diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 827.txt | 1641 | ||||
| -rw-r--r-- | 827.zip | bin | 0 -> 27240 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/lvest10a.txt | 1509 | ||||
| -rw-r--r-- | old/lvest10a.zip | bin | 0 -> 24993 bytes |
7 files changed, 3166 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text @@ -0,0 +1,1641 @@ +The Project Gutenberg EBook of Latin Vulgate, Esther: Liber Esther +[Septuagint Arrangement], by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Latin Vulgate, Esther: Liber Esther [Septuagint Arrangement] + +Author: Anonymous + +Posting Date: April 15, 2013 [EBook #827] +Release Date: February, 1997 +First Posted: February 11, 1997 + +Language: Latin + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LATIN VULGATE, ESTHER *** + + + + +Produced by Dennis McCarthy + + + + + + + + + +Liber Esther [Septuagint arrangement] + + + +This is a complete electronic ASCII text of the Book of Esther from the +Latin Clementine Vulgate, sections translated from the Greek Septuagint +included, with section headers. + + + +notes concerning this file: + + +transcriber: +Dennis McCarthy +261 South Colonial Homes Circle, N.W. +Atlanta, Georgia 30309-1226 + + + +Dedicated to the Memory of +Agnes Dorothy [Baxter] Aldridge (1909 November 22 - 1996 April 20) + +1996 December 25 +1997 February 02 (revised) + +Source: + P. Michael Hetzenauer, Ord. Min. Cap. editor. + Biblia Sacra Vulgatae Editionis: + Sixti V Pont. Max. Iussa Recognita et Clemens VIII Auctoritate Edita. + Neo Eboraci et Cincinnati: apud Fr. Pustet & Co. 1914. + + +I have transcribed from this source as accurately as possible for +this e-text, with the following changes: +1) I formatted each verse into a separate line and added the chapter +number to each verse number. In doing this I lost the source's +paragraph structure. +2) I exploded the ligatures for "ae" and "oe" into two characters +rather than one character for each diphthong. +3) Using the New American Bible as I guide I rearranged the verses +to approximate the Greek Septuagint form of Esther. No verses were +added or removed. I added a common alphabetical chaper designation +format for the Septuagint sections; the original chapter:verse numbers +are in brackets next to the letter designation. +4) I capitalized all of the section headings which were either in +bold or italicized print originally. These sections headings may +not be original to the Vulgate, but then neither are verse numbers. +I modified these headers slightly in keeping with the reformatting. +5) I removed the footnotes, marginal notes, and appendix. +6) I added a note in English about the arrangement to the end of +the body of the text. + +Please note that some sentence-like sections end with a period, but +the following line does not begin with a capital letter. I recommend +that this format remain. The source's editor seems to have been +quite confident in the propriety of this approach. I have retained +all of the source's capitalization and punctuation except for the +section headers. + +65 is the target line length, but the margination is ragged at places. + + +This text carries no warranty of any kind. + +********************************* + + + + + + + +LIBER ESTHER. +[Septuagint arrangement] + + + + +SOMNIUM MARDOCHAEI NARRATUR. + + +A:1 [11:2] Anno secundo, regnante Artaxerxe maximo, prima die mensis +Nisan, vidit somnium Mardochaeus filius Iairi, filii Semei, filii Cis, +de tribu Beniamin: + +A:2 [11:3] homo Iudaeus, qui habitabat in urbe Susis, vir magnus, et +inter primos aulae regiae. + +A:3 [11:4] Erat autem de eo numero captivorum, quos transtulerat +Nabuchodonosor rex Babylonis de Ierusalem cum Ieconia rege Iuda: + +A:4 [11:5] et hoc eius somnium fuit: Apparuerunt voces, et tumultus, +et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram: + +A:5 [11:6] et ecce duo dracones magni, paratique contra se in +praelium. + +A:6 [11:7] Ad quorum clamorem cunctae concitatae sunt nationes, ut +pugnarent contra gentem iustorum. + +A:7 [11:8] Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis +et angustiae, et ingens formido super terram. + +A:8 [11:9] Conturbataque est gens iustorum timentium mala sua, et +praeparata ad mortem. + +A:9 [11:10] Clamaveruntque ad Deum: et illis vociferantibus, fons +parvus crevit in fluvium maximum, et in aquas plurimas redundavit. + +A:10 [11:11] Lux et sol ortus est, et humiles exaltati sunt, et +devoraverunt inclytos. + +A:11 [11:12] Quod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, +cogitabat quid Deus facere vellet: et fixum habebat in animo, scire +cupiens quid significaret somnium. + + + +MARDOCHAEUS CONIURATIONEM IANITORUM PATEFACIT. + + +A:12 [12:1] Morabatur autem eo tempore in aula regis cum Bagatha et +Thara eunuchis regis, qui ianitores erant palatii. + +A:13 [12:2] Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas +diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem +manus mittere, et nunciavit super eo regi. + +A:14 [12:3] Qui de utroque, habita quaestione, confessos iussit duci +ad mortem. + +A:15 [12:4] Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed +et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. + +A:16 [12:5] Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis +ei pro delatione muneribus. + +A:17 [12:6a] Aman vero filius Amadathi bugaeus erat gloriosissimus +coram rege, et voluit nocere Mardochaeo, et populo eius pro duobus +eunuchis regis, qui fuerant interfecti. + + + +REGINA VASTHI EICITUR. + + +1:1 In diebus Assueri, qui regnavit ab India usque Aethiopiam super +centum viginti septem provincias: + +1:2 quando sedit in solio regni sui, Susan civitas regni eius exordium +fuit. + +1:3 Tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis +principibus, et pueris suis, fortissimis Persarum, et Medorum +inclytis, et praefectis provinciarum coram se, + +1:4 ut ostenderet divitias gloriae regni sui, ac magnitudinem, atque +iactantiam potentiae suae, multo tempore, centum videlicet et +octoginta diebus. + +1:5 Cumque implerentur dies convivii, invitavit omnem populum, qui +inventus est in Susan, a maximo usque ad minimum: et iussit septem +diebus convivium praeparari in vestibulo horti, et nemoris, quod regio +cultu et manu consitum erat. + +1:6 Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carbasini ac +hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis, qui +eburneis circulis inserti erant, et columnis marmoreis fulciebantur. +Lectuli quoque aurei et argentei, super pavimentum smaragdino et pario +stratum lapide, dispositi erant: quod mira varietate pictura +decorabat. + +1:7 Bibebant autem qui invitati erant, aureis poculis, et aliis atque +aliis vasis cibi inferebantur. Vinum quoque, ut magnificentia regia +dignum erat, abundans, et praecipuum ponebatur. + +1:8 Nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum, sed sicut rex +statuerat, praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret +unusquisque quod vellet. + +1:9 Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio, ubi rex +Assuerus manere consueverat. + +1:10 Itaque die septimo, cum rex esset hilarior, et post nimiam +potationem incaluisset mero, praecepit Maumam, et Bazatha, et Harbona, +et Bagatha et Abgatha, et Zethar, et Charchas, septem eunuchis, qui in +conspectu eius ministrabant, + +1:11 ut introducerent reginam Vasthi coram rege, posito super caput +eius diademate, ut ostenderet cunctis populis et principibus +pulchritudinem illius: erat enim pulchra valde. + +1:12 Quae renuit, et ad regis imperium, quod per eunuchos mandaverat, +venire contempsit. Unde iratus rex, et nimio furore succensus, + +1:13 interrogavit sapientes, qui ex more regio semper ei aderant, et +illorum faciebat cuncta consilio, scientium leges, ac iura maiorum: + +(1:14 erant autem primi et proximi, Charsena, et Sethar, et Admatha, +et Tharsis, et Mares, et Marsana, et Mamuchan, septem duces Persarum, +atque Medorum, qui videbant faciem regis, et primi post eum residere +soliti erant) + +1:15 cui sententiae Vasthi regina subiaceret, quae Assueri regis +imperium, quod per eunuchos mandaverat, facere noluisset. + +1:16 Responditque Mamuchan, audiente rege, atque principibus, Non +solum regem laesit regina Vasthi, sed et omnes populos, et principes, +qui sunt in cunctis provinciis regis Assueri. + +1:17 Egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres, ut contemnant +viros suos, et dicant: Rex Assuerus iussit ut regina Vasthi intraret +ad eum, et illa noluit. + +1:18 Atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque +Medorum, parvipendent imperia maritorum: unde regis iusta est +indignatio. + +1:19 Si tibi placet, egrediatur edictum a facie tua, et scribatur +iuxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est, ut +nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem, sed regnum illius, +altera, quae melior est illa, accipiat. + +1:20 Et hoc in omne (quod latissimum est) provinciarum tuarum +divulgetur imperium, et cunctae uxores tam maiorum, quam minorum +deferant maritis suis honorem. + +1:21 placuit consilium eius regi, et principibus: fecitque rex iuxta +consilium Mamuchan, + +1:22 et misit epistolas ad universas provincias regni sui, ut quaeque +gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse +viros principes ac maiores in domibus suis: et hoc per cunctos populos +divulgari. + + + +ESTHER ELIGITUR REGINA. + + +2:1 His ita gestis, postquam regis Assueri indignatio deferbuerat, +recordatus est Vasthi, et quae fecisset, vel quae passa esset: + +2:2 dixeruntque pueri regis, ac ministri eius: Quaerantur regi puellae +virgines ac speciosae, + +2:3 et mittantur qui considerent per universas provincias puellas +speciosas et virgines: et adducant eas ad civitatem Susan, et tradant +eas in domum feminarum sub manu Egei eunuchi, qui est praepositus et +custos mulierum regiarum: et accipiant mundum muliebrem, et cetera ad +usus necessaria. + +2:4 Et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit, ipsa regnet pro +Vasthi. Placuit sermo regi: et ita, ut suggesserant, iussit fieri. + +2:5 Erat vir Iudaeus in Susan civitate, vocabulo Mardochaeus filius +Iair, filii Semei, filii Cis, de stirpe Iemini, + +2:6 qui translatus fuerat de Ierusalem eo tempore, quo Iechoniam regem +Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat, + +2:7 qui fuit nutritius filiae fratris sui Edissae, quae altero nomine +vocabatur Esther: et utrumque parentem amiserat: pulchra nimis, et +decora facie. Mortuisque patre eius ac matre, Mardochaeus sibi eam +adoptavit in filiam. + +2:8 Cumque percrebruisset regis imperium, et iuxta mandatum illius +multae pulchrae virgines adducerentur Susan, et Egeo traderentur +Eunucho; Esther quoque inter ceteras puellas ei tradita est, ut +servaretur in numero feminarum. + +2:9 Quae placuit ei, et invenit gratiam in conspectu illius. Et +praecepit eunucho, ut acceleraret mundum muliebrem, et traderet ei +partes suas, et septem puellas speciosissimas de domo regis, et tam +ipsam, quam pedissequas eius ornaret atque excoleret. + +2:10 Quae noluit indicare ei populum et patriam suam: Mardochaeus enim +praeceperat ei, ut de hac re omnino reticeret: + +2:11 qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electae +virgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire volens quid +ei accideret. + +2:12 Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum, ut +intrarent ad regem, expletis omnibus, quae ad cultum muliebrem +pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut sex +mensibus oleo ungerentur myrrhino, et aliis sex quibusdam pigmentis et +aromatibus uterentur. + +2:13 Ingredientesque ad regem, quidquid postulassent ad ornatum +pertinens, accipiebant: et ut eis placuerat, compositae de triclinio +feminarum ad regis cubiculum transibant. + +2:14 Et quae intraverat vespere, egrediebatur mane, atque inde in +secundas aedes deducebatur, quae sub manu Susagazi eunuchi erant, qui +concubinis regis praesidebat: nec habebat potestatem ad regem ultra +redeundi, nisi voluisset rex, et eam venire iussisset ex nomine. + +2:15 Evoluto autem tempore per ordinem, instabat dies, quo Esther +filia Abihail fratris Mardochaei, quam sibi adoptaverat in filiam, +deberet intrare ad regem. Quae non quaesivit muliebrem cultum, sed +quaecumque voluit Egeus eunuchus custos virginum, haec ei ad ornatum +dedit. Erat enim formosa valde, et incredibili pulchritudine, omnium +oculis gratiosa et amabilis videbatur. + +2:16 Ducta est itaque ad cubiculum regis Assueri mense decimo, qui +vocatur Tebeth, septimo anno regni eius. + +2:17 Et adamavit eam rex plus quam omnes mulieres, habuitque gratiam +et misericordiam coram eo super omnes mulieres, et posuit diadema +regni in capite eius, fecitque eam regnare in loco Vasthi. + +2:18 Et iussit convivium praeparari permagnificum cunctis principibus, +et servis suis pro coniunctione, et nuptiis Esther. Et dedit requiem +universis provinciis, ac dona largitus est iuxta magnificentiam +principalem. + + + +MARDOCHAEUS CONIURATIONEM IANITORUM PATEFACIT. + + +2:19 Cumque secundo quaererentur virgines et congregarentur, +Mardochaeus manebat ad ianuam regis: + +2:20 necdum prodiderat Esther patriam, et populum suum, iuxta mandatum +eius. Quidquid enim ille praecipiebat, observabat Esther: et ita +cuncta faciebat ut eo tempore solita erat, quo eam parvulam nutriebat. + +2:21 Eo igitur tempore, quo Mardochaeus ad regis ianuam morabatur, +irati sunt Bagathan, et Thares duo eunuchi regis, qui ianitores erant, +et in primo palatii limine praesidebant: volueruntque insurgere in +regem, et occidere eum. + +2:22 Quod Mardochaeum non latuit, statimque nunciavit reginae Esther: +et illa regi ex nomine Mardochaei, qui ad se rem detulerat. + +2:23 Quaesitum est, et inventum: et appensus est uterque eorum in +patibulo. Mandatumque est historiis, et annalibus traditum coram rege. + + + +AMAN POPULUM IUDAEORUM PERDERE VULT. + + +3:1 Post haec rex Assuerus exaltavit Aman filium Amadathi, qui erat de +stirpe Agag: et posuit solium eius super omnes principes, quos +habebat. + +3:2 Cunctique servi regis, qui in foribus palatii versabantur, +flectebant genua, et adorabant Aman: sic enim praeceperat eis +imperator. solus Mardochaeus non flectebat genu, neque adorabat eum. + +3:3 Cui dixerunt pueri regis, qui ad fores palatii praesidebant: Cur +praeter ceteros non observas mandatum regis? + +3:4 Cumque hoc crebrius dicerent, et ille nollet audire, nunciaverunt +Aman, scire cupientes utrum perseveraret in sententia: dixerat enim +eis se esse Iudaeum. + +3:5 Quod cum audisset Aman, et experimento probasset quod Mardochaeus +non flecteret sibi genu, nec se adoraret, iratus est valde, + +3:6 et pro nihilo duxit in unum Mardochaeum mittere manus suas: +audierat enim quod esset gentis Iudaeae. magisque voluit omnem +Iudaeorum, qui erant in regno Assueri, perdere nationem. + +3:7 Mense primo (cuius vocabulum est Nisan) anno duodecimo regni +Assueri, missa est sors in urnam, quae Hebraice dicitur phur, coram +Aman, quo die et quo mense gens Iudaeorum deberet interfici: et exivit +mensis duodecimus, qui vocatur Adar. + +3:8 Dixitque Aman regi Assuero: Est populus per omnes provincias regni +tui dispersus, et a se mutuo separatus, novis utens legibus et +ceremoniis, insuper et regis scita contemnens. Et optime nosti quod +non expediat regno tuo ut insolescat per licentiam. + +3:9 si tibi placet, decerne, ut pereat, et decem millia talentorum +appendam arcariis gazae tuae. + +3:10 Tulit ergo rex annulum, quo utebatur, de manu sua, et dedit eum +Aman filio Amadathi de progenie Agag, hosti Iudaeorum, + +3:11 dixitque ad eum: Argentum, quod tu polliceris, tuum sit. de +populo age quod tibi placet. + +3:12 Vocatique sunt scribae regis mense primo Nisan, tertiadecima die +eiusdem mensis: et scriptum est, ut iusserat Aman, ad omnes satrapas +regis, et iudices provinciarum, diversarumque gentium, ut quaeque gens +legere poterat, et audire pro varietate linguarum ex nomine regis +Assueri: et litterae signatae ipsius annulo, + +3:13 missae sunt per cursores regis ad universas provincias ut +occiderent atque delerent omnes Iudaeos, a puero usque ad senem, +parvulos, et mulieres, uno die, hoc est tertiodecimo mensis duodecimi, +qui vocatur Adar, et bona eorum diriperent. + + + +PRIOR EPISTOLA XERXIS. + + +B:1a [12:6b] Epistolae autem hoc exemplar fuit. + +B:1b [13:1] Rex maximus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam centum +vigintiseptem provinciarum principibus, et ducibus, qui eius imperio +subiecti sunt, salutem. + +B:2 [13:2] Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae +ditioni subiugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed +clementia et lenitate gubernare subiectos, ut absque ullo terrore +vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace +fruerentur. + +B:3 [13:3] Quaerente autem me a consiliariis meis quomodo posset hoc +impleri, unus qui sapientia et fide ceteros praecellebat, et erat post +regem secundus, Aman nomine, + +B:4 [13:4] indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse +dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium Gentium +consuetudinem faciens, Regum iussa contemneret, et universarum +concordiam nationum sua dissensione violaret. + +B:5 [13:5] Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem +adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque +iussionibus contraire, et turbare subiectarum nobis provinciarum pacem +atque concordiam, + +B:6 [13:6] iussimus ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis +praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, +monstraverit, cum coniugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis, +nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis Adar +anni praesentis: + +B:7 [13:7] ut nefarii homines uno die ad inferos descendentes, reddant +imperio nostro pacem, quam turbaverant. + +3:14 Summa autem epistolarum haec fuit, ut omnes provinciae scirent, +et pararent se ad praedictam diem. + +3:15 Festinabant cursores, qui missi erant, regis imperium explere. +Statimque in Susan pependit edictum, rege et Aman celebrante +convivium, et cunctis Iudaeis, qui in urbe erant, flentibus. + + + +MARDOCHAEUS REGINAM INVOCAT. + + +4:1 Quae cum audisset Mardochaeus, scidit vestimenta sua, et indutus +est sacco, spargens cinerem capiti: et in platea mediae civitatis voce +magna clamabat, ostendens amaritudinem animi sui, + +4:2 et hoc eiulatu usque ad fores palatii gradiens. Non enim erat +licitum indutum sacco aulam regis intrare. + +4:3 In omnibus quoque provinciis, oppidis, ac locis, ad quae crudele +regis dogma pervenerat, planctus ingens erat apud Iudaeos, ieiunium, +ululatus, et fletus, sacco et cinere multis pro strato utentibus. + +4:4 Ingressae autem sunt puellae Esther et eunuchi, nunciaveruntque +ei. Quod audiens consternata est: et vestem misit, ut ablato sacco +induerent eum: quam accipere noluit. + +4:5 Accitoque Athach eunucho, quem rex ministrum ei dederat, praecepit +ei ut iret ad Mardochaeum, et disceret ab eo cur hoc faceret. + +4:6 Egressusque Athach, ivit ad Mardochaeum stantem in platea +civitatis, ante ostium palatii: + +4:7 qui indicavit ei omnia, quae acciderant, quo modo Aman +promisisset, ut in thesauros regis pro Iudaeorum nece inferret +argentum. + +4:8 exemplar quoque edicti, quod pendebat in Susan, dedit ei, ut +reginae ostenderet, et moneret eam, ut intraret ad regem, et +deprecaretur eum pro populo suo. + +[B:7.5 [15:1] Et mandavit ei (haud dubium quin esset Mardochaeus) ut +ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua.] + +B:8 [15:2] Memorare (inquit) dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita +sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in +mortem: + +4:9a [15:3] et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera +nos de morte. + +4:9b [4:9] Regressus Athach, nunciavit Esther omnia, quae Mardochaeus +dixerat. + +4:10 Quae repondit ei, et iussit ut diceret Mardochaeo: + +4:11 Omnes servi regis, et cunctae, quae sub ditione eius sunt, norunt +provinciae, quod sive vir, sive mulier non vocatus, interius atrium +regis intraverit, absque ulla cunctatione statim interficiatur: nisi +forte rex auream virgam ad eum tetenderit pro signo clementiae, atque +ita possit vivere. Ego igitur quo modo ad regem intrare potero, quae +triginta iam diebus non sum vocata ad eum? + +4:12 Quod cum audisset Mardochaeus, + +4:13 rursum mandavit Esther, dicens: Ne putes quod animam tuam tantum +liberes, quia in domo regis es prae cunctis Iudaeis: + +4:14 si enim nunc silueris, per aliam occasionem liberabuntur Iudaei: +et tu, et domus patris tui peribitis. Et quis novit utrum idcirco ad +regnum veneris, ut in tali tempore parareris? + +4:15 Rursumque Esther haec Mardochaeo verba mandavit: + +4:16 Vade et congrega omnes Iudaeos, quos in Susan repereris, et orate +pro me. Non comedatis, et non bibatis tribus diebus, et tribus +noctibus: et ego cum ancillis meis similiter ieiunabo, et tunc +ingrediar ad regem contra legem faciens, non vocata, tradensque me +morti et periculo. + + + +DEPRECATIO MARDOCHAEI. + + +C:0 [4:17] Ivit itaque Mardochaeus, et fecit omnia, quae ei Esther +praeceperat. + +C:1 [13:8] Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor omnium +operum eius, + +C:2 [13:9] et dixit: Domine Domine rex omnipotens, in ditione enim tua +cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si +decreveris salvare Israel. + +C:3 [13:10] Tu fecisti caelum et terram, et quidquid caeli ambitu +continetur. + +C:4 [13:11] Dominus omnium es, nec est qui resistat maiestati tuae. + +C:5 [13:12] Cuncta nosti, et scis quia non pro superbia et contumelia, +et aliqua gloriae cupiditate fecerim hoc, ut non adorarem Aman +superbissimum, + +C:6 [13:13] (Libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum eius +deosculari paratus essem,) + +C:7 [13:14] sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne +quemquam adorarem, excepto Deo meo. + +C:8 [13:15] Et nunc Domine rex Deus Abraham miserere populi tui, quia +volunt nos inimici nostri perdere, et hereditatem tuam delere. + +C:9 [13:16] Ne despicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto. + +C:10 [13:17] Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et +funiculo tuo, et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes +laudemus nomen tuum Domine, et ne claudas ora te canentium. + +C:11 [13:18] Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit +ad Dominum, eo quod eis certa mors impenderet. + + + +OBSECRATIO REGINAE ESTHER. + + +C:12 [14:1] Esther quoque regina confugit ad Dominum, pavens +periculum, quod imminebat. + +C:13 [14:2] Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta +indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore +implevit caput, et corpus suum humiliavit ieiuniis: omniaque loca, in +quibus antea laetari consueverat, crinium laceratione complevit. + +C:14 [14:3] Et deprecabatur Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, +qui rex noster es solus, adiuva me solitariam, et cuius praeter te +nullus est auxiliator alius. + +C:15 [14:4] Periculum meum in manibus meis est. + +C:16 [14:5] Audivi a patre meo quod tu Domine tulisses Israel de +cunctis Gentibus, et patres nostros ex omnibus retro maioribus suis, +ut possideres hereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus +es. + +C:17 [14:6] Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in +manus inimicorum nostrorum: + +C:18 [14:7] coluimus enim deos eorum. Iustus es Domine: + +C:19 [14:8] et nunc non eis sufficit, quod durissima nos opprimunt +servitute, sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes, + +C:20 [14:9] volunt tua mutare promissa, et delere hereditatem tuam, et +claudere ora laudantium te, atque extinguere gloriam templi et altaris +tui, + +C:21 [14:10] ut aperiant ora Gentium, et laudent idolorum +fortitudinem, et praedicent carnalem regem in sempiternum. + +C:22 [14:11] Ne tradas Domine sceptrum tuum his, qui non sunt, ne +rideant ad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et +eum, qui in nos coepit saevire, disperde. + +C:23 [14:12] Memento Domine, et ostende te nobis in tempore +tribulationis nostrae, et da mihi fiduciam Domine rex deorum, et +universae potestatis: + +C:24 [14:13] tribue sermonem compositum in ore meo in conspectu +leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse +pereat, et ceteri, qui ei consentiunt. + +C:25 [14:14] Nos autem libera manu tua, et adiuva me, nullum aliud +auxilium habentem, nisi te, Domine, qui habes omnium scientiam, + +C:26 [14:15] et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester +cubile incircumcisorum, et onmis alienigenae. + +C:27 [14:16] Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiae +et gloriae meae, quod est super caput meum in diebus ostentationis +meae, et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in +diebus silentii mei, + +C:28 [14:17] et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit +convivium regis, et non biberim vinum libaminum: + +C:29 [14:18] et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata +sum usque in praesentem diem, nisi in te Domine Deus Abraham. + +C:30 [14:19] Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum, qui nullam +aliam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue me a +timore meo. + + + +ESTHER AD REGEM INGREDITUR. + + +D:1 [15:4] Die autem tertio deposuit vestimenta ornatus sui, et +circumdata est gloria sua. + +D:2 [15:5] Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem +et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, + +D:3 [15:6] et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et +nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: + +D:4 [15:7] altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in +humum indumenta sustentans. + +D:5 [15:8] Ipsa autem roseo colore vultum perfusa, et gratis ac +nitentibus oculis tristem celabat animum, et nimio timore contractum. + +D:6 [15:9] Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra +regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus +regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis +aspectu. + +D:7 [15:10] Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem +pectoris indicasset, regina corruit, et in pallorem colore mutato, +lassum super ancillulam reclinavit caput. + +D:8 [15:11] Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et +festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, +donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: + +D:9 [15:12] Quid habes Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. + +D:10 [15:13] Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex +constituta est. + +D:11 [15:14] Accede igitur, et tange sceptrum. + +D:12 [15:15] Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit +super collum eius, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non +loqueris? + +D:13 [15:16] Quae respondit: Vidi te domine quasi Angelum Dei, et +conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. + +D:14 [15:17] Valde enim mirabilis es domine, et facies tua plena est +gratiarum. + +D:15 [15:18] Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exanimata est. + +D:16 [15:19] Rex autem turbabatur, et omnes ministri eius +consolabantur eam. + +[5:1 Die autem tertio induta est Esther regalibus vestimentis, et +stetit in atrio domus regiae, quod erat interius, contra basilicam +regis: at ille sedebat super solium suum in consistorio palatii contra +ostium domus. + +5:2 Cumque vidisset Esther reginam stantem, placuit oculis eius, et +extendit contra eam virgam auream, quam tenebat manu: Quae accedens, +osculata est summitatem virgae eius:] + +5:3 Dixitque ad eam rex: Quid vis Esther regina? quae est petitio tua? +etiam si dimidiam partem regni petieris, dabitur tibi. + +5:4 At illa respondit: Si regi placet, obsecro ut venias ad me hodie, +et Aman tecum ad convivium, quod paravi. + +5:5 Statimque Rex, Vocate, inquit, cito Aman ut Esther obediat +voluntati. Venerunt itaque rex et Aman ad convivium, quod eis regina +paraverat. + +5:6 Dixitque ei rex, postquam vinum biberat abundanter: Quid petis ut +detur tibi? et pro qua re postulas? etiam si dimidiam partem regni mei +petieris, impetrabis. + +5:7 Cui respondit Esther: Petitio mea, et preces sunt istae: + +5:8 Si inveni in conspectu regis gratiam, et si regi placet ut det +mihi quod postulo, et meam impleat petitionem: veniat rex et Aman ad +convivium quod paravi eis, et cras aperiam regi voluntatem meam. + + + +AMAN PRO MARDOCHAEO PATIBULUM PARAT. + + +5:9 Egressus est itaque illo die Aman laetus et alacer. Cumque +vidisset Mardochaeum sedentem ante fores palatii, et non solum non +assurrexisse sibi, sed nec motum quidem de loco sessionis suae, +indignatus est valde: + +5:10 et dissimulata ira, reversus in domum suam, convocavit ad se +amicos suos, et Zares uxorem suam: + +5:11 et exposuit illis magnitudinem divitiarum suarum, filiorumque +turbam, et quanta eum gloria super omnes principes et servos suos rex +elevasset. + +5:12 Et post haec ait: Regina quoque Esther nullum alium vocavit ad +convivium cum rege, praeter me: apud quam etiam cras cum rege +pransurus sum. + +5:13 Et cum haec omnia habeam, nihil me habere puto, quamdiu videro +Mardochaeum Iudaeum sedentem ante fores regias. + +5:14 Responderuntque ei Zales uxor eius, et ceteri amici: Iube parari +excelsam trabem, habentem altitudinis quinquaginta cubitos, et dic +mane regi ut appendatur super eam Mardochaeus, et sic ibis cum rege +laetus ad convivium. Placuit ei consilium, et iussit excelsam parari +crucem. + + + +MARDOCHAEUS A REGE HONORATUR. + + +6:1 Noctem illam duxit rex insomnem, iussitque sibi afferri historias +et annales priorum temporum. Quae cum illo praesente legerentur, + +6:2 ventum est ad illum locum ubi scriptum erat quo modo nunciasset +Mardochaeus insidias Bagathan, et Thares eunuchorum, regem Assuerum +iugulare cupientium. + +6:3 Quod cum audisset rex, ait: Quid pro hac fide honoris ac praemii +Mardochaeus consecutus est? Dixerunt ei servi illius ac ministri: +Nihil omnino mercedis accepit. + +6:4 Statimque rex, Quis est, inquit, in atrio? Aman quippe interius +atrium domus regiae intraverat, ut suggereret regi, et iuberet +Mardochaeum affigi patibulo, quod ei fuerat praeparatum. + +6:5 Responderunt pueri: Aman stat in atrio. Dixitque rex: Ingrediatur. + +6:6 Cumque esset ingressus, ait illi: Quid debet fieri viro, quem rex +honorare desiderat? Cogitans autem in corde suo Aman, et reputans quod +nullum alium rex, nisi se, vellet honorare, + +6:7 respondit: Homo, quem rex honorare cupit, + +6:8 debet indui vestibus regiis, et imponi super equum, qui de sella +regis est, et accipere regium diadema super caput suum, + +6:9 et primus de regiis principibus, ac tyrannis teneat equum eius, et +per plateam civitatis incedens clamet, et dicat: Sic honorabitur, +quemcumque voluerit rex honorare. + +6:10 Dixitque ei rex: Festina, et sumpta stola et equo, fac, ut +locutus es, Mardochaeo Iudaeo, qui sedet ante fores palatii. Cave ne +quidquam de his, quae locutus es, praetermittas. + +6:11 Tulit itaque Aman stolam et equum, indutumque Mardochaeum in +platea civitatis, et impositum equo praecedebat, atque clamabat: Hoc +honore condignus est, quemcumque rex voluerit honorare. + +6:12 Reversusque est Mardochaeus ad ianuam palatii: et Aman festinavit +ire in domum suam, lugens et operto capite: + +6:13 narravitque Zares uxori suae, et amicis omnia quae evenissent +sibi. Cui responderunt sapientes, quos habebat in consilio, et uxor +eius: Si de semine Iudaeorum est Mardochaeus, ante quem cadere +coepisti, non poteris ei resistere, sed cades in conspectu eius. + + + +AMAN SUSPENDITUR ET MARDOCHAEUS PROMOVETUR. + + +6:14 Adhuc illis loquentibus, venerunt eunuchi regis, et cito eum ad +convivium, quod regina paraverat, pergere compulerunt. + +7:1 Intravit itaque rex et Aman, ut biberent cum regina. + +7:2 Dixitque ei rex etiam secunda die, postquam vino incaluerat: Quae +est petitio tua Esther ut detur tibi? et quid vis fieri? etiam si +dimidiam partem regni mei petieris, impetrabis. + +7:3 Ad quem illa respondit: Si inveni gratiam in oculis tuis o rex, et +si tibi placet, dona mihi animam meam pro qua rogo, et populum meum +pro quo obsecro. + +7:4 Traditi enim sumus ego et populus meus, ut conteramur, iugulemur, +et pereamus. Atque utinam in servos et famulas venderemur: esset +tolerabile malum, et gemens tacerem: nunc autem hostis noster est, +cuius crudelitas redundat in regem. + +7:5 Respondensque rex Assuerus ait: Quis est iste, et cuius potentiae, +ut haec audeat facere? + +7:6 Dixitque Esther: Hostis et inimicus noster pessimus iste est Aman. +Quod ille audiens, illico obstupuit, vultum regis ac reginae ferre non +sustinens. + +7:7 Rex autem iratus surrexit, et de loco convivii intravit in hortum +arboribus consitum. Aman quoque surrexit ut rogaret Esther reginam pro +anima sua, intellexit enim a rege sibi paratum malum. + +7:8 Qui cum reversus esset de horto nemoribus consito, et intrasset +convivii locum, reperit Aman super lectulum corruisse, in quo iacebat +Esther, et ait: Etiam reginam vult opprimere, me praesente, in domo +mea. Necdum verbum de ore regis exierat, et statim operuerunt faciem +eius. + +7:9 Dixitque Harbona, unus de eunuchis, qui stabant in ministerio +regis: En lignum, quod paraverat Mardochaeo, qui locutus est pro rege, +stat in domo Aman, habens altitudinis quinquaginta cubitos. Cui dixit +rex: Appendite eum in eo. + +7:10 Suspensus est itaque Aman in patibulo quod paraverat Mardochaeo: +et regis ira quievit. + +8:1 Die illo dedit rex Assuerus Esther reginae domum Aman adversarii +Iudaeorum, et Mardochaeus ingressus est ante faciem regis. Confessa +est enim ei Esther quod esset patruus suus. + +8:2 Tulitque rex annulum, quem ab Aman recipi iusserat, et tradidit +Mardochaeo. Esther autem constituit Mardochaeum super domum suam. + + + +EDICTUM EDICTO REPELLITUR. + + +8:3 Nec his contenta, procidit ad pedes regis, flevitque et locuta ad +eum oravit ut malitiam Aman Agagitae, et machinationes eius pessimas, +quas excogitaverat contra Iudaeos, iuberet irritas fieri. + +8:4 At ille ex more sceptrum aureum protendit manu, quo signum +clementiae monstrabatur: illaque consurgens stetit ante eum, + +8:5 et ait: Si placet regi, et si inveni gratiam in oculis eius, et +deprecatio mea non ei videtur esse contraria, obsecro, ut novis +epistolis, veteres Aman litterae, insidiatoris et hostis Iudaeorum, +quibus eos in cunctis regis provinciis perire praeceperat, +corrigantur. + +8:6 Quo modo enim potero sustinere necem et interfectionem populi mei? + +8:7 Responditque rex Assuerus Esther reginae, et Mardochaeo Iudaeo: +Domum Aman concessi Esther, et ipsum iussi affigi cruci, quia ausus +est manum mittere in Iudaeos. + +8:8 Scribite ergo Iudaeis, sicut vobis placet, regis nomine, signantes +litteras annulo meo. Haec enim consuetudo erat, ut epistolis, quae ex +regis nomine mittebantur, et illius annulo signatae erant, nemo +auderet contradicere. + +8:9 Accitisque scribis et librariis regis (erat autem tempus tertii +mensis, qui appellatur Siban) vigesima et tertia die illius scriptae +sunt epistolae, ut Mardochaeus voluerat, ad Iudaeos, et ad principes, +procuratoresque et iudices, qui centum vigintiseptem provinciis ab +India usque ad Aethiopiam praesidebant: provinciae atque provinciae, +populo et populo iuxta linguas et litteras suas, et Iudaeis, prout +legere poterant, et audire. + +8:10 Ipsaeque epistolae, quae regis nomine mittebantur, annulo ipsius +obsignatae sunt, et missae per veredarios: qui per omnes provincias +discurrentes, veteres litteras novis nunciis praevenirent. + +8:11 Quibus imperavit rex, ut convenirent Iudaeos per singulas +civitates, et in unum praeciperent congregari ut starent pro animabus +suis, et omnes inimicos suos cum coniugibus ac liberis et universis +domibus, interficerent atque delerent, et spolia eorum diriperent. + +8:12 Et constituta est per omnes provincias una ultionis dies, id est +tertiadecima mensis duodecimi Adar. + + + +ALTERA EPISTOLA XERXIS. + + +E:1 [16:1] Rex magnus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam centum +vigintiseptem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostrae +iussioni obediunt, salutem dicit. + +E:2 [16:2] Multi bonitate principum et honore, qui in eos collatus +est, abusi sunt in superbiam: + +E:3 [16:3] et non solum subiectos regibus nituntur opprimere, sed +datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur +insidias. + +E:4 [16:4] Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et +humanitatis in se iura violare, sed Dei quoque cuncta cernentis +arbitrantur se posse fugere sententiam. + +E:5 [16:5] Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi +officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude +digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, + +E:6 [16:6] dum aures principum simplices, et ex sua natura alios +aestimantes, callida fraude decipiunt. + +E:7 [16:7] Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his, +quae geruntur quotidie, quo modo malis quorumdam suggestionibus regum +studia depraventur. + +E:8 [16:8] Unde providendum est paci omnium provinciarum. + +E:9 [16:9] Nec putare debetis, si diversa iubeamus, ex animi nostri +venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut +reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. + +E:10 [16:10] Et ut manifestius quod dicimus, intelligatis, Aman filius +Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et +pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus a nobis +susceptus est: + +E:11 [16:11] et tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster +vocaretur, et adoraretur ab omnibus post regem secundus: + +E:12 [16:12] qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno +privare nos niteretur et spiritu. + +E:13 [16:13] Nam Mardochaeum, cuius fide et beneficiis vivimus, et +consortem regni nostri Esther cum omni gente sua novis quibusdam atque +inauditis machinis expetivit in mortem: + +E:14 [16:14] hoc cogitans ut illis interfectis, insidiaretur nostrae +solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. + +E:15 [16:15] Nos autem a pessimo mortalium Iudaeos neci destinatos, in +nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario iustis utentes legibus, + +E:16 [16:16] et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, +cuius beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et +usque hodie custoditur. + +E:17 [16:17] Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, +sciatis esse irritas. + +E:18 [16:18] Pro quo scelere ante portas huius urbis, id est, Susan, +et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio eius pendet in +patibulis: non nobis, sed Deo reddente ei quod meruit. + +E:19 [16:19] Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus +proponatur, ut liceat Iudaeis uti legibus suis. + +E:20 [16:20] Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem +eorum paraverant, possint interficere tertiadecima die mensis +duodecimi, qui vocatur Adar. + +E:21 [16:21] hanc enim diem, Deus omnipotens, moeroris et luctus, eis +vertit in gaudium. + +E:22 [16:22] Unde et vos inter ceteros festos dies, hanc habetote +diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum +cognoscatur, + +E:23 [16:23] onmes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide +recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro +scelere. + +E:24 [16:24] Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit +sollemnitatis huius esse particeps, gladio et igne pereat, et sic +deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in +sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae. + +8:13 Summaque epistolae haec fuit, ut in omnibus terris ac populis, +qui regis Assueri subiacebant imperio, notum fieret, paratos esse +Iudaeos ad capiendam vindictam de hostibus suis. + +8:14 Egressique sunt veredarii celeres nuncia perferentes, et edictum +regis pependit in Susan. + +8:15 Mardochaeus autem de palatio, et de conspectu regis egrediens, +fulgebat vestibus regiis, hyacinthinis videlicet et aeriis, coronam +auream portans in capite, et amictus serico pallio atque purpureo. +Omnisque civitas exultavit, atque laetata est. + +8:16 Iudaeis autem nova lux oriri visa est, gaudium, honor, et +tripudium. + +8:17 Apud omnes populos, urbes, atque provincias, quocumque regis +iussa veniebant, mira exultatio, epulae atque convivia, et festus +dies: in tantum ut plures alterius gentis et sectae eorum religioni et +ceremoniis iungerentur. Grandis enim cunctos Iudaici nominis terror +invaserat. + + + +IUDAEI AB INIMICIS SE VINDICANT. + + +9:1 Igitur duodecimi mensis, quem Adar vocari ante iam diximus, +tertiadecima die, quando cunctis Iudaeis interfectio parabatur, et +hostes eorum inhiabant sanguini, versa vice Iudaei superiores esse +coeperunt, et se de adversariis vindicare. + +9:2 Congregatique sunt per singulas civitates, oppida, et loca ut +extenderent manum contra inimicos, et persecutores suos. Nullusque +ausus est resistere, eo quod omnes populos magnitudinis eorum formido +penetrarat. + +9:3 Nam et provinciarum indices, et duces, et procuratores, omnisque +dignitas, quae singulis locis ac operibus praeerat, extollebant +Iudaeos timore Mardochaei: + +9:4 quem principem esse palatii, et plurimum posse cognoverant: fama +quoque nominis eius crescebat quotidie, et per cunctorum ora +volitabat. + +9:5 Itaque percusserunt Iudaei inimicos suos plaga magna, et +occiderunt eos, reddentes eis quod sibi paraverant facere: + +9:6 in tantum ut etiam in Susan quingentos viros interficerent, extra +decem filios Aman Agagitae hostis Iudaeorum: quorum ista sunt nomina: + +9:7 Pharsandatha, et Delphon, et Esphatha, + +9:8 et Phoratha, et Adalia, et Aridatha, + +9:9 et Phermesta et Arisai, et Aridai, et Iezatha. + +9:10 Quos cum occidissent, praedas de substantiis eorum tangere +noluerunt. + +9:11 Statimque numerus eorum, qui occisi erant in Susan, ad regem +relatus est. + +9:12 Qui dixit reginae: In urbe Susan interfecerunt Iudaei quingentos +viros, et alios decem filios Aman: quantam putas eos exercere caedem +in universis provinciis? Quid ultra postulas, et quid vis ut fieri +iubeam? + +9:13 Cui illa respondit: Si regi placet, detur potestas Iudaeis, ut +sicut fecerunt hodie in Susan, sic et cras faciant, et decem filii +Aman in patibulis suspendantur. + +9:14 Praecepitque rex ut ita fieret. Statimque in Susan pependit +edictum, et decem filii Aman suspensi sunt. + +9:15 Congregatis Iudaeis quartadecima die mensis Adar, interfecti sunt +in Susan trecenti viri: nec eorum ab illis direpta substantia est. + +9:16 Sed et per omnes provincias, quae ditioni regis subiacebant, pro +animabus suis steterunt Iudaei, interfectis hostibus ac persecutoribus +suis: in tantum ut septuagintaquinque millia occisorum implerentur, et +nullus de substantiis eorum quidquam contingeret. + +9:17 Dies autem tertiusdecimus mensis Adar primus apud omnes +interfectionis fuit, et quartadecima die caedere desierunt. Quem +constituerunt esse sollemnem, ut in eo omni tempore deinceps vacarent +epulis, gaudio atque conviviis. + +9:18 At hi, qui in urbe Susan caedem exercuerant, tertiodecimo et +quartodecimo die eiusdem mensis in caede versati sunt: quintodecimo +autem die percutere desierunt. Et idcirco eundem diem constituerunt +sollemnem epularum atque laetitiae. + +9:19 Hi vero Iudaei, qui in oppidis non muratis ac villis morabantur, +quartumdecimum diem mensis Adar conviviorum et gaudii decreverunt, ita +ut exultent in eo, et mittant sibi mutuo partes epularum et ciborum. + + + +CELEBRATIO FESTI PHURIM SANCITUR. + + +9:20 Scripsit itaque Mardochaeus omnia haec, et litteris comprehensa +misit ad Iudaeos, qui in omnibus regis provinciis morabantur, tam in +vicino positis, quam procul, + +9:21 ut quartamdecimam et quintamdecimam diem mensis Adar pro festis +susciperent, et revertente semper anno sollemni celebrarent honore: + +9:22 quia in ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de inimicis suis, et +luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sunt, +essentque dies isti epularum atque laetitiae, et mitterent sibi +invicem ciborum partes, et pauperibus munuscula largirentur. + +9:23 Susceperuntque Iudaei in sollemnem ritum cuncta quae eo tempore +facere coeperant, et quae Mardochaeus litteris facienda mandaverat. + +9:24 Aman enim, filius Amadathi stirpis Agag, hostis et adversarius +Iudaeorum, cogitavit contra eos malum, ut occideret illos, atque +deleret: et misit phur, quod nostra lingua vertitur in sortem. + +9:25 Et postea ingressa est Esther ad regem, obsecrans ut conatus +eius, litteris regis irriti fierent: et malum, quod contra Iudaeos +cogitaverat, reverteretur in caput eius. Denique et ipsum et filios +eius affixerunt cruci, + +9:26 atque ex illo tempore dies isti appellati sunt phurim, id est +sortium: eo quod phur, id est sors, in urnam missa fuerit. Et cuncta, +quae gesta sunt, epistolae, id est libri huius volumine continentur: + +9:27 quaeque sustinuerunt, et quae deinceps immutata sunt, susceperunt +Iudaei super se et semen suum, et super cunctos, qui religioni eorum +voluerunt copulari, ut nulli liceat duos hos dies absque sollemnitate +transigere: quos scriptura testatur, et certa expetunt tempora, annis +sibi iugiter succedentibus. + +9:28 Isti sunt dies, quos nulla umquam delebit oblivio: et per +singulas generationes cunctae in toto orbe provinciae celebrabunt: nec +est ulla civitas, in qua dies phurim, id est sortium, non observentur +a Iudaeis, et ab eorum progenie, quae his ceremoniis obligata est. + +9:29 Scripseruntque Esther regina filia Abihail, et Mardochaeus +Iudaeus etiam secundam epistolam, ut omni studio dies ista sollemnis +sanciretur in posterum. + +9:30 et miserunt ad omnes Iudaeos, qui in centum viginti septem +provinciis regis Assueri versabantur, ut haberent pacem, et +susciperent veritatem, + +9:31 observantes Dies sortium, et suo tempore cum gaudio celebrarent: +sicut constituerant Mardochaeus et Esther, et illi observanda +susceperunt a se, et a semine suo ieiunia, et clamores, et Sortium +dies, + +9:32 et omnia, quae libri huius, qui vocatur Esther, historia +continentur. + + + +SUMMA DIGNITAS MARDOCHAEI. + + +10:1 Rex vero Assuerus omnem terram, et cunctas maris insulas fecit +tributarias: + +10:2 cuius fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas, qua +exaltavit Mardochaeum, scripta sunt in libris Medorum, atque Persarum: + +10:3 et quomodo Mardochaeus Iudaici generis secundus a rege Assuero +fuerit: et magnus apud Iudaeos et acceptabilis plebi fratrum suorum, +quaerens bona populo suo, et loquens ea, quae ad pacem seminis sui +pertinerent. + + + +SOMNIUM MARDOCHAEI EXPLICATUR. + + +F:1 [10:4] Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. + +F:2 [10:5] Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem +significantis: nec eorum quidquam irritum fuit. + +F:3 [10:6] Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem, solemque +conversus est, et in aquas plurimas redundavit: Esther est, quam rex +accepit uxorem, et voluit esse reginam. + +F:4 [10:7] Duo autem dracones: ego sum, et Aman. + +F:5 [10:8] Gentes, quae convenerant: hi sunt, qui conati sunt delere +nomen Iudaeorum. + +F:6 [10:9] Gens autem mea: Israel est, quae clamavit ad Dominum, et +salvum fecit Dominus populum suum: liberavitque nos ab omnibus malis, +et fecit signa magna atque portenta inter Gentes: + +F:7 [10:10] et duas sortes esse praecepit, unam Populi Dei, et alteram +cunctarum Gentium. + +F:8 [10:11] Venitque utraque sors in statutum ex illo iam tempore diem +coram Deo universis gentibus: + +F:9 [10:12] et recordatus est Dominus populi sui, ac misertus est +hereditatis suae. + +F:10 [10:13] Et observabuntur dies isti in mense Adar quartadecima, et +quintadecima die eiusdem mensis, cum omni studio, et gaudio in unum +coetum populi congregati, in cunctas deinceps generationes populi +Israel. + + + +LIBER ESTHER IN AEGYPTUM FERTUR. + + +F:11 [11:1] Anno quarto regnantibus Ptolemaeo, et Cleopatra, +attulerunt Dosithaeus, qui se Sacerdotem, et Levitici generis ferebat, +et Ptolemaeus filius eius hanc epistolam phurim, quam dixerunt +interpretatum esse Lysimachum Ptolemaei filium in Ierusalem. + + + + + + + +About This Electronic Edition: + + The editor has assembled this etext to approximate the arrangement of +the Greek Septuagint version of Esther. The Vulgate contains sections +both from the Hebrew and Greek versions, but the verses exclusive to +the Greek were transplanted to the end. These verses are specific to +different events in the story of Esther. Placed out of the context of +the body of book, as in the Vulgate, these verses can make for +difficult reading. The guide for this arrangement of the text is "The +New American Bible". [NAB] Thomas Nelson Publishers: Nashville 1987. +The chaper:verse numbers follow this edition with a few exceptions. +Verse 15:1 is a restatement of verse 4:8b and may have been added to +the Vulgate to put the following verses in context; it is not in the +NAB. After much thought the editor has decided to label it verse +B:7.5 even though it is an awkward designation. Verse 4:17 is left +unnumbered in the NAB; in this text it is verse C:0. In a few +instances verses were divided into "a" and "b" sections. None of verses +included in the source text has been removed from this edition. The +editor has removed the footnotes & appendices and modified the section +headers. A few new section headers have been added, based on the text +of the source's marginal notes. + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Latin Vulgate, Esther: Liber Esther +[Septuagint Arrangement], by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LATIN VULGATE, ESTHER *** + +***** This file should be named 827.txt or 827.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/8/2/827/ + +Produced by Dennis McCarthy + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License available with this file or online at + www.gutenberg.org/license. + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation information page at www.gutenberg.org + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 +North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email +contact links and up to date contact information can be found at the +Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit www.gutenberg.org/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For forty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. Binary files differdiff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..c43788e --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #827 (https://www.gutenberg.org/ebooks/827) diff --git a/old/lvest10a.txt b/old/lvest10a.txt new file mode 100644 index 0000000..d6b92a4 --- /dev/null +++ b/old/lvest10a.txt @@ -0,0 +1,1509 @@ +Project Gutenberg's Etext of Latin Vulgate, Esther: Liber Esther +[Septuagint arrangement] + + +Copyright laws are changing all over the world, be sure to check +the copyright laws for your country before posting these files!! + +Please take a look at the important information in this header. +We encourage you to keep this file on your own disk, keeping an +electronic path open for the next readers. Do not remove this. + + +**Welcome To The World of Free Plain Vanilla Electronic Texts** + +**Etexts Readable By Both Humans and By Computers, Since 1971** + +*These Etexts Prepared By Hundreds of Volunteers and Donations* + +Information on contacting Project Gutenberg to get Etexts, and +further information is included below. We need your donations. + + +Latin Vulgate, Esther: Liber Esther +[Septuagint arrangement] + +February, 1997 [Etext #827] + + +Project Gutenberg's Etext of Latin Vulgate, Esther: Liber Esther +*****This file should be named lvest10a.txt or lvest10a.zip***** + +Corrected EDITIONS of our etexts get a new NUMBER, lvest11a.txt. +VERSIONS based on separate sources get new LETTER, lvest10b.txt. + + +transcriber: +Dennis McCarthy +261 South Colonial Homes Circle, N.W. +Atlanta, Georgia 30309-1226 + + +We are now trying to release all our books one month in advance +of the official release dates, for time for better editing. + +Please note: neither this list nor its contents are final till +midnight of the last day of the month of any such announcement. +The official release date of all Project Gutenberg Etexts is at +Midnight, Central Time, of the last day of the stated month. A +preliminary version may often be posted for suggestion, comment +and editing by those who wish to do so. To be sure you have an +up to date first edition [xxxxx10x.xxx] please check file sizes +in the first week of the next month. Since our ftp program has +a bug in it that scrambles the date [tried to fix and failed] a +look at the file size will have to do, but we will try to see a +new copy has at least one byte more or less. + + +Information about Project Gutenberg (one page) + +We produce about two million dollars for each hour we work. The +fifty hours is one conservative estimate for how long it we take +to get any etext selected, entered, proofread, edited, copyright +searched and analyzed, the copyright letters written, etc. This +projected audience is one hundred million readers. If our value +per text is nominally estimated at one dollar then we produce $2 +million dollars per hour this year as we release thirty-two text +files per month: or 400 more Etexts in 1996 for a total of 800. +If these reach just 10% of the computerized population, then the +total should reach 80 billion Etexts. We will try add 800 more, +during 1997, but it will take all the effort we can manage to do +the doubling of our library again this year, what with the other +massive requirements it is going to take to get incorporated and +establish something that will have some permanence. + +The Goal of Project Gutenberg is to Give Away One Trillion Etext +Files by the December 31, 2001. [10,000 x 100,000,000=Trillion] +This is ten thousand titles each to one hundred million readers, +which is only 10% of the present number of computer users. 2001 +should have at least twice as many computer users as that, so it +will require us reaching less than 5% of the users in 2001. + + +We need your donations more than ever! + + +All donations should be made to "Project Gutenberg" + + +For these and other matters, please mail to: + +Project Gutenberg +P. O. Box 2782 +Champaign, IL 61825 + +When all other email fails try our Executive Director: +Michael S. Hart <hart@pobox.com> + +We would prefer to send you this information by email +(Internet, Bitnet, Compuserve, ATTMAIL or MCImail). + +****** +If you have an FTP program (or emulator), please +FTP directly to the Project Gutenberg archives: +[Mac users, do NOT point and click. . .type] + +ftp uiarchive.cso.uiuc.edu +login: anonymous +password: your@login +cd etext/etext90 through /etext97 +or cd etext/articles [get suggest gut for more information] +dir [to see files] +get or mget [to get files. . .set bin for zip files] +GET INDEX?00.GUT +for a list of books +and +GET NEW GUT for general information +and +MGET GUT* for newsletters. + +**Information prepared by the Project Gutenberg legal advisor** +(Three Pages) + + +***START**THE SMALL PRINT!**FOR PUBLIC DOMAIN ETEXTS**START*** +Why is this "Small Print!" statement here? You know: lawyers. +They tell us you might sue us if there is something wrong with +your copy of this etext, even if you got it for free from +someone other than us, and even if what's wrong is not our +fault. So, among other things, this "Small Print!" statement +disclaims most of our liability to you. It also tells you how +you can distribute copies of this etext if you want to. + +*BEFORE!* YOU USE OR READ THIS ETEXT +By using or reading any part of this PROJECT GUTENBERG-tm +etext, you indicate that you understand, agree to and accept +this "Small Print!" statement. If you do not, you can receive +a refund of the money (if any) you paid for this etext by +sending a request within 30 days of receiving it to the person +you got it from. If you received this etext on a physical +medium (such as a disk), you must return it with your request. + +ABOUT PROJECT GUTENBERG-TM ETEXTS +This PROJECT GUTENBERG-tm etext, like most PROJECT GUTENBERG- +tm etexts, is a "public domain" work distributed by Professor +Michael S. Hart through the Project Gutenberg (the "Project"). +Among other things, this means that no one owns a United States +copyright on or for this work, so the Project (and you!) can copy +and distribute it in the United States without permission and +without paying copyright royalties. Special rules, set forth +below, apply if you wish to copy and distribute this etext +under the Project's "PROJECT GUTENBERG" trademark. + +To create these etexts, the Project expends considerable +efforts to identify, transcribe and proofread public domain +works. Despite these efforts, the Project's etexts and any +medium they may be on may contain "Defects". Among other +things, Defects may take the form of incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other +intellectual property infringement, a defective or damaged +disk or other etext medium, a computer virus, or computer +codes that damage or cannot be read by your equipment. + +LIMITED WARRANTY; DISCLAIMER OF DAMAGES +But for the "Right of Replacement or Refund" described below, +[1] the Project (and any other party you may receive this +etext from as a PROJECT GUTENBERG-tm etext) disclaims all +liability to you for damages, costs and expenses, including +legal fees, and [2] YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE OR +UNDER STRICT LIABILITY, OR FOR BREACH OF WARRANTY OR CONTRACT, +INCLUDING BUT NOT LIMITED TO INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE +OR INCIDENTAL DAMAGES, EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE +POSSIBILITY OF SUCH DAMAGES. + +If you discover a Defect in this etext within 90 days of +receiving it, you can receive a refund of the money (if any) +you paid for it by sending an explanatory note within that +time to the person you received it from. If you received it +on a physical medium, you must return it with your note, and +such person may choose to alternatively give you a replacement +copy. If you received it electronically, such person may +choose to alternatively give you a second opportunity to +receive it electronically. + +THIS ETEXT IS OTHERWISE PROVIDED TO YOU "AS-IS". NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, ARE MADE TO YOU AS +TO THE ETEXT OR ANY MEDIUM IT MAY BE ON, INCLUDING BUT NOT +LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR A +PARTICULAR PURPOSE. + +Some states do not allow disclaimers of implied warranties or +the exclusion or limitation of consequential damages, so the +above disclaimers and exclusions may not apply to you, and you +may have other legal rights. + +INDEMNITY +You will indemnify and hold the Project, its directors, +officers, members and agents harmless from all liability, cost +and expense, including legal fees, that arise directly or +indirectly from any of the following that you do or cause: +[1] distribution of this etext, [2] alteration, modification, +or addition to the etext, or [3] any Defect. + +DISTRIBUTION UNDER "PROJECT GUTENBERG-tm" +You may distribute copies of this etext electronically, or by +disk, book or any other medium if you either delete this +"Small Print!" and all other references to Project Gutenberg, +or: + +[1] Only give exact copies of it. Among other things, this + requires that you do not remove, alter or modify the + etext or this "small print!" statement. You may however, + if you wish, distribute this etext in machine readable + binary, compressed, mark-up, or proprietary form, + including any form resulting from conversion by word pro- + cessing or hypertext software, but only so long as + *EITHER*: + + [*] The etext, when displayed, is clearly readable, and + does *not* contain characters other than those + intended by the author of the work, although tilde + (~), asterisk (*) and underline (_) characters may + be used to convey punctuation intended by the + author, and additional characters may be used to + indicate hypertext links; OR + + [*] The etext may be readily converted by the reader at + no expense into plain ASCII, EBCDIC or equivalent + form by the program that displays the etext (as is + the case, for instance, with most word processors); + OR + + [*] You provide, or agree to also provide on request at + no additional cost, fee or expense, a copy of the + etext in its original plain ASCII form (or in EBCDIC + or other equivalent proprietary form). + +[2] Honor the etext refund and replacement provisions of this + "Small Print!" statement. + +[3] Pay a trademark license fee to the Project of 20% of the + net profits you derive calculated using the method you + already use to calculate your applicable taxes. If you + don't derive profits, no royalty is due. Royalties are + payable to "Project Gutenberg Association within the 60 + days following each date you prepare (or were legally + required to prepare) your annual (or equivalent periodic) + tax return. + +WHAT IF YOU *WANT* TO SEND MONEY EVEN IF YOU DON'T HAVE TO? +The Project gratefully accepts contributions in money, time, +scanning machines, OCR software, public domain etexts, royalty +free copyright licenses, and every other sort of contribution +you can think of. Money should be paid to "Project Gutenberg +Association". + +*END*THE SMALL PRINT! FOR PUBLIC DOMAIN ETEXTS*Ver.04.29.93*END* + + + + + +Liber Esther [Septuagint arrangement] + + + +This is a complete electronic ASCII text of the Book of Esther from the +Latin Clementine Vulgate, sections translated from the Greek Septuagint +included, with section headers. + + + +notes concerning this file: + + +transcriber: +Dennis McCarthy +261 South Colonial Homes Circle, N.W. +Atlanta, Georgia 30309-1226 + + + +Dedicated to the Memory of +Agnes Dorothy [Baxter] Aldridge (1909 November 22 - 1996 April 20) + +1996 December 25 +1997 February 02 (revised) + +Source: + P. Michael Hetzenauer, Ord. Min. Cap. editor. + Biblia Sacra Vulgatae Editionis: + Sixti V Pont. Max. Iussa Recognita et Clemens VIII Auctoritate Edita. + Neo Eboraci et Cincinnati: apud Fr. Pustet & Co. 1914. + + +I have transcribed from this source as accurately as possible for +this e-text, with the following changes: +1) I formatted each verse into a separate line and added the chapter +number to each verse number. In doing this I lost the source's +paragraph structure. +2) I exploded the ligatures for "ae" and "oe" into two characters +rather than one character for each diphthong. +3) Using the New American Bible as I guide I rearranged the verses +to approximate the Greek Septuagint form of Esther. No verses were +added or removed. I added a common alphabetical chaper designation +format for the Septuagint sections; the original chapter:verse numbers +are in brackets next to the letter designation. +4) I capitalized all of the section headings which were either in +bold or italicized print originally. These sections headings may +not be original to the Vulgate, but then neither are verse numbers. +I modified these headers slightly in keeping with the reformatting. +5) I removed the footnotes, marginal notes, and appendix. +6) I added a note in English about the arrangement to the end of +the body of the text. + +Please note that some sentence-like sections end with a period, but +the following line does not begin with a capital letter. I recommend +that this format remain. The source's editor seems to have been +quite confident in the propriety of this approach. I have retained +all of the source's capitalization and punctuation except for the +section headers. + +65 is the target line length, but the margination is ragged at places. + +I am sending this file to: hart@pobox.com + +This text carries no warranty of any kind. + +********************************* + +Beginning of this Project Gutenberg Etext of "Liber Esther" + + + + + +LIBER ESTHER. +[Septuagint arrangement] + + + + +SOMNIUM MARDOCHAEI NARRATUR. + + +A:1 [11:2] Anno secundo, regnante Artaxerxe maximo, prima die mensis +Nisan, vidit somnium Mardochaeus filius Iairi, filii Semei, filii Cis, +de tribu Beniamin: + +A:2 [11:3] homo Iudaeus, qui habitabat in urbe Susis, vir magnus, et +inter primos aulae regiae. + +A:3 [11:4] Erat autem de eo numero captivorum, quos transtulerat +Nabuchodonosor rex Babylonis de Ierusalem cum Ieconia rege Iuda: + +A:4 [11:5] et hoc eius somnium fuit: Apparuerunt voces, et tumultus, +et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram: + +A:5 [11:6] et ecce duo dracones magni, paratique contra se in +praelium. + +A:6 [11:7] Ad quorum clamorem cunctae concitatae sunt nationes, ut +pugnarent contra gentem iustorum. + +A:7 [11:8] Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis +et angustiae, et ingens formido super terram. + +A:8 [11:9] Conturbataque est gens iustorum timentium mala sua, et +praeparata ad mortem. + +A:9 [11:10] Clamaveruntque ad Deum: et illis vociferantibus, fons +parvus crevit in fluvium maximum, et in aquas plurimas redundavit. + +A:10 [11:11] Lux et sol ortus est, et humiles exaltati sunt, et +devoraverunt inclytos. + +A:11 [11:12] Quod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, +cogitabat quid Deus facere vellet: et fixum habebat in animo, scire +cupiens quid significaret somnium. + + + +MARDOCHAEUS CONIURATIONEM IANITORUM PATEFACIT. + + +A:12 [12:1] Morabatur autem eo tempore in aula regis cum Bagatha et +Thara eunuchis regis, qui ianitores erant palatii. + +A:13 [12:2] Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas +diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem +manus mittere, et nunciavit super eo regi. + +A:14 [12:3] Qui de utroque, habita quaestione, confessos iussit duci +ad mortem. + +A:15 [12:4] Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed +et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. + +A:16 [12:5] Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis +ei pro delatione muneribus. + +A:17 [12:6a] Aman vero filius Amadathi bugaeus erat gloriosissimus +coram rege, et voluit nocere Mardochaeo, et populo eius pro duobus +eunuchis regis, qui fuerant interfecti. + + + +REGINA VASTHI EICITUR. + + +1:1 In diebus Assueri, qui regnavit ab India usque Aethiopiam super +centum viginti septem provincias: + +1:2 quando sedit in solio regni sui, Susan civitas regni eius exordium +fuit. + +1:3 Tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis +principibus, et pueris suis, fortissimis Persarum, et Medorum +inclytis, et praefectis provinciarum coram se, + +1:4 ut ostenderet divitias gloriae regni sui, ac magnitudinem, atque +iactantiam potentiae suae, multo tempore, centum videlicet et +octoginta diebus. + +1:5 Cumque implerentur dies convivii, invitavit omnem populum, qui +inventus est in Susan, a maximo usque ad minimum: et iussit septem +diebus convivium praeparari in vestibulo horti, et nemoris, quod regio +cultu et manu consitum erat. + +1:6 Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carbasini ac +hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis, qui +eburneis circulis inserti erant, et columnis marmoreis fulciebantur. +Lectuli quoque aurei et argentei, super pavimentum smaragdino et pario +stratum lapide, dispositi erant: quod mira varietate pictura +decorabat. + +1:7 Bibebant autem qui invitati erant, aureis poculis, et aliis atque +aliis vasis cibi inferebantur. Vinum quoque, ut magnificentia regia +dignum erat, abundans, et praecipuum ponebatur. + +1:8 Nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum, sed sicut rex +statuerat, praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret +unusquisque quod vellet. + +1:9 Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio, ubi rex +Assuerus manere consueverat. + +1:10 Itaque die septimo, cum rex esset hilarior, et post nimiam +potationem incaluisset mero, praecepit Maumam, et Bazatha, et Harbona, +et Bagatha et Abgatha, et Zethar, et Charchas, septem eunuchis, qui in +conspectu eius ministrabant, + +1:11 ut introducerent reginam Vasthi coram rege, posito super caput +eius diademate, ut ostenderet cunctis populis et principibus +pulchritudinem illius: erat enim pulchra valde. + +1:12 Quae renuit, et ad regis imperium, quod per eunuchos mandaverat, +venire contempsit. Unde iratus rex, et nimio furore succensus, + +1:13 interrogavit sapientes, qui ex more regio semper ei aderant, et +illorum faciebat cuncta consilio, scientium leges, ac iura maiorum: + +(1:14 erant autem primi et proximi, Charsena, et Sethar, et Admatha, +et Tharsis, et Mares, et Marsana, et Mamuchan, septem duces Persarum, +atque Medorum, qui videbant faciem regis, et primi post eum residere +soliti erant) + +1:15 cui sententiae Vasthi regina subiaceret, quae Assueri regis +imperium, quod per eunuchos mandaverat, facere noluisset. + +1:16 Responditque Mamuchan, audiente rege, atque principibus, Non +solum regem laesit regina Vasthi, sed et omnes populos, et principes, +qui sunt in cunctis provinciis regis Assueri. + +1:17 Egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres, ut contemnant +viros suos, et dicant: Rex Assuerus iussit ut regina Vasthi intraret +ad eum, et illa noluit. + +1:18 Atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque +Medorum, parvipendent imperia maritorum: unde regis iusta est +indignatio. + +1:19 Si tibi placet, egrediatur edictum a facie tua, et scribatur +iuxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est, ut +nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem, sed regnum illius, +altera, quae melior est illa, accipiat. + +1:20 Et hoc in omne (quod latissimum est) provinciarum tuarum +divulgetur imperium, et cunctae uxores tam maiorum, quam minorum +deferant maritis suis honorem. + +1:21 placuit consilium eius regi, et principibus: fecitque rex iuxta +consilium Mamuchan, + +1:22 et misit epistolas ad universas provincias regni sui, ut quaeque +gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse +viros principes ac maiores in domibus suis: et hoc per cunctos populos +divulgari. + + + +ESTHER ELIGITUR REGINA. + + +2:1 His ita gestis, postquam regis Assueri indignatio deferbuerat, +recordatus est Vasthi, et quae fecisset, vel quae passa esset: + +2:2 dixeruntque pueri regis, ac ministri eius: Quaerantur regi puellae +virgines ac speciosae, + +2:3 et mittantur qui considerent per universas provincias puellas +speciosas et virgines: et adducant eas ad civitatem Susan, et tradant +eas in domum feminarum sub manu Egei eunuchi, qui est praepositus et +custos mulierum regiarum: et accipiant mundum muliebrem, et cetera ad +usus necessaria. + +2:4 Et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit, ipsa regnet pro +Vasthi. Placuit sermo regi: et ita, ut suggesserant, iussit fieri. + +2:5 Erat vir Iudaeus in Susan civitate, vocabulo Mardochaeus filius +Iair, filii Semei, filii Cis, de stirpe Iemini, + +2:6 qui translatus fuerat de Ierusalem eo tempore, quo Iechoniam regem +Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat, + +2:7 qui fuit nutritius filiae fratris sui Edissae, quae altero nomine +vocabatur Esther: et utrumque parentem amiserat: pulchra nimis, et +decora facie. Mortuisque patre eius ac matre, Mardochaeus sibi eam +adoptavit in filiam. + +2:8 Cumque percrebruisset regis imperium, et iuxta mandatum illius +multae pulchrae virgines adducerentur Susan, et Egeo traderentur +Eunucho; Esther quoque inter ceteras puellas ei tradita est, ut +servaretur in numero feminarum. + +2:9 Quae placuit ei, et invenit gratiam in conspectu illius. Et +praecepit eunucho, ut acceleraret mundum muliebrem, et traderet ei +partes suas, et septem puellas speciosissimas de domo regis, et tam +ipsam, quam pedissequas eius ornaret atque excoleret. + +2:10 Quae noluit indicare ei populum et patriam suam: Mardochaeus enim +praeceperat ei, ut de hac re omnino reticeret: + +2:11 qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electae +virgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire volens quid +ei accideret. + +2:12 Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum, ut +intrarent ad regem, expletis omnibus, quae ad cultum muliebrem +pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut sex +mensibus oleo ungerentur myrrhino, et aliis sex quibusdam pigmentis et +aromatibus uterentur. + +2:13 Ingredientesque ad regem, quidquid postulassent ad ornatum +pertinens, accipiebant: et ut eis placuerat, compositae de triclinio +feminarum ad regis cubiculum transibant. + +2:14 Et quae intraverat vespere, egrediebatur mane, atque inde in +secundas aedes deducebatur, quae sub manu Susagazi eunuchi erant, qui +concubinis regis praesidebat: nec habebat potestatem ad regem ultra +redeundi, nisi voluisset rex, et eam venire iussisset ex nomine. + +2:15 Evoluto autem tempore per ordinem, instabat dies, quo Esther +filia Abihail fratris Mardochaei, quam sibi adoptaverat in filiam, +deberet intrare ad regem. Quae non quaesivit muliebrem cultum, sed +quaecumque voluit Egeus eunuchus custos virginum, haec ei ad ornatum +dedit. Erat enim formosa valde, et incredibili pulchritudine, omnium +oculis gratiosa et amabilis videbatur. + +2:16 Ducta est itaque ad cubiculum regis Assueri mense decimo, qui +vocatur Tebeth, septimo anno regni eius. + +2:17 Et adamavit eam rex plus quam omnes mulieres, habuitque gratiam +et misericordiam coram eo super omnes mulieres, et posuit diadema +regni in capite eius, fecitque eam regnare in loco Vasthi. + +2:18 Et iussit convivium praeparari permagnificum cunctis principibus, +et servis suis pro coniunctione, et nuptiis Esther. Et dedit requiem +universis provinciis, ac dona largitus est iuxta magnificentiam +principalem. + + + +MARDOCHAEUS CONIURATIONEM IANITORUM PATEFACIT. + + +2:19 Cumque secundo quaererentur virgines et congregarentur, +Mardochaeus manebat ad ianuam regis: + +2:20 necdum prodiderat Esther patriam, et populum suum, iuxta mandatum +eius. Quidquid enim ille praecipiebat, observabat Esther: et ita +cuncta faciebat ut eo tempore solita erat, quo eam parvulam nutriebat. + +2:21 Eo igitur tempore, quo Mardochaeus ad regis ianuam morabatur, +irati sunt Bagathan, et Thares duo eunuchi regis, qui ianitores erant, +et in primo palatii limine praesidebant: volueruntque insurgere in +regem, et occidere eum. + +2:22 Quod Mardochaeum non latuit, statimque nunciavit reginae Esther: +et illa regi ex nomine Mardochaei, qui ad se rem detulerat. + +2:23 Quaesitum est, et inventum: et appensus est uterque eorum in +patibulo. Mandatumque est historiis, et annalibus traditum coram rege. + + + +AMAN POPULUM IUDAEORUM PERDERE VULT. + + +3:1 Post haec rex Assuerus exaltavit Aman filium Amadathi, qui erat de +stirpe Agag: et posuit solium eius super omnes principes, quos +habebat. + +3:2 Cunctique servi regis, qui in foribus palatii versabantur, +flectebant genua, et adorabant Aman: sic enim praeceperat eis +imperator. solus Mardochaeus non flectebat genu, neque adorabat eum. + +3:3 Cui dixerunt pueri regis, qui ad fores palatii praesidebant: Cur +praeter ceteros non observas mandatum regis? + +3:4 Cumque hoc crebrius dicerent, et ille nollet audire, nunciaverunt +Aman, scire cupientes utrum perseveraret in sententia: dixerat enim +eis se esse Iudaeum. + +3:5 Quod cum audisset Aman, et experimento probasset quod Mardochaeus +non flecteret sibi genu, nec se adoraret, iratus est valde, + +3:6 et pro nihilo duxit in unum Mardochaeum mittere manus suas: +audierat enim quod esset gentis Iudaeae. magisque voluit omnem +Iudaeorum, qui erant in regno Assueri, perdere nationem. + +3:7 Mense primo (cuius vocabulum est Nisan) anno duodecimo regni +Assueri, missa est sors in urnam, quae Hebraice dicitur phur, coram +Aman, quo die et quo mense gens Iudaeorum deberet interfici: et exivit +mensis duodecimus, qui vocatur Adar. + +3:8 Dixitque Aman regi Assuero: Est populus per omnes provincias regni +tui dispersus, et a se mutuo separatus, novis utens legibus et +ceremoniis, insuper et regis scita contemnens. Et optime nosti quod +non expediat regno tuo ut insolescat per licentiam. + +3:9 si tibi placet, decerne, ut pereat, et decem millia talentorum +appendam arcariis gazae tuae. + +3:10 Tulit ergo rex annulum, quo utebatur, de manu sua, et dedit eum +Aman filio Amadathi de progenie Agag, hosti Iudaeorum, + +3:11 dixitque ad eum: Argentum, quod tu polliceris, tuum sit. de +populo age quod tibi placet. + +3:12 Vocatique sunt scribae regis mense primo Nisan, tertiadecima die +eiusdem mensis: et scriptum est, ut iusserat Aman, ad omnes satrapas +regis, et iudices provinciarum, diversarumque gentium, ut quaeque gens +legere poterat, et audire pro varietate linguarum ex nomine regis +Assueri: et litterae signatae ipsius annulo, + +3:13 missae sunt per cursores regis ad universas provincias ut +occiderent atque delerent omnes Iudaeos, a puero usque ad senem, +parvulos, et mulieres, uno die, hoc est tertiodecimo mensis duodecimi, +qui vocatur Adar, et bona eorum diriperent. + + + +PRIOR EPISTOLA XERXIS. + + +B:1a [12:6b] Epistolae autem hoc exemplar fuit. + +B:1b [13:1] Rex maximus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam centum +vigintiseptem provinciarum principibus, et ducibus, qui eius imperio +subiecti sunt, salutem. + +B:2 [13:2] Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae +ditioni subiugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed +clementia et lenitate gubernare subiectos, ut absque ullo terrore +vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace +fruerentur. + +B:3 [13:3] Quaerente autem me a consiliariis meis quomodo posset hoc +impleri, unus qui sapientia et fide ceteros praecellebat, et erat post +regem secundus, Aman nomine, + +B:4 [13:4] indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse +dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium Gentium +consuetudinem faciens, Regum iussa contemneret, et universarum +concordiam nationum sua dissensione violaret. + +B:5 [13:5] Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem +adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque +iussionibus contraire, et turbare subiectarum nobis provinciarum pacem +atque concordiam, + +B:6 [13:6] iussimus ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis +praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, +monstraverit, cum coniugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis, +nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis Adar +anni praesentis: + +B:7 [13:7] ut nefarii homines uno die ad inferos descendentes, reddant +imperio nostro pacem, quam turbaverant. + +3:14 Summa autem epistolarum haec fuit, ut omnes provinciae scirent, +et pararent se ad praedictam diem. + +3:15 Festinabant cursores, qui missi erant, regis imperium explere. +Statimque in Susan pependit edictum, rege et Aman celebrante +convivium, et cunctis Iudaeis, qui in urbe erant, flentibus. + + + +MARDOCHAEUS REGINAM INVOCAT. + + +4:1 Quae cum audisset Mardochaeus, scidit vestimenta sua, et indutus +est sacco, spargens cinerem capiti: et in platea mediae civitatis voce +magna clamabat, ostendens amaritudinem animi sui, + +4:2 et hoc eiulatu usque ad fores palatii gradiens. Non enim erat +licitum indutum sacco aulam regis intrare. + +4:3 In omnibus quoque provinciis, oppidis, ac locis, ad quae crudele +regis dogma pervenerat, planctus ingens erat apud Iudaeos, ieiunium, +ululatus, et fletus, sacco et cinere multis pro strato utentibus. + +4:4 Ingressae autem sunt puellae Esther et eunuchi, nunciaveruntque +ei. Quod audiens consternata est: et vestem misit, ut ablato sacco +induerent eum: quam accipere noluit. + +4:5 Accitoque Athach eunucho, quem rex ministrum ei dederat, praecepit +ei ut iret ad Mardochaeum, et disceret ab eo cur hoc faceret. + +4:6 Egressusque Athach, ivit ad Mardochaeum stantem in platea +civitatis, ante ostium palatii: + +4:7 qui indicavit ei omnia, quae acciderant, quo modo Aman +promisisset, ut in thesauros regis pro Iudaeorum nece inferret +argentum. + +4:8 exemplar quoque edicti, quod pendebat in Susan, dedit ei, ut +reginae ostenderet, et moneret eam, ut intraret ad regem, et +deprecaretur eum pro populo suo. + +[B:7.5 [15:1] Et mandavit ei (haud dubium quin esset Mardochaeus) ut +ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua.] + +B:8 [15:2] Memorare (inquit) dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita +sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in +mortem: + +4:9a [15:3] et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera +nos de morte. + +4:9b [4:9] Regressus Athach, nunciavit Esther omnia, quae Mardochaeus +dixerat. + +4:10 Quae repondit ei, et iussit ut diceret Mardochaeo: + +4:11 Omnes servi regis, et cunctae, quae sub ditione eius sunt, norunt +provinciae, quod sive vir, sive mulier non vocatus, interius atrium +regis intraverit, absque ulla cunctatione statim interficiatur: nisi +forte rex auream virgam ad eum tetenderit pro signo clementiae, atque +ita possit vivere. Ego igitur quo modo ad regem intrare potero, quae +triginta iam diebus non sum vocata ad eum? + +4:12 Quod cum audisset Mardochaeus, + +4:13 rursum mandavit Esther, dicens: Ne putes quod animam tuam tantum +liberes, quia in domo regis es prae cunctis Iudaeis: + +4:14 si enim nunc silueris, per aliam occasionem liberabuntur Iudaei: +et tu, et domus patris tui peribitis. Et quis novit utrum idcirco ad +regnum veneris, ut in tali tempore parareris? + +4:15 Rursumque Esther haec Mardochaeo verba mandavit: + +4:16 Vade et congrega omnes Iudaeos, quos in Susan repereris, et orate +pro me. Non comedatis, et non bibatis tribus diebus, et tribus +noctibus: et ego cum ancillis meis similiter ieiunabo, et tunc +ingrediar ad regem contra legem faciens, non vocata, tradensque me +morti et periculo. + + + +DEPRECATIO MARDOCHAEI. + + +C:0 [4:17] Ivit itaque Mardochaeus, et fecit omnia, quae ei Esther +praeceperat. + +C:1 [13:8] Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor omnium +operum eius, + +C:2 [13:9] et dixit: Domine Domine rex omnipotens, in ditione enim tua +cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si +decreveris salvare Israel. + +C:3 [13:10] Tu fecisti caelum et terram, et quidquid caeli ambitu +continetur. + +C:4 [13:11] Dominus omnium es, nec est qui resistat maiestati tuae. + +C:5 [13:12] Cuncta nosti, et scis quia non pro superbia et contumelia, +et aliqua gloriae cupiditate fecerim hoc, ut non adorarem Aman +superbissimum, + +C:6 [13:13] (Libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum eius +deosculari paratus essem,) + +C:7 [13:14] sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne +quemquam adorarem, excepto Deo meo. + +C:8 [13:15] Et nunc Domine rex Deus Abraham miserere populi tui, quia +volunt nos inimici nostri perdere, et hereditatem tuam delere. + +C:9 [13:16] Ne despicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto. + +C:10 [13:17] Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et +funiculo tuo, et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes +laudemus nomen tuum Domine, et ne claudas ora te canentium. + +C:11 [13:18] Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit +ad Dominum, eo quod eis certa mors impenderet. + + + +OBSECRATIO REGINAE ESTHER. + + +C:12 [14:1] Esther quoque regina confugit ad Dominum, pavens +periculum, quod imminebat. + +C:13 [14:2] Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta +indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore +implevit caput, et corpus suum humiliavit ieiuniis: omniaque loca, in +quibus antea laetari consueverat, crinium laceratione complevit. + +C:14 [14:3] Et deprecabatur Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, +qui rex noster es solus, adiuva me solitariam, et cuius praeter te +nullus est auxiliator alius. + +C:15 [14:4] Periculum meum in manibus meis est. + +C:16 [14:5] Audivi a patre meo quod tu Domine tulisses Israel de +cunctis Gentibus, et patres nostros ex omnibus retro maioribus suis, +ut possideres hereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus +es. + +C:17 [14:6] Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in +manus inimicorum nostrorum: + +C:18 [14:7] coluimus enim deos eorum. Iustus es Domine: + +C:19 [14:8] et nunc non eis sufficit, quod durissima nos opprimunt +servitute, sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes, + +C:20 [14:9] volunt tua mutare promissa, et delere hereditatem tuam, et +claudere ora laudantium te, atque extinguere gloriam templi et altaris +tui, + +C:21 [14:10] ut aperiant ora Gentium, et laudent idolorum +fortitudinem, et praedicent carnalem regem in sempiternum. + +C:22 [14:11] Ne tradas Domine sceptrum tuum his, qui non sunt, ne +rideant ad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et +eum, qui in nos coepit saevire, disperde. + +C:23 [14:12] Memento Domine, et ostende te nobis in tempore +tribulationis nostrae, et da mihi fiduciam Domine rex deorum, et +universae potestatis: + +C:24 [14:13] tribue sermonem compositum in ore meo in conspectu +leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse +pereat, et ceteri, qui ei consentiunt. + +C:25 [14:14] Nos autem libera manu tua, et adiuva me, nullum aliud +auxilium habentem, nisi te, Domine, qui habes omnium scientiam, + +C:26 [14:15] et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester +cubile incircumcisorum, et onmis alienigenae. + +C:27 [14:16] Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiae +et gloriae meae, quod est super caput meum in diebus ostentationis +meae, et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in +diebus silentii mei, + +C:28 [14:17] et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit +convivium regis, et non biberim vinum libaminum: + +C:29 [14:18] et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata +sum usque in praesentem diem, nisi in te Domine Deus Abraham. + +C:30 [14:19] Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum, qui nullam +aliam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue me a +timore meo. + + + +ESTHER AD REGEM INGREDITUR. + + +D:1 [15:4] Die autem tertio deposuit vestimenta ornatus sui, et +circumdata est gloria sua. + +D:2 [15:5] Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem +et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, + +D:3 [15:6] et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et +nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: + +D:4 [15:7] altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in +humum indumenta sustentans. + +D:5 [15:8] Ipsa autem roseo colore vultum perfusa, et gratis ac +nitentibus oculis tristem celabat animum, et nimio timore contractum. + +D:6 [15:9] Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra +regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus +regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis +aspectu. + +D:7 [15:10] Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem +pectoris indicasset, regina corruit, et in pallorem colore mutato, +lassum super ancillulam reclinavit caput. + +D:8 [15:11] Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et +festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, +donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: + +D:9 [15:12] Quid habes Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. + +D:10 [15:13] Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex +constituta est. + +D:11 [15:14] Accede igitur, et tange sceptrum. + +D:12 [15:15] Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit +super collum eius, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non +loqueris? + +D:13 [15:16] Quae respondit: Vidi te domine quasi Angelum Dei, et +conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. + +D:14 [15:17] Valde enim mirabilis es domine, et facies tua plena est +gratiarum. + +D:15 [15:18] Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exanimata est. + +D:16 [15:19] Rex autem turbabatur, et omnes ministri eius +consolabantur eam. + +[5:1 Die autem tertio induta est Esther regalibus vestimentis, et +stetit in atrio domus regiae, quod erat interius, contra basilicam +regis: at ille sedebat super solium suum in consistorio palatii contra +ostium domus. + +5:2 Cumque vidisset Esther reginam stantem, placuit oculis eius, et +extendit contra eam virgam auream, quam tenebat manu: Quae accedens, +osculata est summitatem virgae eius:] + +5:3 Dixitque ad eam rex: Quid vis Esther regina? quae est petitio tua? +etiam si dimidiam partem regni petieris, dabitur tibi. + +5:4 At illa respondit: Si regi placet, obsecro ut venias ad me hodie, +et Aman tecum ad convivium, quod paravi. + +5:5 Statimque Rex, Vocate, inquit, cito Aman ut Esther obediat +voluntati. Venerunt itaque rex et Aman ad convivium, quod eis regina +paraverat. + +5:6 Dixitque ei rex, postquam vinum biberat abundanter: Quid petis ut +detur tibi? et pro qua re postulas? etiam si dimidiam partem regni mei +petieris, impetrabis. + +5:7 Cui respondit Esther: Petitio mea, et preces sunt istae: + +5:8 Si inveni in conspectu regis gratiam, et si regi placet ut det +mihi quod postulo, et meam impleat petitionem: veniat rex et Aman ad +convivium quod paravi eis, et cras aperiam regi voluntatem meam. + + + +AMAN PRO MARDOCHAEO PATIBULUM PARAT. + + +5:9 Egressus est itaque illo die Aman laetus et alacer. Cumque +vidisset Mardochaeum sedentem ante fores palatii, et non solum non +assurrexisse sibi, sed nec motum quidem de loco sessionis suae, +indignatus est valde: + +5:10 et dissimulata ira, reversus in domum suam, convocavit ad se +amicos suos, et Zares uxorem suam: + +5:11 et exposuit illis magnitudinem divitiarum suarum, filiorumque +turbam, et quanta eum gloria super omnes principes et servos suos rex +elevasset. + +5:12 Et post haec ait: Regina quoque Esther nullum alium vocavit ad +convivium cum rege, praeter me: apud quam etiam cras cum rege +pransurus sum. + +5:13 Et cum haec omnia habeam, nihil me habere puto, quamdiu videro +Mardochaeum Iudaeum sedentem ante fores regias. + +5:14 Responderuntque ei Zales uxor eius, et ceteri amici: Iube parari +excelsam trabem, habentem altitudinis quinquaginta cubitos, et dic +mane regi ut appendatur super eam Mardochaeus, et sic ibis cum rege +laetus ad convivium. Placuit ei consilium, et iussit excelsam parari +crucem. + + + +MARDOCHAEUS A REGE HONORATUR. + + +6:1 Noctem illam duxit rex insomnem, iussitque sibi afferri historias +et annales priorum temporum. Quae cum illo praesente legerentur, + +6:2 ventum est ad illum locum ubi scriptum erat quo modo nunciasset +Mardochaeus insidias Bagathan, et Thares eunuchorum, regem Assuerum +iugulare cupientium. + +6:3 Quod cum audisset rex, ait: Quid pro hac fide honoris ac praemii +Mardochaeus consecutus est? Dixerunt ei servi illius ac ministri: +Nihil omnino mercedis accepit. + +6:4 Statimque rex, Quis est, inquit, in atrio? Aman quippe interius +atrium domus regiae intraverat, ut suggereret regi, et iuberet +Mardochaeum affigi patibulo, quod ei fuerat praeparatum. + +6:5 Responderunt pueri: Aman stat in atrio. Dixitque rex: Ingrediatur. + +6:6 Cumque esset ingressus, ait illi: Quid debet fieri viro, quem rex +honorare desiderat? Cogitans autem in corde suo Aman, et reputans quod +nullum alium rex, nisi se, vellet honorare, + +6:7 respondit: Homo, quem rex honorare cupit, + +6:8 debet indui vestibus regiis, et imponi super equum, qui de sella +regis est, et accipere regium diadema super caput suum, + +6:9 et primus de regiis principibus, ac tyrannis teneat equum eius, et +per plateam civitatis incedens clamet, et dicat: Sic honorabitur, +quemcumque voluerit rex honorare. + +6:10 Dixitque ei rex: Festina, et sumpta stola et equo, fac, ut +locutus es, Mardochaeo Iudaeo, qui sedet ante fores palatii. Cave ne +quidquam de his, quae locutus es, praetermittas. + +6:11 Tulit itaque Aman stolam et equum, indutumque Mardochaeum in +platea civitatis, et impositum equo praecedebat, atque clamabat: Hoc +honore condignus est, quemcumque rex voluerit honorare. + +6:12 Reversusque est Mardochaeus ad ianuam palatii: et Aman festinavit +ire in domum suam, lugens et operto capite: + +6:13 narravitque Zares uxori suae, et amicis omnia quae evenissent +sibi. Cui responderunt sapientes, quos habebat in consilio, et uxor +eius: Si de semine Iudaeorum est Mardochaeus, ante quem cadere +coepisti, non poteris ei resistere, sed cades in conspectu eius. + + + +AMAN SUSPENDITUR ET MARDOCHAEUS PROMOVETUR. + + +6:14 Adhuc illis loquentibus, venerunt eunuchi regis, et cito eum ad +convivium, quod regina paraverat, pergere compulerunt. + +7:1 Intravit itaque rex et Aman, ut biberent cum regina. + +7:2 Dixitque ei rex etiam secunda die, postquam vino incaluerat: Quae +est petitio tua Esther ut detur tibi? et quid vis fieri? etiam si +dimidiam partem regni mei petieris, impetrabis. + +7:3 Ad quem illa respondit: Si inveni gratiam in oculis tuis o rex, et +si tibi placet, dona mihi animam meam pro qua rogo, et populum meum +pro quo obsecro. + +7:4 Traditi enim sumus ego et populus meus, ut conteramur, iugulemur, +et pereamus. Atque utinam in servos et famulas venderemur: esset +tolerabile malum, et gemens tacerem: nunc autem hostis noster est, +cuius crudelitas redundat in regem. + +7:5 Respondensque rex Assuerus ait: Quis est iste, et cuius potentiae, +ut haec audeat facere? + +7:6 Dixitque Esther: Hostis et inimicus noster pessimus iste est Aman. +Quod ille audiens, illico obstupuit, vultum regis ac reginae ferre non +sustinens. + +7:7 Rex autem iratus surrexit, et de loco convivii intravit in hortum +arboribus consitum. Aman quoque surrexit ut rogaret Esther reginam pro +anima sua, intellexit enim a rege sibi paratum malum. + +7:8 Qui cum reversus esset de horto nemoribus consito, et intrasset +convivii locum, reperit Aman super lectulum corruisse, in quo iacebat +Esther, et ait: Etiam reginam vult opprimere, me praesente, in domo +mea. Necdum verbum de ore regis exierat, et statim operuerunt faciem +eius. + +7:9 Dixitque Harbona, unus de eunuchis, qui stabant in ministerio +regis: En lignum, quod paraverat Mardochaeo, qui locutus est pro rege, +stat in domo Aman, habens altitudinis quinquaginta cubitos. Cui dixit +rex: Appendite eum in eo. + +7:10 Suspensus est itaque Aman in patibulo quod paraverat Mardochaeo: +et regis ira quievit. + +8:1 Die illo dedit rex Assuerus Esther reginae domum Aman adversarii +Iudaeorum, et Mardochaeus ingressus est ante faciem regis. Confessa +est enim ei Esther quod esset patruus suus. + +8:2 Tulitque rex annulum, quem ab Aman recipi iusserat, et tradidit +Mardochaeo. Esther autem constituit Mardochaeum super domum suam. + + + +EDICTUM EDICTO REPELLITUR. + + +8:3 Nec his contenta, procidit ad pedes regis, flevitque et locuta ad +eum oravit ut malitiam Aman Agagitae, et machinationes eius pessimas, +quas excogitaverat contra Iudaeos, iuberet irritas fieri. + +8:4 At ille ex more sceptrum aureum protendit manu, quo signum +clementiae monstrabatur: illaque consurgens stetit ante eum, + +8:5 et ait: Si placet regi, et si inveni gratiam in oculis eius, et +deprecatio mea non ei videtur esse contraria, obsecro, ut novis +epistolis, veteres Aman litterae, insidiatoris et hostis Iudaeorum, +quibus eos in cunctis regis provinciis perire praeceperat, +corrigantur. + +8:6 Quo modo enim potero sustinere necem et interfectionem populi mei? + +8:7 Responditque rex Assuerus Esther reginae, et Mardochaeo Iudaeo: +Domum Aman concessi Esther, et ipsum iussi affigi cruci, quia ausus +est manum mittere in Iudaeos. + +8:8 Scribite ergo Iudaeis, sicut vobis placet, regis nomine, signantes +litteras annulo meo. Haec enim consuetudo erat, ut epistolis, quae ex +regis nomine mittebantur, et illius annulo signatae erant, nemo +auderet contradicere. + +8:9 Accitisque scribis et librariis regis (erat autem tempus tertii +mensis, qui appellatur Siban) vigesima et tertia die illius scriptae +sunt epistolae, ut Mardochaeus voluerat, ad Iudaeos, et ad principes, +procuratoresque et iudices, qui centum vigintiseptem provinciis ab +India usque ad Aethiopiam praesidebant: provinciae atque provinciae, +populo et populo iuxta linguas et litteras suas, et Iudaeis, prout +legere poterant, et audire. + +8:10 Ipsaeque epistolae, quae regis nomine mittebantur, annulo ipsius +obsignatae sunt, et missae per veredarios: qui per omnes provincias +discurrentes, veteres litteras novis nunciis praevenirent. + +8:11 Quibus imperavit rex, ut convenirent Iudaeos per singulas +civitates, et in unum praeciperent congregari ut starent pro animabus +suis, et omnes inimicos suos cum coniugibus ac liberis et universis +domibus, interficerent atque delerent, et spolia eorum diriperent. + +8:12 Et constituta est per omnes provincias una ultionis dies, id est +tertiadecima mensis duodecimi Adar. + + + +ALTERA EPISTOLA XERXIS. + + +E:1 [16:1] Rex magnus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam centum +vigintiseptem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostrae +iussioni obediunt, salutem dicit. + +E:2 [16:2] Multi bonitate principum et honore, qui in eos collatus +est, abusi sunt in superbiam: + +E:3 [16:3] et non solum subiectos regibus nituntur opprimere, sed +datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur +insidias. + +E:4 [16:4] Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et +humanitatis in se iura violare, sed Dei quoque cuncta cernentis +arbitrantur se posse fugere sententiam. + +E:5 [16:5] Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi +officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude +digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, + +E:6 [16:6] dum aures principum simplices, et ex sua natura alios +aestimantes, callida fraude decipiunt. + +E:7 [16:7] Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his, +quae geruntur quotidie, quo modo malis quorumdam suggestionibus regum +studia depraventur. + +E:8 [16:8] Unde providendum est paci omnium provinciarum. + +E:9 [16:9] Nec putare debetis, si diversa iubeamus, ex animi nostri +venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut +reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. + +E:10 [16:10] Et ut manifestius quod dicimus, intelligatis, Aman filius +Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et +pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus a nobis +susceptus est: + +E:11 [16:11] et tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster +vocaretur, et adoraretur ab omnibus post regem secundus: + +E:12 [16:12] qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno +privare nos niteretur et spiritu. + +E:13 [16:13] Nam Mardochaeum, cuius fide et beneficiis vivimus, et +consortem regni nostri Esther cum omni gente sua novis quibusdam atque +inauditis machinis expetivit in mortem: + +E:14 [16:14] hoc cogitans ut illis interfectis, insidiaretur nostrae +solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. + +E:15 [16:15] Nos autem a pessimo mortalium Iudaeos neci destinatos, in +nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario iustis utentes legibus, + +E:16 [16:16] et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, +cuius beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et +usque hodie custoditur. + +E:17 [16:17] Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, +sciatis esse irritas. + +E:18 [16:18] Pro quo scelere ante portas huius urbis, id est, Susan, +et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio eius pendet in +patibulis: non nobis, sed Deo reddente ei quod meruit. + +E:19 [16:19] Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus +proponatur, ut liceat Iudaeis uti legibus suis. + +E:20 [16:20] Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem +eorum paraverant, possint interficere tertiadecima die mensis +duodecimi, qui vocatur Adar. + +E:21 [16:21] hanc enim diem, Deus omnipotens, moeroris et luctus, eis +vertit in gaudium. + +E:22 [16:22] Unde et vos inter ceteros festos dies, hanc habetote +diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum +cognoscatur, + +E:23 [16:23] onmes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide +recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro +scelere. + +E:24 [16:24] Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit +sollemnitatis huius esse particeps, gladio et igne pereat, et sic +deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in +sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae. + +8:13 Summaque epistolae haec fuit, ut in omnibus terris ac populis, +qui regis Assueri subiacebant imperio, notum fieret, paratos esse +Iudaeos ad capiendam vindictam de hostibus suis. + +8:14 Egressique sunt veredarii celeres nuncia perferentes, et edictum +regis pependit in Susan. + +8:15 Mardochaeus autem de palatio, et de conspectu regis egrediens, +fulgebat vestibus regiis, hyacinthinis videlicet et aeriis, coronam +auream portans in capite, et amictus serico pallio atque purpureo. +Omnisque civitas exultavit, atque laetata est. + +8:16 Iudaeis autem nova lux oriri visa est, gaudium, honor, et +tripudium. + +8:17 Apud omnes populos, urbes, atque provincias, quocumque regis +iussa veniebant, mira exultatio, epulae atque convivia, et festus +dies: in tantum ut plures alterius gentis et sectae eorum religioni et +ceremoniis iungerentur. Grandis enim cunctos Iudaici nominis terror +invaserat. + + + +IUDAEI AB INIMICIS SE VINDICANT. + + +9:1 Igitur duodecimi mensis, quem Adar vocari ante iam diximus, +tertiadecima die, quando cunctis Iudaeis interfectio parabatur, et +hostes eorum inhiabant sanguini, versa vice Iudaei superiores esse +coeperunt, et se de adversariis vindicare. + +9:2 Congregatique sunt per singulas civitates, oppida, et loca ut +extenderent manum contra inimicos, et persecutores suos. Nullusque +ausus est resistere, eo quod omnes populos magnitudinis eorum formido +penetrarat. + +9:3 Nam et provinciarum indices, et duces, et procuratores, omnisque +dignitas, quae singulis locis ac operibus praeerat, extollebant +Iudaeos timore Mardochaei: + +9:4 quem principem esse palatii, et plurimum posse cognoverant: fama +quoque nominis eius crescebat quotidie, et per cunctorum ora +volitabat. + +9:5 Itaque percusserunt Iudaei inimicos suos plaga magna, et +occiderunt eos, reddentes eis quod sibi paraverant facere: + +9:6 in tantum ut etiam in Susan quingentos viros interficerent, extra +decem filios Aman Agagitae hostis Iudaeorum: quorum ista sunt nomina: + +9:7 Pharsandatha, et Delphon, et Esphatha, + +9:8 et Phoratha, et Adalia, et Aridatha, + +9:9 et Phermesta et Arisai, et Aridai, et Iezatha. + +9:10 Quos cum occidissent, praedas de substantiis eorum tangere +noluerunt. + +9:11 Statimque numerus eorum, qui occisi erant in Susan, ad regem +relatus est. + +9:12 Qui dixit reginae: In urbe Susan interfecerunt Iudaei quingentos +viros, et alios decem filios Aman: quantam putas eos exercere caedem +in universis provinciis? Quid ultra postulas, et quid vis ut fieri +iubeam? + +9:13 Cui illa respondit: Si regi placet, detur potestas Iudaeis, ut +sicut fecerunt hodie in Susan, sic et cras faciant, et decem filii +Aman in patibulis suspendantur. + +9:14 Praecepitque rex ut ita fieret. Statimque in Susan pependit +edictum, et decem filii Aman suspensi sunt. + +9:15 Congregatis Iudaeis quartadecima die mensis Adar, interfecti sunt +in Susan trecenti viri: nec eorum ab illis direpta substantia est. + +9:16 Sed et per omnes provincias, quae ditioni regis subiacebant, pro +animabus suis steterunt Iudaei, interfectis hostibus ac persecutoribus +suis: in tantum ut septuagintaquinque millia occisorum implerentur, et +nullus de substantiis eorum quidquam contingeret. + +9:17 Dies autem tertiusdecimus mensis Adar primus apud omnes +interfectionis fuit, et quartadecima die caedere desierunt. Quem +constituerunt esse sollemnem, ut in eo omni tempore deinceps vacarent +epulis, gaudio atque conviviis. + +9:18 At hi, qui in urbe Susan caedem exercuerant, tertiodecimo et +quartodecimo die eiusdem mensis in caede versati sunt: quintodecimo +autem die percutere desierunt. Et idcirco eundem diem constituerunt +sollemnem epularum atque laetitiae. + +9:19 Hi vero Iudaei, qui in oppidis non muratis ac villis morabantur, +quartumdecimum diem mensis Adar conviviorum et gaudii decreverunt, ita +ut exultent in eo, et mittant sibi mutuo partes epularum et ciborum. + + + +CELEBRATIO FESTI PHURIM SANCITUR. + + +9:20 Scripsit itaque Mardochaeus omnia haec, et litteris comprehensa +misit ad Iudaeos, qui in omnibus regis provinciis morabantur, tam in +vicino positis, quam procul, + +9:21 ut quartamdecimam et quintamdecimam diem mensis Adar pro festis +susciperent, et revertente semper anno sollemni celebrarent honore: + +9:22 quia in ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de inimicis suis, et +luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sunt, +essentque dies isti epularum atque laetitiae, et mitterent sibi +invicem ciborum partes, et pauperibus munuscula largirentur. + +9:23 Susceperuntque Iudaei in sollemnem ritum cuncta quae eo tempore +facere coeperant, et quae Mardochaeus litteris facienda mandaverat. + +9:24 Aman enim, filius Amadathi stirpis Agag, hostis et adversarius +Iudaeorum, cogitavit contra eos malum, ut occideret illos, atque +deleret: et misit phur, quod nostra lingua vertitur in sortem. + +9:25 Et postea ingressa est Esther ad regem, obsecrans ut conatus +eius, litteris regis irriti fierent: et malum, quod contra Iudaeos +cogitaverat, reverteretur in caput eius. Denique et ipsum et filios +eius affixerunt cruci, + +9:26 atque ex illo tempore dies isti appellati sunt phurim, id est +sortium: eo quod phur, id est sors, in urnam missa fuerit. Et cuncta, +quae gesta sunt, epistolae, id est libri huius volumine continentur: + +9:27 quaeque sustinuerunt, et quae deinceps immutata sunt, susceperunt +Iudaei super se et semen suum, et super cunctos, qui religioni eorum +voluerunt copulari, ut nulli liceat duos hos dies absque sollemnitate +transigere: quos scriptura testatur, et certa expetunt tempora, annis +sibi iugiter succedentibus. + +9:28 Isti sunt dies, quos nulla umquam delebit oblivio: et per +singulas generationes cunctae in toto orbe provinciae celebrabunt: nec +est ulla civitas, in qua dies phurim, id est sortium, non observentur +a Iudaeis, et ab eorum progenie, quae his ceremoniis obligata est. + +9:29 Scripseruntque Esther regina filia Abihail, et Mardochaeus +Iudaeus etiam secundam epistolam, ut omni studio dies ista sollemnis +sanciretur in posterum. + +9:30 et miserunt ad omnes Iudaeos, qui in centum viginti septem +provinciis regis Assueri versabantur, ut haberent pacem, et +susciperent veritatem, + +9:31 observantes Dies sortium, et suo tempore cum gaudio celebrarent: +sicut constituerant Mardochaeus et Esther, et illi observanda +susceperunt a se, et a semine suo ieiunia, et clamores, et Sortium +dies, + +9:32 et omnia, quae libri huius, qui vocatur Esther, historia +continentur. + + + +SUMMA DIGNITAS MARDOCHAEI. + + +10:1 Rex vero Assuerus omnem terram, et cunctas maris insulas fecit +tributarias: + +10:2 cuius fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas, qua +exaltavit Mardochaeum, scripta sunt in libris Medorum, atque Persarum: + +10:3 et quomodo Mardochaeus Iudaici generis secundus a rege Assuero +fuerit: et magnus apud Iudaeos et acceptabilis plebi fratrum suorum, +quaerens bona populo suo, et loquens ea, quae ad pacem seminis sui +pertinerent. + + + +SOMNIUM MARDOCHAEI EXPLICATUR. + + +F:1 [10:4] Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. + +F:2 [10:5] Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem +significantis: nec eorum quidquam irritum fuit. + +F:3 [10:6] Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem, solemque +conversus est, et in aquas plurimas redundavit: Esther est, quam rex +accepit uxorem, et voluit esse reginam. + +F:4 [10:7] Duo autem dracones: ego sum, et Aman. + +F:5 [10:8] Gentes, quae convenerant: hi sunt, qui conati sunt delere +nomen Iudaeorum. + +F:6 [10:9] Gens autem mea: Israel est, quae clamavit ad Dominum, et +salvum fecit Dominus populum suum: liberavitque nos ab omnibus malis, +et fecit signa magna atque portenta inter Gentes: + +F:7 [10:10] et duas sortes esse praecepit, unam Populi Dei, et alteram +cunctarum Gentium. + +F:8 [10:11] Venitque utraque sors in statutum ex illo iam tempore diem +coram Deo universis gentibus: + +F:9 [10:12] et recordatus est Dominus populi sui, ac misertus est +hereditatis suae. + +F:10 [10:13] Et observabuntur dies isti in mense Adar quartadecima, et +quintadecima die eiusdem mensis, cum omni studio, et gaudio in unum +coetum populi congregati, in cunctas deinceps generationes populi +Israel. + + + +LIBER ESTHER IN AEGYPTUM FERTUR. + + +F:11 [11:1] Anno quarto regnantibus Ptolemaeo, et Cleopatra, +attulerunt Dosithaeus, qui se Sacerdotem, et Levitici generis ferebat, +et Ptolemaeus filius eius hanc epistolam phurim, quam dixerunt +interpretatum esse Lysimachum Ptolemaei filium in Ierusalem. + + + + + + + +About This Electronic Edition: + + The editor has assembled this etext to approximate the arrangement of +the Greek Septuagint version of Esther. The Vulgate contains sections +both from the Hebrew and Greek versions, but the verses exclusive to +the Greek were transplanted to the end. These verses are specific to +different events in the story of Esther. Placed out of the context of +the body of book, as in the Vulgate, these verses can make for +difficult reading. The guide for this arrangement of the text is "The +New American Bible". [NAB] Thomas Nelson Publishers: Nashville 1987. +The chaper:verse numbers follow this edition with a few exceptions. +Verse 15:1 is a restatement of verse 4:8b and may have been added to +the Vulgate to put the following verses in context; it is not in the +NAB. After much thought the editor has decided to label it verse +B:7.5 even though it is an awkward designation. Verse 4:17 is left +unnumbered in the NAB; in this text it is verse C:0. In a few +instances verses were divided into "a" and "b" sections. None of verses +included in the source text has been removed from this edition. The +editor has removed the footnotes & appendices and modified the section +headers. A few new section headers have been added, based on the text +of the source's marginal notes. + + + + + +End of this Project Gutenberg Etext of "Liber Esther" +[Septuagint arrangement] + diff --git a/old/lvest10a.zip b/old/lvest10a.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..db79cd3 --- /dev/null +++ b/old/lvest10a.zip |