path: root/old/13326.txt

Project Gutenberg's Van vijf moderne dichters, by P.C. Boutens,
Wies Moens, Willem Kloos, Margot Vos, Carel Scharten

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Van vijf moderne dichters

Authors: P.C. Boutens, Wies Moens, Willem Kloos, Margot Vos, Carel Scharten

Release Date: August 30, 2004 [EBook #13326]

Language: Dutch

Character set encoding: ASCII

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VAN VIJF MODERNE DICHTERS ***




Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed
Proofreading Team.







VAN VIJF MODERNE DICHTERS


[VERZEN VAN DR. P.C. BOUTENS
WIES MOENS, WILLEM KLOOS
MARGOT VOS, CAREL SCHARTEN]


NEDERL. BIBLIOTHEEK
ONDER LEIDING VAN L. SIMONS


MAATSCHAPPIJ VOOR GOEDE EN GOEDKOOPE LECTUUR

AMSTERDAM


1922




VOORWOORD


Deze bundel, bevattende dichtwerk van een vijftal onzer hedendaagsche
dichters, is niet volgens een bepaald plan samengesteld. Hij dankt zijn
ontstaan eenvoudig aan de overweging dat het, waar wij ieder jaar niet
meer dan een dichtbundel plegen te publiceeren, wel wat heel lang zou
duren eer de belangrijkste dichters van ons land in onze Nederlandsche
Bibliotheek vertegenwoordigd konden zijn. Wij noodigden daarom een
aantal dichters, die tot dusver nog geen werk aan ons afstonden uit, aan
dezen bundel mee te werken. Het hing dus min of meer van het toeval af
welke auteurs voor dezen jaargang iets konden afstaan. Ondanks dit
toeval is er toch in zooverre systeem in de bloemlezing dat zij
typeerend werk biedt van de drie opeenvolgende dichtergeneraties na
1880.

In volgende bundels hopen wij op dezelfde wijze weer werk van anderen te
vereenigen.


DE REDACTIE DER W.B.




VERZEN VAN DR. P.C. BOUTENS




O LIEFDE, LIEFDE, DIE ALS LIJDEN ZIJT


O liefde, liefde, die als lijden zijt,
Rijs in mijn oog met iedren nieuwen dag,
Dat ik de wereld en haar kindren mag
Zien in uw licht, een kind dat u belijd.

En laat mij niet alleen, maar in den nacht
Daal in de schaduw van mijn koele borst,
Dan zal ik veilig slapen als een vorst,
Die rust in 't midden van bevriende wacht.

Zoo moog ik zijn als dun albasten vaas,
Boordevol bloed van uwen rooden wijn;

In 't nachtehart als een weekgele schijn,
In donkre nis weenlichtende topaas;

Maar in den dag een levende fontein,
Die stroomt den dorstenden zijn zoet solaas.

(_Verzen_)




O, ELKEN DAG BEGINNEN


O, elken dag beginnen
Dit broze bezinnen
Als hartdoorgloedenden wijn,--
Iederen nacht vergeten
Dit vorstlijk weten,
Dat gij zijt mijn.

Door diepe droomedalen
Eenzamen nacht verdwalen
Als arm man zonder wijk,--
In morgenpaleizen
Den dag zien rijzen
Over eigen wonderrijk.

Met avond sterven,
Een Koning zonder erven,
In koelen nachtedood gebed,--
Met morgen rijden
In feesttocht van verblijden
Ter kroning naar uw lichtdoorvlagde stad.

Uit iedren nacht herboren,
Tot iedren dag verkoren,
Een godgeroepen kind zoo vroom,
Dat met diepopgetogen
Jongheilige oogen
Mag opgaan tot steeds nieuwen dagedroom.

(_Praeludien_)




IK DENK ALDOOR AAN ROZEN


Ik denk aldoor aan rozen,
Rozen wit en rood,
Tot al gepeinzen overblozen
Uw eigen voetjes warm en bloot.

Ik hoor den heelen dag als vogelenkelen,
Als fluiten ver, dat krimpt en zwelt,
Tot vlak bij huis uw lippen woordespelen
En al geluid versmelt.

Ik zie aldoor als blanke sterren stralen
Door 't donkerzware middagblauw,
Totdat uw oogen naar mij dalen
Van boven de'avonddauw.

Van u kan maar bij deelen droomen
De lange dag die u verwacht;
En wonder blijft uw volle komen
Straks aan de hand der jonge nacht.

(_Praeludien_)




INVOCATIO AMORIS


Dien de blinden blinde smaden,
  Daar uw glans hun schemer dooft
Waar de kroon van uw genaden
  Weerlicht om een sterflijk hoofd:

Door de duizenden verloornen
  Aangebeden noch vermoed:
God dien enkel uw verkoornen
  Loven voor het hoogste goed....

Door de kleurgebroken bogen
  Van de tranen die gij zondt,
Worden ziende weer mijn oogen
  Als in nieuwen morgenstond:

Zien de matelooze wereld
  Stralen nog van zoom tot zoom;
Heel de matelooze wereld
  Bleef uw ongerepte droom!

Laat mij onder uw beminden,
  't Zij gij zegent of kastijdt:
Blijf mij eeuwiglijk verblinden
Tot het kind dat u belijdt.

Lust en smart in uwe banden
  Werd hetzelfde hemelsch brood:
Eindloos zoet uit uwe handen
  Laav' de laatste teug, de dood.

(_Vergeten Liedjes_)




NAMEN


Wat is u of mij een naam,
Werelds prijs of werelds blaam,
Als de ziel de dingen weet en mint
Dieper dan hun naam, mijn kind?

Elk ding krijgt zijn gouden naam
Eens in schoonheids vol verzaam
Als al schoone dingen zijn
Zonneklaar en zonder schijn.

Daar vervalt het schoone woord
Hem wien reeds de zaak behoort,
Die haar diepst heeft liefgehad
Zonder dat.

_(Vergeten Liedjes)_




AVONDWANDELING


Wij hebben ons vandaag verlaat!
  Pas bij de laatste brug
Waar 't voetpad tusschen 't gras vergaat,
  Daar keerden wij terug.

Achter ons dekt de witte damp
  De schemerende landen.
Zoo zijn wij thuis. Wij zien de lamp
  In looveren warande ...

Wat gingen wij vanavond ver,
  Het werd alleen te laat:
Nog verder dan de gouden ster
  Aan blauwe hemelstraat!

Zoo saam doen twee een korte poos
  Over een wijd gebied!...
Nog liggen wegen eindeloos
  Voor morgen in 't verschiet!...

O konden we eens zoo samen staan
  Aan de allerlaatste brug,
En saam en blij er overgaan--
  Wij kwamen nooit terug!

_(Vergeten Liedjes)_




BIJ EEN DOODE


Lief, ik kan niet om hem weenen
  Waar hij stil en eenzaam ligt
In het schoon doorzichtig steenen
  Masker van zijn aangezicht
Dat de dingen er om henen
  Met zijn bleeke toorts belicht.

Lief, ik kan geen tranen vinden
  Als mijn hart hem elders peist,
Waar zijn ziel met de beminde
  Sterren van den avond rijst
En ons, dagelijks verblinden,
  Hooger wegen wijst.

Naar de heemlen van de lage zoden
  Stijg' de gouden offervlam!
Wie kan weenen naar de vroeg vergoden
  Die de dood ons halen kwam?--
Tranen, lief, zijn enkel voor de dooden
  Die het leven nam.

_(Vergeten Liedjes)_




MAANLICHT


Het maanlicht vult de zuivre heemlen
  Met glanzende geheimenis,
De luisterblauwe verten weemlen
  Van Die alom en nergens is.

Alleen de groote zonnen hangen
  Als feller kaarsen in dien schijn:
De ziel herdenkt heur lang verlangen
  In nietsverlangend zaligzijn.

Alsof van achter diepe slippen
  Haar dolend tasten eindlijk vond
Met hare warme blinde lippen
  Nog lichter lust dan uwen mond.

Weg boven dood en leven zweven
  Wij op in duizelhellen schrik:
O kort en onbegrensd beleven
  Van eeuwigheid in oogenblik!...

Het maanlicht vult de zuivre heemlen
  Met glanzende geheimenis,
De luisterblauwe verten weemlen
  Van Die alom en nergens is.

_(Vergeten Liedjes)_




HERDENKEN


Nimmer zal de ziel vergeten
Schoone wereld waar zij leerde
Wat gemis niet had geweten
Dat zij de eeuwen lang begeerde:

O te lachen, o te weenen,
Zich in lach en tranen geven,
Tot te lachen of te weenen
Wordt der lichte ziel om 't even:

O te weenen, o te lachen
Tot de neevlen zijn doorschenen,
En haar weenen wordt als lachen,
En haar lachen is als weenen:

Land van lachen en van schreien
Tot de stille dood haar strekte,
Waar haar smart en haar verblijen
Al de zuivere echo's wekte,

Nimmer zal de ziel vergeten
Schoone wereld waar zij leerde
Wat zij zelf niet had geweten
Dat zij de eeuwen lang begeerde.

_(Vergeten Liedjes)_




NACHT-STILTE


Stil, wees stil: op zilvren voeten
Schrijdt de stilte door den nacht,
Stilte die der goden groeten
Overbrengt naar lage wacht ...
Wat niet ziel tot ziel kon spreken
Door der dagen ijl gegons,
Spreekt uit overluchtsche streken,
Klaar als ster in licht zou breken,
Zonder smet van taal of teeken
God in elk van ons.

_(Vergeten Liedjes)_




STERRENHEMEL

Nu kunt gij veilig slapen gaan,
Nu al de heemlen openstaan:
Ziel, wier verlangen eiken donkren wand
In ster aan ster doorzichtig brandt,
En in de schoonheid van dit tijdlijk land
Al minnen moet uw eeuwig lot,
Daar uw verrukking uitziet tot
Den troon van God.

_(Vergeten Liedjes)_




NIETS BINDT ZOO ONGELIJKEN


Niets bindt zoo ongelijken,
  Blijden en droeven,
  Armen, en rijken,
Als dit gedeeld behoeven,

Dit, onbewust van geven,
  Aldoor ontvangen
  Tot alle leven
Verging in een verlangen

Dat niet meer zijn kan zonder
  Zijn alle dagen
  Vernieuwde wonder
Van zegen niet te dragen

En zoo verlicht ontstijgen
  Aan elkander
  Dat het moet neigen
In deernis naar den ander

Die leek omlaaggebleven,
  Maar rijst ons tegen
  In blind ontzweven
Naar ongekende wegen.

_(Lente-maan)_




ALLE HEEMLEN VULT DE ZOETE ROKE


Alle heemlen vult de zoete roke
Van een nooit in bloesem uitgebroken
  Knoppenzwellende geheimenis:
Zon en regen van de lage luchten
Voelen wij haar wekken en bevruchten
  Uit haar beidende bezwijmenis.

Door het licht-en-donkere verglijden
Dezer doelloos wisslende getijden
  Streeft een nieuw en vast seizoen;
Achter branden van nabije zonnen
Is de groote dageraad begonnen
  Van een andren, blinden noen.

En de ziel in elk besterft tot luistren
Naar het heimlijk lenteluwe fluistren
  Van een vreemde stem die lokt en vleit:
Die het liefste met elkander deelen,
Rijzen stil als bloemen op haar stelen
  In gescheidene verzonkenheid.

Tot hun oogen straks weer samenneigen
En de spiegel van hun eenzaam zwijgen
  Voor het voorgevoel bezwijkt
Dat een nieuwe meester in 't beminnen
Ieders hart afzonderlijk komt winnen,
  En in 't eind dezelfde blijkt.

_(Lente-maan)_




AAN DE SCHOONHEID


Kom niet, Schoonheid, eer we u zijn bereid
In ons huis, in ons te ontvangen;
Kom niet voor de Wereld openleit
Breede bedding uwer heerlijkheid;
Kom niet eerder: ons verlangen
Is sterker dan de tijd!

Niet zoolang aan aardes blonde brood
Wij ons vloek en smaadheid eten;
Niet zoolang met maat van veler nood
De overvloed der enklen wordt gemeten;
Niet voordat ons aller jeugd den dood
Om het blijde leven kan vergeten!

Als een zuivre zelfverlichte
Zegenzware wolkkolon
Doemt gij in de diepe vergezichten
Achter zeeen maan en zon:
Geen gedachte die met felste schichten
Ooit uw glans bereiken kon,
Maar geen hart dat zich naar simple blijdschap richtte
En uw milden dauw niet won!

Van al templen u gebouwd
Uit de marmeren gedachten
Van de schooner levende geslachten,
Is er geen die u besloten houdt:
Als voor steen en goud
U de volkren offer brachten,
Vond en zong u 't eenzaam smachten
Van een kind in lentewoud!

Alwier oogen smartverklaard
Aan den einder hunner dagen
Uw bestendig weerlicht zagen,
Vreugdes morgen over schemeraard,
Hebben vrij en onbezwaard
't Donker menschenhart gedragen:--
Al hun lijden is melodisch klagen
Dat gij niet voor allen waart.

Bidden niet en handenwringen
Lokt de goon;--
Waar een hart het uit moet zingen,
Daalt het ongebeden loon,
Neigt de naaste van de hemelingen
Zich tot haar bestemde woon.

O wij weten wel wat lentedag
Al de stille sneeuw die gadert,
Van uw bergen dooien moet;
Dat zijn uur door de eeuwen nadert,
Dat geen hart ontbreken mag
Tot zijn gloed!

Vochte koelte zoeft door 't bruine riet;
Sappen gisten in het dor geraamte--
Overval ons niet in onze schaamte:
Schoonheid, kom nog niet!

_(Stemmen)_




LETHE


"Hoe over 't brandend blind bazalt
Vind ik den weg naar Lethe?--
O alles te vergeten
Eer de avond valt!

"Ik weet dat dood en donker komen
Als dit schel daglicht is gebluscht,
Maar ik wil diepe klare rust
En zonder droomen.

"Voor wie als ik van kind tot knaap,
Van man tot grijsaard derven,
Voor die is dood en sterven
Maar verontruste slaap....

"De zoete macht tot lach of traan
Gaf mij en nam mij 't leven.
Alleen mijn oogen bleven
Kijken, mijn voeten gaan.

"Hoe vaak sindsdien waar 'k zat en ging,
Is langs mijn wakende oogen
De lange trein getogen
Van aller lust herinnering.

"Wat moet ik aldoor zien wat 'k weet?
Al 't reddeloos volbrachte,
Al 't reddeloos gedachte:
Gelijk is wat ik liet en deed!

"O eer de dood mijn leden bind'
En hen voor eeuwig bedde,--
Wat zal mijn oogen redden
Van dezen droom die immer nieuw begint?:

"O blanke ziel, o roode bloed,
O hart verdwaald daartusschen,--
Wie zal in slaap u sussen
Tezamen en voorgoed?

"Mijn voet kan voor den avondval
Nog vele mijlen reizen,
Wil een den weg mij wijzen
Naar Lethe's dal.

"Wie over 't brandend blind bazalt
Brengt mij naar Lethe?--
O alles te vergeten
Eer de avond valt!"

_(Stemmen)_




LIEFDES UUR


Hoe laat is 't aan den tijd?
  Het is de blanke dageraad:
  De diepe wei waar nog geen maaier gaat,
  Staat van bedauwde bloemen wit en geel;
  De zilvren stroom leidt als een zuivre straat
  Weg in het nevellicht azuur;
  En morgens zingend hart, de leeuwrik, slaat
  Uit zijn verdwaasde keel
  Wijsheid die geen betracht en elk verstaat,
  Vreugd zonder maat,
  Vreugd zonder duur....
Hoe laat is 't aan den tijd?
  't Is liefdes uur.

Hoe laat is 't aan den tijd?
  De zon genaakt de middagstee:
  In diepte van doorgloede luchtezee
  Smoort de akker onder 't bare goud;
  De vonken sikkel snerpt door 't droge graan;
  De schaduw krimpt terug in 't hout;
  In hemel-en in waterbaan
  Geen wolken gaan;
  Alleen de wit-doorzichte maan
  Blijft louter in het blauwe hemelvuur ...
Hoe laat is 't aan den tijd?
  't Is liefdes uur.

Hoe laat is 't aan den tijd?
  't Is de avond: in zijn rosse goud
  Wordt schoon en oud
  Der wereld dagehel gezicht;
  Snel aan den hemel valt het water van het licht;
  En al de windestemmen komen vrij;
  De laatste wagen wankelt naar de schuur;
  De dooden wenken aan den duistren Oostermuur;
En boven glansbeloopen
  Westersche schans in groene hemelwei
  Straalt Venus' gouden aster open
  Zoo plotseling en puur ...
Hoe laat is 't aan den tijd?
  't Is liefdes uur.




LEEUWERIK


Blijft gij nooit een blanken uchtend,
  Leeuwrik, zingen hier beneen,
Die uw nachtlijk nest ontvluchtend
  Door de zilvren neevlen heen

Vleuglings vindt de gouden wegen
  Waar uw aadmen juichen wordt,
Tot uw zang in vuren regen
  Naar de koele vore stort;

Zingt gij nooit de roode smarten
  Van den duistren aardenacht,
Wordt het bloeden onzer harten
  Wel gestelpt, maar nooit verklacht?...

In het ijle blauw verloren
  Volgt mijn oog niet meer uw vlucht,
Maar uw antwoord dwaast mijn ooren
  Met zijn zaligend gerucht:

Steeds, uit vreugd of smart gerezen,
  Heeft de ziel uw vreugd verstaan,
En tot uwe vreugd genezen,
  Ons gemeen geheim geraen:

Alle smart omhooggedragen
  Meerdert vreugdes gouden schat:
Slechts de vleuglen die ons schragen,
  Zijn van aardes tranen nat.

_(Carmina)_




VERZEN VAN WIES MOENS




LIED


Vesperbanken
als vlinders
komen zich zetten in je haar.

Ik kus je voorhoofd
de witte Bethlehemster
over dit avondland
luidroepend als een klok!

Ik zing
de tobogganlijn van je hals.

Eeuwig moet ik
het bloedige riet bespelen
aan je mond:
ik heb het fluitewijsje lief
van je ziel!





EROTIEK


Krisdans, fakkeltocht,
blinkende skipad hoog:

Leven dat ik je brengen moet
lijk het stond
van kino en nachthonger opengerukt
in straatmeisjes ogen;

achter de wilde honigvelden
van mijn hart,
Leven lacht
kind met blote tanden
reikt je zijn melkwitte handen
Zo goed, zo goed!

Wees sneeuwster
en laat je verslinden
in de zachte brand
van mijn hand.
Ik breng je op mijn tong:
wind, hemel en aarde!

Als morgen over de wereld luidt
hoor mijn Ave.
Op de hemel van je ziel
laat me bloeien:
boom, van je zon, van je luchten,
hij strooit zijn bloesems, zijn vruchten,
zijn laatste blad en zijn vogelen
alle in je schoot.
Je draagt de vracht zo licht.
Zo lacht voor je mijn ziel,
en zingt
als want van schepen in de wind,
zon en dauw omzoend--
en ik ben je luit
aan alle snaren gesprongen
van tranen,
van lach,
van zaligheid!

[Illustratie: WIES MOENS]




SLAAP


Als je ver afzit in de kring
--lamp heeft zich over ons verwonderd:
opspringende vond zij
blijde zonnen om haar:
onze gezichten!--
warm bebroeden je mijn ogen.

Niet nachtelik is mijne liefde:
Ophelia-maan dolend langs moren en grachten,
maar een Septembermorgen
met zon die de mist vaneenklaroent,
en de geur van mijn liefde
als van een vers gekalefaterde boot.

Ik kom van zo wijd, en telkens weer,
de tafel tussen ons in zo onafzienbaar land;
de witte berg
van je schouder is ver,
de zoete klokken
over het Meidal van je gelaat.

Nu, lijk de voerman in de vriesnacht,
wetend gezellige herberg,
stallamp en schelf, de polk in het hooi--
over eindeloze banen dokkert mijn hart
naar de slaap die in je moederlik is.
En lamp legt honig over je zoete leden!




WINTERLAND

Neer vallen op witte sneeuw
de rode roodborstjes als bloedkoralen.

Eindeloos wit is witte winterland,
ligt als een witte schoot, monkelt naar de zon:
korrel voor korrel moet
de bleek-gouden graankoop in deze witte winterschoot worden gepletterd.
O maar de kamer
is 'n avonds een wonderbaar eiland:
in pril groen,
in room-milde zon
ontluiken wij naar mekaar.

Wimpers over je ogen
zijn lijk zijden batik over de lamp.
Wijl je mij reikt
de witte kelk van je hals,
weer ik voorzichtig
--rozeblaadjes op wijn--
je lippen,
zoekend de koele sneeuw van je tanden.

Ligt eindeloos wit het witte winterland:
je liefde kroon ik met witte vogellijmbessen,
kransen van roodborstjes
slinger ik om je hals!

--Blank in de witte sneeuw geplant
staat de blinkende brand
van het licht door de ruit.
En voor de bruid
rinkelen de sleebellen hun lied!--

Knapen en meidekens gaan, reizend met de ster,
dragen bonte sjaals, oude soldatemutsen,
zingen hun deuntjes van huis tot huis.
Worden verwacht alom in de wondernacht roze borelingskens,
witte luiers opengestreken, wit als de sneeuw:
Kersklokken wijd ik voor allen
met chrisma bereid aan je mond!




DE WEG


De lange deemoed is de weg naar u,
o Volk, moeder der geslachten.

In uw wijde mantel bergen de zachte kinderkens nog hun bang gezicht.
Uw grote zonen en dochters wenkte gouden gewuif
gij ziet hen van u gaan,
die schreiende geboren uit uw vrolik vlees
dat uw lach als een golf naar de sterren hees!

Uw hart is een zoet tabernakel, blauw
Als het kleed van de Lieve-Vrouw.
Maar in uw dromen,
die rood en goud aan de einder staan,
moeten gehelmde krijgers,
koninginnen in kanten gewaad,
bonte stoeten over de aarde gaan.

Uit u ontspringen jaar op jaar
als van een heilige eik
twijgen wier teer uitlopen het land verjongt.
--O Moedige, die steeds uw verdriet wegzongt!--
En voor de zwerver spilt gij iedere dag,
de nooit-gestremde rijkdom van uw moedermelk:
want diep is de bron van uw kracht, dieper dan elke weeekelk.

De lange deemoed is de weg naar u,
o Moeder-Volk!
Wij voelen stille zegeningen trillen in ons handen,
vlammen die vredig in ons als havenlichten branden,
nu moeten wij komen een voor een:

naar uw mantel die van peerlen als een toren rondt,
naar het kwelende lied van uw oerfrisse mond,
naar uw melk-overdaad,
uw blanke wonder van toeverlaat,
O Moeder,
eeuwige moeder,
Volk!




DRIELUIK


Loopt hij met zijn meisje
langs witte maanpaden--
ver ronken de kermisorgels
en de Bengaalse vuren zieltogen in het dorp--
hij vooist haar al de zoete wijsjes van zijn hart,
want zijn hart is een weke occarina.
Ronde boomkruintjes, haar ogen,
waaien gestaag hun bloesems in zijn hand.

Maar hij is soldaat
die op nachtwake staat--
nacht: blauwe cowboyfilm;
zeebrand blikvuurt: alle einders langs, de opalen,
buitelen de nachtegalen!--
Drievoudig ontbloeit zijn heimwee:
Zondag-dorp-meisje,
en hij loopt een pas of wat,
kuchend als het treintje
dat hem naar huis voert ...
Dan, onder de sterrewielingen
staat hij verloren,
en kijkt scherp uit, als een stuurman.

Drinkt hij zijn pint met de dorpskameraden,
brult zijn keel schor,
danst vonken uit de vloerkarelen--
een plotse, koele dronk
doet hem opspringen: "mijn lief!"
en hij wipt de straat over
als een jonge haas!




APOTHEOSE

_Aan E. L. T. Mesens_


Volbrachte taak, o vrij zijn, heiliging.
Nu gaan liggen met de wind
om torens en achter hagen,
vertrouwde luiken sluiten,
uitbreken met de fluiten
van de regen die aanzet als een eskadron.
Als in de stad je vreugde ontsprong
met de lichten alle.
God keurt de stad als een diamant
zij brandt tussen Zijn vingeren.
Hij is het die de aarde heeft gezet
ronkende bij in de kelk der hemelen
en schept de vloed der straten:
Ganges voor de vlekken van een ganse volle dag op je ziel!

In het ordinaire spijshuis waar alles je vreemd was,
je maal en de mensen,
hebben een oude cel en zijn partner, een bleek violonist,
je vreugd opgewacht
en haar onthaald op een lied
dat zoet is als de wijn waarop men de dorpsbruid onthaalt,
zoet--en gebarsten van honger
als de mond van een krantevrouw in de vriesnacht!
En of iemand je zegt: "het zijn maar vulgaire stadsmuziekanten"

Tziganen zijn zij voor jou,
hun spel is van liefde en honger,
eindeloze hemel over de steppen!

En het is deze zelfde avond
dat op je weg wordt gezet
een moedertje,
en je ziet
hoe de regen op haar mantel
gestolde paarlen laat,
de laatste bries,
waarin de dag uitblies,
heeft al het goud der herfstblaren aan haar voeten gewaaid,
al het goud van je verering aan haar oude, wankele voeten!

Op je bloed,
als een vloot triomfant:
wil
de stad te zetten blok na blok
tot een kathedraal over haar;
uit het gonzen der stemmen millioenen,
tinkelen der trems:
kinderen roepend mekaar van ver en nabij
(je ziel gewerkt door alle geruchten
als rook die in de regen slaat)
bronzen klok voor haar lof,
en de lichten van je liefde
van pijler tot pijler!

O te zijn in dit avonduur om haar
van de Stad de grote minnaar
--je draagt haar op je hand
zo men ziet heiligen dragen
kerken en kloosters op hun handen,
lach van je ziel doolt
met de blauwe wierook uit je pijp
door alle straten,
En de muziek van je ogen hommelt
ver het land in
dat zich alom heeft gezet aan de stad
als een lief aan haar Hoogliefs voeten.




LIED VAN DE ARBEID


Vandaag is het over mij gekomen
en het is zo groot, mijne vrienden laat mij het verhalen.
Ons woord is anders geworden,
vaste klank kwam in onze stem,
en ons gebaar
tekent de komende visioenen op de lucht--
wij: bouwers met horizonnen!

De grote wind die komt van de zee en de vlakte
hij brak het water los, de pleinen heeft hij witgevaagd.
Meeuwen tuimelden over de stad,
de zon is uit de wolken gevallen.
Dit is het grote Hosannah:
de mensen laten zich dragen op de wind,
dit is het grote Hosannah
van de wind en de wolken
die zingen door de mensen
--en de ongeboren kindertjes
zijn als dolende sterren in de schoot hunner moeder!
De grote wind die komt van de zee en de vlakte.

Zo is dit lied gevaren uit mijn ziel
--mijn ziel was de warme, ronkende haven,
luw nest voor de tochten en de tijen--
als een galjoot geschoten in zee,
als een ranke galjoot ten dans gevoerd,
dans van de baren en de kimmen,
dans van het land waarin de baaien zich hebben vastgebeten.

Overal waar deze galjoot voorbijdanst
zullen de mensen samenlopen op het strand,
en een jubel zonder einde zal zich leggen over de wereld.

Want mijn galjoot draagt het evangelie
van al mijn dwalen en van mijn berouw,
de goede, vreugdevolle tijding
--schalt de wereld, stem is overal
van de daken en de telefoonpalen,
van de elevators, klimmasten voor het havendiet!--
Ik vond mijzelf in de sterke, smartenrijke Arbeid,
en niets is meer van mij-zelf
maar alles is van u, en u, en van allen;
het is ene goddelike ritme dat ons allen beweegt,
de liefdegolf in de vrouw, het loerend instinkt in de man,
het is alles een: wat de grashalm richt naar de zon,
het meisje doet knielen aan haar lief,
alles een in de grenzeloze, meteloze omarming
Liefde!

Zo, lijk een kind
dat al de wonderen van zijn moeders gelaat ontdekt,
de dauwige ogen, de kittelende wimpers, de mond, en ook
dit groefje dat aan haar mond ontspringt,
en er zijn nog zovele wonderen in haar warme hals
en onder het haar over haar slapen, zo machtig vele--
o weer dit leven te ontdekken, mirakel achter mirakel!

Als een die in het witte vlees van zijn lief
zich voelt als een zwemmer in wentelende wateren
--uitrukken! uitrukken!--
het is zo ver, en zo ver,
en het is zo goed!

Zo goed
als een klokje diep in het dal,
de lauwe geur van veevoeder overal
's avonds over de dorpen lijk een offerande.




VERZEN VAN WILLEM KLOOS




PERCY BYSSHE SHELLEY

_AAN CO REYNEKE VAN STUWE_


I. PROOeIMION


Soms, als men diep in zijn gedachten klimt
  Naar de aan het zwarte azuur te ziene plekken,
  De veel licht-eeuwen verre nevelvlekken,
Wier magisch scheemren weifelend verschimt,

Verlangt men naar omhoog, waar 't vonkt en glimt,
  Beide armen ijlings voor zich op te strekken
  In forschen uitzwaai, 'of ons vleuglen dekken,
Die daarheen voeren, waar aan verdre kim 't

  Paleis komt rijzen, en onsterflijk wonen
  Al wie op aarde in 't Onverderflijk-Schoone
Leefden, en schiepen wat niet kan vergaan.

  Ach! 't menschdom ging hen voor hun hoogheid loonen....
  Aischulos vluchtte voor der burgren hoonen,
En Shelley is op zee door moord vergaan.


2. VOORGEVOEL

Wie ging, met snelle stappen, slank, gebogen
  Een heel klein beetje 't hoofd, langs 't ruischend strand?
Daar heft hij plots zijn Aanschijn en met oogen,
  Vaag en toch klaar, uitkijkend naar den rand,

Den versten zoom des horizons, waar vlogen
  Vogels, als vlekken op den heldren wand
  Des eindloos-wijden hemels, en zijn hand,
Als vogel-zelf, zich zwierend naar den hooge,

Leek hij zoo klein daar, in 't heelal-ruim staande,
  De onsterfelijke Shelley.... Zwaar-diep-luid,
  Een beest, dat bulkt naar onbereikbren buit,
Galmt dof de zee, golven op golven slaande:

Dees weten 't wel, want, ach, slechts weinig uren later
Lag 't goddelijk genie, als lijk, ver, diep in 't water.


3. DE MOORD

Het ranke lichaam van de boot (de haven
  Uitschietend als een meeuw opeens, met volle
  Zeilen, die heftig inderhaast zich bollen)
Scheert over 't zeeschuim reeds, waar, in wild draven,

('s Afgrond's mysterien het doodssein gaven)
  Zij streeft den stormwind tegemoet te hollen,
  Wijl, achteraan en naast, twee even dolle
(Als, ach! op roof-moord uitgestuurde slaven)

Barken snel reppen. Dan komt Duister vallen:
  De mist ligt laag op 't water: zien en hooren
  Vergaan, alleen de horens hoeend schallen....
Hol-dof een botsing bonst: men raadt een smoren,

Door dichte witheid, van twee lichte gillen[*]
En verder niets dan Dood, de diep-in stille....


[Voetnoot *: Van Capt. Williams en Charles Vivian, den scheepsjongen,
Shelley's medeschepelingen.]


4. SHELLEY'S STERVEN

Voorover, in het boot-ruim, lang-uit lag
  Shelley en las.[*] De wilde golven sloegen
  Luider en luider langs de zijden, droegen
Hoog-op het broze vaartuig, met geklag

Van schril zoevend gieren door want en stag,
  Die knerpten. Hoorde-i niet, hoe de andren joegen
  Hierheen en daarheen, zuchtten, riepen, kloegen?
Hij las maar, las, totdat hij niets meer zag ...

  Toen stond hij op, verwonderd: neevlen drongen
Overal aan, en plots ... een donker blok
  Komt dreigend door die misten opgesprongen ...
Hij wankelt door den donderenden schok ...

"Is dat de Dood? ontvang me ..." en willig glijdend
Valt hij de diepte in, zwijgend, de armen breidend.


[Voetnoot *: In Keats' _Eve of St. Agnes_, dat omgeslagen in zijn zak
werd gevonden.]


5. BEKENTENIS VAN DEN MOORDENAAR[*]

Wij waren jonge wilden: o, de vloek,
  Te moeten jong en dwaas zijn: niet te weten
  En toch te doen ... wel gauw weer is 't vergeten....
Maar later ... later.... Ach! 'k ben moede, ik zoek

  Naar woorden, om te sussen mijn geweten,
Doch vind er geene.... Zie daar, in dien hoek,
  Daar staat Hij en hij glimlacht: schijnt te meten
Den afstand naar mijn bed ... geef mij dien doek,

  'k Moet hoesten weer: bloed is 't: ik voel 't, als rijden
  Mij duivlen door de borst: 'k zal 't snel belijden,
Want haast begeeft mij de adem ... en ik sterf:

  'k Heb eens in 't stormen der Toscaansche baren....
... Geef, geef mij de absolutie of 'k verderf....
Voor geld een Engelsch scheepje omvergevaren.

[Voetnoot 1: Zie W. M. Rossetti's Memoir of Schelley, blz. 126. (London,
John Slark 1886).]


6. SHELLEY'S VERSCHIJNING

Stil was 't, toen Shelley snellijk tot mij trad....
  Ik zag hem nauw, maar voelde zijn nabijen
  Bovenaardsche' adem om mijn hoofd zich vlijen,
Zoo zacht, alsof er op een buiten-pad,

Waar niemand loopt, een zoeltje gaat: geen blad
  Omhoog beweegt: men merkt alleen zachtblij een
  Vreemde verfrissching langs zijn slapen glijen....
Eerbiedig wachtte ik roerloos, waar ik zat:


  "Hoor naar uw Ziel, die gij nauw weet, die binnen,
Ver achter 't aardsche schimmenspel, zich wiegt
  Op eigen levensdiepte, waar 't beminnen
Eindeloos-door om 't Eeuwig-Schoone vliegt,

Lijk in 't Heelal-ruim om de nooit te kennen,
Der zonnen Zon, al andre zonnen rennen."


7. VERVOLG

Zoo voelde ik: Shelley zeide 't, en een vrede
  Van veilig weten zeeg er door mijn heele
  Wezen tot in mijn diepste ziel, die 'k spelen
Hoorde van ver, stil-eenzaam op de breede

Weiden der eindeloosheid, en haar beden,
  Om een te wezen met het Al-zijn, kweelen
  Weer ging, heel diep-inwendig, als zoovelen
Dat sinds hun vroegste, droefste jaren deden....

Doch Shelley lachte en riep, terwijl hij schudde
  't Jong hoofd--dat lachen scheen als zilvren bellen:--
  "Gij moet niet langer meer uw Zelf wreed kwellen,
"Gij liept nooit mede met de doffe kudde

"Van wie graag, door den Dood, in 't Niet vervlogen:
"Gij zijt U-zelf, strikt-vrij van Schijn of Logen."


8. VERVOLG

"Gij wist, als Ik, van deinzen niet noch wijken,
  "Gij stoordet nooit aan dwazen u, die smaadden,
  "Maar gingt, door niets weerhouden, vroeg en spade,
"Uw eigen echten weg naar 't hoog Bereiken ...

"Naar 't Diepste dalen en naar 't Verste reiken,
  "Naar 't niet te noemen Eerste, Oneindge raden
  "En, schoon met Denken's eeuwgen last beladen,
"Toch nimmer, geen sekonde ook maar, bezwijken.

"Wijs-zijn, niet hopen maar ook geenszins vreezen,
  "Terwijl men stil-gestuwd omhoog blijft dringen
"Op 't pad, u door uw diepste Zijn gewezen ...

  "Dat was de weg, dien alle dichters gingen,
  "Die niet om zelfs-wil maar om Zielswil zingen ...
"Zoo blijf, wat gij steeds zijn woudt, een van dezen."


9. ANTWOORD VAN MIJ

Meester!... vergeef, dat 'k U zoo noeme in schromen,
  Maar met een diepe, als bovenaardsche vreugd,
  Sinds 'k als een vaag-ontroerend na-geneugt
Van overschoone en lang-geleden droomen,

Die in 't koud daglicht plots weer voor ons komen,
  Uw naam--o, hoe dat oogenblik mij heugt!--
  In de' allereersten opgang mijner jeugd
Met wijdingsvolle ontroering heb vernomen.

Ik zag hem ... las hem ... wist niet, hoe mij wierd....
  Groeide er een verre erinnring in mij wakker,
  Dat ik, in vroeger Zijn, met U als makker,
Heb vrij door 't Engelsch heuvlenland gezwierd?

O, is de heele Menschheid, hier op aard verschenen,
Een bonte ontbloeiing van het diep-in Eeuwig-Eene?


10. VERVOLG

Spiegelt, wat elk beleeft, terug in 't Groote,
  't Oneindig-diepe Al-wezen (achter 't schijnen
  Van dit en dat en weer wat, 't Uwe en 't mijne)
In 't Eeuwge Denken, waar, in durend stooten

Van Neen op Ja, van 't Kleine tegen 't Groote,
  Onder steeds reddeloos geleden pijnen,
  Waar zich vergaan in voelt het Teere en Fijne,
Het Levensraadsel uit is opgeschoten?

Moet men getroost dus, weg van al vergeefsche
  Klachten om heel ons klein, persoonlijk Lijden,
't Al-eenig eeuwiglijk-bestaand goed-geefsche,

  Het God-genoemd goed-nemende te al tijden
Machteloos eerend, verder in goed-leefsche
  Koelheid het Goede doen, het Slechte mijden?


11. SHELLEY'S OORDEEL

Doch Shelley's stem zei, klinkend als het golven
  Van wind door slank-getopte popel-takken:
"De aarde werd woonoord voor gespeende wolven,
  "Die met hun jonge tanden alles pakken.

  "Dra zullen dichters wonen in barakken,
"Waar, als zij daags hebben gespit, gedolven,
"Zij worden heengedreven door de kolven
  "Van vunze Bolsjewistische Kozakken.

"'t Menschdom is als Natuur, waar allen strijden,
  "Geroofd wordt eeuwig-door: 't gaat op en neder,
"Dees wint of die, maar 't is tot scha voor beiden.
  "O, vlieg, vriend, met mij mede, als lichte veder....

"Hierboven is het zalig, waar in wijden
"Kring alle blauwingen zich om ons breiden!"


12. SLOT

Toen lachte ik. "Meester, in die hooge streken,
  "Waarheen mijn droomen ging in kinderjaren,
  "Wanneer ik zat lange avonden te staren,
"Wijl alle sterren naar me, als oogen, keken....

  "Voel _ik_ mij, die maar 'n aardling ben, een zware,
"Veel minder thuis dan Gij." Gelijk een bleeke
Straal van de maan, dien bladbeweeg kwam breken,
  Was Shelley, als een waan, plots heengevaren....

"Illusie, gingt gij?" zei ik zacht. "Waar bleeft gij?
  "Muziekvolle ademing uit beetre sferen,
  "Die eenmaal 'n oogwenk hier op aard verkeeren
"Kwaamt, om te vlieden, ook te gauw toen ... streeft gij

"De oneindigheid der Ruimte door weer, om te ontmoeten
"'t Verbeelde Kernpunt van dees Chaos,datwij groeten ...?"




TER GEDACHTENIS AAN ALPHONS DIEPENBROCK

I


Ofschoon Gij ligt nu, wit als sneeuw, geloken
  Die levende oogen, o, voor goed, en 't woord,
  Het aardsche dat hier spreekt, niet wordt gehoord
Door wie als Gij, als elk eens, diep gedoken

In 't grondloos-Eene-en-Eeuwige-ongebroken,
  Leeft, maar met alles saam, onsterflijk voort ...
  O, 'k roep U toe--Uw rust wordt niet gestoord--
En 'k roep dus, nogmaals, woorden waar gesproken

Voor 't Hooge en Onaanschouwbare Aangezicht
  Van 't Eeuwge Zijn in 't allerdiepst des Levens:
  Gij waart een Hooge, een Goede en Wijze tevens:
Diep in Uw Binnenst leefde Uw ziel in 't licht,

En wat in dat diepst Eigne zong als 't Levend-schoone
Schiept ge om in 't heerlijk-klagend juublen Uwer tonen.


II

't Allerdiepst Raadsel dezes Levens nam
  Uw innigst In-zijn op weer in zijn schoot,
  Dat altijd, sinds het uit dat Eeuwge vloot,
Terug verlangde naar waar 't eens van kwam.

Wij andren dwalen verder, tot de vlam
  Ook van ons Zijn vervaagt tot avondrood.
  Wat is de mensch? Wat weenen we om zijn dood?
Want staan blijft steeds ons aller Moederstam,

De Menschheid, die staeg groeit en bloeit, en bladen
  Na bladen vallen laat in 't kerkhof-zand,
Maar nieuwe komen weer aan allen kant.

De onpeilbre Kern des Zijns leeft, diep geladen,
En eindloos, door der eeuwigheden tal,
't Al-zijn zich wiegt zoo, stijgende na val.


III

Maar is er dan geen Troost? De Troost is deze:
  Hij, die der Ruimte oneindigheid bespiedt,
  Weet, dat heelallen daar vergaan en ziet
Een nieuw opvlamme' als men die taal kan lezen:
Maar eens komt toch 't ontzachlijk uur gerezen,
  In der aeonen onbeperkt verschiet,
  Dat alles saam vernevelt tot een Niet
En na dien zal er _niets_ meer, _niets_ meer wezen....
  Niets? Ja, toch Een, het Eenge, wat bestaat,
Dat droomt, zichzelf genoeg en nooit vergaande,
  Het Absolute, boven Goed en Kwaad;
Diep in-zich weet het zich 't Alleen-Bestaande.
  De wijsgeer noemde 't God, met kalme stem:
  Wij voelen, weten, denken niets dan Hem.


IV

Want uit Zijn Geest zijn we allen voortgekomen,
 Glanzend of walmend voor een korten duur,
 Als vonk of damp uit dat Ondoofbre Vuur,
Dat scheppend baart Zijn eigen Wezensdroomen.

Wij meenen dat wij zijn: wij voelen stroomen,
 Door hersnen, aeren, als een levend vuur:
 En toch wij zijn slechts wanen van een uur,
En worden aan het eind weer opgenomen

In de eeuwig-ondoorgrondbre Bron des Zijns,
 De Vlak-nabije en Onbereikbaar-verre,
Waar elk naar haakt in onbewust gepeins,
 Wanneer hij ziet in mensche-ooge' of in sterren,
In stil vermoeden van iets Hoogs en Reins,
Van uit de schauwen dezes aardschen Schijns.


V

Dit laatste woord, niet voor mijn binnenleven
  Maar voor de wereld, jegens U van mij,
  Op aarde hier. Want, wat ons nu nog schei,
't Gordijn des Levens, met een rustig beven
Zal _ik_ ook eenmaal zien omhoog-geheven
En naar Uw beeltnis in der Eeuwgen rei
  Staren, tot stil Uw wenk mij roept, waar zij,
Die 't diep-in meenden, eeuwig zullen leven.
  Dan zal ons spreken zijn van 't stil-vermoede,
Dat woordloos door ons beiden werd gevoeld,
  Het eindloos hoog-uit Klare, Zuivre en Goede,
Dat glanst, ook waar de wereld woedt en woelt....
  Maar, mocht het eeuwig nacht zijn, waar Gij zijt,
Blijf, ons toch heilig, diep gebenedijd!


VI

Maar neen, mijn laatste woord mag zoo niet scheiden
  Van U, die zwijgend ligt in stilte Uws hofs;
Eer dan iets koels hier, passen diep-geschreide
  Tranen, ras wijkend voor iets stils en dofs,
Dat diep in 't hart met onweerbarstig lijden
  Peinst, tot het opvloeit in een zang des lofs;
Wij leven allen in den Droom der Tijden,
  Dien 't Eeuwige ons boetseert uit schijn des stofs.
Wij zelf zijn droomen van een dag slechts, wetend
  Zelfs niet het Diepere onzes eignen Zijns,
Zwevend op 't eeuwiglijk-onpeilbre, metend
  Haarfijn al lengten, breedten onzes schijns,
Maar voelen 't Eindelooze niet daarachter,
Dat zwoegend werken moet, in weene'? of lacht er?


[Illustratie: WILLEM KLOOS--NAAR ANTOON VAN WELIE]


VII

Alweer een weifeling? Weg, weg ... wij voelen,
  Omdat zij dieper dan ons denken gloeit
  En, lichte bloem, omhoog naar 't zonlicht bloeit,
De zekerheid, (ondanks dien schijnbaar-koelen
Heelal-storm van ontstaan, die komt bespoelen
  Ook 't aanzicht dezer aarde nooit vermoeid)
  Dat, schoon de mensch zijn Aanzijn soms verfoeit,
Het Al-zijn schoon moet wezen van bedoelen.
Daarom zingt lof, al ziet gij schreiensrood
  Om al de ellende dezer wereld tevens,
  En laat ons kalm, in 't eind-uur onzes snevens
Omhoog zien, als we ons-zelf zien geestlijk bloot....
Hij maakt al goed. De diepste Grond des Levens,
  Voor wien wij schijnen zijn, is naamloos groot.




AAN DE ONBEKEND-BLIJVENDEN


God-dronkenen, die diep-in zingend leven
  Altijd-maar-door, al zwijgt hun mond, die wonen
  Sinds hun geboorte in 't onuitspreeklijk-schoone,
Waarin hun ziel stil droomt: hun zinnen streven

Naar altijd dieper-voelend schoon-ziend beven
  Bij al wat aarde en hemelen hun toonen
  Aan visioenen die hen heerlijk loonen
Voor al des Levens pijnen, tot hun sneven.

O, mijne broeders al, gij, Onbekenden,
  Die kwaamt en gingt, maar zonder ooit te spreken,
Daar gij verkoost met geen geluid te schenden
  De heil'ge stilte van het diep-in leken

Der onder oogenrand gebleven tranen
Om mensch-verdwazing en der aarde wanen.





VERZEN VAN MARGOT VOS




LENTELUST


Zoo in den zingenden hof
Met de merels en madelieven
Met het blijmoedige lof
En de harige honigdieven,
Zoo als een doeniet den dag
Uit den zondronken hemel te kijken,
Dwars door het feestlijk gevlag
Der bloeiende appelrijken,

Vind ik de zaligheid weer
Die de wereld verloren waande,
Ben ik bevrijd van begeer,
Houd ik den hemel staande
Op mijn gezuiverd bloed
Waarover de winden wimp'len,
Ben ik van blijdschap gevoed:
De simpelste onder de simp'len.

Boven mijn hoofd sluit de tijd
Zijn eeuwig-bloedende wonde,
Heft mij in 't zorgeloos krijt
Van de fluitende vagebonden,
Houdt mij van schoonheid omschuimd,
Van zil'vren zangen volzongen,
Stuwt de groot-golvige ruimt'
Aan 't klein eiland mijner longen.

Mijn wordt het gansch gewelf;
Daar is geen raadsel, geen wonder.
Ik ben de schepper zelf,
De wereld duikt in mij onder.
De dagen stijgen uit mij
Als hel-klapwiekende duiven,
De nachten komen in mij
Den zomersenen wierook wuiven.

Ik draag de wel en de wolk,
Ik draag de ster en de rozen,
Ik draag 't opstandig volk
Van winden en waterhoozen.
Aan mij de zachte borst
En de zwarte vlerken der eeuwen
Aan mij de levensdorst
En het eindloos stille sneeuwen.

Zoo is het evenwicht
Over mijn tweelingoogen,
Zoo is al last en licht
Even zwaar uitgewogen.
Zoo is er geest noch stof,
Wijsheid noch wereldweten,
Zoo in den zingenden hof
Ben ik van God vergeten.




ONTWAKING


Onder de zon wordt een wonderdroom,
Weidsch als een waaierboog.
Merkt ge onzen machtigen onderstroom?
Wij heffen de zee omhoog!
Zwaar rollen de golven, aan ruischingen groot,
Als de storm die te nacht in den horen stoot.

Al wat we zagen was eeuwig grijs.
Binnen gesloten schulp
Werden we en wiesen we op eene wijs;
Ons rijk was de smalle stulp!
Wat dreef ons begeeren naar ruimer gewelf?
De groei onzer ziel, ons ontwaakte zelf!

Boven ons wijken de wolken weg,
Zeilen de zon voorbij.
Keert ons nog heden het oud beleg,
Toch worden we morgen vrij.
Toch zullen we morgen ontbonden staan
En ver boven 't kleine de vleug'len slaan!




HET IS MEI


O de zonne de zonne die danst op de wei
En de leeuw'rik die danst in de lucht,
En de perelaars breiden zoo breidelloos blij
Naar den hemel hun sneeuw-witte vlucht!
En het rozige schuim aan den appelaar ruischt
Of de zee door zijn juichende takkenschaar bruist;
En de zonne de zonne die danst op de wei ...
_Het is Mei, het is purperen Mei!_

O de zefir de zefir die zingt in het licht
En de bij zingt de bloei-hagen door;
Over stekel en naald, tusschen dorens en blad
Zoekt zij zoemend het goudgele spoor.
En het honingzwaar huis aan den stengel dat juicht
Van geluk als ze binnen zijn vensteren buigt,
Waar de blonde kaboutertjes oop'nen den rei
_Van den Mei, van den purperen Mei!_

O de beke de beke die huppelt voorbij,
Of 't een spelensree makkertje waar',
Dat met grillige kransen van schaduw en licht
Heeft doorvlochten het goudelend haar!
En heur kirrelend lachje dat luidt er zoo zoet
Of een torteltje roept uit den perelenvloed
Met een perelenkeeltje, zoo zorgeloos vrij:
_"Het is Mei, het is purperen Mei!"_

O de zonne de zonne die danst in de wei
Op de maat van den lustigen wind,
Die de bloemekens zoent op de blozende wang
En den wolken den gordel ontbindt!
En geen boom in het veld waar geen vreugde-doen huist;
Slechts de knotwilg bolt grimmig zijn zwart-bruine vuist
Tegen 't twijgjen dat sprong uit zijn greep met een blij
_"Het is Mei, het is purperen Mei!"_




GRAUW WEDER


Zonne zonne, zet aan, zet op!
Steek toch die taaie slemp in tweeen!
Stoot uw goudzwaard de wolken in
Dat ze bloeden als roode zeeen!
Zend uw rankvoetige stralekens
Met de starren in 't glinsterhaar!
Laat ze kloppen en wederkloppen
Aan de weerbarstige winterknoppen,
Groot wond're wonderkens liggen daar
In vast versloten schalekens....
Zonne zonne, zet aan, zet op!
Dinder die wonderkens uit den dop!

Zonne zonne, waar zit ge toch!
Hadde ik uw gulden riddersporen,
'k Sprong de grauwe almachtigheid
Dwars door naar uw verstoken toren.
'k Luidde al lustig het belleken
Tegen de karmozijnen poort:
Ik zou klinken en wederklinken
Heel het hemeldom oprinkinken
Van Oost tot West en van Zuid tot Noord
In een hooveerdig relleken....
Zonne zonne, waar zit ge toch?
Zijn uw oogschellen geloken nog?

Zonne zonne, zet op, zet aan!
Word toch de wereld welgenegen!
Laat uw doorluchten levenslust
Over de aarde flikkervegen.
Tik met uw blinkende hamerkens
Hier en ginds en in al 't getij;
Laat ze springen en wederspringen
Op en neer, tot vermetel zingen
De lucht doortrilt als een sterk en blij
Gejoel van vrije kramerkens!
Zonne zonne, zet op, zet aan!
Zet ons midde' in de Meiebaan!




AVONDZWIJGEN


Ik weet niet wat de' avond zoo stil doet zijn....
Komt het van 't zwijgen der wilde merels,
Of van de peinzende sterreperels,
Of doet het de stervende zonneschijn
Die zachtkens zachtkens de kim toespreidt
Zijn vlinderteere doorzichtigheid?

Ik weet niet wat de' avond zoo stil doet zijn....
Liggen de luide dingen versloten
Achter verzegelde zilveren sloten
Die over de verten genageld zijn?
't Is al zoo zwijgend omneer gegaan
En weggeborgen en afgedaan.

Ik weet niet wat de' avond zoo stil doet zijn,
Als had ze een heerlijk kind verloren
En roerloos zat in heur blauwen toren
Van eenzaamheid bij heur roode pijn
Die dieper dieper vervloeien ging
Tot zwaarmoeds-duist're herinnering.

Ik weet niet wat de' avond zoo stil doet zijn....
Worden de zonden zoo zwaar gewogen
Dat neerwaarts neigen de trotsche bogen
In donker-purperen deemoedslijn
En wacht doodstil het ontroerd heelal
Of de genade ook komen zal?




WAT LOK JE


   Wat lok je,
   Wat mok je,
   Wat glans en gok je,
Klein stommetje uit het oogeland!
   Als 'n klokje,
   'n Klein klokje,
   'n Glinstervlokje,
'n Blauw blommetje van het hooge zand.

   Wat vlei je,
   Wat blij je,
   Wat spelemei je;
Wat oogel je uit dat blond kozijn!
   Als leien
   Te vrijen
   In rozeweien
Blauw vogeltjens met den zonneschijn.

   Wat blink je,
   Wat pink je,
   Stout smeekelinkje;
Princesseke bedelt erbarmen maar.
   Want 'n vinkje,
   'n Klein vinkje,
   'n Heel klein vinkje
Wil nestelen in mijn armenpaar.




BOETEGANG


Het belken klept de kerstenrij
Uit held're verten naderbij....
Aan 't altaar is 't zoo vroom en stil
Bij 't kindeke en de vrouwe zoet;
En 't kleen bescheiden keerske brandt
Zijn wond'ren, zacht-zachtblauwen gloed....
Aan 't altaar heerscht zoo hooge rust
Die 's werelds wee al overwaakt
En staeg de wonde voeten kust
Van Christus, nederig en naakt.

Daar ruischt een volte in de poort
Die aan Maria's ruste stoort....
Een weelderige kleurenvloed
Golft door Gods heilig bruidsvertrek
En purper en sameet beschaamt
Het kindeke in zijn poover dek.
't Is of het kleine keersken bangt,
Van schitteringen overblaakt,
Of armer aan het kruishout hangt
De Christus, nederig en naakt.

Gaat zoo de ootmoedigheid ten zoen
Om donk're zonden af te doen?
Zoekt zoo de ziel de ijle sfeer
Der godd'lijkheden, overberst
Van pronkselen en wereldpraal
Die loodzwaar op de vlerken perst?
Hij zwerft wel ver van 't vrome land
Die goudzwaar ter ontferming naakt!
Hoe luttel weegt de lendenband
Van Christus, nederig en naakt!...




DE MAAIERS


De maaiers komen in de blauwe kielen
Met de vroegzon vreugd'loos uit het heideland,
Met loome lijven en verslapen zielen,
Met de hooge zeisen aan den gordelband.

De gele haver zal geen avond vieren
Maar gesikkeld liggen in het late licht;
De moede maaiers als gedreven dieren
Gaan zich woordloos wijden aan hun zwaren plicht.

En ze maaiemeien en ze zwaaiezweien
Als witmolenwieken door het volle graan;
En het ritselruizelt aan hun struische zijen
Of windvlagen wiss'lings langs hen nederslaan.

Zoo vroeg in de koelte en in groeiende zoelte
Gaan ze felgebogen door den flikkerdag,
Tot de zeise zwijgt en het goudgewoel te
Verstarren ligt van zijn laatsten slag.

En de maaiers trekken in hun blauwe kielen
Met de avondstarre naar het heideland,
Met versloopte lijven en versloerde zielen,
Met de hooge zeisen aan den gordelband.




CANTECLEER


Bonte trompetter,
Bloeiender lust
Blinkende ketter,
Kort is uw rust.
Steekt g' in de luchtsmoor
Brandende taal,
Schemering vlucht voor
Uw hoornsignaal.

Relt ge de belle,
Wekkert een vlucht
Klinkende schellen
Wakker de lucht,
Woelt er een stoutvlerk,
Hemelgenoot,
Al het schoon goudwerk
Open en bloot.

Zilveren schalen
Storten in 't land;
't Regent koralen,
't Regent briljant.
Waar is de muiter,
Waar is de dief?
Vang je, hoogfluiter,
Gouden gerief?

Bonte trompetter,
Boven den tijd
Wekt uw geschetter
Werelden wijd!
Wekt ze, tot leven,
Zonnig en blond,
Boven den beven-
-Den horizont!




STORMLIEDEREN


I

Zie, de luchten waaien tot een duister ruim
En de wind wordt vrijheer van den vloed
En de bladers dansen op z'n dolle luim
De muziek der regens tegemoet.

Uit de zomerstilte barst het herfstjolijt:
Elke boom een feestzaal vol gedruisch,
Elke beek een doorgang vol bedrijvigheid,
Ieder dal een open lustig huis.

In z'n Oostersch tooisel trekt de laatste trein
Van genot en leven door den dag;
'k Zie de vlinders varen op het stormrefrein
Onder rijke overzeesche vlag.

Schelle najaarskelken bloeien wild en bont
Aan de zwarte steilten van den dood,
Of de laatste leefkracht door hun koop'ren mond
Op uitdagend zingen henenvlood.

Dit is heerlijk einden, dit is nedergaan
Zonder ijd'le klacht en zonder spijt
Op de donkre hobo's van den nachtorkaan
Tot den diepsten burcht der eeuwigheid.


II

De stormbruid ruit de bladers op
Tegen het oude woudgezag:
Beter in een roes te vergaan
Dan te verdruilen dag aan dag.
Hoor je dat ruischen, breed en frisch?
Hoor je dat golven, zwaar en groot?
Dat is de opstandigheid die luid
Aan de verstarring weerstand bood.

Wie nu niet tot de daad ontwaakt
Moet tot de pit verschimmeld zijn.
Daar is geen lust, geen droefenis
Te machtig voor dit hoog gedein.
Daar is geen enk'le ziel te zacht,
Daar is geen enk'le borst te broos;
Daar is maar een meesleepend lied
Van stormgeluk, al eindeloos.

En wat nog nooit gevlogen heeft
Schiet slank en snel de wolken in;
En wat nog nooit bewogen heeft
Rukt van zijn vastgeroeste pin.
En uit de vlakte en den vloed
En over zee en bergbazalt
Borrelt en breekt de bende baan
Die duisternis en nevel spalt.

Waarheen dit luisterrijke spel,
Waarheen dit weergaloos gewiel?
Tot d'opperste vollustigheid,
Tot de bestemming van de ziel;
Tot stillen hermelijnen nacht,
Volmaakt van lijn en tinteling,
Waar alles alles is gevuld
Van glanzende verzadiging.


III

O groote ruischelaar,
Snelwiekig wonder;
Hoe wordt de kranke dag
Zevenmaal gezonder
Als g'uit de wolken scheert,
Als g'aan de vlakte veert,
Als ge de golven keert
Over en onder.

O groote ruischelaar,
Breedvlerkig wezen,
Nauw staat de hemel vol
Regen gerezen,
Of met een schuddering
Van uw gezwaaiden zwing
Zwiept gij de zonnesching
Over de vreezen.

Wolkenrot, wintergod,
Waar werpt g'uw anker?
Zeeen zijn veel te klein,
Bergen te wankel.
't Sterrenheir stilt u niet,
Nachtdonker drilt u niet,
Maanvree vermildt u niet,
Bandlooze zwanker!

Doch zijn uw wegen ook
Wild, woest en woedig,
Ergens in 't ongezien
Wordt ge vroom en vroedig.
Splijt u een sterker wil,
Siddert uw albedil,
Staat gij gebogen stil,
Eindloos ootmoedig.


IV

Hoezee! daar jaagt het heksenspan
Der dolle regenbenden an!
Ze dragen sneeuwen hoozen,
Een rok van waterrozen,
Een schel blazoen, een felle speer,
Aan ied're steek een raveveer....
Ze blikken op noch omme,
Lijk een bezeten dromme
Ze suizen over struik en blom
En slaan de bange boomen krom....
Berg weg, berg weg uw leven!
Het is haar al om 't even.
En wilt ge niet, al goed, al goed,
Ze rijde' u schaat'rend onder heur voet!
De vaart schiet zwarte vlerken aan,
Wil uit zijn donker bed vandaan
En heft zich boven 't gele riet
En huilt zijn eigen zegelied
En werpt zijn brosse schuimen
Lijk uitgewaaide pluimen
En steigert aan den steilen wal
En slaat terug in boozen val
En dindert op in stroomen
En kan niet hooger komen;
De rosse ruiters daav'ren rond
En springen in zijn zwarten mond
En dansen op zijn duister oog
En spannen hem een zilverboog
En roetsen voort en verder
Lijk kudden zonder herder....
De luchte leeft van perelsop,
Het klettert van heur speren op,
Ze klirren met heur sporen
Weerszijen van den toren
En steken hem in eenen klap
In grauw-geweven nonnekap.
En voort en voort geschuierd!
De molen moet gesluierd!
O zie dat kleene huisken staan!
Het krijgt een wollen buisken aan.
Hoor hoor dat druischen, drusten
Lijk opgebarsten fusten....
Hoessa! de appel ploft terneer:
Een bobbel bloed in 't regenmeer.
Hoessa! de peer scheurt van den tak:
Een klompe goud in 't parelvlak!
Hoessa! de noot is 't verste,
Zij tuimelt blankgebersten....
En immer immer holder aan;
Daar is geen tijd voor stille staan!
Ze donderen maar schots en schol
En plonderen de grachten vol,
Verdrinken kruid en zode
En rennen zich ten doode;
Ze zuigen in het taaie slik
En juichen er heur laatsten snik.




VERZEN VAN CAREL SCHARTEN




HET SMEULEND VUUR[*]


Ik min u, smeulend vuur,
ik min uw stille dichtheid,
waarin het sluim'rend licht leit
te wachten op zijn uur!

Ik min u in de morgen,
die in het Oosten staat
met aarzelend gelaat
en houdt haar gloed verborgen.

Ik min u in den avond,
die sterft in lang verbloeden,
met diepe en diep're gloeden
zijn duistren moorder lavend.

Ik min u in den zang,
die in zijn klare kracht
betoomt de zware pracht
van Hartstochts hoog verlang.

Ik min u in de kleuren,
beslagen van den gloed
die hen versmelten doet;
en 'k min u in de geuren,

die zweemen van een mond,
dat rood en vochtig ooft,
wanneer Zij om mijn hoofd
de schuchtere armen rondt....

Ik min u, smeulend vuur,
ik min uw donker branden,
dat achter bleeke wanden
waakt en wacht op zijn uur!


1910


[Voetnoot *: Voorzang tot den gelijknamigen cyclus.]




ZOMER-MORGEN IN DEN JARDIN DU
LUXEMBOURG (fragment)


"Hangt niet ons' Liefde door dien frisschen tuin?
Vonkelt zij niet in 't waai'rend water-waas,
dat sproeit het glanzend gras, en door dat gaas,
verstuivend in den wind, glijdt zij niet schuin

in ijle regenbogen en wuift op
en wiekt een lichtend-groene boomgrot binnen,
waar wazig-druiveblauwe duiven minnen?
Die rukken hunne snavels, dan vliegt op

't duikende duifje en klapwiekt blanker wiek
de doffer, 't klaar geblaarte slaand!... Zie, bloesems
vallen voor uwen voet! o, in ons' boezems
is 't schoon gebeure' een tint'lende muziek!

Ligt niet die Liefde als een zonne-damp
over 't smaragd gazon, waar zwart-fluweelen
merels de perels dauw het gras af stelen,
gloed en vocht vindend in dien weel'gen kamp?

Alle bosschages houden heerlijk wijd
hun blaren-volten in de lucht! beneden
ligt warmte-bevend om hun voet gegleden
een vloed van gloende bloeme', o! teederheid!

En het geboomte steekt zijn kruinen in
elkanders kruin, dat duizend blaren strijken
elkaar, 'wijl op den wind de takken wijken
streelend dooreen in zwijmelende min ..."


1903




MEI-AVOND IN DEN JARDIN DU LUXEMBOURG


De meidoorns staan met hun beschroomde rood
        zoo teeder
      te blozen,
en d' avond, bleek van liefde en zedig bloot
       koost weder
     hun broze
en bruidelijke rood.

De mei-maand kwam, en alle kleuren minnen
      den schemer
    zoo zoel,
en uit der bloemen innig-teerste binnen
          daar zwemen
        Zoo zwoel
de geuren tot de zinnen.

De rozen hangen open op de lucht,
       aanhaal'ge
     monden,
uit welker diepte 't zoet geheim verzucht
       der zaal'ge
     wonde
en zwijmelend genucht.

En gij, mijn Lief, gij glimlacht mij zoo lief
     uw teer-
 -heid toe!
Maar onze erinn'ring krenkt die eene grief
         en zeer
       en moe
laat ons die schaam'le dief.

Door dezen tuin van lust en schemer staren
       den nacht
      wij in
En in onze eenheid nochtans eenzaam, sparen
      wij lach
    en min
en garen ons den weemoed....


1904




DE REIS DOOR DEN NACHT


   Ver was de reis door den nacht,
   Den dicht-besneeuwden nacht,
De trein doortrok met donker gezang de winterlijke bergen
   Nu, in den duisteren na-nacht,
   Blind in de spelonk van het rijtuig,
Hooren we enkel het bellen-gerinkelvan 't neder-dravende span.

  Gedoken in 't voort-ijlend hokje,
  Zij, mijn Lief, en ik, en het kind,
Het in zoelen slaap verzonken kind in 'n witwollen doekje gewikkeld,
  Hooren we enkel 't gerinkel der bellen
  Over de ruischlooze wegen der nacht
In het zuidelijk bergland langs 't zuiver-wijd fluist'rende meer--

  En het is als een heuglijke vlucht,
  Stil en snel bij het bellen-gerinkel
--Rein is de nachtlucht en reukig van bloemen, ongezien--
  En 'k denk aan Jozef en Maria met het Kind
  Vluchtende door den winternacht,
Den kouden, zoetrokigen nacht van het Oosten ...


Lugano, 1906.




DE GROOTMOEDER


  De rozen glanzen in de maan
 En onderdoor een donk'ren boom
Waar glimp-geschijn in schilfert,
  Zie ik de verre bergen staan
 In fijnen droom
  Verzilverd.

De rozen glanzen zijig, 't is
  Alsof zij zelve stralen,
Een teergeurende lichternis
  Hoog in de zilvren zale....

Een vrouwe-hoofd als was zoo wit,
  't Ivoren voorhoofd blinkend
In 't maanlicht, en om 't grijze haar
  Een wit-zij sluiertje, zoo zit
De oude voor dit teer altaar
 Van berge' en witte rozelaar
  In zilvren nacht verzinkend....

Zij rust en peinst, het kindeke is te slapen,
Maar in haar zuiv'ren geest lacht het, herschapen,
Bij zil'vren nacht als bij den gouden dag.
Zij zegt: gelukkige ik, dat ik dit Leven zag,
Dat ik dit Leven zie in al mijn oude droomen,
De jonge gouden vreugd, die is tot bloei gekomen
Onder mijn zil'vren stam ... Vermolme dien de Dood,
Ik leef en bloei opnieuw in deze teed're loot.


Lugano, 1907




ISOLA MADRE


  Isola Madre, waar uw geel kasteel
Met blinde ramen hoog in zuid-zon gloeide,
Was 't dat de bark aan rots'ge trappen roeide
  En we uit den droom van vloeiend-blauw juweel

  Zoo wijd en ijl, opstegen in uw veel
Zwaarder en zoeter droom, waar purper bloeiden
Bloemen uit Cashmir, grijze ceed'ren schroeiden,
  Tropische aromen broeiden door 't struweel....

    Wij daalde' in koelte van laurieren-dreven
  En dwaalde' omhoog door een hoog, Oostersch woud
Van glans-zwart bamboes, blinkende magnolen,

Tot we, op 't terras, dien teersten droom in-dolen t
  Ver over 't meer-azuur het doomend goud
    Der eeuw'ge sneeuw, in 't lucht-azuur versteven!


Lago Maggiore, 1909




DE ZANG VAN NACHT EN TIJD


      Raadsel van 't Oogenblik!
    Met mijne heete handen
        op 't wit papier,
        zoo zit ik hier
in dezen herfstnacht, aan de afbrokkelende stranden
        van 't Heden.

      Water van 't meer,
    ik hoor uw golven spoelen
        aan duist'ren wal--
        En fluist'ren zal
de onsterfelijke zee des dooden Tijds en woelen
        aan dit Zelf.

      Nacht, zwart en dicht,
    stil en ontastbaar boven
        d'onstilb're golven,--
        Zoo blind bedolven
is mijn wild leven onder 't donkere verdooven
        der Toekomst.

      Moeder, Vader, Vrienden,
    Waarom uw vragende oogen,
        en door den nacht
        waarvoor uw zacht
geklag? Mijn hart is wond, ik heb u niet bedrogen,
        de Tijd gaat--

      Vrouw, die mij houdt
    in uw goud-lighte leven
        omhuld, o Uw
        is 't gulden Nu.
Voed de uren als een durend vuur,--wee, dat het bleve
        het Oogenblik.

En, ongeboren Tijd,
    Nacht!--laat ons een licht venster
        in uw zwaar zwart:
        dat daar mijn hart
veilig een hoofdje wist en roodgoud haar-geglinster,
        mijn Kind!


Lago Maggiore, 1910.




DE ONZICHTBARE


Ik wil tasten den Boom, die in den nacht
  Verrijst van de wazige aarde ...
Ik zie hem niet; ik zie de duizend bloesems lichten
  Flonkerend op de winde-zuchten,
Die fluisteren door de koude, zwarte gaarde.

Ik wil aanraken den duisteren Boom,
  Die stijgt uit de wereld, en den hemel
  Vult met zijn zachte takken-gewemel,--
Ik wil grijpen den tronk en schudden dit wonder,
  Opdat ik wierd bedolven onder
Die bloemen van lucht en van goud, een droom
Van hemelsch vuur in glinsterend sneeuwen ...

Maar die Boom, hij is ver in de verten der eeuwen ...
Mijn handen strekken zich in 't ledig waar hij leeft!
De tintlende starren, zij vallen niet,
Lachende neder uit den hooge
Naar dit kind, het eeuwig bedrogen
Menschkind dat streeft
En tast en niet ziet,
Verlangt, en lacht 't Verlangen aan,
zijn tranen-ruischende Schoonheid.




DE BLINDE DICHTER


_Aan W.L. Penning Jr. op zijn zeventigsten jaardag,
10 November 1910._


  Altijd zal ik uw blinde beeld bewaren,
Jeugdige grijsaard, die mijn oude jeugd
Met uwe teng're sterkte hebt verheugd
  En met uw rust mijne onrust deedt bedaren.

  Een fijne blos verjongde uw strakke kaak,
Uw maag're roode hand koelde in de mijne;
Toen, frisch als blos en vingerdruk, ging schijnen
  't Licht uwer vroolijke en vrome spraak.

  Wij zaten, vreemden, en alleen zaagt gij
Mijn stem, die schromend tot u uit kwam breken;
Maar 't gloorde als een herkennen door ons spreken
  En, o schoone ochtend! vrienden, scheidden wij!

  Doch 't allerschoonst zal mij d'erinn'ring blijven,
Hoe, blinde, gij mij voorgingt naar beneen,
De armen los neerhangend langs u heen,
  Geheven 't blinde hoofd, rechtop van lijve!

  Zoo schreedt gij onbezorgd de steilte omlaag,
Gansch aarzelloos en zonder steun noch tasten.
Zoo schrijdt uw ziel met hare zware lasten
  Stil door den schemer tot de laatste Vraag.

  Gij scheent m'een Wonder, oude, blinde Vriend,
Als die het vuur doorwaadden zonder vreezen,
Naar wij het in de Heilge Boeken lezen;
  Gij waart m'een Teeken: ik was blind, gij ziend!

  Zoo worde uw beeld een voor-beeld den vervaarden,
Die, ziende, deinzen voor huns levens graf:--
De blinde Dichter, gaand de treden af
  Met kalm gelaat, waarlangs het zonlicht klaarde ...




HET SCHOONE STERVEN


  Als in de stemm'ge stad het herfst-tij weeft
Zijn gouden waas over de oude grachten
  En onder 't gulden loof een stemming zweeft
van sterven in deze oude en gouden prachten,--

Dan denk ik, hoe 'k den dood graag zoude wachten
  Gelijk een herfstdraad die in 't goud-licht beeft
En henenzweeft in de eerste koude nachten
  waarin alleen een zilvren stemklank leeft:

    De stem, die in de hooge eenzaamheden
  Zingt en weerklinkt en zingend meet den Tijd
En aan den hemel aarde's Schijn doet hooren,

Terwijl de ziel, in 't eeuwig Zijn verloren,
  Het torenlied een laatsten glimlach wijdt
    En lichtende verglijdt in 't tijdloos Eden.


Utrecht 1916




BIJ DE MAATSCHAPPIJ VOOR GOEDE EN GOEDKOOPE LECTUUR TE AMSTERDAM
VERSCHENEN IN DE ACHTERSTAANDE RUBRIEKEN DE VOLGENDE WERKEN




GEDICHTEN



A. NEDERLANDSCHE


FRANS BASTIAANSE, _Gedichten_ (2e dr. 6/11e duizend)

I. 0.55 C. 1.05

"Het in aanleg grootsche dat we hier aantreffen, is verrustigd,
verklaard en verteederd door de zachte droomerigheid die waarlijk
kenmerkend voor dezen dichter is." _Hofstad_.

       *       *       *       *       *

S. BONN, _Wat Zang en Melody_, met een woord tot inleiding van L.
Simons.

I. 0.55

...."Bonn is een vogel, die een wijsje kweelen moet als de zon schijnt,
het landschap lacht."

_Zangen van Hoop._

I. 0.75 C. 1.25

"Bonn is een socialistisch dichter. Z'n gedichten zijn rood. De zangen
van dezen bundel zijn 'n verheerlijking van opstand en vrije liefde."
_Het Centrum_. "Er leeft een sterk optimisme in het hart van dezen
dichter, wiens boekje weldadig aandoet." _Het Tooneel_.

       *       *       *       *       *

RENe DE CLEKCQ, _Van Aarde en Hemel_. (De Appel-
Hemelbrand--Afaasvar--Doemsdag).

I. 0.75

_Uit Zonnige Jeugd_.

C. 1.05

"Er gaat door dezen bundel de jolige lach van een jeugdig snuiter, die
zijn levensvreugde uit in zang en lied en rhythme. _Utrechtsch Dagblad_.

       *       *       *       *       *

P.N. VAN EYCK, _De Getooide Doolhof en andere gedichten_.

I. 0.55 C.1.05

_Gedichten_. (Het Ronde Perk--Lichtende golven)

L 0.75 C. 1.25 L. 1.40;

"Zoowel lichte, eenvoudige liedjes, als gedichten even zwaarmoedig van
stemming als zwaar van zegging, breed voortschrijdend in het sterke
rhytme." _Nieuws v.d. Dag._

       *       *       *       *       *

P.A. DE GENESTET, _Complete Gedichten_, voorzien van portretten van De
Genestet en mevrouw De

Genestet-Bienfait. Ingeleid en van een aantal belangrijke noten
voorzien door Dr. H.L. Oort (5e dr. 25/27e duizend)

I. 1.40 C. 1.90 L. 2.05

       *       *       *       *       *

JACOB ISRAEL DE HAAN, _Het Joodsche Lied_.

I. 1.20 C. 1.70 L. 1.85

"Hier geen opervlakkige oogenblik-indrukken, haastig verklankt, maar
woorden, komend uit het diepst van een gemoed, waarin de waarheid, met
moeite verkregen, met smart gelouterd, rust als een onuitputtelijke
schat." _Avondpost._


       *       *       *       *       *

PROSPER VAN LANGENDONCK, _Verzen_,

I. 0.55 C. 1.05

"v. L. is een echte Vlaming, in hem leeft de trek naar tooneelachtig
gebaren en galmende rethoriek tezamen met een kinderlijke teederheid en
een ware grootheid van opvatting." _Maasbode_.


       *       *       *       *       *

JAN LUYKEN, _Jezus en de Ziel_, ingeleid en toegelicht door F. Reitsma,
met reproducties naar de oorspronkelijke prenten.

I. 0.95 C. 1.45 K. 2.20

"Zou het niet jammer zijn als zulke prachtige dingen verloren gingen?" _Het Volk_.


       *       *       *       *       *

V. DE LA MONTAGNE, _Gedichten_, met inleiding van Emm. de Bom (3e
vermeerderde dr. 6/8e duizend in W.B.-uitgaaf) I. 0.55 C. 1.05 L. 1.20
K. 1.80

       *       *       *       *       *

FRANQOIS PAUWELS, _Enkele Verzen_.

I. 0.55 C. 1.05

"Een gauw gevoelig hart, een fijn muzikaal versgehoor,--ziedaar de bron
van Pauwels' welluidende liedjes...." _Van onzen Tijd_.


       *       *       *       *       *

J. REDDINGIUS, _Johanneskind. Gedichten_. (2e vermeerderde dr. 6/8e
duizend) 0.55 C. 1.05 _Regenboog en Jeugdverzen_. I. 0.75 C. 1.25 L.
1.40

" ... Bij Reddingius is aanwezig allereerst: het wezenlijke, innige
natuurgeluid van den dichter." _Is. Querido_.


"Voortaan kan Reddingius, in zijn eigen genre, veilig bij de besten
onzer dichters worden geteld." _Willem Kloos_.


       *       *       *       *       *

ANNIE SALOMONS, _Nieuwe Verzen_.

I. 0.55 C. 1.05 Keurband f 1.80

"Als een bundel zuivren schoonheidszang nemen we deze Nieuwe Verzen mee
ons verder leven in. A joy for ever." _Utrechtsch Sted. Dagblad._


       *       *       *       *       *

DE SCHOOLMEESTER, _Gedichten van_--met al de oorspronkelijke
illustraties, en de voorrede van Mr. J. van Lennep, 3e druk, 9e-11e
duizend.

I. 1.20 C. 1.70

       *       *       *       *       *

JULES SCHueRMANN, _Uit de Stilte_ en andere gedichten. Met voorrede van
Willem Kloos.

I. 0.80 K. 1.60

"Dit is wel het hoofdkenmerk van Schuermann's verzen dat zij zoo
eenvoudig weg uit een ziel schijnen uitgestroomd, als waren zij geen
menschenwerk, maar de uiting van een magische kracht." _De Avondpost_.

       *       *       *       *       *

NiCO VAN SUCHTELEN, _Verzen_, dramatisch, episch, lyrisch.

I. 0.95 C. 1.45 L. 1.60

"Er zingt door den ganschen bundel heen een krachtige levenswind, nu
zacht--als de zuidewindsadem over de lentebloemen--dan forsch en
mannelijk--als de zeewind over de duinen." _Onze Eeuw_.

       *       *       *       *       *

HELENE SWARTH, _Roemeensche Volksliederen en Balladen_, naar de Fransche
proza-vertaling van Helene Vacaresco.

I. 1.20 C. 1.70 L. 1.85

"Heel de natuur leeft, handelt, denkt en voelt met de menschen mee in
deze verzen van een, tot rooden hartstocht, maar ook tot sneeuwblanke
teederheid vormende poezie van landbouwers. _N. Rott. Crt_.

_Verzen_.

C. 1.05

... "Een prachtige bundel ..."

_Dr. Walch_ in _Het Vaderland_.

_Nieuwe Verzen_.

I. 1.20 C. 1.70 L. 1.85

"Altijd opnieuw welt de dichterlijke muziek uit haar hart." _Onze Eeuw_.

"Rijpe verzen van iemand die het leven tot in de kern heeft doorproefd."
_Delftsche Courant_.

       *       *       *       *       *

J. WINKLER PRINS, _Gedichten_, met portret van den dichter. Verzameld en
ingeleid door J. Reddingius.

I. 0.95

"Prins is in meer dan een opzicht een zeldzame verschijning geweest in
de letterkunde van Nederland." _De Volksstem_.

ALBERT VERWEY, _Inleiding tot de Nieuwere Nederlandsche Dichtkunst_
(1889-1890) met aanhalingen uit de voornaamste werken (5e dr. 21/23e
duizend)

L 1.40 C. 1.90

       *       *       *       *       *




B. BUITENLANDSCHE


ELISABETH BARRETT BROWNING, _Portugeesche Sonnetten_. Vrij bewerkt naar
het Engelsch door Helene Swarth.

I. 0.55 C. 1.05 L. 1.20

"Het is de vertaalster gelukt, zeer veel van de diepe en teedere
schoonheid, die Mrs. Browning in hare verzen wist te leggen, te
behouden." _De Tijdspiegel_.

       *       *       *       *       *

DANTE, _De Goddelijke Comedie_, uit het Italiaansch vertaald door Dr. H.
Boeken.

I. _De Hel_ (5e druk in bewerking)

C. 1.45 L. 1.60

II. _De Louteringsberg_ (3e dr. 9/11e duizend)

I. 2.--C. 2.50 L. 2.65

III. _Het Paradijs_ (3e dr. 9/11e duizend)

C. 2.50 L. 2.65

_De drie deelen tezamen in een keurband_

6.45

       *       *       *       *       *

_Het Nieuwe Leven (Vita Nuova)_ Uit het Italiaansch vertaald door Nico
van Suchtelen. Met Inleiding, Aanteekeningen, Aanhangsel en Portret.

C. 1.25 K. 2.25

"Deze uitgave van "La Vita Nuova" is geworden tot een kostelijk stuk
literatuur-studie." _Avondpost_.

"Wij mogen volstaan met aan den met zoo merkwaardig fijnen takt en zoo
groote congenialiteit volbrachten overzettingsarbeid van. den
Nederlandschen dichter die waardeering toe te wenschen welke zijn kunst
verdient." _Onze Eeuw_.

       *       *       *       *       *

Prof. HENRI HAUVETTE, _Dante_. Inleiding tot de studie van de Divina
Commedia.

C. 1.70 L. 1.85 K 2.70

"Er gaat een sterke aansporing van uit om Dante's onvolprezen kunstwerk
te gaan lezen." _Dr. J.L. Walch_.

       *       *       *       *       *

DANTE-PAKKET. _De Goddelijke Comedie, Het Nieuwe Leven en het werk van
Hauvette_, alle in keurband, tezamen voor f 10.--in carton f 8.--.

       *       *       *       *       *

MILTON, _Het Paradijs Verloren._ Metrische vertaling van Alex.
Gutteling. (Zes zangen)

I. 0.75 C. 1.25 L. 1.40

"_Miltons_ epos van _Het Paradijs Verloren_ is een dier werken die de
letterkunde der 17e eeuw beheerschten. Een van die werken, die men
behoort te kennen naast _Vondel's Lucifer."_

       *       *       *       *       *

ALFRED DE MUSSET, _De Nachten_. Vertaald en ingeleid door Helene Swarth,
met portret van den schrijver.

I. o.55 C. 1.05 L. 1.20

"Rythme en klank van De Musset's verzen hebben bij deze overbrenging in
het Hollandsch al zeer weinig geleden." _De Telegraaf_.


       *       *       *       *       *

WALT WHITMAN, _Grashalmen_ (Leaves of Grass). Vertaald door Maurits
Wagenvoort. Met portret van den dichter.

I. 0.55 C. 1.05 L. 1.20

"Het is een bloemlezing van het belangrijkste uit den bundel "Leaves of
Grass" van dezen zeer oorspronkelijken Amerikaanschen dichter, wiens
werk een zoo sterken invloed heeft gehad en nog heeft op het opkomend
geslacht."


       *       *       *       *       *




BLOEMLEZINGEN


BILDERDIJK, _Willem Kloos, Bloemlezing_, met inleiding en portretten (2e
dr. 7/9e duizend)

I. 0.75 C. 1.25 L. 1.40 K. 2.--

"Kloos' Bloemlezing uit Bilderdijk, met de uitvoerige voorstudie van den
dichter, is terecht veelvuldig geprezen,"

       *       *       *       *       *

RHEINVIS PEITH, _Bloemlezing_, met inleiding door Willem Kloos. Met drie
portretten.

I. 0.95 C. 1.45 L. 1.60

"Kloos wekt op tot rustig bestudeeren en indringend beschouwen van
Feith's werken. Dat loont!" _N. Courant_.

       *       *       *       *       *

_Gedenkboek der Wereid-Bibliotheek_ 1905/1915 met tal van bijdragen en
portretten.

I. 0.75

DR. J. P. HEYE, _Bloemlezing uit de Volksdichten._ (2e dr. 7/9e
duizend)

I. 0.55 C. 1.05 L. 1.20

       *       *       *       *       *

_Schetsboek_ 1905/1910. Een Keurverzameling uit 't werk van moderne Ned.
auteurs, met portretten.

I. 7.50

Luxe-editie op Jap. papier en kalfsleeren band 25.-

       *       *       *       *       *

JOOST V.D. VONDEL, _Uit Vondels dramatische Lyriek, _ Bloemlezing door
L. Simons.

I. 0.80 K. 1.60

       *       *       *       *       *

ZELFKEUR.-Bloemlezing door de auteurs zelf uit het werk van 57 leden der
Ver. Nederl. Letterkundigen. Met talrijke portretten en biografieen.

1e bundel I. 1.20 C. 1.70

2e bundel I. 1.40 C. 1.90

3e bundel I. 1.40 C. 1.90

De 3 bundels in een K. 5.25

"Deze "Zelfkeur" is al heel interessant, en in haar afgeronde fragmenten
biedt zij een aanlokkelijk panorama van onze letteren." _Hofstad_.

"Een vrijwel volledig beeld van de Ned. Letterkundigen die genoemd mogen
worden.... een goede inleiding tot diepere kennismaking." _Avondpost_.

"Het zijn bundels vol kleur en afwisseling." _Den Gulden Winkel_.

       *       *       *       *       *




BRIEVEN


VINCENT VAN GOGH, _Brieven aan zijn Broeder_. Uitgegeven en toegelicht
door zijn schoonzuster J. van Gogh-Bonger. Met talrijke illustraties. In
drie deelen.

I. 7.50 K. 12.50

"Doch niet alleen tot den mensch, ook tot den kunstenaar brengen de
brieven ons nader. Vele reproducties van teekeningen, in den tekst
opgenomen, en nog vele portretten en illustraties versieren het mooi
uitgegeven werk." _Herman Middendorp_ in _De Tijdspiegel_.

       *       *       *       *       *

Dr. H. JAPIKSE, _Brieven van Johan de Witt_. I. 0.75 C. 1.25

"Voor de talrijke Nederlanders, die, zonder nu juist aan historische
studien te doen, toch wel iets willen weten van hunne groote
landgenooten. Dr. Japikse is daarbij een uitmuntende leidsman; hij
koos, uit de Witt's omvangrijke briefwisseling, de stukken die het best
de persoonlijkheid van zijn held doen kennen; en hij geeft daarbij, in
het kort, de noodige historische toelichtingen." _Onze Eeuw_.

       *       *       *       *       *

MULTATULI, _Brieven_. Bijdrage tot de kennis van zijn leven. (In 10
deelen geillustreerd).

I. 6.--L. 10.--

_Bij maandelijksche afbetaling van een gulden waarbij men het geheel
onmiddellijk in zijn bezit krijgt, f 0.50 extra_.


       *       *       *       *       *




TAAL-EN LETTERKUNDE, KRITIEK


Dr. FRANS BASTIAANSE, _Overzicht van de Ontwikkeling der Nederlandsche
Letterkunde_. Met bloemlezing en illustraties.

Deel I. _Middeleeuwen_ (2e dr.)

I. 2.45 K. 3.35

Deel II. _17e en 18e Eeuw_.

I. 2.45 K. 3.25

       *       *       *       *       *

H. L. BEECKENHOPF, _Kunstwerken en Kunstenaars_. I. 1.20 C. I:70 L. 1.85

"Pittig en frisch werk van den zoo bekenden muziekkritikus."

       *       *       *       *       *

Dr. J.D. BIERENS DE HAAN, _Goethe's Faust_. Een studie.

I. 0.55 C. 1.05

"Zoo heeft dr. Bierens de Haan deze dingen gezien, zoo heeft hij ze aan
ons gegeven en wij mogen hem dankbaar zijn...." _K. C. Bouman-Winkler_
in _De Gids_.

       *       *       *       *       *

EMMANUEL DE BOM, _Het Levende Vlaanderen_. (Met 29 illustraties).

I. 1.40 C. 1.90 L. 2.05

"Schetst ons het geestelijk leven van Vlaanderen als een machtig brok
volkscultuur, een cultuur die door geen macht ter wereld is ten onder te
brengen."

"Een uitgave van beteekenis, die waarlijk in staat is ons te toonen wat
Vlaanderen kan en wat het is," _Vragen v. d. Dag_.

       *       *       *       *       *

M. H. VAN CAMPEN, _Over Literatuur_. Critisch en Didactisch.

I. 1.20 C. 1.70 L. 1.85

"Deze prachtige, wijze woorden.... zij zijn een program en een waaraan
dit buitengewoon zuivere, critische werk, _boeiend en belangwekkend als
sinds Busken Huet zijn literarische fantasieen uitgaf, geen werk "over"
literatuur is geweest,_ ten volle beantwoordt," _Rott. Nieuwsblad_.

       *       *       *       *       *

DESIDERIUS ERASMUS, _Een twaalftal Samenspraken, _ uit het Latijn vert.
door Dr. N. J. Singels. Met portret en inleiding van Cd. Busken Huet
(uit "Het Land van Rembrandt") (2e dr. 6/8e duizend)

C. 1.45 L. 1.60 K. 2.20

_Eene tweede twaalftal Samenspraken_. Vertaald door Dr. N. J. Singels,
met twee afbeeldingen.

I. 0.75 C. 1.25 L. 1.40 K. 2.--

_Lof der Zotheid_. Vertaald door Mr. dr. J.B. Kan; inl. en
aanteekeningen door dr. A.H. Kan. Met Hobein's oorspronkelijke
illustraties (3e druk)

I. 0.95 C. 1.45

       *       *       *       *       *

JACOB GEEL, _Onderzoek en Phantasie_. Ingeleid en met aanteekeningen
voorzien door dr. C.G.N. de Vooys.

I. 0.75 C. 1.25 L. 1.40

"Een boek als dit is een zeldzaamheid op onze tafels," _Annie Salomons_.

       *       *       *       *       *

G. KAPTEYN-MUYSKEN, _Levensrichting van dezen Tijd,_ met portret van Fr.
Hebbel.

I. 0.75 C. 1.25

"Een belangrijk en zeer interessant werk, dat in 't bijzonder gewijd is
aan den duitschen dichter Friedrich Hebbel, Bovendien behandelt de
schrijfster, in verband met den huidigen alles-verwoestenden oorlog, de
grondslagen van een Nieuwe Ethiek."

       *       *       *       *       *

C.R. DE KLERK, _Kultuurbeschouwende Inleiding tot Vondels Spelen_. (In
Band I v. Vondels Spelen)

I. 1.20 C. 1.70

_Vaderlandsche Nieuw-Klassieke Beschouwingen_.

K. 4.75

"Werk van een autodidact, die er behagen in schept zijn eigen
onbevoegdheid te onderstrepen, maar die in de klassieke philologie den
weg weet als een vakman en zijn Augustinus en zijn Plotinus kent als
waarschijnlijk geen tweede in Nederland".... _Dr. J.H. Gunning Wzn._

       *       *       *       *       *

E. D'OLIVEIRA, _De mannen van '80 aan het woord,_ (Van Deyssel, v.
Eeden, Kloos, Verwey, Emants, Netscher, August Vermeylen), met oude en
nieuwe portretten (3e dr. 9/lle duizend)

I. 1.60 C. 2.10

"Het zijn smakelijk ineengezette stukjes, waarin de schrijver de auteurs
van zichzelven, hun wezen, hun werken, hun wenschen en bedoelingen laat
vertellen." _N. Rotf. Courant_.

"_De Jongere Generatie_". (Vervolg op "De Mannen van '80") met
portretten (2e druk) 7/9e duizend)

I. 2.45 C. 2.95

Dit boekje geeft gesprekken met: _Johan de Meester-Karel van de
Woestijne-Josine A. Simons-Mees-Cyriel Buysse-Frans Bastiaanse-Herman
Robbers-Is. Querido-Carel Schorten-Adama van Scheltema-P. N. van
Eijck-Dr. J. D. Bierens de Haan_.

.... "De levende persoonlijkheid der schrijvers, die d'Oliveira
blijkbaar met een fijn apperceptie-vermogen heeft weten vast te houden
en weer te geven ia de hier geboden bladzijden".... _Den
Gulden-Winckel._

       *       *       *       *       *

HERMAN POORT, _Over Literatuur_.

I. 0.55 C. 1.05

"Met een uitstekenden en toch eenvoudigen betoogtrant zet de schrijver
zijn inzichten over kunst en literatuur uiteen; ze toetsend aan of
toelichtend met de voorbeelden uit de letterkunde." _Onze Eeuw_.

       *       *       *       *       *

Is. QUERIDO, _Studien, tweede bundel_. I. 0.95 C. 1.45 L. 1.60

Inhoud: Het Algemeen Menschelijke in Beethoven (2 studies)-Een Parijsche
Roman van Hollanders (2)-Armoede (2) Gemeenschaps-philosophie (4)-Over
Speenhoff-Het Ivoren Aapje-Moderne ziel en oud Instrument-Over Frederik
van Eeden-Drie boeken van Couperus-Verzamelde Opstellen van Van
Deyssel-Moeder.

_Literatuur en Kunst_.

I. 2.50

       *       *       *       *       *

CAREL SCHARTEN, _Het Spellingvraagstuk_. "De Vereenvoudigde een gevaar
voor Volk en Stam." I. 0.20

_De Roeping der Kunst_. (De Poezie-Het Proza-De Vlaamsche Beweging en de
oorlog-Op den weg naar een nieuwe moraal). I. 1.40 C. 1.90 L. 2.05

.... "zijn studies, met den voornamen, eigenaardigen en
hoog-geestelijken toon die hem eigen is,--teer-, en diep-, en
Eeftig-indringend." _Is. Querido_.

       *       *       *       *       *

L. SIMONS, _Studies en Lezingen._

I. 1.40 C. 1.90

Inhoud: Georg Meredith-Williain Morris-Hendrik Ibsen-Bernard
Shaw-Vondels Jeftha-Vondels Gijs-brecht van Aemstel-Moliere's
Vrek-Moliere's Tartuffe Tartuffe-Lezingen.

_...."Wat hij doet is het verspreiden van waarlijk vrijzinnige, gezonde
en nooit genoegzaam aangeprezen beginselen....."_ _De Telegraaf._

_Voordragen en Tooneelspelen_.

I. 0.10

_Voordragen II_. Toegelicht met voorbeelden.

I. 0.10

_De Ontwikkeling van het Tooneel en van het Drama._ Deel I en II (tot
1625), 600 pag., 22 ill., 2 dln. Tezamen

I. 3.30 C. 3.80 L. 3.95

"Geeft een overzicht van de ontwikkeling van het Drama en het Tooneel in
het Oosten, Griekenland, de Romeinen, Middeleeuwen, 16e E. (Vooral
Engeland, ook Nederl. en Spanje)."

_Vondels Dramatiek_ (In Band 4 v. Vondels Spelen),

L 1.20 C. 1.70 L. 1.85

       *       *       *       *       *

ALBERT VERWEY, _Inleiding tot de nieuwere Nederlandsche Dichtkunst_ (5de
druk 21/23ste duizend)

I. 1.40 C. 1.90

       *       *       *       *       *

Dr. C.G.N. DE VOOYS, _Spreken en Schrijven in Noord-en Zuid-Nederland._

I. 0.25

"Een brochure geschreven naar aanleiding van het geschrift van den heer
Scharten "Het Spellingvraagstuk."

       *       *       *       *       *

Prof. J.J.G. VUeRTHEIM, _Grieksche Letterkunde_. Geillustreerd.

I. 1.4O C. 1.90

"De behandelde onderwerpen zijn met groote kennis en met levendigheid
bewerkt; we voelen er den schrijver in die zijn stof beheerscht." _Alg.
Handelsblad_.

_Grieksche Lyrische Dichters en hunne Poezie_.

I. 2.75 K. 4.--

"Uit Leiden komen machtige impulsen tot vernieuwing der belangstelling
voor de ouden." _Tijdspiegel_.

"Een heel belangrijke en origineele studie." _Vlaamsch Heelal_.










End of Project Gutenberg's Van vijf moderne dichters, by P.C. Boutens et al.

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK VAN VIJF MODERNE DICHTERS ***

***** This file should be named 13326.txt or 13326.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        https://www.gutenberg.org/1/3/3/2/13326/

Produced by Miranda van de Heijning and the Online Distributed
Proofreading Team.


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
https://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at https://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit https://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including including checks, online payments and credit card
donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     https://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.