatsen in Oost-Azië. Wij namen een biljet 1ste klasse naar
+Tokyo en vertrokken om 10 uur van Kobe.
+
+Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar
+uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote
+menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten of rijwielen,
+niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene
+bergen geweldig groote, witte Japansche karakters afsteken,
+die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver
+verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den trein. Dat gaat in
+Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te
+laten afteekenen onnoodig. Ook hebben de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+Kyoto is een groote stad met ± 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen
+lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de zetel der
+regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar
+het Kyoto-hôtel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een ruim uitzicht
+aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met
+de bergen tot achtergrond.
+
+Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst
+naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indië via China in Japan
+ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst. Het is
+verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten,
+met 60000 bonzen (priesters).
+
+Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den
+eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn, die
+tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom,
+waarin vijvers, bloemperken, enz. Vóór wij binnengingen, werden ons
+een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten
+(zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk XIV moet hebben gehad),
+en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er
+doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige
+troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages met tal
+van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit
+geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht ons in verwarring.
+
+Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld van Boeddha, de
+beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de
+palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar, den indruk gevende
+van intense, passieve, passielooze rust.
+
+Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze
+sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer bijzonderen
+vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn
+arm op en neer, terwijl hij met eentonige stem uit een voor hem liggend
+boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de
+hooge gewelven. Wij haalden diep adem toen wij weer buiten kwamen,
+het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels
+zongen in de boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers,
+vol dartelende goudvischjes.
+
+In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende
+60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte der
+klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid
+worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station,
+teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein plaatsje,
+een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden
+der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn stroomde
+de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen
+en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend opstuift en
+schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels,
+enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde rivier, die uit een
+enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka
+met een bootje de Hodzu af te varen, een terecht vermaarde tocht,
+die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+Om halfzes staken wij van wal in een platboôm-vaartuig, met vier Japs
+bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten, één stond voorin
+met een stok, en één achterin, sturende met een riem. In 't begin
+was er weinig stroom, maar weldra begonnen de stroomversnellingen,
+en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide
+rotsblokken schoten, terwijl het water onder ons en om ons kookte en
+ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid
+noodig, om geen ongelukken te veroorzaken. Soms leek het ons toe,
+dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een'
+grooten steen, die dreigend den weg versperde. Doch juist op het
+kritieke moment gaf een duw van den man vóór in de boot, of een
+behendige draai van den stuurman den steven eene andere wending,
+dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden
+kant uit, en het volgende oogenblik--rakelings langs de scherpe
+granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim
+ons bespatte--waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de
+kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens een
+nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn
+met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons
+de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de bergen rees
+en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel
+tooverachtig en maakte een diepen indruk op ons.
+
+Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven
+wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van "geisja's", en bootjes vol
+jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige muziek
+der Japanners.
+
+Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto
+terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant, gelegen op een
+zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige
+lampions, waar wij door jonge meisjes in nationaal kostuum bediend
+werden--zooals trouwens in alle hôtels, restaurants, logementen en
+theehuizen in Japan;--daarna wandelden wij de stad eens door.
+
+Indien het mooi weer is--en dat is het bijna altijd in dit
+bloemenland--heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een
+vroolijke drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene
+ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het eerst komt.
+
+Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half
+bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader
+met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook jegens elkander,
+is spreekwoordelijk; nergens heb ik zóóveel zien buigen; zelfs wanneer
+twee ricksjakoelies elkander iets mededeelen, gaat zulks met vele
+strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men
+eene familie eenige kennissen van den trein ziet halen. Waarlijk,
+in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van
+hen leeren. En die beleefdheid gaat hen zoo natuurlijk af, dat men
+voelt dat zij uit het hart komt.
+
+Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding
+en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels, waar zooveel moois
+uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat
+alles maakte ons het scheiden moeilijk; eindelijk zochten wij toch
+ons hôtel op en begaven ons ter ruste.
+
+De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje,
+2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie vergezichten aan;
+men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden
+en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen, dan komen zij
+allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk
+gewemel van pooten en koppen en schilden en vinnen; en 't is geen
+ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden
+te zien spartelen,  één voet boven het water. De visschen, met hun
+grooteren bek, zijn er het best aan toe; men zou dus gevoegelijk van
+karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben,
+lieten wij ons naar den Kasuga-Miya brengen, een Shinto-tempel.
+
+De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de
+vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen, die
+veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren
+en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer dan 800 goden,
+halfgoden en heroën worden gehuldigd.
+
+Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel
+onderscheiden door de "Torii", een poort van bijzonderen vorm en van
+hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt
+door de "Sanmon", een poort van twee verdiepingen. Ook zijn de eerste
+gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg,
+aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond
+en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met
+nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen lantarens van
+drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van
+3000 bereiken, welke ééns per jaar van lampjes voorzien en aangestoken
+worden, het park herscheppende in een feeëntuin. Verder vindt men er
+gansche straten van winkels, waarin alleen voorwerpen worden verkocht,
+vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en
+bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een kort gebed
+te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men
+voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen te eten kon geven,
+benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld,
+een heiligen dans uitvoerden.
+
+Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de
+Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel genaamd
+Todai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog,
+90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig meer dan het enorme
+beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder
+het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem, die eveneens van koper
+is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in
+geslaagd dit beeld te gieten.
+
+Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute
+onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden,
+dat de ziel van den Boeddha in het Nirwâna vertoeft.
+
+Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen
+geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees van den wilden
+heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert
+en door allerlei formules diens toorn en wraak zoekt te bezweren, maar
+eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama,
+den Boeddha, den Indischen prins, die vóór vierentwintig eeuwen vrouw
+en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid
+te zoeken, en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering,
+twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen
+(er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze bewondering
+afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een
+kurketrekker.
+
+Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij
+een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt
+Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat van de
+touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden
+echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit van Amsterdam
+gehoord.
+
+Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks
+vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij daarom, dat
+wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders
+ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds met even vleiende woorden
+gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen
+wel, dat dat nu "die blanke barbaren met hunne leelijke, ronde oogen"
+waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de
+kleine Japanners zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde
+geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde,
+als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan het einde van
+zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die
+zich daartoe bekwaam achtte, naar voren en deed dienst als tolk. Hij
+glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis
+als het believen van den vreemdeling.
+
+Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in
+aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed ook. Want
+hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde
+karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet--waarbij
+soms vermakelijke fouten worden gemaakt--doch in het binnenland
+ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd
+moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel elk haar kent,
+maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk
+meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns inziens geen vergissing
+mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En
+beiden vonden wij het erg dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds
+genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche tafel krijgt
+voor niet veel geld.
+
+Daarna bezochten wij een "Shibai" (theater). Kyoto is de bakermat
+der Japansche tooneelkunst. Een zijner inwoners verzamelde eeuwen
+geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen
+op een stellage te midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai,
+d.i. "zittende op het gras".
+
+In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden
+aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een kleurengewemel
+van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge
+staken neerhangen of de geheele breedte der straat overkronkelen,
+en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd
+feest ware.
+
+Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische
+scène's of komische tooneelen--de eerste het meest--afgebeeld, en
+van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of
+acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen vindt men
+er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels
+en café-chantant's wisselen elkander af. Hier zitten in een winkel een
+zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten
+te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel, waarin men steeds dezelfde
+woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en
+wreede gelaatstrekken opmerkt, terwijl vóór den voorhang een kleine
+doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men
+van de bovenzaal van een restaurant de banjo klinken.
+
+En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens
+roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden; ieder loopt
+met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben
+allen bloemen in het donkere haar, dat bij de ongetrouwden op een
+bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren
+weggestreken; zij dragen, evenals de mannen, klompjes, bestaande
+uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder--hoe
+vuiler de straat des te hooger de plankjes--, welke klompjes worden
+vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous
+doorgaan. Bij het loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma,
+waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen der plaatsen
+vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens,
+die, bij alle onaangename herinneringen aan evenwijdige streepjes,
+die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk
+waren, ons toch onszelven gelukkig doen prijzen, dat we geen Japansche
+schooljongens geweest zijn.
+
+Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in
+het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen,
+allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende
+parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden door latten
+en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen
+zij doen hurkende of zittende op hunne knieën op een kussen. Het is
+dus wel werkelijk "par terre".
+
+Twee gangen--feitelijk breede, onbelegde planken--die iets hooger
+zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht naar
+het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den
+achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde zijn het een
+soort van loges met schuifdeuren--alle deuren schuiven in een Japansch
+huis--en een iets hoogere afscheiding, welke echter nog niet tot de
+knieën reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat
+men ons een laag bankje gebracht had. Achter de loges is een gang,
+van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door
+ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht, hetgeen
+een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde,
+in September hier nog onmisbare instrumenten nu in het licht, dan in
+de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met
+hunne ouders meegaan, en hoe elke familie voorzien is van theeservies,
+gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+Ook wij bestelden thee--van groene, ongedroogde bladen, waaraan men
+eerst moet wennen--en bepaalden daarna onze aandacht bij het tooneel.
+
+Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen
+gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar naar ons
+oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een
+draaibare schijf, zoodat onder het spel de mise-en-scène soms geheel
+veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar
+voren, gluurden er onder door of begaven zich er zelfs achter. Nu en
+dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen,
+maar over de zooeven genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing
+voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk, want op
+een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje
+medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch en gebroken
+Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den
+lachlust scheen op te wekken. Zij wilde echter niets van hem weten,
+waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen
+over het tooneel achterna liep, herhaaldelijk uitroepende: "Stop! I
+will kill you". Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,--gekund
+had hij het al lang--verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen
+z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat deze hem in
+de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte
+een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid heelemaal den
+gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte
+en, nadat de wonde over alles heen met een zakdoek verbonden was,
+den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het
+meisje met haren bevrijder verdween.
+
+Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die
+scène opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en
+namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts
+één passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte trok
+onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een
+waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht te kooi,
+na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst
+te "porren". En terwijl de trein in den helderen maannacht met ons
+voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer
+1/4. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken en
+zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent
+uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf verdiepingen,
+opgetrokken in den interessanten Japanschen bouwstijl, en is omringd
+door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten
+dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren als
+voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude,
+Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te vertegenwoordigen
+van f 4.000.000. Eén er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen
+te zien geweest.
+
+Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,--waarvoor
+eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is--moesten wij
+ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen
+om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die er binnen moet
+heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit
+heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+maliënkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen,
+lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel 10 kilo
+gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en
+pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de beide verdiepingen
+van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden
+om van te droomen, vaasjes om te stelen, porceleinen borden om van
+te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot
+stof vergaan, en ik weet niet wat nog al meer. En ze gooien er met
+honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = ± f 1.25), dat
+men er wee van wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk
+niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft
+men per slot van rekening later toch altijd het idée, minstens nog
+den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook
+met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat het altijd
+wel 800.000 zal blijven.
+
+De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en
+zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk aantal pijpjes,
+brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat,
+opgericht ter eere van de gevallenen in den oorlog met China, 1894/95.
+
+Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter
+nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten op,
+gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven
+wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij
+hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen. De
+meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol,
+hadden in zóóverre aan de westersche mode geofferd, dat haar kleeding
+van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek,
+die dan bijna altijd donkerrood was. Ook droegen enkelen schoenen.
+
+Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen
+liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed op, terwijl van
+een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren
+verscheidene intelligente gezichten bij.
+
+Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze siësta totdat de
+grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het
+station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel Nagoya
+doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De
+conducteur verstond geen Engelsch en begreep er niets van toen wij,
+aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer
+mee teruggingen. Het was evenwel een gemakkelijke en prettige manier,
+het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en
+theaters eens goed op te nemen.
+
+Japan is het land der contrasten!
+
+Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een
+kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het trottoir
+gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd
+van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen, edoch met de
+allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht
+in de courant de allerlaatste telegrammen uit de geheele wereld
+leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje
+toewuift! Of wanneer men in een nauwe straat een warnet van telegraaf-
+en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn
+voorzien en de straatverlichting uit booglampen bestaat! Of ook,
+als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en
+daar verrast wordt door de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de
+haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen
+beladen. Moeders dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug,
+en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes
+kolen. Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en
+ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op los.
+
+Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te
+Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed naar
+de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in
+onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt
+een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar in plaats
+van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen
+waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder gratie.
+
+En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+Toen het donker werd, gingen wij naar het hôtel terug en gebruikten
+na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en Nóbo, de dochters
+van den hôtelhouder, ons gezelschap hielden.
+
+Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den
+oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij des te
+beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar
+in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende
+zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde de maan,
+en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+Dit alles was zeer poëtisch, maar aan alles komt een einde, en
+vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar
+Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso! Sayonara, Nobo!
+
+Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren
+bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in meer of
+minder bekoorlijk négligé, en wij moesten ons met een zitplaats
+vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake. Ik deed maar
+net alsof ik de "hondewacht" had en trachtte rookende en lezende den
+tijd te dooden.
+
+Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij;
+soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten Oceaan
+glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft,
+een zachte plank om op te liggen is mij voldoende, doch zittende kan
+ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen
+zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: "a small drip in the morning
+is better than a lot in the day". Ik bedankte echter en verdacht hem,
+van ook "a lot in the day" niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5
+uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde
+levendigheid, welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken
+was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op België en Nederland. Wij
+snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe
+verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog, welke men overal
+afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en
+die, als een oude, trouwe waker, met zijn besneeuwde kruin de wacht
+schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als
+den Stillen Oceaan domineert.
+
+Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000
+inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd vierkante
+mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over
+'t algemeen laag zijn en zelden meer dan ééne verdieping hebben. De
+ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en
+paleizen maken hierop natuurlijk eene uitzondering. Deze zijn alle
+gebouwd in westerschen stijl.
+
+Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in
+het centrum der stad, omringd door wallen en grachten. Oorspronkelijk
+was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de
+eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein dorpje was. In 1868 werd deze
+naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: "Oostelijke hoofdstad",
+om het te onderscheiden van Saikyo of "Westelijke hoofdstad", den
+naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door
+brand vernield, dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement
+te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat het vol
+klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten
+stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er onder. Het loopen
+op die klompjes--waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te
+verstuiken--is nu juist niet elegant, daar de voeten binnenwaarts
+gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos idée, vooral bij
+vrouwen, ofschoon ze er toch vrij vlug op voort kunnen en het nog
+een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche
+zusteren, die zonder steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk
+verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen
+tijd, dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging
+opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les idées marchent!
+
+In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna
+geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam,
+na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar zeer
+ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden
+waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten en kussens, en
+eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij
+zijne houding voor 't kiezen heeft. Het leek ons minder aangenaam toe,
+en ten slotte kwamen wij toch weer in het Hôtel Métropole terecht,
+alwaar wij onze vermoeide ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten
+en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de
+haven, onder tal van slingerende "poenka's", door bedienden buiten
+de zaal in beweging gebracht.
+
+Een kleine lofrede op de hôtels in Japan is hier wellicht op hare
+plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder Europeesch,
+hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de
+keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed uitlokkend. Ze zijn
+van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent,
+men behoeft nooit iets tweemaal te vragen en slechts te zinspelen op
+het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen
+even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage en spoorden
+daarna weer terug naar Tokyo.
+
+In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties,
+consulaten, hôtels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend
+worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten gevolge
+hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging
+alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen, n.l. Tokyo,
+Yokohama, Osaka en Kobé. Toch merkten wij nergens iets van eene
+anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen
+groet: "Ohayo" (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds beleefd
+en hulpvaardig.
+
+Ook voor ons hôtel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een
+gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs de haven
+wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine
+schepen, en door de opening der tent de soldaten zagen rooken en
+praten bij het flauwe licht van een olielamp, werden onze gedachten
+als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het
+geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat aandachtig naar
+hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden
+aan gindsche zijde der Japansche Zee, van den moed der Russen,
+de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de
+overwinningen, die altijd waren aan de zijde van het grootste
+intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de
+trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen aan het
+andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog
+in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger, een patrouilleerende
+agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te
+slapen,  door een deken beschermd  tegen de ochtendkoelte, was het
+eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De
+lage, houten huizen met hunne oploopende dakvorsten staken grijs
+af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag
+beloofde; achter hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje
+uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier
+lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om ... zonder ooit
+een oogenblik te aarzelen.
+
+Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket--aan de
+groote stations vindt men hier veel dames-employées--in het Japansch
+twee kaartjes naar Nikko [1], maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg
+mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde
+en moest ik wel terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld
+is in Japan minstens even rond als ergens anders en de winkels zijn
+er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed
+als in Europa.
+
+Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te
+genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer hoogen
+dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan _zij_ last had
+van de zon. _Hij_ dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats
+te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken,
+gefaald hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende
+tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij
+zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik te verwaardigen,
+terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid
+jegens het schoone geslacht viel schijnbaar niet in goede aarde.
+
+Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw
+en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren den gastheer
+en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En
+toch is er te Tokyo eene universiteit voor vrouwen!
+
+Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de
+gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat zij hare
+sandalen uittrok en met de knieën onder het lichaam plaats nam. Dit
+bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door eerst met het gezicht
+naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst
+mogelijken tijd op de kleinst mogelijke ruimte wist om te draaien.
+
+Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak
+dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna te voorschijn
+kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met
+klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje en een doosje
+lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes
+was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een keer of vier herhaald,
+waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en
+vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als een belofte
+de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen te
+Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de
+rit nog zeven kwartier.
+
+Wij hadden eene afdeeling van twee coupé's geheel voor ons
+alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde en
+het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't
+eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan achteruit en werden
+niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene
+pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken; dan
+weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende
+valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht gevangen door
+een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen
+getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen omlijsting van beuken,
+of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen;
+even later omvatte onze blik een golvende vlakte, bekoorlijk door de
+oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en
+slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd,
+den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog
+vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen vulde en de
+bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste,
+dat minnen _moest_ dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende
+zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde
+de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant met eene dubbele
+rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het
+laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een
+Japansch spreekwoord zegt: "Nikko minai uchi wa, kikko to iuna",
+hetgeen beteekent: "Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko",
+d.i. magnifiek.
+
+Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden,
+heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht zomerverblijf. In
+den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-hôtel brengen, waar
+nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was het geheel bezet,
+zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie,
+die den volgenden dag zou gehouden worden.
+
+Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een
+goed idée kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien van
+een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche
+schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide tafeltjes, bedekt
+met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt,
+internationaal gezelschap, en daartusschen bewogen zich een twaalftal
+lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in
+lichte kimono en kleurige, zijden obi, een breede ceintuur, die eenige
+malen om de middel gewonden wordt en van achteren zóódanig opgenomen,
+dat het net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met
+een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met
+sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten bedienden.
+
+Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig
+uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte een
+wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij
+dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten van
+Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per
+ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en stegen om half
+twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De
+rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat
+voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was
+buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op de
+hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog
+geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende; de steile rotsen,
+soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende
+boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende tegen de blauwe
+lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid
+voortdraafden; de schitterende bloemen, tegen de met mos en varens
+begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het
+vogelenheir, zingende in het geboomte ... dat alles maakte op ons
+een onvergetelijken indruk.
+
+Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een
+waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter haast
+en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging
+het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en
+drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het veel kortere,
+voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte
+van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een smal paadje
+naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant
+van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg, die den bodem geheel
+verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te
+voorschijn snellende viel de breede waterkolom met donderend geraas
+naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende
+waterdroppels zagen wij den mozaïekwand der rots, op vreemde manier
+met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid
+met bloemen, varens en rood, bruin en groen mos.
+
+Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van
+5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400 voet boven
+den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den
+grooten waterval.
+
+Op de brug, die naar het Lake-Side-hôtel voert en waaronder het
+water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te versnellen,
+bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere
+wolk verborgen, welks gekartelde randen zij gouden kleurde, en hare
+stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond
+van bergen en op den 8800 voet hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de
+liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende
+golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende watermassa's.
+
+Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de
+oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+Wij rustten wat uit in het hôtel, welks uitgestrekte tuin een pracht
+van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde, en stegen
+toen weder te paard.
+
+De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin
+het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam. Onder het
+zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten
+gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak langs den kant van het
+ravijn te loopen, waar één misstap den dood beteekende. Doch waar is
+de jeugd, voor wie het gevaar geen aantrekkingskracht bezit?
+
+Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en zóózeer op hun eigen veiligheid
+bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had
+blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen gestruikeld
+en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling
+afgingen, viel het op zijne knieën en wierp mij af. Wat doet ook een
+zeeman boven op een biek!
+
+Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat
+wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of het kwam door
+het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het
+niet, maar het was met opeengeklemde tanden,--hoewel in sierlijken
+draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch
+gezelschap "Nederland" vertegenwoordigden--dat wij om 7 uur voor ons
+hôtel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige
+Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte, dat ik gaarne een
+kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde
+dit verzachtingsmiddel, doch trok dan ook onder het eten van de soep
+gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+
+Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht,
+totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere,
+trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons daardoor
+evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja,
+teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien. Daar we naar boven
+moesten, hadden we aan één koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede
+bij, die genoemd wordt "ato-oshi", d.i.: duwer. Hortend en stootend
+hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu
+juist niet bijster aangenaam was.
+
+Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen
+het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas, waarin de dennen
+kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half
+uur stapten we af bij een theehuis en daarna bracht eene wandeling
+van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal
+pad langs den rand eener kloof ons bij een rustiek bruggetje op den
+bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog
+is. Het was een woest brokje natuur.
+
+Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote
+en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over
+den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe hemel, waarin
+langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken
+der boomen, welke dien weder druppelend op ons deden nederstorten;
+en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg
+wandelden wij terug, dronken een kopje thee, kochten als souvenir
+eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt,
+en waren ten 8 uur bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel
+van Japan.
+
+Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen,
+en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen men hier
+ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou
+kunnen.
+
+Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze
+aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd was als voor
+een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de
+andere helft van dit gebouwtje zaten twee dansmeisjes in lange roode
+en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen
+dans uitvoerden. Met zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans
+bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren,
+in de eene hand een waaier houdende en in de andere een handvat met
+koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en
+bewegingloos te wachten.
+
+In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden "Shogun", bewonderden
+wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels--waarbij de ibis een groote rol speelt--bloemen,
+vruchten, enz.
+
+Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte
+een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin het goud en
+koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere
+teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+"Daimyo's"; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt
+en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende trekken
+en gespannen boog of getrokken zwaard. In één gebouw hing zelfs een
+schilderij van een modern slagschip en zat een symbolieke adelaar
+op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner
+slechts overwinnen of sterven kent, ondanks de leer van Boeddha,
+die verbiedt te dooden?
+
+En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen
+her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer fraaie torens,
+heeft men het oerwoud rondom.
+
+Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te
+vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie, gehouden
+ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren,
+wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke wapens en
+wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen
+geven. Wij konden er helaas niet van genieten, daar de tijd van vertrek
+naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te
+hebben gehaald van het Kanaya-hôtel, dat ik niet licht zal vergeten.
+
+En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om
+zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner
+bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij komen en den
+onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk
+natuurschoon in zijne nabijheid, om den zorgen-bannenden invloed
+zijner paradijsachtige omgeving.
+
+En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende
+"Dormi o bella" van den gondelier in den Venetiaanschen toovernacht en
+bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs
+het papyrus-riet en een bruine gestalte op de voorplecht op zangerigen
+toon zijnen makkers verhalen deed uit de "Duizend-en-een-nacht";
+die evengoed bekend zijt in den Harz als in de Ardennen; die het
+weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de
+tintelende Marseillaise aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt
+zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen
+hebt beklommen en op een drijvend hôtel naar de Nieuwe Wereld zijt
+overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben en
+ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang
+hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan en den zonsopgang
+aan het Vierwaldstädtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven
+en Monte-Carlo zonder te spelen ... voor u herhaal ik:
+
+"Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!"
+
+Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen
+precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden dus niets
+meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne schouwburgen
+en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat
+was wel jammer, doch kon niet verholpen worden. De plicht gebood ons
+terug te keeren.
+
+Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de
+plaatsen die wij bezochten.
+
+In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon
+eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op
+alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche en
+Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het
+eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand tot begin- en
+eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want
+zelfs op de kleinste stations leidt een ruime brug, geheel overdekt,
+naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af
+goed aangepakt en was er een ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners
+konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en
+zoo den langen lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen
+bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+Rook- en dames-coupé's mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook
+overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen
+enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende,
+kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen nacht
+deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven
+oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel afgespte en
+toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het
+niet eens vreemd meer!
+
+We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den
+nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen het licht werd,
+af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij
+gaarne hadden bezocht.
+
+Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers
+hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen met bassins
+gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen
+naast elkaar, wieschen gelaat en handen en poetsten hunne tanden. Wij
+echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik
+het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid voor
+al het genotene.
+
+Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne
+overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het station te
+Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek
+uit Tokyo, en een half uur later roeide een sampang ons aan boord,
+alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan
+verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die onvergetelijke
+dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig
+volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+"De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof
+Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte; alsof
+het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende,
+die het geeft aan dat der vrouw.
+
+"Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in
+Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en korte uitersten;
+maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van
+winter er tusschen; een land van bloemen, waar de lotus en de kers,
+de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het
+bamboe-gras den ahornboom omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn
+palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende
+eenzelvigheid vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus".
+
+
+
+
+
+AANTEEKENING
+
+[1] Spreek uit: Niko.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+***** This file should be named 14042-8.txt or 14042-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/0/4/14042/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/14042-8.zip b/old/14042-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..857734a
--- /dev/null
+++ b/old/14042-8.zip
diff --git a/old/14042-h.zip b/old/14042-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..8a19250
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h.zip
diff --git a/old/14042-h/14042-h.htm b/old/14042-h/14042-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..a355417
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/14042-h.htm
@@ -0,0 +1,1367 @@
+
+<!DOCTYPE html
+PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source, using XSLT. If you find any mistakes, please edit the XML source. -->
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
+
+<title>Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon</title>
+<link href="style/arctic.css" rel="stylesheet" type="text/css" title="Artic Blue">
+<link href="style/amazonia.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Amazonia Green">
+<link href="style/borneo.css" rel="alternate stylesheet" type="text/css" title="Borneo Brown">
+<link href="style/gutenberg.css" rel="stylesheet" type="text/css">
+<link href="style/print.css" rel="stylesheet" type="text/css" media="print">
+<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
+<meta name="author" content="T. Tj. de Boer">
+<meta name="DC.Creator" content="T. Tj. de Boer">
+<meta name="DC.Title" content="Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon">
+<meta name="DC.Date" content="##### 2004">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+by T. Tj. de Boer
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+       From "De Aarde en haar volken," Jaargang 1906
+
+Author: T. Tj. de Boer
+
+Release Date: November 14, 2004 [EBook #14042]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<span class="pageno"><a id="d0e65"></a>Bladzijde 220</span><a id="d0e66"></a><h1>Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon</h1>
+<p align="left" class="byline"><i>Door <span class="smallcaps">T. Tj. de Boer</span>.</i></p>
+<p id="d0e74">Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten aspirant-zeeman den raad: &#8220;Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee.&#8221;
+
+</p>
+<p id="d0e76">Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens
+der wereld zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+</p>
+<p id="d0e78">Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord, den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen
+hij zich met werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder zijn er de koelie's, die onder ons toezicht
+het schip moeten lossen en laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk waartoe zij behooren. En
+ten slotte is er de buurt waar de zeeman op de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is te mijden.
+
+</p>
+<p id="d0e80"></p>
+<div id="d0e81" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-220.jpg" alt="Een Japansche straat."></p>
+<p class="figureHead">Een Japansche straat.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e85">Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt
+tot des avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+</p>
+<p id="d0e87">Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door de Binnenzee van Japan, eene reis van &eacute;&eacute;n etmaal, dan valt
+er veel te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms
+als een vlucht rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het glanzende maanlicht, de blauw-lichtende
+zee en de ontelbare lichtjes der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt een bekoorlijk geheel, en
+wekt in ons het verlangen op, dieper in het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden bevredigd wordt
+en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+</p>
+<p id="d0e89">Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven, land en volk beter te leeren kennen.
+
+</p>
+<p id="d0e91">Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden &eacute;&eacute;n passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen
+een reis met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof,
+met hem mee te gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+</p>
+<p id="d0e93">Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door
+Japan, het land, dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft verbaasd en vooral in dezen tijd ieders
+belangstelling opwekt. Uit den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen; zij maakt volstrekt geen aanspraak
+op volledigheid, want om een goed denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men er veel langer vertoeven.
+
+</p>
+<p id="d0e95">Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane
+visiteerde onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd
+door.
+
+</p>
+<p id="d0e97">Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten
+ons per &#8220;jinrickisja&#8221; naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+</p>
+<p id="d0e99">De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg <span class="pageno"><a id="d0e101"></a>Bladzijde 221</span>genoemd &#8220;ricksja&#8221;, is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare kap, dat door een man getrokken wordt met
+een vrij groote snelheid. Het is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet te groote afstanden, en
+heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna alle plaatsen in Oost-Azi&euml;. Wij namen een biljet 1ste klasse naar Tokyo en vertrokken
+om 10 uur van Kobe.
+
+</p>
+<p id="d0e103">Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten
+of rijwielen, niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene bergen geweldig groote, witte Japansche karakters
+afsteken, die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den
+trein. Dat gaat in Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te laten afteekenen onnoodig. Ook hebben
+de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+</p>
+<p id="d0e105"></p>
+<div id="d0e106" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-221.jpg" alt="Spelende Japanse Meisjes."></p>
+<p class="figureHead">Spelende Japanse Meisjes.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e110">Kyoto is een groote stad met &plusmn; 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de
+zetel der regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+</p>
+<p id="d0e112">Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar het Kyoto-h&ocirc;tel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een
+ruim uitzicht aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met de bergen tot achtergrond.
+
+</p>
+<p id="d0e114">Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+</p>
+<p id="d0e116">Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indi&euml; via China in Japan ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst.
+Het is verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten, met 60000 bonzen (priesters).
+
+</p>
+<p id="d0e118">Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn,
+die tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom, waarin vijvers, bloemperken, enz. V&oacute;&oacute;r wij binnengingen,
+werden ons een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten (zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk&nbsp;XIV
+moet hebben gehad), en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+</p>
+<p id="d0e120">Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages
+met tal van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht
+ons in verwarring.
+
+</p>
+<p id="d0e122">Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld <span class="pageno"><a id="d0e124"></a>Bladzijde 222</span>van Boeddha, de beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar,
+den indruk gevende van intense, passieve, passielooze rust.
+
+</p>
+<p id="d0e126">Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer
+bijzonderen vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn arm op en neer, terwijl hij met eentonige
+stem uit een voor hem liggend boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de hooge gewelven. Wij haalden
+diep adem toen wij weer buiten kwamen, het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels zongen in de
+boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers, vol dartelende goudvischjes.
+
+</p>
+<p id="d0e128">In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende 60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte
+der klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e130">We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station, teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein
+plaatsje, een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+</p>
+<p id="d0e132">De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn
+stroomde de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend
+opstuift en schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels, enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde
+rivier, die uit een enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka met een bootje de Hodzu af te varen,
+een terecht vermaarde tocht, die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+</p>
+<p id="d0e134">Om halfzes staken wij van wal in een platbo&ocirc;m-vaartuig, met vier Japs bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten,
+&eacute;&eacute;n stond voorin met een stok, en &eacute;&eacute;n achterin, sturende met een riem. In 't begin was er weinig stroom, maar weldra begonnen
+de stroomversnellingen, en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide rotsblokken schoten, terwijl het
+water onder ons en om ons kookte en ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid noodig, om geen ongelukken
+te veroorzaken. Soms leek het ons toe, dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een' grooten steen, die
+dreigend den weg versperde. Doch juist op het kritieke moment gaf een duw van den man v&oacute;&oacute;r in de boot, of een behendige draai
+van den stuurman den steven eene andere wending, dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden kant uit,
+en het volgende oogenblik&#8212;rakelings langs de scherpe granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim ons bespatte&#8212;waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+</p>
+<p id="d0e136">Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens
+een nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e138">Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de
+bergen rees en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel tooverachtig en maakte een diepen indruk
+op ons.
+
+</p>
+<p id="d0e140">Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van &#8220;geisja's&#8221;, en bootjes vol jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige
+muziek der Japanners.
+
+</p>
+<p id="d0e142">Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant,
+gelegen op een zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige lampions, waar wij door jonge meisjes
+in nationaal kostuum bediend werden&#8212;zooals trouwens in alle h&ocirc;tels, restaurants, logementen en theehuizen in Japan;&#8212;daarna
+wandelden wij de stad eens door.
+
+</p>
+<p id="d0e144">Indien het mooi weer is&#8212;en dat is het bijna altijd in dit bloemenland&#8212;heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een vroolijke
+drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het
+eerst komt.
+
+</p>
+<p id="d0e146">Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook
+jegens elkander, is spreekwoordelijk; nergens heb ik z&oacute;&oacute;veel zien buigen; zelfs wanneer twee ricksjakoelies elkander iets
+mededeelen, gaat zulks met vele strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men eene familie eenige kennissen
+van den trein ziet halen. Waarlijk, in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van hen leeren. En die beleefdheid
+gaat hen zoo natuurlijk af, dat men voelt dat zij uit het hart komt.
+
+</p>
+<p id="d0e148">Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels,
+waar zooveel moois uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat alles maakte ons het scheiden moeilijk;
+eindelijk zochten wij toch ons h&ocirc;tel op en begaven ons ter ruste.
+
+</p>
+<p id="d0e150">De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje, 2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie
+vergezichten aan; men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+</p>
+<p id="d0e152">Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen,
+dan komen zij allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk gewemel van pooten en koppen en schilden en
+vinnen; en 't is geen ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden te zien spartelen,  &eacute;&eacute;n voet boven
+het water. De visschen, met hun grooteren bek, zijn er het best aan toe; men <span class="pageno"><a id="d0e154"></a>Bladzijde 223</span>zou dus gevoegelijk van karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben, lieten wij ons naar den Kasuga-Miya
+brengen, een Shinto-tempel.
+
+</p>
+<p id="d0e156">De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen,
+die veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer
+dan 800 goden, halfgoden en hero&euml;n worden gehuldigd.
+
+</p>
+<p id="d0e158">Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel onderscheiden door de &#8220;Torii&#8221;, een poort van bijzonderen
+vorm en van hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt door de &#8220;Sanmon&#8221;, een poort van twee verdiepingen.
+Ook zijn de eerste gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+</p>
+<p id="d0e163">Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg, aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen
+lantarens van drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van 3000 bereiken, welke &eacute;&eacute;ns per jaar van
+lampjes voorzien en aangestoken worden, het park herscheppende in een fee&euml;ntuin. Verder vindt men er gansche straten van winkels,
+waarin alleen voorwerpen worden verkocht, vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+</p>
+<p id="d0e165">Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een
+kort gebed te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+</p>
+<p id="d0e167">Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen
+te eten kon geven, benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld, een heiligen dans uitvoerden.
+
+</p>
+<p id="d0e169">Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel
+genaamd T&#333;dai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog, 90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig
+meer dan het enorme beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem,
+die eveneens van koper is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in geslaagd dit beeld te gieten.
+
+</p>
+<p id="d0e171">Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden, dat de ziel van den Boeddha in het Nirw&acirc;na vertoeft.
+
+</p>
+<p id="d0e173">Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees
+van den wilden heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert en door allerlei formules diens toorn
+en wraak zoekt te bezweren, maar eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama, den Boeddha, den Indischen
+prins, die v&oacute;&oacute;r vierentwintig eeuwen vrouw en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid te zoeken,
+en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering, twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+</p>
+<p id="d0e175">Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen (er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze
+bewondering afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een kurketrekker.
+
+</p>
+<p id="d0e177">Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat
+van de touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit
+van Amsterdam gehoord.
+
+</p>
+<p id="d0e179">Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij
+daarom, dat wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds
+met even vleiende woorden gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen wel, dat dat nu &#8220;die blanke
+barbaren met hunne leelijke, ronde oogen&#8221; waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de kleine Japanners
+zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+</p>
+<p id="d0e181">Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde, als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan
+het einde van zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die zich daartoe bekwaam achtte, naar voren
+en deed dienst als tolk. Hij glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis als het believen van den
+vreemdeling.
+
+</p>
+<p id="d0e186">Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed
+ook. Want hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet&#8212;waarbij soms vermakelijke fouten worden gemaakt&#8212;doch in het
+binnenland ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel
+elk haar kent, maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns
+inziens geen vergissing mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En beiden vonden wij het erg
+dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+</p>
+<p id="d0e188">Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche
+tafel krijgt voor niet veel geld.
+
+</p>
+<p id="d0e190">Daarna bezochten wij een &#8220;Shibai&#8221; (theater). Kyoto is de bakermat der Japansche tooneelkunst. <span class="pageno"><a id="d0e192"></a>Bladzijde 224</span>Een zijner inwoners verzamelde eeuwen geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen op een stellage te
+midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai, d.i. &#8220;zittende op het gras&#8221;.
+
+</p>
+<p id="d0e194"></p>
+<table align="right" style="margin:10px; margin-right:0px">
+<tr>
+<td>
+<div id="d0e195" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-224.jpg" alt="Pagode te Nara."></p>
+<p class="figureHead">Pagode te Nara.</p>
+</div>
+</td>
+</tr>
+</table><p>
+
+</p>
+<p id="d0e199">In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een
+kleurengewemel van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge staken neerhangen of de geheele breedte
+der straat overkronkelen, en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd feest ware.
+
+</p>
+<p id="d0e201">Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische sc&egrave;ne's of komische tooneelen&#8212;de eerste het meest&#8212;afgebeeld,
+en van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen
+vindt men er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels en caf&eacute;-chantant's wisselen elkander af. Hier
+zitten in een winkel een zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel,
+waarin men steeds dezelfde woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en wreede gelaatstrekken opmerkt,
+terwijl v&oacute;&oacute;r den voorhang een kleine doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men van de bovenzaal
+van een restaurant de banjo klinken.
+
+</p>
+<p id="d0e203">En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden;
+ieder loopt met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben allen bloemen in het donkere haar, dat bij
+de ongetrouwden op een bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren weggestreken; zij dragen, evenals
+de mannen, klompjes, bestaande uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder&#8212;hoe vuiler de straat des te hooger
+de plankjes&#8212;, welke klompjes worden vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous doorgaan. Bij het
+loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+</p>
+<p id="d0e205">Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma, waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen
+der plaatsen vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens, die, bij alle onaangename herinneringen
+aan evenwijdige streepjes, die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk waren, ons toch onszelven gelukkig
+doen prijzen, dat we geen Japansche schooljongens geweest zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e207">Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen, allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+</p>
+<p id="d0e209">Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden
+door latten en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen zij doen hurkende of zittende op hunne
+knie&euml;n op een kussen. Het is dus wel werkelijk &#8220;par terre&#8221;.
+
+</p>
+<p id="d0e211">Twee gangen&#8212;feitelijk breede, onbelegde planken&#8212;die iets hooger zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht
+naar het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde
+zijn het een soort van loges met schuifdeuren&#8212;alle deuren schuiven in een Japansch huis&#8212;en een iets hoogere afscheiding, welke
+echter nog niet tot de knie&euml;n reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat men ons een laag bankje gebracht
+had. Achter de loges is een gang, van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+</p>
+<p id="d0e213">Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht,
+hetgeen een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde, in September hier nog onmisbare instrumenten
+nu in het licht, dan in de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met hunne ouders meegaan, en hoe
+elke familie voorzien is van theeservies, gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+</p>
+<p id="d0e215">Ook wij bestelden thee&#8212;van groene, ongedroogde bladen, waaraan men eerst moet wennen&#8212;en bepaalden daarna onze aandacht bij
+het tooneel.
+<span class="pageno"><a id="d0e217"></a>Bladzijde 225</span></p>
+<p id="d0e218"></p>
+<div id="d0e219" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-225.jpg" alt="Het Mausoleum van Iyeyasu te Nikko."></p>
+<p class="figureHead">Het Mausoleum van Iyeyasu te Nikko.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e226">Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar
+naar ons oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een draaibare schijf, zoodat onder het spel de
+mise-en-sc&egrave;ne soms geheel veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar voren, gluurden er onder door
+of begaven zich er zelfs achter. Nu en dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen, maar over de zooeven
+genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+</p>
+<p id="d0e228">Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk,
+want op een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch
+en gebroken Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den lachlust scheen op te wekken. Zij wilde
+echter niets van hem weten, waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen over het tooneel achterna
+liep, herhaaldelijk uitroepende: &#8221;Stop! I will kill you&#8221;. Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,&#8212;gekund had hij het al lang&#8212;verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat
+deze hem in de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid
+heelemaal den gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte en, nadat de wonde over alles heen met een
+zakdoek verbonden was, den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het meisje met haren bevrijder verdween.
+
+</p>
+<p id="d0e233">Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die sc&egrave;ne opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+</p>
+<p id="d0e235">Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+</p>
+<p id="d0e237">Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts &eacute;&eacute;n passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte
+trok onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht
+te kooi, na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst te &#8220;porren&#8221;. En terwijl de trein in den helderen
+maannacht met ons voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+</p>
+<p id="d0e239">'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer &frac14;. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken
+en zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf
+verdiepingen, opgetrokken in den interessanten Japanschen <span class="pageno"><a id="d0e241"></a>Bladzijde 226</span>bouwstijl, en is omringd door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+</p>
+<p id="d0e243">Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren
+als voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude, Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te
+vertegenwoordigen van &#402; 4.000.000. E&eacute;n er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen te zien geweest.
+
+</p>
+<p id="d0e245">Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,&#8212;waarvoor eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is&#8212;moesten
+wij ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die
+er binnen moet heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+</p>
+<p id="d0e247">Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+mali&euml;nkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen, lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel
+10 kilo gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de
+beide verdiepingen van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden om van te droomen, vaasjes om te stelen,
+porceleinen borden om van te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot stof vergaan, en ik weet niet
+wat nog al meer. En ze gooien er met honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = &plusmn; &#402;&nbsp;1.25), dat men er wee van
+wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft men
+per slot van rekening later toch altijd het id&eacute;e, minstens nog den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+</p>
+<p id="d0e249">Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat
+het altijd wel 800.000 zal blijven.
+
+</p>
+<p id="d0e251">De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk
+aantal pijpjes, brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat, opgericht ter eere van de gevallenen in den
+oorlog met China, 1894/95.
+
+</p>
+<p id="d0e253">Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten
+op, gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+</p>
+<p id="d0e255">Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen.
+De meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol, hadden in z&oacute;&oacute;verre aan de westersche mode geofferd, dat
+haar kleeding van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek, die dan bijna altijd donkerrood was. Ook
+droegen enkelen schoenen.
+
+</p>
+<p id="d0e257">Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed
+op, terwijl van een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren verscheidene intelligente gezichten
+bij.
+
+</p>
+<p id="d0e259">Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze si&euml;sta totdat de grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+</p>
+<p id="d0e261">Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel
+Nagoya doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De conducteur verstond geen Engelsch en begreep er
+niets van toen wij, aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer mee teruggingen. Het was evenwel een
+gemakkelijke en prettige manier, het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en theaters eens goed op
+te nemen.
+
+</p>
+<p id="d0e263">Japan is het land der contrasten!
+
+</p>
+<p id="d0e265">Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het
+trottoir gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen,
+edoch met de allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht in de courant de allerlaatste telegrammen uit
+de geheele wereld leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje toewuift! Of wanneer men in een nauwe
+straat een warnet van telegraaf- en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn voorzien en de straatverlichting
+uit booglampen bestaat! Of ook, als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en daar verrast wordt door
+de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen beladen. Moeders
+dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug, en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes kolen.
+Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op
+los.
+
+</p>
+<p id="d0e267">Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed
+naar de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+</p>
+<p id="d0e269">Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar
+in plaats van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder
+gratie.
+
+</p>
+<p id="d0e271">En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+</p>
+<p id="d0e273">Toen het donker werd, gingen wij naar het h&ocirc;tel terug en gebruikten na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en N&oacute;bo,
+de dochters van den h&ocirc;telhouder, ons gezelschap hielden.
+
+</p>
+<p id="d0e275">Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij
+des te beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+</p>
+<p id="d0e277">Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde
+de maan, en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+</p>
+<p id="d0e279">Dit alles was zeer po&euml;tisch, maar aan alles komt een <span class="pageno"><a id="d0e281"></a>Bladzijde 227</span>einde, en vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso!
+Sayonara, Nobo!
+
+</p>
+<p id="d0e283">Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in
+meer of minder bekoorlijk n&eacute;glig&eacute;, en wij moesten ons met een zitplaats vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake.
+Ik deed maar net alsof ik de &#8220;hondewacht&#8221; had en trachtte rookende en lezende den tijd te dooden.
+
+</p>
+<p id="d0e285">Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij; soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten
+Oceaan glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft, een zachte plank om op te liggen is mij voldoende,
+doch zittende kan ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+</p>
+<p id="d0e287">Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: &#8220;a small drip in the morning is better than a lot in the day&#8221;. Ik bedankte echter en verdacht hem, van ook &#8220;a lot in the day&#8221; niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5 uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde levendigheid,
+welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+</p>
+<p id="d0e295">Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op Belgi&euml; en Nederland. Wij snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog,
+welke men overal afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en die, als een oude, trouwe waker, met zijn
+besneeuwde kruin de wacht schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als den Stillen Oceaan domineert.
+
+</p>
+<p id="d0e297">Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000 inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd
+vierkante mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over 't algemeen laag zijn en zelden meer dan
+&eacute;&eacute;ne verdieping hebben. De ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en paleizen maken hierop natuurlijk
+eene uitzondering. Deze zijn alle gebouwd in westerschen stijl.
+
+</p>
+<p id="d0e299">Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in het centrum der stad, omringd door wallen en grachten.
+Oorspronkelijk was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein
+dorpje was. In 1868 werd deze naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: &#8220;Oostelijke hoofdstad&#8221;, om het te onderscheiden
+van Saikyo of &#8220;Westelijke hoofdstad&#8221;, den naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door brand vernield,
+dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+</p>
+<p id="d0e301">Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat
+het vol klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er
+onder. Het loopen op die klompjes&#8212;waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te verstuiken&#8212;is nu juist niet elegant, daar
+de voeten binnenwaarts gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos id&eacute;e, vooral bij vrouwen, ofschoon ze er toch vrij
+vlug op voort kunnen en het nog een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche zusteren, die zonder
+steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen tijd,
+dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les id&eacute;es marchent!
+
+</p>
+<p id="d0e303">In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam, na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar
+zeer ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten
+en kussens, en eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij zijne houding voor 't kiezen heeft. Het
+leek ons minder aangenaam toe, en ten slotte kwamen wij toch weer in het H&ocirc;tel M&eacute;tropole terecht, alwaar wij onze vermoeide
+ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de haven, onder
+tal van slingerende &#8220;poenka's&#8221;, door bedienden buiten de zaal in beweging gebracht.
+
+</p>
+<p id="d0e305">Een kleine lofrede op de h&ocirc;tels in Japan is hier wellicht op hare plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder
+Europeesch, hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed
+uitlokkend. Ze zijn van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent, men behoeft nooit iets tweemaal te vragen
+en slechts te zinspelen op het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+</p>
+<p id="d0e307">Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage
+en spoorden daarna weer terug naar Tokyo.
+
+</p>
+<p id="d0e309">In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties, consulaten, h&ocirc;tels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten
+gevolge hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen,
+n.l. Tokyo, Yokohama, Osaka en Kob&eacute;. Toch merkten wij nergens iets van eene anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen groet: &#8220;Ohayo&#8221; (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds
+beleefd en hulpvaardig.
+
+</p>
+<p id="d0e314">Ook voor ons h&ocirc;tel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs
+de haven wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine schepen, en door de opening der tent de soldaten
+zagen rooken en praten bij het flauwe licht <span class="pageno"><a id="d0e316"></a>Bladzijde 228</span>van een olielamp, werden onze gedachten als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+</p>
+<p id="d0e318">Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat
+aandachtig naar hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden aan gindsche zijde der Japansche Zee, van
+den moed der Russen, de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de overwinningen, die altijd waren aan de
+zijde van het grootste intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+</p>
+<p id="d0e320">Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+</p>
+<p id="d0e322">Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen
+aan het andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger,
+een patrouilleerende agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te slapen,  door een deken beschermd
+tegen de ochtendkoelte, was het eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De lage, houten huizen
+met hunne oploopende dakvorsten staken grijs af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag beloofde; achter
+hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+</p>
+<p id="d0e324"></p>
+<div id="d0e325" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-228.jpg" alt="De Yomei-poort van den Yasu-tempel te Nikko."></p>
+<p class="figureHead">De Yomei-poort van den Yasu-tempel te Nikko.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e329">En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om
+... zonder ooit een oogenblik te aarzelen.
+
+</p>
+<p id="d0e331">Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket&#8212;aan de groote stations vindt men hier veel dames-employ&eacute;es&#8212;in
+het Japansch twee kaartjes naar Nikko<a id="d0e333src" href="#d0e333" class="noteref">1</a>, maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde en moest ik wel
+terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+</p>
+<p id="d0e336">Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld is in Japan minstens even rond als ergens anders en de
+winkels zijn er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed als in Europa.
+
+</p>
+<p id="d0e338">Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer
+hoogen dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan <i>zij</i> last had van de zon. <i>Hij</i> dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken, gefaald
+hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik
+te verwaardigen, terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid jegens het schoone geslacht viel schijnbaar
+niet in goede aarde.
+
+</p>
+<p id="d0e346">Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren
+den gastheer en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En toch is er te Tokyo eene universiteit voor
+vrouwen!
+
+</p>
+<p id="d0e348">Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat
+zij hare sandalen uittrok en met de knie&euml;n onder het lichaam plaats nam. Dit bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door
+eerst met het gezicht naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst mogelijken tijd op de kleinst mogelijke
+ruimte wist om te draaien.
+
+</p>
+<p id="d0e350">Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna
+te voorschijn kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje
+en een doosje lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een
+keer of vier herhaald, waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+</p>
+<p id="d0e352">De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als
+een belofte de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen <span class="pageno"><a id="d0e354"></a>Bladzijde 229</span>te Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de rit nog zeven kwartier.
+
+</p>
+<p id="d0e356">Wij hadden eene afdeeling van twee coup&eacute;'s geheel voor ons alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde
+en het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan
+achteruit en werden niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+</p>
+<p id="d0e358">Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken;
+dan weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht
+gevangen door een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen
+omlijsting van beuken, of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen; even later omvatte onze blik een
+golvende vlakte, bekoorlijk door de oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+</p>
+<p id="d0e360"></p>
+<div id="d0e361" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-229.jpg" alt="Jaarlijksche processie te Nikko."></p>
+<p class="figureHead">Jaarlijksche processie te Nikko.</p>
+</div><p>
+
+</p>
+<p id="d0e365">En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd, den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen
+vulde en de bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste, dat minnen <i>moest</i> dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+</p>
+<p id="d0e370">De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant
+met eene dubbele rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+</p>
+<p id="d0e372">Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een Japansch spreekwoord zegt: &#8220;Nikko minai uchi wa, kikko to
+iuna&#8221;, hetgeen beteekent: &#8220;Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko&#8221;, d.i. magnifiek.
+
+</p>
+<p id="d0e374">Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden, heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht
+zomerverblijf. In den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+</p>
+<p id="d0e376">Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-h&ocirc;tel brengen, waar nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was
+het geheel bezet, zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie, die den volgenden dag zou gehouden
+worden.
+
+</p>
+<p id="d0e378">Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een goed id&eacute;e kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien
+van een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide
+<span class="pageno"><a id="d0e380"></a>Bladzijde 230</span>tafeltjes, bedekt met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt, internationaal gezelschap, en daartusschen
+bewogen zich een twaalftal lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in lichte kimono en kleurige,
+zijden obi, een breede ceintuur, die eenige malen om de middel gewonden wordt en van achteren z&oacute;&oacute;danig opgenomen, dat het
+net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten
+bedienden.
+
+</p>
+<p id="d0e382">Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte
+een wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+</p>
+<p id="d0e384">Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten
+van Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en
+stegen om half twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+</p>
+<p id="d0e386">Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op
+de hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende;
+de steile rotsen, soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende
+tegen de blauwe lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid voortdraafden; de schitterende bloemen,
+tegen de met mos en varens begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het vogelenheir, zingende in het
+geboomte ... dat alles maakte op ons een onvergetelijken indruk.
+
+</p>
+<p id="d0e388">Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter
+haast en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het
+veel kortere, voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+</p>
+<p id="d0e390">Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een
+smal paadje naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg,
+die den bodem geheel verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te voorschijn snellende viel de breede
+waterkolom met donderend geraas naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende waterdroppels zagen
+wij den moza&iuml;ekwand der rots, op vreemde manier met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid met bloemen,
+varens en rood, bruin en groen mos.
+
+</p>
+<p id="d0e392">Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van 5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400
+voet boven den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den grooten waterval.
+
+</p>
+<p id="d0e394">Op de brug, die naar het Lake-Side-h&ocirc;tel voert en waaronder het water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te
+versnellen, bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere wolk verborgen, welks gekartelde randen zij
+gouden kleurde, en hare stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond van bergen en op den 8800 voet
+hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+</p>
+<p id="d0e396">Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende
+watermassa's.
+
+</p>
+<p id="d0e398">Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+</p>
+<p id="d0e400">Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+</p>
+<p id="d0e402">Wij rustten wat uit in het h&ocirc;tel, welks uitgestrekte tuin een pracht van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde,
+en stegen toen weder te paard.
+
+</p>
+<p id="d0e404">De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam.
+Onder het zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak
+langs den kant van het ravijn te loopen, waar &eacute;&eacute;n misstap den dood beteekende. Doch waar is de jeugd, voor wie het gevaar
+geen aantrekkingskracht bezit?
+
+</p>
+<p id="d0e406">Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en z&oacute;&oacute;zeer op hun eigen veiligheid bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+</p>
+<p id="d0e408">Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen
+gestruikeld en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling afgingen, viel het op zijne knie&euml;n en wierp
+mij af. Wat doet ook een zeeman boven op een biek!
+
+</p>
+<p id="d0e410">Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of
+het kwam door het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het niet, maar het was met opeengeklemde tanden,&#8212;hoewel
+in sierlijken draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch gezelschap &#8220;Nederland&#8221; vertegenwoordigden&#8212;dat
+wij om 7 uur voor ons h&ocirc;tel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+</p>
+<p id="d0e412">Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte,
+dat ik gaarne een kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde dit verzachtingsmiddel, doch trok dan
+ook onder het eten van de soep gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+<span class="pageno"><a id="d0e414"></a>Bladzijde 231</span></p>
+<p id="d0e415">Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht, totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+</p>
+<p id="d0e417">En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere, trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons
+daardoor evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja, teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien.
+Daar we naar boven moesten, hadden we aan &eacute;&eacute;n koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede bij, die genoemd wordt &#8220;ato-oshi&#8221;,
+d.i.: duwer. Hortend en stootend hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu juist niet bijster aangenaam
+was.
+
+</p>
+<p id="d0e419">Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas,
+waarin de dennen kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half uur stapten we af bij een theehuis en
+daarna bracht eene wandeling van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal pad langs den rand eener
+kloof ons bij een rustiek bruggetje op den bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog is. Het was
+een woest brokje natuur.
+
+</p>
+<p id="d0e421">Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe
+hemel, waarin langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken der boomen, welke dien weder druppelend
+op ons deden nederstorten; en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg wandelden wij terug, dronken
+een kopje thee, kochten als souvenir eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt, en waren ten 8 uur
+bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel van Japan.
+
+</p>
+<p id="d0e423">Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen, en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen
+men hier ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou kunnen.
+
+</p>
+<p id="d0e425">Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd
+was als voor een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de andere helft van dit gebouwtje zaten
+twee dansmeisjes in lange roode en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen dans uitvoerden. Met
+zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren, in de eene
+hand een waaier houdende en in de andere een handvat met koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en bewegingloos te wachten.
+
+</p>
+<p id="d0e427">In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden &#8220;Shogun&#8221;, bewonderden wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels&#8212;waarbij de ibis een groote rol speelt&#8212;bloemen, vruchten, enz.
+
+</p>
+<p id="d0e429">Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin
+het goud en koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+</p>
+<p id="d0e431">Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+&#8220;Daimyo's&#8221;; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende
+trekken en gespannen boog of getrokken zwaard. In &eacute;&eacute;n gebouw hing zelfs een schilderij van een modern slagschip en zat een
+symbolieke adelaar op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner slechts overwinnen of sterven kent, ondanks
+de leer van Boeddha, die verbiedt te dooden?
+
+</p>
+<p id="d0e433">En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer
+fraaie torens, heeft men het oerwoud rondom.
+
+</p>
+<p id="d0e435">Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie,
+gehouden ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren, wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke
+wapens en wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen geven. Wij konden er helaas niet van genieten,
+daar de tijd van vertrek naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te hebben gehaald van het Kanaya-h&ocirc;tel,
+dat ik niet licht zal vergeten.
+
+</p>
+<p id="d0e437">En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij
+komen en den onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk natuurschoon in zijne nabijheid, om den
+zorgen-bannenden invloed zijner paradijsachtige omgeving.
+
+</p>
+<p id="d0e439">En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende &#8220;Dormi o bella&#8221; van den gondelier in den Venetiaanschen
+toovernacht en bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs het papyrus-riet en een bruine gestalte
+op de voorplecht op zangerigen toon zijnen makkers verhalen deed uit de &#8220;Duizend-en-een-nacht&#8221;; die evengoed bekend zijt in
+den Harz als in de Ardennen; die het weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de tintelende Marseillaise
+aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen hebt
+beklommen en op een drijvend h&ocirc;tel naar de Nieuwe Wereld zijt overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben
+en ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan
+en den zonsopgang aan het Vierwaldst&auml;dtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven en Monte-Carlo zonder te spelen ...
+voor u herhaal ik:
+
+</p>
+<p id="d0e441">&#8220;Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!&#8221;
+
+</p>
+<p id="d0e443">Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden
+dus niets meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne <span class="pageno"><a id="d0e445"></a>Bladzijde 232</span>schouwburgen en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat was wel jammer, doch kon niet verholpen worden.
+De plicht gebood ons terug te keeren.
+
+</p>
+<p id="d0e447">Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de plaatsen die wij bezochten.
+
+</p>
+<p id="d0e449">In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+</p>
+<p id="d0e451">Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche
+en Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand
+tot begin- en eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want zelfs op de kleinste stations leidt een
+ruime brug, geheel overdekt, naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af goed aangepakt en was er een
+ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en zoo den langen
+lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+</p>
+<p id="d0e453"></p>
+<table align="left" style="margin:10px; margin-left:0px">
+<tr>
+<td>
+<div id="d0e454" class="divFigure">
+<p class="legend"><img src="img/p1906-232.jpg" alt="Op den weg van Utsunomiya naar Nikko."></p>
+<p class="figureHead">Op den weg van Utsunomiya naar Nikko.</p>
+</div>
+</td>
+</tr>
+</table><p>
+
+</p>
+<p id="d0e458">Rook- en dames-coup&eacute;'s mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+</p>
+<p id="d0e460">Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+</p>
+<p id="d0e462">De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende, kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen
+nacht deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel
+afgespte en toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het niet eens vreemd meer!
+
+</p>
+<p id="d0e464">We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen
+het licht werd, af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij gaarne hadden bezocht.
+
+</p>
+<p id="d0e466">Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen
+met bassins gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen naast elkaar, wieschen gelaat en handen
+en poetsten hunne tanden. Wij echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+</p>
+<p id="d0e468">Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid
+voor al het genotene.
+
+</p>
+<p id="d0e470">Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het
+station te Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek uit Tokyo, en een half uur later roeide een
+sampang ons aan boord, alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+</p>
+<p id="d0e472">Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die
+onvergetelijke dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+</p>
+<p id="d0e474">&#8220;De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte;
+alsof het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende, die het geeft aan dat der vrouw.
+
+</p>
+<p id="d0e476">&#8220;Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en
+korte uitersten; maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van winter er tusschen; een land van bloemen,
+waar de lotus en de kers, de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het bamboe-gras den ahornboom
+omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende eenzelvigheid
+vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus&#8221;.
+
+</p>
+<p></p>
+<hr class="noteseparator">
+<div class="notetext">
+<p class="notetext"><a id="d0e333" href="#d0e333src" class="noteref">1</a> Spreek uit: Niko.
+</p>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+***** This file should be named 14042-h.htm or 14042-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/0/4/14042/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/old/14042-h/img/p1906-220.jpg b/old/14042-h/img/p1906-220.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1d48402
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/img/p1906-220.jpg
diff --git a/old/14042-h/img/p1906-221.jpg b/old/14042-h/img/p1906-221.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cbac0fe
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/img/p1906-221.jpg
diff --git a/old/14042-h/img/p1906-224.jpg b/old/14042-h/img/p1906-224.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c070c79
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/img/p1906-224.jpg
diff --git a/old/14042-h/img/p1906-225.jpg b/old/14042-h/img/p1906-225.jpg
new file mode 100644
index 0000000..37b3aaa
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/img/p1906-225.jpg
diff --git a/old/14042-h/img/p1906-228.jpg b/old/14042-h/img/p1906-228.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d57c4c0
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/img/p1906-228.jpg
diff --git a/old/14042-h/img/p1906-229.jpg b/old/14042-h/img/p1906-229.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0778589
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/img/p1906-229.jpg
diff --git a/old/14042-h/img/p1906-232.jpg b/old/14042-h/img/p1906-232.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0ff77e0
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/img/p1906-232.jpg
diff --git a/old/14042-h/style/amazonia.css b/old/14042-h/style/amazonia.css
new file mode 100644
index 0000000..f3a05a3
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/style/amazonia.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* amazonia.css -- color scheme Amazonia, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFF5; /* #FFFFF5; very light green */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend, hr.noteseparator
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #808000; /* #808000;  olive green */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/old/14042-h/style/arctic.css b/old/14042-h/style/arctic.css
new file mode 100644
index 0000000..63bc14d
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/style/arctic.css
@@ -0,0 +1,33 @@
+/* arctic.css -- color scheme Arctic, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFFF;
+	font-family: Times, serif;
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6
+{
+	color: #001FA4;
+	font-family: Arial, sans-serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #001FA4;
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: #AAAAAA;
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: red;
+}
diff --git a/old/14042-h/style/borneo.css b/old/14042-h/style/borneo.css
new file mode 100644
index 0000000..51cc9bc
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/style/borneo.css
@@ -0,0 +1,26 @@
+/* borneo.css -- color scheme Borneo, for use with Gutenberg stylesheet */
+
+body
+{
+	background:  #FFFFEE; /* #FFFFEE;  light yellowish brown */
+}
+
+body, a.hidden
+{
+	color: black;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .noteref, span.leftnote, p.legend
+{
+	color: #880000; /* #880000; brownish red */
+}
+
+.navline, span.rightnote, span.pageno
+{
+	color:  #AC8D70; /* #AC8D70; sepia */
+}
+
+a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: #D25C00; /* #D25C00; orange brown */
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/old/14042-h/style/gutenberg.css b/old/14042-h/style/gutenberg.css
new file mode 100644
index 0000000..c780361
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/style/gutenberg.css
@@ -0,0 +1,387 @@
+/* 
+	gutenberg.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+
+/*
+body - body of html page; define overall properties
+*/
+
+body
+{
+	line-height: 1.44em;
+	font-family: times, serif;
+	font-size: 1em;
+	font-weight: normal;
+	margin: 1.58em 16% 1.58em 16%; 
+	width: auto;
+	letter-spacing: normal;
+	text-transform: none;
+	word-spacing: normal;
+	font-size-adjust: 0.58;
+}
+
+/* title Page headers */
+
+h2.docImprint, h1.docTitle, h2.byline
+{
+	text-align: center;
+}
+
+h2.byline
+{
+	font-size: 1.14em;
+	line-height: 2em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+span.docAuthor
+{
+	font-size: 1.44em;
+	font-weight: bold;
+}
+
+h2.docImprint
+{
+	font-size: 1.14em;
+	font-weight: normal;
+}
+
+/*
+
+h1..h5 headers
+
+class
+	sub		subtitle	
+
+*/
+
+h1
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 2em; 
+	font-style: normal; 
+	font-weight: 600; 
+	letter-spacing: normal; 
+	text-decoration: none; 
+	text-transform: none; 
+	word-spacing: normal; 
+	font-size-adjust: .4;
+
+	line-height: 1.5em;
+
+	margin-bottom: 0.33em; 
+	margin-top: 1.33em; 
+}
+
+h2
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.44em; 
+	line-height: 1.2em;
+
+}
+
+h3
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.2em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+h4
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+h5
+{
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	font-size: 1.0em; 
+	font-style: italic;
+	font-weight: 400; 
+	line-height: 1.0em;
+}
+
+
+/*
+p -- paragraph
+
+class
+	initial		initial paragraph of chapter, i.e. no indentation
+	argument	argument, the list of topics at the head of a chapter
+	note		footnote
+	quote		quoted material, like blockquote
+	stb		small thematic break
+	mtb		medium thematic break
+	ltb		large thematic break
+	navline		navigation line
+	figure		figure, plate, illustration
+	legend		legend with figure, plate, or other type of illustration
+*/
+
+p
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.poetry
+{
+	margin: 0em 10% 1.58em 10%;
+	/* font-style: italic; */
+}
+
+p.initial
+{
+	text-indent: 0em;
+}
+
+p.argument, p.note
+{
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+p.argument
+{
+	margin: 1.58em 10% 1.58em 10%;
+}
+
+p.quote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.blockquote
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+	margin: 1.58em 5% 1.58em 5%;
+}
+
+div.notetext
+{
+	font-size: 0.9em;
+	line-height: 1.3em;
+}
+
+div.divFigure
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figureHead
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.figure, p.legend
+{
+	text-align: center;
+}
+
+p.legend
+{
+	font-size: 0.9em;
+	margin-top: 0;
+}
+
+p.navline
+{
+	text-indent: 0em;
+	text-align: center;
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.smallprint, li.smallprint
+{
+	font-size: 0.8em;
+	line-height: 1.1em;
+	color: #666666;
+}
+
+/* Special cases for Filipino Riddles */
+
+
+p.question
+{
+	text-align: left;
+	margin-bottom: 0em;
+}
+
+p.answer
+{
+	text-align: right;
+	margin-top: 0em;
+}
+
+p.explanation
+{
+	margin-left: 0.9em;
+	margin-right: 0.9em;
+	font-size: smaller;
+}
+
+
+/*
+// span -- used for special effects in formatting.
+//
+// class
+//	 leftnote	note in the left margin
+//	 rightnote	note in the right margin
+//	 pageno		page number, inserted at location of original page break.
+//
+// Note that the positioning only works properly in IE 5.0.
+*/
+
+span.leftnote 
+{
+	position:absolute;
+	left:1%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	font-size:0.8em; 
+	text-indent: 0em;
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.rightnote, span.pageno
+{
+	position:absolute;
+	left:86%;
+	height:0em;
+	width:14%;
+	text-align:right;
+	text-indent:0em;
+	font-size:0.8em; 
+	line-height: 1.2em;
+}
+
+span.lineno
+{
+	position: absolute;
+	left: 12%;
+	height: 0em;
+	width: 12%;
+	text-align: right;
+	text-indent: 0em;
+	font-size: 0.6em; 
+	line-height: 1em;
+	font-style: normal;
+}
+
+.Greek
+{
+	font-family: Gentium, Arial Unicode MS, serif;	/* font that supports classical Greek */
+}
+
+.Arabic
+{
+	font-family: Arial Unicode MS, sans-serif;	/* font that supports Arabic */
+}
+
+.letterspaced
+{
+	letter-spacing: 0.2em;
+}
+
+span.smallcaps
+{
+	font-variant: small-caps;
+}
+
+/*
+a -- anchor
+
+class
+  offsite
+  gloss	glossary entry; should be less visible
+  noteref	(foot) note reference.
+  hidden
+  navline
+*/
+
+a.navline
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.navline:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.hidden:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+a.noteref:hover
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+a.noteref
+{
+	text-decoration: none;
+	font-size: 0.7em;
+	vertical-align: super;
+}
+
+a.hidden
+{
+	text-decoration: none;
+}
+
+hr
+{
+	width: 100%;
+	height: 1px;
+	color: black;
+}
+
+hr.noteseparator
+{
+	width: 25%;
+	height: 1px;
+	text-align: left;
+}
+
+/*
+// ol ul -- ordered list, unordered list
+//
+// class
+//	toc	table of contents
+*/
+
+
+/*
+// li -- list item
+//
+// class
+//	toc_h1	table of contents h1
+//	toc_h2
+
+// table -- table
+*/
+
+table.navline
+{
+	font-size: 0.7em;
+	font-family: 'TITUS Cyberbit Basic', helvetica, sans-serif;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+	margin-top: 0em;
+	margin-bottom: 0em;
+}
diff --git a/old/14042-h/style/print.css b/old/14042-h/style/print.css
new file mode 100644
index 0000000..764ba41
--- /dev/null
+++ b/old/14042-h/style/print.css
@@ -0,0 +1,36 @@
+/* 
+	print.css --- A stylesheet for HTML in gutenberg HTML files, optimized for printing.
+
+	Jeroen Hellingman
+
+	This file is hereby irrevocably dedicated to the Public Domain.
+*/
+
+body
+{
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+	margin: 12pt 1cm 12pt 1cm; 
+	font-size: 11pt;
+}
+
+h1, h2, h3, h4, h5
+{
+	color: black;
+	font-family: Gentium, Times New Roman, serif;
+}
+
+.figureHead, .noteref, span.leftnote, p.legend, .navline, span.rightnote, span.pageno, span.lineno
+{
+	color: black;
+}
+
+a, a.navline:hover, a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+	color: black;
+	text-decoration: none;
+}
+
+span.pageno
+{
+	font-size: 6pt;
+}
\ No newline at end of file
diff --git a/old/14042.txt b/old/14042.txt
new file mode 100644
index 0000000..eb041c1
--- /dev/null
+++ b/old/14042.txt
@@ -0,0 +1,1521 @@
+The Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+by T. Tj. de Boer
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+       From "De Aarde en haar volken," Jaargang 1906
+
+Author: T. Tj. de Boer
+
+Release Date: November 14, 2004 [EBook #14042]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+
+
+
+
+
+
+
+Een vliegreisje in het Land der Rijzende Zon
+
+Door T. TJ. DE BOER.
+
+
+Onlangs gaf een mijner collega's een' al te enthousiasten
+aspirant-zeeman den raad: "Als je wat van de wereld wilt zien, ga
+dan niet naar zee."
+
+Dit nu klinkt paradoxaal, maar er ligt toch een grond van waarheid
+in. Weliswaar bezoeken wij vele plaatsen, doch de zeehavens der wereld
+zijn tot op zekere hoogte allen gelijk.
+
+Eerstens is er altijd een groote categorie van menschen, met wie
+wij niet in aanraking komen, omdat wij meestal geene introductie
+hebben. Dan zijn er de kooplui, die, zoowel aan wal als aan boord,
+den armen zeeman steeds trachten af te zetten, hetgeen hij zich met
+werkelijk verwonderlijke onverschilligheid laat welgevallen. Verder
+zijn er de koelie's, die onder ons toezicht het schip moeten lossen en
+laden, en evenmin een hoog als een juist denkbeeld geven van het volk
+waartoe zij behooren. En ten slotte is er de buurt waar de zeeman op
+de meest ergerlijke wijze wordt geplukt, en die het maar het best is
+te mijden.
+
+Bovendien hebben wij vaak weinig tijd en blijft de gelegenheid om
+aan land iets te zien wat de moeite loont, gewoonlijk beperkt tot des
+avonds of tot een enkelen vrijen Zondag; juist genoeg om ons te doen
+wenschen er meer van te kunnen genieten.
+
+Stoomen wij b.v. van Aboji (straat van Simonoseki) naar Kobe door
+de Binnenzee van Japan, eene reis van een etmaal, dan valt er veel
+te bewonderen. Het kalme, spiegelgladde water, de honderden groene
+eilanden en eilandjes, de witte dorpjes, die soms als een vlucht
+rustende vogels aan den rotswand schijnen te hangen, en 's avonds het
+glanzende maanlicht, de blauw-lichtende zee en de ontelbare lichtjes
+der vreemdsoortig gevormde visschersvaartuigen ... dat alles vormt
+een bekoorlijk geheel, en wekt in ons het verlangen op, dieper in
+het onbekende land door te dringen, een verlangen, dat slechts zelden
+bevredigd wordt en, gevoegd bij de kleine ongemakken, aan ons beroep
+onvermijdelijk verbonden, een zekere onvoldaanheid teweegbrengt, die
+aanleiding geeft tot overdreven verzuchtingen. Want hoe vroolijk de
+zeeman ook aan land moge zijn, aan boord is hij een onverbeterlijke
+mopperaar.
+
+Slechts aan een geluksvogel, zooals ik was, is het soms gegeven,
+land en volk beter te leeren kennen.
+
+Ik lag nl. in September j.l. met mijn schip te Kobe. Wij hadden een
+passagier aan boord, een jongmensch, die voor zijn genoegen een reis
+met ons meemaakte. Deze wilde eenige dagen in Japan reizen en door
+de goedheid van den gezagvoerder kreeg ik verlof, met hem mee te
+gaan. Het schip moest nog naar Yokohama en daarna weer terug naar
+Kobe. Tot zoolang mocht ik wegblijven.
+
+Door dezen samenloop van omstandigheden ben ik in staat gesteld, mijnen
+lezers eene beschrijving te geven van mijn reis door Japan, het land,
+dat door zijn ongekend aanpassingsvermogen de geheele wereld heeft
+verbaasd en vooral in dezen tijd ieders belangstelling opwekt. Uit
+den aard der zaak is deze beschrijving  vluchtig en onvolkomen;
+zij maakt volstrekt geen aanspraak op volledigheid, want om een goed
+denkbeeld te kunnen geven van dit vreemde en unieke land, moet men
+er veel langer vertoeven.
+
+Wij vertrokken 's morgens om 8 uur van boord en lieten ons met een
+bootje naar den wal roeien. Een ambtenaar van de douane visiteerde
+onze koffers en liet, toen ik mijn kwaliteit bekend maakte, ons met
+een ongewoon groote hoeveelheid sigaren ongehinderd door.
+
+Kobe is de drukste havenstad van het land en ligt heel mooi tegen de
+bergen aan. Doch wij konden ons hier niet ophouden, lieten ons per
+"jinrickisja" naar een kennis brengen, die ons eenige waardevolle
+inlichtingen verstrekte, en daarna naar het station.
+
+De jinrickisja (letterlijk: man-kracht-rijtuig), kortweg genoemd
+"ricksja", is een hoog, tweewielig voertuig, voorzien van een opzetbare
+kap, dat door een man getrokken wordt met een vrij groote snelheid. Het
+is het vervoermiddel bij uitnemendheid in Japan, tenminste over niet
+te groote afstanden, en heeft van hier zijn weg gevonden naar bijna
+alle plaatsen in Oost-Azie. Wij namen een biljet 1ste klasse naar
+Tokyo en vertrokken om 10 uur van Kobe.
+
+Het land is over 't algemeen bergachtig en ziet er vruchtbaar
+uit. Eigenaardig zijn de vele reclames, op groote borden overal
+langs den spoorweg geplaatst. Soms zijn het meer dan levensgroote
+menschenfiguren, dan weer enorme flesschen of theepotten of rijwielen,
+niet altijd even artistiek, ook ziet men wel hoog tegen de groene
+bergen geweldig groote, witte Japansche karakters afsteken,
+die den roem van de eene of andere bier- of theesoort mijlen ver
+verkondigen. Ten 12.25 verlieten wij te Kyoto den trein. Dat gaat in
+Japan zeer gemakkelijk: zoo'n biljet is nl. vijf dagen geldig, het te
+laten afteekenen onnoodig. Ook hebben de reizigers 50 kilo bagage vrij.
+
+Kyoto is een groote stad met +- 350000 inwoners. Bijna elf eeuwen
+lang was het de hoofdstad van het rijk, totdat in 1869 de zetel der
+regeering naar Tokyo verlegd werd.
+
+Wij reden, natuurlijk weder per ricksja, de geheele stad door naar
+het Kyoto-hotel. Dit is zeer mooi gelegen, en biedt een ruim uitzicht
+aan over de stad met hare ontelbare, grillig gevormde daken, en met
+de bergen tot achtergrond.
+
+Na de lunch gingen wij er op uit, om wat van Kyoto te zien. Het eerst
+naar de Hongan-ji, een Boeddha-tempel.
+
+Het Boeddhisme, in de 6de eeuw uit Voor-Indie via China in Japan
+ingevoerd, is heden ten dage de meest populaire godsdienst. Het is
+verdeeld in 12 secten, die tezamen meer dan 70000 tempels bezitten,
+met 60000 bonzen (priesters).
+
+Een vlucht van drie breede, steenen trappen bracht ons bij den
+eigenlijken tempel, waaromheen weer kleinere gebouwen zijn, die
+tezamen eene groote uitgestrektheid beslaan met tuinen er rondom,
+waarin vijvers, bloemperken, enz. Voor wij binnengingen, werden ons
+een paar rood-linnen overschoenen aangetrokken met vervaarlijke punten
+(zoo ongeveer als de hofnar van Lodewijk XIV moet hebben gehad),
+en daarna werden we in het binnenste van den tempel toegelaten.
+
+Het daglicht drong slechts getemperd tot hier door en het was er
+doodstil. Bewonderend keken wij rond. Een altaar, schitterende
+van goud, zilver, koper en lakwerk in alle kleuren, een prachtige
+troonhemel voor den opperpriester, groote bronzen stellages met tal
+van koperen klokjes behangen, vreemdsoortig snij- en  lofwerk, nooit
+geziene muziekinstrumenten ... dat alles bracht ons in verwarring.
+
+Ter zijde van het altaar een groot, koperen beeld van Boeddha, de
+beenen gekruist onder het lijf en de handen in den schoot met de
+palmen naar boven en de knokkels tegen elkaar, den indruk gevende
+van intense, passieve, passielooze rust.
+
+Doch daar werd de stilte verbroken. Een op de hurken zittende bonze
+sloeg met een stok met dikken knop op een trom van zeer bijzonderen
+vorm; met dezelfde regelmatigheid als de balans eener machine ging zijn
+arm op en neer, terwijl hij met eentonige stem uit een voor hem liggend
+boek half zong, half las. Dof en somber weerklonken de slagen in de
+hooge gewelven. Wij haalden diep adem toen wij weer buiten kwamen,
+het contrast was ook zeer groot. Een vroolijk zonnetje scheen, vogels
+zongen in de boomen en bloemen geurden langs groenomzoomde vijvers,
+vol dartelende goudvischjes.
+
+In een afzonderlijk gebouw hing een enorme bronzen klok, wegende
+60000 kilo's. Een dikke, horizontale paal, op halver hoogte der
+klok opgehangen, kan er door middel van een touw tegenaan gerammeid
+worden. Het geluid moet zeer sterk zijn.
+
+We reden voorts nog door een mooi park en daarna naar het station,
+teneinde een uitstapje te maken naar Kameoka, een klein plaatsje,
+een uur sporens van Kyoto gelegen.
+
+De weg was steeds stijgende en we bevonden ons spoedig te midden
+der bergen. Prachtig was het uitzicht. Langs de spoorlijn stroomde
+de Hodzu-gawa, een woeste bergstroom, die, vooral waar steenen
+en rotsblokken zijn weg willen belemmeren, bruisend opstuift en
+schuimend verder gaat. Achtereenvolgens passeerden we acht tunnels,
+enkele zeer lang, en een brug over bovengenoemde rivier, die uit een
+enkele 85 Meter lange spanning bestaat. Ons plan was, van Kameoka
+met een bootje de Hodzu af te varen, een terecht vermaarde tocht,
+die geen enkel toerist mag verzuimen.
+
+Om halfzes staken wij van wal in een platboom-vaartuig, met vier Japs
+bemand. Twee roeiden langs de meer kalme gedeelten, een stond voorin
+met een stok, en een achterin, sturende met een riem. In 't begin
+was er weinig stroom, maar weldra begonnen de stroomversnellingen,
+en wanneer wij dan met vliegende vaart langs de overal verspreide
+rotsblokken schoten, terwijl het water onder ons en om ons kookte en
+ziedde en spatte, had de stuurman al zijne kalmte en koelbloedigheid
+noodig, om geen ongelukken te veroorzaken. Soms leek het ons toe,
+dat er geen uitweg was, als zouden wij te pletter slaan tegen een'
+grooten steen, die dreigend den weg versperde. Doch juist op het
+kritieke moment gaf een duw van den man voor in de boot, of een
+behendige draai van den stuurman den steven eene andere wending,
+dadelijk gevolgd door dezelfde manoeuvre den tegenovergestelden
+kant uit, en het volgende oogenblik--rakelings langs de scherpe
+granietmassa's schietende, terwijl de platte bodem op en neer golfde
+door de aanraking met de bedding der rivier en het melkwitte schuim
+ons bespatte--waren wij de gevaarlijke bocht reeds gepasseerd.
+
+Het was heerlijk, een nieuwe, geheel eenige emotie! En bij de
+kronkelingen van den stroom telkens een ander uitzicht, telkens een
+nieuw panorama van bergen. In de lente, als de oevers bezaaid zijn
+met roode azalea's, moet het bovenal mooi zijn.
+
+Intusschen werd het reeds duister, doch nog geenszins verveelde ons
+de tocht. En toen spoedig daarna de volle maan boven de bergen rees
+en met zilveren licht en fluweelen schaduw speelde, werd het tooneel
+tooverachtig en maakte een diepen indruk op ons.
+
+Eindelijk waren de stroomversnellingen achter den rug en dreven
+wij over den zich verbreedenden vloed kalm voort. Uit de theehuizen
+aan den waterkant klonk zang en dans van "geisja's", en bootjes vol
+jongelui voeren ons voorbij met muziek, die zachte, droomerige muziek
+der Japanners.
+
+Het was zeven uur toen wij te Saga weer aan wal stapten en naar Kyoto
+terugspoorden. Wij aten in een Japansch restaurant, gelegen op een
+zeer druk punt, uitgebouwd boven de rivier en verlicht door kleurige
+lampions, waar wij door jonge meisjes in nationaal kostuum bediend
+werden--zooals trouwens in alle hotels, restaurants, logementen en
+theehuizen in Japan;--daarna wandelden wij de stad eens door.
+
+Indien het mooi weer is--en dat is het bijna altijd in dit
+bloemenland--heerscht er tot diep in den nacht voortdurend een
+vroolijke drukte op straat. Alles is uniek en zonderling en oefent eene
+ongewone bekoring uit op den vreemdeling, die hier voor het eerst komt.
+
+Krijgt men van de koelies aan boord, met hunne half brutale, half
+bevreesde houding en eene mengeling van arrogantie en nieuwsgierigheid,
+geen gunstigen indruk, die indruk verdwijnt spoedig, indien men nader
+met het volk in aanraking komt. Hunne beleefdheid, ook jegens elkander,
+is spreekwoordelijk; nergens heb ik zooveel zien buigen; zelfs wanneer
+twee ricksjakoelies elkander iets mededeelen, gaat zulks met vele
+strijkages gepaard; en het is werkelijk een typisch gezicht, als men
+eene familie eenige kennissen van den trein ziet halen. Waarlijk,
+in dit opzicht kunnen wij met onze westersche beschaving veel van
+hen leeren. En die beleefdheid gaat hen zoo natuurlijk af, dat men
+voelt dat zij uit het hart komt.
+
+Het levendige gewoel door de meestal nauwe straten, de vreemde kleeding
+en typen die men ziet, de rijk voorziene winkels, waar zooveel moois
+uitgestald wordt dat men in Europa zelden of nooit tegenkomt,... dat
+alles maakte ons het scheiden moeilijk; eindelijk zochten wij toch
+ons hotel op en begaven ons ter ruste.
+
+De tweede dag was bestemd voor een bezoek aan Nara, een aardig stadje,
+2 uren sporens van Kyoto. De weg er heen biedt mooie vergezichten aan;
+men vindt er uitgestrekte theeplantages.
+
+Midden in het stadje is een groote vijver, die wemelt van schildpadden
+en roode en bruine karpers. Klapt men in de handen, dan komen zij
+allen aanzwemmen, en werpt men ze brood toe, dan is het een leuk
+gewemel van pooten en koppen en schilden en vinnen; en 't is geen
+ongewoon gezicht, een karper boven op een kluwen van schildpadden
+te zien spartelen,  een voet boven het water. De visschen, met hun
+grooteren bek, zijn er het best aan toe; men zou dus gevoegelijk van
+karper-aandeel kunnen spreken. Na hier lang genoeg vertoefd te hebben,
+lieten wij ons naar den Kasuga-Miya brengen, een Shinto-tempel.
+
+De Shinto-dienst is een inlandsche godsdienst en bestaat in de
+vereering der keizerlijke voorvaderen, helden of geleerde mannen, die
+veel voor het rijk opgeofferd hebben. Er zijn bijna 200.000 altaren
+en tempels, over geheel Japan verspreid, waarin meer dan 800 goden,
+halfgoden en heroen worden gehuldigd.
+
+Men kan een Shinto-tempel altijd gemakkelijk van een Boeddha-tempel
+onderscheiden door de "Torii", een poort van bijzonderen vorm en van
+hout of steen vervaardigd; terwijl men tot de laatste toegang verkrijgt
+door de "Sanmon", een poort van twee verdiepingen. Ook zijn de eerste
+gewoonlijk veel eenvoudiger van constructie en minder mooi versierd.
+
+Onder de rood-verlakte Torii doorgaande, voert een smalle weg,
+aan weerskanten beplant met eeuwenoude denneboomen, naar den
+tempel. Honderden tamme, heilige herten loopen hier vrij rond
+en eten uit onze hand de koekjes, die in kraampjes te koop worden
+aangeboden. Overal langs de lanen van het park, waarin deze tempel met
+nog eenige andere gelegen is, staan ijzeren of steenen lantarens van
+drie voet tot drie meter hoogte, die tezamen het respectabel aantal van
+3000 bereiken, welke eens per jaar van lampjes voorzien en aangestoken
+worden, het park herscheppende in een feeentuin. Verder vindt men er
+gansche straten van winkels, waarin alleen voorwerpen worden verkocht,
+vervaardigd uit de geweien der heilige herten.
+
+Geheele scharen bezoekers dwaalden door de kronkelende laantjes en
+bleven soms voor een of ander altaar staan, ten einde een kort gebed
+te doen of een handjevol rijst te offeren.
+
+Het merkwaardigste was wel een stal met een heilig paard er in, dat men
+voor een paar centen een zekere hoeveelheid boonen te eten kon geven,
+benevens eenige gepoederde dansmeisjes, die, ook al weer voor geld,
+een heiligen dans uitvoerden.
+
+Vervolgens reden wij naar het eigenlijke doel van den tocht: de
+Daibutsu of groote Boeddha, die zich bevindt in den tempel genaamd
+Todai-ji, gesticht in de 8ste eeuw. Deze tempel is 50 meter hoog,
+90 meter lang en 55 meter breed en bevat weinig meer dan het enorme
+beeld, het grootste in geheel Japan. Met de beenen gekruist onder
+het lijf, zit de Boeddha op een lotus-bloem, die eveneens van koper
+is. In drie jaren tijds is men er, na herhaalde mislukkingen, in
+geslaagd dit beeld te gieten.
+
+Wederom trof mij die massale rust, die glimlach van absolute
+onpersoonlijkheid; hier echter is de rechterhand waarschuwend
+opgeheven. De oogen staren oneindig ver weg, als om aan te duiden,
+dat de ziel van den Boeddha in het Nirwana vertoeft.
+
+Overweldigend moet de indruk van het beeld zijn op den eenvoudigen
+geloovige, die opziet naar zijn Meester. Niet de vrees van den wilden
+heiden, die slechts aarzelend zijn angstaanjagend afgodsbeeld nadert
+en door allerlei formules diens toorn en wraak zoekt te bezweren, maar
+eerbied en bewondering vervullen hem voor den mensch, voor Gautama,
+den Boeddha, den Indischen prins, die voor vierentwintig eeuwen vrouw
+en kind, rijkdom en macht, troon en vaderland verliet om de Waarheid
+te zoeken, en Haar eindelijk, na lange jaren van lijden en ontbering,
+twijfel en dwaling, vallen en opstaan, vond in zijn eigen hart....
+
+Niet ver van dezen tempel staat een pagode van vijf verdiepingen
+(er zijn er wel met tien), waarvan de fraaie lijnen onze bewondering
+afdwongen. De spits is zeer eigenaardig en doet denken aan een
+kurketrekker.
+
+Daar hiermede het voornaamste van Nara was gezien, zochten wij
+een Japansch restaurant op. Hier vroeg men ons, zooals trouwens
+bijna overal, of wij Amerikanen waren; niet, omdat wij er zoo echt
+Yankee-achtig uitzagen, maar, naar ik veronderstel, omdat van de
+touristen de Amerikanen het grootste percentage vormen. Ze kenden
+echter allen Holland, ook al hadden ze dikwijls nooit van Amsterdam
+gehoord.
+
+Doch niet alleen uit het Oosten, ook uit het Westen komen jaarlijks
+vele vreemdelingen Japan bezoeken. Het verwonderde mij daarom, dat
+wij altijd nog de aandacht trokken. Vaak merkte ik op, dat moeders
+ons hunnen kinderen aanwezen. Of dat steeds met even vleiende woorden
+gepaard ging, durf ik betwijfelen. Misschien vertelden zij de kleinen
+wel, dat dat nu "die blanke barbaren met hunne leelijke, ronde oogen"
+waren, of dat zoo ongeveer de groote Russen er uitzagen, die van de
+kleine Japanners zoo leelijk op hun gezicht kregen.
+
+Stonden wij b.v. in een winkel, die veelal over dag aan de straatzijde
+geheel open is, dan verzamelde zich al spoedig een groepje menschen
+er voor en keek nieuwsgierig naar ons, maar week beleefd op zijde,
+als wij weer op straat kwamen. Was de winkelier soms aan het einde van
+zijn Engelsch gekomen, dan trad gewoonlijk iemand uit het publiek, die
+zich daartoe bekwaam achtte, naar voren en deed dienst als tolk. Hij
+glom dan van genoegen, zeker evenveel door het toonen van zijn kennis
+als het believen van den vreemdeling.
+
+Over het algemeen spreken in Japan de lieden, die met Europeanen in
+aanraking komen, vrij goed Engelsch en dat is maar goed ook. Want
+hunne taal leert men niet spoedig, vooral omdat zij vreemde
+karakters gebruiken. In de havenplaatsen worden op uithangborden,
+naamplaatjes enz. wel altijd de gewone letters er onder gezet--waarbij
+soms vermakelijke fouten worden gemaakt--doch in het binnenland
+ziet men zulks zelden. En met gebarentaal ondervond ik altijd
+moeilijkheden. Niemand heeft die taal geleerd, hoewel elk haar kent,
+maar ieder kent blijkbaar een verschillende. Wanneer ik iets duidelijk
+meende uitgelegd te hebben, zoodat mijns inziens geen vergissing
+mogelijk was, bleek de andere iets geheel anders te hebben begrepen. En
+beiden vonden wij het erg dom en onbegrijpelijk van elkaar.
+
+Om half vijf waren wij weer in Kyoto terug en gingen eten in het reeds
+genoemde restaurant, waar men een zeer goede, europeesche tafel krijgt
+voor niet veel geld.
+
+Daarna bezochten wij een "Shibai" (theater). Kyoto is de bakermat
+der Japansche tooneelkunst. Een zijner inwoners verzamelde eeuwen
+geleden jongens en meisjes, die dansen konden, en deed hen opkomen
+op een stellage te midden van een grasveld. Vandaar de naam Shibai,
+d.i. "zittende op het gras".
+
+In de zoogenaamde Theater-straat, die men hier in alle groote steden
+aantreft, is het dag en nacht een vroolijk gewoel, een kleurengewemel
+van prachtige zijden vlaggen, die, zeer lang en zeer smal, van hooge
+staken neerhangen of de geheele breedte der straat overkronkelen,
+en een geschitter van kleurige, papieren lampions, alsof het altijd
+feest ware.
+
+Aan de gevels ziet men niet onverdienstelijk geschilderde dramatische
+scene's of komische tooneelen--de eerste het meest--afgebeeld, en
+van alle kanten hoort men de tonen der muziek, die voor bioscoop of
+acrobaten-troep het publiek moeten lokken. Kermisphotografen vindt men
+er in menigte, waarzeggers eveneens; theehuizen, curiositeitenwinkels
+en cafe-chantant's wisselen elkander af. Hier zitten in een winkel een
+zestal jonge meisjes met vaardige hand en veel smaak prentbriefkaarten
+te kleuren; daar is een wassenbeeldenspel, waarin men steeds dezelfde
+woeste krijgers in oud-nationaal kostuum met korte haarvlecht en
+wreede gelaatstrekken opmerkt, terwijl voor den voorhang een kleine
+doch griezelige groep de aandacht moet trekken; ginds weer hoort men
+van de bovenzaal van een restaurant de banjo klinken.
+
+En de ricksja's voeren geen lantarens, maar lampions; de krantenjongens
+roepen niet, maar hebben een bel rond hun middel gebonden; ieder loopt
+met een waaier; de vrouwen en meisjes dragen geen hoed, maar hebben
+allen bloemen in het donkere haar, dat bij de ongetrouwden op een
+bijzondere manier is opgemaakt, bij de getrouwden glad naar achteren
+weggestreken; zij dragen, evenals de mannen, klompjes, bestaande
+uit een plat stuk hout met twee verticale plankjes er onder--hoe
+vuiler de straat des te hooger de plankjes--, welke klompjes worden
+vastgehouden door bandjes, die tusschen de van een teen voorziene kous
+doorgaan. Bij het loopen hoort men een eigenaardig, klapperend geluid.
+
+Wij traden het voornaamste theater binnen en ontvingen een programma,
+waarop in het Engelsch de naam van het drama en de prijzen der plaatsen
+vermeld stonden. De rest was geschreven met die kabalistische teekens,
+die, bij alle onaangename herinneringen aan evenwijdige streepjes,
+die nooit evenwijdig, en puthaakjes, waarvan er nooit twee gelijk
+waren, ons toch onszelven gelukkig doen prijzen, dat we geen Japansche
+schooljongens geweest zijn.
+
+Als men in Japan een theater binnenkomt, merkt men altijd in
+het portaal, dat de geheele breedte van het gebouw beslaat, een
+ontzaglijke hoeveelheid klompjes op, die aan den wand hangen,
+allen genummerd. Behalve de Europeanen gaat n.l. ieder op zijne
+sokken binnen.
+
+Het geheele gebouw is electrisch verlicht en het zacht glooiende
+parterre verdeeld in vierkante hokjes, slechts gescheiden door latten
+en met matten belegd, waarin vier personen kunnen plaats nemen, hetgeen
+zij doen hurkende of zittende op hunne knieen op een kussen. Het is
+dus wel werkelijk "par terre".
+
+Twee gangen--feitelijk breede, onbelegde planken--die iets hooger
+zijn dan de zitplaatsen, loopen van den achterkant regelrecht naar
+het tooneel, dat op de gewone wijze is ingericht. Boven, aan den
+achterkant, zijn de zitplaatsen evenzoo, doch op zijde zijn het een
+soort van loges met schuifdeuren--alle deuren schuiven in een Japansch
+huis--en een iets hoogere afscheiding, welke echter nog niet tot de
+knieen reikt. Dat is de 1ste rang, waarop wij plaats namen, nadat
+men ons een laag bankje gebracht had. Achter de loges is een gang,
+van waar men bij de buren in huis of in een zijstraat kijkt.
+
+Het eerste wat opvalt is een ontelbaar aantal waaiers, zoowel door
+ruwe knuisten als door poezele handjes in beweging gebracht, hetgeen
+een eigenaardig effect maakt, daar deze, soms schitterend gekleurde,
+in September hier nog onmisbare instrumenten nu in het licht, dan in
+de schaduw zijn. Verder is het opmerkelijk hoeveel kleine kinderen met
+hunne ouders meegaan, en hoe elke familie voorzien is van theeservies,
+gebak- en vruchtenschaal en aschbakje.
+
+Ook wij bestelden thee--van groene, ongedroogde bladen, waaraan men
+eerst moet wennen--en bepaalden daarna onze aandacht bij het tooneel.
+
+Het drama was reeds in vollen gang; er werd veel gepraat, handen
+gewrongen en geweend, alles met begeleiding van muziek, maar naar ons
+oordeel zat er niet veel actie in. Het midden van het tooneel was een
+draaibare schijf, zoodat onder het spel de mise-en-scene soms geheel
+veranderde. Na het vallen van het gordijn snelden vele bezoekers naar
+voren, gluurden er onder door of begaven zich er zelfs achter. Nu en
+dan kwamen de acteurs en actrices op, niet van achter de coulissen,
+maar over de zooeven genoemde gang, dus midden uit het publiek.
+
+Wij snapten er natuurlijk niets van. Er was evenwel eene verrassing
+voor ons weggelegd. Blijkbaar was het een modern stuk, want op
+een gegeven oogenblik kwam een Europeaan op, een Japansch meisje
+medevoerende, aan wie hij in een mengelmoes van Engelsch en gebroken
+Japansch zijne liefde verklaarde op westersche wijze, hetgeen zeer den
+lachlust scheen op te wekken. Zij wilde echter niets van hem weten,
+waarop hij, vertoornd, een revolver nam en haar daarmede eenige malen
+over het tooneel achterna liep, herhaaldelijk uitroepende: "Stop! I
+will kill you". Voor hij evenwel aan zijn voornemen gevolg gaf,--gekund
+had hij het al lang--verscheen er een krantenjongen op het tooneel,
+beschermde het meisje en ontrukte den woestaard zijn wapen, die toen
+z'n jas uittrok en z'n tegenstander te lijf wilde, totdat deze hem in
+de knie schoot. Daarna kwam een andere Engelschman op. Deze wenkte
+een ricksja, welks bestuurder in zijn zenuwachtigheid heelemaal den
+gewonde niet hielp, doch ouder gewoonte eerst 'n voertuig afstofte
+en, nadat de wonde over alles heen met een zakdoek verbonden was,
+den snooden belager der onschuld langzaam wegvoerde, terwijl het
+meisje met haren bevrijder verdween.
+
+Verscheidene blikken wendden zich naar boven om te zien, hoe wij die
+scene opnamen. Natuurlijk schaterden wij het uit.
+
+Intusschen was het al laat geworden. Wij reden naar het station en
+namen te kwart na twaalf den nachttrein naar Nagoya.
+
+Daar de beide banken van het rijtuig overlangs stonden en er slechts
+een passagier was, hadden wij ruimte genoeg. Een trein-beambte trok
+onze schoenen uit en bracht ons een paar sandalen benevens een
+waaier, en weldra staken wij de wacht op, n.l. de wacht te kooi,
+na den man order te hebben gegeven, ons een half uur voor aankomst
+te "porren". En terwijl de trein in den helderen maannacht met ons
+voortsnelde, voorbij Baba, Kusatsu, Osaki en Gifu, sliepen wij gerust.
+
+'s Morgens om 5 uur waren wij te Nagoya, een stad met ongeveer
+1/4. millioen inwoners en bekend om hare porcelein-fabrieken en
+zijde-weverijen. Ons eerste bezoek gold het Kasteel, hetwelk dagteekent
+uit het begin der 17de eeuw. Het bestaat uit vijf verdiepingen,
+opgetrokken in den interessanten Japanschen bouwstijl, en is omringd
+door breede, hoewel droge grachten en enorm dikke steenen wallen.
+
+Boven op de nok staan twee gouden dolfijnen, die nog heden ten
+dage met dezelfde glorieuse pracht in het zonlicht glinsteren als
+voorheen. Hunne hoogte is 2,5 Meter; zij zijn gemaakt van oude,
+Japansche goudstukken en worden gezegd eene waarde te vertegenwoordigen
+van f 4.000.000. Een er van is in 1873 op de tentoonstelling te Weenen
+te zien geweest.
+
+Daar wij geen permissie hadden het Kasteel te betreden,--waarvoor
+eene aanbeveling van den gezant te Tokyo noodig is--moesten wij
+ons met den buitenkant vergenoegen en onze fantazie te hulp roepen
+om eene voorstelling te krijgen van de pracht, die er binnen moet
+heerschen. Het behoort aan de keizerlijke familie.
+
+Vervolgens bezochten wij de vermaarde oudheidwinkel van Asahina. Nooit
+heb ik zooveel antiquiteiten bij elkaar gezien. Harnassen,
+malienkolders, helmen, zwaarden, dolken, speren, pijlen, bogen,
+lansen, beschermplaten voor paarden, stijgbeugels van wel 10 kilo
+gewicht, maskers, heidensche goden, altaren, reliquien, potten en
+pannen,... dat alles lag dooreengestapeld op de beide verdiepingen
+van het huis, zoodat men zich nauwelijks kon roeren. Afgodsbeelden
+om van te droomen, vaasjes om te stelen, porceleinen borden om van
+te watertanden, beschilderde waaiers van eeuwen her, soms half tot
+stof vergaan, en ik weet niet wat nog al meer. En ze gooien er met
+honderdtallen van jaren en tientallen van yen's (1 yen = +- f 1.25), dat
+men er wee van wordt. Men kan echter afdingen, maar dat is eigenlijk
+niet eens prettig, want na er b.v. 20% te hebben afgekregen, heeft
+men per slot van rekening later toch altijd het idee, minstens nog
+den dubbelen prijs te hebben betaald.
+
+Buiten op het uithangbord staat: 800.000 curios. Of ze dat getal ook
+met zes verminderd hebben na ons vertrek? Ik denk, dat het altijd
+wel 800.000 zal blijven.
+
+De ricksja-koelies, die al dien tijd getroost op ons hadden gewacht en
+zich den tijd gekort met het rooken van een onnoemelijk aantal pijpjes,
+brachten ons daarna op een plein, alwaar een gedenkteeken staat,
+opgericht ter eere van de gevallenen in den oorlog met China, 1894/95.
+
+Het oude Japan stichtte tempels en altaren en feestdagen ter
+nagedachtenis zijner helden; het moderne Japan richt monumenten op,
+gekroond door een nieuwerwetsch projectiel, dat 's avonds omgeven
+wordt door een krans van electrische lampjes.
+
+Het was inmiddels middag geworden, de scholen gingen uit en wij
+hadden gelegenheid, het jeugdige Nippon eens goed op te nemen. De
+meisjes, zonder hoed, maar allen gewapend met een zwarte parasol,
+hadden in zooverre aan de westersche mode geofferd, dat haar kleeding
+van boven op een kimono en van onderen meer op een damesrok geleek,
+die dan bijna altijd donkerrood was. Ook droegen enkelen schoenen.
+
+Bij de jongens kon men de verschillende scholen onderkennen. Sommigen
+liepen in de nationale kimono, met een grooten hoed op, terwijl van
+een andere school allen een wit pak aan hadden, met een pet. Er waren
+verscheidene intelligente gezichten bij.
+
+Na in ons hotel geluncht te hebben, namen wij onze siesta totdat de
+grootste hitte ietwat geweken zou zijn.
+
+Klokke vijf vond ons staande op de electrische tram, die van het
+station door de lange, breede en drukke hoofdstraat geheel Nagoya
+doorkruist en een half uur verder ergens buiten de stad eindigt. De
+conducteur verstond geen Engelsch en begreep er niets van toen wij,
+aan den terminus gekomen, slechts van balcon verwisselden en weer
+mee teruggingen. Het was evenwel een gemakkelijke en prettige manier,
+het leven in die drukke straat vol winkels, bazaar's, restaurants en
+theaters eens goed op te nemen.
+
+Japan is het land der contrasten!
+
+Welk een zonderlingen indruk maakt het niet, wanneer men in een
+kapperswinkel, slechts door een gordijn van kralen van het trottoir
+gescheiden, den barbier in zwembroekje en lang hemd het hoofd
+van een even ongekleeden bezoeker ziet behandelen, edoch met de
+allernieuwste tondeuse, terwijl de klant bij het electrisch licht
+in de courant de allerlaatste telegrammen uit de geheele wereld
+leest en een electrische waaier hem intusschen een heerlijk koeltje
+toewuift! Of wanneer men in een nauwe straat een warnet van telegraaf-
+en telefoon-draden ziet, terwijl de huizen van gloeilampjes zijn
+voorzien en de straatverlichting uit booglampen bestaat! Of ook,
+als men in een steeg eenige onaanzienlijke winkels binnentreedt en
+daar verrast wordt door de nieuwste snufjes op elk gebied! En in de
+haven! Bijna overal zijn het vrouwen, die de schepen met steenkolen
+beladen. Moeders dragen onder dat werk haar zuigelingen op den rug,
+en deze blijven rustig doorslapen onder het doorgeven der mandjes
+kolen. Wordt er even gerust, dan krijgt de kleine de borst, en
+ondertusschen stopt mama een pijpje en dampt en spuwt er lustig op los.
+
+Daarentegen wordt men b.v. in het post- en telegraafkantoor te
+Tokyo geholpen door allerliefste jonge dames, die, gekleed naar
+de voorlaatste Parijsche mode, den vreemdeling vriendelijk en in
+onberispelijk Engelsch te woord staan.
+
+Een koelie, in meergemeld zwembroekje en met of zonder hemd, trekt
+een kar voort. Hij rust even uit, vuil en bezweet. Maar in plaats
+van een roode katoenen zakdoek, neemt hij van zijn kar een keurigen
+waaier en gebruikt dezen niet geheel zonder gratie.
+
+En zoo zou ik nog veel meer kunnen opnoemen.
+
+Toen het donker werd, gingen wij naar het hotel terug en gebruikten
+na het diner de thee op het balcon, waar Sjiso en Nobo, de dochters
+van den hotelhouder, ons gezelschap hielden.
+
+Wij spraken over allerlei dingen, en natuurlijk ook over den
+oorlog. Tegen de Kussen waren zij bitter gestemd, hetgeen wij des te
+beter konden begrijpen, toen zij ons vertelden dat een broer van haar
+in den slag aan de Yaloe gesneuveld was.
+
+Het lawaai der stad klonk als het ruischen eener rusteloos deinende
+zee in de verte; aan den helderen sterrenhemel straalde de maan,
+en beneden in den tuin klaagde een banjo....
+
+Dit alles was zeer poetisch, maar aan alles komt een einde, en
+vier minuten na middernacht zaten wij weder in den sneltrein naar
+Tokyo. Sayonara (vaarwel), Nagoya! Sayonara, Sjiso! Sayonara, Nobo!
+
+Wij troffen het minder goed dan den vorigen nacht. De banken waren
+bijna geheel ingenomen door slapende reizigers, allen in meer of
+minder bekoorlijk neglige, en wij moesten ons met een zitplaats
+vergenoegen. Van slapen was dus voor mij geen sprake. Ik deed maar
+net alsof ik de "hondewacht" had en trachtte rookende en lezende den
+tijd te dooden.
+
+Spookachtig gleed het landschap ons in het blauwe maanlicht voorbij;
+soms ging het vlak langs de kust en zagen wij den Grooten Oceaan
+glinsteren. Mijn reisgenoot was weldra ingeslapen; wat mij betreft,
+een zachte plank om op te liggen is mij voldoende, doch zittende kan
+ik niet slapen. Er was wel een slaapwaggon, maar dat was ons te duur.
+
+Mijn buurman, een roode Ier, bood mij zeer vriendelijk eenige malen
+zijn whisky-flesch aan, met het gezegde: "a small drip in the morning
+is better than a lot in the day". Ik bedankte echter en verdacht hem,
+van ook "a lot in the day" niet afkeerig te zijn. Gelukkig brak om 5
+uur de dag aan; het werd levendig in den waggon, van die ongegeneerde
+levendigheid, welke ontwakenden personen eigen is. Van toilet-maken
+was evenwel pas sprake toen wij Tokyo naderden.
+
+Japan is dicht bevolkt en volgt daarin op Belgie en Nederland. Wij
+snelden langs steden en dorpen, over rivieren en door tunnels,
+voorbij heuvels en valleien, met voortdurend de Fuji-Yama in de blauwe
+verte, de heilige berg van Japan, 12.400 voet hoog, welke men overal
+afgebeeld ziet: op waaiers en photo's, op porcelein en lakwerk, en
+die, als een oude, trouwe waker, met zijn besneeuwde kruin de wacht
+schijnt te houden over gansch Nippon, en zoowel de Japansche Zee als
+den Stillen Oceaan domineert.
+
+Half tien arriveerden wij te Tokyo. De stad heeft ruim 1.400.000
+inwoners en beslaat de enorme uitgestrektheid van honderd vierkante
+mijlen, wat niet te verwonderen is, als men bedenkt dat de huizen over
+'t algemeen laag zijn en zelden meer dan eene verdieping hebben. De
+ministeries en andere gouvernementsgebouwen, de vreemde legaties en
+paleizen maken hierop natuurlijk eene uitzondering. Deze zijn alle
+gebouwd in westerschen stijl.
+
+Het paleis van den Mikado daarentegen is echt Japansch. Het staat in
+het centrum der stad, omringd door wallen en grachten. Oorspronkelijk
+was het een fort, de sterkte der Tokagawa-regenten, gebouwd in de 13de
+eeuw, toen Yeddo nog slechts een klein dorpje was. In 1868 werd deze
+naam veranderd in Tokyo, hetgeen beteekent: "Oostelijke hoofdstad",
+om het te onderscheiden van Saikyo of "Westelijke hoofdstad", den
+naam, ter zelfder tijd aan Kyoto gegeven. Verscheidene malen door
+brand vernield, dateert het tegenwoordige gebouw slechts van 1889.
+
+Wij besloten, voor de curiositeit eens in een Japansch logement
+te overnachten. Ook voor de deur van zoo'n logement staat het vol
+klompjes. Binnenshuis draagt de Japanner sandalen van gevlochten
+stroo, zonder de vroeger vermelde verhoogingen er onder. Het loopen
+op die klompjes--waarbij wij gevaar zouden loopen onze enkels te
+verstuiken--is nu juist niet elegant, daar de voeten binnenwaarts
+gekeerd zijn. Ook geeft het een eenigzins hulpeloos idee, vooral bij
+vrouwen, ofschoon ze er toch vrij vlug op voort kunnen en het nog
+een zeer groot verschil maakt met de hulpeloosheid hunner Chineesche
+zusteren, die zonder steun bijna niet kunnen loopen op haar walgelijk
+verminkte voetstompjes. Alles wijst er echter op, in den tegenwoordigen
+tijd, dat China ontwaakt, en zoo is er ook pas eene vereeniging
+opgericht tegen die gruwelijke misvorming. Les idees marchent!
+
+In het eerste logement, waar wij afstapten, sprak men bijna
+geen Engelsch, in het tweede kon  men ons geen europeesche tafel
+verstrekken. Bovendien zag de kamer, waarin ik een kijkje nam,
+na mijne schoenen te hebben uitgetrokken, er wel netjes, maar zeer
+ongezellig uit, doordat zoowel stoelen als tafel ontbraken. Bedden
+waren er ook niet; men slaapt op den grond op matten en kussens, en
+eet op zijn kamer met houten of beenen stokjes, terwijl men daarbij
+zijne houding voor 't kiezen heeft. Het leek ons minder aangenaam toe,
+en ten slotte kwamen wij toch weer in het Hotel Metropole terecht,
+alwaar wij onze vermoeide ledematen op een behoorlijk bed uitstrekten
+en vervolgens lunchten in een vroolijke zaal, uitzicht gevende op de
+haven, onder tal van slingerende "poenka's", door bedienden buiten
+de zaal in beweging gebracht.
+
+Een kleine lofrede op de hotels in Japan is hier wellicht op hare
+plaats. En eene lofrede moet het zijn, want, hetzij onder Europeesch,
+hetzij onder Japansch beheer, de bediening is er uitstekend, de
+keuken uitmuntend, het menu uitvoerig en het bed uitlokkend. Ze zijn
+van de nieuwste gemakken voorzien,  het personeel is zeer attent,
+men behoeft nooit iets tweemaal te vragen en slechts te zinspelen op
+het een of ander om het te krijgen, als het ten minste mogelijk is.
+
+Na den middag spoorden wij naar Yokohama, waar het schip lag, gingen
+even aan boord, ontdeden ons van de overtollige bagage en spoorden
+daarna weer terug naar Tokyo.
+
+In beide steden zag men overal voor openbare gebouwen, legaties,
+consulaten, hotels, enz. politie geposteerd, versterkt door
+soldaten. Het was juist in de historische dagen na het bekend
+worden der vredesvoorwaarden, die de beruchte troebelen ten gevolge
+hadden. Opmerkelijk, dat het volk tot gewelddadigheden overging
+alleen in die plaatsen, waar vele vreemdelingen wonen, n.l. Tokyo,
+Yokohama, Osaka en Kobe. Toch merkten wij nergens iets van eene
+anti-vreemdelingen-stemming, niemand veroorzaakte ons ooit eenigen
+last, integendeel, men kwam ons vaak tegemoet met den Japanschen
+groet: "Ohayo" (eigenlijk: goeden morgen), en was steeds beleefd
+en hulpvaardig.
+
+Ook voor ons hotel in Tokyo was een tent opgeslagen en liep een
+gewapende schildwacht heen en weer. Toen wij 's avonds langs de haven
+wandelden, door haar geringe diepte slechts bereikbaar voor kleine
+schepen, en door de opening der tent de soldaten zagen rooken en
+praten bij het flauwe licht van een olielamp, werden onze gedachten
+als vanzelf gevoerd naar de doodenvelden van Manchourije.
+
+Voor de poort, die toegang gaf tot den tuin, had de schildwacht het
+geheele bediendenpersoneel om zich heen verzameld, dat aandachtig naar
+hem luisterde. Waarschijnlijk vertelde hij hen van de slagvelden
+aan gindsche zijde der Japansche Zee, van den moed der Russen,
+de nog grootere doodsverachting hunner tegenstanders, en van de
+overwinningen, die altijd waren aan de zijde van het grootste
+intellect, den onverzettelijksten wil en de vurigste vaderlandsliefde.
+
+Wij begaven ons vroeg ter ruste, want een lange dag wachtte ons.
+
+Den volgenden morgen zaten wij om 4 uur reeds in de ricksja, daar de
+trein een uur later van het Uyeno-station vertrok, gelegen aan het
+andere einde van Tokyo. Het begon pas te schemeren en de stad lag nog
+in diepe rust. Hier en daar een enkele voetganger, een patrouilleerende
+agent of soldaat, of een ricksja-koelie, die in zijn voertuig zat te
+slapen,  door een deken beschermd  tegen de ochtendkoelte, was het
+eenige, dat de egale grauwheid van den September-morgen verstoorde. De
+lage, houten huizen met hunne oploopende dakvorsten staken grijs
+af tegen de heldere sterrenlucht,  die wederom een prachtigen dag
+beloofde; achter hunne gesloten luiken, van waar geen enkel lichtje
+uitstraalde, leken zij wel gepantserde blokhuizen.
+
+En zoo draafden onze koelies door een warnet van straten drie kwartier
+lang voort, rechts-om, links-om, rechts-om, links-om ... zonder ooit
+een oogenblik te aarzelen.
+
+Aan het station vroeg ik aan de jonge dame achter het loket--aan de
+groote stations vindt men hier veel dames-employees--in het Japansch
+twee kaartjes naar Nikko [1], maar dat bekwam mij slecht. Zij vroeg
+mij op haar beurt iets in dezelfde taal en toen bleek mijne onkunde
+en moest ik wel terugkrabbelen en Engelsch spreken.
+
+Wij reisden tweede klasse, een zuinigheidsmaatregel, want het geld
+is in Japan minstens even rond als ergens anders en de winkels zijn
+er verleidelijker. De tweede klasse is echter zeer netjes; even goed
+als in Europa.
+
+Vrouwen en meisjes schijnen in Japan tamelijk veel vrijheid te
+genieten, maar van de galanterie der mannen heb ik geen zeer hoogen
+dunk. Ten minste, wij zaten naast een echtpaar, waarvan _zij_ last had
+van de zon. _Hij_ dacht er blijkbaar niet aan, met haar van plaats
+te verwisselen, en nadat onze pogingen, de jalouzie op te trekken,
+gefaald hadden, stonden wij haar onze plaats af en kwamen zoodoende
+tusschen hen in te zitten. De echtgenoot vond zulks waarschijnlijk
+geheel overbodig, want toen zij een half uur later uitstapten, deed hij
+zulks zonder boe of ba te zeggen of ons met een blik te verwaardigen,
+terwijl zij dankend boog. Dit kleine lesje in westersche beleefdheid
+jegens het schoone geslacht viel schijnbaar niet in goede aarde.
+
+Krijgt een burgerman eenigszins aanzienlijk bezoek, dan zitten vrouw
+en dochters niet mede aan, doch bedienen en bewaaieren den gastheer
+en zijne gasten. Na afloop van den maaltijd mogen zij gaan eten. En
+toch is er te Tokyo eene universiteit voor vrouwen!
+
+Tegenover ons zat eene dame in een keurige kimono. Het zitten op de
+gewone manier verveelde haar zeker na eenigen tijd, zoodat zij hare
+sandalen uittrok en met de knieen onder het lichaam plaats nam. Dit
+bewerkstelligde zij op haar nauwe plaats door eerst met het gezicht
+naar den wand te gaan zitten, in welke houding zij zich in den korst
+mogelijken tijd op de kleinst mogelijke ruimte wist om te draaien.
+
+Even later nam zij uit haar wijde, afhangende ondermouw, welke voor zak
+dient, een keurig zijden doekje en ontrolde dit, waarna te voorschijn
+kwamen een keurig zijden foudraaltje, waarin een tabakspijpje met
+klein, koperen kopje, een keurig zijden tabakszakje en een doosje
+lucifers. Zij stopte het pijpje en stak het aan. Na eenige trekjes
+was het al leeg; deze manoeuvre nu werd een keer of vier herhaald,
+waarna alles weer werd opgeborgen. Het maakte een wonderlijk effect.
+
+De weg was eenigszins eentonig: het ging voortdurend door vlak en
+vruchtbaar bouwland. Doch in de verte vertoonden zich als een belofte
+de bergen, die wij naderden. Ten 8 uur moesten wij overstappen te
+Utsunomiya en hadden daar ruim een half uur tijd. Daarna duurde de
+rit nog zeven kwartier.
+
+Wij hadden eene afdeeling van twee coupe's geheel voor ons
+alleen. Weldra begon de weg sterk te stijgen, de natuur veranderde en
+het duurde niet lang of wij hadden geen oogen genoeg. Wij liepen van 't
+eene raampje naar het andere, keken nu voor-, dan achteruit en werden
+niet moede, elkaar op de prachtige vergezichten opmerkzaam te maken.
+
+Nu eens boeiden ons de trotsche bergen, bedekt met donkergroene
+pijnboomwouden, afgewisseld door het lichtere groen der eiken; dan
+weer rustte het oog met niet te beschrijven verrukking op glanzende
+valleien met blinkende meren; soms werd onze aandacht gevangen door
+een enkel boschje glinsterende berken, als een fijn grijs-groen
+getinte schilderij, gevat in bruin-fluweelen omlijsting van beuken,
+of een idyllisch dorpje, half verscholen achter teer sparregroen;
+even later omvatte onze blik een golvende vlakte, bekoorlijk door de
+oneindige kleurschakeeringen van duizenden veldbloemen.
+
+En waar af en toe de flanken der bergen elkander naderden en
+slechts luttele ruimte overlieten voor de ijzeren baan, die door
+het puffende, achtwielige monster slechts langzaam veroverd werd,
+den blik begrenzende, de zon verbergende, daar was het uitzicht
+des te verrassender, als zich wederom de gansche omtrek aan ons oog
+vertoonde, badende in het gouden zonnelicht, dat de dalen vulde en de
+bergen streelde, dat de wouden kuste en op de watervlakten danste,
+dat minnen _moest_ dit zijn land, dit land der zonne, der rijzende
+zonne.... Het was onvergelijkelijk schoon.
+
+De temperatuur was zeer aangenaam en een heerlijke dennengeur vervulde
+de lucht. Een prachtige weg, aan weerszijden beplant met eene dubbele
+rij eeuwenoude dennen, voerde van Utsunomiya naar Nikko en liep het
+laatste gedeelte vlak langs den spoorweg.
+
+Half elf arriveerden wij op onze bestemmingsplaats, waarvan een
+Japansch spreekwoord zegt: "Nikko minai uchi wa, kikko to iuna",
+hetgeen beteekent: "Totdat gij Nikko gezien hebt, zeg niet kikko",
+d.i. magnifiek.
+
+Nikko ligt op eene hoogte van 2000 voet te midden der bergen en wouden,
+heeft een koel klimaat en is dan ook een druk bezocht zomerverblijf. In
+den omtrek wemelt het van watervallen, warme bronnen en kopermijnen.
+
+Wij lieten ons naar het prachtig gelegen Kanaya-hotel brengen, waar
+nog juist twee kamers disponibel waren. Overigens was het geheel bezet,
+zeker wel eenigszins het gevolg van de groote, jaarlijksche processie,
+die den volgenden dag zou gehouden worden.
+
+Wij lunchten in de eetzaal en ik wenschte wel, dat ik daarvan een
+goed idee kon geven. Het was een ruime, lichte zaal, voorzien van
+een vroolijk beschilderd plafond en met tal van typische, japansche
+schilderijen aan den muur. Aan de overal verspreide tafeltjes, bedekt
+met flonkerend kristal en veelkleurige bloemen, zat een opgewekt,
+internationaal gezelschap, en daartusschen bewogen zich een twaalftal
+lieve japansche meisjes met haar eigenaardige dribbelpasjes, gekleed in
+lichte kimono en kleurige, zijden obi, een breede ceintuur, die eenige
+malen om de middel gewonden wordt en van achteren zoodanig opgenomen,
+dat het net lijkt, alsof zij een kussentje op den rug hebben; met
+een frisschen, door de gezonde berglucht veroorzaakten blos op de
+wangen, en bloemen in de glanzend zwarte lokken; welke meisjes met
+sympathieken blik, zachte stem en gracieus gebaar de gasten bedienden.
+
+Rondom de geheele zaal liep een glazen veranda, die een prachtig
+uitzicht vergunde op de bergen, terwijl beneden in de diepte een
+wilde bergstroom zijn eeuwigdurend lied zong....
+
+Daar wij den volgenden morgen weer terug moesten, wilden wij
+dienzelfden dag nog de Kegon-waterval bezoeken, den hoogsten van
+Nippon. Het is een vrij verre tocht, dien men doet te paard, per
+ricksja of in een draagstoel. Wij kozen het eerste en stegen om half
+twee in het zadel. Een groom werd ons meegegeven om den weg te wijzen.
+
+Een hulpbrug bracht ons aan de andere zijde der rivier. De
+rood-verlakte heilige brug, welke anders daarvoor dienst doet,
+was kort geleden door de golven meegesleurd, hetgeen bewijst dat
+voor de elementen niets heilig is. De tocht ging eerst langs
+de rivierbedding en soms een eind er door. Het landschap was
+buitengewoon mooi. De weelderige, afwisselende plantengroei op de
+hellingen der ons aan alle zijden omringende bergreuzen, helaas nog
+geen sterk geprononceerde herfsttinten vertoonende; de steile rotsen,
+soms in woeste wanorde langs het pad oprijzende; de overhangende
+boomen, hun grillige kronkelvormen afteekenende tegen de blauwe
+lucht; de diepe kloven, waarlangs de paarden met rustige zekerheid
+voortdraafden; de schitterende bloemen, tegen de met mos en varens
+begroeide granietwanden opklimmende tot onbereikbare hoogten; het
+vogelenheir, zingende in het geboomte ... dat alles maakte op ons
+een onvergetelijken indruk.
+
+Op sommige mooie punten, een magnifieke kiek biedende op een
+waterval of rotspartij, stonden theehuizen. Wij hadden echter haast
+en hielden ons nergens op. De weg werd steil en zigzagwijze ging
+het naar boven. Onze groom was, naar wij meenden, achtergebleven,
+maar op een zeker punt zagen wij hem in een theehuis zitten rooken en
+drinken, terwijl hij op ons wachtte. Hij had n.l. het veel kortere,
+voor paarden onbegaanbare voetpad gevolgd.
+
+Om 4 uur waren wij bij den beroemden waterval, die van eene hoogte
+van 250 voet naar beneden stort. Wij daalden langs een smal paadje
+naar beneden en bevonden er ons vlak tegenover, aan den anderen kant
+van het ravijn, waaruit een fijne mist opsteeg, die den bodem geheel
+verborg. Het was een grootsch gezicht. Uit het donkere oerbosch te
+voorschijn snellende viel de breede waterkolom met donderend geraas
+naar beneden; door een sluier van duizende in het zonlicht glinsterende
+waterdroppels zagen wij den mozaiekwand der rots, op vreemde manier
+met scherpe, naar beneden wijzende punten uitgesleten en begroeid
+met bloemen, varens en rood, bruin en groen mos.
+
+Slechts noode verwijderden wij ons van dit schouwspel. Een ritje van
+5 minuten bracht ons bij het bergmeer van Chuzenji, 4400 voet boven
+den zeespiegel gelegen, 12 K.M. lang en 4 K.M. breed. Het voedt den
+grooten waterval.
+
+Op de brug, die naar het Lake-Side-hotel voert en waaronder het
+water slechts langzaam voortstroomt, om echter spoedig te versnellen,
+bleven wij vol bewondering staan. De zon had zich achter een donkere
+wolk verborgen, welks gekartelde randen zij gouden kleurde, en hare
+stralen vielen heel in de verte op het kalme meer, op den achtergrond
+van bergen en op den 8800 voet hoogen vulkaan Shirane-San.
+
+Het contrast met het even te voren geziene was groot. Hier de
+liefelijke kalmte der uitgestrekte watervlakte, daar de woeste
+grootschheid der ontbonden natuurkrachten; hier de zachtkens kabbelende
+golfjes aan den oever, daar de vrijgelaten bruisende watermassa's.
+
+Kinderen speelden aan den kant, zwaluwen scheerden langs de
+oppervlakte, witte zeilen gleden over den vloed en jonge menschen
+waren aan 't spelevaren in slanke roeibootjes.
+
+Het was een ideaal plekje, een Eden op aarde!
+
+Wij rustten wat uit in het hotel, welks uitgestrekte tuin een pracht
+van lelies en een kleurenweelde van chrysanthen vertoonde, en stegen
+toen weder te paard.
+
+De lucht betrok en weldra reden wij in een vochtigen nevel, waarin
+het gebergte dreigende, spookachtige gedaanten aannam. Onder het
+zware geboomte werd het spoedig duister, zoodat wij stapvoets moesten
+gaan. De paarden schenen bij voorkeur vlak langs den kant van het
+ravijn te loopen, waar een misstap den dood beteekende. Doch waar is
+de jeugd, voor wie het gevaar geen aantrekkingskracht bezit?
+
+Bovendien zijn zij zeer vertrouwd en zoozeer op hun eigen veiligheid
+bedacht, dat wij ze gewoon hun gang lieten gaan.
+
+Spoedig werd de weg minder steil en konden wij draven. Mijn paard had
+blijkbaar zwakke voorpooten, het was al een paar malen gestruikeld
+en juist toen wij in de schemering met flinke snelheid eene helling
+afgingen, viel het op zijne knieen en wierp mij af. Wat doet ook een
+zeeman boven op een biek!
+
+Gelukkig had ik mij heelemaal niet bezeerd; erger was evenwel, dat
+wij ons allebei al zoo ongeveer doorgereden hadden. Of het kwam door
+het Japansche zadel, of door den hoogen gang der dieren, ik weet het
+niet, maar het was met opeengeklemde tanden,--hoewel in sierlijken
+draf, daar wij niet konden vergeten, dat wij in dit cosmopolitisch
+gezelschap "Nederland" vertegenwoordigden--dat wij om 7 uur voor ons
+hotel aankwamen, waarna de marteling van het laatste uur een einde nam.
+
+Aan tafel veroorzaakte het eenige hilariteit, toen ik de lieftallige
+Hebe, die ons bediende, met gebaren duidelijk maakte, dat ik gaarne een
+kussen op mijn stoel wenschte te hebben. Mijn reisgenoot versmaadde
+dit verzachtingsmiddel, doch trok dan ook onder het eten van de soep
+gezichten, die veel te denken gaven, echter niet omtrent de soep.
+
+Nog lang bleven wij rooken en praten in de heerlijk koele avondlucht,
+totdat vermoeidheid ons naar bed dreef.
+
+En zoo brak dan de laatste dag van mijn verlof aan, een donkere,
+trieste morgen. Het motregende af en toe. Wij lieten ons daardoor
+evenwel niet afschrikken en zaten om half zeven al weer in de ricksja,
+teneinde nog zooveel mogelijk te kunnen zien. Daar we naar boven
+moesten, hadden we aan een koelie niet genoeg en kwam er nog een tweede
+bij, die genoemd wordt "ato-oshi", d.i.: duwer. Hortend en stootend
+hobbelden de ricksja's over den weg, wat in onze omstandigheden nu
+juist niet bijster aangenaam was.
+
+Millioenen regendruppels schitterden in ontelbare spinnewebben tusschen
+het lage hout; tegen de bergen lag een blauw waas, waarin de dennen
+kleurloos stonden, als op het punt van te vervluchtigen. Na een half
+uur stapten we af bij een theehuis en daarna bracht eene wandeling
+van tien minuten, nu eens stijgende, dan weer dalende, over een smal
+pad langs den rand eener kloof ons bij een rustiek bruggetje op den
+bodem van een ravijn, vlak onder den Urami-waterval, die 50 voet hoog
+is. Het was een woest brokje natuur.
+
+Wild dooreengeworpen rotsblokken rondom, waaruit overal groote
+en kleine waterkolommen te voorschijn kwamen, die zich beneden
+vereenigden en zich daar, bruisend en spattend, een weg baanden over
+den steenigen bodem; hoog boven ons een stukje grauwe hemel, waarin
+langzaam overdrijvende nevels van hunnen last afgaven aan de takken
+der boomen, welke dien weder druppelend op ons deden nederstorten;
+en nergens eenig teeken van leven te bespeuren. Langs denzelfden weg
+wandelden wij terug, dronken een kopje thee, kochten als souvenir
+eenige photo's en stukken kopererts van de mijnen daar in de buurt,
+en waren ten 8 uur bij den Yasu-tempel, den mooisten Shinto-tempel
+van Japan.
+
+Eene beschrijving van dit complex van gebouwen zou boekdeelen vullen,
+en eveneens de verklaring der beteekenis van al hetgeen men hier
+ziet. Er is misschien geen enkele Europeaan, die dit laatste zou
+kunnen.
+
+Wij hadden slechts tijd voor een vluchtig bezoek. Allereerst viel onze
+aandacht op een stal met een heilig paard, dat opgetuigd was als voor
+een steekspel en eenige uren later aan den optocht zou deelnemen. In de
+andere helft van dit gebouwtje zaten twee dansmeisjes in lange roode
+en witte gewaden, die voor een paar koperen muntstukken een heiligen
+dans uitvoerden. Met zedig neergeslagen oogen en langzamen cadans
+bewogen zij zich voor- en achterwaarts en vormden vreemde figuren,
+in de eene hand een waaier houdende en in de andere een handvat met
+koperen belletjes. Dan hurkten zij weer neder, bogen ten dank eenige
+malen diep met het hoofd op den grond, en zaten verder zwijgend en
+bewegingloos te wachten.
+
+In het mausoleum van Iyeyasu, een beroemden "Shogun", bewonderden
+wij het prachtige snijwerk van deuren en plafonds, voorstellingen
+van beesten, vogels--waarbij de ibis een groote rol speelt--bloemen,
+vruchten, enz.
+
+Onze schoenen moesten wij buiten de deur uittrekken; binnen heerschte
+een doodsche stilte en een mystiek halfduister, waarin het goud en
+koper van altaren en beelden een vreemden glans verkreeg.
+
+Nog meer uitgesneden en beschilderde paneelen, elk weer een andere
+teekening vertoonende; nog meer begraafplaatsen van vermaarde
+"Daimyo's"; nog meer beelden van vroegere oorlogshelden, half naakt
+en nu eens groen, dan blauw van kleur, met woeste, grijnzende trekken
+en gespannen boog of getrokken zwaard. In een gebouw hing zelfs een
+schilderij van een modern slagschip en zat een symbolieke adelaar
+op den mond van een snelvuurkanon. Is het wonder, dat de Japanner
+slechts overwinnen of sterven kent, ondanks de leer van Boeddha,
+die verbiedt te dooden?
+
+En langs de grijze, verweerde steenen trappen, waarop mos van eeuwen
+her, opklimmende naar weer andere poorten, naar weer fraaie torens,
+heeft men het oerwoud rondom.
+
+Er waren vele bezoekers en de pleinen en gangen begonnen zich al te
+vullen met de deelnemers aan de jaarlijksche processie, gehouden
+ter nagedachtenis van Iyeyasu. Kleurige altaren en banieren,
+wonderlijke kleedingstukken en hoofddeksels, antieke wapens en
+wapenrustingen,... het beloofde een interessant schouwspel te zullen
+geven. Wij konden er helaas niet van genieten, daar de tijd van vertrek
+naderde. Alras waren wij op weg naar het station, na onze bagage te
+hebben gehaald van het Kanaya-hotel, dat ik niet licht zal vergeten.
+
+En dat niet wegens zijn onovertrefbare tomatensoep, niet om
+zijn overheerlijke zalm uit het bergmeer, noch om zijn delicieus
+pijnappelijs, zelfs niet wegens de donkere amandel-oogen zijner
+bekoorlijke, dienende geesten, die der volmaaktheid nabij komen en den
+onuitgesproken wensch gehoorzamen, maar enkel om het onvergelijkelijk
+natuurschoon in zijne nabijheid, om den zorgen-bannenden invloed
+zijner paradijsachtige omgeving.
+
+En gij, globe-trotter, die geluisterd hebt naar het zoet-vloeiende
+"Dormi o bella" van den gondelier in den Venetiaanschen toovernacht en
+bij maanlicht den Nijl zijt afgevaren, terwijl uw bootje schuurde langs
+het papyrus-riet en een bruine gestalte op de voorplecht op zangerigen
+toon zijnen makkers verhalen deed uit de "Duizend-en-een-nacht";
+die evengoed bekend zijt in den Harz als in de Ardennen; die het
+weemoedvolle lied van de Lorelei gezongen hebt aan den Rijn en de
+tintelende Marseillaise aan de boorden van de Seine; die gezworven hebt
+zoowel in de Schotsche hooglanden als in het Zwarte Woud; die de Alpen
+hebt beklommen en op een drijvend hotel naar de Nieuwe Wereld zijt
+overgestoken; die het land der middernachtzon hebt leeren liefhebben en
+ook uw eigen vaderland hebt leeren waardeeren; die den zonsondergang
+hebt aanschouwd onder de linie ergens op den Oceaan en den zonsopgang
+aan het Vierwaldstaedtermeer; die Napels hebt gezien zonder te sterven
+en Monte-Carlo zonder te spelen ... voor u herhaal ik:
+
+"Nikko minai uchi wa, kikko to iuna!"
+
+Ten 11 uur van Nikko vertrekkende, waren wij 4.15 te Tokyo en gingen
+precies 6 uur door met den nachttrein naar Kobe. We konden dus niets
+meer zien van Tokyo, zijne straten en paleizen, zijne schouwburgen
+en bazaars, zijne tempels en museums, zijne parken en vijvers. Dat
+was wel jammer, doch kon niet verholpen worden. De plicht gebood ons
+terug te keeren.
+
+Wij hadden trouwens al veel meer ongezien moeten laten, zelfs in de
+plaatsen die wij bezochten.
+
+In den trein was eene restauratie-wagen, waar men zeer smakelijk kon
+eten. Overal electrisch licht en dito waaiers.
+
+Wat de spoorwegen aangaat is alles hier uitstekend in orde. Op
+alle stations vindt men duidelijke aanwijzingen in de Japansche en
+Engelsche taal aangaande den loop der treinen. Bordjes vermelden het
+eerstvolgende station aan beide kanten, en den afstand tot begin- en
+eindpunt der lijn. Nergens behoeft men de rails over te steken, want
+zelfs op de kleinste stations leidt een ruime brug, geheel overdekt,
+naar het 2de perron. Blijkbaar zijn de zaken hier van het begin af
+goed aangepakt en was er een ruime beurs voorhanden. Maar de Japanners
+konden ook dadelijk van de nieuwste uitvindingen gebruik maken en
+zoo den langen lijdensweg vermijden, dien men vaak in andere landen
+bewandelt, waar men, met primitief materiaal begonnen, slechts langzaam
+en geleidelijk verbeteringen invoert en nieuw materiaal aanschaft.
+
+Rook- en dames-coupe's mist men hier, maar die zijn eigenlijk ook
+overbodig; immers de dames rooken ook.
+
+Wat de reden is, dat wij gedurende onzen zesdaagschen tocht geen
+enkele japansche dame in de 1ste klasse zagen, weet ik niet.
+
+De trein was vrij vol. Maar mij in een flauwe bocht opschietende,
+kon ik toch heel goed slapen, wat ik dan ook bijna den geheelen nacht
+deed. Tegenover mij zat een cavalerie-officier, die op een gegeven
+oogenblik zijn gespoorde laarzen uittrok, zijn sabel afgespte en
+toen als een kleermaker op de bank ging zitten. En wij vonden het
+niet eens vreemd meer!
+
+We hadden dezelfde route als op de heenreis, passeerden midden in den
+nacht Nagoya zonder wakker te worden en kregen, toen het licht werd,
+af en toe een mooi gezicht op het Bima-meer, nabij Kyoto, dat wij
+gaarne hadden bezocht.
+
+Gedurende het korte oponthoud te Kyoto maakten de japansche reizigers
+hun toilet op het perron, waartoe een tiental kranen met bassins
+gelegenheid gaven. Broederlijk stonden de passagiers der drie klassen
+naast elkaar, wieschen gelaat en handen en poetsten hunne tanden. Wij
+echter verkozen de toiletkamer in den trein boven deze openbaarheid.
+
+Weldra ging het weer verder, en het was niet zonder weemoed, dat ik
+het einde der reis zag naderen, ofschoon toch vol dankbaarheid voor
+al het genotene.
+
+Eene waarschuwing van mijn reisgenoot maakte een einde aan mijne
+overpeinzingen; want daar roldonderde reeds de trein het station te
+Kobe binnen, precies op tijd, 15 uren en 20 minuten na zijn vertrek
+uit Tokyo, en een half uur later roeide een sampang ons aan boord,
+alwaar de dienst mij onmiddellijk in beslag nam.
+
+Terwijl ik dit schrijf, ben ik reeds weder duizenden mijlen van Japan
+verwijderd. Doch nogmaals doorleef ik in den geest die onvergetelijke
+dagen in het Land der Rijzende Zon, en zie opnieuw dat merkwaardig
+volk, waarvan Percival Lowell zegt:
+
+"De Japanner is verliefd op de Natuur, en het schijnt bijna alsof
+Natuur zijn stil gebed hoorde en hem goedgunstig tegenlachte; alsof
+het liefdelicht aan haar gelaat de verhoogde schoonheid verleende,
+die het geeft aan dat der vrouw.
+
+"Want nergens ter wereld waarschijnlijk is zij beminnelijker dan in
+Japan: een klimaat van lange, gelukkige gemiddelden en korte uitersten;
+maanden van lente en maanden van herfst met slechts weinig weken van
+winter er tusschen; een land van bloemen, waar de lotus en de kers,
+de pruim en de wisteria welig groeien zij aan zij; een land, waar het
+bamboe-gras den ahornboom omstrengelt, waar de pijnboom eindelijk zijn
+palm gevonden heeft, en de tropische en gematigde zone hun scheidende
+eenzelvigheid vergeten in een langen, zelfverloochenenden kus".
+
+
+
+
+
+AANTEEKENING
+
+[1] Spreek uit: Niko.
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Een vliegreisje in het Land der
+Rijzende Zon, by T. Tj. de Boer
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK EEN VLIEGREISJE IN HET LAND ***
+
+***** This file should be named 14042.txt or 14042.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/1/4/0/4/14042/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/14042.zip b/old/14042.zip
new file mode 100644
index 0000000..771bd77
--- /dev/null
+++ b/old/14042.zip