diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 828.txt | 2578 | ||||
| -rw-r--r-- | 828.zip | bin | 0 -> 39939 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/lvdan10.txt | 2444 | ||||
| -rw-r--r-- | old/lvdan10.zip | bin | 0 -> 37595 bytes |
7 files changed, 5038 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text @@ -0,0 +1,2578 @@ +The Project Gutenberg EBook of Latin Vulgate of Daniel [Prophetia Danielis], by +Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Latin Vulgate of Daniel [Prophetia Danielis] + +Author: Anonymous + +Posting Date: April 15, 2013 [EBook #828] +Release Date: February, 1997 +First Posted: February 11, 1997 + +Language: Latin + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LATIN VULGATE OF DANIEL *** + + + + +Produced by Dennis McCarthy + + + + + + + + + +(Latin Vulgate, Daniel) : Prophetia Danielis + + + +This is a complete electronic ASCII text of the Book of Daniel from the +Latin Clementine Vulgate, sections translated from the Greek Septuagint +included, with section headers, footnotes, and appendicies. +notes concerning this file: + + + + +transcriber: +Dennis McCarthy +261 South Colonial Homes Circle, N.W. +Atlanta, Georgia 30309-1226 + + +Dedicated to the Memory of +Elliott Harry Aldridge (1910 May 19 - 1990 November 01) + +1996 December 08 +1997 February 02 (revised) + +Source: +P. Michael Hetzenauer, Ord. Min. Cap. editor. +Biblia Sacra Vulgatae Editionis: +Sixti V Pont. Max. Iussa Recognita et Clemens VIII Auctoritate Edita. +Neo Eboraci et Cincinnati + + +I have transcribed from this source as accurately as possible for +this e-text, with the following changes: +1) I formatted each verse into a separate line and added the chapter +number to each verse number. In doing this I lost the source's +paragraph structure. +2) I exploded the ligatures for "ae" and "oe" into two characters +rather than one character for each diphthong. +3) I capitalized all of the section headings which were either in +bold or italicized print originally. These sections headings may +not be original to the Vulgate, but then neither are verse numbers. +4) In all references to verses I used a colon to separate the +chapter number and verse number rather than a comma as in the source. +5) I placed the footnote designators in parentheses and re-lettered +them for the whole body of the text. The original recycled to "a" +for each new page. I also arranged the cross reference footnotes +themselves into one chart at the end of the text. +6) I moved the marginal notations into an appendix. + +Verses 3:52-3:90 are formatted differently than the rest of the text. +This is because this section is a song/poem that was formatted +specially in the source text. + +Verse 3:98 begins with a capitalized word. I know this is against +Project Gutenberg standards, but this is the only "first" word so +treated in the source text. I defer to the source's editor's +judgement in this matter, and request that it remain as is. There are +other words in the text capitalized, but they do not begin a section. + +Please note that some sentence-like sections end with a period, but +the following line does not begin with a capital letter. I recommend +that this format remain. The source's editor seems to have been +quite confident in the propriety of this approach. I have retained +all of the source's capitalization and punctuation except for the +section headers. + +65 is the target line length, but because of the length of many +of the Latin words, my desire not to create "orphan" words, and +a genuine lack of talent on the part of the transcriber for such +matters, the margination is rather ragged. + + +This text carries no warranty of any kind. + +********************************* + + + + + + + +PROPHETIA DANIELIS. + + + + + +PARS PRIOR. +HISTORIA DANIELIS PROPHETAE, 1:1-6:28. + + + + +I. VITA PRIVATA, 1:1-21. + + +1:1 Anno tertio regni Ioakim regis Iuda, venit Nabuchodonosor rex +Babylonis in Ierusalem, et obsedit eam; + +1:2 et tradidit Dominus in manu eius Ioakim regem Iuda, et partem +vasorum domus Dei: et asportavit ea in terram Sennaar in domum dei sui, +et vasa intulit in domum Thesauri dei sui. + +1:3 Et ait rex Asphenez praeposito Eunuchorum ut introduceret de +filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, + +1:4 pueros, in quibus nulla esset macula, decoros forma, et eruditos +omni sapientia, cautos scientia, et doctos disciplina, et qui possent +stare in palatio regis, ut doceret eos litteras, et linguam Chaldaeorum. + +1:5 Et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis, +et de vino unde bibebat ipse, ut enutriti tribus annis, postea +starent in conspectu regis. + +1:6 Fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda, Daniel, Ananias, Misael, +et Azarias. + +1:7 Et imposuit eis praepositus eunuchorum, nomina: Danieli, Baltassar: +Ananiae, Sidrach: Misaeli, Misach: et Azariae, Abdenago. + +1:8 Proposuit autem Daniel in corde suo ne pollueretur de mensa regis, +neque de vino potus eius: et rogavit eunuchorum praepositum ne +contaminaretur. + +1:9 Dedit autem Deus Danieli gratiam et misericordiam in conspectu +principis eunuchorum. + +1:10 Et ait princeps eunuchorum ad Danielem: Timeo ego dominum +meum regem, qui constituit vobis cibum et potum: qui si viderit +vultus vestros macilentiores prae ceteris adolescentibus coaevis +vestris, condemnabitis caput meum regi. + +1:11 Et dixit Daniel ad Malasar, quem constituerat princeps eunuchorum +super Danielem, Ananiam, Misaelem, et Azariam: + +1:12 Tenta nos obsecro servos tuos diebus decem, et dentur nobis +legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum: + +1:13 et contemplare vultus nostros, et vultus puerorum, qui vescuntur +cibo regio: et sicut videris, facies cum servis tuis. + +1:14 Qui, audito sermone huiuscemodi, tentavit eos diebus decem. + +1:15 Post dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores, +et corpulentiores prae omnibus pueris, qui vescebantur cibo regio. + +1:16 Porro Malasar tollebat cibaria, et vinum potus eorum: +dabatque eis legumina. + +1:17 Pueris autem his dedit Deus scientiam, et disciplinam in omni libro, +et sapientia: Danieli autem intelligentiam omnium visionum et somniorum. + +1:18 Completis itaque diebus, post quos dixerat rex ut introducerentur: +introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. + +1:19 Cumque eis locutus fuisset rex, non sunt inventi tales de universis, +ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias: et steterunt in conspectu Regis. + +1:20 Et omne verbum sapientiae et intellectus, quod sciscitatus est +ab eis Rex, invenit in eis decuplum super cunctos ariolos, et magos, +qui erant in universo regno eius. + +1:21 (a) Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis. + + + +II. VITA PUBLICA, 2:1-6:28. + + +1. DANIEL REGI SOMNIUM APERIT ET DECLARAT, 2:1-49. + + +2:1 In anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium, +et conterritus est spiritus eius, et somnium eius fugit ab eo. + +2:2 Praecepit autem rex, ut convocarentur arioli, et magi, et malefici, +et Chaldaei: ut indicarent regi somnia sua: qui cum venissent, +steterunt coram rege. + +2:3 Et dixit ad eos rex: Vidi somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. + +2:4 Responderuntque Chaldaei regi Syriace: Rex in sempiternum vive: +dic somnium servis tuis, et interpretationem eius indicabimus. + +2:5 Et respondens rex ait Chaldaeis: Sermo recessit a me: +nisi indicaveritis mihi somnium, et coniecturam eius, peribitis vos, +et domus vestrae publicabuntur. + +2:6 Si autem somnium, et coniecturam eius narraveritis, praemia, +et dona, et honorem multum accipietis a me: somnium igitur, +et interpretationem eius indicate mihi. + +2:7 Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium dicat servis suis, +et interpretationem illius indicabimus. + +2:8 Respondit rex, et ait: Certe novi quod tempus redimitis, +scientes quod recesserit a me sermo. + +2:9 Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, +quod interpretationem quoque fallacem, et deceptione plenam composueritis, +ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, +ut sciam quod interpretationem quoque eius veram loquamini. + +2:10 Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo +super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: sed neque +regum quisquam magnus et potens verbum huiuscemodi sciscitatur ab +omni ariolo, et mago, et Chaldaeo. + +2:11 Sermo enim, quem tu quaeris, rex, gravis est: nec reperietur +quisquam, qui indicet illum in conspectu regis: exceptis diis, +quorum non est cum hominibus conversatio. + +2:12 Quo audito, rex in furore, et in ira magna praecepit ut +perirent omnes sapientes Babylonis. + +2:13 Et egressa sententia, sapientes interficiebantur: +quaerebanturque Daniel, et socii eius, ut perirent. + +2:14 Tunc Daniel requisivit de lege, atque sententia ab Arioch +principe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos +sapientes Babylonis. + +2:15 Et interrogavit eum, qui a rege potestatem acceperat, +quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. +Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, + +2:16 Daniel ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad +solutionem indicandam regi. + +2:17 Et ingressus est domum suam, Ananiaeque et Misaeli, et Azariae +sociis suis indicavit negotium: + +2:18 ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto, +et non perirent Daniel, et socii eius cum ceteris sapientibus Babylonis. + +2:19 Tunc Danieli mysterium per visionem nocte revelatum est: +et benedixit Daniel Deum caeli, + +2:20 et locutus ait: Sit nomen Domini benedictum a saeculo et +usque in saeculum: quia sapientia et fortitudo eius sunt. + +2:21 Et ipse mutat tempora, et aetates: transfert regna, atque constituit: +dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam: + +2:22 Ipse revelat profunda, et abscondita, et novit in tenebris constituta: +et lux cum eo est. + +2:23 Tibi Deus patrum nostrorum confiteor, teque laudo: +quia sapientiam, et fortitudinem dedisti mihi: et nunc ostendisti +mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. + +2:24 Post haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constituerat +rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: +Sapientes Babylonis ne perdas: introduc me in conspectu regis, +et solutionem regi narrabo. + +2:25 Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: +Inveni hominem de filiis transmigrationis Iuda, qui solutionem regi annunciet. + +2:26 Respondit rex, et dixit Danieli, cuius nomen erat Baltassar: +Putasne vere potes mihi indicare somnium, quod vidi, et interpretationem eius? + +2:27 Et respondens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, +sapientes, magi, arioli, et aruspices nequeunt indicare regi: + +2:28 Sed est Deus in caelo revelans mysteria, qui indicavit tibi +rex Nabuchodonosor, quae ventura sunt in novissimis temporibus. +Somnium tuum, et visiones capitis tui in cubili tuo huiuscemodi sunt: + +2:29 Tu rex cogitare coepisti in strato tuo, quid esset futurum +post haec: et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. + +2:30 Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam in +cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: sed ut interpretatio +regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. + +2:31 Tu rex videbas, et ecce quasi statua una grandis: statua illa magna, +et statura sublimis stabat contra te, et intuitus eius erat terribilis. + +2:32 Huius statuae caput ex auro optimo erat, pectus autem et +brachia de argento, porro venter, et femora ex aere. + +2:33 tibiae autem ferreae, pedum quaedam pars erat ferrea, +quaedam autem fictilis. + +2:34 Videbas ita, donec abscissus est lapis de monte sine manibus: +et percussit statuam in pedibus eius ferreis, et fictilibus, +et comminuit eos. + +2:35 Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum, +et redacta quasi in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: +nullusque locus inventus est eis: lapis autem, qui percusserat statuam, +factus est mons magnus, et implevit universam terram. + +2:36 hoc est somnium. Interpretationem quoque eius dicemus coram te, rex. + +2:37 Tu rex regum es: et Deus caeli, regnum, et fortitudinem, +et imperium, et gloriam dedit tibi: + +2:38 et omnia, in quibus habitant filii hominum, et bestiae agri: +volucres quoque caeli dedit in manu tua, et sub ditione tua +universa constituit: tu es ergo caput aureum. + +2:39 Et post te consurget regnum aliud minus te argenteum: +et regnum tertium aliud aereum, quod imperabit universae terrae. + +2:40 Et regnum quartum erit velut ferrum. quomodo ferrum comminuit, +et domat omnia, sic comminuet, et conteret omnia haec. + +2:41 Porro quia vidisti pedum, et digitorum partem testae figuli, +et partem ferream: regnum divisum erit, quod tamen de plantario +ferri orietur, secundum quod vidisti ferrum mistum testae ex luto. + +2:42 Et digitos pedum ex parte ferreos, et ex parte fictiles: +ex parte regnum erit solidum, et ex parte contritum. + +2:43 Quod autem vidisti ferrum mistum testae ex luto, +commiscebuntur quidem humano semine, sed non adhaerebunt sibi, +sicut ferrum misceri non potest testae. + +2:44 In diebus autem regnorum illorum suscitabit Deus caeli regnum, +quod in aeternum non dissipabitur, et regnum eius alteri populo +non tradetur: comminuet autem, et consumet universa regna haec: +et ipsum stabit in aeternum. + +2:45 Secundum quod vidisti, quod de monte abscissus est lapis +sine manibus, et comminuit testam, et ferrum, et aes, et argentum, +et aurum, Deus magnus ostendit regi quae ventura sunt postea. +et verum est somnium, et fidelis interpretatio eius. + +2:46 Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem +adoravit, et hostias, et incensum praecepit ut sacrificarent ei. + +2:47 Loquens ergo rex, ait Danieli: Vere Deus vester Deus deorum est, +et Dominus regum, et revelans mysteria: quoniam tu potuisti aperire +hoc sacramentum. + +2:48 Tunc rex Danielem in sublime extulit, et munera multa, et magna +dedit ei: et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis: +et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. + +2:49 Daniel autem postulavit a rege: et constituit super opera +provinciae Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: Ipse autem +Daniel erat in foribus regis. + + + +2. SOCII DANIELIS IN FORNACE SERVANTUR, 3:1-97. + + +3:1 Nabuchodonosor rex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta, +latitudine cubitorum sex, et statuit eam in campo Dura provinciae Babylonis. + +3:2 Itaque Nabuchodonosor rex misit ad congregandos satrapas, magistratus, +et iudices, duces, et tyrannos, et praefectos, omnesque principes regionum, +ut convenirent ad dedicationem statuae, quam erexerat Nabuchodonosor rex. + +3:3 Tunc congregati sunt satrapae, magistratus, et iudices, duces, +et tyranni, et optimates, qui erant in potestatibus constituti, +et universi principes regionum ut convenirent ad dedicationem statuae, +quam erexerat Nabuchodonosor rex. stabant autem in conspectu statuae, +quam posuerat Nabuchodonosor rex: + +3:4 et praeco clamabat valenter: Vobis dicitur populis, tribubus, +et linguis: + +3:5 In hora, qua audieritis sonitum tubae, et fistulae, et citharae, +sambucae, et psalterii, et symphoniae, et universi generis musicorum, +cadentes adorate statuam auream, quam constituit Nabuchodonosor rex. + +3:6 Si quis autem non prostratus adoraverit, eadem hora mittetur +in fornacem ignis ardentis. + +3:7 Post haec igitur statim ut audierunt omnes populi sonitum tubae, +fistulae, et citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, +et omnis generis musicorum: cadentes omnes populi, tribus, et linguae +adoraverunt statuam auream, quam constituerat Nabuchodonosor rex. + +3:8 Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Iudaeos: + +3:9 dixeruntque Nabuchodonosor regi: Rex in aeternum vive: + +3:10 tu rex posuisti decretum, ut omnis homo, qui audierit sonitum tubae, +fistulae, et citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, et universi +generis musicorum, prosternat se, et adoret statuam auream: + +3:11 si quis autem non procidens adoraverit, mittatur in fornacem +ignis ardentis. + +3:12 Sunt ergo viri Iudaei, quos constituisti super opera +regionis Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: viri isti +contempserunt, rex, decretum tuum: deos tuos non colunt, +et statuam auream, quam erexisti, non adorant. + +3:13 Tunc Nabuchodonosor in furore, et in ira praecepit ut adducerentur +Sidrach, Misach, et Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. + +3:14 Pronunciansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene Sidrach, +Misach, et Abdenago deos meos non colitis, et statuam auream, +quam constitui, non adoratis? + +3:15 Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, +fistulae, citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, +omnisque generis musicorum, prosternite vos, et adorate statuam, quam feci: +quod si non adoraveritis, eadem hora mittemini in fornacem ignis ardentis: +et quis est Deus, qui eripiet vos de manu mea? + +3:16 Respondentes Sidrach, Misach, et Abdenago, dixerunt regi +Nabuchodonosor: Non oportet nos de hac re respondere tibi. + +3:17 Ecce enim Deus noster, quem colimus, potest eripere nos de +camino ignis ardentis, et de manibus tuis, o rex, liberare. + +3:18 Quod si noluerit, notum sit tibi, rex, quia deos tuos non colimus, +et statuam auream, quam erexisti, non adoramus. + +3:19 Tunc Nabuchodonosor repletus est furore: et aspectus faciei +illius immutatus est super Sidrach, Misach, et Abdenago, et praecepit +ut succenderetur fornax septuplum quam succendi consueverat. + +3:20 Et viris fortissimis de exercitu suo iussit ut ligatis pedibus +Sidrach, Misach, et Abdenago mitterent eos in fornacem ignis ardentis. + +3:21 Et confestim viri illi vincti cum braccis suis, et tiaris, et +calceamentis, et vestibus missi sunt in medium fornacis ignis ardentis. + +3:22 nam iussio regis urgebat: fornax autem succensa erat nimis. +Porro viros illos, qui miserant Sidrach, Misach, et Abdenago, +interfecit flamma ignis. + +3:23 Viri autem hi tres, id est, Sidrach, Misach, et Abdenago, +ceciderunt in medio camino ignis ardentis, colligati. + +QUAE SEQUUNTUR IN HEBRAEIS VOLUMINIBUS NON REPERI. + +3:24 Et ambulabant in medio flammae laudantes Deum, et benedicentes Domino. + +3:25 Stans autem Azarias oravit sic, aperiensque os suum in medio ignis, ait: + +3:26 Benedictus es Domine Deus patrum nostrorum, et laudabile, +et gloriosum nomen tuum in saecula: + +3:27 quia iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et universa opera +tua vera, et viae tuae rectae, et omnia iudicia tua vera. + +3:28 Iudicia enim vera fecisti iuxta omnia, quae induxisti super nos, +et super civitatem sanctam patrum nostrorum Ierusalem: quia in veritate, +et in iudicio induxisti omnia haec propter peccata nostra. + +3:29 Peccavimus enim, et inique egimus recedentes a te: +et deliquimus in omnibus: + +3:30 et praecepta tua non audivimus, nec observavimus, nec fecimus +sicut praeceperas nobis ut bene nobis esset. + +3:31 omnia ergo, quae induxisti super nos, et universa, +quae fecisti nobis, in vero iudicio fecisti: + +3:32 et tradidisti nos in manibus inimicorum nostrorum iniquorum, +et pessimorum, praevaricatorumque et regi iniusto, et pessimo ultra +omnem terram. + +3:33 Et nunc non possumus aperire os: confusio, et opprobrium +facti sumus servis tuis, et his, qui colunt te. + +3:34 Ne, quaesumus, tradas nos in perpetuum propter nomen tuum, +et ne dissipes testamentum tuum. + +3:35 neque auferas misericordiam tuam a nobis propter Abraham +dilectum tuum, et Isaac servum tuum, et Israel sanctum tuum: + +3:36 quibus locutus es pollicens quod multiplicares semen eorum +sicut stellas caeli, et sicut arenam, quae est in littore maris: + +3:37 quia Domine imminuti sumus plus quam omnes gentes, +sumusque humiles in universa terra hodie propter peccata nostra. + +3:38 Et non est in tempore hoc princeps, et dux, et propheta, +neque holocaustum, neque sacrificium, neque oblatio, neque incensum, +neque locus primitiarum coram te, + +3:39 ut possimus invenire misericordiam tuam: sed in animo contrito, +et spiritu humilitatis suscipiamur. + +3:40 Sicut in holocausto arietum, et taurorum, et sicut in millibus +agnorum pinguium: sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie, +ut placeat tibi: quoniam non est confusio confidentibus in te. + +3:41 Et nunc sequimur te in toto corde, et timemus te, et quaerimus +faciem tuam. + +3:42 Ne confundas nos: sed fac nobiscum iuxta mansuetudinem tuam, +et secundum multitudinem misericordiae tuae. + +3:43 Et erue nos in mirabilibus tuis, et da gloriam nomini tuo Domine: + +3:44 et confundantur omnes, qui ostendunt servis tuis mala, +confundantur in omni potentia tua, et robur eorum conteratur: + +3:45 et sciant quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super +orbem terrarum. + +3:46 Et non cessabant qui miserant eos ministri regis succendere +fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis, + +3:47 et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta novem: + +3:48 et erupit, et incendit quos reperit iuxta fornacem de Chaldaeis. + +3:49 Angelus autem Domini descendit cum Azaria, et sociis eius in fornacem: +et excussit flammam ignis de fornace, + +3:50 et fecit medium fornacis quasi ventum roris flantem, +et non tetigit eos omnino ignis, neque contristavit, nec quidquam +molestiae intulit. + +3:51 Tunc hi tres quasi ex uno ore laudabant, et glorificabant, +et benedicebant Deum in fornace, dicentes: + +3:52 Benedictus es Domine Deus patrum nostrorum: + et laudabilis, et gloriosus, et superexaltatus in saecula. +et benedictum nomen gloriae tutae sanctum: + et laudabile, et superexaltatum in omnibus saeculis. +3:53 Benedictus es in templo sancto gloriae tuae: + et superlaudabilis, et supergloriosus in saecula. +3:54 Benedictus es in throno regni tui: + et superlaudabilis, et superexaltatus in saecula. +3:55 Benedictus es, qui intueris abyssos, et sedes super cherubim: + et laudabilis, et superexaltatus in saecula. +3:56 Benedictus es in firmamento caeli: + et laudabilis et gloriosus in saecula. +3:57 Benedicite omnia opera Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:58 Benedicite Angeli Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:59 (b) Benedicite caeli Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:60 Benedicite aquae omnes, quae super caelos sunt, Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:61 Benedicite omnes virtutes Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:62 Benedicite sol, et luna Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:63 Benedicite stellae caeli Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:64 Benedicite omnis imber, et ros Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:65 Benedicite omnes spiritus Dei Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:66 Benedicite ignis, et aestus Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:67 Benedicite frigus, et aestus Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:68 Benedicite rores, et pruina Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:69 Benedicite gelu, et frigus Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:70 Benedicite glacies, et nives Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:71 Benedicite noctes, et dies Domino + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:72 Benedicite lux, et tenebrae Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:73 Benedicite fulgura, et nubes Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:74 Benedicat terra Dominum: + laudet, et superexaltet eum in saecula. +3:75 Benedicite montes, et colles Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:76 Benedicite universa germinantia in terra Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:77 Benedicite fontes Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:78 Benedicite maria, et flumina Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:79 Benedicite cete, et omnia, quae moventur in aquis, Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:80 Benedicite omnes volucres caeli Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:81 Benedicite omnes bestiae, et pecora Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:82 Benedicite filii hominum Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:83 Benedicat Israel Dominum: + laudet et superexaltet eum in saecula. +3:84 Benedicite sacerdotes Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:85 Benedicite servi Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:86 Benedicite spiritus, et animae iustorum Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:87 Benedicite sancti, et humiles corde Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:88 Benedicite Anania, Azaria, Misael Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +Quia eruit nos de inferno, + et salvos fecit de manu mortis, +et liberavit nos de medio ardentis flammae, + et de medio ignis eruit nos. +3:89 Confitemini Domino, quoniam bonus: + quoniam in saeculum misericordia eius. +3:90 Benedicite omnes religiosi Domino Deo deorum: + laudate et confitemini ei, quia in omnia saecula misericordia eius. + +HUCUSQUE IN HEBRAEO NON HABETUR: ET QUAE POSUIMUS, +DE THEODOTIONIS EDITIONE TRANSLATA SUNT. + +3:91 Tunc Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, +et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium +ignis compeditos? Qui respondentes regi, dixerunt: Vere rex. + +3:92 Respondit, et ait: Ecce ego video quattuor viros solutos, +et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, +et species quarti similis filio Dei. + +3:93 Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: +Sidrach, Misach, et Abdenago servi Dei excelsi, egredimini, et venite. +Statimque egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. + +3:94 Et congregati satrapae et magistratus, et iudices, et potentes +regis contemplabantur viros illos, quoniam nihil potestatis habuisset +ignis in corporibus eorum, et capillus capitis eorum non esset adustus, +et sarabala eorum non fuissent immutata, et odor ignis non transisset per eos. + +3:95 Et erumpens Nabuchodonosor, ait: Benedictus Deus eorum, +Sidrach videlicet, Misach, et Abdenago, qui misit angelum suum, +et eruit servos suos, qui crediderunt in eum: et verbum regis +immutaverunt, et tradiderunt corpora sua ne servirent, et ne +adorarent omnem deum, excepto Deo suo. + +3:96 A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus, +et lingua, quaecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum +Sidrach, Misach, et Abdenago, dispereat, et domus eius vastetur: +neque enim est alius Deus, qui possit ita salvare. + +3:97 Tunc rex promovit Sidrach, Misach, et Abdenago in provincia Babylonis. + + + +3. NABUCHODONOSOR MENTE CAPITUR ET SANATUR, 3:98-4:34. + + +3:98 NABUCHODONOSOR rex, omnibus populis, gentibus, et linguis, +qui habitant in universa terra, pax vobis multiplicetur. + +3:99 Signa, et mirabilia fecit apud me Deus excelsus. +Placuit ergo mihi praedicare + +3:100 signa eius, quia magna sunt: et mirabilia eius, quia fortia: +et regnum eius regnum sempiternum, et (c) potestas eius in +generationem et generationem. + +4:1 Ego Nabuchodonosor quietus eram in domo mea, et florens in palatio meo: + +4:2 somnium vidi, quod perterruit me: et cogitationes meae in strato meo, +et visiones capitis mei conturbaverunt me. + +4:3 Et per me propositum est decretum ut introducerentur in conspectu +meo cuncti sapientes Babylonis, et ut solutionem somnii indicarent mihi. + +4:4 Tunc ingrediebantur arioli, magi, Chaldaei, et aruspices, +et somnium narravi in conspectu eorum: et solutionem eius non +indicaverunt mihi: + +4:5 donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, cui nomen +Baltassar secundum nomen Dei mei, qui habet spiritum deorum sanctorum +in semetipso: et somnium coram ipso locutus sum. + +4:6 Baltassar princeps ariolorum, quoniam ego scio quod spiritum +sanctorum deorum habeas in te, et omne sacramentum non est impossibile +tibi: visiones somniorum meorum, quas vidi, et solutionem earum narra. + +4:7 Visio capitis mei in cubili meo: Videbam, et ecce arbor in +medio terrae, et altitudo eius nimia. + +4:8 Magna arbor, et fortis: et proceritas eius contingens caelum: +aspectus illius erat usque ad terminos universae terrae. + +4:9 Folia eius pulcherrima, et fructus eius nimius: et esca universorum +in ea. subter eam habitabant animalia, et bestiae, et in ramis eius +conversabantur volucres caeli: et ex ea vescebatur omnis caro. + +4:10 Videbam in visione capitis mei super stratum meum, et ecce vigil, +et sanctus de caelo descendit. + +4:11 Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite +ramos eius: excutite folia eius, et dispergite fructus eius: +fugiant bestiae, quae subter eam sunt, et volucres de ramis eius. + +4:12 Verumtamen germen radicum eius in terra sinite, et alligetur +vinculo ferreo et aereo in herbis, quae foris sunt, et rore caeli tingatur, +et cum feris pars eius in herba terrae. + +4:13 Cor eius ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: +et septem tempora mutentur super eum. + +4:14 In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: +donec cognoscant viventes quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; +et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet +super eum. + +4:15 Hoc somnium vidi ego Nabuchodonosor rex: tu ergo Baltassar +interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei +non queunt solutionem edicere mihi: tu autem potes, quia spiritus +deorum sanctorum in te est. + +4:16 Tunc Daniel, cuius nomen Baltassar, coepit intra semetipsum +tacitus cogitare quasi una hora: et cogitationes eius conturbabant eum. +Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio eius non +conturbent te. Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his, +qui te oderunt, et interpretatio eius hostibus tuis sit. + +4:17 Arborem, quam vidisti sublimem, atque robustam, cuius altitudo +pertingit ad caelum, et aspectus illius in omnem terram: + +4:18 et rami eius pulcherrimi, et fructus eius nimius, et esca omnium in ea, +subter eam habitantes bestiae agri, et in ramis eius commorantes aves caeli: + +4:19 Tu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti: et magnitudo tua crevit, +et pervenit usque ad caelum, et potestas tua in terminos universae terrae. + +4:20 Quod autem vidit rex vigilem, et sanctum descendere de caelo, +et dicere: Succidite arborem, et dissipate illam, attamen germen +radicum eius in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in +herbis foris, et rore caeli conspergatur, et cum feris sit pabulum eius, +donec septem tempora mutentur super eum: + +4:21 Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit +super dominum meum regem: + +4:22 Eiicient te ab hominibus, et cum bestiis ferisque erit habitatio tua, +et (d) foenum ut bos comedes, et rore caeli infunderis: septem quoque +tempora mutabuntur super te, donec scias quod dominetur Excelsus super +regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. + +4:23 Quod autem praecepit ut relinqueretur germen radicum eius, +id est arboris: regnum tuum tibi manebit postquam cognoveris +potestatem esse caelestem. + +4:24 Quam ob rem rex consilium meum placeat tibi, (e) et peccata +tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum: +forsitan ignoscet delictis tuis. + +4:25 Omnia haec venerunt super Nabuchodonosor regem. + +4:26 Post finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. + +4:27 Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, +quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, +et in gloria decoris mei? + +4:28 Cumque sermo adhuc esset in ore regis, vox de caelo ruit: +Tibi dicitur Nabuchodonosor rex: Regnum tuum transibit a te, + +4:29 et ab hominibus eiicient te, et cum bestiis et feris erit +habitatio tua: foenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur +super te, donec scias quod dominetur Excelsus in regno hominum, +et cuicumque voluerit, det illud. + +4:30 Eadem hora sermo completus est super Nabuchodonosor, et ex +hominibus abiectus est, et foenum ut bos comedit, et rore caeli +corpus eius infectum est: donec capilli eius in similitudinem +aquilarum crescerent, et ungues eius quasi avium. + +4:31 Igitur post finem dierum ego Nabuchodonosor oculos meos +ad caelum levavi, et sensus meus redditus est mihi: et Altissimo +benedixi, et viventem in sempiternum laudavi, et glorificavi: +(f) quia potestas eius potestas sempiterna, et regnum eius in +generationem et generationem. + +4:32 Et omnes habitatores terrae apud eum in nihilum reputati sunt: +iuxta voluntatem enim suam facit tam in virtutibus caeli quam in +habitatoribus terrae: et non est qui resistat manui eius, et dicat ei: +Quare fecisti? + +4:33 In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem +regni mei, decoremque perveni: et figura mea reversa est ad me: +et optimates mei, et magistratus mei requisierunt me, et in regno +meo restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. + +4:34 Nunc igitur ego Nabuchodonosor laudo, et magnifico, et glorifico +regem caeli: quia omnia opera eius vera, et viae eius iudicia, +et gradientes in superbia potest humiliare. + + + + +4. BALTASSAR REGNO ET VITA PRIVATUR, 5:1-31. + + +5:1 Baltassar rex fecit grande convivium optimatibus suis mille: +et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. + +5:2 Praecepit ergo iam temulentus ut afferrentur vasa aurea et argentea, +quae asportaverat Nabuchodonosor pater eius de templo, quod fuit +in Ierusalem, ut biberent in eis rex, et optimates eius, uxoresque eius, +et concubinae. + +5:3 Tunc allata sunt vasa aurea, et argentea, quae asportaverat de templo, +quod fuerat in Ierusalem: et biberunt in eis rex, et optimates eius, +uxores et concubinae illius. + +5:4 Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, +aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. + +5:5 In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manus hominis scribentis +contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex +aspiciebat articulos manus scribentis. + +5:6 Tunc facies regis commutata est, et cogitationes eius conturbabant eum: +et compages renum eius solvebantur, et genua eius ad seinvicem collidebantur. + +5:7 Exclamavit itaque rex fortiter ut introducerent magos, Chaldaeos, +et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: +Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem eius +manifestam mihi fecerit, purpura vestietur, et torquem auream +habebit in collo, et tertius in regno meo erit. + +5:8 Tunc ingressi omnes sapientes regis non potuerunt nec +scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. + +5:9 Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius +immutatus est. sed et optimates eius turbabantur. + +5:10 Regina autem pro re, quae acciderat regi, et optimatibus eius, +domum convivii ingressa est: et proloquens ait: Rex in aeternum vive: +non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. + +5:11 Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se: +et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: +nam et rex Nabuchodonosor pater tuus principem magorum, incantatorum, +Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: + +5:12 quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque et +interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum +inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar. +nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. + +5:13 Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus +rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Iudae, quem adduxit +pater meus rex de Iudaea? + +5:14 Audivi de te quoniam spiritum deorum habeas: et scientia, +intelligentiaque ac sapientia ampliores inventae sunt in te. + +5:15 Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, +ut scripturam hanc legerent, et interpretationem eius indicarent mihi: +et nequiverunt sensum huius sermonis edicere. + +5:16 Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, +et ligata dissolvere: si ergo vales scripturam legere, et interpretationem +eius indicare mihi, purpura vestieris, et torquem auream circa +collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. + +5:17 Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, +et dona domus tuae alteri da: scripturam autem legam tibi, rex, +et interpretationem eius ostendam tibi. + +5:18 O rex, Deus altissimus regnum, et magnificentiam, gloriam, +et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. + +5:19 Et propter magnificentiam, quam dederat ei, universi populi, +tribus, et linguae tremebant, et metuebant eum: quos volebat, +interficiebat: et quos volebat, percutiebat: et quos volebat, exaltabat: +et quos volebat, humiliabat. + +5:20 Quando autem elevatum est cor eius, et spiritus illius obfirmatus est +ad superbiam, depositus est de solio regni sui, et gloria eius ablata est: + +5:21 (g) et a filiis hominum eiectus est, sed et cor eius cum bestiis +positum est, et cum onagris erat habitatio eius: foenum quoque ut +bos comedebat, et rore caeli corpus eius infectum est, donec +cognosceret quod potestatem haberet Altissimus in regno hominum: +et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. + +5:22 Tu quoque filius eius Baltassar, non humiliasti cor tuum, +cum scires haec omnia: + +5:23 sed adversum Dominatorem caeli elevatus es: et vasa domus +eius allata sunt coram te: et tu, et optimates tui, et uxores tuae, +et concubinae tuae vinum bibistis in eis: deos quoque argenteos, +et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, +neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: porro Deum, qui habet +flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. + +5:24 Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, +quod exaratum est. + +5:25 Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. + +5:26 Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus +regnum tuum, et complevit illud. + +5:27 THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. + +5:28 PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis, et Persis. + +5:29 Tunc iubente rege indutus est Daniel purpura, et circumdata +est torques aurea collo eius: et praedicatum est de eo quod haberet +potestatem tertius in regno suo. + +5:30 Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. + +5:31 Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexagintaduos. + + + +5. DANIEL IN LACU LEONUM SERVATUR, 6:1-28. + + +6:1 Placuit Dario, et constituit super regnum satrapas centum +viginti ut essent in toto regno suo. + +6:2 Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: +ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. + +6:3 Igitur Daniel superabat omnes principes, et satrapas: +quia spiritus Dei amplior erat in illo. + +6:4 Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: +unde principes, et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent +Danieli ex latere regis: nullamque causam, et suspicionem +reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa, +et suspicio non inveniretur in eo. + +6:5 Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic +aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. + +6:6 Tunc principes, et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti +sunt ei: Dari rex in aeternum vive: + +6:7 consilium inierunt omnes principes regni tui, magistratus, +et satrapae, senatores, et iudices ut decretum imperatorium exeat, +et edictum: Ut omnis, qui petierit aliquam petitionem a quocumque deo, +et homine usque ad triginta dies, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. + +6:8 Nunc itaque rex confirma sententiam, et scribe decretum: +ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, +nec praevaricari cuiquam liceat. + +6:9 Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. + +6:10 Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, +ingressus est domum suam: et fenestris apertis in coenaculo suo contra +Ierusalem tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat, +confitebaturque coram Deo suo sicut et ante facere consueverat. + +6:11 Viri ergo illi curiosius inquirentes invenerunt Danielem orantem, +et obscerantem Deum suum. + +6:12 Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex numquid non +constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis, +et hominibus usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur +in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: verus est sermo +iuxta decretum Medorum, atque Persarum, quod praevaricari non licet. + +6:13 Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis +captivitatis Iuda, non curavit de lege tua, et de edicto, +quod constituisti: sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. + +6:14 Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: +et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum +solis laborabat ut erueret illum. + +6:15 Viri autem illi intelligentes regem dixerunt ei: Scito rex, +quia lex Medorum, atque Persarum est ut omne decretum, +quod constituerit rex, non liceat immutari. + +6:16 Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum +in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, +ipse liberabit te. + +6:17 Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: +quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, +nequid fieret contra Danielem. + +6:18 Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique +non sunt allati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. + +6:19 Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: + +6:20 appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, +et affatus est eum: Daniel serve Dei viventis, Deus tuus, +cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? + +6:21 Et Daniel regi respondens ait: Rex in aeternum vive: + +6:22 (h) Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, +et non nocuerunt mihi: quia coram eo iustitia inventa est in me: +sed et coram te, rex, delictum non feci. + +6:23 Tunc vehementer rex gavisus est super eo, et Danielem +praecepit educi de lacu: eductusque est Daniel de lacu, +et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. + +6:24 Iubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accusaverant +Danielem: et in lacum leonum missi sunt, ipsi, et filii, +et uxores eorum: et non pervenerunt usque ad pavimentum laci, +donec arriperent eos leones, et omnia ossa eorum comminuerunt. + +6:25 Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus, +et linguis habitantibus in universa terra: PAX vobis multiplicetur. + +6:26 A me constitutum est decretum, ut in universo imperio, +et regno meo tremiscant, et paveant Deum Danielis. ipse est enim +Deus vivens, et aeternus in saecula: et regnum eius non dissipabitur, +et potestas eius usque in aeternum. + +6:27 Ipse liberator, atque salvator, faciens signa, et mirabilia +in caelo, et in terra: qui liberavit Danielem de lacu leonum. + +6:28 (i) Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, +regnumque Cyri Persae. + + + + + +PARS ALTERA. +VISIONES DANIELIS PROPHETAE, 7:1-12:13. + + + + +1. DE QUATTUOR REGNIS MUNDI AC DE REGNO MESSIANICO, 7:1-28. + + +7:1 Anno primo Baltassar regis Babylonis, Daniel somnium vidit: +visio autem capitis eius in cubili suo: et somnium scribens, +brevi sermone comprehendit: summatimque perstringens, ait: + +7:2 Videbam in visione mea nocte, et ecce quattuor venti caeli +pugnabant in mari magno. + +7:3 Et quattuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. + +7:4 Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae: aspiciebam donec +evulsae sunt alae eius, et sublata est de terra, et super pedes quasi +homo stetit; et cor hominis datum est ei. + +7:5 Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit: et tres +ordines erant in ore eius, et in dentibus eius, et sic dicebant ei: +Surge, comede carnes plurimas. + +7:6 Post haec aspiciebam, et ecce alia quasi pardus, et alas +habebat quasi avis, quattuor super se, et quattuor capita erant +in bestia, et potestas data est ei. + +7:7 Post haec aspiciebam in visione noctis, et ecce bestia +quarta terribilis, atque mirabilis, et fortis nimis, +dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, +et reliqua pedibus suis conculcans: dissimilis autem erat +ceteris bestiis, quas videram ante eam, et habebat cornua decem. + +7:8 Considerabam cornua, et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio +eorum: et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie eius: et ecce oculi, +quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia. + +7:9 Aspiciebam donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit: +vestimentum eius candidum quasi nix, et capilli capitis eius quasi +lana munda: thronus eius flammae ignis: rotae eius ignis accensus. + +7:10 Fluvius igneus, rapidusque egrediebatur a facie eius. +(j) millia millium ministrabant ei, et decies millies centena +millia assistebant ei: iudicium sedit, et libri aperti sunt. + +7:11 Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu +illud loquebatur: et vidi quoniam interfecta esset bestia, +et perisset corpus eius, et traditum esset ad comburendum igni: + +7:12 aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora +vitae constituta essent eis usque ad tempus, et tempus. + +7:13 Aspiciebam ergo in visione noctis, et ecce cum nubibus caeli +quasi filius hominis veniebat, et usque ad antiquum dierum pervenit: +et in conspectu eius obtulerunt eum. + +7:14 Et dedit ei potestatem, et honorem, et regnum: et omnes populi, +tribus, et linguae ipsi servient: (k) potestas eius, potestas aeterna, +quae non auferetur: et regnum eius, quod non corrumpetur. + +7:15 Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, +et visiones capitis mei conturbaverunt me. + +7:16 Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo +de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: + +7:17 Hae quattuor bestiae magnae: quattuor sunt regna, +quae consurgent de terra. + +7:18 Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi: et obtinebunt +regnum usque in saeculum, et saeculum saeculorum. + +7:19 Post hoc volui diligenter discere de bestia quarta, +quae erat dissimilis valde ab omnibus, et terribilis nimis: +dentes et ungues eius ferrei: comedebat, et comminuebat, +et reliqua pedibus suis conculcabat: + +7:20 et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, +quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: et de cornu illo, +quod habebat oculos, et os loquens grandia, et maius erat ceteris. + +7:21 Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, +et praevalebat eis, + +7:22 donec venit antiquus dierum, et iudicium dedit sanctis Excelsi, +et tempus advenit, et regnum obtinuerunt sancti. + +7:23 Et sic ait: Bestia quarta, regnum quartum erit in terra, +quod maius erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, +et conculcabit, et comminuet eam. + +7:24 Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt: +et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, +et tres reges humiliabit. + +7:25 Et sermones contra Excelsum loquetur, et sanctos Altissimi +conteret: et putabit quod possit mutare tempora, et leges, +et tradentur in manu eius usque ad tempus, et tempora, et dimidium temporis. + +7:26 Et iudicium sedebit ut auferatur potentia, et conteratur, +et dispereat usque in finem. + +7:27 Regnum autem, et potestas, et magnitudo regni, quae est subter +omne caelum, detur populo sanctorum Altissimi: cuius regnum, +regnum sempiternum est, et omnes reges servient ei, et obedient. + +7:28 Hucusque finis verbi. Ego Daniel multum cogitationibus +meis conturbabar, et facies mea mutata est in me: verbum autem +in corde meo conservavi. + + + +2. DE VICTORIA GRAECORUM ET IMPIETATE REGIS ULTIMI, 8:1-27. + + +8:1 Anno tertio regni Baltassar regis, visio apparuit mihi. +Ego Daniel post id, quod videram in principio, + +8:2 vidi in visione mea, cum essem in Susis castro, quod est in +Aelam regione: vidi autem in visione esse me super portam Ulai. + +8:3 Et lavavi oculus meos, et vidi: et ecce aries unus stabat +ante paludem, habens cornua excelsa, et unum excelsius altero +atque succrescens. Postea + +8:4 vidi arietem cornibus ventilantem contra Occidentem, +et contra Aquilonem, et contra Meridiem, et omnes bestiae +non poterant resistere ei, neque liberari de manu eius: +fecitque secundum voluntatem suam, et magnificatus est. + +8:5 Et ego intelligebam: ecce autem hircus caprarum veniebat ab +Occidente super faciem totius terrae, et non tangebat terram: +porro hircus habebat cornu insigne inter oculos suos. + +8:6 Et venit usque ad arietem illum cornutum, quem videram stantem +ante portam, et cucurrit ad eum in impetu fortitudinis suae. + +8:7 Cumque appropinquasset prope arietem, efferatus est in eum, +et percussit arietem: et comminuit duo cornua eius, et non poterat +aries resistere ei: cumque eum misisset in terram, conculcavit, +et nemo quibat liberare arietem de manu eius. + +8:8 Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, +fractum est cornu magnum, et orta sunt quattour cornua subter illud +per quattuor ventos caeli. + +8:9 De uno autem ex eis egressum est cornu unum modicum: et factum +est grande contra Meridiem, et contra Orientem, et contra fortitudinem. + +8:10 Et magnificatum est usque ad fortitudinem caeli: et deiecit de +fortitudine, et de stellis, et conculcavit eas. + +8:11 Et usque ad principem fortitudinis magnificatum est: et ab eo +tulit iuge sacrificium, et deiecit locum sanctificationis eius. + +8:12 Robur autem datum est ei contra iuge sacrificium propter peccata: +et prosternetur veritas in terra, et faciet, et prosperabitur. + +8:13 Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus +alteri nescio cui loquenti: Usquequo visio, et iuge sacrificium, +et peccatum desolationis, quae facta est: et sanctuarium, +et fortitudo conculcabitur? + +8:14 Et dixit ei: Usque ad vesperam at mane, dies duo millia trecenti: +et mundabitur sanctuarium. + +8:15 Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quaererem +intelligentiam: ecce stetit in conspectu meo quasi species viri. + +8:16 Et audivi vocem viri inter Ulai: et clamavit, et ait: +Gabriel fac intelligere istum visionem. + +8:17 Et venit, et stetit iuxta ubi ego stabam: cumque venisset, +pavens corrui in faciem meam, et ait ad me: Intellige fili hominis, +quoniam in tempore finis complebitur visio. + +8:18 Cumque loqueretur ad me, collapsus sum pronus in terram: +et tetigit me, et statuit me in gradu meo, + +8:19 dixitque mihi: Ego ostendam tibi quae futura sunt in +novissimo maledictionis: quoniam habet tempus finem suum. + +8:20 Aries, quem vidisti habere cornua, rex Medorum est atque Persarum. + +8:21 Porro hircus caprarum, rex Graecorum est. et cornu grande, +quod erat inter oculos eius, ipse est rex primus. + +8:22 Quod autem fracto illo surrexerunt quattuor pro eo: +quattuor reges de gente eius consurgent, sed non in fortitudine eius. + +8:23 Et post regnum eorum, cum creverint iniquitates, consurget +rex impundes facie, et intelligens propositiones. + +8:24 et roborabitur fortitudo eius, sed non in viribus suis: +et supra quam credi potest, universa vastabit, et prosperabitur, et faciet. +Et interficiet robustos, et populum sanctorum + +8:25 secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu eius: +et cor suum magnificabit, et in copia rerum omnium occidet plurimos: +et contra principem principum consurget, et sine manu conteretur. + +8:26 Et visio vespere et mane, quae dicta est, vera est: +tu ergo visionem signa, quia post multos dies erit. + +8:27 Et ego Daniel langui, et aegrotavi per dies: cumque surrexissem, +faciebam opera regis, et stupebam ad visionem, et non erat qui +interpretaretur. + + + +3. DE TEMPORE ADVENTUS CHRISTI ET REGNI MESSIANICI, 9:1-27. + + +9:1 In anno primo Darii filii Assueri de semine Medorum, +qui imperavit super regnum Chaldaeorum: + +9:2 Anno uno regni eius, ego Daniel intellexi in libris (l) numerum +annorum, de quo factus est sermo Domini ad Ieremiam prophetam, +ut complerentur desolationis Ierusalem septuaginta anni. + +9:3 Et posui faciem meam ad Dominum Deum meum rogare et deprecari +in ieiuniis, sacco, et cinere. + +9:4 Et oravi Dominum Deum meum, et confessus sum, et dixi: +(m) Obsecro Domine Deus magne et terribilis, custodiens pactum, +et misericordiam diligentibus te, et custodientibus mandata tua. + +9:5 (n) Peccavimus, iniquitatem fecimus, impie egimus, et recessimus: +et declinavimus a mandatis tuis, ac iudiciis. + +9:6 Non obedivimus servis tuis prophetis, qui locuti sunt in +nomine tuo regibus nostris, principibus nostris, patribus nostris, +omnique populo terrae. + +9:7 Tibi Domine iustitia: nobis autem confusio faciei, sicut est +hodie viro Iuda, et habitatoribus Ierusalem, et omni Israel, +his qui prope sunt, et his qui procul in universis terris, ad quas +eiecisti eos propter iniquitates eorum, in quibus peccaverunt in te. + +9:8 Domine nobis confusio faciei, regibus nostris, principibus nostris, +et patribus nostris, qui peccaverunt. + +9:9 Tibi autem Domino Deo nostro misericordia, et propitiatio, +quia recessimus a te: + +9:10 et non audivimus vocem Domini Dei nostri ut ambularemus in lege eius, +quam posuit nobis per servos suos prophetas. + +9:11 Et omnis Israel praevaricati sunt legem tuam, et declinaverunt +ne audirent vocem tuam, et stillavit super nos maledictio, et detestatio, +(o) quae scripta est in libro Moysi servi Dei, quia peccavimus ei. + +9:12 Et statuit sermones suos, quos locutus est super nos, +et super principes nostros, qui iudicaverunt nos, ut superinduceret +in nos magnum malum, quale numquam fuit sub omni caelo, +secundum quod factum est in Ierusalem. + +9:13 Sicut scriptum est in lege Moysi, omne malum hoc venit super nos: +et non rogavimus faciem tuam Domine Deus noster, ut reverteremur ab +iniquitatibus nostris, et cogitaremus veritatem tuam. + +9:14 Et vigilavit Dominus super malitiam, et adduxit eam super nos: +iustus Dominus Deus noster in omnibus operibus suis, quae fecit: +non enim audivimus vocem eius. + +9:15 (p) Et nunc Domine Deus noster, (q) qui eduxisti populum tuum +de Terra Aegypti in manu forti, et fecisti tibi nomen secundum diem hanc: +peccavimus, iniquitatem fecimus. + +9:16 Domine in omnem iustitiam tuam: avertatur obsecro ira tua, +et furor tuus a civitate tua Ierusalem, et monte sancto tuo. +Propter peccata enim nostra, et iniquitates patrum nostrorum, Ierusalem, +et populus tuus in opprobrium sunt omnibus per circuitum nostrum. + +9:17 Nunc ergo exaudi Deus noster orationem servi tui, +et preces eius: et ostende faciem tuam super sanctuarium tuum, +quod desertum est propter temetipsum. + +9:18 Inclina Deus meus aurem tuam, et audi: aperi oculos tuos, +et vide desolationem nostram, et civitatem, super quam invocatum +est nomen tuum: neque enim in iustificationibus nostris prosternimus +preces ante faciem tuam, sed in miserationibus tuis multis: + +9:19 Exaudi Domine, placare Domine: attende et fac: ne moreris propter +temetipsum Deus meus: quia nomen tuum invocatum est super civitatem, +et super populum tuum. + +9:20 Cumque adhuc loquerer, et orarem, et confiterer peccata mea, +et peccata populi mei Israel, et prosternerem preces meas in conspectu +Dei mei, pro monte sancto Dei mei: + +9:21 Adhuc me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in +visione a principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini. + +9:22 Et docuit me, et locutus est mihi, dixitque: Daniel nunc +egressus sum ut docerem te, et intelligeres. + +9:23 Ab exordio precum tuarum egressus est sermo: ego autem veni ut +indicarem tibi, quia vir desideriorum es: tu ergo animadverte sermonem, +et intellige visionem. + +9:24 (r) Septuaginta hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum, +et super urbem sanctam tuam ut consummetur praevaricatio, et finem +accipiat peccatum, et deleatur iniquitas, et adducatur iustitia sempiterna, +et impleatur visio, et prophetia, et ungatur Sanctus sanctorum. + +9:25 Scito ergo, et animadverte: Ab exitu sermonis, ut iterum +aedificetur Ierusalem, usque ad Christum ducem, hebdomades septem, +et hebdomades sexaginta duae erunt: et rursum aedificabitur platea, +et muri in angustia temporum. + +9:26 Et post hebdomades sexaginta duas occidetur Christus: +et non erit eius populus, qui eum negaturus est. Et civitatem, +et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo: et finis +eius vastitas, et post finem belli statuta desolatio. + +9:27 Confirmabit autem pactum multis hebdomada una: et in dimidio +hebdomadis deficiet hostia et sacrificium: (s) et erit in templo +abominatio desolationis: et usque ad consummationem et finem +perseverabit desolatio. + + + +4. DE EVENTIBUS A CYRO USQUE AD FINEM MUNDI, 10:1-12:13. + + +10:1 Anno tertio Cyri regis Persarum, verbum revelatum est Danieli +cognomento Baltassar, et verbum verum, et fortitudo magna: +intellexitque sermonem: intelligentia enim est opus in visione. + +10:2 In diebus illis ego Daniel lugebam trium hebdomadarum diebus, + +10:3 panem desiderabilem non comedi, et caro et vinum non introierunt +in os meum, sed neque unguento unctus sum: donec complerentur trium +hebdomadarum dies. + +10:4 Die autem vigesima et quarta mensis primi eram iuxta fluvium +magnum, qui est Tigris. + +10:5 Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir unus vestitus lineis, +et renes eius accincti auro obrizo: + +10:6 et corpus eius quasi chrysolithus, et facies eius velut species +fulguris, et oculi eius ut lampas ardens: et brachia eius, et quae +deorsum sunt usque ad pedes, quasi species aeris candentis: +et vox sermonum eius ut vox multitudinis. + +10:7 Vidi autem ego Daniel solus visionem: porro viri, qui erant mecum, +non viderunt: sed terror nimus irruit super eos, et fugerunt in absconditum. + +10:8 Ego autem relictus solus vidi visionem grandem hanc: et non +remansit in me fortitudo, sed et species mea immutata est in me, +et emarcui, nec habui quidquam virium. + +10:9 Et audivi vocem sermonum eius: et audiens iacebam consternatus +super faciem meam, et vultus meus haerebat terrae. + +10:10 Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genua mea, +et super articulos manuum mearum. + +10:11 Et dixit ad me: Daniel vir desideriorum, intellige verba, +quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc enim sum missus ad te. +Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. + +10:12 Et ait ad me: Noli metuere Daniel: quia ex die primo, +quo posuisti cor tuum ad intelligendum ut te affligeres in conspectu +Dei tui, exaudita sunt verba tua: et ego veni propter sermones tuos. + +10:13 Princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus: +et ecce Michael unus de principibus primis venit in adiutorium meum, +et ego remansi ibi iuxta regem Persarum. + +10:14 Veni autem ut docerem te quae ventura sunt populo tuo in +novissimis diebus, quoniam adhuc, visio in dies. + +10:15 Cumque loqueretur mihi huiuscemodi verbis, deieci vultum +meum ad terram, et tacui. + +10:16 Et ecce quasi similitudo filii hominis tetigit labia mea: +et aperiens os meum locutus sum, et dixi ad eum, qui stabat contra me: +Domine mi, in visione tua dissolutae sunt compages meae, et nihil +in me remansit virium. + +10:17 Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? +nihil enim in me remansit virium, sed et halitus meus intercluditur. + +10:18 Rursum ergo tetigit me quasi visio hominis, et confortavit me, + +10:19 et dixit: Noli timere vir desideriorum: pax tibi: confortare, +et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: +Loquere Domine mi, quia confortasti me. + +10:20 Et ait: Numquid scis quare venerim ad te? et nunc revertar +ut praelier adversum principem Persarum. cum ego egrederer, +apparuit princeps Graecorum veniens. + +10:21 Verumtamen annunciabo tibi quod expressum est in scriptura veritatis: +et nemo est adiutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester. + +11:1 Ego autem ab anno primo Darii Medi stabam ut confortaretur, +et roboraretur. + +11:2 Et nunc veritatem annunciabo tibi. Ecce adhuc tres reges +stabunt in Perside, et quartus ditabitur opibus nimiis super omnes: +et cum invaluerit divitiis suis, concitabit omnes adversum regnum Graeciae. + +11:3 Surget vero rex fortis, et dominabitur potestate multa: +et faciet quod placuerit ei. + +11:4 Et cum steterit, conteretur regnum eius, et dividetur in +quattuor ventos caeli: sed non in posteros eius, neque secundum +potentiam illius, qua dominatus est. lacerabitur enim regnum eius +etiam in externos, exceptis his. + +11:5 Et confortabitur rex Austri: et de principibus eius praevalebit +super eum, et dominabitur ditione: multa enim dominatio eius. + +11:6 Et post finem annorum foederabuntur: filiaque regis Austri +veniet ad regem Aquilonis facere amicitiam, et non obtinebit fortitudinem +brachii, nec stabit semen eius: et tradetur ipsa, et qui adduxerunt eam, +adolescentes eius, et qui confortabant eam in temporibus. + +11:7 Et stabit de germine radicum eius plantatio: et veniet cum exercitu, +et ingredietur provinciam regis Aquilonis: et abutetur eis, et obtinebit. + +11:8 Insuper et deos eorum, et sculptilia, vasa quoque pretiosa argenti, +et auri captiva ducet in Aegyptum: ipse praevalebit adversus regem Aquilonis. + +11:9 Et intrabit in regnum rex Austri, et revertetur ad terram suam. + +11:10 Filii autem eius provocabuntur, et congregabunt multitudinem +exercituum plurimorum: et veniet properans, et inundans: +et revertetur, et concitabitur, et congredietur cum robere eius. + +11:11 Et provocatus rex Austri egredietur, et pugnabit adversus +regem Aquilonis, et praeparabit multitudinem nimiam, et dabitur +multitudo in manu eius. + +11:12 Et capiet multitudinem, et exaltabitur cor eius, et deiiciet +multa millia, sed non praevalebit. + +11:13 Convertetur enim rex Aquilonis, et praeparabit multitudinem +multo maiorem quam prius: et in fine temporum, annorumque veniet +properans cum exercitu magno, et opibus nimiis. + +11:14 (t) Et in temporibus illis multi consurgent adversus regem Austri: +filii quoque praevaricatorum populi tui extollentur ut impleant visionem, +et corruent. + +11:15 Et venit rex Aquilonis, et comportabit aggerem, et capiet urbes +munitissimas: et brachia Austri non sustinebunt, et consurgent electi +eius ad resistendum, et non erit fortitudo. + +11:16 Et faciet veniens super eum iuxta placitum suum, et non erit +qui stet contra faciem eius: et stabit in terra inclyta, et consumetur +in manu eius. + +11:17 Et ponet faciem suam ut veniat ad tenendum universum regnum eius, +et recta faciet cum eo: et filiam feminarum dabit ei, ut evertat illud: +et non stabit, nec illius erit. + +11:18 Et convertet faciem suam ad insulas, et capiet multas: +et cessare faciet principem opprobrii sui, et opprobrium eius +convertetur in eum. + +11:19 Et convertet faciem suam ad imperium terrae suae, et impinget, +et corruet, et non invenietur. + +11:20 Et stabit in loco eius vilissimus, et indignus decore regio: +et in paucis diebus conteretur, non in furore, nec in praelio. + +11:21 Et stabit in loco eius despectus, et non tribuetur ei +honor regius: et veniet clam, et obtinebit regnum in fraudulentia. + +11:22 Et brachia pugnantis expugnabuntur a facie eius, et conterentur: +insuper et dux foederis. + +11:23 Et post amicitias, cum eo faciet dolum: et ascendet, +et superabit in modico populo. + +11:24 Et abundantes, et uberes urbes ingredietur: et faciet quae non +fecerunt patres eius, et patres patrum eius: rapinas, et praedam, +et divinitas eorum dissipabit, et contra firmissimas cogitationes inibit: +et hoc usque ad tempus. + +11:25 Et concitabitur fortitudo eius, et cor eius adversum regem Austri +in exercitu magno: et rex Austri provocabitur ad bellum multis auxiliis, +et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversus eum consilia. + +11:26 Et comedentes panem cum eo, conterent illum, exercitusque eius +opprimetur: et cadent interfecti plurimi. + +11:27 Duorum quoque regnum cor erit ut malefaciant, et ad mensam unam +mendacium loquentur, et non proficient: quia adhuc finis in aliud tempus. + +11:28 Et revertetur in terram suam cum opibus multis: et cor eius +adversum testamentum sanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. + +11:29 Statuto tempore revertetur, et veniet ad Austrum: +et non erit priori simile novissimum. + +11:30 Et veniet super eum Trieres, et Romani: et percutietur, +et revertetur, et indignabitur contra testamentum sanctuarii, +et faciet: reverteturque et cogitabit adversum eos, qui dereliquerunt +testamentum sanctuarii. + +11:31 Et brachia ex eo stabunt, et polluent sanctuarium fortitudinis, +et auferent iuge sacrificium: et dabunt abominationem in desolationem. + +11:32 Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: +populus autem sciens Deum suum, obtinebit, et faciet. + +11:33 Et docti in populo docebunt plurimos: et ruent in gladio, +et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. + +11:34 Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo: +et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. + +11:35 Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur +usque ad tempus praefinitum: quia adhuc aliud tempus erit. + +11:36 Et faciet iuxta voluntatem suam rex, et elevabitur, +et magnificabitur adversus omnem deum: et adversus Deum deorum +loquetur magnifica, et dirigetur, donec compleatur iracundia: +perpetrata quippe est definitio. + +11:37 Et Deum patrum suorum non reputabit: et erit in concupiscentiis +feminarum, nec quemquam deorum curabit: quia adversum universa consurget. + +11:38 Deum autem Maozim in loco suo venerabitur: et Deum, +quem ignoraverunt patres eius, colet auro, et argento, +et lapide pretioso, rebusque pretiosis. + +11:39 Et faciet ut muniat Maozim cum Deo alieno, quem cognovit, +et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, +et terram dividet gratuito. + +11:40 Et in tempore praefinito praeliabitur adversus eum rex Austri, +et quasi tempestas veniet contra illum rex Aquilonis in curribus, +et in equitibus, et in classe magna, et ingredietur terras, et conteret, +et pertransiet. + +11:41 Et introibit in terram gloriosam, et multae corruent: +hae autem solae salvabuntur de manu eius, Edom, et Moab, +et principium filiorum Ammon. + +11:42 Et mittet manum suam in terras: et Terra Aegypti non effugiet. + +11:43 Et dominabitur thesaurorum auri, et argenti, et in omnibus +pretiosis Aegypti: per Libyam quoque, et Aethiopiam transibit. + +11:44 Et fama turbabit eum ab Oriente et ab Aquilone: et veniet +in multitudine magna ut conterat et interficiat plurimos. + +11:45 Et figet tabernaculum suum Apadno inter maria, super montem +inclytum et sanctum: et veniet usque ad summitatem eius, et nemo +auxiliabitur ei. + +12:1 In tempore autem illo consurget Michael princeps magnus, +qui stat pro filiis populi tui: et veniet tempus quale non fuit +ab eo ex quo gentes esse coeperunt usque ad tempus illud. +Et in tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui inventus +fuerit scriptus in libro. + +12:2 Et multi de his, qui dormiunt in terrae pulvere, evigilabunt: +(u) alii in vitam aeternam, et alii in opprobrium ut videant semper. + +12:3 Qui autem docti fuerint, (v) fulgebunt quasi splendor firmamenti: +et qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. + +12:4 Tu autem Daniel claude sermones, et signa librum usque ad +tempus statutum: plurimi pertransibunt, et multiplex erit scientia. + +12:5 Et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo alii stabant: unus hinc +super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. + +12:6 Et dixi viro, qui erat indutus lineis, qui stabat super +aquas fluminis: Usquequo finis horum mirabilium? + +12:7 Et audivi virum, qui indutus erat lineis, qui stabat super +aquas fluminis, (w) cum elevasset dexteram et sinistram suam in +caelum, et iurasset per viventem in aeternum, quia in tempus, +et tempora, et dimidium temporis. Et cum completa fuerit dispersio +manus populi sancti, complebuntur universa haec. + +12:8 Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi, +quid erit post haec? + +12:9 Et ait: Vade Daniel, quia clausi sunt, signatique sermones +usque ad praefinitum tempus. + +12:10 Eligentur, et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur multi: +et impie agent impii, neque intelligent omnes impii, porro docti intelligent. + +12:11 Et a tempore cum ablatum fuerit iuge sacrificium, et posita +fuerit abominatio in desolationem, dies mille ducenti nonaginta. + +12:12 Beatus, qui expectat, et pervenit usque ad dies mille +trecentos trigintaquinque. + +12:13 Tu autem vade ad praefinitum: et requiesces, et stabis in +sorte tua in finem dierum. + + + + + +HUCUSQUE DANIELEM IN HEBRAEO VOLUMINE LEGIMUS. QUAE SEQUUNTUR +USQUE AD FINEM LIBRI, DE THEODOTIONIS EDITIONE TRANSLATA SUNT. + +APPENDICES LIBRI, 13:1-14:42. + + + + +1. AD 2:49, DE LIBERATIONE CASTAE SUSANNAE, 13:1-64. + + +13:1 Et erat vir habitans in Babylone, et nomen eius Ioakim: + +13:2 Et accepit uxorem nomine Susannam, filiam Helciae pulchram nimis, +et timentem Deum: + +13:3 parentes enim illius, cum essent iusti, erudierunt filiam +suam secundum legem Moysi. + +13:4 Erat autem Ioakim dives valde, et erat ei pomarium vicinum domui suae: +et ad ipsum confluebant Iudaei, eo quod esset honorabilior omnium. + +13:5 Et constituti sunt de populo duo senes iudices in illo anno: +de quibus locutus est Dominus: Quia egressa est iniquitas de Babylone +a senioribus iudicibus, qui videbantur regere populum. + +13:6 Isti frequentabant domum Ioakim, et veniebant ad eos omnes, +qui habebant iudicia. + +13:7 Cum autem populus revertisset per meridiem, ingrediebatur Susanna, +et deambulabat in pomario viri sui. + +13:8 Et videbant eam senes quotidie ingredientem, et deambulantem: +et exarserunt in concupiscentiam eius: + +13:9 et everterunt sensum suum, et declinaverunt oculos suos ut +non viderent caelum, neque recordarentur iudiciorum iustorum. + +13:10 Erant ergo ambo vulnerati amore eius, nec indicaverunt sibi +vicissim dolorem suum: + +13:11 erubescebant enim indicare sibi concupiscentiam suam, +volentes concumbere cum ea: + +13:12 et observabant quotidie solicitius videre eam. +Dixitque alter ad alterum: + +13:13 Eamus domum, quia hora prandii est. Et egressi recesserunt a se. + +13:14 Cumque revertissent, venerunt in unum: et sciscitantes ab +invicem causam, confessi sunt concupiscentiam suam: et tunc in +communi statuerunt tempus, quando eam possent invenire solam. + +13:15 Factum est autem, cum observarent diem aptum, ingressa est +aliquando sicut heri et nudiustertius, cum duabus solis puellis, +voluitque lavari in pomario: aestus quippe erat: + +13:16 et non erat ibi quisquam, praeter duos senes absconditos, +et contemplantes eam. + +13:17 Dixit ergo puellis: Afferte mihi oleum, et smigmata, +et ostia pomarii claudite, ut laver. + +13:18 Et fecerunt sicut praeceperat: clauseruntque ostia pomarii, +et egressae sunt per posticum ut afferrent quae iusserat. +nesciebantque senes intus esse absconditos. + +13:19 Cum autem egressae essent puellae, surrexerunt duo senes, +et accurrerunt ad eam, et dixerunt: + +13:20 Ecce ostia pomarii clausa sunt, et nemo nos videt, +et nos in concupiscentia tui sumus: quam ob rem assentire nobis, +et commiscere nobiscum. + +13:21 quod si nolueris, dicemus contra te testimonium, +quod fuerit tecum iuvenis, et ob hanc causam emiseris puellas a te. + +13:22 Ingemuit Susanna, et ait: Angustiae sunt mihi undique: si enim +hoc egero, mors mihi est: si autem non egero, non effugiam manus vestras. + +13:23 Sed melius est mihi absque opere incidere in manus vestras, +quam peccare in conspectu Domini. + +13:24 Et exclamavit voce magna Susanna: exclamaverunt autem et senes +adversus eam. + +13:25 Et cucurrit unus ad ostia pomarii, et aperuit. + +13:26 Cum ergo audissent clamorem famuli domus in pomario, +irruerunt per posticum ut viderent quidnam esset. + +13:27 Postquam autem senes locuti sunt, erubuerunt servi vehementer: +quia numquam dictus fuerat sermo huiuscemodi de Susanna. Et facta +est dies crastina. + +13:28 Cumque venisset populus ad Ioakim virum eius, venerunt et duo +presbyteri pleni iniqua cogitatione adversus Susannam ut interficerent eam. + +13:29 Et dixerunt coram populo: Mittite ad Susannam filiam Helciae +uxorem Ioakim. Et statim miserunt. + +13:30 Et venit cum parentibus, et filiis, et universis cognatis suis. + +13:31 Porro Susanna erat delicata nimis, et pulchra specie. + +13:32 At iniqui illi iusserunt ut discooperiretur (erat enim cooperta) +ut vel sic satiarentur decore eius. + +13:33 Flebant igitur sui, et omnes qui noverant eam. + +13:34 Consurgentes autem duo presbyteri in medio populi, +posuerunt manus suas super caput eius. + +13:35 Quae flens suspexit ad caelum: erat enim cor eius fiduciam +habens in Domino. + +13:36 Et dixerunt presbyteri: Cum deambularemus in pomario soli, +ingressa est haec cum duabus puellis: et clausit ostia pomarii, +et dimisit a se puellas. + +13:37 Venitque ad eam adolescens, qui erat absconditus, et concubuit cum ea. + +13:38 Porro nos cum essemus in angulo pomarii, videntes iniquitatem, +cucurrimus ad eos, et vidimus eos pariter commisceri. + +13:39 Et illum quidem non quivimus comprehendere, quia fortior +nobis erat, et apertis ostiis exilivit: + +13:40 hanc autem cum apprehendissemus, interrogavimus, quisnam +esset adolescens, et noluit indicare nobis: huius rei testes sumus. + +13:41 Credidit eis multitudo quasi senibus et iudicibus populi, +et condemnaverunt eam ad mortem. + +13:42 Exclamavit autem voce magna Susanna, et dixit: Deus aeterne, +qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant, + +13:43 tu scis quoniam falsum testimonium tulerunt contra me: +et ecce morior, cum nihil horum fecerim, quae isti malitiose +composuerunt adversum me. + +13:44 Exaudivit autem Dominus vocem eius. + +13:45 Cumque duceretur ad mortem, suscitavit Dominus spiritum +sanctum pueri iunioris, cuius nomen Daniel: + +13:46 Et exclamavit voce magna: Mundus ego sum a sanguine huius. + +13:47 Et conversus omnis populus ad eum, dixit: Quis est iste sermo, +quem tu locutus es? + +13:48 Qui cum staret in medio eorum, ait: Sic fatui filii Israel, +non iudicantes, neque quod verum est cognoscentes, condemnastis +filiam Israel? + +13:49 Revertimini ad iudicium, quia falsum testimonium locuti sunt +adversus eam. + +13:50 Reversus est ergo populus cum festinatione, et dixerunt ei senes: +Veni, et sede in medio nostrum, et indica nobis: quia tibi Deus dedit +honorem senectutis. + +13:51 Et dixit ad eos Daniel: Separate illos ab invicem procul, +et diiudicabo eos. + +13:52 Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis, +et dixit ad eum: Inveterate dierum malorum, nunc venerunt peccata tua, +quae operabaris prius: + +13:53 iudicans iudicia iniusta, innocentes opprimens, et dimittens noxios, +dicente Domino: (x) Innocentem et iustum non interficies. + +13:54 Nunc ergo si vidisti eam, dic sub qua arbore videris eos +colloquentes sibi. Qui ait: Sub schino. + +13:55 Dixit autem Daniel: Recte mentitus es in caput tuum: +Ecce enim Angelus Dei accepta sententia ab eo, scindet te medium. + +13:56 Et, amoto eo, iussit venire alium, et dixit ei: Semen Chanaan, +et non Iuda, species decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum: + +13:57 sic faciebatis filiabus Israel, et illae timentes loquebantur vobis: +sed filia Iuda non sustinuit iniquitatem vestram. + +13:58 Nunc ergo dic mihi, sub qua arbore comprehenderis eos +loquentes sibi. Qui ait: Sub prino. + +13:59 Dixit autem ei Daniel: Recte mentitus es et tu in caput tuum: +manet enim Angelus Domini, gladium habens, ut secet te medium, +et interficiat vos. + +13:60 Exclamavit itaque omnis coetus voce magna, et benedixerunt Deum, +qui salvat sperantes in se. + +13:61 Et consurrexerunt adversus duos presbyteros (convicerat enim +eos Daniel ex ore suo falsum dixisse testimonium) feceruntque eis +sicut male egerant adversus proximum, + +13:62 (y) ut facerent secundum legem Moysi: et interfecerunt eos, +et salvatus est sanguis innoxius in die illa. + +13:63 Helcias autem et uxor eius laudaverunt Deum pro filia sua +Susanna cum Ioakim marito eius, et cognatis omnibus, quia non esset +inventa in ea res turpis. + +13:64 Daniel autem factus est magnus in conspectu populi a die illa, +et deinceps. + + + +2. AD 6:28, DE EVERSIONE IDOLORUM, 13:65-14:42. + + +13:65 Et rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit +Cyrus Perses regnum eius. + +14:1 Erat autem Daniel conviva regis, et honoratus super omnes amicos eius. + +14:2 Erat quoque idolum apud Babylonios nomine Bel: et impendebantur +in eo per dies singulos similae artabae duodecim, et oves quadraginta, +vinique amphorae sex. + +14:3 Rex quoque colebat eum, et ibat per singulos dies adorare eum: +porro Daniel adorabat Deum suum. Dixitque ei rex: Quare non adoras Bel? + +14:4 Qui respondens, ait ei: Quia non colo idola manufacta, +sed viventem Deum, qui creavit caelum, et terram, et habet +potestatem omnis carnis. + +14:5 Et dixit rex ad eum: Non videtur tibi esse Bel vivens Deus? +An non vides quanta comedat, et bibat quotidie? + +14:6 Et ait Daniel arridens: Ne erres rex. iste enim intrinsecus +luteus est, et forinsecus aereus, neque comedit aliquando. + +14:7 Et iratus rex vocavit sacerdotes eius, et ait eis: +Nisi dixeritis mihi, quis est qui comedat impensas has, moriemini. + +14:8 Si autem ostenderitis, quoniam Bel comedat haec, morietur Daniel, +quia blasphemavit in Bel. Et dixit Daniel regi: Fiat iuxta verbum tuum. + +14:9 Erant autem sacerdotes Bel septuaginta, exceptis uxoribus, +et parvulis, et filiis. Et venit rex cum Daniele in templum Bel. + +14:10 Et dixerunt sacerdotes Bel: Ecce nos egredimur foras: et tu rex +pone escas, et vinum misce, et claude ostium, et signa annulo tuo: + +14:11 et cum ingressus fueris mane, nisi inveneris omnia comesta a Bel, +morte moriemur, vel Daniel qui mentitus est adversum nos. + +14:12 Contemnebant autem, quia fecerant sub mensa absconditum introitum, +et per illum ingrediebantur semper, et devorabant ea. + +14:13 Factum est igitur postquam egressi sunt illi, rex posuit cibos +ante Bel: praecepit Daniel pueris suis, et attulerunt cinerem, +et cribravit per totum templum coram rege: et egressi clauserunt ostium: +et signantes annulo regis abierunt. + +14:14 Sacerdotes autem ingressi sunt nocte iuxta consuetudinem suam, +et uxores et filii eorum: et comederunt omnia, et biberunt. + +14:15 Surrexit autem rex primo diluculo, et Daniel cum eo. + +14:16 Et ait rex: Salvane sunt signacula, Daniel? Qui respondit: +Salva, rex. + +14:17 Statimque cum aperuisset ostium, intuitus rex mensam, +exclamavit voce magna: Magnus es Bel, et non est apud te dolus quisquam. + +14:18 Et risit Daniel: et tenuit regem ne ingrederetur intro: +et dixit: Ecce pavimentum, animadverte cuius vestigia sint haec. + +14:19 Et dixit rex: Video vestigia virorum, et mulierum, et infantium. +Et iratus est rex. + +14:20 Tunc apprehendit sacerdotes, et uxores, et filios eorum: +et ostenderunt ei abscondita ostiola, per quae ingrediebantur, +et consumebant quae erant super mensam. + +14:21 Occidit ergo illos rex, et tradidit Bel in potestatem Danielis: +qui subvertit eum, et templum eius. + +14:22 Et erat draco magnus in loco illo, et colebant eum Babylonii. + +14:23 Et dixit rex Danieli: Ecce nunc non potes dicere quia iste +non sit Deus vivens: adora ergo eum. + +14:24 Dixitque Daniel: Dominum Deum meum adoro: quia ipse est +Deus vivens: iste autem non est Deus vivens. + +14:25 Tu autem rex da mihi potestatem, et interficiam draconem +absque gladio, et fuste. Et ait rex: Do tibi. + +14:26 Tulit ergo Daniel picem, et adipem, et pilos, et coxit pariter: +fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. +Et dixit: Ecce quem colebatis. + +14:27 Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehementer: +et congregati adversum regem, dixerunt: Iudaeus factus est rex: +Bel destruxit, draconem interfecit, et sacerdotes occidit. + +14:28 Et dixerunt cum venissent ad regem: Trade nobis Danielem, +alioquin interficiemus te, et domum tuam. + +14:29 Vidit ergo rex quod irruerent in eum vehementer: +et necessitate compulsus tradidit eis Danielem. + +14:30 Qui miserunt eum in lacum leonum, et erat ibi diebus sex. + +14:31 Porro in lacu erant leones septem, et dabantur eis duo +corpora quotidie, et duae oves: et tunc non data sunt eis, +ut devorarent Danielem. + +14:32 Erat autem Habacuc propheta in Iudaea, et ipse coxerat pulmentum, +et intriverat panes in alveolo: et ibat in campum ut ferret messoribus. + +14:33 Dixitque Angelus Domini ad Habacuc: Fer prandium, quod habes, +in Babylonem Danieli, qui est in lacu leonum. + +14:34 Et dixit Habacuc: Domine, Babylonem non vidi, et lacum nescio. + +14:35 (z) Et apprehendit eum Angelus Domini in vertice eius, +et portavit eum capillo capitis sui, posuitque eum in Babylone +supra lacum in impetu spiritus sui. + +14:36 Et clamavit Habacuc, dicens: Daniel serve Dei, tolle prandium, +quod misit tibi Deus. + +14:37 Et ait Daniel: Recordatus es mei Deus, et non dereliquisti +diligentes te. + +14:38 Surgensque Daniel comedit. Porro Angelus Domini restituit +Habacuc confestim in loco suo. + +14:39 Venit ergo rex die septimo ut lugeret Danielem: et venit ad lacum, +et introspexit, et ecce Daniel sedens in medio leonum. + +14:40 Et exclamavit voce magna rex, dicens: Magnus es Domine Deus Danielis. +Et extraxit eum de lacu leonum. + +14:41 Porro illos, qui perditionis eius causa fuerant, intromisit +in lacum, et devorati sunt in momento coram eo. + +14:42 Tunc rex ait: Paveant omnes habitantes in universa terra +Deum Danielis: quia ipse est Salvator, faciens signa, et mirabilia +in terra: qui liberavit Danielem de lacu leonum. + + + + + +PARALLELISMUS MEMBRORUM. + + +(a) 1: 21 Inf 6:28. +(b) 3: 59 Ps 148:4. +(c) 3:100 Inf 4:31; 7:14. +(d) 4: 22 Inf 5:21. +(e) 4: 24 Sir 3:33. +(f) 4: 31 Sup 3:100. +(g) 5: 21 Sup 4:22. +(h) 6: 22 1 Mcc 2:60. +(i) 6: 28 Sup 1:21. +(j) 7: 10 Apc 5:11. +(k) 7: 14 Sup 3:100; Mch 4:7; Lc 1:32. +(l) 9: 2 Ir 25:11; 29:10. +(m) 9: 4 Neh 1:5. +(n) 9: 5 Bar 1:17. +(o) 9: 11 Dt 27:14 +(p) 9: 15 Bar 2:11. +(q) 9: 15 Ex 15:13. +(r) 9: 24 Io 1:45. +(s) 9: 27 Mt 24:15. +(t) 11: 14 Is 19:16. +(u) 12: 2 Mt 25:46. +(v) 12: 3 Sap 3:7. +(w) 12: 7 Apc 10:5. +(x) 13: 53 Ex 23:7. +(y) 13: 62 Dt 19:18. +(z) 14: 35 Ez 8:3. + + + + + +NOTAE MARGINALES. + +[THESE NOTES STOOD IN THE MARGINS OF THE PRINTED VERSION OF THIS TEXT. +THE VERSE NUMBERS IN BRACKETS INDICATE THEIR APPROXIMATE LOCATIONS. +THEY TEND TO BE MORE SYNOPTIC IN NATURE THAN INTERPRETIVE.] + + +[ 1: 1] Babylonem ductus +[ 1: 3] cum sociis litteras et linguam Chaldaeorum discit +[ 1: 8] et propter abstinentiam cibi et potus +[ 1:17] intelligentia visionum et somniorum donatus est; +[ 1:21] fuit usque ad Cyrum. +[ 2: 1] Somnium dilapsum +[ 2: 2] sapientes regi Nabuchodonosor indicare nequeunt, +[ 2:12] ideoque supplicio destinantur; +[ 2:14] Daniel prolationem petit, +[ 2:17] a Deo edocetur, +[ 2:24] in conspectu regis +[ 2:28b] somnium narrat +[ 2:36b] eiusque interpretationem adicit; +[ 2:46] rex Deum Israel agnoscit at Danielem honorat, +[ 2:49] socios eius exaltat. +[ 3: 1] Statuam a rege erectam +[ 3: 2] adorantibus reliquis convocatis +[ 3: 8] socii Danielis non adorant, +[ 3:13] regi Nabuchodonosor audacter resistentes, +[ 3:19] ideoque in fornacem mittuntur; +[ 3:24] in medio flammae +[ 3:25] Azarias Domino confitetur, +[ 3:46] ab angelo Domini servati +[ 3:51] hi tres Domino Deo benedicunt; +[ 3:91] rex obstupescens +[ 3:93] illaesos egredi iubent +[ 3:95] et Deum Isreal profitens eos promovet. +[ 3:98] Initium decreti regii; +[ 4: 1] aliud somnium suum, +[ 4: 3] quod sapientes interpretari nequeunt, +[ 4: 5] Danieli ingresso +[ 4: 7] Nabuchodonosor narrat +[ 4:16] eiusque interpretationem audit; +[ 4:25] rex in insaniam zoanthropicam incidit +[ 4:31] et iterum mentis compos fit; +[ 4:34] regem caeli glorificat. +[ 5: 1] Profanantibus vasa templi +[ 5: 5] manus scribens apparet, +[ 5: 7] cuius scripturam sapientes exponere nequeunt; +[ 5:10] regina suadente +[ 5:13] Daniel introducitur, +[ 5:17] qui regem superbum obiurgat, +[ 5:25] scripturam legit et interpretatur, +[ 5:29] a rege honoratur; +[ 5:30] Baltassar occiditur, Darius regnat. +[ 6: 1] Principes et satrapae Danieli invidentes +[ 6: 6] religiosum decretum regium afferunt, +[ 6:10] quod Daniel non curat, +[ 6:11] quare ab illis viris accusatur +[ 6:14] et in lacum leonum mittitur, +[ 6:19] sed ab angelo Dei servatur; +[ 6:23] Darius eum educit +[ 6:25] ac Deum Israel honorat; +[ 6:28] Daniel usque ad Cyrum est. +[ 7: 1] Tempus visionis; +[ 7: 2] Quattour bestias de mari ascendentes videt, +[ 7: 9] iudicium Dei aspicit, +[ 7:13] filium hominis videt, +[ 7:15] interpretationem visorum accipit; +[ 7:28] finis visionis. +[ 8: 1] Tempus et locus visionis; +[ 8: 3] hircum de ariete triumphantem +[ 8: 9] et cornu insolentissimum videt +[ 8:13] eiusque tempus audit; +[ 8:15] Gabriel Danieli apparet +[ 8:19b] et visionem interpretatur; +[ 8:27] effectus visionis. +[ 9: 1] Tempus et occasio visionis; +[ 9: 4] Daniel peccata confitetur +[ 9:15] et salutem petit, +[ 9:20] Gabriel ei apparet +[ 9:24] et 70 hebdomadas annorum nuntiat. +[10: 1] Tempus occasio, locus visionis; +[10: 5] Gabriel Danieli apparet, +[10:10] eum confortat atque docet: +[11: 2b] de tribus successoribus Cyri, +[11: 3] de Alexandro eiusque regno, +[11: 5] de Ptolemaeo I et Seleuco I, +[11: 6] de Antiocho II et Ptolemaeo II, +[11: 7] de Ptolemaeo III et Seleuco II, +[11:10] de Seleuco III fratreque Antiocho III et Ptolemaeo IV, +[11:13] necnon Ptolemaeo V, +[11:20] de Seleuco IV, +[11:21] de Antiocho IV Epiphane Aegyptum bis oppugnate +[11:30b] ac populum Israel persequente +[11:36] propter impietatem suam, +[11:40] de hoste novissimo +[12: 1] ac protectore populi Israel, +[12: 2] de resurrectione et mercede, +[12: 4] de libro signando; +[12: 5] finis visionis. +[13: 1] Senibus iudicibus sollicitantibus resistit, +[13:27b] ab illis adulterii accusata condemnatur, +[13:44] sed a Daniele innocens demonstratur. +[13:65] Daniel conviva Cyri +[14: 2] idolum Bel non adorat, +[14:13] sed fraude sacerdotum detecta subvertit +[14:22] atque draconem interficit; +[14:27] in lacum leonum missus +[14:32] ab Habacuc propheta pascitur; +[14:39] Cyrus Danielem educit ac Deum Israel honorat. + + + + + +APPENDIX CRITICA. + +DISCREPANTIA LECTIONUM CLEMENTINARUM ATQUE +HEBRAICARUM ET GRAECARUM AB ANGELO ROCCA NOTATA. + + +2:2 Praecepit autem; Heb. et Gr. et praecepit. + +2:22 Deus patrum nostrorum; in Heb. (Aram.) Deus patris mei, +in Gr. patrum meorum, quae lection in priore Congr. fuit probata, +in posteriore vero mutata in "patrum nostrorum" (Aram. 'abhahathi +est pluralis, ergo "patrum meorum" est lectio vera). + +2:34 lapis de monte; "de monte" non legunt Heb. (Aram.), +tamen habent Gr., Congr. retinuit. + +3:52 et gloriosus; Gr. et quaedam Ms. non legunt, habet tamen +textus Hieronymi. + +3:94 sarabala eorum; ubi supra (versu 21) dicitur "cum braccis suis", +habetur hoc idem vocabulum. Nescio cur Vulgatus hoc in loco reservavit +nomen "sarabala", illic autem vertit (Aram. sarabala, Gr. sarabara erat +vestis Persica, braccae vel pallium). + +4:20 super eum; Gr. et in quibusdam Ms. legitur "super eam" (Gr. super eum). + +5:1 Baltassar; in Heb. (Aram.) Balsasar, in Gr. Baltasar (Aram. Belsassar). + +5:29 regno suo; "suo" Heb. (Aram.) et aliquot Ms. non legunt, +tamen habent Gr. + +6:6 surripuerunt; hoc verbum reperitur in omnibus Latinis exemplaribus, +obscurum tamen est. Significat enim cum tumultus et indignatione +convenire seu accedere, estque illud verbum, quod habetur Ps. 2 +"Quare fremuerunt gentes", verbum (Heb. et Aram.) est "ragas." + +6:27 de lacu leonum; in Heb. (Aram.) et Ms. "de manu", Gr. "de ore" +(etiam Gr. "de manu"). + +7:22 sanctis Excelsi; Heb. (Aram.) sanctis Excelsorum (est tamen +pluralis maiestatis, ergo in Gr. et Vulg. recte redditus). + +11:41 multae; Gr. multi (ita Theodotion, LXX autem "multae"). + +12:6 dixi; in Heb. dixit (sic Theodotion quoque). + +14:42 hic versus nec a Gr. nec a Hieronymo habetur, sed legitur +in multis impressis. + + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Latin Vulgate of Daniel [Prophetia +Danielis], by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LATIN VULGATE OF DANIEL *** + +***** This file should be named 828.txt or 828.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/8/2/828/ + +Produced by Dennis McCarthy + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License available with this file or online at + www.gutenberg.org/license. + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation information page at www.gutenberg.org + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 +North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email +contact links and up to date contact information can be found at the +Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit www.gutenberg.org/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For forty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. Binary files differdiff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..d208f6d --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #828 (https://www.gutenberg.org/ebooks/828) diff --git a/old/lvdan10.txt b/old/lvdan10.txt new file mode 100644 index 0000000..a1402c2 --- /dev/null +++ b/old/lvdan10.txt @@ -0,0 +1,2444 @@ +***The Project Gutenberg Etext of the Latin Vulgate of Daniel*** +Prophetia Danielis + + +Copyright laws are changing all over the world, be sure to check +the copyright laws for your country before posting these files!! + +Please take a look at the important information in this header. +We encourage you to keep this file on your own disk, keeping an +electronic path open for the next readers. Do not remove this. + + +**Welcome To The World of Free Plain Vanilla Electronic Texts** + +**Etexts Readable By Both Humans and By Computers, Since 1971** + +*These Etexts Prepared By Hundreds of Volunteers and Donations* + +Information on contacting Project Gutenberg to get Etexts, and +further information is included below. We need your donations. + + +Latin Vulgate of Daniel +Prophetia Danielis + +February, 1997 [Etext #828] + + +***The Project Gutenberg Etext of the Latin Vulgate of Daniel*** +*****This file should be named lvdan10.txt or lvdan10.zip****** + +Corrected EDITIONS of our etexts get a new NUMBER, lvdan11.txt. +VERSIONS based on separate sources get new LETTER, lvdan10a.txt. + + +transcriber: +Dennis McCarthy +261 South Colonial Homes Circle, N.W. +Atlanta, Georgia 30309-1226 + + +We are now trying to release all our books one month in advance +of the official release dates, for time for better editing. + +Please note: neither this list nor its contents are final till +midnight of the last day of the month of any such announcement. +The official release date of all Project Gutenberg Etexts is at +Midnight, Central Time, of the last day of the stated month. A +preliminary version may often be posted for suggestion, comment +and editing by those who wish to do so. To be sure you have an +up to date first edition [xxxxx10x.xxx] please check file sizes +in the first week of the next month. Since our ftp program has +a bug in it that scrambles the date [tried to fix and failed] a +look at the file size will have to do, but we will try to see a +new copy has at least one byte more or less. + + +Information about Project Gutenberg (one page) + +We produce about two million dollars for each hour we work. The +fifty hours is one conservative estimate for how long it we take +to get any etext selected, entered, proofread, edited, copyright +searched and analyzed, the copyright letters written, etc. This +projected audience is one hundred million readers. If our value +per text is nominally estimated at one dollar then we produce $2 +million dollars per hour this year as we release thirty-two text +files per month: or 400 more Etexts in 1996 for a total of 800. +If these reach just 10% of the computerized population, then the +total should reach 80 billion Etexts. We will try add 800 more, +during 1997, but it will take all the effort we can manage to do +the doubling of our library again this year, what with the other +massive requirements it is going to take to get incorporated and +establish something that will have some permanence. + +The Goal of Project Gutenberg is to Give Away One Trillion Etext +Files by the December 31, 2001. [10,000 x 100,000,000=Trillion] +This is ten thousand titles each to one hundred million readers, +which is only 10% of the present number of computer users. 2001 +should have at least twice as many computer users as that, so it +will require us reaching less than 5% of the users in 2001. + + +We need your donations more than ever! + + +All donations should be made to "Project Gutenberg" + + +For these and other matters, please mail to: + +Project Gutenberg +P. O. Box 2782 +Champaign, IL 61825 + +When all other email fails try our Executive Director: +Michael S. Hart <hart@pobox.com> + +We would prefer to send you this information by email +(Internet, Bitnet, Compuserve, ATTMAIL or MCImail). + +****** +If you have an FTP program (or emulator), please +FTP directly to the Project Gutenberg archives: +[Mac users, do NOT point and click. . .type] + +ftp uiarchive.cso.uiuc.edu +login: anonymous +password: your@login +cd etext/etext90 through /etext97 +or cd etext/articles [get suggest gut for more information] +dir [to see files] +get or mget [to get files. . .set bin for zip files] +GET INDEX?00.GUT +for a list of books +and +GET NEW GUT for general information +and +MGET GUT* for newsletters. + +**Information prepared by the Project Gutenberg legal advisor** +(Three Pages) + + +***START**THE SMALL PRINT!**FOR PUBLIC DOMAIN ETEXTS**START*** +Why is this "Small Print!" statement here? You know: lawyers. +They tell us you might sue us if there is something wrong with +your copy of this etext, even if you got it for free from +someone other than us, and even if what's wrong is not our +fault. So, among other things, this "Small Print!" statement +disclaims most of our liability to you. It also tells you how +you can distribute copies of this etext if you want to. + +*BEFORE!* YOU USE OR READ THIS ETEXT +By using or reading any part of this PROJECT GUTENBERG-tm +etext, you indicate that you understand, agree to and accept +this "Small Print!" statement. If you do not, you can receive +a refund of the money (if any) you paid for this etext by +sending a request within 30 days of receiving it to the person +you got it from. If you received this etext on a physical +medium (such as a disk), you must return it with your request. + +ABOUT PROJECT GUTENBERG-TM ETEXTS +This PROJECT GUTENBERG-tm etext, like most PROJECT GUTENBERG- +tm etexts, is a "public domain" work distributed by Professor +Michael S. Hart through the Project Gutenberg (the "Project"). +Among other things, this means that no one owns a United States +copyright on or for this work, so the Project (and you!) can copy +and distribute it in the United States without permission and +without paying copyright royalties. Special rules, set forth +below, apply if you wish to copy and distribute this etext +under the Project's "PROJECT GUTENBERG" trademark. + +To create these etexts, the Project expends considerable +efforts to identify, transcribe and proofread public domain +works. Despite these efforts, the Project's etexts and any +medium they may be on may contain "Defects". Among other +things, Defects may take the form of incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other +intellectual property infringement, a defective or damaged +disk or other etext medium, a computer virus, or computer +codes that damage or cannot be read by your equipment. + +LIMITED WARRANTY; DISCLAIMER OF DAMAGES +But for the "Right of Replacement or Refund" described below, +[1] the Project (and any other party you may receive this +etext from as a PROJECT GUTENBERG-tm etext) disclaims all +liability to you for damages, costs and expenses, including +legal fees, and [2] YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE OR +UNDER STRICT LIABILITY, OR FOR BREACH OF WARRANTY OR CONTRACT, +INCLUDING BUT NOT LIMITED TO INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE +OR INCIDENTAL DAMAGES, EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE +POSSIBILITY OF SUCH DAMAGES. + +If you discover a Defect in this etext within 90 days of +receiving it, you can receive a refund of the money (if any) +you paid for it by sending an explanatory note within that +time to the person you received it from. If you received it +on a physical medium, you must return it with your note, and +such person may choose to alternatively give you a replacement +copy. If you received it electronically, such person may +choose to alternatively give you a second opportunity to +receive it electronically. + +THIS ETEXT IS OTHERWISE PROVIDED TO YOU "AS-IS". NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, ARE MADE TO YOU AS +TO THE ETEXT OR ANY MEDIUM IT MAY BE ON, INCLUDING BUT NOT +LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR A +PARTICULAR PURPOSE. + +Some states do not allow disclaimers of implied warranties or +the exclusion or limitation of consequential damages, so the +above disclaimers and exclusions may not apply to you, and you +may have other legal rights. + +INDEMNITY +You will indemnify and hold the Project, its directors, +officers, members and agents harmless from all liability, cost +and expense, including legal fees, that arise directly or +indirectly from any of the following that you do or cause: +[1] distribution of this etext, [2] alteration, modification, +or addition to the etext, or [3] any Defect. + +DISTRIBUTION UNDER "PROJECT GUTENBERG-tm" +You may distribute copies of this etext electronically, or by +disk, book or any other medium if you either delete this +"Small Print!" and all other references to Project Gutenberg, +or: + +[1] Only give exact copies of it. Among other things, this + requires that you do not remove, alter or modify the + etext or this "small print!" statement. You may however, + if you wish, distribute this etext in machine readable + binary, compressed, mark-up, or proprietary form, + including any form resulting from conversion by word pro- + cessing or hypertext software, but only so long as + *EITHER*: + + [*] The etext, when displayed, is clearly readable, and + does *not* contain characters other than those + intended by the author of the work, although tilde + (~), asterisk (*) and underline (_) characters may + be used to convey punctuation intended by the + author, and additional characters may be used to + indicate hypertext links; OR + + [*] The etext may be readily converted by the reader at + no expense into plain ASCII, EBCDIC or equivalent + form by the program that displays the etext (as is + the case, for instance, with most word processors); + OR + + [*] You provide, or agree to also provide on request at + no additional cost, fee or expense, a copy of the + etext in its original plain ASCII form (or in EBCDIC + or other equivalent proprietary form). + +[2] Honor the etext refund and replacement provisions of this + "Small Print!" statement. + +[3] Pay a trademark license fee to the Project of 20% of the + net profits you derive calculated using the method you + already use to calculate your applicable taxes. If you + don't derive profits, no royalty is due. Royalties are + payable to "Project Gutenberg Association within the 60 + days following each date you prepare (or were legally + required to prepare) your annual (or equivalent periodic) + tax return. + +WHAT IF YOU *WANT* TO SEND MONEY EVEN IF YOU DON'T HAVE TO? +The Project gratefully accepts contributions in money, time, +scanning machines, OCR software, public domain etexts, royalty +free copyright licenses, and every other sort of contribution +you can think of. Money should be paid to "Project Gutenberg +Association". + +*END*THE SMALL PRINT! FOR PUBLIC DOMAIN ETEXTS*Ver.04.29.93*END* + + + + + +(Latin Vulgate, Daniel) : Prophetia Danielis + + + +This is a complete electronic ASCII text of the Book of Daniel from the +Latin Clementine Vulgate, sections translated from the Greek Septuagint +included, with section headers, footnotes, and appendicies. +notes concerning this file: + + + + +transcriber: +Dennis McCarthy +261 South Colonial Homes Circle, N.W. +Atlanta, Georgia 30309-1226 + + +Dedicated to the Memory of +Elliott Harry Aldridge (1910 May 19 - 1990 November 01) + +1996 December 08 +1997 February 02 (revised) + +Source: +P. Michael Hetzenauer, Ord. Min. Cap. editor. +Biblia Sacra Vulgatae Editionis: +Sixti V Pont. Max. Iussa Recognita et Clemens VIII Auctoritate Edita. +Neo Eboraci et Cincinnati + + +I have transcribed from this source as accurately as possible for +this e-text, with the following changes: +1) I formatted each verse into a separate line and added the chapter +number to each verse number. In doing this I lost the source's +paragraph structure. +2) I exploded the ligatures for "ae" and "oe" into two characters +rather than one character for each diphthong. +3) I capitalized all of the section headings which were either in +bold or italicized print originally. These sections headings may +not be original to the Vulgate, but then neither are verse numbers. +4) In all references to verses I used a colon to separate the +chapter number and verse number rather than a comma as in the source. +5) I placed the footnote designators in parentheses and re-lettered +them for the whole body of the text. The original recycled to "a" +for each new page. I also arranged the cross reference footnotes +themselves into one chart at the end of the text. +6) I moved the marginal notations into an appendix. + +Verses 3:52-3:90 are formatted differently than the rest of the text. +This is because this section is a song/poem that was formatted +specially in the source text. + +Verse 3:98 begins with a capitalized word. I know this is against +Project Gutenberg standards, but this is the only "first" word so +treated in the source text. I defer to the source's editor's +judgement in this matter, and request that it remain as is. There are +other words in the text capitalized, but they do not begin a section. + +Please note that some sentence-like sections end with a period, but +the following line does not begin with a capital letter. I recommend +that this format remain. The source's editor seems to have been +quite confident in the propriety of this approach. I have retained +all of the source's capitalization and punctuation except for the +section headers. + +65 is the target line length, but because of the length of many +of the Latin words, my desire not to create "orphan" words, and +a genuine lack of talent on the part of the transcriber for such +matters, the margination is rather ragged. + +I am sending this file to: hart@pobox.com + +This text carries no warranty of any kind. + +********************************* + +Beginning of this Project Gutenberg Etext of "Prophetia Danielis" + + + + + +PROPHETIA DANIELIS. + + + + + +PARS PRIOR. +HISTORIA DANIELIS PROPHETAE, 1:1-6:28. + + + + +I. VITA PRIVATA, 1:1-21. + + +1:1 Anno tertio regni Ioakim regis Iuda, venit Nabuchodonosor rex +Babylonis in Ierusalem, et obsedit eam; + +1:2 et tradidit Dominus in manu eius Ioakim regem Iuda, et partem +vasorum domus Dei: et asportavit ea in terram Sennaar in domum dei sui, +et vasa intulit in domum Thesauri dei sui. + +1:3 Et ait rex Asphenez praeposito Eunuchorum ut introduceret de +filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, + +1:4 pueros, in quibus nulla esset macula, decoros forma, et eruditos +omni sapientia, cautos scientia, et doctos disciplina, et qui possent +stare in palatio regis, ut doceret eos litteras, et linguam Chaldaeorum. + +1:5 Et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis, +et de vino unde bibebat ipse, ut enutriti tribus annis, postea +starent in conspectu regis. + +1:6 Fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda, Daniel, Ananias, Misael, +et Azarias. + +1:7 Et imposuit eis praepositus eunuchorum, nomina: Danieli, Baltassar: +Ananiae, Sidrach: Misaeli, Misach: et Azariae, Abdenago. + +1:8 Proposuit autem Daniel in corde suo ne pollueretur de mensa regis, +neque de vino potus eius: et rogavit eunuchorum praepositum ne +contaminaretur. + +1:9 Dedit autem Deus Danieli gratiam et misericordiam in conspectu +principis eunuchorum. + +1:10 Et ait princeps eunuchorum ad Danielem: Timeo ego dominum +meum regem, qui constituit vobis cibum et potum: qui si viderit +vultus vestros macilentiores prae ceteris adolescentibus coaevis +vestris, condemnabitis caput meum regi. + +1:11 Et dixit Daniel ad Malasar, quem constituerat princeps eunuchorum +super Danielem, Ananiam, Misaelem, et Azariam: + +1:12 Tenta nos obsecro servos tuos diebus decem, et dentur nobis +legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum: + +1:13 et contemplare vultus nostros, et vultus puerorum, qui vescuntur +cibo regio: et sicut videris, facies cum servis tuis. + +1:14 Qui, audito sermone huiuscemodi, tentavit eos diebus decem. + +1:15 Post dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores, +et corpulentiores prae omnibus pueris, qui vescebantur cibo regio. + +1:16 Porro Malasar tollebat cibaria, et vinum potus eorum: +dabatque eis legumina. + +1:17 Pueris autem his dedit Deus scientiam, et disciplinam in omni libro, +et sapientia: Danieli autem intelligentiam omnium visionum et somniorum. + +1:18 Completis itaque diebus, post quos dixerat rex ut introducerentur: +introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. + +1:19 Cumque eis locutus fuisset rex, non sunt inventi tales de universis, +ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias: et steterunt in conspectu Regis. + +1:20 Et omne verbum sapientiae et intellectus, quod sciscitatus est +ab eis Rex, invenit in eis decuplum super cunctos ariolos, et magos, +qui erant in universo regno eius. + +1:21 (a) Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis. + + + +II. VITA PUBLICA, 2:1-6:28. + + +1. DANIEL REGI SOMNIUM APERIT ET DECLARAT, 2:1-49. + + +2:1 In anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium, +et conterritus est spiritus eius, et somnium eius fugit ab eo. + +2:2 Praecepit autem rex, ut convocarentur arioli, et magi, et malefici, +et Chaldaei: ut indicarent regi somnia sua: qui cum venissent, +steterunt coram rege. + +2:3 Et dixit ad eos rex: Vidi somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. + +2:4 Responderuntque Chaldaei regi Syriace: Rex in sempiternum vive: +dic somnium servis tuis, et interpretationem eius indicabimus. + +2:5 Et respondens rex ait Chaldaeis: Sermo recessit a me: +nisi indicaveritis mihi somnium, et coniecturam eius, peribitis vos, +et domus vestrae publicabuntur. + +2:6 Si autem somnium, et coniecturam eius narraveritis, praemia, +et dona, et honorem multum accipietis a me: somnium igitur, +et interpretationem eius indicate mihi. + +2:7 Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium dicat servis suis, +et interpretationem illius indicabimus. + +2:8 Respondit rex, et ait: Certe novi quod tempus redimitis, +scientes quod recesserit a me sermo. + +2:9 Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, +quod interpretationem quoque fallacem, et deceptione plenam composueritis, +ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, +ut sciam quod interpretationem quoque eius veram loquamini. + +2:10 Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo +super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: sed neque +regum quisquam magnus et potens verbum huiuscemodi sciscitatur ab +omni ariolo, et mago, et Chaldaeo. + +2:11 Sermo enim, quem tu quaeris, rex, gravis est: nec reperietur +quisquam, qui indicet illum in conspectu regis: exceptis diis, +quorum non est cum hominibus conversatio. + +2:12 Quo audito, rex in furore, et in ira magna praecepit ut +perirent omnes sapientes Babylonis. + +2:13 Et egressa sententia, sapientes interficiebantur: +quaerebanturque Daniel, et socii eius, ut perirent. + +2:14 Tunc Daniel requisivit de lege, atque sententia ab Arioch +principe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos +sapientes Babylonis. + +2:15 Et interrogavit eum, qui a rege potestatem acceperat, +quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. +Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, + +2:16 Daniel ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad +solutionem indicandam regi. + +2:17 Et ingressus est domum suam, Ananiaeque et Misaeli, et Azariae +sociis suis indicavit negotium: + +2:18 ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto, +et non perirent Daniel, et socii eius cum ceteris sapientibus Babylonis. + +2:19 Tunc Danieli mysterium per visionem nocte revelatum est: +et benedixit Daniel Deum caeli, + +2:20 et locutus ait: Sit nomen Domini benedictum a saeculo et +usque in saeculum: quia sapientia et fortitudo eius sunt. + +2:21 Et ipse mutat tempora, et aetates: transfert regna, atque constituit: +dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam: + +2:22 Ipse revelat profunda, et abscondita, et novit in tenebris constituta: +et lux cum eo est. + +2:23 Tibi Deus patrum nostrorum confiteor, teque laudo: +quia sapientiam, et fortitudinem dedisti mihi: et nunc ostendisti +mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. + +2:24 Post haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constituerat +rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: +Sapientes Babylonis ne perdas: introduc me in conspectu regis, +et solutionem regi narrabo. + +2:25 Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: +Inveni hominem de filiis transmigrationis Iuda, qui solutionem regi annunciet. + +2:26 Respondit rex, et dixit Danieli, cuius nomen erat Baltassar: +Putasne vere potes mihi indicare somnium, quod vidi, et interpretationem eius? + +2:27 Et respondens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, +sapientes, magi, arioli, et aruspices nequeunt indicare regi: + +2:28 Sed est Deus in caelo revelans mysteria, qui indicavit tibi +rex Nabuchodonosor, quae ventura sunt in novissimis temporibus. +Somnium tuum, et visiones capitis tui in cubili tuo huiuscemodi sunt: + +2:29 Tu rex cogitare coepisti in strato tuo, quid esset futurum +post haec: et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. + +2:30 Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam in +cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: sed ut interpretatio +regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. + +2:31 Tu rex videbas, et ecce quasi statua una grandis: statua illa magna, +et statura sublimis stabat contra te, et intuitus eius erat terribilis. + +2:32 Huius statuae caput ex auro optimo erat, pectus autem et +brachia de argento, porro venter, et femora ex aere. + +2:33 tibiae autem ferreae, pedum quaedam pars erat ferrea, +quaedam autem fictilis. + +2:34 Videbas ita, donec abscissus est lapis de monte sine manibus: +et percussit statuam in pedibus eius ferreis, et fictilibus, +et comminuit eos. + +2:35 Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum, +et redacta quasi in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: +nullusque locus inventus est eis: lapis autem, qui percusserat statuam, +factus est mons magnus, et implevit universam terram. + +2:36 hoc est somnium. Interpretationem quoque eius dicemus coram te, rex. + +2:37 Tu rex regum es: et Deus caeli, regnum, et fortitudinem, +et imperium, et gloriam dedit tibi: + +2:38 et omnia, in quibus habitant filii hominum, et bestiae agri: +volucres quoque caeli dedit in manu tua, et sub ditione tua +universa constituit: tu es ergo caput aureum. + +2:39 Et post te consurget regnum aliud minus te argenteum: +et regnum tertium aliud aereum, quod imperabit universae terrae. + +2:40 Et regnum quartum erit velut ferrum. quomodo ferrum comminuit, +et domat omnia, sic comminuet, et conteret omnia haec. + +2:41 Porro quia vidisti pedum, et digitorum partem testae figuli, +et partem ferream: regnum divisum erit, quod tamen de plantario +ferri orietur, secundum quod vidisti ferrum mistum testae ex luto. + +2:42 Et digitos pedum ex parte ferreos, et ex parte fictiles: +ex parte regnum erit solidum, et ex parte contritum. + +2:43 Quod autem vidisti ferrum mistum testae ex luto, +commiscebuntur quidem humano semine, sed non adhaerebunt sibi, +sicut ferrum misceri non potest testae. + +2:44 In diebus autem regnorum illorum suscitabit Deus caeli regnum, +quod in aeternum non dissipabitur, et regnum eius alteri populo +non tradetur: comminuet autem, et consumet universa regna haec: +et ipsum stabit in aeternum. + +2:45 Secundum quod vidisti, quod de monte abscissus est lapis +sine manibus, et comminuit testam, et ferrum, et aes, et argentum, +et aurum, Deus magnus ostendit regi quae ventura sunt postea. +et verum est somnium, et fidelis interpretatio eius. + +2:46 Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem +adoravit, et hostias, et incensum praecepit ut sacrificarent ei. + +2:47 Loquens ergo rex, ait Danieli: Vere Deus vester Deus deorum est, +et Dominus regum, et revelans mysteria: quoniam tu potuisti aperire +hoc sacramentum. + +2:48 Tunc rex Danielem in sublime extulit, et munera multa, et magna +dedit ei: et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis: +et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. + +2:49 Daniel autem postulavit a rege: et constituit super opera +provinciae Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: Ipse autem +Daniel erat in foribus regis. + + + +2. SOCII DANIELIS IN FORNACE SERVANTUR, 3:1-97. + + +3:1 Nabuchodonosor rex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta, +latitudine cubitorum sex, et statuit eam in campo Dura provinciae Babylonis. + +3:2 Itaque Nabuchodonosor rex misit ad congregandos satrapas, magistratus, +et iudices, duces, et tyrannos, et praefectos, omnesque principes regionum, +ut convenirent ad dedicationem statuae, quam erexerat Nabuchodonosor rex. + +3:3 Tunc congregati sunt satrapae, magistratus, et iudices, duces, +et tyranni, et optimates, qui erant in potestatibus constituti, +et universi principes regionum ut convenirent ad dedicationem statuae, +quam erexerat Nabuchodonosor rex. stabant autem in conspectu statuae, +quam posuerat Nabuchodonosor rex: + +3:4 et praeco clamabat valenter: Vobis dicitur populis, tribubus, +et linguis: + +3:5 In hora, qua audieritis sonitum tubae, et fistulae, et citharae, +sambucae, et psalterii, et symphoniae, et universi generis musicorum, +cadentes adorate statuam auream, quam constituit Nabuchodonosor rex. + +3:6 Si quis autem non prostratus adoraverit, eadem hora mittetur +in fornacem ignis ardentis. + +3:7 Post haec igitur statim ut audierunt omnes populi sonitum tubae, +fistulae, et citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, +et omnis generis musicorum: cadentes omnes populi, tribus, et linguae +adoraverunt statuam auream, quam constituerat Nabuchodonosor rex. + +3:8 Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Iudaeos: + +3:9 dixeruntque Nabuchodonosor regi: Rex in aeternum vive: + +3:10 tu rex posuisti decretum, ut omnis homo, qui audierit sonitum tubae, +fistulae, et citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, et universi +generis musicorum, prosternat se, et adoret statuam auream: + +3:11 si quis autem non procidens adoraverit, mittatur in fornacem +ignis ardentis. + +3:12 Sunt ergo viri Iudaei, quos constituisti super opera +regionis Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: viri isti +contempserunt, rex, decretum tuum: deos tuos non colunt, +et statuam auream, quam erexisti, non adorant. + +3:13 Tunc Nabuchodonosor in furore, et in ira praecepit ut adducerentur +Sidrach, Misach, et Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. + +3:14 Pronunciansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene Sidrach, +Misach, et Abdenago deos meos non colitis, et statuam auream, +quam constitui, non adoratis? + +3:15 Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, +fistulae, citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, +omnisque generis musicorum, prosternite vos, et adorate statuam, quam feci: +quod si non adoraveritis, eadem hora mittemini in fornacem ignis ardentis: +et quis est Deus, qui eripiet vos de manu mea? + +3:16 Respondentes Sidrach, Misach, et Abdenago, dixerunt regi +Nabuchodonosor: Non oportet nos de hac re respondere tibi. + +3:17 Ecce enim Deus noster, quem colimus, potest eripere nos de +camino ignis ardentis, et de manibus tuis, o rex, liberare. + +3:18 Quod si noluerit, notum sit tibi, rex, quia deos tuos non colimus, +et statuam auream, quam erexisti, non adoramus. + +3:19 Tunc Nabuchodonosor repletus est furore: et aspectus faciei +illius immutatus est super Sidrach, Misach, et Abdenago, et praecepit +ut succenderetur fornax septuplum quam succendi consueverat. + +3:20 Et viris fortissimis de exercitu suo iussit ut ligatis pedibus +Sidrach, Misach, et Abdenago mitterent eos in fornacem ignis ardentis. + +3:21 Et confestim viri illi vincti cum braccis suis, et tiaris, et +calceamentis, et vestibus missi sunt in medium fornacis ignis ardentis. + +3:22 nam iussio regis urgebat: fornax autem succensa erat nimis. +Porro viros illos, qui miserant Sidrach, Misach, et Abdenago, +interfecit flamma ignis. + +3:23 Viri autem hi tres, id est, Sidrach, Misach, et Abdenago, +ceciderunt in medio camino ignis ardentis, colligati. + +QUAE SEQUUNTUR IN HEBRAEIS VOLUMINIBUS NON REPERI. + +3:24 Et ambulabant in medio flammae laudantes Deum, et benedicentes Domino. + +3:25 Stans autem Azarias oravit sic, aperiensque os suum in medio ignis, ait: + +3:26 Benedictus es Domine Deus patrum nostrorum, et laudabile, +et gloriosum nomen tuum in saecula: + +3:27 quia iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et universa opera +tua vera, et viae tuae rectae, et omnia iudicia tua vera. + +3:28 Iudicia enim vera fecisti iuxta omnia, quae induxisti super nos, +et super civitatem sanctam patrum nostrorum Ierusalem: quia in veritate, +et in iudicio induxisti omnia haec propter peccata nostra. + +3:29 Peccavimus enim, et inique egimus recedentes a te: +et deliquimus in omnibus: + +3:30 et praecepta tua non audivimus, nec observavimus, nec fecimus +sicut praeceperas nobis ut bene nobis esset. + +3:31 omnia ergo, quae induxisti super nos, et universa, +quae fecisti nobis, in vero iudicio fecisti: + +3:32 et tradidisti nos in manibus inimicorum nostrorum iniquorum, +et pessimorum, praevaricatorumque et regi iniusto, et pessimo ultra +omnem terram. + +3:33 Et nunc non possumus aperire os: confusio, et opprobrium +facti sumus servis tuis, et his, qui colunt te. + +3:34 Ne, quaesumus, tradas nos in perpetuum propter nomen tuum, +et ne dissipes testamentum tuum. + +3:35 neque auferas misericordiam tuam a nobis propter Abraham +dilectum tuum, et Isaac servum tuum, et Israel sanctum tuum: + +3:36 quibus locutus es pollicens quod multiplicares semen eorum +sicut stellas caeli, et sicut arenam, quae est in littore maris: + +3:37 quia Domine imminuti sumus plus quam omnes gentes, +sumusque humiles in universa terra hodie propter peccata nostra. + +3:38 Et non est in tempore hoc princeps, et dux, et propheta, +neque holocaustum, neque sacrificium, neque oblatio, neque incensum, +neque locus primitiarum coram te, + +3:39 ut possimus invenire misericordiam tuam: sed in animo contrito, +et spiritu humilitatis suscipiamur. + +3:40 Sicut in holocausto arietum, et taurorum, et sicut in millibus +agnorum pinguium: sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie, +ut placeat tibi: quoniam non est confusio confidentibus in te. + +3:41 Et nunc sequimur te in toto corde, et timemus te, et quaerimus +faciem tuam. + +3:42 Ne confundas nos: sed fac nobiscum iuxta mansuetudinem tuam, +et secundum multitudinem misericordiae tuae. + +3:43 Et erue nos in mirabilibus tuis, et da gloriam nomini tuo Domine: + +3:44 et confundantur omnes, qui ostendunt servis tuis mala, +confundantur in omni potentia tua, et robur eorum conteratur: + +3:45 et sciant quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super +orbem terrarum. + +3:46 Et non cessabant qui miserant eos ministri regis succendere +fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis, + +3:47 et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta novem: + +3:48 et erupit, et incendit quos reperit iuxta fornacem de Chaldaeis. + +3:49 Angelus autem Domini descendit cum Azaria, et sociis eius in fornacem: +et excussit flammam ignis de fornace, + +3:50 et fecit medium fornacis quasi ventum roris flantem, +et non tetigit eos omnino ignis, neque contristavit, nec quidquam +molestiae intulit. + +3:51 Tunc hi tres quasi ex uno ore laudabant, et glorificabant, +et benedicebant Deum in fornace, dicentes: + +3:52 Benedictus es Domine Deus patrum nostrorum: + et laudabilis, et gloriosus, et superexaltatus in saecula. +et benedictum nomen gloriae tutae sanctum: + et laudabile, et superexaltatum in omnibus saeculis. +3:53 Benedictus es in templo sancto gloriae tuae: + et superlaudabilis, et supergloriosus in saecula. +3:54 Benedictus es in throno regni tui: + et superlaudabilis, et superexaltatus in saecula. +3:55 Benedictus es, qui intueris abyssos, et sedes super cherubim: + et laudabilis, et superexaltatus in saecula. +3:56 Benedictus es in firmamento caeli: + et laudabilis et gloriosus in saecula. +3:57 Benedicite omnia opera Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:58 Benedicite Angeli Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:59 (b) Benedicite caeli Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:60 Benedicite aquae omnes, quae super caelos sunt, Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:61 Benedicite omnes virtutes Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:62 Benedicite sol, et luna Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:63 Benedicite stellae caeli Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:64 Benedicite omnis imber, et ros Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:65 Benedicite omnes spiritus Dei Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:66 Benedicite ignis, et aestus Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:67 Benedicite frigus, et aestus Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:68 Benedicite rores, et pruina Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:69 Benedicite gelu, et frigus Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:70 Benedicite glacies, et nives Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:71 Benedicite noctes, et dies Domino + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:72 Benedicite lux, et tenebrae Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:73 Benedicite fulgura, et nubes Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:74 Benedicat terra Dominum: + laudet, et superexaltet eum in saecula. +3:75 Benedicite montes, et colles Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:76 Benedicite universa germinantia in terra Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:77 Benedicite fontes Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:78 Benedicite maria, et flumina Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:79 Benedicite cete, et omnia, quae moventur in aquis, Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:80 Benedicite omnes volucres caeli Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:81 Benedicite omnes bestiae, et pecora Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:82 Benedicite filii hominum Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:83 Benedicat Israel Dominum: + laudet et superexaltet eum in saecula. +3:84 Benedicite sacerdotes Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:85 Benedicite servi Domini Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:86 Benedicite spiritus, et animae iustorum Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:87 Benedicite sancti, et humiles corde Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +3:88 Benedicite Anania, Azaria, Misael Domino: + laudate et superexaltate eum in saecula. +Quia eruit nos de inferno, + et salvos fecit de manu mortis, +et liberavit nos de medio ardentis flammae, + et de medio ignis eruit nos. +3:89 Confitemini Domino, quoniam bonus: + quoniam in saeculum misericordia eius. +3:90 Benedicite omnes religiosi Domino Deo deorum: + laudate et confitemini ei, quia in omnia saecula misericordia eius. + +HUCUSQUE IN HEBRAEO NON HABETUR: ET QUAE POSUIMUS, +DE THEODOTIONIS EDITIONE TRANSLATA SUNT. + +3:91 Tunc Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, +et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium +ignis compeditos? Qui respondentes regi, dixerunt: Vere rex. + +3:92 Respondit, et ait: Ecce ego video quattuor viros solutos, +et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, +et species quarti similis filio Dei. + +3:93 Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: +Sidrach, Misach, et Abdenago servi Dei excelsi, egredimini, et venite. +Statimque egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. + +3:94 Et congregati satrapae et magistratus, et iudices, et potentes +regis contemplabantur viros illos, quoniam nihil potestatis habuisset +ignis in corporibus eorum, et capillus capitis eorum non esset adustus, +et sarabala eorum non fuissent immutata, et odor ignis non transisset per eos. + +3:95 Et erumpens Nabuchodonosor, ait: Benedictus Deus eorum, +Sidrach videlicet, Misach, et Abdenago, qui misit angelum suum, +et eruit servos suos, qui crediderunt in eum: et verbum regis +immutaverunt, et tradiderunt corpora sua ne servirent, et ne +adorarent omnem deum, excepto Deo suo. + +3:96 A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus, +et lingua, quaecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum +Sidrach, Misach, et Abdenago, dispereat, et domus eius vastetur: +neque enim est alius Deus, qui possit ita salvare. + +3:97 Tunc rex promovit Sidrach, Misach, et Abdenago in provincia Babylonis. + + + +3. NABUCHODONOSOR MENTE CAPITUR ET SANATUR, 3:98-4:34. + + +3:98 NABUCHODONOSOR rex, omnibus populis, gentibus, et linguis, +qui habitant in universa terra, pax vobis multiplicetur. + +3:99 Signa, et mirabilia fecit apud me Deus excelsus. +Placuit ergo mihi praedicare + +3:100 signa eius, quia magna sunt: et mirabilia eius, quia fortia: +et regnum eius regnum sempiternum, et (c) potestas eius in +generationem et generationem. + +4:1 Ego Nabuchodonosor quietus eram in domo mea, et florens in palatio meo: + +4:2 somnium vidi, quod perterruit me: et cogitationes meae in strato meo, +et visiones capitis mei conturbaverunt me. + +4:3 Et per me propositum est decretum ut introducerentur in conspectu +meo cuncti sapientes Babylonis, et ut solutionem somnii indicarent mihi. + +4:4 Tunc ingrediebantur arioli, magi, Chaldaei, et aruspices, +et somnium narravi in conspectu eorum: et solutionem eius non +indicaverunt mihi: + +4:5 donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, cui nomen +Baltassar secundum nomen Dei mei, qui habet spiritum deorum sanctorum +in semetipso: et somnium coram ipso locutus sum. + +4:6 Baltassar princeps ariolorum, quoniam ego scio quod spiritum +sanctorum deorum habeas in te, et omne sacramentum non est impossibile +tibi: visiones somniorum meorum, quas vidi, et solutionem earum narra. + +4:7 Visio capitis mei in cubili meo: Videbam, et ecce arbor in +medio terrae, et altitudo eius nimia. + +4:8 Magna arbor, et fortis: et proceritas eius contingens caelum: +aspectus illius erat usque ad terminos universae terrae. + +4:9 Folia eius pulcherrima, et fructus eius nimius: et esca universorum +in ea. subter eam habitabant animalia, et bestiae, et in ramis eius +conversabantur volucres caeli: et ex ea vescebatur omnis caro. + +4:10 Videbam in visione capitis mei super stratum meum, et ecce vigil, +et sanctus de caelo descendit. + +4:11 Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite +ramos eius: excutite folia eius, et dispergite fructus eius: +fugiant bestiae, quae subter eam sunt, et volucres de ramis eius. + +4:12 Verumtamen germen radicum eius in terra sinite, et alligetur +vinculo ferreo et aereo in herbis, quae foris sunt, et rore caeli tingatur, +et cum feris pars eius in herba terrae. + +4:13 Cor eius ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: +et septem tempora mutentur super eum. + +4:14 In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: +donec cognoscant viventes quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; +et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet +super eum. + +4:15 Hoc somnium vidi ego Nabuchodonosor rex: tu ergo Baltassar +interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei +non queunt solutionem edicere mihi: tu autem potes, quia spiritus +deorum sanctorum in te est. + +4:16 Tunc Daniel, cuius nomen Baltassar, coepit intra semetipsum +tacitus cogitare quasi una hora: et cogitationes eius conturbabant eum. +Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio eius non +conturbent te. Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his, +qui te oderunt, et interpretatio eius hostibus tuis sit. + +4:17 Arborem, quam vidisti sublimem, atque robustam, cuius altitudo +pertingit ad caelum, et aspectus illius in omnem terram: + +4:18 et rami eius pulcherrimi, et fructus eius nimius, et esca omnium in ea, +subter eam habitantes bestiae agri, et in ramis eius commorantes aves caeli: + +4:19 Tu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti: et magnitudo tua crevit, +et pervenit usque ad caelum, et potestas tua in terminos universae terrae. + +4:20 Quod autem vidit rex vigilem, et sanctum descendere de caelo, +et dicere: Succidite arborem, et dissipate illam, attamen germen +radicum eius in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in +herbis foris, et rore caeli conspergatur, et cum feris sit pabulum eius, +donec septem tempora mutentur super eum: + +4:21 Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit +super dominum meum regem: + +4:22 Eiicient te ab hominibus, et cum bestiis ferisque erit habitatio tua, +et (d) foenum ut bos comedes, et rore caeli infunderis: septem quoque +tempora mutabuntur super te, donec scias quod dominetur Excelsus super +regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. + +4:23 Quod autem praecepit ut relinqueretur germen radicum eius, +id est arboris: regnum tuum tibi manebit postquam cognoveris +potestatem esse caelestem. + +4:24 Quam ob rem rex consilium meum placeat tibi, (e) et peccata +tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum: +forsitan ignoscet delictis tuis. + +4:25 Omnia haec venerunt super Nabuchodonosor regem. + +4:26 Post finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. + +4:27 Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, +quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, +et in gloria decoris mei? + +4:28 Cumque sermo adhuc esset in ore regis, vox de caelo ruit: +Tibi dicitur Nabuchodonosor rex: Regnum tuum transibit a te, + +4:29 et ab hominibus eiicient te, et cum bestiis et feris erit +habitatio tua: foenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur +super te, donec scias quod dominetur Excelsus in regno hominum, +et cuicumque voluerit, det illud. + +4:30 Eadem hora sermo completus est super Nabuchodonosor, et ex +hominibus abiectus est, et foenum ut bos comedit, et rore caeli +corpus eius infectum est: donec capilli eius in similitudinem +aquilarum crescerent, et ungues eius quasi avium. + +4:31 Igitur post finem dierum ego Nabuchodonosor oculos meos +ad caelum levavi, et sensus meus redditus est mihi: et Altissimo +benedixi, et viventem in sempiternum laudavi, et glorificavi: +(f) quia potestas eius potestas sempiterna, et regnum eius in +generationem et generationem. + +4:32 Et omnes habitatores terrae apud eum in nihilum reputati sunt: +iuxta voluntatem enim suam facit tam in virtutibus caeli quam in +habitatoribus terrae: et non est qui resistat manui eius, et dicat ei: +Quare fecisti? + +4:33 In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem +regni mei, decoremque perveni: et figura mea reversa est ad me: +et optimates mei, et magistratus mei requisierunt me, et in regno +meo restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. + +4:34 Nunc igitur ego Nabuchodonosor laudo, et magnifico, et glorifico +regem caeli: quia omnia opera eius vera, et viae eius iudicia, +et gradientes in superbia potest humiliare. + + + + +4. BALTASSAR REGNO ET VITA PRIVATUR, 5:1-31. + + +5:1 Baltassar rex fecit grande convivium optimatibus suis mille: +et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. + +5:2 Praecepit ergo iam temulentus ut afferrentur vasa aurea et argentea, +quae asportaverat Nabuchodonosor pater eius de templo, quod fuit +in Ierusalem, ut biberent in eis rex, et optimates eius, uxoresque eius, +et concubinae. + +5:3 Tunc allata sunt vasa aurea, et argentea, quae asportaverat de templo, +quod fuerat in Ierusalem: et biberunt in eis rex, et optimates eius, +uxores et concubinae illius. + +5:4 Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, +aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. + +5:5 In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manus hominis scribentis +contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex +aspiciebat articulos manus scribentis. + +5:6 Tunc facies regis commutata est, et cogitationes eius conturbabant eum: +et compages renum eius solvebantur, et genua eius ad seinvicem collidebantur. + +5:7 Exclamavit itaque rex fortiter ut introducerent magos, Chaldaeos, +et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: +Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem eius +manifestam mihi fecerit, purpura vestietur, et torquem auream +habebit in collo, et tertius in regno meo erit. + +5:8 Tunc ingressi omnes sapientes regis non potuerunt nec +scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. + +5:9 Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius +immutatus est. sed et optimates eius turbabantur. + +5:10 Regina autem pro re, quae acciderat regi, et optimatibus eius, +domum convivii ingressa est: et proloquens ait: Rex in aeternum vive: +non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. + +5:11 Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se: +et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: +nam et rex Nabuchodonosor pater tuus principem magorum, incantatorum, +Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: + +5:12 quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque et +interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum +inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar. +nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. + +5:13 Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus +rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Iudae, quem adduxit +pater meus rex de Iudaea? + +5:14 Audivi de te quoniam spiritum deorum habeas: et scientia, +intelligentiaque ac sapientia ampliores inventae sunt in te. + +5:15 Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, +ut scripturam hanc legerent, et interpretationem eius indicarent mihi: +et nequiverunt sensum huius sermonis edicere. + +5:16 Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, +et ligata dissolvere: si ergo vales scripturam legere, et interpretationem +eius indicare mihi, purpura vestieris, et torquem auream circa +collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. + +5:17 Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, +et dona domus tuae alteri da: scripturam autem legam tibi, rex, +et interpretationem eius ostendam tibi. + +5:18 O rex, Deus altissimus regnum, et magnificentiam, gloriam, +et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. + +5:19 Et propter magnificentiam, quam dederat ei, universi populi, +tribus, et linguae tremebant, et metuebant eum: quos volebat, +interficiebat: et quos volebat, percutiebat: et quos volebat, exaltabat: +et quos volebat, humiliabat. + +5:20 Quando autem elevatum est cor eius, et spiritus illius obfirmatus est +ad superbiam, depositus est de solio regni sui, et gloria eius ablata est: + +5:21 (g) et a filiis hominum eiectus est, sed et cor eius cum bestiis +positum est, et cum onagris erat habitatio eius: foenum quoque ut +bos comedebat, et rore caeli corpus eius infectum est, donec +cognosceret quod potestatem haberet Altissimus in regno hominum: +et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. + +5:22 Tu quoque filius eius Baltassar, non humiliasti cor tuum, +cum scires haec omnia: + +5:23 sed adversum Dominatorem caeli elevatus es: et vasa domus +eius allata sunt coram te: et tu, et optimates tui, et uxores tuae, +et concubinae tuae vinum bibistis in eis: deos quoque argenteos, +et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, +neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: porro Deum, qui habet +flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. + +5:24 Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, +quod exaratum est. + +5:25 Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. + +5:26 Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus +regnum tuum, et complevit illud. + +5:27 THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. + +5:28 PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis, et Persis. + +5:29 Tunc iubente rege indutus est Daniel purpura, et circumdata +est torques aurea collo eius: et praedicatum est de eo quod haberet +potestatem tertius in regno suo. + +5:30 Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. + +5:31 Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexagintaduos. + + + +5. DANIEL IN LACU LEONUM SERVATUR, 6:1-28. + + +6:1 Placuit Dario, et constituit super regnum satrapas centum +viginti ut essent in toto regno suo. + +6:2 Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: +ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. + +6:3 Igitur Daniel superabat omnes principes, et satrapas: +quia spiritus Dei amplior erat in illo. + +6:4 Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: +unde principes, et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent +Danieli ex latere regis: nullamque causam, et suspicionem +reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa, +et suspicio non inveniretur in eo. + +6:5 Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic +aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. + +6:6 Tunc principes, et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti +sunt ei: Dari rex in aeternum vive: + +6:7 consilium inierunt omnes principes regni tui, magistratus, +et satrapae, senatores, et iudices ut decretum imperatorium exeat, +et edictum: Ut omnis, qui petierit aliquam petitionem a quocumque deo, +et homine usque ad triginta dies, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. + +6:8 Nunc itaque rex confirma sententiam, et scribe decretum: +ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, +nec praevaricari cuiquam liceat. + +6:9 Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. + +6:10 Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, +ingressus est domum suam: et fenestris apertis in coenaculo suo contra +Ierusalem tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat, +confitebaturque coram Deo suo sicut et ante facere consueverat. + +6:11 Viri ergo illi curiosius inquirentes invenerunt Danielem orantem, +et obscerantem Deum suum. + +6:12 Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex numquid non +constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis, +et hominibus usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur +in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: verus est sermo +iuxta decretum Medorum, atque Persarum, quod praevaricari non licet. + +6:13 Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis +captivitatis Iuda, non curavit de lege tua, et de edicto, +quod constituisti: sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. + +6:14 Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: +et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum +solis laborabat ut erueret illum. + +6:15 Viri autem illi intelligentes regem dixerunt ei: Scito rex, +quia lex Medorum, atque Persarum est ut omne decretum, +quod constituerit rex, non liceat immutari. + +6:16 Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum +in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, +ipse liberabit te. + +6:17 Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: +quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, +nequid fieret contra Danielem. + +6:18 Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique +non sunt allati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. + +6:19 Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: + +6:20 appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, +et affatus est eum: Daniel serve Dei viventis, Deus tuus, +cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? + +6:21 Et Daniel regi respondens ait: Rex in aeternum vive: + +6:22 (h) Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, +et non nocuerunt mihi: quia coram eo iustitia inventa est in me: +sed et coram te, rex, delictum non feci. + +6:23 Tunc vehementer rex gavisus est super eo, et Danielem +praecepit educi de lacu: eductusque est Daniel de lacu, +et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. + +6:24 Iubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accusaverant +Danielem: et in lacum leonum missi sunt, ipsi, et filii, +et uxores eorum: et non pervenerunt usque ad pavimentum laci, +donec arriperent eos leones, et omnia ossa eorum comminuerunt. + +6:25 Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus, +et linguis habitantibus in universa terra: PAX vobis multiplicetur. + +6:26 A me constitutum est decretum, ut in universo imperio, +et regno meo tremiscant, et paveant Deum Danielis. ipse est enim +Deus vivens, et aeternus in saecula: et regnum eius non dissipabitur, +et potestas eius usque in aeternum. + +6:27 Ipse liberator, atque salvator, faciens signa, et mirabilia +in caelo, et in terra: qui liberavit Danielem de lacu leonum. + +6:28 (i) Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, +regnumque Cyri Persae. + + + + + +PARS ALTERA. +VISIONES DANIELIS PROPHETAE, 7:1-12:13. + + + + +1. DE QUATTUOR REGNIS MUNDI AC DE REGNO MESSIANICO, 7:1-28. + + +7:1 Anno primo Baltassar regis Babylonis, Daniel somnium vidit: +visio autem capitis eius in cubili suo: et somnium scribens, +brevi sermone comprehendit: summatimque perstringens, ait: + +7:2 Videbam in visione mea nocte, et ecce quattuor venti caeli +pugnabant in mari magno. + +7:3 Et quattuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. + +7:4 Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae: aspiciebam donec +evulsae sunt alae eius, et sublata est de terra, et super pedes quasi +homo stetit; et cor hominis datum est ei. + +7:5 Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit: et tres +ordines erant in ore eius, et in dentibus eius, et sic dicebant ei: +Surge, comede carnes plurimas. + +7:6 Post haec aspiciebam, et ecce alia quasi pardus, et alas +habebat quasi avis, quattuor super se, et quattuor capita erant +in bestia, et potestas data est ei. + +7:7 Post haec aspiciebam in visione noctis, et ecce bestia +quarta terribilis, atque mirabilis, et fortis nimis, +dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, +et reliqua pedibus suis conculcans: dissimilis autem erat +ceteris bestiis, quas videram ante eam, et habebat cornua decem. + +7:8 Considerabam cornua, et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio +eorum: et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie eius: et ecce oculi, +quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia. + +7:9 Aspiciebam donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit: +vestimentum eius candidum quasi nix, et capilli capitis eius quasi +lana munda: thronus eius flammae ignis: rotae eius ignis accensus. + +7:10 Fluvius igneus, rapidusque egrediebatur a facie eius. +(j) millia millium ministrabant ei, et decies millies centena +millia assistebant ei: iudicium sedit, et libri aperti sunt. + +7:11 Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu +illud loquebatur: et vidi quoniam interfecta esset bestia, +et perisset corpus eius, et traditum esset ad comburendum igni: + +7:12 aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora +vitae constituta essent eis usque ad tempus, et tempus. + +7:13 Aspiciebam ergo in visione noctis, et ecce cum nubibus caeli +quasi filius hominis veniebat, et usque ad antiquum dierum pervenit: +et in conspectu eius obtulerunt eum. + +7:14 Et dedit ei potestatem, et honorem, et regnum: et omnes populi, +tribus, et linguae ipsi servient: (k) potestas eius, potestas aeterna, +quae non auferetur: et regnum eius, quod non corrumpetur. + +7:15 Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, +et visiones capitis mei conturbaverunt me. + +7:16 Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo +de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: + +7:17 Hae quattuor bestiae magnae: quattuor sunt regna, +quae consurgent de terra. + +7:18 Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi: et obtinebunt +regnum usque in saeculum, et saeculum saeculorum. + +7:19 Post hoc volui diligenter discere de bestia quarta, +quae erat dissimilis valde ab omnibus, et terribilis nimis: +dentes et ungues eius ferrei: comedebat, et comminuebat, +et reliqua pedibus suis conculcabat: + +7:20 et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, +quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: et de cornu illo, +quod habebat oculos, et os loquens grandia, et maius erat ceteris. + +7:21 Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, +et praevalebat eis, + +7:22 donec venit antiquus dierum, et iudicium dedit sanctis Excelsi, +et tempus advenit, et regnum obtinuerunt sancti. + +7:23 Et sic ait: Bestia quarta, regnum quartum erit in terra, +quod maius erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, +et conculcabit, et comminuet eam. + +7:24 Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt: +et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, +et tres reges humiliabit. + +7:25 Et sermones contra Excelsum loquetur, et sanctos Altissimi +conteret: et putabit quod possit mutare tempora, et leges, +et tradentur in manu eius usque ad tempus, et tempora, et dimidium temporis. + +7:26 Et iudicium sedebit ut auferatur potentia, et conteratur, +et dispereat usque in finem. + +7:27 Regnum autem, et potestas, et magnitudo regni, quae est subter +omne caelum, detur populo sanctorum Altissimi: cuius regnum, +regnum sempiternum est, et omnes reges servient ei, et obedient. + +7:28 Hucusque finis verbi. Ego Daniel multum cogitationibus +meis conturbabar, et facies mea mutata est in me: verbum autem +in corde meo conservavi. + + + +2. DE VICTORIA GRAECORUM ET IMPIETATE REGIS ULTIMI, 8:1-27. + + +8:1 Anno tertio regni Baltassar regis, visio apparuit mihi. +Ego Daniel post id, quod videram in principio, + +8:2 vidi in visione mea, cum essem in Susis castro, quod est in +Aelam regione: vidi autem in visione esse me super portam Ulai. + +8:3 Et lavavi oculus meos, et vidi: et ecce aries unus stabat +ante paludem, habens cornua excelsa, et unum excelsius altero +atque succrescens. Postea + +8:4 vidi arietem cornibus ventilantem contra Occidentem, +et contra Aquilonem, et contra Meridiem, et omnes bestiae +non poterant resistere ei, neque liberari de manu eius: +fecitque secundum voluntatem suam, et magnificatus est. + +8:5 Et ego intelligebam: ecce autem hircus caprarum veniebat ab +Occidente super faciem totius terrae, et non tangebat terram: +porro hircus habebat cornu insigne inter oculos suos. + +8:6 Et venit usque ad arietem illum cornutum, quem videram stantem +ante portam, et cucurrit ad eum in impetu fortitudinis suae. + +8:7 Cumque appropinquasset prope arietem, efferatus est in eum, +et percussit arietem: et comminuit duo cornua eius, et non poterat +aries resistere ei: cumque eum misisset in terram, conculcavit, +et nemo quibat liberare arietem de manu eius. + +8:8 Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, +fractum est cornu magnum, et orta sunt quattour cornua subter illud +per quattuor ventos caeli. + +8:9 De uno autem ex eis egressum est cornu unum modicum: et factum +est grande contra Meridiem, et contra Orientem, et contra fortitudinem. + +8:10 Et magnificatum est usque ad fortitudinem caeli: et deiecit de +fortitudine, et de stellis, et conculcavit eas. + +8:11 Et usque ad principem fortitudinis magnificatum est: et ab eo +tulit iuge sacrificium, et deiecit locum sanctificationis eius. + +8:12 Robur autem datum est ei contra iuge sacrificium propter peccata: +et prosternetur veritas in terra, et faciet, et prosperabitur. + +8:13 Et audivi unum de sanctis loquentem: et dixit unus sanctus +alteri nescio cui loquenti: Usquequo visio, et iuge sacrificium, +et peccatum desolationis, quae facta est: et sanctuarium, +et fortitudo conculcabitur? + +8:14 Et dixit ei: Usque ad vesperam at mane, dies duo millia trecenti: +et mundabitur sanctuarium. + +8:15 Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quaererem +intelligentiam: ecce stetit in conspectu meo quasi species viri. + +8:16 Et audivi vocem viri inter Ulai: et clamavit, et ait: +Gabriel fac intelligere istum visionem. + +8:17 Et venit, et stetit iuxta ubi ego stabam: cumque venisset, +pavens corrui in faciem meam, et ait ad me: Intellige fili hominis, +quoniam in tempore finis complebitur visio. + +8:18 Cumque loqueretur ad me, collapsus sum pronus in terram: +et tetigit me, et statuit me in gradu meo, + +8:19 dixitque mihi: Ego ostendam tibi quae futura sunt in +novissimo maledictionis: quoniam habet tempus finem suum. + +8:20 Aries, quem vidisti habere cornua, rex Medorum est atque Persarum. + +8:21 Porro hircus caprarum, rex Graecorum est. et cornu grande, +quod erat inter oculos eius, ipse est rex primus. + +8:22 Quod autem fracto illo surrexerunt quattuor pro eo: +quattuor reges de gente eius consurgent, sed non in fortitudine eius. + +8:23 Et post regnum eorum, cum creverint iniquitates, consurget +rex impundes facie, et intelligens propositiones. + +8:24 et roborabitur fortitudo eius, sed non in viribus suis: +et supra quam credi potest, universa vastabit, et prosperabitur, et faciet. +Et interficiet robustos, et populum sanctorum + +8:25 secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu eius: +et cor suum magnificabit, et in copia rerum omnium occidet plurimos: +et contra principem principum consurget, et sine manu conteretur. + +8:26 Et visio vespere et mane, quae dicta est, vera est: +tu ergo visionem signa, quia post multos dies erit. + +8:27 Et ego Daniel langui, et aegrotavi per dies: cumque surrexissem, +faciebam opera regis, et stupebam ad visionem, et non erat qui +interpretaretur. + + + +3. DE TEMPORE ADVENTUS CHRISTI ET REGNI MESSIANICI, 9:1-27. + + +9:1 In anno primo Darii filii Assueri de semine Medorum, +qui imperavit super regnum Chaldaeorum: + +9:2 Anno uno regni eius, ego Daniel intellexi in libris (l) numerum +annorum, de quo factus est sermo Domini ad Ieremiam prophetam, +ut complerentur desolationis Ierusalem septuaginta anni. + +9:3 Et posui faciem meam ad Dominum Deum meum rogare et deprecari +in ieiuniis, sacco, et cinere. + +9:4 Et oravi Dominum Deum meum, et confessus sum, et dixi: +(m) Obsecro Domine Deus magne et terribilis, custodiens pactum, +et misericordiam diligentibus te, et custodientibus mandata tua. + +9:5 (n) Peccavimus, iniquitatem fecimus, impie egimus, et recessimus: +et declinavimus a mandatis tuis, ac iudiciis. + +9:6 Non obedivimus servis tuis prophetis, qui locuti sunt in +nomine tuo regibus nostris, principibus nostris, patribus nostris, +omnique populo terrae. + +9:7 Tibi Domine iustitia: nobis autem confusio faciei, sicut est +hodie viro Iuda, et habitatoribus Ierusalem, et omni Israel, +his qui prope sunt, et his qui procul in universis terris, ad quas +eiecisti eos propter iniquitates eorum, in quibus peccaverunt in te. + +9:8 Domine nobis confusio faciei, regibus nostris, principibus nostris, +et patribus nostris, qui peccaverunt. + +9:9 Tibi autem Domino Deo nostro misericordia, et propitiatio, +quia recessimus a te: + +9:10 et non audivimus vocem Domini Dei nostri ut ambularemus in lege eius, +quam posuit nobis per servos suos prophetas. + +9:11 Et omnis Israel praevaricati sunt legem tuam, et declinaverunt +ne audirent vocem tuam, et stillavit super nos maledictio, et detestatio, +(o) quae scripta est in libro Moysi servi Dei, quia peccavimus ei. + +9:12 Et statuit sermones suos, quos locutus est super nos, +et super principes nostros, qui iudicaverunt nos, ut superinduceret +in nos magnum malum, quale numquam fuit sub omni caelo, +secundum quod factum est in Ierusalem. + +9:13 Sicut scriptum est in lege Moysi, omne malum hoc venit super nos: +et non rogavimus faciem tuam Domine Deus noster, ut reverteremur ab +iniquitatibus nostris, et cogitaremus veritatem tuam. + +9:14 Et vigilavit Dominus super malitiam, et adduxit eam super nos: +iustus Dominus Deus noster in omnibus operibus suis, quae fecit: +non enim audivimus vocem eius. + +9:15 (p) Et nunc Domine Deus noster, (q) qui eduxisti populum tuum +de Terra Aegypti in manu forti, et fecisti tibi nomen secundum diem hanc: +peccavimus, iniquitatem fecimus. + +9:16 Domine in omnem iustitiam tuam: avertatur obsecro ira tua, +et furor tuus a civitate tua Ierusalem, et monte sancto tuo. +Propter peccata enim nostra, et iniquitates patrum nostrorum, Ierusalem, +et populus tuus in opprobrium sunt omnibus per circuitum nostrum. + +9:17 Nunc ergo exaudi Deus noster orationem servi tui, +et preces eius: et ostende faciem tuam super sanctuarium tuum, +quod desertum est propter temetipsum. + +9:18 Inclina Deus meus aurem tuam, et audi: aperi oculos tuos, +et vide desolationem nostram, et civitatem, super quam invocatum +est nomen tuum: neque enim in iustificationibus nostris prosternimus +preces ante faciem tuam, sed in miserationibus tuis multis: + +9:19 Exaudi Domine, placare Domine: attende et fac: ne moreris propter +temetipsum Deus meus: quia nomen tuum invocatum est super civitatem, +et super populum tuum. + +9:20 Cumque adhuc loquerer, et orarem, et confiterer peccata mea, +et peccata populi mei Israel, et prosternerem preces meas in conspectu +Dei mei, pro monte sancto Dei mei: + +9:21 Adhuc me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in +visione a principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini. + +9:22 Et docuit me, et locutus est mihi, dixitque: Daniel nunc +egressus sum ut docerem te, et intelligeres. + +9:23 Ab exordio precum tuarum egressus est sermo: ego autem veni ut +indicarem tibi, quia vir desideriorum es: tu ergo animadverte sermonem, +et intellige visionem. + +9:24 (r) Septuaginta hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum, +et super urbem sanctam tuam ut consummetur praevaricatio, et finem +accipiat peccatum, et deleatur iniquitas, et adducatur iustitia sempiterna, +et impleatur visio, et prophetia, et ungatur Sanctus sanctorum. + +9:25 Scito ergo, et animadverte: Ab exitu sermonis, ut iterum +aedificetur Ierusalem, usque ad Christum ducem, hebdomades septem, +et hebdomades sexaginta duae erunt: et rursum aedificabitur platea, +et muri in angustia temporum. + +9:26 Et post hebdomades sexaginta duas occidetur Christus: +et non erit eius populus, qui eum negaturus est. Et civitatem, +et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo: et finis +eius vastitas, et post finem belli statuta desolatio. + +9:27 Confirmabit autem pactum multis hebdomada una: et in dimidio +hebdomadis deficiet hostia et sacrificium: (s) et erit in templo +abominatio desolationis: et usque ad consummationem et finem +perseverabit desolatio. + + + +4. DE EVENTIBUS A CYRO USQUE AD FINEM MUNDI, 10:1-12:13. + + +10:1 Anno tertio Cyri regis Persarum, verbum revelatum est Danieli +cognomento Baltassar, et verbum verum, et fortitudo magna: +intellexitque sermonem: intelligentia enim est opus in visione. + +10:2 In diebus illis ego Daniel lugebam trium hebdomadarum diebus, + +10:3 panem desiderabilem non comedi, et caro et vinum non introierunt +in os meum, sed neque unguento unctus sum: donec complerentur trium +hebdomadarum dies. + +10:4 Die autem vigesima et quarta mensis primi eram iuxta fluvium +magnum, qui est Tigris. + +10:5 Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir unus vestitus lineis, +et renes eius accincti auro obrizo: + +10:6 et corpus eius quasi chrysolithus, et facies eius velut species +fulguris, et oculi eius ut lampas ardens: et brachia eius, et quae +deorsum sunt usque ad pedes, quasi species aeris candentis: +et vox sermonum eius ut vox multitudinis. + +10:7 Vidi autem ego Daniel solus visionem: porro viri, qui erant mecum, +non viderunt: sed terror nimus irruit super eos, et fugerunt in absconditum. + +10:8 Ego autem relictus solus vidi visionem grandem hanc: et non +remansit in me fortitudo, sed et species mea immutata est in me, +et emarcui, nec habui quidquam virium. + +10:9 Et audivi vocem sermonum eius: et audiens iacebam consternatus +super faciem meam, et vultus meus haerebat terrae. + +10:10 Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genua mea, +et super articulos manuum mearum. + +10:11 Et dixit ad me: Daniel vir desideriorum, intellige verba, +quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc enim sum missus ad te. +Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. + +10:12 Et ait ad me: Noli metuere Daniel: quia ex die primo, +quo posuisti cor tuum ad intelligendum ut te affligeres in conspectu +Dei tui, exaudita sunt verba tua: et ego veni propter sermones tuos. + +10:13 Princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus: +et ecce Michael unus de principibus primis venit in adiutorium meum, +et ego remansi ibi iuxta regem Persarum. + +10:14 Veni autem ut docerem te quae ventura sunt populo tuo in +novissimis diebus, quoniam adhuc, visio in dies. + +10:15 Cumque loqueretur mihi huiuscemodi verbis, deieci vultum +meum ad terram, et tacui. + +10:16 Et ecce quasi similitudo filii hominis tetigit labia mea: +et aperiens os meum locutus sum, et dixi ad eum, qui stabat contra me: +Domine mi, in visione tua dissolutae sunt compages meae, et nihil +in me remansit virium. + +10:17 Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? +nihil enim in me remansit virium, sed et halitus meus intercluditur. + +10:18 Rursum ergo tetigit me quasi visio hominis, et confortavit me, + +10:19 et dixit: Noli timere vir desideriorum: pax tibi: confortare, +et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: +Loquere Domine mi, quia confortasti me. + +10:20 Et ait: Numquid scis quare venerim ad te? et nunc revertar +ut praelier adversum principem Persarum. cum ego egrederer, +apparuit princeps Graecorum veniens. + +10:21 Verumtamen annunciabo tibi quod expressum est in scriptura veritatis: +et nemo est adiutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester. + +11:1 Ego autem ab anno primo Darii Medi stabam ut confortaretur, +et roboraretur. + +11:2 Et nunc veritatem annunciabo tibi. Ecce adhuc tres reges +stabunt in Perside, et quartus ditabitur opibus nimiis super omnes: +et cum invaluerit divitiis suis, concitabit omnes adversum regnum Graeciae. + +11:3 Surget vero rex fortis, et dominabitur potestate multa: +et faciet quod placuerit ei. + +11:4 Et cum steterit, conteretur regnum eius, et dividetur in +quattuor ventos caeli: sed non in posteros eius, neque secundum +potentiam illius, qua dominatus est. lacerabitur enim regnum eius +etiam in externos, exceptis his. + +11:5 Et confortabitur rex Austri: et de principibus eius praevalebit +super eum, et dominabitur ditione: multa enim dominatio eius. + +11:6 Et post finem annorum foederabuntur: filiaque regis Austri +veniet ad regem Aquilonis facere amicitiam, et non obtinebit fortitudinem +brachii, nec stabit semen eius: et tradetur ipsa, et qui adduxerunt eam, +adolescentes eius, et qui confortabant eam in temporibus. + +11:7 Et stabit de germine radicum eius plantatio: et veniet cum exercitu, +et ingredietur provinciam regis Aquilonis: et abutetur eis, et obtinebit. + +11:8 Insuper et deos eorum, et sculptilia, vasa quoque pretiosa argenti, +et auri captiva ducet in Aegyptum: ipse praevalebit adversus regem Aquilonis. + +11:9 Et intrabit in regnum rex Austri, et revertetur ad terram suam. + +11:10 Filii autem eius provocabuntur, et congregabunt multitudinem +exercituum plurimorum: et veniet properans, et inundans: +et revertetur, et concitabitur, et congredietur cum robere eius. + +11:11 Et provocatus rex Austri egredietur, et pugnabit adversus +regem Aquilonis, et praeparabit multitudinem nimiam, et dabitur +multitudo in manu eius. + +11:12 Et capiet multitudinem, et exaltabitur cor eius, et deiiciet +multa millia, sed non praevalebit. + +11:13 Convertetur enim rex Aquilonis, et praeparabit multitudinem +multo maiorem quam prius: et in fine temporum, annorumque veniet +properans cum exercitu magno, et opibus nimiis. + +11:14 (t) Et in temporibus illis multi consurgent adversus regem Austri: +filii quoque praevaricatorum populi tui extollentur ut impleant visionem, +et corruent. + +11:15 Et venit rex Aquilonis, et comportabit aggerem, et capiet urbes +munitissimas: et brachia Austri non sustinebunt, et consurgent electi +eius ad resistendum, et non erit fortitudo. + +11:16 Et faciet veniens super eum iuxta placitum suum, et non erit +qui stet contra faciem eius: et stabit in terra inclyta, et consumetur +in manu eius. + +11:17 Et ponet faciem suam ut veniat ad tenendum universum regnum eius, +et recta faciet cum eo: et filiam feminarum dabit ei, ut evertat illud: +et non stabit, nec illius erit. + +11:18 Et convertet faciem suam ad insulas, et capiet multas: +et cessare faciet principem opprobrii sui, et opprobrium eius +convertetur in eum. + +11:19 Et convertet faciem suam ad imperium terrae suae, et impinget, +et corruet, et non invenietur. + +11:20 Et stabit in loco eius vilissimus, et indignus decore regio: +et in paucis diebus conteretur, non in furore, nec in praelio. + +11:21 Et stabit in loco eius despectus, et non tribuetur ei +honor regius: et veniet clam, et obtinebit regnum in fraudulentia. + +11:22 Et brachia pugnantis expugnabuntur a facie eius, et conterentur: +insuper et dux foederis. + +11:23 Et post amicitias, cum eo faciet dolum: et ascendet, +et superabit in modico populo. + +11:24 Et abundantes, et uberes urbes ingredietur: et faciet quae non +fecerunt patres eius, et patres patrum eius: rapinas, et praedam, +et divinitas eorum dissipabit, et contra firmissimas cogitationes inibit: +et hoc usque ad tempus. + +11:25 Et concitabitur fortitudo eius, et cor eius adversum regem Austri +in exercitu magno: et rex Austri provocabitur ad bellum multis auxiliis, +et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversus eum consilia. + +11:26 Et comedentes panem cum eo, conterent illum, exercitusque eius +opprimetur: et cadent interfecti plurimi. + +11:27 Duorum quoque regnum cor erit ut malefaciant, et ad mensam unam +mendacium loquentur, et non proficient: quia adhuc finis in aliud tempus. + +11:28 Et revertetur in terram suam cum opibus multis: et cor eius +adversum testamentum sanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. + +11:29 Statuto tempore revertetur, et veniet ad Austrum: +et non erit priori simile novissimum. + +11:30 Et veniet super eum Trieres, et Romani: et percutietur, +et revertetur, et indignabitur contra testamentum sanctuarii, +et faciet: reverteturque et cogitabit adversum eos, qui dereliquerunt +testamentum sanctuarii. + +11:31 Et brachia ex eo stabunt, et polluent sanctuarium fortitudinis, +et auferent iuge sacrificium: et dabunt abominationem in desolationem. + +11:32 Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: +populus autem sciens Deum suum, obtinebit, et faciet. + +11:33 Et docti in populo docebunt plurimos: et ruent in gladio, +et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. + +11:34 Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo: +et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. + +11:35 Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur +usque ad tempus praefinitum: quia adhuc aliud tempus erit. + +11:36 Et faciet iuxta voluntatem suam rex, et elevabitur, +et magnificabitur adversus omnem deum: et adversus Deum deorum +loquetur magnifica, et dirigetur, donec compleatur iracundia: +perpetrata quippe est definitio. + +11:37 Et Deum patrum suorum non reputabit: et erit in concupiscentiis +feminarum, nec quemquam deorum curabit: quia adversum universa consurget. + +11:38 Deum autem Maozim in loco suo venerabitur: et Deum, +quem ignoraverunt patres eius, colet auro, et argento, +et lapide pretioso, rebusque pretiosis. + +11:39 Et faciet ut muniat Maozim cum Deo alieno, quem cognovit, +et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, +et terram dividet gratuito. + +11:40 Et in tempore praefinito praeliabitur adversus eum rex Austri, +et quasi tempestas veniet contra illum rex Aquilonis in curribus, +et in equitibus, et in classe magna, et ingredietur terras, et conteret, +et pertransiet. + +11:41 Et introibit in terram gloriosam, et multae corruent: +hae autem solae salvabuntur de manu eius, Edom, et Moab, +et principium filiorum Ammon. + +11:42 Et mittet manum suam in terras: et Terra Aegypti non effugiet. + +11:43 Et dominabitur thesaurorum auri, et argenti, et in omnibus +pretiosis Aegypti: per Libyam quoque, et Aethiopiam transibit. + +11:44 Et fama turbabit eum ab Oriente et ab Aquilone: et veniet +in multitudine magna ut conterat et interficiat plurimos. + +11:45 Et figet tabernaculum suum Apadno inter maria, super montem +inclytum et sanctum: et veniet usque ad summitatem eius, et nemo +auxiliabitur ei. + +12:1 In tempore autem illo consurget Michael princeps magnus, +qui stat pro filiis populi tui: et veniet tempus quale non fuit +ab eo ex quo gentes esse coeperunt usque ad tempus illud. +Et in tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui inventus +fuerit scriptus in libro. + +12:2 Et multi de his, qui dormiunt in terrae pulvere, evigilabunt: +(u) alii in vitam aeternam, et alii in opprobrium ut videant semper. + +12:3 Qui autem docti fuerint, (v) fulgebunt quasi splendor firmamenti: +et qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. + +12:4 Tu autem Daniel claude sermones, et signa librum usque ad +tempus statutum: plurimi pertransibunt, et multiplex erit scientia. + +12:5 Et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo alii stabant: unus hinc +super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. + +12:6 Et dixi viro, qui erat indutus lineis, qui stabat super +aquas fluminis: Usquequo finis horum mirabilium? + +12:7 Et audivi virum, qui indutus erat lineis, qui stabat super +aquas fluminis, (w) cum elevasset dexteram et sinistram suam in +caelum, et iurasset per viventem in aeternum, quia in tempus, +et tempora, et dimidium temporis. Et cum completa fuerit dispersio +manus populi sancti, complebuntur universa haec. + +12:8 Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi, +quid erit post haec? + +12:9 Et ait: Vade Daniel, quia clausi sunt, signatique sermones +usque ad praefinitum tempus. + +12:10 Eligentur, et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur multi: +et impie agent impii, neque intelligent omnes impii, porro docti intelligent. + +12:11 Et a tempore cum ablatum fuerit iuge sacrificium, et posita +fuerit abominatio in desolationem, dies mille ducenti nonaginta. + +12:12 Beatus, qui expectat, et pervenit usque ad dies mille +trecentos trigintaquinque. + +12:13 Tu autem vade ad praefinitum: et requiesces, et stabis in +sorte tua in finem dierum. + + + + + +HUCUSQUE DANIELEM IN HEBRAEO VOLUMINE LEGIMUS. QUAE SEQUUNTUR +USQUE AD FINEM LIBRI, DE THEODOTIONIS EDITIONE TRANSLATA SUNT. + +APPENDICES LIBRI, 13:1-14:42. + + + + +1. AD 2:49, DE LIBERATIONE CASTAE SUSANNAE, 13:1-64. + + +13:1 Et erat vir habitans in Babylone, et nomen eius Ioakim: + +13:2 Et accepit uxorem nomine Susannam, filiam Helciae pulchram nimis, +et timentem Deum: + +13:3 parentes enim illius, cum essent iusti, erudierunt filiam +suam secundum legem Moysi. + +13:4 Erat autem Ioakim dives valde, et erat ei pomarium vicinum domui suae: +et ad ipsum confluebant Iudaei, eo quod esset honorabilior omnium. + +13:5 Et constituti sunt de populo duo senes iudices in illo anno: +de quibus locutus est Dominus: Quia egressa est iniquitas de Babylone +a senioribus iudicibus, qui videbantur regere populum. + +13:6 Isti frequentabant domum Ioakim, et veniebant ad eos omnes, +qui habebant iudicia. + +13:7 Cum autem populus revertisset per meridiem, ingrediebatur Susanna, +et deambulabat in pomario viri sui. + +13:8 Et videbant eam senes quotidie ingredientem, et deambulantem: +et exarserunt in concupiscentiam eius: + +13:9 et everterunt sensum suum, et declinaverunt oculos suos ut +non viderent caelum, neque recordarentur iudiciorum iustorum. + +13:10 Erant ergo ambo vulnerati amore eius, nec indicaverunt sibi +vicissim dolorem suum: + +13:11 erubescebant enim indicare sibi concupiscentiam suam, +volentes concumbere cum ea: + +13:12 et observabant quotidie solicitius videre eam. +Dixitque alter ad alterum: + +13:13 Eamus domum, quia hora prandii est. Et egressi recesserunt a se. + +13:14 Cumque revertissent, venerunt in unum: et sciscitantes ab +invicem causam, confessi sunt concupiscentiam suam: et tunc in +communi statuerunt tempus, quando eam possent invenire solam. + +13:15 Factum est autem, cum observarent diem aptum, ingressa est +aliquando sicut heri et nudiustertius, cum duabus solis puellis, +voluitque lavari in pomario: aestus quippe erat: + +13:16 et non erat ibi quisquam, praeter duos senes absconditos, +et contemplantes eam. + +13:17 Dixit ergo puellis: Afferte mihi oleum, et smigmata, +et ostia pomarii claudite, ut laver. + +13:18 Et fecerunt sicut praeceperat: clauseruntque ostia pomarii, +et egressae sunt per posticum ut afferrent quae iusserat. +nesciebantque senes intus esse absconditos. + +13:19 Cum autem egressae essent puellae, surrexerunt duo senes, +et accurrerunt ad eam, et dixerunt: + +13:20 Ecce ostia pomarii clausa sunt, et nemo nos videt, +et nos in concupiscentia tui sumus: quam ob rem assentire nobis, +et commiscere nobiscum. + +13:21 quod si nolueris, dicemus contra te testimonium, +quod fuerit tecum iuvenis, et ob hanc causam emiseris puellas a te. + +13:22 Ingemuit Susanna, et ait: Angustiae sunt mihi undique: si enim +hoc egero, mors mihi est: si autem non egero, non effugiam manus vestras. + +13:23 Sed melius est mihi absque opere incidere in manus vestras, +quam peccare in conspectu Domini. + +13:24 Et exclamavit voce magna Susanna: exclamaverunt autem et senes +adversus eam. + +13:25 Et cucurrit unus ad ostia pomarii, et aperuit. + +13:26 Cum ergo audissent clamorem famuli domus in pomario, +irruerunt per posticum ut viderent quidnam esset. + +13:27 Postquam autem senes locuti sunt, erubuerunt servi vehementer: +quia numquam dictus fuerat sermo huiuscemodi de Susanna. Et facta +est dies crastina. + +13:28 Cumque venisset populus ad Ioakim virum eius, venerunt et duo +presbyteri pleni iniqua cogitatione adversus Susannam ut interficerent eam. + +13:29 Et dixerunt coram populo: Mittite ad Susannam filiam Helciae +uxorem Ioakim. Et statim miserunt. + +13:30 Et venit cum parentibus, et filiis, et universis cognatis suis. + +13:31 Porro Susanna erat delicata nimis, et pulchra specie. + +13:32 At iniqui illi iusserunt ut discooperiretur (erat enim cooperta) +ut vel sic satiarentur decore eius. + +13:33 Flebant igitur sui, et omnes qui noverant eam. + +13:34 Consurgentes autem duo presbyteri in medio populi, +posuerunt manus suas super caput eius. + +13:35 Quae flens suspexit ad caelum: erat enim cor eius fiduciam +habens in Domino. + +13:36 Et dixerunt presbyteri: Cum deambularemus in pomario soli, +ingressa est haec cum duabus puellis: et clausit ostia pomarii, +et dimisit a se puellas. + +13:37 Venitque ad eam adolescens, qui erat absconditus, et concubuit cum ea. + +13:38 Porro nos cum essemus in angulo pomarii, videntes iniquitatem, +cucurrimus ad eos, et vidimus eos pariter commisceri. + +13:39 Et illum quidem non quivimus comprehendere, quia fortior +nobis erat, et apertis ostiis exilivit: + +13:40 hanc autem cum apprehendissemus, interrogavimus, quisnam +esset adolescens, et noluit indicare nobis: huius rei testes sumus. + +13:41 Credidit eis multitudo quasi senibus et iudicibus populi, +et condemnaverunt eam ad mortem. + +13:42 Exclamavit autem voce magna Susanna, et dixit: Deus aeterne, +qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant, + +13:43 tu scis quoniam falsum testimonium tulerunt contra me: +et ecce morior, cum nihil horum fecerim, quae isti malitiose +composuerunt adversum me. + +13:44 Exaudivit autem Dominus vocem eius. + +13:45 Cumque duceretur ad mortem, suscitavit Dominus spiritum +sanctum pueri iunioris, cuius nomen Daniel: + +13:46 Et exclamavit voce magna: Mundus ego sum a sanguine huius. + +13:47 Et conversus omnis populus ad eum, dixit: Quis est iste sermo, +quem tu locutus es? + +13:48 Qui cum staret in medio eorum, ait: Sic fatui filii Israel, +non iudicantes, neque quod verum est cognoscentes, condemnastis +filiam Israel? + +13:49 Revertimini ad iudicium, quia falsum testimonium locuti sunt +adversus eam. + +13:50 Reversus est ergo populus cum festinatione, et dixerunt ei senes: +Veni, et sede in medio nostrum, et indica nobis: quia tibi Deus dedit +honorem senectutis. + +13:51 Et dixit ad eos Daniel: Separate illos ab invicem procul, +et diiudicabo eos. + +13:52 Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis, +et dixit ad eum: Inveterate dierum malorum, nunc venerunt peccata tua, +quae operabaris prius: + +13:53 iudicans iudicia iniusta, innocentes opprimens, et dimittens noxios, +dicente Domino: (x) Innocentem et iustum non interficies. + +13:54 Nunc ergo si vidisti eam, dic sub qua arbore videris eos +colloquentes sibi. Qui ait: Sub schino. + +13:55 Dixit autem Daniel: Recte mentitus es in caput tuum: +Ecce enim Angelus Dei accepta sententia ab eo, scindet te medium. + +13:56 Et, amoto eo, iussit venire alium, et dixit ei: Semen Chanaan, +et non Iuda, species decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum: + +13:57 sic faciebatis filiabus Israel, et illae timentes loquebantur vobis: +sed filia Iuda non sustinuit iniquitatem vestram. + +13:58 Nunc ergo dic mihi, sub qua arbore comprehenderis eos +loquentes sibi. Qui ait: Sub prino. + +13:59 Dixit autem ei Daniel: Recte mentitus es et tu in caput tuum: +manet enim Angelus Domini, gladium habens, ut secet te medium, +et interficiat vos. + +13:60 Exclamavit itaque omnis coetus voce magna, et benedixerunt Deum, +qui salvat sperantes in se. + +13:61 Et consurrexerunt adversus duos presbyteros (convicerat enim +eos Daniel ex ore suo falsum dixisse testimonium) feceruntque eis +sicut male egerant adversus proximum, + +13:62 (y) ut facerent secundum legem Moysi: et interfecerunt eos, +et salvatus est sanguis innoxius in die illa. + +13:63 Helcias autem et uxor eius laudaverunt Deum pro filia sua +Susanna cum Ioakim marito eius, et cognatis omnibus, quia non esset +inventa in ea res turpis. + +13:64 Daniel autem factus est magnus in conspectu populi a die illa, +et deinceps. + + + +2. AD 6:28, DE EVERSIONE IDOLORUM, 13:65-14:42. + + +13:65 Et rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit +Cyrus Perses regnum eius. + +14:1 Erat autem Daniel conviva regis, et honoratus super omnes amicos eius. + +14:2 Erat quoque idolum apud Babylonios nomine Bel: et impendebantur +in eo per dies singulos similae artabae duodecim, et oves quadraginta, +vinique amphorae sex. + +14:3 Rex quoque colebat eum, et ibat per singulos dies adorare eum: +porro Daniel adorabat Deum suum. Dixitque ei rex: Quare non adoras Bel? + +14:4 Qui respondens, ait ei: Quia non colo idola manufacta, +sed viventem Deum, qui creavit caelum, et terram, et habet +potestatem omnis carnis. + +14:5 Et dixit rex ad eum: Non videtur tibi esse Bel vivens Deus? +An non vides quanta comedat, et bibat quotidie? + +14:6 Et ait Daniel arridens: Ne erres rex. iste enim intrinsecus +luteus est, et forinsecus aereus, neque comedit aliquando. + +14:7 Et iratus rex vocavit sacerdotes eius, et ait eis: +Nisi dixeritis mihi, quis est qui comedat impensas has, moriemini. + +14:8 Si autem ostenderitis, quoniam Bel comedat haec, morietur Daniel, +quia blasphemavit in Bel. Et dixit Daniel regi: Fiat iuxta verbum tuum. + +14:9 Erant autem sacerdotes Bel septuaginta, exceptis uxoribus, +et parvulis, et filiis. Et venit rex cum Daniele in templum Bel. + +14:10 Et dixerunt sacerdotes Bel: Ecce nos egredimur foras: et tu rex +pone escas, et vinum misce, et claude ostium, et signa annulo tuo: + +14:11 et cum ingressus fueris mane, nisi inveneris omnia comesta a Bel, +morte moriemur, vel Daniel qui mentitus est adversum nos. + +14:12 Contemnebant autem, quia fecerant sub mensa absconditum introitum, +et per illum ingrediebantur semper, et devorabant ea. + +14:13 Factum est igitur postquam egressi sunt illi, rex posuit cibos +ante Bel: praecepit Daniel pueris suis, et attulerunt cinerem, +et cribravit per totum templum coram rege: et egressi clauserunt ostium: +et signantes annulo regis abierunt. + +14:14 Sacerdotes autem ingressi sunt nocte iuxta consuetudinem suam, +et uxores et filii eorum: et comederunt omnia, et biberunt. + +14:15 Surrexit autem rex primo diluculo, et Daniel cum eo. + +14:16 Et ait rex: Salvane sunt signacula, Daniel? Qui respondit: +Salva, rex. + +14:17 Statimque cum aperuisset ostium, intuitus rex mensam, +exclamavit voce magna: Magnus es Bel, et non est apud te dolus quisquam. + +14:18 Et risit Daniel: et tenuit regem ne ingrederetur intro: +et dixit: Ecce pavimentum, animadverte cuius vestigia sint haec. + +14:19 Et dixit rex: Video vestigia virorum, et mulierum, et infantium. +Et iratus est rex. + +14:20 Tunc apprehendit sacerdotes, et uxores, et filios eorum: +et ostenderunt ei abscondita ostiola, per quae ingrediebantur, +et consumebant quae erant super mensam. + +14:21 Occidit ergo illos rex, et tradidit Bel in potestatem Danielis: +qui subvertit eum, et templum eius. + +14:22 Et erat draco magnus in loco illo, et colebant eum Babylonii. + +14:23 Et dixit rex Danieli: Ecce nunc non potes dicere quia iste +non sit Deus vivens: adora ergo eum. + +14:24 Dixitque Daniel: Dominum Deum meum adoro: quia ipse est +Deus vivens: iste autem non est Deus vivens. + +14:25 Tu autem rex da mihi potestatem, et interficiam draconem +absque gladio, et fuste. Et ait rex: Do tibi. + +14:26 Tulit ergo Daniel picem, et adipem, et pilos, et coxit pariter: +fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. +Et dixit: Ecce quem colebatis. + +14:27 Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehementer: +et congregati adversum regem, dixerunt: Iudaeus factus est rex: +Bel destruxit, draconem interfecit, et sacerdotes occidit. + +14:28 Et dixerunt cum venissent ad regem: Trade nobis Danielem, +alioquin interficiemus te, et domum tuam. + +14:29 Vidit ergo rex quod irruerent in eum vehementer: +et necessitate compulsus tradidit eis Danielem. + +14:30 Qui miserunt eum in lacum leonum, et erat ibi diebus sex. + +14:31 Porro in lacu erant leones septem, et dabantur eis duo +corpora quotidie, et duae oves: et tunc non data sunt eis, +ut devorarent Danielem. + +14:32 Erat autem Habacuc propheta in Iudaea, et ipse coxerat pulmentum, +et intriverat panes in alveolo: et ibat in campum ut ferret messoribus. + +14:33 Dixitque Angelus Domini ad Habacuc: Fer prandium, quod habes, +in Babylonem Danieli, qui est in lacu leonum. + +14:34 Et dixit Habacuc: Domine, Babylonem non vidi, et lacum nescio. + +14:35 (z) Et apprehendit eum Angelus Domini in vertice eius, +et portavit eum capillo capitis sui, posuitque eum in Babylone +supra lacum in impetu spiritus sui. + +14:36 Et clamavit Habacuc, dicens: Daniel serve Dei, tolle prandium, +quod misit tibi Deus. + +14:37 Et ait Daniel: Recordatus es mei Deus, et non dereliquisti +diligentes te. + +14:38 Surgensque Daniel comedit. Porro Angelus Domini restituit +Habacuc confestim in loco suo. + +14:39 Venit ergo rex die septimo ut lugeret Danielem: et venit ad lacum, +et introspexit, et ecce Daniel sedens in medio leonum. + +14:40 Et exclamavit voce magna rex, dicens: Magnus es Domine Deus Danielis. +Et extraxit eum de lacu leonum. + +14:41 Porro illos, qui perditionis eius causa fuerant, intromisit +in lacum, et devorati sunt in momento coram eo. + +14:42 Tunc rex ait: Paveant omnes habitantes in universa terra +Deum Danielis: quia ipse est Salvator, faciens signa, et mirabilia +in terra: qui liberavit Danielem de lacu leonum. + + + + + +PARALLELISMUS MEMBRORUM. + + +(a) 1: 21 Inf 6:28. +(b) 3: 59 Ps 148:4. +(c) 3:100 Inf 4:31; 7:14. +(d) 4: 22 Inf 5:21. +(e) 4: 24 Sir 3:33. +(f) 4: 31 Sup 3:100. +(g) 5: 21 Sup 4:22. +(h) 6: 22 1 Mcc 2:60. +(i) 6: 28 Sup 1:21. +(j) 7: 10 Apc 5:11. +(k) 7: 14 Sup 3:100; Mch 4:7; Lc 1:32. +(l) 9: 2 Ir 25:11; 29:10. +(m) 9: 4 Neh 1:5. +(n) 9: 5 Bar 1:17. +(o) 9: 11 Dt 27:14 +(p) 9: 15 Bar 2:11. +(q) 9: 15 Ex 15:13. +(r) 9: 24 Io 1:45. +(s) 9: 27 Mt 24:15. +(t) 11: 14 Is 19:16. +(u) 12: 2 Mt 25:46. +(v) 12: 3 Sap 3:7. +(w) 12: 7 Apc 10:5. +(x) 13: 53 Ex 23:7. +(y) 13: 62 Dt 19:18. +(z) 14: 35 Ez 8:3. + + + + + +NOTAE MARGINALES. + +[THESE NOTES STOOD IN THE MARGINS OF THE PRINTED VERSION OF THIS TEXT. +THE VERSE NUMBERS IN BRACKETS INDICATE THEIR APPROXIMATE LOCATIONS. +THEY TEND TO BE MORE SYNOPTIC IN NATURE THAN INTERPRETIVE.] + + +[ 1: 1] Babylonem ductus +[ 1: 3] cum sociis litteras et linguam Chaldaeorum discit +[ 1: 8] et propter abstinentiam cibi et potus +[ 1:17] intelligentia visionum et somniorum donatus est; +[ 1:21] fuit usque ad Cyrum. +[ 2: 1] Somnium dilapsum +[ 2: 2] sapientes regi Nabuchodonosor indicare nequeunt, +[ 2:12] ideoque supplicio destinantur; +[ 2:14] Daniel prolationem petit, +[ 2:17] a Deo edocetur, +[ 2:24] in conspectu regis +[ 2:28b] somnium narrat +[ 2:36b] eiusque interpretationem adicit; +[ 2:46] rex Deum Israel agnoscit at Danielem honorat, +[ 2:49] socios eius exaltat. +[ 3: 1] Statuam a rege erectam +[ 3: 2] adorantibus reliquis convocatis +[ 3: 8] socii Danielis non adorant, +[ 3:13] regi Nabuchodonosor audacter resistentes, +[ 3:19] ideoque in fornacem mittuntur; +[ 3:24] in medio flammae +[ 3:25] Azarias Domino confitetur, +[ 3:46] ab angelo Domini servati +[ 3:51] hi tres Domino Deo benedicunt; +[ 3:91] rex obstupescens +[ 3:93] illaesos egredi iubent +[ 3:95] et Deum Isreal profitens eos promovet. +[ 3:98] Initium decreti regii; +[ 4: 1] aliud somnium suum, +[ 4: 3] quod sapientes interpretari nequeunt, +[ 4: 5] Danieli ingresso +[ 4: 7] Nabuchodonosor narrat +[ 4:16] eiusque interpretationem audit; +[ 4:25] rex in insaniam zoanthropicam incidit +[ 4:31] et iterum mentis compos fit; +[ 4:34] regem caeli glorificat. +[ 5: 1] Profanantibus vasa templi +[ 5: 5] manus scribens apparet, +[ 5: 7] cuius scripturam sapientes exponere nequeunt; +[ 5:10] regina suadente +[ 5:13] Daniel introducitur, +[ 5:17] qui regem superbum obiurgat, +[ 5:25] scripturam legit et interpretatur, +[ 5:29] a rege honoratur; +[ 5:30] Baltassar occiditur, Darius regnat. +[ 6: 1] Principes et satrapae Danieli invidentes +[ 6: 6] religiosum decretum regium afferunt, +[ 6:10] quod Daniel non curat, +[ 6:11] quare ab illis viris accusatur +[ 6:14] et in lacum leonum mittitur, +[ 6:19] sed ab angelo Dei servatur; +[ 6:23] Darius eum educit +[ 6:25] ac Deum Israel honorat; +[ 6:28] Daniel usque ad Cyrum est. +[ 7: 1] Tempus visionis; +[ 7: 2] Quattour bestias de mari ascendentes videt, +[ 7: 9] iudicium Dei aspicit, +[ 7:13] filium hominis videt, +[ 7:15] interpretationem visorum accipit; +[ 7:28] finis visionis. +[ 8: 1] Tempus et locus visionis; +[ 8: 3] hircum de ariete triumphantem +[ 8: 9] et cornu insolentissimum videt +[ 8:13] eiusque tempus audit; +[ 8:15] Gabriel Danieli apparet +[ 8:19b] et visionem interpretatur; +[ 8:27] effectus visionis. +[ 9: 1] Tempus et occasio visionis; +[ 9: 4] Daniel peccata confitetur +[ 9:15] et salutem petit, +[ 9:20] Gabriel ei apparet +[ 9:24] et 70 hebdomadas annorum nuntiat. +[10: 1] Tempus occasio, locus visionis; +[10: 5] Gabriel Danieli apparet, +[10:10] eum confortat atque docet: +[11: 2b] de tribus successoribus Cyri, +[11: 3] de Alexandro eiusque regno, +[11: 5] de Ptolemaeo I et Seleuco I, +[11: 6] de Antiocho II et Ptolemaeo II, +[11: 7] de Ptolemaeo III et Seleuco II, +[11:10] de Seleuco III fratreque Antiocho III et Ptolemaeo IV, +[11:13] necnon Ptolemaeo V, +[11:20] de Seleuco IV, +[11:21] de Antiocho IV Epiphane Aegyptum bis oppugnate +[11:30b] ac populum Israel persequente +[11:36] propter impietatem suam, +[11:40] de hoste novissimo +[12: 1] ac protectore populi Israel, +[12: 2] de resurrectione et mercede, +[12: 4] de libro signando; +[12: 5] finis visionis. +[13: 1] Senibus iudicibus sollicitantibus resistit, +[13:27b] ab illis adulterii accusata condemnatur, +[13:44] sed a Daniele innocens demonstratur. +[13:65] Daniel conviva Cyri +[14: 2] idolum Bel non adorat, +[14:13] sed fraude sacerdotum detecta subvertit +[14:22] atque draconem interficit; +[14:27] in lacum leonum missus +[14:32] ab Habacuc propheta pascitur; +[14:39] Cyrus Danielem educit ac Deum Israel honorat. + + + + + +APPENDIX CRITICA. + +DISCREPANTIA LECTIONUM CLEMENTINARUM ATQUE +HEBRAICARUM ET GRAECARUM AB ANGELO ROCCA NOTATA. + + +2:2 Praecepit autem; Heb. et Gr. et praecepit. + +2:22 Deus patrum nostrorum; in Heb. (Aram.) Deus patris mei, +in Gr. patrum meorum, quae lection in priore Congr. fuit probata, +in posteriore vero mutata in "patrum nostrorum" (Aram. 'abhahathi +est pluralis, ergo "patrum meorum" est lectio vera). + +2:34 lapis de monte; "de monte" non legunt Heb. (Aram.), +tamen habent Gr., Congr. retinuit. + +3:52 et gloriosus; Gr. et quaedam Ms. non legunt, habet tamen +textus Hieronymi. + +3:94 sarabala eorum; ubi supra (versu 21) dicitur "cum braccis suis", +habetur hoc idem vocabulum. Nescio cur Vulgatus hoc in loco reservavit +nomen "sarabala", illic autem vertit (Aram. sarabala, Gr. sarabara erat +vestis Persica, braccae vel pallium). + +4:20 super eum; Gr. et in quibusdam Ms. legitur "super eam" (Gr. super eum). + +5:1 Baltassar; in Heb. (Aram.) Balsasar, in Gr. Baltasar (Aram. Belsassar). + +5:29 regno suo; "suo" Heb. (Aram.) et aliquot Ms. non legunt, +tamen habent Gr. + +6:6 surripuerunt; hoc verbum reperitur in omnibus Latinis exemplaribus, +obscurum tamen est. Significat enim cum tumultus et indignatione +convenire seu accedere, estque illud verbum, quod habetur Ps. 2 +"Quare fremuerunt gentes", verbum (Heb. et Aram.) est "ragas." + +6:27 de lacu leonum; in Heb. (Aram.) et Ms. "de manu", Gr. "de ore" +(etiam Gr. "de manu"). + +7:22 sanctis Excelsi; Heb. (Aram.) sanctis Excelsorum (est tamen +pluralis maiestatis, ergo in Gr. et Vulg. recte redditus). + +11:41 multae; Gr. multi (ita Theodotion, LXX autem "multae"). + +12:6 dixi; in Heb. dixit (sic Theodotion quoque). + +14:42 hic versus nec a Gr. nec a Hieronymo habetur, sed legitur +in multis impressis. + + + + + +End of this Project Gutenberg Etext of "Prophetia Danielis" + diff --git a/old/lvdan10.zip b/old/lvdan10.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a4f864e --- /dev/null +++ b/old/lvdan10.zip |