Initial commit of ebook 79379 filesHEAD main

author: www-data <www-data@mail.pglaf.org> 2026-08-16 14:22:19 -0700
committer: www-data <www-data@mail.pglaf.org> 2026-08-16 14:22:19 -0700
commit: d4b269a0b26aeb37ba4c5ec1ffec27d72d6dec19 (patch)
tree: bd544ffad6ee13d5f7a6a64a482214e31697edec /79379-h
66 files changed, 13151 insertions, 0 deletions
diff --git a/79379-h/79379-h.htm b/79379-h/79379-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..55a1e00
--- /dev/null
+++ b/79379-h/79379-h.htm
@@ -0,0 +1,13151 @@
+<!DOCTYPE HTML>
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2026-08-16T19:31:01Z using SAXON HE 9.9.1.8 . -->
+<html lang="nl">
+<head>
+<title>Michael Strogoff | Project Gutenberg</title>
+<meta charset="utf-8">
+<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html">
+<meta name="author" content="Jules Verne (1828–1905)">
+<link rel="coverpage" href="images/frontcover.jpg">
+<link rel="icon" href="images/frontcover.jpg" type="image/x-cover">
+<meta name="DC.Title" content="Michael Strogoff: De Koerier van den Czaar">
+<meta name="DC.Creator" content="Jules Verne (1828–1905)">
+<meta name="DC.Contributor" content="#####">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+<meta name="DC.Format" content="text/html">
+<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg">
+<style> /* <![CDATA[ */
+html {
+line-height: 1.3;
+}
+body {
+margin: 0;
+}
+main {
+display: block;
+}
+h1 {
+font-size: 2em;
+margin: 0.67em 0;
+}
+hr {
+height: 0;
+overflow: visible;
+}
+pre {
+font-family: monospace;
+font-size: 1em;
+}
+a {
+background-color: transparent;
+}
+abbr[title] {
+border-bottom: none;
+text-decoration: underline;
+}
+b, strong {
+font-weight: bolder;
+}
+code, kbd, samp {
+font-family: monospace;
+font-size: 1em;
+}
+small {
+font-size: 80%;
+}
+sub, sup {
+font-size: 67%;
+line-height: 0;
+position: relative;
+vertical-align: baseline;
+}
+sub {
+bottom: -0.25em;
+}
+sup {
+top: -0.5em;
+}
+img {
+border-style: none;
+}
+body {
+font-family: serif;
+font-size: 100%;
+text-align: left;
+margin-top: 2.4em;
+}
+div.front, div.body {
+margin-bottom: 7.2em;
+}
+div.back {
+margin-bottom: 2.4em;
+}
+.div0 {
+margin-top: 7.2em;
+margin-bottom: 7.2em;
+}
+.div1 {
+margin-top: 5.6em;
+margin-bottom: 5.6em;
+}
+.div2 {
+margin-top: 4.8em;
+margin-bottom: 4.8em;
+}
+.div3 {
+margin-top: 3.6em;
+margin-bottom: 3.6em;
+}
+.div4 {
+margin-top: 2.4em;
+margin-bottom: 2.4em;
+}
+.div5, .div6, .div7 {
+margin-top: 1.44em;
+margin-bottom: 1.44em;
+}
+.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child,
+.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child {
+margin-bottom: 0;
+}
+blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back {
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child,
+.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child {
+margin-top: 0;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 {
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+h3, .h3 {
+font-size: 1.2em;
+}
+h3.label {
+font-size: 1em;
+margin-bottom: 0;
+}
+h4, .h4 {
+font-size: 1em;
+}
+.alignleft {
+text-align: left;
+}
+.alignright {
+text-align: right;
+}
+.alignblock {
+text-align: justify;
+}
+p.tb, hr.tb, .par.tb, li.tb {
+margin: 1.6em auto;
+text-align: center;
+}
+p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument {
+font-size: 0.9em;
+text-indent: 0;
+}
+p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument {
+margin: 1.58em 10%;
+}
+.opener, .address {
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+}
+.addrline {
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.dateline {
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+text-align: right;
+}
+.salute {
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.signed {
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.epigraph {
+font-size: 0.9em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+.epigraph span.bibl {
+display: block;
+text-align: right;
+}
+.trailer {
+clear: both;
+margin-top: 3.6em;
+}
+span.abbr, abbr {
+white-space: nowrap;
+}
+span.parNum {
+font-weight: bold;
+}
+span.corr, span.gap {
+border-bottom: 1px dotted red;
+}
+span.num, span.trans {
+border-bottom: 1px dotted gray;
+}
+span.measure {
+border-bottom: 1px dotted green;
+}
+.ex {
+letter-spacing: 0.2em;
+}
+.sc {
+font-variant: small-caps;
+}
+.asc {
+font-variant: small-caps;
+text-transform: lowercase;
+}
+.uc {
+text-transform: uppercase;
+}
+.tt {
+font-family: monospace;
+}
+.underline {
+text-decoration: underline;
+}
+.overline, .overtilde {
+text-decoration: overline;
+}
+.rm {
+font-style: normal;
+}
+.red {
+color: red;
+}
+hr {
+clear: both;
+border: none;
+border-bottom: 1px solid black;
+width: 45%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+margin-top: 1em;
+text-align: center;
+}
+hr.dotted {
+border-bottom: 2px dotted black;
+}
+hr.dashed {
+border-bottom: 2px dashed black;
+}
+.aligncenter {
+text-align: center;
+}
+h1, h2, .h1, .h2 {
+font-size: 1.44em;
+line-height: 1.5;
+}
+h1.label, h2.label {
+font-size: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+h5, h6 {
+font-size: 1em;
+font-style: italic;
+}
+p, .par {
+text-indent: 0;
+}
+p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line {
+text-transform: uppercase;
+}
+.hangq {
+text-indent: -0.32em;
+}
+.hangqq {
+text-indent: -0.42em;
+}
+.hangqqq {
+text-indent: -0.84em;
+}
+p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter {
+float: left;
+clear: left;
+margin: 0 0.05em 0 0;
+padding: 0;
+line-height: 0.8;
+font-size: 420%;
+vertical-align: super;
+}
+blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote {
+font-size: 0.9em;
+margin: 1.58em 5%;
+}
+.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden {
+text-decoration: none;
+}
+.advertisement, .advertisements {
+background-color: #FFFEE0;
+border: black 1px dotted;
+color: #000;
+margin: 2em 5%;
+padding: 1em;
+}
+span.accent {
+display: inline-block;
+text-align: center;
+}
+span.accent, span.accent span.top, span.accent span.base {
+line-height: 0.40em;
+}
+span.accent span.top {
+font-weight: bold;
+font-size: 5pt;
+}
+span.accent span.base {
+display: block;
+}
+.footnotes .body, .footnotes .div1 {
+padding: 0;
+}
+.fnarrow {
+color: #660000;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+}
+.fnarrow:hover, .fnreturn:hover {
+color: #660000;
+}
+.fnreturn {
+color: #660000;
+font-size: 80%;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+a {
+text-decoration: none;
+}
+a:hover {
+text-decoration: underline;
+background-color: #e9f5ff;
+}
+a.noteRef, a.pseudoNoteRef {
+font-size: 67%;
+vertical-align: super;
+text-decoration: none;
+margin-left: 0.1em;
+}
+.externalUrl {
+font-size: small;
+font-family: monospace;
+color: gray;
+}
+.displayfootnote {
+display: none;
+}
+div.footnotes {
+font-size: 80%;
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+hr.fnsep {
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+p.footnote, .par.footnote {
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel {
+float: left;
+margin-left: -0.1em;
+min-width: 1.0em;
+padding-right: 0.4em;
+height: 1ex;
+}
+.apparatusnote {
+text-decoration: none;
+}
+.apparatusnote:target, .fndiv:target {
+background-color: #eaf3ff;
+}
+table.tocList {
+width: 100%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+border-width: 0;
+border-collapse: collapse;
+}
+td.tocText {
+padding-top: 2em;
+padding-bottom: 1em;
+}
+td.tocPageNum, td.tocDivNum {
+text-align: right;
+min-width: 10%;
+border-width: 0;
+white-space: nowrap;
+}
+td.tocDivNum {
+padding-left: 0;
+padding-right: 0.5em;
+vertical-align: top;
+}
+td.tocPageNum {
+padding-left: 0.5em;
+padding-right: 0;
+vertical-align: bottom;
+}
+td.tocDivTitle {
+width: auto;
+}
+p.tocPart, .par.tocPart {
+margin: 1.58em 0;
+font-variant: small-caps;
+}
+p.tocChapter, .par.tocChapter {
+margin: 1.58em 0;
+}
+p.tocSection, .par.tocSection {
+margin: 0.7em 5%;
+}
+table.tocList td {
+vertical-align: top;
+}
+table.tocList td.tocPageNum {
+vertical-align: bottom;
+}
+table.inner {
+display: inline-table;
+border-collapse: collapse;
+width: 100%;
+}
+td.itemNum {
+text-align: right;
+min-width: 5%;
+padding-right: 0.8em;
+}
+td.innerContainer {
+padding: 0;
+margin: 0;
+}
+.index {
+font-size: 80%;
+}
+.index p {
+text-indent: -1em;
+margin-left: 1em;
+}
+.indexToc {
+text-align: center;
+}
+.transcriberNote {
+background-color: #DDE;
+border: black 1px dotted;
+color: #000;
+font-family: sans-serif;
+font-size: 80%;
+margin: 2em 5%;
+padding: 1em;
+}
+.missingTarget {
+text-decoration: line-through;
+color: red;
+}
+.correctionTable {
+width: 75%;
+}
+.width20 {
+width: 20%;
+}
+.width40 {
+width: 40%;
+}
+p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint {
+color: #666666;
+font-size: 80%;
+}
+span.musictime {
+vertical-align: middle;
+display: inline-block;
+text-align: center;
+}
+span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom {
+padding: 1px 0.5px;
+font-size: xx-small;
+font-weight: bold;
+line-height: 0.7em;
+}
+span.musictime span.bottom {
+display: block;
+}
+audio {
+height: 20px;
+margin-left: 0.5em;
+margin-right: 0.5em;
+}
+ul {
+list-style-type: none;
+}
+.splitListTable {
+margin-left: 0;
+}
+.splitListTable td {
+vertical-align: top;
+}
+.numberedItem {
+text-indent: -3em;
+margin-left: 3em;
+}
+.numberedItem .itemNumber {
+float: left;
+position: relative;
+left: -3.5em;
+width: 3em;
+display: inline-block;
+text-align: right;
+}
+.itemGroupTable {
+border-collapse: collapse;
+margin-left: 0;
+}
+.itemGroupTable td {
+padding: 0;
+margin: 0;
+vertical-align: middle;
+}
+.itemGroupBrace {
+padding: 0 0.5em !important;
+}
+.titlePage {
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0 7em;
+padding: 5em 10% 6em;
+text-align: center;
+}
+.titlePage .docTitle {
+line-height: 1.7;
+margin: 2em 0;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .docTitle .mainTitle {
+font-size: 1.8em;
+font-weight: inherit;
+font-variant: inherit;
+line-height: inherit;
+}
+.titlePage .docTitle .subTitle,
+.titlePage .docTitle .seriesTitle,
+.titlePage .docTitle .volumeTitle {
+font-size: 1.44em;
+font-weight: inherit;
+font-variant: inherit;
+line-height: inherit;
+}
+.titlePage .byline {
+margin: 2em 0;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+.titlePage .byline .docAuthor {
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .figure {
+margin: 2em auto;
+}
+.titlePage .docImprint {
+margin: 4em 0 0;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+.titlePage .docImprint .docDate {
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+div.figure, div.figureGroup {
+text-align: center;
+}
+table.figureGroupTable {
+width: 80%;
+border-collapse: collapse;
+}
+.figure, .figureGroup {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.floatLeft {
+float: left;
+margin: 10px 10px 10px 0;
+}
+.floatRight {
+float: right;
+margin: 10px 0 10px 10px;
+}
+p.figureHead, .par.figureHead {
+font-size: 100%;
+text-align: center;
+}
+.figAnnotation {
+font-size: 80%;
+position: relative;
+margin: 0 auto;
+}
+.figTopLeft, .figBottomLeft {
+float: left;
+}
+.figTopRight, .figBottomRight {
+float: right;
+}
+.figure p, .figure .par, .figureGroup p, .figureGroup .par {
+font-size: 80%;
+margin-top: 0;
+text-align: center;
+}
+img {
+border-width: 0;
+}
+td.galleryFigure {
+text-align: center;
+vertical-align: middle;
+}
+td.galleryCaption {
+text-align: center;
+vertical-align: top;
+}
+.lgOuter {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+display: table;
+}
+.lg {
+text-align: left;
+padding: .5em 0;
+}
+.lg h4, .lgOuter h4 {
+font-weight: normal;
+}
+.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgOuter .lineNum {
+color: #777;
+font-size: 90%;
+left: 16%;
+margin: 0;
+position: absolute;
+text-align: center;
+text-indent: 0;
+top: auto;
+width: 1.75em;
+}
+p.line, .par.line {
+margin: 0;
+}
+span.hemistich {
+visibility: hidden;
+}
+.verseNum {
+font-weight: bold;
+}
+div.i1 { padding-left: 0.5em; }
+div.i2 { padding-left: 1em; }
+div.i3 { padding-left: 1.5em; }
+div.i4 { padding-left: 2em; }
+div.i5 { padding-left: 2.5em; }
+div.i6 { padding-left: 3em; }
+div.i7 { padding-left: 3.5em; }
+div.i8 { padding-left: 4em; }
+div.i9 { padding-left: 4.5em; }
+div.i10 { padding-left: 5em; }
+div.i11 { padding-left: 5.5em; }
+div.i12 { padding-left: 6em; }
+div.i13 { padding-left: 6.5em; }
+div.i14 { padding-left: 7em; }
+div.i15 { padding-left: 7.5em; }
+div.i16 { padding-left: 8em; }
+p.i1 {text-indent: 0.5em; }
+p.i2 {text-indent: 1em; }
+p.i3 {text-indent: 1.5em; }
+p.i4 {text-indent: 2em; }
+p.i5 {text-indent: 2.5em; }
+p.i6 {text-indent: 3em; }
+p.i7 {text-indent: 3.5em; }
+p.i8 {text-indent: 4em; }
+p.i9 {text-indent: 4.5em; }
+p.i10 {text-indent: 5em; }
+p.i11 {text-indent: 5.5em; }
+p.i12 {text-indent: 6em; }
+p.i13 {text-indent: 6.5em; }
+p.i14 {text-indent: 7em; }
+p.i15 {text-indent: 7.5em; }
+p.i16 {text-indent: 8em; }
+.speaker {
+font-weight: bold;
+margin-bottom: 0.4em;
+}
+.sp .line {
+margin: 0 10%;
+text-align: left;
+}
+.castlist, .castitem {
+list-style-type: none;
+}
+.castGroupTable {
+border-collapse: collapse;
+margin-left: 0;
+}
+.castGroupTable td {
+padding: 0;
+margin: 0;
+vertical-align: middle;
+}
+.castGroupBrace {
+padding: 0 0.5em !important;
+}
+body {
+padding: 1.58em 16%;
+}
+.pageNum {
+font-variant: normal;
+text-transform: none;
+display: inline;
+font-size: 12.8px;
+font-style: normal;
+margin: 0;
+padding: 0;
+position: absolute;
+right: 1%;
+text-align: right;
+letter-spacing: normal;
+}
+.marginnote {
+font-variant: normal;
+text-transform: none;
+font-size: 12.8px;
+height: 0;
+left: 1%;
+position: absolute;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: left;
+}
+.right-marginnote {
+font-variant: normal;
+text-transform: none;
+font-size: 12.8px;
+height: 0;
+right: 3%;
+position: absolute;
+text-indent: 0;
+text-align: right;
+width: 11%
+}
+.cut-in-left-note {
+font-variant: normal;
+text-transform: none;
+font-size: 12.8px;
+left: 1%;
+float: left;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: left;
+padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0;
+}
+.cut-in-right-note {
+font-variant: normal;
+text-transform: none;
+font-size: 12.8px;
+left: 1%;
+float: right;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: right;
+padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em;
+}
+span.tocPageNum, span.flushright {
+position: absolute;
+right: 16%;
+top: auto;
+text-indent: 0;
+}
+.pglink::after {
+content: "\0000A0\01F4D8";
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.catlink::after {
+content: "\0000A0\01F4C7";
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after {
+content: "\0000A0\002197\00FE0F";
+color: blue;
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.pglink:hover {
+background-color: #DCFFDC;
+}
+.catlink:hover {
+background-color: #FFFFDC;
+}
+.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover {
+background-color: #FFDCDC;
+}
+body {
+background: #FFFFFF;
+font-family: serif;
+}
+body, a.hidden {
+color: black;
+}
+h1, h2, .h1, .h2 {
+text-align: center;
+font-variant: small-caps;
+font-weight: normal;
+}
+p.byline {
+text-align: center;
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline {
+text-align: left;
+}
+.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum {
+color: #660000;
+}
+.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a {
+color: #666666;
+}
+a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover {
+color: red;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6 {
+font-weight: normal;
+}
+table {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+td.tocText {
+text-align: center;
+font-variant: small-caps;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+caption, .tableCaption {
+text-align: center;
+}
+.Arab { font-family: Scheherazade, serif; }
+.Aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; }
+.Grek { font-family: 'Charis SIL', serif; }
+.Hebr { font-family: 'SBL Hebrew', Shlomo, 'Ezra SIL', serif; }
+.Syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; }
+/* CSS rules generated from rendition elements in TEI file */
+.small {
+font-size: small;
+}
+.large {
+font-size: large;
+}
+.vam {
+vertical-align: middle;
+}
+.center {
+text-align: center;
+}
+/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
+.cover-imagewidth {
+width:512px;
+}
+.titlepage-imagewidth {
+width:455px;
+}
+.tp-imagewidth {
+width:544px;
+}
+.p005width {
+width:505px;
+}
+.p009width {
+width:501px;
+}
+.p017width {
+width:492px;
+}
+.p025width {
+width:499px;
+}
+.p033width {
+width:503px;
+}
+.p037width {
+width:504px;
+}
+.p041width {
+width:504px;
+}
+.p045width {
+width:503px;
+}
+.p049width {
+width:501px;
+}
+.p053width {
+width:500px;
+}
+.p057width {
+width:506px;
+}
+.p061width {
+width:500px;
+}
+.p065width {
+width:501px;
+}
+.p073width {
+width:500px;
+}
+.p077width {
+width:498px;
+}
+.p085width {
+width:494px;
+}
+.p089width {
+width:495px;
+}
+.p093width {
+width:498px;
+}
+.p097width {
+width:501px;
+}
+.p099width {
+width:496px;
+}
+.p101width {
+width:499px;
+}
+.p105width {
+width:498px;
+}
+.p109width {
+width:505px;
+}
+.p113width {
+width:500px;
+}
+.p117width {
+width:504px;
+}
+.p121width {
+width:505px;
+}
+.p125width {
+width:497px;
+}
+.p129width {
+width:498px;
+}
+.p137width {
+width:500px;
+}
+.xd34e3053 {
+text-align:right;
+}
+.xd34e3144 {
+text-indent:4em;
+}
+.p141width {
+width:498px;
+}
+.p145width {
+width:505px;
+}
+.p149width {
+width:505px;
+}
+.p153width {
+width:509px;
+}
+.p157width {
+width:503px;
+}
+.p161width {
+width:504px;
+}
+.p165width {
+width:503px;
+}
+.p169width {
+width:501px;
+}
+.p173width {
+width:501px;
+}
+.p175width {
+width:501px;
+}
+.p177width {
+width:499px;
+}
+.p181width {
+width:499px;
+}
+.p185width {
+width:499px;
+}
+.p189width {
+width:497px;
+}
+.p191width {
+width:496px;
+}
+.p193width {
+width:496px;
+}
+.p197width {
+width:497px;
+}
+.p201width {
+width:496px;
+}
+.p209width {
+width:497px;
+}
+.p217width {
+width:501px;
+}
+.p221width {
+width:497px;
+}
+.p225width {
+width:500px;
+}
+.p233width {
+width:498px;
+}
+.p237width {
+width:493px;
+}
+.p241width {
+width:498px;
+}
+.p249width {
+width:493px;
+}
+.p253width {
+width:501px;
+}
+.p257width {
+width:506px;
+}
+.p265width {
+width:507px;
+}
+.p269width {
+width:505px;
+}
+.spinewidth {
+width:101px;
+}
+.backwidth {
+width:493px;
+}
+/* ]]> */ </style>
+</head>
+
+<body>
+<div style='text-align:center'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 79379 ***</div>
+
+<div class="front">
+<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/frontcover.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="512" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first center large">MICHAEL STROGOFF
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure titlepage-imagewidth"><img src="images/titlepage.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="455" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="titlePage">
+<div class="docTitle">
+<div class="seriesTitle">WONDERREIZEN</div>
+</div>
+<div class="byline"><span class="docAuthor">JULES VERNE</span></div>
+<div class="docTitle">
+<h1 class="mainTitle">MICHAEL STROGOFF</h1>
+<div class="subTitle">DE KOERIER VAN DEN CZAAR</div>
+</div>
+<div class="figure tp-imagewidth" id="tp-image"><img src="images/tp-image.jpg" alt="MOSCOW IRKOUTSK" width="544" height="353"><p class="figureHead">MOSCOW IRKOUTSK</p>
+</div>
+<div class="docImprint">AMSTERDAM<br>
+UITGEVERS-MAATSCHAPPIJ „ELSEVIER”.<br>
+<span class="docDate">1910.</span></div>
+</div>
+<p><span class="pageNum" id="pb1">[<a href="#pb1">1</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="body">
+<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5808">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<div class="figure"><img src="images/p001.jpg" alt="I." width="627" height="645"></div>
+<h2 class="label">I.</h2>
+<h2 class="main">Een feest in het Nieuwe Paleis.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">»Sire, al weer eene dépêche.”
+</p>
+<p>»Van waar?”
+</p>
+<p>»Van Tomsk.”
+</p>
+<p>»Is de telegraafdraad voorbij de stad gebroken?”
+</p>
+<p>»Hij is sedert gisteren gebroken.”
+</p>
+<p>»Zend van uur tot uur een telegram naar Tomsk, generaal, en dat men mij op de hoogte
+houde.”
+</p>
+<p>»Ja, sire,” antwoordde generaal Kissoff.
+</p>
+<p>Deze woorden werden ’s morgens te twee uur gewisseld op het oogenblik, <span class="pageNum" id="pb2">[<a href="#pb2">2</a>]</span>dat het feest, in het Nieuwe Paleis gegeven, in vollen gang was.
+</p>
+<p>Gedurende die soirée hadden de regimenten van Preobrajensky en Paulowsky de uitgezochtste
+polka’s, mazurka’s, scottisch’s en walsen van hun <span class="ex">répertoire</span> onophoudelijk gespeeld. De dansparen vermenigvuldigden tot in het oneindige door
+de schitterende zalen van het paleis, dat zich in de nabijheid van het <span class="ex">oude steenen huis</span> bevond, waarin eertijds zoovele verschrikkelijke drama’s hadden plaats gehad, en
+waarin de echo’s dezen nacht ontwaakten om de tonen van de muziek der quadrilles te
+doen weerkaatsen.
+</p>
+<p>De hofmaarschalk werd trouwens zeer goed in zijne moeilijke taak ter zijde gestaan.
+De grootvorsten en hunne adjudanten, de kamerheeren van dienst, de officieren van
+het paleis, bestuurden en regelden zelf de dansen. De grootvorstinnen, met diamanten
+bedekt, de staatsdames in gala-kostuum, gaven wakker aan de vrouwen der hooge militaire
+en burgerlijke beambten van de <span class="ex">oude witte steenen stad</span>, het voorbeeld.… Ook, toen het sein tot de <span class="ex">polonaise</span> weerklonk, toen de genoodigden van alle rangen aan deze gekadenseerde promenade deelnamen,
+die bij de plechtigheden van dien aard al het gewicht van een nationale dans heeft,
+bood het mengsel der met kant afgezette japonnen en der met decoratiën versierde uniformen
+een onbeschrijfelijk gezicht aan, onder het licht van honderd kristallen kronen, dat
+de weerkaatsing der groote spiegels nog vertienvoudigde.
+</p>
+<p>Het was oogverblindend!
+</p>
+<p>Daarenboven deed de groote zaal, de grootste van het Nieuwe Paleis, aan dien prachtigen
+stoet van hooge personages en schitterend getooide vrouwen eene welverdiende eer aan.
+Het gewelf met verguldsels rijk versierd, die door den tijd reeds een weinig dof waren
+geworden, was als met flikkerende sterren bezaaid. De met goud geborduurde gordijnen
+en <span class="ex">portières</span> hulden zich in purperkleurige warme tonen, die op de afwisselende prachtige plooien
+der zware stof weerkaatsten.
+</p>
+<p>Door de beslagen glazen der boogvormige ramen verspreidde zich het licht, waarvan
+de zalen schitterden, getemperd en als de weerkaatsing van een brand naar buiten en
+stak zeer af bij de duisternis, welke gedurende eenige uren dit schitterend paleis
+omhulde. Ook trok die tegenstelling de aandacht van de genoodigden, die niet meedansten.
+Als zij voor de ramen bleven stilstaan, konden zij eenige torens flauw onderscheiden,
+die hier en daar hunne zeer groote schaduwbeelden afteekenden.
+</p>
+<p>Onder de gebeeldhouwde balkons zagen zij talrijke schildwachten, bedaard met het geweer
+op den schouder heen- en weergaan, wier puntige helm als door eene vuurpluim versierd
+was, voortgebracht door het licht dat zich naar buiten verspreidde. Ze hoorden ook
+de stappen der patrouilles, die op de vierkante blauwe steenen met misschien nog meer
+juistheid op de maat liepen dan de voeten der <span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span>dansers op den vloer der zalen. Van tijd tot tijd herhaalde zich het geroep der schildwachten
+van post tot post, en soms mengde zich een trompetsein met de accoorden van het orkest
+en wierp zijn schelle tonen te midden der algemeene harmonie.
+</p>
+<p>Lager nog, vóór den gevel, zonderden zich donkere massa’s van de groote lichtkegels
+af, door het licht van het Nieuwe Paleis gevormd. Het waren booten die eene rivier
+afvoeren, waarvan de wateren hier en daar door het trillend schijnsel van eenige vuurbakens
+verlicht, het lage gedeelte der terrassen bespoelden.
+</p>
+<p>De voornaamste persoon van het bal, hij die het feest gaf en aan wien generaal Kissoff
+een titel toegekend had, voor vorsten bestemd, was eenvoudig in eene officiers-uniform
+der jagers van de garde gekleed. Het was van hem geene gemaaktheid, maar de gewoonte
+van een man die weinig met pralerij opheeft. Zijne kleeding stak dus af bij de prachtige
+kostumes om hem heen, en zelfs vertoonde hij zich meestal zoo te midden van zijn geleide,
+bestaande uit Georgiërs, Kozakken, Lesghiërs, schitterende eskadrons, in de prachtvolle
+uniformen van den Kaukasus uitgedost.
+</p>
+<p>Dit personage, groot van gestalte, met een vriendelijk uiterlijk, een kalm gelaat,
+doch met een voorhoofd dat zorgen verried, ging van de eene groep naar de andere,
+maar sprak weinig en scheen zelfs slechts een flauwe aandacht te wijden, hetzij aan
+de vroolijke gesprekken der jonge genoodigden, hetzij aan de meer ernstige der hooge
+staatsambtenaren of der gezanten, die bij hem de voornaamste staten van Europa vertegenwoordigden.
+Twee of drie dezer scherpzinnige diplomaten—gelaatkundigen van beroep—hadden wel gemeend
+op het gelaat van hun gastheer eenig teeken van ongerustheid op te merken, waarvan
+de oorzaak hun ontsnapte, doch geen enkele zou zich veroorloofd hebben, hem hierover
+te ondervragen. In alle geval wilde de officier der jagers van de garde ongetwijfeld
+geenszins dat de geheime gedachten, die hem bezighielden, het feest zouden storen,
+en, daar hij een dier zeldzame vorsten was, aan wien bijna eene geheele wereld zich
+gewend heeft te gehoorzamen, zelfs in gedachte, werden de genoegens van het bal geen
+oogenblik belemmerd.
+</p>
+<p>Generaal Kissoff wachtte evenwel dat de officier, aan wien hij zooeven de dépêche
+uit Tomsk had medegedeeld, hem het bevel zou geven zich te verwijderen, doch deze
+bleef het stilzwijgen bewaren. Hij had het telegram genomen, het gelezen en zijn gelaat
+werd hoe langer hoe somberder. Hij bracht zijn hand zelfs onwillekeurig aan het gevest
+van zijn degen en vervolgens aan zijne oogen, die hij een oogenblik bedekte. Men zou
+gezegd hebben dat het schelle licht hem smartte, en dat hij de duisternis zocht, om
+beter tot zich zelven in te keeren.
+</p>
+<p>»Dus,” hernam hij, na generaal Kissoff naar het venster geleid te hebben, »zijn wij
+sedert gisteren niet meer in verbinding met den grootvorst?”
+<span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span></p>
+<p>»Neen, Sire, en het is te vreezen dat de dépêches weldra niet meer over de Siberische
+grenzen kunnen.”
+</p>
+<p>»Maar de troepen der provinciën van de Amoer en van Irkoetsk, alsmede die van Transbaikalië,
+hebben order ontvangen onmiddellijk naar Irkoetsk op te rukken.”
+</p>
+<p>»Dit bevel is met het laatste telegram gegeven, dat wij gene zijde van het meer Baïkal
+hebben kunnen doen bereiken.”
+</p>
+<p>»Wat de gouvernementen van de Jeniseï, van Omsk, van Semipalatinsk, van Tobolsk betreft,
+zijn wij altijd nog met hen in rechtstreeksche verbinding sedert het begin van den
+inval?”
+</p>
+<p>»Ja, Sire, onze dépêches bereiken hen nog, en wij hebben op het oogenblik de zekerheid,
+dat de Tartaren niet tot over de Irtisch en de Obi voortgerukt zijn.”
+</p>
+<p>»En heeft men geen enkel bericht van den verrader Ivan <span class="corr" id="xd34e195" title="Bron: Orageff">Ogareff</span>?”
+</p>
+<p>»Geen enkel,” antwoordde generaal Kissoff. »De directeur van politie kan niet met
+zekerheid bevestigen of hij de grenzen over is of niet.”
+</p>
+<p>»Dat zijn signalement dan onmiddellijk opgezonden worde naar <span class="corr" id="xd34e201" title="Bron: Nyni-Novgorod">Nijni-Novgorod</span>, naar Perm, naar Ekaterinenburg, naar Kassimow, naar Tioemen, naar <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, naar Omsk, naar Elamsk, naar <span class="corr" id="xd34e207" title="Bron: Kolyvan">Kolivan</span>, naar Tomsk, naar alle telegraafkantoren, waarmede de draad nog in gemeenschap is!”
+</p>
+<p>»De bevelen van Uwe Majesteit zullen oogenblikkelijk ten uitvoer worden gebracht,”
+antwoordde generaal Kissoff.
+</p>
+<p>»Geen woord over dit alles!”
+</p>
+<p>Na een teeken van eerbiedige instemming gegeven en een diepe buiging gemaakt te hebben,
+mengde zich de generaal onder de menigte en verliet hij weldra de zalen, zonder dat
+zijn vertrek werd opgemerkt.
+</p>
+<p>Wat den officier betreft, hij bleef eenige oogenblikken peinzend, en toen hij zich
+weer onder de verschillende groepen van militairen en staatslieden kwam mengen, die
+zich op verscheidene punten der zalen hadden gevormd, had zijn gelaat al de kalmte
+hernomen, die hem een oogenblik verlaten had.
+</p>
+<p>Evenwel was het ernstige feit, dat tot deze snel gewisselde woorden aanleiding gegeven
+had niet zoo onbekend, als de officier der jagers van de garde en generaal Kissoff
+meenden. Men sprak er wel is waar niet officieel, ja zelfs niet officieus over, wijl
+de tongen niet los waren, doch eenige hooge personages waren van de gebeurtenissen,
+die over de grenzen plaats vonden, min of meer juist onderricht geworden. In alle
+geval, hetgeen zij misschien slechts ten naastenbij wisten, waarover zij zich niet
+onderhielden, zelfs niet tusschen leden van het <span class="ex" lang="fr">corps diplomatique</span>, hierover spraken in stilte twee genoodigden, die zich op deze receptie in het Nieuwe
+Paleis noch door uniform noch door eenige decoratie onderscheidden. Deze schenen vrij
+juiste inlichtingen ontvangen te hebben.
+</p>
+<p>Hoe, langs welken weg, door welke tusschenkomst wisten deze <span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span>twee eenvoudige stervelingen hetgeen zoovele andere personages, zelfs de aanzienlijkste,
+ter nauwernood vermoedden? Men zou het niet kunnen zeggen. Bezaten zij de gave van
+in de toekomst te zien<span class="corr" id="xd34e224" title="Bron: !">?</span>
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p005width" id="p005"><img src="images/p005.jpg" alt="Splendid!" width="505" height="720"><div class="figAnnotation p005width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb8">Blz. 8</a>.</span></div>
+<p class="figureHead"><span class="ex" lang="en">Splendid!</span></p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span></p>
+<p>Bezaten zij een zesde zintuig dat hen in staat stelde verder te zien dan de begrensde
+blik van den mensch reikt? Hadden zij een bijzonder fijnen reuk om de verborgenheden
+op te sporen? Had hunne natuur dan eene andere gedaante aangenomen, dank zij deze
+gewoonte, bij hen een tweede natuur geworden, om te leven van navorsching en door
+navorsching? Men zou in verzoeking gebracht worden dat aan te nemen.
+</p>
+<p>Van deze beide mannen, was de eerste een Engelschman, de andere een Franschman, beiden
+lang en mager,—deze bruin als de zuidelijke bewoners van Provence, gene rosachtig
+als een gentleman van Lancashire. De Anglo-Normandiër, afgemeten, koud, flegmatisch,
+weinig beweeglijk en weinig spraakzaam, scheen niet te spreken of gebaren te maken,
+dan wanneer eene veer losging, die bij geregelde tusschenpoozen werkte. De Gallo-Romein,
+levendig, dartel, drukte zich te gelijkertijd met de lippen, oogen en handen uit,
+twintig manieren hebbende om zijne gedachte terug te geven, terwijl de Anglo-Normandiër
+er slechts éene scheen te hebben, die onveranderlijk in zijn brein gestereotypeerd
+was.
+</p>
+<p>Dat verschil in natuur zou den minst opmerkzamen mensch getroffen hebben; maar een
+gelaatkundige, deze twee vreemdelingen een weinig van nabij beschouwende, zou de natuurkundige
+tegenstelling die hen kenmerkte, juist bepaald hebben door te zeggen: dat zoo de Franschman
+geheel en al »oog,” de Engelschman geheel en al »oor” was.
+</p>
+<p>Inderdaad, was het gezichtswerktuig van den een door het gebruik tot eene bijzondere
+volmaaktheid gebracht. Het netvlies van zijn oog moet even gevoelig zijn als dat van
+die goochelaars, die eene kaart herkennen alleen door vlug af te nemen of enkel door
+de plaatsing eener valsche kaart, die door niemand anders wordt opgemerkt. De Franschman
+bezat dus in hooge mate hetgeen men noemde: »het geheugen van het oog.”
+</p>
+<p>De Engelschman daarentegen, scheen in het bijzonder geschapen te zijn, om te luisteren
+en te hooren. Was zijn gehoorwerktuig eenmaal door den klank eener stem getroffen,
+dan kon hij die niet meer vergeten, en na tien, ja na twintig jaar, zou hij ze nog
+onder duizenden herkend hebben. Zijne ooren hadden wel niet het vermogen zich te bewegen,
+zooals die der dieren, die met groote gehoorschelpen voorzien zijn; maar, daar de
+geleerden bewezen hebben, dat de ooren van den mensch slechts bijna onbeweeglijk zijn,
+zou men kunnen beweren dat die van bovengenoemden Engelschman, door ze op te zetten
+en ze heen en weer te wringen, de klanken zochten op te vangen op eene, zelfs voor
+den natuurvorscher bijna onmerkbare wijze.
+</p>
+<p>Het is noodig hier te doen opmerken, dat deze volmaaktheid van gezicht en gehoor deze
+twee mannen in hun bedrijf uitstekend te pas kwam, want de Engelschman was correspondent
+van de <i lang="en">Daily Telegraph</i>, en de Franschman, correspondent van .… <span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span>Van welk dagblad of van welke dagbladen, dit zeide hij niet en wanneer men ’t hem
+vroeg, dan antwoordde hij vroolijk weg, dat hij met zijne »nicht Madeleine” briefwisseling
+hield. In de werkelijkheid was deze Franschman, onder een schijn van luchtigheid,
+zeer slim en zeer scherpzinnig. Links en rechts pratende, misschien om beter zijn
+lust om nieuws te vernemen te verbergen, liet hij zich nooit uit. Zijne praatzucht
+zelfs diende hem tot zwijgen, en misschien was hij meer geheimhoudend en omzichtig
+dan zijn collega van de <i lang="en">Daily Telegraph</i>. En zoo beiden dit feest bijwoonden, dat in het Nieuwe Paleis in den nacht van 15
+op 16 Juli gegeven werd, dan was ’t in hoedanigheid van dagbladschrijvers, en tot
+groote stichting hunner lezers.
+</p>
+<p>Het spreekt vanzelf, dat deze beide mannen vol ijver voor hunne zending waren, door
+onophoudelijk als fretten het spoor te volgen van het meest onverwachte nieuws; niets
+schrikte hen af, mits zij maar slaagden; zij hadden de onverstoorbare koelbloedigheid
+en de werkelijke stoutheid van lieden van het vak. Als wezenlijke <span class="ex" lang="en">jockeys</span> van die <span class="ex" lang="en">steeple chase</span>, van de jacht op nieuwstijdingen, klommen zij over hagen, trokken zij rivieren over,
+sprongen zij de hindernissen over met de weergalooze drift van volbloed-paarden die
+de eersten willen zijn of sterven!
+</p>
+<p>Overigens lieten hunne dagbladen ’t hun aan geen geld ontbreken als zijnde dit de
+zekerste, snelste en volmaaktste stof die tot nu toe bekend is om nieuwstijdingen
+te bekomen. Men moet er ook tot hunne eer bijvoegen, dat geen van beiden zich ooit
+met het bijzondere leven bemoeiden, en dat zij dan alleen werkten, wanneer staatkundige
+en maatschappelijke belangen in het spel waren. In éen woord, zij oefenden hetgeen
+men sedert eenige jaren noemt, »het groote staatkundige en militaire verslaggeversschap”
+uit.
+</p>
+<p>Alleen zal men zien, wanneer men ze van nabij gadeslaat, dat zij den meesten tijd
+eene zonderlinge manier hadden om de feiten te beschouwen en vooral hunne gevolgen,
+daar ieder van hen zijne eigen manier »van zien en van waardeeren” had. Doch daar
+het met hunne taak ernst was, en zij zich niet ontzagen, wanneer het te pas kwam,
+zou het leelijk geweest zijn hen hierover te laken.
+</p>
+<p>De Fransche correspondent heette Alcide Jolivet. Harry Blount was de naam van den
+Engelschen correspondent. Zij ontmoetten elkander voor den eersten keer op het feest
+in het Nieuwe Paleis, waarvan zij in hun dagblad een verslag moesten geven. Het verschil
+van hun karakter, gevoegd bij een zekere <span class="ex" lang="fr">jalousie de metier</span>, moest hun vrij weinig genegenheid voor elkander inboezemen. Evenwel vermeden zij
+elkander niet en zochten veeleer elkander wederkeerig te polsen omtrent het nieuws
+van den dag. Zij waren, alles wel beschouwd, twee jagers, op hetzelfde jachtveld met
+gelijke behoedzaamheid jagende. Hetgeen de een miste, kon door den <span class="pageNum" id="pb8">[<a href="#pb8">8</a>]</span>ander geschoten worden, en dezen tot voordeel strekken;—ook hun eigenbelang bracht
+mede dat zij in de gelegenheid waren, elkander te zien en te verstaan.
+</p>
+<p>Dien avond lagen zij dus beiden op de loer. Er was werkelijk iets in de lucht.
+</p>
+<p>»Al waren het slechts een zwerm wilde eendvogels,” zeide Alcide Jolivet tot zichzelf,
+<span id="xd34e274">»</span>dan is ’t wel een schot waard!”
+</p>
+<p>De twee correspondenten geraakten dus gedurende het bal met elkander in gesprek, eenige
+oogenblikken nadat generaal Kissoff zich verwijderd had, en beproefden elkander een
+weinig te polsen.
+</p>
+<p>»<span class="ex" lang="fr">Vraiment, monsieur, cette petite fête est charmante</span>”, (<span id="xd34e282">»</span>Inderdaad, dit feest is betooverend,”) zeide op een beminnelijken toon Alcide Jolivet,
+die met deze bij uitnemendheid Fransche spreekwijze het gesprek meende te moeten beginnen.
+</p>
+<p>»Ik heb reeds getelegrapheerd: <span class="ex" lang="en">Splendid!</span>” antwoordde Harry Blount koel, die dit woord gebruikte, omdat het in het bijzonder
+elke soort van bewondering van den burger van het Vereenigde Koninkrijk uitdrukt.
+</p>
+<p>»Ik heb evenwel gemeend,” voegde Alcide Jolivet er bij, »tegelijkertijd aan mijne
+nicht te moeten seinen.…”
+</p>
+<p>»Uwe nicht!.…” herhaalde Harry Blount met verwondering, terwijl hij zijn collega in
+de rede viel.
+</p>
+<p>»Ja,<span id="xd34e293">”</span> hernam Alcide Jolivet, »mijne nicht Madeleine.—Met haar houd ik briefwisseling. Mijne
+nicht is gaarne snel en goed onderricht.… Ik heb dus gemeend haar te moeten seinen,
+dat ik, gedurende het feest, eene zekere somberheid op het gelaat van den vorst heb
+meenen te bespeuren.”
+</p>
+<p>»Wat mij betreft, hij is mij nog al schitterend voorgekomen,” antwoordde Harry Blount,
+die misschien zijne gedachte hieromtrent wilde verbergen.
+</p>
+<p>»En natuurlijk hebt gij hem doen schitteren in de kolommen van de <i lang="en">Daily Telegraph</i>?”
+</p>
+<p>»Zeer zeker.”
+</p>
+<p>»Herinnert gij u, mijnheer Blount,” zeide Alcide Jolivet, »hetgeen er te Zakret in
+1812 is voorgevallen?”
+</p>
+<p>»Ik herinner ’t mij alsof ik er bij geweest was, mijnheer,” antwoordde de Engelsche
+correspondent.
+</p>
+<p>»Dan zult gij wel weten,” hernam Alcide Jolivet, »dat, te midden van een feest te
+zijner eere gegeven, men keizer Alexander kwam mededeelen, dat Napoleon de Niemen
+met de voorhoede van het Fransche leger was overgetrokken. De keizer verliet evenwel
+het feest niet, en, ondanks de ernstige tijding, die hem zijn rijk kon kosten, liet
+hij niet meer ongerustheid blijken.…”
+</p>
+<p>»Dan onze gastheer heeft laten blijken, toen generaal Kissoff hem mededeelde dat de
+telegraafdraden tusschen de grenzen en het gouvernement Irkoetsk afgebroken waren.”
+<span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p009width" id="p009"><img src="images/p009.jpg" alt="De Czaar." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p009width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb11">Blz. 11</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">De Czaar.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Ha! die bijzonderheid is u bekend?”
+</p>
+<p>»Ze is mij bekend.”
+</p>
+<p>»Wat mij betreft, ik zou moeilijk onwetendheid kunnen voorwenden, <span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span>daar mijn laatste telegram tot Oedinsk gegaan is,” merkte Alcide Jolivet met eene
+zekere voldoening op.
+</p>
+<p>»En het mijne slechts tot <span class="corr" id="xd34e325" title="Bron: Krasnojarsk">Krasnoïarsk</span>,” antwoordde Harry Blount met niet minder voldoening.
+</p>
+<p>»Dan zult gij ook weten dat orders naar de troepen van Nikolaevsk zijn gezonden?”
+</p>
+<p>»Ja, mijnheer, terzelfder tijd dat men aan de Kozakken van het gouvernement Tobolsk
+telegrapheerde om zich te verzamelen.”
+</p>
+<p>»Niets is meer waar, mijnheer Blount, die maatregelen waren mij insgelijks bekend,
+en geloof maar, dat mijn lieve nicht morgen er reeds iets van vernemen zal!”
+</p>
+<p>»Precies zooals de lezers van de <i lang="en">Daily Telegraph</i> ’t ook zullen vernemen, mijnheer Jolivet.”
+</p>
+<p>»Daar hebt ge ’t. Wanneer men alles ziet wat er omgaat!…”
+</p>
+<p>»En wanneer men naar alles luistert wat er gezegd wordt!…”
+</p>
+<p>»Een belangrijke veldtocht om te volgen, mijnheer Blount.”
+</p>
+<p>»Ik zal hem volgen, mijnheer Jolivet.”
+</p>
+<p>»Dan is ’t wel mogelijk dat wij elkaar op een terrein zullen terugvinden dat minder
+veilig zal zijn dan de vloer van deze zaal!”
+</p>
+<p>»Minder veilig, ja, maar …”
+</p>
+<p>»Maar ook minder glad!” antwoordde Alcide Jolivet, die zijn collega tegenhield op
+het oogenblik dat deze, achteruitgaande, het evenwicht verloor.
+</p>
+<p>En hierop verlieten de beide correspondenten elkander, verheugd te weten dat de een
+den ander geen vlieg had afgevangen. Inderdaad zij waren beiden even goed op de hoogte.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik gingen de deuren der, aan de groote zaal, belendende zalen open.
+Daar stonden verscheiden zeer groote prachtig gedekte tafels, met kostbaar porselein
+en gouden vaatwerk in overvloed voorzien. Op de tafel, die in het midden stond, en
+voor de prinsen, de prinsessen en de leden der diplomatie bestemd was, schitterde
+een zeer kostbaar middenstuk, uit de Londensche fabrieken afkomstig en rondom dit
+meesterstuk van goud- en zilverwerk glinsterden, onder het licht der kristallen kronen,
+de duizend stukken van het bewonderenswaardigste servies, dat ooit de fabrieken van
+Sèvres verlaten had.
+</p>
+<p>De genoodigden van het Nieuwe Paleis begaven zich nu naar de zalen van het soupé.
+Op dit oogenblik naderde generaal Kissoff, die binnenkwam, schielijk den officier
+der jagers van de garde.
+</p>
+<p>»Wel?” vroeg deze driftig, zooals hij den eersten keer gevraagd had.
+</p>
+<p>»De telegrammen gaan niet verder dan Tomsk, Sire.”
+</p>
+<p>»Een koerier, terstond!”
+</p>
+<p>De officier verliet de groote zaal en ging in eene groote kamer daarnaast. Het was
+een werkvertrek, zeer eenvoudig met oude eikenhouten meubels gemeubileerd, en gelegen
+in een der hoeken van het Nieuwe Paleis. Aan den muur hingen eenige schilderijen,
+<span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span>onder anderen verscheidene doeken van Horace Vernet.
+</p>
+<p>De officier opende driftig het venster, alsof er geen zuurstof meer in zijn longen
+aanwezig was, en ging op een ruim balkon de zuivere lucht genieten, die men in een
+heerlijken nacht van de maand Juli inademt.
+</p>
+<p>In den helderen maneschijn zag hij een verstrekte ruimte zich afronden, waarin zich
+twee hoofdkerken, drie paleizen en een tuighuis verhieven. Rondom die omwalling teekenden
+zich duidelijk drie steden af: Kitaï-Gorod, Beloï-Gorod, Zemliamoï-Gorod, onmetelijke
+Tartaarsche, Europeesche en Chineesche wijken, die door de minarets, de torens van
+drie honderd kerken met groene koepeldaken, waarop een zilveren kruis prijkte, beheerscht
+werden. Eene kleine rivier, met kronkelenden loop, weerkaatste hier en daar de stralen
+van de maan. Het geheel vormde een merkwaardig <span id="xd34e358">mozaïek</span> van verschillend geverfde huizen, samengevat als in eene uitgestrekte lijst van tien
+mijlen.
+</p>
+<p>Deze rivier was de Moskowa, die stad was Moskou, die verstrekte ruimte was het Kremlin,
+en de officier der jagers van de garde die, met over elkander geslagen armen, met
+een peinzend gelaat, onverschillig naar het gedruisch luisterde, die zich uit het
+Nieuwe Paleis over de oude <span id="xd34e363">Moskovische</span> stad verspreidde, was de czaar.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5817">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">II.</h2>
+<h2 class="main">Russen en Tartaren.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Dat de czaar zoo onverwachts de zalen van het Nieuwe Paleis verlaten had, op het oogenblik
+dat het feest, dat hij aan de burgerlijke en militaire autoriteiten van Moskou gaf,
+in vollen glans was, kwam daar van daan, dat ernstige gebeurtenissen toen aan gene
+zijde van den Oeral plaats hadden. Er viel niet meer aan te twijfelen, dat een geduchte
+inval de Siberische provinciën aan het Russisch bestuur dreigde te ontrukken.
+</p>
+<p>Aziatisch Rusland of Siberië beslaat eene oppervlakte van vijf honderd zestig duizend
+mijlen, en telt ongeveer twee millioen inwoners. Het strekt zich uit van het Oeralgebergte,
+dat het van Europeesch Rusland scheidt, tot de kusten van de Stille Zuidzee. Ten zuiden
+ligt Turkestan en het Chineesche rijk; ten noorden de IJszee, van <span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span>de zee van Kara af tot de Behringstraat. Het is verdeeld in gouvernementen of provinciën,
+<span class="corr" id="xd34e375" title="Bron: namenlijk">namelijk</span> Tobolsk, Jeniseïsk, Irkoetsk, Omsk en Jakoetsk; het bevat twee districten: Okhotsk
+en Kamtschatka, en bezit twee landen tegenwoordig aan de Moskovische heerschappij
+onderworpen, het land der <span class="corr" id="xd34e378" title="Bron: Kirgisen">Kirgiezen</span> en het land der Tchoektches. Deze uitgestrekte steppen, die meer dan honderd tien
+graden van het Westen naar het Oosten beslaan, zijn tegelijkertijd eene strafkolonie
+voor misdadigers en een ballingsoord voor hen die door eene <span class="corr" id="xd34e381" title="Bron: ukase">ukaze</span> tot uitzetting zijn veroordeeld.
+</p>
+<p>Twee gouverneurs vertegenwoordigen de oppermacht van den czaar in dit uitgestrekte
+land. De een houdt zijn verblijf te Irkoetsk, de hoofdplaats van Oost-Siberië; de
+andere te Tobolsk, de hoofdplaats van West-Siberië. De rivier Tchoena, eene nevenrivier
+van den <span id="xd34e386">Jeniseï</span>, scheidt deze beide Siberiën.
+</p>
+<p>Geen spoorweg doorloopt deze onmetelijke vlakten, waarvan eenige wezenlijk buitengewoon
+vruchtbaar zijn. Geen spoor staat de kostbare mijnen ten dienste, die den Siberischen
+grond meer onder dan boven zijne oppervlakte, rijk maken. Men reist er in tarentass
+of in telega des zomers; in sleden des winters.
+</p>
+<p>Een enkele gemeenschap bestaat er tusschen de westelijke en oostelijke grenzen van
+Siberië door middel van een draad, die meer dan acht duizend wersten (8.536 kilometer)<a class="noteRef" id="xd34e392src" href="#xd34e392" title="Ga naar noot 1.">1</a> lang is. Van af den Oeral gaat hij over Ekaterinenburg, <span class="corr" id="xd34e395" title="Bron: Kassimou">Kassimow</span>, Tioemen, <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, Omsk, Elamsk, <span class="corr" id="xd34e401" title="Bron: Kolyvan">Kolivan</span>, Tomsk, <span class="corr" id="xd34e404" title="Bron: Krasnojarsk">Krasnoïarsk</span>, <span class="corr" id="xd34e408" title="Bron: Nyni-Oedinsk">Nijni-Oedinsk</span>, Irkoetsk, Verkne-Nertschink, Strelink, Albazine, Blagoustenks-Radde, Orlomskaya,
+Alexandrowskoë, Nikolaevsk, en rekent zes roebels en negentien kopeken voor elk woord
+dat tot zijne uiterste grens geseind wordt<a class="noteRef" id="xd34e411src" href="#xd34e411" title="Ga naar noot 2.">2</a>. Van Irkoetsk gaat eene zijlijn naar Kiatka op de Mongoolsche grenzen, en van daar
+brengt de post, tegen dertig kopeken per woord, de tijdingen in veertien dagen naar
+Peking over. Deze draad nu, tusschen Ekaterinenburg en Nikolaevsk, was afgesneden,
+eerst aan gene zijde van Tomsk, en eenige uren later tusschen Tomsk en <span class="corr" id="xd34e414" title="Bron: Kolyvan">Kolivan</span>.
+</p>
+<p>Daarom had de czaar, na de mededeeling die generaal Kissoff hem voor de tweede maal
+gedaan had, slechts met deze enkele woorden geantwoord: »Een koerier terstond!”
+</p>
+<p>De czaar stond eenige oogenblikken onbeweeglijk aan het venster van zijn werkkamer,
+toen de kamerdienaars op nieuw de deur openden. De grootmeester van politie verscheen
+op den drempel.
+</p>
+<p>»Treed binnen, generaal,” zeide de czaar kortaf, <span id="xd34e421">»</span>en zeg mij al wat gij weet van Ivan Ogareff.”
+<span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span></p>
+<p>»Het is een uiterst gevaarlijk man, Sire,” antwoordde de grootmeester van politie.
+</p>
+<p>»Hij had den rang van kolonel?”
+</p>
+<p>»Ja, Sire.”
+</p>
+<p>»Het was een schrander officier?”
+</p>
+<p>»Zeer schrander, maar onmogelijk te beheerschen, en van eene toomelooze eerzucht,
+die voor niets terugdeinsde. Hij heeft zich opeens met kuiperijen ingelaten, en toen
+is hij door den grootvorst van zijn rang ontzet, en vervolgens naar Siberië verbannen.”
+</p>
+<p>»Op welk tijdstip?”
+</p>
+<p>»Twee jaar geleden. Na zes maanden in ballingschap geweest te zijn, heeft Uwe Majesteit
+hem genade geschonken, en is hij in Rusland teruggekomen.”
+</p>
+<p>»En is hij sedert dat tijdstip niet naar Siberië teruggekeerd?”
+</p>
+<p>»Ja, Sire, hij is er teruggekeerd, doch ditmaal vrijwillig,” antwoordde de grootmeester
+van politie. En hij voegde er bij op eenigszins zachteren toon: »Er was een tijd,
+Sire, dat, wanneer men naar Siberië ging, men er niet meer uit terug kwam!”
+</p>
+<p>»Welnu, zoolang ik leef, is en zal Siberië een land zijn, waaruit men wel terugkomt!”
+</p>
+<p>De czaar had het recht deze woorden met een wezenlijken trots uit te spreken, want
+hij heeft dikwijls door zijn vergevensgezindheid getoond dat de Russische rechtvaardigheid
+wist te vergeven.
+</p>
+<p>De grootmeester van politie antwoordde niets, doch het was klaarblijkelijk, dat hij
+niet van halve maatregelen hield. Volgens hem, mocht niemand ooit meer het Oeral-gebergte
+overschrijden, die er eens door de gendarmen was overgezet. Onder de nieuwe regeering
+was het nu niet meer zoo, en de grootmeester van politie betreurde dit ten zeerste.
+Hoe! geene levenslange verbanning meer voor andere misdaden dan die gepleegd tegen
+het gemeene recht! Hoe! die politieke ballingen kwamen van Tobolsk, van Jakoetsk en
+van Irkoetsk terug! Waarlijk, de grootmeester der politie, aan de autocratische besluiten
+der ukazen gewend, kon die wijze van regeeren niet goedkeuren! Doch hij zweeg, totdat
+de czaar hem opnieuw ondervroeg.
+</p>
+<p>De vragen lieten zich niet wachten.
+</p>
+<p>»Is Ivan Ogareff,” vroeg de czaar, »niet eene tweede maal in Rusland teruggekeerd,
+na die reis in de Siberische provinciën, eene reis waarvan het ware doel onbekend
+is gebleven.”
+</p>
+<p>»Hij is er teruggekeerd.”
+</p>
+<p>»En, sedert dien terugkeer, heeft de politie zijn spoor verloren?”
+</p>
+<p>»Neen, Sire, want een veroordeelde wordt slechts wezenlijk gevaarlijk van den dag
+af dat hem genade geschonken is!”
+</p>
+<p>Het voorhoofd van den czaar fronste zich een oogenblik. Wellicht vreesde de grootmeester
+van politie te ver gegaan te zijn,—alhoewel zijne halsstarrigheid in zijne denkbeelden
+ten minste gelijk <span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span>stond met de grenzenlooze verknochtheid die hij voor zijn meester koesterde; doch
+de czaar, deze zijdelingsche verwijten aangaande zijne binnenlandsche politiek minachtende,
+vervolgde kortaf de reeks zijner vragen:
+</p>
+<p>»Waar was Ivan Ogareff het laatst?”
+</p>
+<p>»In het gouvernement Perm.”
+</p>
+<p>»In welke stad<span class="corr" id="xd34e451" title="Bron: !">?</span>”
+</p>
+<p>»In Perm zelf.”
+</p>
+<p>»Wat voerde hij daar uit?”
+</p>
+<p>»Hij scheen daar niets uit te voeren, en zijn gedrag gaf niet de minste aanleiding
+tot verdenking.”
+</p>
+<p>»Stond hij niet onder het toezicht der hooge politie?”
+</p>
+<p>»Neen, Sire.”
+</p>
+<p>»Wanneer heeft hij Perm verlaten?”
+</p>
+<p>»Omstreeks de maand Maart.”
+</p>
+<p>»Om waar naar toe te gaan?”
+</p>
+<p>»Dat is mij niet bekend.”
+</p>
+<p>»En sedert dit tijdstip weet men niet waar hij gebleven is?”
+</p>
+<p>»Dat weet men niet.”
+</p>
+<p>»Nu, ik weet het!” antwoordde de czaar. »Naamlooze berichten, die niet door de bureaux
+van politie gegaan zijn, zijn mij toegezonden, en volgens de feiten, die op het oogenblik
+aan gene zijde der grenzen plaats grijpen, heb ik alle reden te gelooven dat zij juist
+zijn!”
+</p>
+<p>»Wil Uwe Majesteit hiermede zeggen,” riep de grootmeester van politie uit, »dat Ivan
+Ogareff de hand heeft in den inval der Tartaren!”
+</p>
+<p>»Ja, generaal, en ik zal u vertellen, hetgeen gij niet weet. Ivan Ogareff, na het
+gouvernement Perm verlaten te hebben, is het Oeral-gebergte overgetrokken. Hij is
+Siberië binnengedrongen, in de <span class="corr" id="xd34e471" title="Bron: Kirgische">Kirgiesche</span> steppen, en hij heeft beproefd de zwervende stammen in opstand te brengen. Hij is
+toen weer naar het zuiden getrokken, tot in het vrije Turkestan. Daar, in de Khanaten
+Bokhara, Khokhand, Koendoez, heeft hij hoofden gevonden die bereid waren hunne Tartaarsche
+horden in de Siberische provinciën te doen binnendringen en een algemeenen inval in
+het Russische rijk in Azië uit te lokken. De beweging is heimelijk op touw gezet,
+doch zij is als een bliksemstraal uitgebarsten, en op het oogenblik zijn de wegen
+en middelen van verkeer tusschen West- en Oost-Siberië afgesneden! Daarenboven wil
+Ivan Ogareff, dorstende naar wraak, een aanslag op het leven van mijn broeder doen!”
+</p>
+<p>De czaar had zich al pratende opgewonden en liep met rassche schreden heen en weer.
+De grootmeester van politie antwoordde niets, doch hij zeide tot zich zelven, dat,
+ten tijde toen de keizers van Rusland nooit gratie aan een banneling schonken, de
+plannen van Ivan Ogareff zich nooit zouden hebben verwezenlijkt.
+<span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span></p>
+<p>Eenige oogenblikken verliepen gedurende welke hij het stilzwijgen bewaarde. Vervolgens
+den czaar naderende, die zich in een leuningstoel geworpen had:
+</p>
+<p>»Uwe Majesteit,” zeide hij, »heeft zonder twijfel bevelen gegeven dien inval zoo snel
+mogelijk af te slaan?”
+</p>
+<p>»Ja,” antwoordde de czaar. »Het laatste telegram dat <span class="corr" id="xd34e481" title="Bron: Nyni Oedinsk">Nijni-Oedinsk</span> heeft kunnen bereiken, heeft de troepen van de gouvernementen Jeniseïsk, Irkoetsk,
+<span class="corr" id="xd34e484" title="Bron: Iakoetsk">Jakoetsk</span>, die der provinciën van de Amoer en van het meer Baïkal in beweging moeten stellen.
+Tegelijkertijd trekken de regimenten van Perm en van <span class="corr" id="xd34e487" title="Bron: Nyni-Novgorod">Nijni-Novgorod</span> en de grenskozakken met geforceerden marsch naar het Oeralgebergte op; doch, ongelukkig,
+moeten er verscheidene weken verloopen alvorens zij zich tegenover de Tartaarsche
+kolonnes kunnen bevinden!”
+</p>
+<p>»En is de broeder van Uwe Majesteit, Zijne Keizerlijke Hoogheid, de grootvorst, op
+het oogenblik afgezonderd in het gouvernement Irkoetsk, niet meer in rechtstreeksche
+verbinding met Moskou?”
+</p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>»Maar hij moet toch, door de laatste dépêches weten, welke maatregelen Uwe Majesteit
+genomen heeft en welke hulp hij te wachten heeft van de gouvernementen, die het dichtst
+bij dat van Irkoetsk gelegen zijn.”
+</p>
+<p>»Hij weet zulks,” antwoordde de czaar, »maar hetgeen hij niet weet is, dat Ivan Ogareff,
+tegelijkertijd dat hij de rol van oproerling speelt, ook die van verrader vervult,
+en dat hij in hem een persoonlijken en verbitterden vijand heeft. Aan den grootvorst
+heeft Ivan Ogareff zijne eerste ongenade te danken, en het ergste van alles is dat
+hij dien man niet kent. Het plan van Ivan Ogareff is dus om zich naar Irkoetsk te
+begeven, en daar, onder een valschen naam zijne diensten aan den grootvorst aan te
+bieden. Na zijn vertrouwen gewonnen te hebben en wanneer de Tartaren Irkoetsk zullen
+berend hebben, zal hij de stad overleveren en met haar mijn broeder, wiens leven rechtstreeks
+bedreigd is. Dit weet ik door »mijne” berichten; dit weet de grootvorst niet en dit
+moet hij weten!”
+</p>
+<p>»Welnu, Sire, een schrander, moedig koerier.…”
+</p>
+<p>»Ik wacht hem.”
+</p>
+<p>»En hij moet spoed maken,” voegde de grootmeester van politie er bij, »want veroorloof
+mij er bij te voegen, Sire, Siberië is een land dat gunstig voor oproeren is!”
+</p>
+<p>»Wilt gij hiermede zeggen, generaal, dat de ballingen met den vijand gemeene zaak
+zouden maken?” riep de czaar uit, die, bij deze verdachtmaking van den grootmeester
+van politie, zichzelf niet meester was.…
+</p>
+<p>»Dat Uwe Majesteit het mij niet ten kwade duide!” antwoordde stamelend de grootmeester
+van politie, want zijne ongerustheid en zijn argwaan hadden hem wel degelijk deze
+gedachte ingegeven.
+<span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span></p>
+<p>»Ik houd de bannelingen toch voor vaderlandlievender!” hernam de czaar.
+</p>
+<p>»Er zijn in Siberië andere veroordeelden dan die, welke voor staatkundige vergrijpen
+verbannen zijn,” antwoordde de grootmeester van politie.
+</p>
+<p>»Die boosdoeners! O! generaal, wat die betreft, ik laat ze aan u over! Het is het
+uitvaagsel van het menschdom. Ze behooren tot geen land. De opstand of liever de inval
+is niet gericht tegen den Keizer, maar tegen Rusland, tegen dat land dat de ballingen
+nog eens hopen weer te zien, en dat zij zullen weerzien!.… Neen, nooit zal een Rus
+met een Tartaar samenspannen, om, al was het maar een uur, de <span id="xd34e506">Moskovitische</span> macht te verzwakken!”
+</p>
+<p>De czaar had gelijk aan de vaderlandsliefde te gelooven van hen, die de staatkunde
+slechts tijdelijk verwijderd hield. De vergevensgezindheid, die de grond was van zijne
+gerechtigheid, wanneer hij zelf daarvan de uitwerksels kon leiden; de zeer verzachtende
+maatregelen die hij genomen had in de toepassing der ukazen, eertijds zoo verschrikkelijk,
+waren voor hem een waarborg dat hij zich niet kon vergissen. Maar ook zonder dit machtige
+bestanddeel tot steun van den inval der Tartaren, waren de omstandigheden zeer ernstig,
+want het was te vreezen dat de Kirgiesche bevolking zich bij den vijand zou aansluiten.
+</p>
+<p>De Kirgiezen zijn in drie horden verdeeld, de groote, de kleine en de middelhorde,
+die eene bevolking van twee millioen zielen uitmaken, en omtrent vier honderd duizend
+tenten bewonen. Van deze verschillende stammen zijn eenige onafhankelijk, terwijl
+andere de opperheerschappij erkennen, hetzij van Rusland, hetzij van de Khanaten Khiva,
+Khokhand en Bokhara, namelijk de geduchtste opperhoofden van Turkestan. De middelhorde
+is de rijkste, en tegelijk de aanzienlijkste, en hare legerplaatsen beslaan de geheele
+ruimte, gelegen tusschen de Sara-Soe, de Irtisch, de boven-Ichim, het meer Hadisang
+en het meer Aksakal. De groote horde, die de gewesten bewoont, gelegen ten westen
+van de middelhorde, strekt zich uit tot de gouvernementen Omsk en Tobolsk. Indien
+dus die Kirgiesche bevolkingen in opstand mochten geraken, dan zou dit de bemachtiging
+van Aziatisch-Rusland tengevolgen hebben, en allereerst de afscheiding van Siberië
+ten oosten van de Jeniseï.
+</p>
+<p>Het is waar dat deze Kirgiezen, zeer onbedreven in het oorlog voeren, geene geregelde
+soldaten zijn, maar veeleer plunderaars, die des nachts, de karavanen aanvallen. Gelijk
+de heer Levchine gezegd heeft, »een gesloten front of een carré goede infanterie kan
+eene tienmaal talrijker massa Kirgiezen het hoofd bieden, en een enkel stuk geschut
+kan er eene ontzettende menigte van vernielen.”
+<span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p017width" id="p017"><img src="images/p017.jpg" alt="Michael Strogoff trad het keizerlijk vertrek binnen." width="492" height="720"><div class="figAnnotation p017width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb21">Blz. 21</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Michael Strogoff trad het keizerlijk vertrek binnen.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb16a">[<a href="#pb16a">16</a>]</span></p>
+<p>Goed, maar dat carré goede infanterie moet altijd toch nog in het opgestane land aankomen
+en moeten de vuurmonden uit de <span class="pageNum" id="pb17a">[<a href="#pb17a">17</a>]</span>geschutparken der <span id="xd34e527">Russische</span> provinciën vervoerd worden, die twee à drie duizend wersten verwijderd zijn. Nu zijn,
+uitgenomen de rechtstreeksche weg die Ekaterinenburg met Irkoetsk verbindt, de steppen,
+<span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span>dikwijls moerassig, niet gemakkelijk begaanbaar en verscheidene weken zouden er zeker
+noodig zijn om de Russische troepen in staat te stellen de Tartaarsche horden terug
+te slaan.
+</p>
+<p>Omsk is het middelpunt der militaire organisatie in West-Siberië, die bestemd is de
+<span class="corr" id="xd34e535" title="Bron: Kirgische">Kirgiesche</span> bevolkingen in bedwang te houden. Daar zijn de grenzen, die deze ten deele onderworpen
+zwervende volken meer dan eens geschonden hebben, en aan het ministerie van oorlog
+had men alle reden te gelooven dat Omsk reeds zeer bedreigd werd. De linie der militaire
+koloniën, namelijk van die Kozakkenposten die van Omsk tot Semipalatinsk geëchelonneerd
+zijn, moest op verscheidene punten doorgebroken zijn. Nu was het te vreezen dat de
+»groote sultans” die over de <span class="corr" id="xd34e538" title="Bron: Kirgische">Kirgiesche</span> districten het bewind voeren, de heerschappij der Tartaren,—Muzelmannen gelijk zij,—vrijwillig
+aangenomen of er zich gedwongen aan onderworpen hadden, en dat bij den wrevel, door
+de dienstbaarheid te voorschijn geroepen, zich nog de haat zou voegen, veroorzaakt
+door de vijandige verhouding der Grieksche en Mahomedaansche godsdiensten.
+</p>
+<p>Sedert lang, inderdaad, zochten de Tartaren van Turkestan en voornamelijk die van
+de Khanaten Bokhara, Khiva, Khokhand en Koendoez, de <span class="corr" id="xd34e543" title="Bron: Kirgische">Kirgiesche</span> horden aan de <span id="xd34e546">Moskovische</span> heerschappij te ontrukken, zoo door geweld als door overreding.
+</p>
+<p>Eenige woorden slechts over deze Tartaren.
+</p>
+<p>De Tartaren behooren meer in ’t bijzonder tot twee afzonderlijke rassen, het Kaukasische
+ras en het Mongoolsche ras.
+</p>
+<p>Het Kaukasische ras, dat, zooals Abel de Rémusat gezegd heeft, als het schoonheidstype
+van het Europeesch ras beschouwd wordt, bestaat uit Turken en Perzen.
+</p>
+<p>Het zuiver Mongoolsche ras bevat de Mongolen, Mandsjoes en Thibetanen. De Tartaren,
+die toen het Russische rijk bedreigden, waren van Kaukasischen oorsprong en bewoonden
+meer in ’t bijzonder Turkestan. Dit uitgestrekte land is in verschillende Staten verdeeld,
+die door Khans geregeerd worden; daar vandaan de benaming Khanaten. De voornaamste
+Khanaten zijn die van Bokhara, van Khokhand, van Koendoez enz.
+</p>
+<p>Op dit tijdstip was het belangrijkste en geduchtste Khanaat dat van Bokhara. Rusland
+had reeds verscheidene malen tegen zijne opperhoofden oorlog gevoerd, die uit een
+persoonlijk belang en om hen van juk te doen verwisselen, de onafhankelijkheid der
+Kirgiezen gesteund hadden tegen de Moskovitische heerschappij. Het toenmalige opperhoofd
+Feofar-Khan drukte de voetstappen zijner voorgangers.
+</p>
+<p>Dit Khanaat Bokhara strekt zich van het noorden naar het zuiden uit, tusschen den
+zeven en dertigsten en een en veertigsten graad noorderbreedte, en van het oosten
+naar het westen, tusschen de een en zestigste en zes en zestigste graden oosterlengte,
+over eene oppervlakte van ongeveer tien duizend vierkante mijlen.
+<span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span></p>
+<p>Men telt in dezen Staat eene bevolking van twee millioen vijf maal honderd duizend
+inwoners, een leger van zestig duizend man, in tijd van oorlog tot het drievoudige
+gebracht, en dertig duizend ruiters. Het is een land rijk aan voortbrengsels uit het
+dieren-, planten- en delfstoffenrijk, en dat door de toetreding der provinciën Balkh,
+Aukoï en Meïmaneh vergroot is geworden. Het heeft negentien aanzienlijke steden. Bokhara,
+omgeven van een muur van meer dan acht Engelsche mijlen in omtrek en door torens verdedigd,
+eene beroemde stad, vermaard door de Avicennes en andere geleerden der Xe eeuw, wordt
+als het middelpunt der muzelmansche geleerdheid beschouwd en gerangschikt onder de
+beroemdste steden van <span id="xd34e559">Middel-Azië</span>; Samarkand, waar zich het graf van Tamerlan bevindt, en dat beroemde paleis, waar
+men dien blauwen steen bewaart, waarop elke nieuwe Khan bij zijne troonsbeklimming
+moet gaan zitten, wordt door eene buitengewoon sterke citadel verdedigd; Karschi,
+met zijn driedubbelen muur, in een oasis gelegen, die door een moeras omringd is,
+vol schildpadden en hagedissen, is bijna onneembaar; Tsjardsjoeïe wordt door eene
+bevolking van bij de twintig duizend zielen verdedigd; eindelijk vormen Katta-Koergan,
+Noerata, Djizah, Païkande, Karakoel, Khoezar enz. een net van steden die moeilijk
+te bedwingen zijn. Dit Khanaat Bokhara, door zijne bergen beschermd, afgezonderd door
+zijne steppen, is dus een wezenlijk geduchte Staat, en Rusland zou genoodzaakt zijn
+belangrijke strijdkrachten daartegen over te stellen.
+</p>
+<p>Het was nu de eerzuchtige en woeste Feofar, die in dat gedeelte van <span id="xd34e564">Tartarije</span> regeerde. Gerugsteund door de andere Khans, voornamelijk die van Knokhand en van
+Koendoez, wreede en roofzuchtige krijgslieden, altijd klaar om aan ondernemingen deel
+te nemen waarvoor de Tartaren een sterke natuurlijke neiging hebben, geholpen door
+al de opperhoofden der horden van Middel-Azië, had hij zich aan het hoofd geplaatst
+van dien inval, waarvan Ivan Ogareff de ziel was. Die verrader, evenzeer door zinnelooze
+eerzucht als door haat gedreven, had de beweging der troepen zoo geregeld, dat hij
+den grooten Siberischen weg had afgesneden. Het was waarlijk dwaas van hem te meenen,
+het Moskovische rijk tot wijken te kunnen brengen. Onder zijn invloed, had de emir—dit
+is de titel dien de Khans van Bokhara aannemen—zijne horden over de Russische grenzen
+gejaagd. Hij was in het gouvernement van Semipalatinsk gevallen, en de Kozakken die
+zich op dat punt in klein aantal bevonden, hadden voor hem moeten wijken. Hij was
+voorbij het meer Balkhach voortgerukt, op zijn doortocht de <span class="corr" id="xd34e567" title="Bron: Kirgische">Kirgiesche</span> bevolking medeslepende. Al plunderende, verwoestende, in dienst nemende degenen,
+die zich onderwierpen, en gevangen nemende hen, die weerstand boden, rukte hij voort
+van stad tot stad, gevolgd door dien nasleep van een oostersch vorst, dien men zijne
+hofhouding zou kunnen noemen, zijne vrouwen en slavinnen, <span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span>en zulks met de onbeschaamde driestheid van een nieuwerwetschen Gengis-Khan.
+</p>
+<p>Waar bevond hij zich op dit oogenblik? Tot hoever waren zijne soldaten voortgerukt
+op het uur dat de tijding van den inval te Moskou aankwam? Op welk punt van Siberië
+hadden de Russische troepen moeten wijken? men kon het niet te weten komen. Het verkeer
+was afgebroken. Was de draad tusschen Kolivan en Tomsk door eenige veldontdekkers
+van het Tartaarsche leger vernield geworden, of had de emir de provinciën van de Jeniseïsk
+bereikt? Was geheel westelijk Neder-Siberië in opstand? Strekte zich de opstand reeds
+tot de oostelijke gewesten uit? Men kon ’t niet zeggen. De eenige werkzame kracht,
+die noch koude, noch warmte ducht, die noch door de gestrengheid van den winter, noch
+door de brandende hitte van den zomer kan tegengehouden worden, die met de snelheid
+van den bliksem vliegt, de electrieke stroom namelijk, kon niet meer door de steppen
+heensnellen, en het was niet meer mogelijk den grootvorst, in Irkoetsk opgesloten,
+voor het gevaar te waarschuwen, waarmede het verraad van Ivan Ogareff hem bedreigde.
+Een koerier alleen kon den afgebroken stroom vervangen. Die man zou een zekeren tijd
+noodig hebben, om vijf duizend twee honderd wersten (5.523 kilometer) af te leggen,
+die Moskou van Irkoetsk scheiden. Om door de gelederen der oproerlingen en der overweldigers
+heen te komen, moest hij, om zoo te zeggen, tegelijk een bovenmenschelijken moed en
+een bovenmenschelijk verstand ontwikkelen. Maar met een goed hoofd en een moedig hart
+komt men ver.
+</p>
+<p>»Zal ik dat goede hoofd en dat moedige hart vinden?” vroeg de czaar zich zelf af.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd34e392">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd34e392src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Een werst is 1.067 meter, iets meer dan een kilometer.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd34e392src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+<div class="fndiv" id="xd34e411">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd34e411src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">2</a></span> Ongeveer 13 gulden. De roebel (zilveren) is 1 gulden 77 cent. De kopek (kopermunt)
+is ongeveer 2 cent.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd34e411src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5826">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">III.</h2>
+<h2 class="main">Michael Strogoff.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">De deur van het keizerlijk vertrek ging weldra open, en de kamerdienaar diende generaal
+Kissoff aan.
+</p>
+<p>»En die koerier?” vroeg de czaar driftig.
+</p>
+<p>»Hij is daar, Sire,” antwoordde generaal Kissoff.
+</p>
+<p>»Gij hebt den geschikten man gevonden?”
+</p>
+<p>»Ik durf voor hem instaan, Sire.”
+<span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span></p>
+<p>»Was hij van dienst op het paleis?”
+</p>
+<p>»Ja, Sire.”
+</p>
+<p>»Kent gij hem?”
+</p>
+<p><span id="xd34e590">»</span>Persoonlijk, en meermalen heeft hij, met goeden uitslag, moeielijke zendingen vervuld.”
+</p>
+<p>»In het buitenland?”
+</p>
+<p>»In Siberië zelf.”
+</p>
+<p>»Waar is hij van daan?”
+</p>
+<p>»Van Omsk. Het is een Siberiër.”
+</p>
+<p>»Is hij koelbloedig, schrander, moedig?”
+</p>
+<p>»Ja, Sire, hij bezit al hetgeen noodig is om te slagen, daar waar anderen misschien
+schipbreuk zouden lijden.”
+</p>
+<p>»Zijn ouderdom?”
+</p>
+<p>»Dertig jaar.”
+</p>
+<p>»Is het een krachtvol man?”
+</p>
+<p>»Sire, hij kan, tot het uiterste, koude, honger, dorst en vermoeienis uitstaan.”
+</p>
+<p>»Hij heeft dan een ijzeren gestel?”
+</p>
+<p>»Ja, Sire.”
+</p>
+<p>»En een hart?”
+</p>
+<p>»Als goud zoo eerlijk.”
+</p>
+<p>»Hij heet?”
+</p>
+<p>»Michael Strogoff.”
+</p>
+<p>»Is hij gereed om te vertrekken?”
+</p>
+<p>»Hij wacht in de zaal der garde, de bevelen van Uwe Majesteit.”
+</p>
+<p>»Laat hem binnen komen,” zeide de czaar.
+</p>
+<p>Eenige oogenblikken daarna trad de koerier Michael Strogoff het keizerlijk vertrek
+binnen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff was een sterk, jong man, groot van gestalte, met breede schouders
+en breede borst. Zijn groot hoofd droeg de schoone kenteekenen van het Kaukasische
+ras. Zijne goed samengevoegde ledematen waren even zoo vele hefboomen, geschikt tot
+het uitvoeren van zwaar werk. Deze schoone, stevige en flinke jonge man had men niet
+gemakkelijk, tegen zijn zin, uit den weg doen gaan, want had hij eenmaal zijne beide
+voeten op den grond gezet, dan scheen het alsof zij er ingeworteld waren.
+</p>
+<p>Op zijn van boven vierkant hoofd, boven zijn breed voorhoofd, krulde weelderig haar,
+dat in lokken onder zijne <span id="xd34e618">Moskovische</span> muts uitkwam. Wanneer zijn gelaat, dat gewoonlijk bleek was, een zekeren blos aannam,
+was het enkel door een sterker kloppen van zijn hart, dat zijn bloed sneller deed
+omloopen. Zijne oogen waren donkerblauw, met een oprechten, vrijen en rustigen blik,
+en zij schitterden onder een boog, waar de licht ingetrokken wenkbrauwspieren van
+een verheven moed getuigden, »van dien moed zonder toorn, den helden eigen” zooals
+de gelaatkundigen zeggen. Zijne groote, naar onder breed toeloopende neus beheerschte
+een welbesneden <span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span>mond, met een weinig vooruitstekende lippen van »den mensch, die edelmoedig en goed
+is.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff had het gestel van een vastberaden man, die spoedig zijn besluit
+neemt, die in de onzekerheid, zijn nagels niet afbijt, die, bij twijfeling, zich niet
+achter de ooren krabt, die, in besluiteloosheid, niet stampvoetend heen en weer loopt.
+Matig in gebaren als in woorden, wist hij onbeweeglijk te staan als een soldaat voor
+zijn meerdere, doch als hij liep, toonde zijn gang eene groote ongedwongenheid aan,
+eene opmerkelijke netheid van bewegingen, hetgeen tegelijk het zelfvertrouwen en de
+levendigheid van zijn geest aantoonde. Het was een van die mannen, wier hand »vol
+van de gelegenheidsharen scheen te zijn,” eene zinnebeeldige zegswijze, die eenigszins
+gedwongen is, doch die hen met éen penseeltrek afschildert.
+</p>
+<p>Michael Strogoff was gekleed in een nette militaire uniform, die veel overeenkwam
+met die der officieren van de jagers te paard, wanneer zij te velde zijn: laarzen,
+sporen, halfnauwsluitende pantalon, pels met bont afgezet en versierd met gele nestels
+op een bruinen grond. Op zijne breede borst prijkte eene ridderorde en verscheidene
+medailles. Michael Strogoff behoorde tot het keurkorps koeriers van den czaar, en
+hij had daarin den rang van officier. Zijn gang, zijne gelaatstrekken, zijne geheele
+persoon deden meer in het bijzonder gevoelen, en de czaar merkte dit ook terstond
+op, dat hij »een uitvoerder van bevelen” was. Hij bezat dus, volgens de opmerking
+van den beroemden romanschrijver Tourgueneff, eene dier in Rusland meest aanbevelenswaardige
+hoedanigheden, die tot de hoogste posten van het Moskovische rijk voert.
+</p>
+<p>Voorwaar, zoo een man die reis van Moskou naar Irkoetsk, dwars door een overheerd
+land, goed kon ten einde brengen, alle hinderpalen kon te boven komen en alle gevaren
+kon trotseeren, dan was het, meer dan iemand anders, Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Voor het welslagen zijner plannen was het een zeer gunstige omstandigheid, dat Michael
+Strogoff het land dat hij zou doortrekken, uitmuntend kende, en dat hij er de verschillende
+tongvallen van machtig was, niet alleen omdat hij het doorkruist had, maar ook omdat
+hij van Siberische afkomst was.
+</p>
+<p>Zijn vader, de oude Peter Strogoff, sedert tien jaar overleden, bewoonde de stad Omsk,
+gelegen in het gouvernement van dien naam, en zijne moeder, <span class="corr" id="xd34e630" title="Bron: Maria">Marfa</span> Strogoff, woonde er nog. Daar, te midden der woeste steppen der provinciën Omsk en
+Tobolsk, had de geduchte Siberische jager zijn zoon Michael hard en ruw opgevoed.
+Peter Strogoff was jager van beroep. Zoowel ’s zomers als ’s winters, zoowel bij eene
+keerkringshitte als bij eene koude van soms vijftig graden onder nul, liep hij over
+de verharde vlakte, door kreupelbosschen van lorke- en berkeboomen, door dennenwouden,
+zette zijne vallen en beloerde het kleine wild met het geweer, en het groote met de
+gaffel of het mes.
+<span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span></p>
+<p>Het groote wild was niets minder dan de Siberische beer, een ontzagwekkend en wreed
+dier, waarvan de grootte gelijk is aan die van den ijsbeer. Peter Strogoff had meer
+dan negen en dertig beren gedood, dat wil zeggen, dat de veertigste onder zijne steken
+gevallen was,—en men weet, wanneer men de jachtlegenden van Rusland gelooven mag,
+hoeveel jagers, die tot den negen en dertigsten beer gelukkig zijn geweest, voor den
+veertigsten bezweken zijn!
+</p>
+<p>Peter Strogoff had dus het noodlottige getal overschreden, zonder zelfs eene lichte
+wond ontvangen te hebben. Sedert dit oogenblik vergezelde zijn zoon Michael, toen
+elf jaar oud, hem voortdurend op zijne jachten, droeg voor hem de »ragatina”, namelijk
+de gaffel, terwijl hij alleen met het mes gewapend was. Op zijn veertiende jaar had
+Michael Strogoff zijn eerste beer gedood, geheel alleen,—dat nog niets was;—maar na
+hem gevild te hebben, had hij de huid van het reusachtige dier tot de ouderlijke woning
+gesleept, waarvan hij eenige wersten verwijderd was,—hetgeen bij het kind eene ongewone
+kracht aanduidde.
+</p>
+<p>Dat leven was van dat gevolg dat hij, op den mannelijken leeftijd gekomen, in staat
+was alles te doorstaan, de koude, de hitte, de honger, de dorst, de vermoeienis. Het
+was, zooals de Jakoet der noordelijke streken, een man van staal. Hij kon vier en
+twintig uren zonder eten, tien nachten zonder slapen blijven, en wist zich te midden
+der steppen tegen de koude te beschutten, daar waar anderen doodgevroren zouden zijn.
+Toegerust met zintuigen van eene buitengemeene fijnheid, geleid door het instinct
+van eene Delaware te midden der witte vlakte, vond hij, wanneer de mist den geheelen
+gezichteinder onderschepte, zelfs wanneer hij zich in het land der hooge breedten
+bevond, waar de poolnacht langen tijd heerscht, zijn weg, daar waar anderen hunne
+schreden niet hadden kunnen richten. Al de geheimen van zijn vader waren hem bekend.
+Hij had geleerd zijne schreden te richten naar <span class="corr" id="xd34e638" title="Bron: bijne">bijna</span> onmerkbare teekens, namelijk de richting der ijskegels, de ligging der dunne boomtakjes,
+de lucht die van de uiterste grenzen van den gezichteinder toevloeide, het vertrapte
+gras in de wouden, nauw merkbare tonen die in de lucht zweefden, knallen in de verte,
+trekvogels in de benevelde lucht, duizenden bijzonderheden, die als duizenden <span class="corr" id="xd34e641" title="Bron: baken">bakens</span> zijn voor hem, die ze weet te herkennen. Bovendien gehard in de sneeuw, als een Damascener
+kling in de wateren van Syrië, had hij eene ijzeren gezondheid, zooals generaal Kissoff
+gezegd had, en hetgeen niet minder waar was, een hart van goud.
+</p>
+<p>De eenige hartstocht, dien Michael Strogoff bezat, was de liefde voor zijne moeder,
+de oude Marfa, die nooit het oude huis der Strogoffen te Omsk, aan de boorden van
+de Irtisch had willen verlaten, daar waar de oude jager en zij zoolang te samen leefden.
+Toen haar zoon haar verliet, was het met een beklemd hart, doch hij beloofde haar,
+elken keer dat hij zulks kon, <span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span>terug te komen, eene belofte die hij altijd heilig nagekomen was.
+</p>
+<p>Er was besloten geworden dat Michael Strogoff met zijn twintigste jaar in persoonlijken
+dienst van den Keizer van Rusland zou treden, in het korps koeriers van den czaar.
+De jonge Siberiër, stoutmoedig, schrander, vol ijver, van een goed gedrag, kreeg al
+dadelijk gelegenheid zich in ’t bijzonder op een reis naar den Kaukasus te onderscheiden,
+te midden van een moeilijk land, door eenige <span class="corr" id="xd34e650" title="Bron: woeilige">woelige</span> opvolgers van Shamyl in opstand gebracht; vervolgens, eenigen tijd later, gedurende
+eene gewichtige zending, die hem tot Petropolowsky aan de uiterste grens van Aziatisch
+Rusland in <span class="corr" id="xd34e653" title="Bron: Kamschatka">Kamtschatka</span> bracht. Gedurende deze lange reizen, spreidde hij wondervolle koelbloedigheid, voorzichtigheid
+en moed ten toon, die hem de goedkeuring en de gunst zijner chefs verwierf, en hij
+kwam zeer spoedig vooruit.
+</p>
+<p>Van zijn verlof, waarop hij telkens na deze verre zendingen met recht aanspraak had,
+verzuimde hij nooit gebruik te maken om zijne oude moeder te gaan opzoeken, al was
+hij duizenden wersten van haar verwijderd en al maakte de winter de wegen onbegaanbaar.
+Echter, en wel voor den eersten keer, had Michael Strogoff, die het in het zuiden
+van het rijk zeer druk had gehad de oude Marfa in geen drie jaar teruggezien en die
+drie jaren waren voor hem drie eeuwen. Zijn reglementair verlof zou hem nu over eenige
+dagen toegestaan worden, en hij had reeds de toebereidselen tot zijn vertrek naar
+Omsk gemaakt, toen de bekende omstandigheden zich voordeden. Michael <span class="corr" id="xd34e658" title="Bron: Strogroff">Strogoff</span> werd dus den czaar voorgesteld, geheel onbekend met hetgeen deze van hem verwachtte.
+</p>
+<p>De czaar, zonder tot hem het woord te richten keek hem eenige oogenblikken met een
+doordringenden blik aan, terwijl Michael Strogoff volkomen onbeweeglijk bleef staan.
+</p>
+<p>Vervolgens keerde de czaar, zonder twijfel voldaan over dit onderzoek, naar zijn schrijftafel
+terug en aan den grootmeester van politie een teeken gevende om plaats te nemen, zegde
+hij hem zacht een brief voor, die slechts eenige regels bevatte.
+</p>
+<p>De czaar las den opgegeven brief nog eens met eene buitengewone oplettendheid over,
+teekende hem vervolgens, na zijn naam te hebben laten voorafgegaan door de woorden:
+»<span lang="und">Byt po sémou</span>,” welke beteekenen: »Het zij zoo,” en het vaste formulier der Russische Keizers uitmaken.
+De brief werd toen in een omslag gedaan en met het keizerlijk wapen verzegeld.
+</p>
+<p>De czaar vervolgens opstaande, gelastte Michael Strogoff te naderen. Michael Strogoff
+trad eenige schreden nader en bleef opnieuw onbeweeglijk staan, gereed om te antwoorden.
+</p>
+<p>De czaar keek hem nog eens goed in de oogen. Vervolgens vroeg hij met eene afgemeten
+stem:
+</p>
+<p>»Uw naam?”
+</p>
+<p>»Michael Strogoff, Sire”.
+</p>
+<p>»Uw graad?”
+<span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p025width" id="p025"><img src="images/p025.jpg" alt="Bij elk station waren inspecteurs aanwezig." width="499" height="720"><div class="figAnnotation p025width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb34">Blz. 34</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Bij elk station waren inspecteurs aanwezig.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Kapitein bij het korps koeriers van den czaar.”
+</p>
+<p>»Gij kent Siberië?”
+</p>
+<p>»Ik ben een Siberiër.”
+<span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span></p>
+<p>»Gij zijt geboren?.…”
+</p>
+<p>»Te Omsk.”
+</p>
+<p>»Hebt gij bloedverwanten te Omsk?”
+</p>
+<p>»Ja, Sire.”
+</p>
+<p>»Welke?”
+</p>
+<p>»Mijne oude moeder.”
+</p>
+<p>De czaar staakte een oogenblik de reeks zijner vragen. Vervolgens den brief toonende,
+die hij in de hand hield.
+</p>
+<p>»Ziehier een brief,” zeide hij, »dien ik u gelast, u Michael Strogoff, eigenhandig
+den grootvorst ter hand te stellen, en aan niemand anders dan aan hem.”
+</p>
+<p>»Ik zal hem ter hand stellen, Sire.”
+</p>
+<p>»De grootvorst is te Irkoetsk.”
+</p>
+<p>»Ik zal naar Irkoetsk gaan.”
+</p>
+<p>»Maar gij zult een land moeten doortrekken, door oproerlingen in opstand gebracht,
+door Tartaren overmeesterd, die er belang bij zullen hebben dezen brief te onderscheppen.”
+</p>
+<p>»Ik zal het doortrekken.”
+</p>
+<p>»Gij moet u vooral wachten voor een verrader, Ivan Ogareff, dien ge wellicht op uw
+weg zult ontmoeten.”
+</p>
+<p>»Ik zal mij voor hem wachten.”
+</p>
+<p>»Gaat ge over Omsk?<span id="xd34e708">”</span>
+</p>
+<p>»Dat is in mijn weg, Sire.”
+</p>
+<p>»Indien ge uwe moeder gaat bezoeken, dan loopt ge gevaar van herkend te worden. Ge
+moet uwe moeder niet gaan bezoeken!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff aarzelde een oogenblik.
+</p>
+<p>»Ik zal haar niet bezoeken.”
+</p>
+<p>»Zweer mij, dat niets zal vermogen u te doen bekennen, wie gij zijt, nog waar gij
+heengaat.”
+</p>
+<p>»Ik zweer het.”
+</p>
+<p>»Michael Strogoff,” hernam toen de czaar, terwijl hij den brief aan den jongen koerier
+overhandigde, »neem dan dezen brief, waarvan het behoud van geheel Siberië en misschien
+het leven van mijn broeder den grootvorst afhangt.”
+</p>
+<p>»Deze brief zal Zijne Keizerlijke Hoogheid den grootvorst overhandigd worden.”
+</p>
+<p>»Gij zult dus Irkoetsk bereiken, hoe dan ook?”
+</p>
+<p>»Ik zal Irkoetsk bereiken of omkomen.”
+</p>
+<p>»Ik heb er belang bij dat gij leeft.”
+</p>
+<p>»Ik zal leven en slagen,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>De czaar scheen voldaan te zijn over het eenvoudige en kalme vertrouwen, waarmede
+Michael Strogoff hem geantwoord had.
+</p>
+<p>»Ga dan, Michael Strogoff,” zeide hij, »ga voor God, voor Rusland, voor mijn broeder
+en voor mij!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff sloeg aan, verliet oogenblikkelijk het keizerlijk vertrek, en eenige
+oogenblikken daarna, het Nieuwe Paleis.
+<span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span></p>
+<p>»Ik geloof dat ge gelukkig in uwe keuze geweest zijt, generaal,” zeide de czaar.
+</p>
+<p>»Ja, Sire,” antwoordde generaal Kissoff, »en uwe Majesteit kan verzekerd zijn dat
+Michael Strogoff alles zal doen wat een man vermag.”
+</p>
+<p>»Het is een man inderdaad,” zeide de czaar.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5835">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">IV.</h2>
+<h2 class="main">Van Moskou naar Nijni-Novgorod<span id="xd34e737">.</span></h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">De weg, dien Michael Strogoff tusschen Moskou en Irkoetsk ging afleggen was een afstand
+van vijf duizend twee honderd wersten (5.523 kilometers.) Toen er nog geen telegraaf
+tusschen het Oeralgebergte en de oostelijke grens van Siberië bestond, werd de dienst
+der dépêches door koeriers verricht, waarvan de snelste <span class="corr" id="xd34e740" title="Bron: achtien">achttien</span> dagen noodig hadden om zich van Moskou naar Irkoetsk te begeven. Doch dit was eene
+zeldzaamheid, en die reis door Aziatisch-Rusland duurde gewoonlijk vier à vijf weken,
+ofschoon alle middelen van vervoer ter beschikking dezer gezanten van den czaar gesteld
+waren.
+</p>
+<p>Als een man, die noch de koude, noch de sneeuw vreest, had Michael Strogoff liever
+in het ruwe winterseizoen gereisd, waarin men over den geheelen weg van sleden kan
+gebruik maken. De moeielijkheden aan de verschillende wijzen van verplaatsing verbonden,
+zijn dan ten deele minder geworden, doordat de onmetelijke steppen door de sneeuw
+effen gemaakt zijn. Geene wateren meer om over te trekken. Overal de bevroren vlakke
+waterspiegel, waarover de slede gemakkelijk en snel glijdt. Wel zijn in dit jaargetijde
+misschien zekere natuurverschijnselen te vreezen, zooals voortdurende dikke mist,
+buitengemeen strenge koude, lange en vreeselijke sneeuwjachten, waarin soms geheele
+karavanen omkomen. Het gebeurt ook wel dat wolven, door den honger gedreven, de vlakte
+bij duizenden bedekken. Doch beter zou het geweest zijn deze gevaren te loopen, want
+in dien harden winter zouden de Tartaarsche overweldigers zich bij voorkeur in de
+steden gelegerd hebben, zouden hunne stroopers niet de steppen afgeloopen hebben,
+zou elke troepenbeweging ondoenlijk geweest zijn, en zou Michael Strogoff zich gemakkelijk
+een weg gebaand hebben. Doch hij had noch tijd, noch uur te kiezen. Hoe de omstandigheden
+ook waren, hij moest er <span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span>zich in schikken en vertrekken. Zoodanig nu was de toestand dien Michael Strogoff
+duidelijk inzag, en hij bereidde er zich op hem het hoofd te bieden.
+</p>
+<p>Vooreerst bevond hij zich niet meer in de gewone omstandigheden van een koerier van
+den czaar. Deze hoedanigheid moest zelfs niemand op zijn weg kunnen vermoeden. In
+een overmeesterd land wemelt het van spionnen. Werd hij herkend dan was zijne zending
+in gevaar gebracht. Ook toen hij hem eene belangrijke som gaf, die voor zijne reis
+voldoende moest zijn en deze in zekere mate gemakkelijk moest maken, had generaal
+Kissoff hem geen schriftelijk bevel gegeven, houdende deze vermelding: »Dienst van
+den Keizer,” dat de Sesam bij uitnemendheid is. Hij meende dat het voldoende was hem
+te voorzien van een »podaroshna.” Dit podaroshna was gesteld ten name van Nikolaas
+Korpanoff, koopman, wonende te Irkoetsk. Het machtigde Nikolaas Korpanoff zich door
+een of meer personen te doen begeleiden, wanneer het noodig geacht werd en buitendien
+was het, door eene bijzondere aanteekening geldig, zelfs ingeval de Moskovische gouverneur
+elk ander onderdaan mocht verbieden Rusland te verlaten.
+</p>
+<p>Het podaroshna was niets anders dan een vrijbrief om postpaarden te kunnen nemen,
+doch Michael Strogoff moest er alleen van gebruik maken, indien de vrijbrief geen
+gevaar opleverde zijne hoedanigheid verdacht te maken, dat wil zeggen, zoolang hij
+zich op Europeeschen bodem bevond. Uit deze omstandigheid volgde dus, dat hij in Siberië,
+dat is te zeggen, wanneer hij de opgestane provinciën zou doortrekken, aan de poststations
+niet als heer en meester zou kunnen gebieden, noch zich voor anderen paarden zou kunnen
+doen geven, noch de vervoermiddelen voor zijn persoonlijk gebruik zou kunnen eischen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff moest zulks niet vergeten; hij was geen koerier meer, maar een eenvoudige
+koopman, Nikolaas Korpanoff, die van Moskou naar Irkoetsk reisde, en als zoodanig
+onderworpen aan alle mogelijke voorvallen van eene gewone reis.
+</p>
+<p>Ongemerkt doortrekken—en wel meer of minder snel,—plaats zijner bestemming bereiken,
+dit moest zijn doel zijn.
+</p>
+<p>Voor dertig jaar bestond het geleide van een aanzienlijk reiziger uit niet minder
+dan twee honderd Kozakken te paard, twee honderd man voetvolk, vijf en twintig Baskirsche
+ruiters, drie honderd kameelen, vierhonderd paarden, vijf en twintig wagens, twee
+draagbare booten en twee stukken geschut. Zoodanig was het materieel voor eene reis
+door Siberië gevorderd.
+</p>
+<p>Hij, Michael Strogoff, zou noch stukken geschut, noch ruiters, noch voetknechten,
+noch lastdieren hebben. Hij zou per rijtuig of te paard gaan, wanneer hij zulks kon;
+te voet, wanneer hij te voet moest gaan.
+</p>
+<p>De veertien honderd eerste wersten (1.493 kilometer) tusschen <span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span>Moskou en de Russische grenzen leverden geene moeielijkheid op. Spoorweg, postwagens,
+stoombooten, postpaarden waren tot een ieders beschikking, en, bijgevolg, ter beschikking
+van den koerier van den czaar.
+</p>
+<p>Dus dienzelfden morgen van den 16<sup>den</sup> Juli niets meer van zijne uniform aanhebbende, met een reiszak op den rug, gekleed
+in een eenvoudig Russisch kostuum, eene nauwsluitende korte rok met den traditioneelen
+gordel van den <span class="corr" id="xd34e763" title="Bron: moejik">moejiek</span>, eene wijde broek, laarzen tot aan de knie, met een riem vastgemaakt, begaf Michael
+Strogoff zich naar het station, om den eersten trein te nemen. Hij droeg zichtbaar
+ten minste, geen wapenen, maar onder zijn gordel was een revolver verborgen en in
+zijn zak een van die groote jachtmessen, die het midden houden tusschen mes en yatagan,
+waarmede een Siberische jager een beer den buik weet open te snijden, zonder zijne
+kostbare huid te beschadigen.
+</p>
+<p>Er waren veel reizigers aan het station te Moskou. De stations van de Russische spoorwegen
+zijn zeer bezochte plaatsen, zoowel door toeschouwers als door vertrekkenden. Men
+houdt daar als een kleine beurs van nieuwstijdingen. De trein, waarin Michael Strogoff
+plaats nam moest hem afzetten te Nijni-Novgorod. Daar eindigde op dit tijdstip de
+spoorweg, die Moskou met Petersburg verbindende, tot de Russische grenzen verlengd
+zou worden. Het was een afstand van vierhonderd wersten (ongeveer 426 kilometer,)
+en de trein zou er twaalf uren over doen. Michael Strogoff, eenmaal te Nijni-Novgorod
+aangekomen, zou, naar gelang der omstandigheden, hetzij den landweg, hetzij de stoombooten
+van de Wolga nemen, ten einde zoo spoedig mogelijk het Oeralgebergte te bereiken.
+Michael Strogoff strekte zich in zijn hoek uit, evenals een waardig burger die zich
+niet veel om de wereld bekommert en die al slapende den tijd zoekt te dooden. Daar
+hij evenwel niet alleen in den coupé was, sliep hij slechts met een oog en luisterde
+met beide ooren.
+</p>
+<p>Inderdaad was het gerucht van den opstand der Kirgiesche horden en van den inval der
+Tartaren een weinig uitgelekt. De reizigers met wie het toeval wilde dat hij de reis
+maakte, spraken er over, doch niet zonder eenige omzichtigheid.
+</p>
+<p>Deze reizigers, evenals de meesten van hen die de trein vervoerde, waren kooplieden
+die zich naar de beroemde jaarmarkt van Nijni-Novgorod begaven. Natuurlijk een zeer
+gemengd gezelschap, samengesteld uit Joden, Turken, Kozakken, Russen, Georgiërs, Kalmukken
+en anderen, maar bijna allen de nationale taal sprekende.
+</p>
+<p>Men besprak het voor en tegen der gewichtige gebeurtenissen, die aan gene zijde van
+het Oeralgebergte plaats vonden, en deze kooplieden schenen te vreezen dat het Russische
+gouvernement zou genoodzaakt zijn eenige beperkende maatregelen te nemen, vooral in
+de grensprovinciën: maatregelen waaronder de handel zeker zou lijden.
+<span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span></p>
+<p>Het moet gezegd worden, deze zelfzuchtigen beschouwden den oorlog, dat wil zeggen
+de onderdrukking van den opstand en den strijd tegen den inval, slechts uit het oogpunt
+van hunne bedreigde belangen. De aanwezigheid van een eenvoudig soldaat, gekleed in
+zijne uniform,—en men weet, hoe groot in Rusland het gewicht van de uniform is,—zou
+zeker voldoende geweest zijn om dezen kooplieden den mond te snoeren. Doch in den
+coupé, waarin Michael Strogoff zich bevond, deed niets de tegenwoordigheid van een
+militair vermoeden, en de koerier van den czaar, verplicht om onbekend te blijven,
+was er den man niet naar om zich te verraden.
+</p>
+<p>Hij luisterde dus.
+</p>
+<p>»Men beweert dat de thee door karavanen aangebracht naar de hoogte gaat,” zeide een
+Pers, die te herkennen was aan zijne muts van astrakan en aan zijn bruinen tabbaard
+met breede plooien, die door het vele wrijven versleten was.
+</p>
+<p>»O! de thee heeft niets van de daling te vreezen,” antwoordde een oude Jood met een
+norsch gezicht. »De thee, die op de markt van <span class="corr" id="xd34e777" title="Bron: Nini-Novgorod">Nijni-Novgorod</span> komt, zal gemakkelijk naar het westen verzonden worden, maar dat zal het geval niet
+zijn met de tapijten van Bokhara.”
+</p>
+<p>»Hoe dan! Ge verwacht dus eene bezending van Bokhara?” vroeg de Pers.
+</p>
+<p>»Neen, maar eene bezending van <span class="corr" id="xd34e783" title="Bron: Samerkand">Samarkand</span>, en zij is daarom des te meer blootgesteld! Hoe kan men rekenen op verzendingen uit
+een land dat van Khiva tot de grenzen van China in opstand is!”
+</p>
+<p>»Goed!” antwoordde de Pers, »wanneer de tapijten niet aankomen, dan veronderstel ik
+dat de wissels ook niet zullen aankomen!”
+</p>
+<p>»En de winst, God van <span id="xd34e790">Israël</span>!” riep de kleine Jood uit, »rekent ge die voor niets?”
+</p>
+<p>»Gij hebt gelijk,” zeide een andere reiziger, »de artikelen van Middel-Azië loopen
+gevaar van op de markt te ontbreken, en dat zal ook het geval zijn met de tapijten
+van Samarkand, evenals de wol, en de oostersche shawls.”
+</p>
+<p>»Hei! pas op, vadertje!” antwoordde een Russisch reiziger met een spotachtig gelaat.
+»Ge zult uwe shawls verschrikkelijk vet maken als ge ze in aanraking brengt met uwe
+talk.”
+</p>
+<p>»Gij lacht daarmee,” hernam op een scherpen toon de koopman, dien zulk gekscheren
+weinig beviel.
+</p>
+<p>»He! wanneer men zich de haren uit het hoofd trok, wanneer men in zak en asch ging
+zitten,” antwoordde de reiziger, »zou dat den loop der zaken dan veranderen? Neen!
+even zoo min als den prijs der koopwaren!”
+</p>
+<p>»Men kan wel merken dat gij geen koopman zijt!” hernam de kleine Jood.
+</p>
+<p>»Jongen neen, waarde afstammeling van Abraham! Ik verkoop noch hop, noch dons, noch
+honig, noch was, noch hennipzaad, <span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span>noch gezouten vleesch, noch kaviaar, noch hout, noch wol, noch lint, noch hennep,
+noch vlas, noch marokijn, noch pelterijen!.…”
+</p>
+<p>»Maar koopt ge er?” vroeg de Pers, den reiziger in de rede vallende.
+</p>
+<p>»Zoo min mogelijk, en alleen voor eigen gebruik,” antwoordde deze knipoogende.
+</p>
+<p>»Dat is een grappenmaker,” zeide de Jood tot den Pers.
+</p>
+<p>»Of een spion,” antwoordde deze fluisterende. »Laat ons op onze hoede zijn, en laten
+wij niet meer spreken dan noodig is! De politie is tegenwoordig niet gemakkelijk,
+en men weet al niet met wie men reist!”
+</p>
+<p>In een anderen hoek van den coupé sprak men een beetje minder over handelsproducten,
+maar een weinig meer over den inval der Tartaren en over zijn droevige gevolgen.
+</p>
+<p>»De Siberische paarden zullen weldra opgeëischt worden,” zeide een reiziger, »en het
+verkeer tusschen de verschillende provinciën van Middel-Azië zal zeer moeielijk worden.”
+</p>
+<p>»Is het zeker,” vroeg hem zijn buurman, »dat de Kirgiezen van de middel-horde, gemeene
+zaak met de Tartaren gemaakt hebben?”
+</p>
+<p>»Men zegt het,” antwoordde de reiziger zacht, »maar wie kan zich vleien iets in dit
+land te weten!”
+</p>
+<p>»Ik heb hooren spreken van het samentrekken van troepen op de grenzen. De Kozakken
+van den Don zijn reeds aan de Wolga verzameld, en zullen weldra tegen de Kirgiezen
+optrekken.”
+</p>
+<p>»Indien de Kirgiezen de Irtisch afgezakt zijn, dan moet de weg naar Irkoetsk niet
+meer veilig zijn!” merkte zijn buurman op. »Trouwens, gisteren heb ik een telegram
+naar Krasnoïarsk willen verzenden, en het heeft niet door kunnen gaan. Het is te vreezen,
+dat de Tartaarsche troepen, binnen kort, oostelijk Siberië zullen afgesneden hebben!”
+</p>
+<p>»In éen woord, vadertje,” hernam de eerste spreker, »de kooplieden hebben reden van
+ongerust te zijn, omtrent hun handel. Na de paarden opgeëischt te hebben, zal men
+de booten, de wagens, al de middelen van vervoer opeischen, totdat men over de geheele
+uitgestrektheid van het rijk geen stap meer zal mogen doen.”
+</p>
+<p>»Ik vrees zeer, dat de jaarmarkt te Nijni-Novgorod niet zoo schitterend zal eindigen,
+als zij begonnen is!” hernam de tweede spreker, het hoofd schuddende. »Doch de veiligheid
+en de onschendbaarheid van den Russischen bodem boven alles. De zaken zijn maar de
+zaken!”
+</p>
+<p>Zoo in dezen coupé het onderwerp van de bijzondere gesprekken weinig verschilde, evenzoo
+was dit het geval in de andere rijtuigen van den trein; maar overal zou een opmerker
+eene buitengewone omzichtigheid waargenomen hebben in de gesprekken, die de reizigers
+onder elkander wisselden. Wanneer zij zich somwijlen op het gebied der feiten waagden,
+gingen zij nooit zoo ver om de inzichten van het <span id="xd34e817">Moskovisch</span> gouvernement te toetsen of te beoordeelen. Dit <span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span>werd zeer juist opgemerkt door een der reizigers, die in een der voorste wagens van
+den trein zat. Deze reiziger, blijkbaar een vreemdeling, nam alles nauwkeurig op en
+deed twintig vragen, waarop men slechts ontwijkend antwoordde. Elk oogenblik uit het
+raampje kijkende, waarvan het glas naar beneden was, tot groot ongerief van zijne
+medereizigers, verloor hij geen enkel gezichtspunt van den gezichteinder ter rechter
+zijde; hij vroeg den naam der meest onbeduidende plaatsen, hunne ligging, welken handel
+zij dreven, hunne nijverheid, het aantal inwoners, het getal der sterfte van beider
+sekse enz., en dit alles schreef hij in een boekje, reeds overladen met aanteekeningen.
+</p>
+<p>Dit was de correspondent Alcide Jolivet, en indien hij zooveel onbeduidende vragen
+deed, was zulks, om te midden van zooveel antwoorden die daarop volgden, een belangrijk
+feit voor zijne nicht te vernemen, maar natuurlijk zag men hem aan voor een spion,
+en men zeide niets dat betrekking had op de gebeurtenissen van den dag.
+</p>
+<p>Ziende dat hij niets kon vernemen betrekkelijk den inval der Tartaren, schreef hij
+in zijn notitieboekje:
+</p>
+<p>Reizigers van een volstrekte stilzwijgendheid; in staatkundige zaken niets los te
+krijgen.
+</p>
+<p>Terwijl Alcide Jolivet zijne reisindrukken nauwkeurig aanteekende, gaf zijn collega,
+in denzelfden trein gezeten, en voor hetzelfde doel reizende, zich over aan denzelfden
+arbeid in een anderen waggon. Geen van beiden hadden elkander dien dag aan het station
+te Moskou ontmoet, en zij wisten van weerszijde niet dat zij naar het tooneel van
+den oorlog vertrokken waren. Doch Harry Blount, die weinig sprak maar veel toeluisterde,
+had aan zijne medereizigers niet hetzelfde wantrouwen ingeboezemd als Alcide Jolivet.
+Ook had men hem niet aangezien voor een spion, en zijne buren praatten in zijne tegenwoordigheid,
+zonder zich te geneeren en lieten zich zelfs meer uit dan hunne natuurlijke omzichtigheid
+het meebracht. De correspondent van de <i lang="en">Daily Telegraph</i> had dus kunnen opmerken hoezeer de gebeurtenissen deze kooplieden, die zich naar
+Nijni-Novgorod begaven, bezig hielden, en hoezeer de handel met Middel-Azië in zijn
+doorvoer bedreigd werd.
+</p>
+<p>Ook aarzelde hij niet in zijn aanteekeningboekje deze alleszins juiste opmerkingen
+te schrijven: »Reizigers zeer ongerust; men spreekt van niets dan oorlog en men spreekt
+er over met eene vrijheid die, tusschen de Wolga en de Weichsel, verwondering moet
+wekken!”
+</p>
+<p>De lezers van de <i lang="en">Daily Telegraph</i> werden dus even zoo goed op de hoogte gehouden als de »nicht” van Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>En daar Harry Blount, gezeten aan de linkerzijde van den trein, slechts een gedeelte
+van de streek gezien had, dat zeer heuvelachtig was, zonder zich de moeite te geven
+naar het rechter gedeelte om te kijken, dat uit onafzienbare vlakten bestond, <span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span>bleef hij niet in gebreke, er met Britsche zekerheid bij te voegen: »Bergachtig land
+tusschen Moskou en Wladimir.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p033width" id="p033"><img src="images/p033.jpg" alt="Met neergeslagen oogen zette zij zich neder." width="503" height="720"><div class="figAnnotation p033width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb35">Blz. 35</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Met neergeslagen oogen zette zij zich neder.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Het was evenwel zichtbaar dat het Russische gouvernement in <span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span>deze ernstige omstandigheden eenige strenge maatregelen nam, zelfs binnen het rijk.
+De opstand had de Siberische grenzen niet overschreden, maar in de provinciën van
+de Wolga, zoo dicht in de nabijheid van het land der Kirgiezen, mocht men vrees koesteren
+voor de uitwerking van kwade invloeden.
+</p>
+<p>Inderdaad had de politie het spoor van Ivan Ogareff nog niet kunnen terugvinden. Had
+deze verrader, den vreemdeling oproepende om zijn persoonlijken wrok te koelen, zich
+bij Feofar-Khan gevoegd, of wel zocht hij het oproer aan te stoken in het gouvernement
+van Nijni-Novgorod, dat, in dit gedeelte van het jaar, eene bevolking bevatte uit
+zeer verschillende bestanddeelen samengesteld? Waren er niet onder deze Perzen, deze
+Armeniërs, deze Kalmukken, die naar de groote jaarmarkt toestroomden, vertrouwelingen,
+belast om eene beweging binnen het rijk uit te lokken? Al deze veronderstellingen
+waren mogelijk, vooral in een land als Rusland.
+</p>
+<p>Inderdaad, dit uitgestrekte rijk, dat eene oppervlakte heeft van twaalf millioen vierkante
+kilometer, kan onmogelijk de volkseenheid bezitten van de staten van West-Europa.
+Tusschen de verschillende volken, waaruit het samengesteld is, bestaat er noodzakelijk
+meer verschil dan een onmerkbare overgang. Het Russisch grondgebied in Europa, Azië
+en Amerika strekt zich uit van den vijftienden graad oosterlengte tot den honderd
+drie en dertigsten graad westerlengte, zijnde eene uitgestrektheid van ruim twee honderd
+graden en van den acht en dertigsten tot den een en tachtigsten graad noorderbreedte,
+zijnde drie en veertig graden. Men telt er meer dan zeventig millioen inwoners. Men
+spreekt er dertig verschillende talen. Het <span id="xd34e856">Slavische</span> ras heeft er zonder twijfel de overhand, maar het bevat, met de Russen, Polen, Lithauërs
+en Koerlanders. Voeg er bij de Finnen, Esthlanders, Laplanders, Tscheremissen, Tchoevachen,
+Permiaken, Duitschers, Grieken, Tartaren, de Kaukasische stammen, de Mongoolsche,
+Kalmuksche, Samojeedsche, Kamptschatdaalsche en Aleoutische horden, en men zal begrijpen
+dat de eenheid van zulk een uitgestrekten staat moeielijk te handhaven was, en dat
+zij slechts het werk kon zijn van den tijd, samenwerkende met het beleid der gouvernementen.
+</p>
+<p>Hoe het ook zij, Ivan Ogareff had tot dusverre aan alle opsporingen weten te ontsnappen,
+en, zeer waarschijnlijk moest hij zich gevoegd hebben bij het Tartaarsche leger. Bij
+elk station, waar de trein stil hield, waren inspecteurs aanwezig, die de reizigers
+ondervroegen en allen een streng onderzoek deden ondergaan, want, op bevel van den
+grootmeester van politie, zochten zij Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>Het gouvernement meende inderdaad te weten dat deze verrader Europeesch-Rusland nog
+niet kon verlaten hebben. Wanneer een reiziger verdacht voorkwam, moest hij zich aan
+het politiebureau bekend maken; de trein vertrok dan zonder zich in het minst over
+den achterblijver te bekommeren.
+<span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span></p>
+<p>Tegen de Russische politie, die zeer streng is, is het volstrekt doelloos om te willen
+redeneeren. Hare beambten zijn bekleed met militaire graden en zij gaan op militaire
+wijze te werk. Waar trouwens het middel te vinden om niet, zonder een woord te spreken,
+aan de bevelen te gehoorzamen, uitgevaardigd door den vorst, die het recht heeft dit
+formulier aan het hoofd zijner ukazen te bezigen:
+</p>
+<p>»Wij, door de gratie Gods, Keizer en alleenheerscher aller Russen, van Moskou, Kiew,
+Wladimir en Novgorod, Czaar van Kazan, van Astrakan, Czaar van Polen, Czaar van Siberië,
+Czaar van het Taurische Schiereiland, Heer van Pskof, Grootvorst van Smolensko, van
+Lithauen, van Volhynië, van Podolië en Finland, Vorst van Esthland, van Lijfland,
+van Koerland en van Ingermanland, van Bialystok, van Karelië, van Ioegrië, van Perm,
+van Wiatka, van Bolgarije en van verscheidene andere landen, Heer en Grootvorst van
+het grondgebied van Nijni-Novgorod, van Tchernigof, van Riazan, van Polotsk, van Rostof,
+van Jaroslaw, van Bielozersk, van Oedorië, van Obdorië, van Kondinië, van Witepsk,
+van Mstislaw, beheerscher der poolstreken, heer der landen van Iverië, van Kartalinië,
+van Grouzinië, van Karbardinië, van Armenië, Erf- en Opperheer der Tcherkessische
+vorsten, van die der bergen en anderen, erfgenaam van Noorwegen, van het hertogdom
+Sleeswijk-Holstein, van Stormarn, van de Ditmarschen en van Oldenburg.” Een machtig
+opperheer, inderdaad, wiens wapen een dubbele arend is, houdende een scepter en een
+aardkloot, die het wapenschild omgeven van Novgorod, van Wladimir, van Kiew, van Kazan,
+van Astrakan, van Siberië, en dat de keten van de orde van St. Andréas omgeeft, gedekt
+door eene koningskroon.
+</p>
+<p>Wat Michael Strogoff betreft, zijn pas was in orde, en hij, bijgevolg, tegen elke
+politiemaatregel beveiligd.
+</p>
+<p>Aan het station te Wladimir hield de trein eenige oogenblikken op, hetgeen den verslaggever
+van de <i lang="en">Daily Telegraph</i> voldoende scheen, om, uit een natuurkundig en zedelijk oogpunt, een volkomen overzicht
+van deze oude hoofdstad van Rusland te nemen.
+</p>
+<p>Aan het station te Wladimir stapten nieuwe reizigers in den trein. Onder anderen kwam
+een jong meisje aan het portier van den wagen, waarin Michael Strogoff zat. Er was
+eene leege plaats tegenover den koerier van den czaar. Het jonge meisje nam die plaats
+in, na een eenvoudige, roodlederen reiszak, die hare geheele bagage scheen te bevatten,
+naast zich neergezet te hebben. Vervolgens met neergeslagen oogen, zonder zelfs de
+medereizigers, die het toeval haar bezorgde, aangezien te hebben, zette zij zich neder
+voor een overtocht die eenige uren zou duren.
+</p>
+<p>Michael Strogoff kon niet nalaten zijne nieuwe reisgezellin nauwkeurig op te nemen.
+Daar zij achteruit reed, bood hij haar zijne plaats aan, doch zij bedankte met eene
+buiging.
+</p>
+<p>Dit jonge meisje moest ongeveer zestien of zeventien jaar oud zijn. <span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span>Haar bekoorlijk kopje, vertoonde het <span id="xd34e878">Slavische</span> type in zijne volle zuiverheid,—een wat streng type, dat haar bestemde eer schoon
+dan mooi te worden, wanneer, na eenige jaren, hare trekken geheel gevormd zouden zijn.
+</p>
+<p>Uit een soort van kap, die zij ophad, golfde een overvloed van goudblonde haren. Hare
+oogen waren bruin, van een onbeschrijfelijk zachte uitdrukking. Haar rechte neus was
+aan hare wat magere en bleeke wangen, door licht beweegbare neusvleugels verbonden.
+Haar mond was fijn geteekend, maar het scheen dat zij sedert langen tijd het lachen
+had afgeleerd.
+</p>
+<p>De jonge reizigster was lang, slank voor zoover men kon oordeelen over hare taille
+onder den wijden, zeer eenvoudigen pels, dien zij aanhad. Hoewel zij, in de volle
+beteekenis des woords, nog een zeer jong meisje was, leidde de ontwikkeling van haar
+hoog voorhoofd, de juiste vorm van het onderste gedeelte van haar gelaat tot de gedachte,
+dat zij een sterke zedelijke wilskracht bezat; eene bijzonderheid, die aan Strogoff
+niet ontsnapte.
+</p>
+<p>Klaarblijkelijk had dat jonge meisje al vroeg geleden en vertoonde de toekomst zich
+zonder twijfel voor haar niet onder vroolijke kleuren: doch het was niet minder zeker,
+dat zij had weten te strijden, en zij besloten was nog meer te kampen tegen de bezwaren
+des levens. Haar wil moest volhardend, hare kalmte onverstoorbaar zijn, zelfs in omstandigheden
+waarin een man bloot zou staan om te bukken of toornig te worden.
+</p>
+<p>Zoodanig was de indruk, dien men op het eerste gezicht van het jonge meisje kreeg.
+Michael Strogoff, zelf van eene krachtvolle natuur zijnde, moest getroffen worden
+door de uitdrukking van dit gelaat, en hoewel oppassende haar niet lastig te vallen
+door aanhoudend kijken, sloeg hij zijne reisgenoote toch met zekere oplettendheid
+gade.
+</p>
+<p>Het kostuum van de jonge reizigster was tegelijkertijd eenvoudig en buitengewoon zindelijk.
+Zij was niet rijk, dat kon men haar gemakkelijk aanzien, maar men zou te vergeefs
+in hare kleeding eenige slordigheid opgemerkt hebben. Haar geheele bagage was in een
+leeren zak geborgen, dien zij bij gebrek aan plaats op hare knieën hield.
+</p>
+<p>Zij droeg een langen donkerkleurigen pels, zonder mouwen, die bevallig om haar hals
+sloot, afgezet met een blauw boordsel. Onder dezen pels bedekte een tuniek, ook van
+eene donkere kleur, eene japon, die tot hare enkels kwam waarvan de onderrand bedekt
+was met een weinig opvallend borduursel. Gestikte lederen halve laarsjes met vrij
+sterke zolen, alsof ze gekozen waren voor eene lange reis, schoeiden hare kleine voeten.
+Michael Strogoff meende uit zekere bijzonderheden in hare kleeding de snede van de
+<span id="xd34e889">Lijflandsche</span> kleederdracht op te merken, en hij dacht dat zijne reisgezellin afkomstig moest zijn
+uit de Oostzee-provinciën.
+<span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p037width" id="p037"><img src="images/p037.jpg" alt="De verschrikte reizigers hadden slechts éene gedachte." width="504" height="720"><div class="figAnnotation p037width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb38">Blz. 38</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">De verschrikte reizigers hadden slechts éene gedachte.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Maar waar ging dat jonge meisje heen, alléén, op een leeftijd waarop haar de steun
+van een vader of eene moeder, de bescherming van een broer, om zoo te zeggen, noodzakelijk
+waren. Kwam zij <span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span>misschien reeds na eene lange reis uit de provinciën van West-Rusland? Begaf zij zich
+alleen naar Nijni-Novgorod, of wel strekte zich het doel van hare reis uit tot over
+de oostelijke grenzen van het rijk? Wachtte een of andere bloedverwant, een of andere
+vriend haar bij de aankomst van den trein? Was ’t niet waarschijnlijker daarentegen,
+dat zij, bij het verlaten van den wagen, zich even éenig zou gevoelen in de stad als
+in dien coupé, waar niemand, ze mocht het gelooven, zich om haar scheen te bekommeren?
+Dit was wel waarschijnlijk.
+</p>
+<p>Inderdaad, de gewoonten, die men in de afzondering aanneemt, vertoonden zich zeer
+opvallend in de manieren van de jonge reizigster. De wijze, waarop zij in den wagen
+trad, en waarop zij zich voor de reis schikte, de weinige drukte, die zij veroorzaakte,
+de moeite die zij nam om niemand hinderlijk te zijn, alles verraadde de gewoonte,
+om alleen te zijn en op zich zelve te rekenen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff beschouwde haar oplettend, doch, even terughoudend, zocht hij geene
+gelegenheid om met haar te spreken, hoewel nog verscheidene uren verloopen moesten
+vóor de aankomst van den trein te Nijni-Novgorod. Een enkelen keer slechts, toen de
+buurman van dit jonge meisje—de koopman die zoo onvoorzichtig de talk en de shawls
+vermengde,—in slaap was geraakt en haar met zijn groot hoofd bedreigde, dat van den
+eenen schouder naar den anderen waggelde, maakte Michael Strogoff hem vrij norsch
+wakker, en deed hem begrijpen, dat hij rechtop en op eene meer betamelijke wijze moest
+zitten. De koopman, van natuur zeer grof, bromde eenige woorden als tegen lui die
+zich bemoeien met zaken die hun niet aangaan, maar Michael Strogoff keek hem met zoo’n
+ongemakkelijken blik aan, dat de slaper naar de andere zijde ging leunen, en de jonge
+reizigster van zijn lastig buurschap bevrijdde.
+</p>
+<p>Zij keek een oogenblik den jongen man aan, en er lag een stille en zedige dank in
+haar blik.
+</p>
+<p>Maar er deed zich eene omstandigheid voor, die aan Michael Strogoff een juist denkbeeld
+gaf van het karakter van dit jonge meisje. Twaalf wersten vóor de aankomst van den
+trein te Nijni-Novgorod kreeg de trein, bij eene sterke kromming van de baan, een
+hevigen schok. Vervolgens liep hij gedurende eene minuut over de helling van den berm.
+</p>
+<p>Het gevolg hiervan was, dat de reizigers door elkander gegooid werden,—kreten, verwarring,
+algemeene opschudding in de wagens! Men vreesde dat er een ernstig ongeval had plaats
+gehad. Ook werden de portieren, vóor dat de trein stil hield, geopend, en de verschrikte
+reizigers hadden slechts éene gedachte: de rijtuigen te verlaten en eene schuilplaats
+op den weg te zoeken.
+</p>
+<p>Michael Strogoff dacht dadelijk aan zijne reisgenoote; maar terwijl de reizigers uit
+zijn wagen naar buiten stormden, schreeuwende en <span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span>elkander verdringende, was het jonge meisje zeer rustig op hare plaats gebleven, en
+vertoonde haar gelaat slechts eene lichte bleekheid.
+</p>
+<p>Zij wachtte, Michael Strogoff wachtte ook. Zij maakte geene beweging om den wagen
+te verlaten, hij evenmin.
+</p>
+<p>Beiden bleven even koel.
+</p>
+<p>»Eene krachtvolle natuur!” dacht Strogoff.
+</p>
+<p>Het gevaar was evenwel spoedig voorbij. Het breken van een der wielbanden van den
+goederenwagen, en vervolgens het stilhouden van den trein, hadden den schok teweeggebracht;
+maar het had weinig gescheeld of de trein zou buiten het spoor geraakt en in een kuil
+gestort zijn. Men had een uur oponthoud. Eindelijk nadat de weg weer vrijgemaakt was,
+kon de trein vertrekken, ’s avonds te half negen kwam hij aan het station te Nijni-Novgorod
+aan.
+</p>
+<p>Vóor dat iemand de wagens had kunnen verlaten, vertoonden zich de inspecteurs van
+politie aan de portieren, en namen de reizigers nauwkeurig op.
+</p>
+<p>Michael Strogoff toonde zijn podaroshna, afgegeven op den naam van Nikolaas Korpanoff.
+Dus geene moeilijkheid.
+</p>
+<p>Wat de andere reizigers van den wagen betreft allen gingen naar Nijni-Novgorod, en
+kwamen gelukkig voor hen, niet verdacht voor.
+</p>
+<p>Het jonge meisje toonde geen pas, omdat de pas niet meer in Rusland verplichtend is,
+maar een vrijgeleide voorzien van een bijzonder zegel. De inspecteur las het met aandacht,
+en na haar, wier signalement hij in de hand hield, zeer nauwkeurig opgenomen te hebben,
+zeide hij:
+</p>
+<p>»Ge komt van Riga?”
+</p>
+<p>»Ja,” zeide het jonge meisje.
+</p>
+<p>»Ge gaat naar Irkoetsk?”
+</p>
+<p>»Ja.”
+</p>
+<p>»Welken weg?”
+</p>
+<p>»Over Perm.”
+</p>
+<p>»Goed,” hernam de inspecteur. »Draag zorg uw vrijgeleide aan het politie-bureau te
+Nijni-Novgorod te laten afteekenen.”
+</p>
+<p>Het jonge meisje boog, terwijl zij te kennen gaf dat zij zulks wist.
+</p>
+<p>Deze vragen en deze antwoorden hoorende, ondervond Michael Strogoff tegelijkertijd
+een gevoel van verwondering en van medelijden. Wat! Dit jonge meisje alléén op weg
+naar het verre Siberië, en dat, terwijl bij de gewone gevaren zich nu al de onheilen
+van een overmeesterd en oproerig land voegden! Hoe zou zij daar aankomen? Wat zou
+er van haar worden!.…
+</p>
+<p>Nadat het onderzoek afgeloopen was, werden de portieren van de wagens geopend: maar,
+vóor dat Michael Strogoff bij haar kon komen, was het jonge Lijflandsche meisje, dat
+het eerste uitgestapt was, verdwenen onder de menigte, die zich op het perron verdrong.
+<span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5844">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">V.</h2>
+<h2 class="main">Een besluit in twee artikelen.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Nijni-Novgorod, of Laag Novgorod, gelegen aan de samenvloeiing van de Wolga en de
+Oka, is de hoofdplaats van het gouvernement van dien naam. Daar moest Michael Strogoff
+den trein verlaten, die op dit tijdstip niet verder ging. Naarmate hij dus vorderde,
+werden de middelen van vervoer minder snel, vervolgens minder veilig.
+</p>
+<p>Nijni-Novgorod, dat gewoonlijk niet meer dan dertig à vijf en dertig duizend inwoners
+telt, bevatte er nu meer dan drie honderd duizend, dat wil zeggen, dat zijne bevolking
+was vertienvoudigd.
+</p>
+<p>Deze vermeerdering was het gevolg van de beroemde jaarmarkt, die gedurende drie weken
+binnen hare muren gehouden wordt. Vroeger was het Makariew, dat voordeel trok van
+dezen toeloop van kooplieden, maar sedert 1817 is de jaarmarkt naar Nijni-Novgorod
+verlegd.
+</p>
+<p>De stad, gewoonlijk vrij doodsch, vertoonde dus nu eene buitengewone levendigheid.
+Tien verschillende rassen van kooplieden, Europeanen of Aziaten, verbroederden zich
+onder den invloed van handelsaangelegenheden.
+</p>
+<p>Hoewel het vrij laat was, toen Michael Strogoff het station verliet, was er nog veel
+volk op de been in deze twee steden, door den loop der Wolga gescheiden, die Nijni-Novgorod
+bevat, en waarvan het hoogere gedeelte, op eene steile rots gebouwd, verdedigd wordt
+door een dier forten, in Rusland »Kreml” genoemd.
+</p>
+<p>Indien Michael Strogoff genoodzaakt was geweest te Nijni-Novgorod te overnachten,
+zou hij eenige moeite gehad hebben, een geschikt hotel of zelfs eene herberg te vinden.
+Alles was bezet. Daar hij evenwel niet aanstonds kon vertrekken, omdat hij de stoomboot
+van de Wolga moest nemen, moest hij naar een of ander verblijf omzien. Maar van te
+voren wilde hij nauwkeurig het uur van vertrek weten, en hij begaf zich naar de bureaux
+der maatschappij, wier schepen dienst doen tusschen Nijni-Novgorod en Perm. Daar vernam
+hij, tot zijne groote spijt, dat de <i>Kaukasus</i>—dat was de naam der stoomboot—niet eerder dan den volgenden dag, ’s middags, naar
+Perm vertrok. Zeventien uren wachten! Dat was onaangenaam voor een man, die zoo gehaast
+was, en toch moest hij er zich in schikken. Dat deed hij ook, want hij pruttelde nooit
+onnoodig.
+</p>
+<p>Daarenboven zou, in de tegenwoordige omstandigheden, geen rijtuig, telega of tarentass,
+berline of postwagen, noch eenig paard, hem spoediger gebracht hebben, hetzij naar
+Perm of naar Kazan. Het <span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span>was dus beter om het vertrek van den stoomboot af te wachten, een sneller vervoermiddel
+dan elk ander, en die hem den verloren tijd zou doen inhalen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p041width" id="p041"><img src="images/p041.jpg" alt="»Wat doet gij daar?”" width="504" height="720"><div class="figAnnotation p041width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb43">Blz. 43</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Wat doet gij daar?”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span></p>
+<p>Ziedaar dus Michael Strogoff, naar de stad gaande, zonder zich al te angstig te maken,
+een herberg opzoekende, ten einde te overnachten. Doch hierover bekommerde hij zich
+weinig, en zonder den honger, die hem kwelde, zou hij waarschijnlijk tot den morgen
+door de straten van Nijni-Novgorod gedwaald hebben. Hetgeen hij dus zocht was een
+avondmaal, eerder dan een bed. Doch beiden vond hij daar, waar het uithangbord »<i>de stad Constantinopel</i>” uithing. De logementhouder gaf hem daar eene vrij goede kamer, schraaltjes gemeubileerd,
+maar waaraan het beeld van de Heilige Maagd niet ontbrak, noch de portretten van enkele
+heiligen, voor wie een met goud geborduurde stof tot lijst diende. Eene eend met zuur
+gehakt gevuld, in dikke room zwemmende, gerstebrood, gestremde melk, fijne suiker
+met kaneel vermengd, een pot kwass, eene soort bier, in Rusland zeer algemeen, werden
+hem dadelijk voorgezet, en hij had meer dan noodig was om zijn honger te stillen.
+Hij verzadigde zich dus en beter dan zijn tafelbuur, die, in hoedanigheid van oud-geloovige,
+van de sekte der Raskolniks, eene belofte van onthouding afgelegd hebbende, de aardappelen
+van zijn bord wegwierp en zich wel wachtte suiker in zijne thee te doen.
+</p>
+<p>Toen zijn avondmaal afgeloopen was, hernam Michael Strogoff, in plaats van naar zijne
+kamer te gaan, onwillekeurig zijne wandeling door de stad, maar hoewel de lange schemering
+nog voortduurde, verdween de menigte, werden de straten langzamerhand leeg en zocht
+ieder zijn verblijf op.
+</p>
+<p>Waarom had Michael Strogoff zich maar niet eenvoudig naar bed begeven, zooals het
+betaamt na den geheelen dag in het spoor doorgebracht te hebben? Dacht hij aan het
+jonge Lijflandsche meisje, dat gedurende eenige uren zijne reisgenoote geweest was?
+Niets beter te doen hebbende, dacht hij aan haar. Vreesde hij, dat zij, in die woelige
+stad als verloren, misschien bloot zou staan aan eene beleediging? Hij vreesde zulks
+en hij had er reden voor. Hoopte hij haar dan terug te zien, en desnoods haar tot
+beschermer te dienen? Neen. Haar te ontmoeten was moeilijk. Wat het beschermen aangaat.…
+met welk recht?
+</p>
+<p>»Alléen,” zeide hij bij zich zelf, »alléen, te midden van dat zwervende volk! En daarentegen
+zijn de tegenwoordige gevaren niets in vergelijking van die, waaraan zij nog kan blootstaan!”
+</p>
+<p>»Siberië! Irkoetsk! Hetgeen ik voor Rusland en de czaar ga beproeven, doet zij voor.…
+voor wie? voor wat? Zij heeft het recht om over de grenzen te gaan en het land aldaar
+is in opstand! Tartaarsche benden loopen de steppen af!.…”
+</p>
+<p>Michael Strogoff bleef van tijd tot tijd stilstaan en begon na te denken.
+</p>
+<p>»Zonder twijfel, dacht hij, is dat reisplan bij haar opgekomen vóor den inval. Misschien
+is zij zelfs onwetend van hetgeen er omgaat!.… Maar neen, de kooplieden hebben in
+hare tegenwoordigheid over de onlusten in Siberië gesproken.… en zij was <span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span>volstrekt niet verwonderd.… zij heeft zelfs geene enkele uitlegging gevraagd.… Maar
+zij wist het dus en zulks wetende gaat zij!.… Het arme meisje!.… het schijnt dat de
+beweegreden wel machtig moet wezen! Maar hoe moedig zij ook is—en zij is het zeer
+zeker,—zullen hare krachten haar op weg begeven, en zonder nog te spreken over de
+gevaren en de hinderpalen, kan zij onmogelijk de vermoeienissen van zulk eene reis
+verdragen!… Nooit zal zij Irkoetsk kunnen bereiken!”
+</p>
+<p>Intusschen liep Michael Strogoff op goed geluk af rond, maar daar hij de stad volkomen
+kende, kon het terugvinden van den weg voor hem geen zwarigheid opleveren.
+</p>
+<p>Na ongeveer een uur geloopen te hebben ging hij op eene bank zitten, staande tegen
+eene houten tent, die zich te midden van meer anderen op een groot plein bevond.
+</p>
+<p>Hij zat daar ongeveer vijf minuten, toen een hand vrij ruw op zijn schouder neerkwam.
+</p>
+<p>»Wat doet gij daar?” vroeg hem de ruwe stem van een langen kerel, dien hij niet had
+zien aankomen.
+</p>
+<p>»Ik rust uit,” hernam Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Zoudt gij plan hebben om den nacht op deze plank door te brengen?” hernam de man.
+</p>
+<p>»Ja, wanneer mij zulks bevalt,” hernam Michael Strogoff op een eenigszins te scherpen
+toon voor den eenvoudigen koopman, dien hij moest zijn.
+</p>
+<p>»Nader dan, dat men u zien kan!” zeide de man.
+</p>
+<p>Michael Strogoff, zich herinnerende dat hij bovenal voorzichtig moest zijn, ging werktuiglijk
+terug.
+</p>
+<p>»Het is niet noodig mij te zien,<span id="xd34e988">”</span> hernam hij.
+</p>
+<p>En hij trok bedaard een tiental passen achteruit.
+</p>
+<p>Dien kerel goed opnemende, kwam het hem voor dat hij te doen had met eene soort van
+zigeuner, zooals men die op alle kermissen aantreft, en met wien het niet aangenaam
+is, in stoffelijke of zedelijke aanraking te komen. Vervolgens, meer nauwkeurig in
+de duisternis kijkende, die langzamerhand dichter werd, bemerkte hij in de nabijheid
+van de tent een grooten wagen, dat gewone en beweeglijke verblijf der heidens, die
+in Rusland krioelen, overal waar eenige kopeken te verdienen zijn.
+</p>
+<p>Ondertusschen had de zigeuner twee à drie passen naar voren gedaan en was hij voornemens
+om Strogoff meer bepaald te ondervragen, toen de deur van de tent openging.
+</p>
+<p>Eene vrouw, nauwelijks zichtbaar, naderde haastig, en in een vrij ruwen tongval, dien
+Strogoff hield voor een mengsel van Mongoolsch en Siberisch, zeide zij:
+</p>
+<p>»Al weer een spion! laat hem gaan en kom eten, de <i>papluka</i><a class="noteRef" id="xd34e998src" href="#xd34e998" title="Ga naar noot 1.">1</a> is klaar.”
+<span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span></p>
+<p>Michael Strogoff kon niet nalaten te glimlachen over de benaming die men hem gaf,
+aan hem die voor spionnen in ’t bijzonder bevreesd was.
+</p>
+<p>Maar in dezelfde taal, hoewel de uitspraak van den spreker, zeer verschillend was
+van die der vrouw, antwoordde de zigeuner met eenige woorden die beteekenden:
+</p>
+<p>»Gij hebt gelijk, Sangarre! morgen zijn wij toch vertrokken!”
+</p>
+<p>»Morgen?” hernam de vrouw zeer zacht op een toon, die eene zekere verwondering aanduidde.
+</p>
+<p>»Ja, Sangarre,” antwoordde de zigeuner, »morgen, en het is de Vader zelf, die ons
+zendt, waar wij willen heengaan!”
+</p>
+<p>Daarop gingen man en vrouw de tent binnen, waarvan de deur zorgvuldig gesloten werd.
+</p>
+<p>»Mooi!” zeide Strogoff, »indien deze zigeuners niet begrepen willen worden, wanneer
+zij onder elkander spreken, raad ik hun aan zich van eene andere taal te bedienen.”
+</p>
+<p>In zijne hoedanigheid van Siberiër en door zijne kindsheid in de steppen doorgebracht
+te hebben, verstond Michael Strogoff bijna al de tongvallen, in zwang van Tartarije
+tot aan de IJszee.
+</p>
+<p>Wat de juiste beteekenis betreft der woorden tusschen den zigeuner en zijne vrouw
+gewisseld, daar brak hij zijn hoofd niet mee. In hoever kon dit hem ook belang inboezemen?
+</p>
+<p>Daar het reeds vrij laat was dacht hij er over om naar zijn logement terug te keeren,
+ten einde daar eenige rust te nemen. Hij stond op en volgde den loop der Wolga, waarvan
+de wateren verdwenen onder de sombere massa van ontelbare schepen. De richting van
+de rivier deed hem de plaats herkennen die hij verlaten had. Deze opeenhooping van
+karren en van tenten nam juist het uitgestrekte plein in, waar elk jaar de voornaamste
+jaarmarkt van <span class="corr" id="xd34e1014" title="Bron: Nini-Novgorod">Nijni-Novgorod</span> gehouden werd,—hetgeen de verzameling, hier ter plaatse, van goochelaars en zigeuners,
+uit alle hoeken der wereld toegestroomd, ophelderde.
+</p>
+<p>Michael Strogoff sliep een uur daarna eenigszins onrustig op een van die Russische
+bedden die de vreemdelingen zoo hard vinden, en den volgenden morgen, 17 Juli ontwaakte
+hij toen het reeds lang dag was. Nog vijf uren te Novgorod te moeten doorbrengen,
+dat scheen hem eene eeuw toe. Wat kon hij uitvoeren om dezen morgen klein te krijgen,
+niets anders dan even als den vorigen dag door de straten van de stad te gaan dwalen.
+</p>
+<p>Na ontbeten, zijn reiszak toegemaakt te hebben en zijn podaroshna aan het politiebureau
+te hebben laten afteekenen, zou niets hem belet hebben om te vertrekken. Maar er de
+man niet naar zijnde om na zonsopgang op te staan, verliet hij zijn bed, kleedde zich
+aan en verborg zeer zorgvuldig den brief met het keizerlijke wapen in een zak, die
+in de voering van zijne tunica gemaakt was, en waarover hij zijn gordel vastmaakte;
+vervolgens sloot hij zijn reiszak en bevestigde hem op zijn rug. Dit gedaan hebbende
+en niet meer in <span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span>»<i>de stad Constantinopel</i>” willende terugkeeren en er op rekenende aan de oevers van de Wolga, in de nabijheid
+van de aanlegplaats te ontbijten, betaalde hij en verliet het logement.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p045width" id="p045"><img src="images/p045.jpg" alt="De jaarmarkt van Nijni-Novgorod." width="503" height="720"><div class="figAnnotation p045width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb47">Blz. 47</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">De jaarmarkt van Nijni-Novgorod.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span></p>
+<p>Uit groote bezorgdheid begaf Michael Strogoff zich dadelijk naar de bureaux van de
+stoomschepen, en daar vergewiste hij zich dat de <i>Kaukasus</i> werkelijk op het bepaalde uur vertrok. Voor de eerste maal kwam bij hem de gedachte
+op, daar het jonge Lijflandsche meisje de route over Perm moest nemen, dat het zeer
+mogelijk zou kunnen zijn, dat het ook haar plan was plaats te nemen op de <i><span class="corr" id="xd34e1039" title="Bron: Kaukakus">Kaukasus</span></i>; in welk geval Michael Strogoff er op rekenen kon met haar de reis te maken.
+</p>
+<p>De bovenstad met haar Kremlin, waarvan de omtrek twee wersten lang is, en ’t welk
+op dat van Moskou gelijkt, was toen zeer verlaten. De gouverneur woonde er zelfs niet
+meer. Maar, zoo doodsch de bovenstad was, zoo levendig was de benedenstad.
+</p>
+<p>Nadat Michael Strogoff op eene schipbrug de Wolga was overgetrokken, bewaakt door
+Kozakken te paard, kwam hij op de plaats, waar hij den vorigen avond in aanraking
+was geweest met een of ander zigeunerkamp. Het was even buiten de stad waar deze jaarmarkt
+te Nijni-Novgorod gehouden werd, waarmede die van Leipzig zelfs niet kon wedijveren.
+Op eene groote vlakte, aan gene zijde van de Wolga gelegen, verhief zich het tijdelijk
+paleis van den Gouverneur-Generaal, die daar op hooger bevel moet verblijfhouden,
+gedurende den geheelen tijd van de jaarmarkt, die, dank de bestanddeelen waaruit zij
+is samengesteld, eene onophoudelijke bewaking noodzakelijk maakt.
+</p>
+<p>Op deze vlakte stonden toen houten kramen, regelmatig op zoodanige wijze geplaatst,
+dat er vrij breede lanen tusschen beide waren, om aan de menigte het rondloopen gemakkelijk
+te maken. Eene zekere verzameling dezer kramen van allerlei grootte en verschillenden
+vorm, maakte eene verschillende wijk uit, bestemd voor een bijzonderen tak van handel.
+Er waren: de wijk voor ijzerwaren, de wijk voor pelterijen, de wijk voor wol, de wijk
+voor hout, de wijk voor geweefde goederen, de wijk voor gedroogde visch, enz.
+</p>
+<p>Eenige huizen waren zelfs vervaardigd uit bouwstoffen van de zonderlingste soort;
+sommige uit pakjes thee in den vorm van klinkers, andere met blokken steen uit gezouten
+vleesch bestaande, dat wil zeggen, uit de monsters der koopwaren, welke hunne eigenaars
+er aan de koopers sleten. Eene zonderlinge wijze om artikelen aan te bevelen, min
+of meer Amerikaansch.
+</p>
+<p>In die lanen en gangen was, daar de zon reeds hoog boven den gezichteinder stond,
+omdat zij dien morgen voor vier uur was opgegaan, de toeloop van menschen bereids
+zeer aanzienlijk. Russen, Siberiërs, Duitschers, Kozakken, Turkomannen, <span class="corr" id="xd34e1048" title="Bron: Persen">Perzen</span>, Georgiërs, Grieken, Ottomannen, Hindoes, Chineezen,—een zonderling mengelmoes van
+Europeanen en Aziaten,—praatten, twistten, redekavelden en handelden. Alles wat te
+koopen en te verkoopen was, scheen op dit plein opgehoopt te zijn. Sjouwerlieden,
+paarden, <span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span>kameelen, ezels, booten, karren, alles wat noodig is tot verzending der koopwaren
+was op dit kermisveld opeengehoopt. Pelterijen, kostbare steenen, zijden stoffen,
+Indische shawls, Turksche tapijten, wapenen van den Kaukasus, geweefde goederen van
+Smyrna of Ispahan, wapenrustingen uit Tiflis, karavanen-thee, Europeesche bronzen,
+Zwitsersche uurwerken, fluweelen en zijden stoffen van Lyon, Engelsche katoenen, rijtuigbenoodigdheden,
+vruchten, groenten, ertsen uit het Oeral-gebergte, malachieten, lazuursteen, welriekende
+kruiden, reukwerk, geneeskrachtige planten, hout, teer, touwwerk, horens, pompoenen,
+watermeloenen, enz., al de voortbrengselen van Indië, China, Perzië, die der Kaspische
+en Zwarte Zee, die van Amerika en Europa waren op dit punt van den aardbol vereenigd.
+</p>
+<p>Het was een beweging, een opgewondenheid, een gedrang, een verward geschreeuw, waarvan
+men zich geen denkbeeld kan maken; de inboorlingen toch der lagere volksklasse waren
+zeer opdringend, en de vreemdelingen gaven hun op dat punt niets toe. Er waren daar
+kooplieden uit Midden-Azië, die een jaar noodig hadden gehad om die uitgestrekte vlakten
+door te trekken, hun koopwaren medevoerende, en die in geen jaar noch hunne winkels,
+noch hunne kantoren terug zouden zien. Maar zoo groot is het gewicht van die jaarmarkt
+van Nijni-Novgorod, dat het cijfer der handelsomzettingen niet meer of minder dan
+honderd millioen roebel bedroeg.
+</p>
+<p>Verder was het op de pleinen tusschen de wijken van deze in een oogwenk verrezen stad,
+een opeenhooping van goochelaars van allerlei aard, kwakzalvers, koordedansers, oorverdoovend
+door het gekras van hun orchesten en het geschreeuw bij hun vertooning; Zigeuners,
+uit de bergen gekomen en waarzeggende aan de domkoppen van een telkens vernieuwd publiek;
+Zingaris of Tsiganen,—de naam dien de Russen geven aan de Gypsies, de afstammelingen
+der Kophten,—hun sterkst gekleurde liedjes zingende en de meest oorspronkelijke dansen
+uitvoerende; troepen reizende komedianten, drama’s van Shakespeare voorstellende,
+in overeenstemming gebracht met den smaak der toeschouwers, die er in menigte naar
+toe stroomden. Vervolgens leidden, in de lange lanen, vertooners van beren hun viervoetige
+equilibristen in vrijheid rond; weergalmden beestenspellen van het gebrul der dieren,
+aangehitst door de striemende slagen der zweep of door de gloeiende stang van den
+temmer; eindelijk bootste in het midden van het groote middelplein, omringd van een
+vierdubbelen kring van opgewonden liefhebbers, een koor van »hunne bootslieden der
+Wolga” gezeten op den grond, evenals op het dek van hun booten, het roeien na, onder
+den dirigeerstok van den kapelmeester, een echt stuurman van dit denkbeeldige vaartuig!
+</p>
+<p>Zonderlinge en bekoorlijke gewoonte! Boven de hoofden van deze menigte ontsnapte een
+vlucht vogels uit de kooien, waarin men ze meegebracht had. Volgens een oud gebruik,
+openden, op de jaarmarkt <span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span>van Nijni-Novgorod, in ruil tegen eenige kopeken, door goede zielen liefderijk aangeboden,
+de cipiers de deur voor hun gevangenen, en bij honderden vlogen zij vroolijk tjilpende
+weg.
+</p>
+<p>Zoodanig was het gezicht van de vlakte; zoo zou het zijn gedurende tien weken dat
+de beroemde jaarmarkt te Nijni-Novgorod duurde. Na dat oorverdoovende tijdperk, zou
+het geweldige geraas als door een tooverslag verdwijnen, de bovenstad haar deftig
+ambtelijk karakter hernemen, de benedenstad weer in haar gewone eentonigheid vervallen,
+en van al dien buitengewonen toevloed van kooplieden, behoorende tot al de streken
+van Europa en Middel-Azië, zou er geen enkel verkooper overblijven, die nog iets te
+verkoopen, noch een enkele kooper die nog iets te koopen had.
+</p>
+<p>Het is noodig hierbij te voegen, dat dezen keer ten minste, Frankrijk en Engeland
+op de jaarmarkt te Nijni-Novgorod elk vertegenwoordigd waren, door twee der uitmuntendste
+voortbrengsels van de nieuwerwetsche beschaving, de heeren Harry Blount en Alcide
+Jolivet.
+</p>
+<p>Inderdaad waren de twee verslaggevers daarheen gekomen om er indrukken in het belang
+hunner lezers te verzamelen, en zij besteedden zoo goed mogelijk de weinige uren die
+zij te verliezen hadden, want ook zij zouden op de <i>Kaukasus</i> plaats nemen. Zij ontmoetten elkander juist op het kermisveld, en waren er niet erg
+verbaasd over, omdat eenzelfde instinct hen op hetzelfde spoor moest voeren, maar
+ditmaal spraken zij elkander niet aan, en bepaalden zij zich tot een vrij koelen groet.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet, van nature een optimist, vond, dat alles redelijk ging, en daar het
+toeval hem gelukkig tafel en huisvesting had verschaft, had hij in zijn notitieboekje
+eenige voor de stad Nijni-Novgorod bijzonder vleiende opmerkingen neergeschreven.
+Harry Blount zag zich daarentegen, na te vergeefs gezocht te hebben om een avondmaal
+machtig te worden, verplicht onder den blooten hemel te slapen; hij had dus de zaken
+uit een geheel ander oogpunt beschouwd, en peinsde over een verpletterend artikel
+tegen eene stad, waar de logementhouders weigerden reizigers te ontvangen, die niets
+liever verlangden dan naar »lichaam en ziel” gesneden te worden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff met de eene hand in zijn zak, met de andere zijn lange pijp met een
+roer van kriekenhout vasthoudende, scheen de meest onverschillige en minst ongeduldige
+der menschen te zijn. Evenwel zou een opmerker, aan zekere samentrekking zijner wenkbrauwen,
+gemakkelijk gezien hebben, dat hij zijn leed verborg.
+</p>
+<p>Gedurende twee uren liep hij door de straten van de stad, om altijd op het kermisveld
+terug te komen. Door de massa heendringende, merkte hij op, dat een zekere ongerustheid
+zich vertoonde onder al de kooplieden, die uit de naburige streken van Azië gekomen
+waren. De handelsomzettingen leden er zichtbaar onder.
+<span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p049width" id="p049"><img src="images/p049.jpg" alt="Vervolgens maakte hij met luider stemme bekend." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p049width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb51">Blz. 51</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Vervolgens maakte hij met luider stemme bekend.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb48a">[<a href="#pb48a">48</a>]</span></p>
+<p>Dat potsenmakers, kwakzalvers en koordedansers, voor hun tenten veel geweld maakten,
+dat begrijpt zich vanzelf, want die arme <span class="pageNum" id="pb49a">[<a href="#pb49a">49</a>]</span>duivels hadden niets in handelsondernemingen te verliezen, maar de kooplieden aarzelden
+zich in te laten met de handelaars uit Middel-Azië, wier land verontrust werd door
+den inval der Tartaren. Ook <span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span>was er nog op een ander verschijnsel te letten. In Rusland vertoont zich, bij elke
+gelegenheid, de militaire uniform. De soldaten mengen zich gaarne onder de menigte
+en juist te Nijni-Novgorod worden, gedurende de jaarmarkt, de agenten van politie
+bijgestaan door een groot aantal Kozakken, die, met de lans op den schouder, de orde
+bewaren in deze opeenhooping van drie honderd duizend vreemdelingen.
+</p>
+<p>Evenwel waren dien dag de militairen, Kozakken of anderen, niet op de jaarmarkt aanwezig.
+Ongetwijfeld waren zij, in afwachting van een spoedig vertrek, in hunne kazernen geconsigneerd.
+</p>
+<p>Maar hoewel zich geen soldaten vertoonden, was zulks niet het geval met de officieren.
+Sedert den vorigen dag ijlden adjudanten, uit het paleis van den gouverneur-generaal
+komende, in alle richtingen heen. Er was dus eene ongekende drukte, die alleen door
+den ernst der gebeurtenissen te verklaren was. De koeriers vermenigvuldigden zich
+op de groote wegen, hetzij naar den kant van Wladimir, hetzij naar den kant van het
+Oeral-gebergte. Onophoudelijk werden telegraphische dépêches tusschen Moskou en St.
+Petersburg gewisseld. De ligging van Nijni-Novgorod, niet ver van de Siberische grenzen,
+vorderde klaarblijkelijk ernstige voorzorgsmaatregelen. Men mocht niet vergeten, dat
+de stad in de XIV<sup>e</sup> eeuw tweemaal ingenomen was door de voorvaderen van die Tartaren, die de eerzucht
+van Feofar-Khan door de <span class="corr" id="xd34e1092" title="Bron: Kirgische">Kirgiesche</span> steppen joeg.
+</p>
+<p>Een hoog personage, die het niet minder druk had dan de gouverneur-generaal, was de
+politiemeester. Zijne inspecteurs en hij, belast met het handhaven der orde, het ontvangen
+der klachten, het waken voor de uitvoering der reglementen, waren niet stil. De bureaux
+der administratie, nacht en dag open, werden onophoudelijk bestormd, zoowel door de
+inwoners der stad als door de vreemdelingen, Europeanen of Aziaten.
+</p>
+<p>Juist bevond Michael Strogoff zich op het middelplein, toen het gerucht zich verspreidde,
+dat de politiemeester per koerier ontboden was op het paleis van den gouverneur-generaal.
+Een gewichtige dépêche was, zeide men, uit Moskou aangekomen.
+</p>
+<p>De politiemeester begaf zich naar het paleis van den gouverneur en aanstonds verspreidde
+zich, als door een algemeen voorgevoel, het nieuws, dat een gewichtige, onvoorziene
+en buitengewone maatregel op til was.
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde naar hetgeen gezegd werd, ten einde er, zoo noodig, zijn
+voordeel mee te doen.
+</p>
+<p>»Men zal de jaarmarkt sluiten,” zeide de een.
+</p>
+<p>»Het regiment van Nijni-Novgorod heeft <span class="corr" id="xd34e1103" title="Bron: orde">order</span> gekregen om te vertrekken,” antwoordde een ander.
+</p>
+<p>»Men zegt dat de Tartaren Tomsk bedreigen!”
+</p>
+<p>»Daar is de politiemeester,” schreeuwde men van alle kanten.
+</p>
+<p>Plotseling was er een verward geschreeuw ontstaan, dat langzamerhand <span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span>verminderde en waarop een volkomen stilzwijgen volgde. Een ieder voorspelde eene of
+andere gewichtige mededeeling van gouvernementswege.
+</p>
+<p>De politiemeester verliet, voorafgegaan door zijne agenten, het paleis van den gouverneur-generaal.
+Een detachement Kozakken vergezelde hem en deed de menigte door stooten en duwen op
+zijde gaan.
+</p>
+<p>De politiemeester verscheen op het middelplein, en een ieder kon zien dat hij eene
+dépêche in de hand hield.
+</p>
+<p>Vervolgens maakte hij met luider stem het volgende bekend:
+</p>
+<p>Besluit van het gouvernement van Nijni-Novgorod:
+</p>
+<p>1<sup>o</sup>. Verbod aan elk Russisch onderdaan, de provincie, om welke reden ook, te verlaten.
+</p>
+<p>2<sup>o</sup>. Bevel aan alle vreemdelingen van Aziatischen oorsprong om de provincie binnen vier
+en twintig uren te verlaten.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd34e998">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd34e998src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Eene soort van pannekoek.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd34e998src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5853">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">VI.</h2>
+<h2 class="main">Broeder en zuster.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Hoewel deze maatregelen zeer noodlottig voor de bijzondere belangen waren, rechtvaardigden
+de omstandigheden ze volkomen.
+</p>
+<p>»Verbod aan elk Russisch onderdaan om de provincie te verlaten.” Was Ivan Ogareff
+nog in de provincie, dan werd hem belet om zich, althans niet zonder buitengewoon
+veel moeielijkheden, bij Feofar-Khan te voegen en zoodoende werd het Tartaarsche opperhoofd
+van een geducht luitenant beroofd.
+</p>
+<p>»Bevel aan alle vreemdelingen van Aziatischen oorsprong om de provincie binnen vier
+en twintig uren te verlaten,” dat was met één slag die handelaars verwijderen, die
+uit Midden-Azië gekomen waren, alsmede de bende Zigeuners, die min of meer verwantschap
+hebben met de Tartaarsche of Mongoolsche volksstammen, die de jaarmarkt daar vereenigd
+had. Zooveel hoofden, zooveel spionnen, en hunne uitzetting werd, ongetwijfeld, door
+den stand van zaken geboden.
+</p>
+<p>Men kan zich licht de uitwerking voorstellen van die twee donderslagen, op de stad
+Nijni-Novgorod neerkomende, die noodzakelijk meer dan eenige andere stad in het oog
+gehouden en getroffen werd.
+<span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span></p>
+<p>Aldus konden de landslieden, die voor zaken aan gene zijde der Siberische grenzen
+mochten geroepen worden, niet meer, voor het oogenblik althans, de provincie verlaten.
+De inhoud van het eerste artikel van het besluit was uitdrukkelijk. Het liet geene
+enkele uitzondering toe. Elk bijzonder belang moest voor het algemeene belang zwichten.
+</p>
+<p>Wat het tweede artikel van het besluit betrof, het bevel van uitzetting, dat het bevatte,
+was ook zonder tegenspraak. Het strekte zich alleen uit tot die vreemdelingen, welke
+van Aziatischen oorsprong waren, maar deze hadden slechts hunne koopwaren in te pakken
+en terug te gaan naar de plaats, waar ze van daan gekomen waren. Maar voor die kwakzalvers,
+waarvan het aantal zeer groot was, en die meer dan duizend wersten moesten afleggen
+om de meest nabijzijnde grens te bereiken, was het erger.
+</p>
+<p>Ook verhief zich aanstonds, tegen dezen ongewonen maatregel, een gemor van verzet,
+een kreet van wanhoop, die de tegenwoordigheid der Kozakken en de agenten van politie
+echter dadelijk had onderdrukt.
+</p>
+<p>En aanstonds begon de ontruiming van die uitgestrekte vlakte. De zeilen voor de tenten
+gespannen, werden opgerold; de kermisspelen werden afgebroken; het dansen en het zingen,
+de vertooningen hielden op, de vuren werden uitgedoofd, de koorden der koordedansers
+werden losgemaakt, de oude, dampige paarden van die zwervende woningen verwisselden
+de stallen voor de boomen der wagens. Agenten en soldaten met de zweep of den stok
+in de hand, spoorden de achterblijvers aan, en ontzagen zich niet de tenten af te
+breken voor dat zelfs de arme heidens ze verlaten hadden. Klaarblijkelijk zou, onder
+den invloed dezer maatregelen, vóor den avond, het plein te Nijni-Novgorod geheel
+ontruimd zijn, en op het rumoer van de groote jaarmarkt zou de stilte van de woestijn
+volgen.
+</p>
+<p>En nog moet men er bijvoegen, want het was een verplichte verzwaring dezer maatregelen,—dat
+aan al deze zwervende volken, de steppen van Siberië zelfs verboden waren, en er bleef
+hun niets anders over dan zich ten zuiden van de Kaspische Zee, hetzij in Perzië,
+hetzij in <span id="xd34e1143">Turkije</span>, hetzij in de vlakten van Turkestan neder te zetten. De uitgezette posten aan den
+Oeral en de bergen, die als het ware eene verlenging van dezen stroom aan de Russische
+grens vormen, zouden hun den doortocht niet vergund hebben. Zij moesten een duizendtal
+wersten doorloopen, alvorens een vrijen grond onder de voeten te hebben.
+</p>
+<p>Op het oogenblik, waarop het besluit door den politiemeester was voorgelezen, werd
+Michael Strogoff door eene overeenkomst getroffen, welke instinctmatig in zijn geest
+oprees.
+<span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p053width" id="p053"><img src="images/p053.jpg" alt="Hij zag daar op een bank een jong meisje zitten." width="500" height="720"><div class="figAnnotation p053width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb56">Blz. 56</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Hij zag daar op een bank een jong meisje zitten.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb52a">[<a href="#pb52a">52</a>]</span></p>
+<p>»Zonderlinge overeenkomst,” dacht hij, »tusschen dit besluit, dat de vreemdelingen,
+uit <span id="xd34e1161">Azië</span> afkomstig uitdrijft, en de woorden die ’s nachts tusschen die twee heidens gewisseld
+werden. »Het is de Vader <span class="pageNum" id="pb53a">[<a href="#pb53a">53</a>]</span>zelf, die ons zendt waar wij heen willen gaan,” zeide die grijsaard. De »Vader” dat
+is de Keizer! Men noemt hem onder het volk niet anders. Hoe konden deze heidens den
+maatregel, die tegen hen <span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span>genomen werd, vooruitzien, hoe hebben zij het vooruit geweten, en waar willen zij
+dus heen? Het komt mij voor dat dit verdachte lui zijn, voor wie het besluit van den
+gouverneur eer vóór- dan nadeelig zal zijn.”
+</p>
+<p>Deze zeer juiste opmerking werd opeens afgebroken door eene andere, die elke andere
+gedachte uit het brein van Michael Strogoff moest verdrijven. Hij vergat de heidens,
+hun verdachte gesprekken, de zonderlinge overeenkomst, die uit de bekendmaking van
+het besluit voortsproot … Het jonge Lijflandsche meisje kwam hem ineens voor den geest.
+</p>
+<p>»Het arme kind!” riep hij uit. »Zij zal niet meer over de grenzen kunnen komen!”
+</p>
+<p>Inderdaad het jonge meisje was van Riga, bijgevolg eene Russin; zij kon dus het Russisch
+grondgebied niet meer verlaten. Het vrijgeleide, dat haar vóor de nieuwe maatregelen
+was afgegeven, was waarschijnlijk niet meer geldig. Al de wegen van Siberië waren
+onverbiddelijk voor haar gesloten, en wat ook de beweegreden mocht zijn, die haar
+naar Irkoetsk voerde, het was haar van nu af verboden, er zich heen te begeven.
+</p>
+<p>Deze gedachte hield Michael Strogoff levendig bezig. Hij had dadelijk, zoo bij zichzelf
+gezegd, dat het hem, zonder iets aan zijn belangrijke zending te kort te doen, misschien
+mogelijk zou zijn, dat arme meisje tot steun te kunnen verstrekken, en die gedachte
+had hem toegelachen. De gevaren kennende, die hij persoonlijk zou moeten trotseeren,
+een krachtvolle en sterke man, in een land, waarvan de wegen hem zeer bekend waren,
+zoo kon hij niet ontkennen, dat deze gevaren oneindig vreeselijker waren voor een
+jong meisje. Omdat zij zich naar Irkoetsk begaf, zou zij denzelfden weg als hij moeten
+volgen; zou zij verplicht zijn zich door de horden overweldigers een weg te banen,
+zooals hij dat zelf ook moest beproeven. Indien zij daarenboven, hetgeen allerwaarschijnlijkst
+was, slechts de noodige hulpmiddelen voor eene reis onder gewone omstandigheden tot
+hare beschikking had, hoe zou zij die kunnen volbrengen onder omstandigheden die de
+gebeurtenissen niet alleen gevaarlijk, maar ook kostbaar zouden maken.
+</p>
+<p>»Welnu,” had hij tot zich zelf gezegd, »daar zij den weg over Perm neemt, is het bijna
+onmogelijk, dat ik haar niet ontmoet. Ik zal dus voor haar kunnen waken, zonder dat
+zij het vermoedt, en, daar het mij voorkomt dat zij evenveel haast heeft als ik, om
+te Irkoetsk aan te komen, zal zij mij geen oponthoud veroorzaken.”
+</p>
+<p>Maar de eene gedachte brengt de andere voort.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had tot dusverre geredeneerd in de veronderstelling eene goede daad
+te kunnen verrichten, een goeden dienst te bewijzen. Er kwam bij hem een nieuwe gedachte
+op, en de vraag deed zich bij hem onder eene geheel andere gedaante voor.
+</p>
+<p>»Inderdaad,” zeide hij, »ik zou haar misschien meer noodig kunnen <span class="pageNum" id="pb55">[<a href="#pb55">55</a>]</span>hebben, dan zij mij. Hare tegenwoordigheid kan mij niet nutteloos zijn, en zou kunnen
+dienen, om elke verdenking van mij weg te nemen. In den man, die alléen door de steppen
+trekt, zou men veel gemakkelijker den koerier van den czaar vermoeden. Indien dat
+jonge meisje mij echter vergezelt, zal ik in aller oogen veel meer de Nicolaas Korpanoff
+van mijn podaroshna zijn. Zij moet mij dus vergezellen! Ik moet haar, wat het ook
+kosten moge, terugvinden! Het is niet waarschijnlijk dat zij zich sedert gisteren
+avond eenig rijtuig heeft weten te verschaffen om Nijni-Novgorod te verlaten. Laat
+ons haar dus zoeken en dat God mij geleide!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff verliet het groote plein van Nijni-Novgorod, waar het rumoer op dit
+oogenblik, door de uitvoering der voorgeschreven maatregelen voortgebracht, zijn hoogste
+punt had bereikt. Tegenpruttelen der verbannen vreemdelingen, geschreeuw der agenten
+en Kozakken, die hen grof behandelden, veroorzaakte een onbeschrijfelijk rumoer. Het
+jonge meisje, dat hij zocht, kon daar niet zijn.
+</p>
+<p>Het was negen uur in den morgen. De stoomboot vertrok eerst om twaalf uur. Michael
+Strogoff had dus ongeveer twee uren om haar terug te vinden, die hij tot zijn reisgenoote
+wilde maken. Hij trok opnieuw de Wolga over, en doorliep de wijken van den anderen
+oever, waar de volte aanmerkelijk minder was. Hij doorzocht om zoo te zeggen, straat
+voor straat, de boven- en de benedenstad. Hij ging de kerken binnen, de natuurlijke
+toevlucht van hen die weenen en lijden. Nergens ontmoette hij het jonge Lijflandsche
+meisje.
+</p>
+<p>»En evenwel,” hernam hij, »kan zij onmogelijk Nijni-Novgorod verlaten hebben. Laat
+ik dus blijven zoeken.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff dwaalde zoo gedurende twee uren rond. Hij liep zonder ophouden, hij
+voelde geen vermoeienis, hij gehoorzaamde aan een dringend gevoel, dat hem niet meer
+veroorloofde na te denken. Alles vruchteloos.
+</p>
+<p>Toen kwam bij hem de gedachte op dat het jonge meisje geen kennis van het besluit
+had,—evenwel hoogst onwaarschijnlijk,—want zulk een donderslag had niet kunnen losbarsten
+zonder door iedereen gehoord te worden. Hoe zou zij, die zooveel belang had om het
+geringste nieuws uit Siberië te weten, onbekend hebben kunnen blijven met de maatregelen
+door den gouverneur genomen, maatregelen die haar zoo rechtstreeks troffen.
+</p>
+<p>Maar, indien zij er onbekend mede was, moest zij, binnen eenige uren, aan de aanlegplaats
+komen, en daar zou een onverbiddelijke agent haar kortaf den overtocht weigeren. Het
+was dus noodzakelijk dat Michael Strogoff haar vóor dien tijd zag opdat hij, door
+zijne tusschenkomst, die weigering zou kunnen voorkomen.
+</p>
+<p>Maar zijn zoeken was vruchteloos, en hij moest weldra elke hoop opgeven om haar terug
+te vinden.
+</p>
+<p>Het was toen elf uur. Hoewel het in elke andere omstandigheid <span class="pageNum" id="pb56">[<a href="#pb56">56</a>]</span>onnoodig geweest zou zijn, dacht Michael Strogoff er aan zijn podaroshna aan het bureau
+van den politiemeester te vertoonen.
+</p>
+<p>Het besluit kon wel geen betrekking op hem hebben, omdat in dat geval voor hem voorzien
+was, maar hij wilde zekerheid hebben dat niets zich tegen zijn vertrek uit de stad
+zou kunnen verzetten.
+</p>
+<p>Michael Strogoff moest dus naar den anderen oever van de Wolga terugkeeren, naar de
+wijk waar zich de bureaux van den politiemeester bevonden.
+</p>
+<p>Daar was een groote toeloop, want, ofschoon de vreemdelingen bevel hadden gekregen
+de provincie te verlaten, waren zij evenwel, vóor te kunnen vertrekken, aan zekere
+formaliteiten onderworpen. Zonder deze voorzorgsmaatregelen zou een of andere Rus,
+min of meer in de Tartaarsche beweging betrokken, dank zij eene vermomming, de grenzen
+kunnen overtrekken,—hetgeen het besluit juist zocht te voorkomen. Men werd weggezonden,
+maar toch had men verlof noodig om te kunnen gaan. Potsenmakers, heidens, vermengd
+onder kooplieden van Perzië, Turkije, Indië, Turkestan, China bestormden de binnenplaats
+en de bureaux van het politiehuis. Iedereen haastte zich, want de middelen van vervoer
+zouden zeer gezocht worden door die menigte uitgezette lieden van allerlei aard, en
+zij, die te laat kwamen, liepen groot gevaar van op den bepaalden tijd, de stad niet
+te kunnen verlaten,—hetgeen hun zou blootstellen aan eene barsche tusschenkomst der
+agenten van den gouverneur.
+</p>
+<p>Michael Strogoff, kon, dank zij de kracht zijner ellebogen, de binnenplaats oversteken.
+Maar de bureaux binnen te komen en het raampje der beambten te bereiken, dat was een
+moeielijker werk<span id="xd34e1197">.</span> Doch een enkel woord, dat hij in ’t oor van een inspecteur fluisterde, en eenige
+op zijn tijd gegeven roebels vermochten hem een doortocht te banen.
+</p>
+<p>Na hem in de wachtkamer binnengelaten te hebben, ging de agent een hoofdbeambte roepen.
+Michael Strogoff zou nu weldra aan de politieverordeningen voldaan hebben en vrij
+in zijne bewegingen zijn.
+</p>
+<p>Middelerwijl keek hij om zich heen, en wat zag hij?
+</p>
+<p>Hij zag daar op eene bank, eerder neergevallen dan neergezeten, een jong meisje, aan
+eene stille wanhoop ten prooi, ofschoon hij nauwelijks haar gelaat kon zien, waarvan
+slechts de omtrek zich op den muur afteekende.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had zich niet vergist. Hij had het jonge Lijflandsche meisje herkend.
+Niets van het besluit van het gouvernement afwetende, was zij naar het bureau van
+politie gekomen om haar vrijgeleide te laten afteekenen!.… Men had haar het visum
+geweigerd! Buiten twijfel had zij vergunning om zich naar Irkoetsk te begeven, doch
+het besluit was stellig, het deed alle vroegere vergunningen te niet en al de wegen
+naar Siberië waren dus voor haar gesloten.
+<span class="pageNum" id="pb57">[<a href="#pb57">57</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p057width" id="p057"><img src="images/p057.jpg" alt="»Zuster,” herhaalde Michael Strogoff." width="506" height="720"><div class="figAnnotation p057width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb58">Blz. 58</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Zuster,” herhaalde Michael Strogoff.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Michael Strogoff, zeer gelukkig haar eindelijk weergevonden te hebben, naderde het
+jonge meisje.
+</p>
+<p>Dit zag hem een oogenblik aan, en haar gelaat werd, bij het <span class="pageNum" id="pb58">[<a href="#pb58">58</a>]</span>wederzien van haren reisgenoot, door een vluchtigen glans opgeklaard. Zij stond instinctmatig
+op, en als een schipbreukeling, die zich aan een stuk wrakhout vastklemt, ging zij
+hem bijstand vragen.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik tikte de agent Michael Strogoff op den schouder.
+</p>
+<p>»De politiemeester wacht u,” zeide hij.
+</p>
+<p>»Goed,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>En, zonder een woord tot haar te zeggen, die hij sedert den vorigen dag zoo gezocht
+had, zonder haar gerust te stellen door een wenk, die haar en hemzelf in verdenking
+had kunnen brengen, volgde hij den agent door de dichte groepen heen.
+</p>
+<p>Het jonge Lijflandsche meisje, hem, de eenige die haar misschien te hulp had kunnen
+komen, ziende verdwijnen, viel weer op hare bank neer.
+</p>
+<p>Nog geen drie minuten waren er verloopen of Michael Strogoff trad weder de wachtkamer
+binnen, vergezeld door een agent.
+</p>
+<p>Hij hield zijn podaroshna, dat hem de wegen naar Siberië opende in de hand.
+</p>
+<p>Hij naderde toen het jonge Lijflandsche meisje en haar de hand toereikende, zeide
+hij:
+</p>
+<p>»Zuster.…”
+</p>
+<p>Zij begreep hem! Zij stond op, alsof eene of andere plotselinge ingeving haar niet
+toeliet om te aarzelen!
+</p>
+<p>»Zuster,” herhaalde Michael Strogoff, »wij zijn gemachtigd om onze reis naar Irkoetsk
+voort te zetten. Gaat ge mee?”
+</p>
+<p>»Ja, broer,” antwoordde het jonge meisje, terwijl zij Michael Strogoff de hand gaf.
+</p>
+<p>En beide verlieten het politiebureau.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5862">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">VII.</h2>
+<h2 class="main">De Wolga afvarende.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Even vóor twaalf uur deed het geluid der bel van het stoomschip eene groote menigte
+naar de aanlegplaats bij de Wolga toestroomen. De stoomketels van de <i>Kaukasus</i> hadden voldoende drukking. Uit den schoorsteen ontsnapte slechts een lichte rook.
+</p>
+<p>Het spreekt vanzelf dat de politie het vertrek van de <i>Kaukasus</i> bewaakte, en zich onmeedoogend betoonde jegens de reizigers, <span class="pageNum" id="pb59">[<a href="#pb59">59</a>]</span>welke niet konden voldoen aan de voorwaarden gesteld om de stad te verlaten.
+</p>
+<p>Talrijke kozakken reden heen en weer op de kade, gereed om de agenten hulp te verleenen,
+doch zij behoefden niet tusschen beiden te komen, daar alles zonder weerstand afliep.
+</p>
+<p>Op het bepaalde uur weergalmde het laatste gelui, de kabels werden gevierd; de groote
+raderen der stoomboot zetten zich in beweging, en de <i>Kaukasus</i> voer snel tusschen de beide steden door, waaruit Nijni-Novgorod bestond. Michael
+Strogoff en het jonge Lijflandsche meisje hadden plaats genomen aan boord van de <i>Kaukasus</i>, en wel zonder de minste moeite, dank zij het podaroshna, dat op naam van Nicolaas
+Korpanoff afgegeven, dezen koopman machtigde iemand op zijne reis door Siberië mede
+te nemen.
+</p>
+<p>Beiden, op het achterschip gezeten, zagen de stad verdwijnen, die zoo zeer verontrust
+was door het besluit van den gouverneur.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had niets aan het jonge meisje gezegd. Hij had haar naar niets gevraagd.
+Hij wachtte totdat zij het goed vond te spreken. Zij was blijde die stad verlaten
+te hebben, alwaar zij, zonder de tusschenkomst van dien onverwachten beschermer, gevangen
+zou gebleven zijn. Zij zeide niets, maar haar blik bedankte voor haar.
+</p>
+<p>De Wolga, de Rha der ouden, wordt als de grootste rivier van Europa beschouwd, en
+haar loop is niet minder dan vier duizend wersten lang (4.300 kilometer). Hare wateren,
+vrij ongezond aan haar oorsprong, worden te Nijni-Novgorod gewijzigd door die van
+de Oka, eene snelle nevenrivier die uit de middel-provinciën van Rusland wegstroomt.
+Zij wordt bevaarbaar bij Rjef, eene stad in het gouvernement Twer.
+</p>
+<p>De booten der vervoermaatschappij tusschen Perm en Nijni-Novgorod leggen vrij snel
+de drie honderd vijftig wersten af (373 kilometer) die deze stad van de stad Kazan
+scheiden. Het is waar, dat die stoombooten slechts de Wolga hebben af te varen, die
+door haar snellen stroom ongeveer twee mijlen aan hunne eigen snelheid toevoegt. Doch
+wanneer zij aan de samenvloeiing van de Kama, even beneden Kazan aankomen, zijn zij
+genoodzaakt deze laatste rivier tot Perm op te varen. Dus, alles wel gerekend, en
+hoewel hare machine zeer krachtig was, kon de <i>Kaukasus</i> niet meer dan zestien wersten per uur afleggen. Met een uur oponthoud te Kazan moest
+dus de reis van Nijni-Novgorod naar Perm ongeveer zestig à twee en zestig uren duren.
+</p>
+<p>Deze stoomboot was overigens zeer goed ingericht en verdeeld in drie klassen. Michael
+Strogoff had er voor gezorgd twee hutten eerste klasse af te huren, zoodat zijne jonge
+reisgenoote zich in de hare kon afzonderen, zoo dikwijls als zij zulks goed vond.
+</p>
+<p>De <i>Kaukasus</i> was opgepropt met passagiers van allerlei soort. Een zeker aantal Aziatische handelaars
+hadden het raadzaam geoordeeld Nijni-Novgorod onmiddellijk te verlaten. In de eerste
+klasse <span class="pageNum" id="pb60">[<a href="#pb60">60</a>]</span>zag men Armeniërs, Joden, Chineezen, Turken, Hindoes en Tartaren. Al die kooplieden
+hadden in het ruim en op het dek hunne talrijke goederen moeten opeenstapelen, waarvan
+het transport hun duur zou kosten, want volgens het tarief hadden zij slechts recht
+op een gewicht van twintig pond per persoon.
+</p>
+<p>Voor op de <i>Kaukasus</i> waren de passagiers talrijker. Niet alleen bevonden er zich vreemdelingen, maar ook
+Russen, aan wie het besluit niet verbood naar de steden der provincie terug te keeren.
+Het waren voornamelijk passagiers derde klasse die zich gelukkig weinig om eene lange
+terugreis bekreunden.
+</p>
+<p>Evenwel stevende de <i>Kaukasus</i> met al de snelheid harer raderen tusschen de oevers van de Wolga door, dwars door
+talrijke schepen die door stoomvaartuigen stroomopwaarts gesleept werden, en die allerhande
+soorten van koopwaren naar Nijni-Novgorod vervoerden.
+</p>
+<p>Na twee uren varens richtte het jonge Lijflandsche meisje zich tot Michael Strogoff
+en zeide:
+</p>
+<p>»Gaat ge naar Irkoetsk, broer?”
+</p>
+<p>»Ja, zuster,” antwoordde de jonge man. »Wij maken beiden dezelfde reis. Bijgevolg,
+overal waar ik doorkom, zult gij ook doorkomen.”
+</p>
+<p>»Morgen, broer, zult gij vernemen waarom ik het strand der Oostzee verlaten heb, om
+mij naar gene zijde van den Oeral te begeven.”
+</p>
+<p>»Ik vraag naar niets, zuster.”
+</p>
+<p>»Gij zult alles vernemen,” antwoordde het jonge meisje, wier lippen flauw een treurigen
+glimlach vertoonden. »Eene zuster moet niets voor haar broeder verborgen houden. Maar,
+vandaag zou ik niet kunnen!.… De vermoeienis, de wanhoop hebben mij afgemat<span class="corr" id="xd34e1284" title="Bron: ?">!</span>”
+</p>
+<p>»Wilt ge niet in uwe hut gaan uitrusten?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Ja.… ja.… en morgen.…”
+</p>
+<p>»Kom dan mee.…”
+</p>
+<p>Hij aarzelde om zijn volzin te eindigen, alsof hij dien met den naam zijner gezellin,
+dien hij nog niet kende, had willen besluiten.
+</p>
+<p>»Nadia,” zeide zij, hem de hand toereikende.
+</p>
+<p>»Kom, Nadia,” zeide Michael Strogoff, »en beschik vrij over uw broeder Nikolaas Korpanoff.”
+</p>
+<p>En hij bracht het jonge meisje in de hut, die hij voor haar afgehuurd had.
+</p>
+<p>Michael Strogoff kwam op het dek terug, en nieuwsgierig naar de tijdingen, die de
+richting zijner reis wellicht zouden kunnen wijzigen, mengde hij zich onder de passagiers,
+luisterende, maar geen deel nemende aan de gesprekken. Trouwens, indien het toeval
+wilde dat hij ondervraagd werd, en hij zou moeten antwoorden, zou hij zich uitgeven
+voor den koopman Nikolaas Korpanoff, dien de <i>Kaukasus</i> naar de grenzen voerde, want hij wilde niet dat men kon vermoeden dat hij vergunning
+had om door Siberië te reizen.
+<span class="pageNum" id="pb61">[<a href="#pb61">61</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p061width" id="p061"><img src="images/p061.jpg" alt="Op het oogenblik dat de heidens de boot zouden verlaten." width="500" height="720"><div class="figAnnotation p061width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb67">Blz. 67</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Op het oogenblik dat de heidens de boot zouden verlaten.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Het was te begrijpen dat de vreemdelingen op de boot over niets anders spraken dan
+over de gebeurtenissen van den dag, Over het besluit en zijne gevolgen. Die arme lieden,
+nauwelijks bekomen <span class="pageNum" id="pb62">[<a href="#pb62">62</a>]</span>van de vermoeienissen van eene reis door Middel-Azië, zagen zich genoodzaakt terug
+te gaan en indien zij aan hun toorn en aan hunne wanhoop geen lucht gaven, was het
+omdat zij niet durfden. Eene met eerbied gemengde vrees weerhield hen. Het kon mogelijk
+zijn dat inspecteurs van politie, belast met de passagiers te bewaken, zich heimelijk
+aan boord van de <i>Kaukasus</i> hadden ingescheept, en dan was het maar beter te zwijgen: de <span class="corr" id="xd34e1314" title="Bron: ontzetting">uitzetting</span> was in elk geval te verkiezen boven opsluiting in eene vesting.
+</p>
+<p>Michael Strogoff kon dus van dien kant niets te weten komen, want, daar men hem niet
+kende, zweeg men menigmaal wanneer men hem zag naderen. Zijne ooren werden evenwel
+opeens getroffen door eene schelle en vroolijke stem, die er zich weinig om bekommerde
+al of niet gehoord te worden.
+</p>
+<p>De man met die vroolijke stem sprak Russisch, doch met eene vreemde uitspraak, en
+hij, tot wien hij sprak, meer terughoudend en voorzichtig, antwoordde hem in dezelfde
+taal, die ook niet zijne eigen taal was.
+</p>
+<p>»Hoe,” zeide de eerste, »hoe! gij op deze boot, mijn waarde collega, gij, dien ik
+op het keizerlijk feest te Moskou ontmoet en te Nijni-Novgorod maar even gezien heb?”
+</p>
+<p>»Ik in persoon,” antwoordde de tweede droog weg.
+</p>
+<p>»Ronduit gezegd, ik dacht niet zoo onmiddellijk door u gevolgd te worden, en van zoo
+nabij!”
+</p>
+<p>»Ik volg u niet, mijnheer, ik ga u voor!”
+</p>
+<p>»Voorgaan! Voorgaan! Laat ons veronderstellen dat wij naast elkaar gaan, in denzelfden
+pas, zooals twee soldaten op de parade, en laat ons, zoo ge zulks wilt, met elkander
+overeenkomen, ten minste voorloopig, dat de een den ander niet vooruitga!”
+</p>
+<p>»Integendeel, ik zal u vooruitgaan.”
+</p>
+<p>»Dat zullen wij zien, wanneer wij ons op het tooneel van den oorlog zullen bevinden;
+maar voor den duivel! laten wij tot daar toe reisgenooten zijn. Later zullen wij wel
+tijd en gelegenheid hebben om mededingers te zijn!”
+</p>
+<p>»Vijanden.”
+</p>
+<p>»Vijanden, ook goed! Gij hebt in uwe woorden, mijn waarde collega, eene juistheid,
+die mij bijzonder aanstaat. Met u weet men ten minste, waaraan men zich te houden
+heeft!”
+</p>
+<p>»Welk kwaad is daar bij?”
+</p>
+<p>»Er is geen kwaad bij. Ook vraag ik, op mijne beurt, u verlof onze wederzijdsche verstandhouding
+juist te mogen bepalen.”
+</p>
+<p>»Goed.”
+</p>
+<p>»Gij gaat naar Perm.… zooals ik?”
+</p>
+<p>»Zooals gij.”
+</p>
+<p>»En waarschijnlijk van daar naar Ekaterinenburg, omdat het de beste en zekerste weg
+is om over het Oeral-gebergte te komen.”
+</p>
+<p>»Waarschijnlijk.”
+<span class="pageNum" id="pb63">[<a href="#pb63">63</a>]</span></p>
+<p>»Wanneer wij eens de grens over zijn, dan zullen wij in Siberië zijn.… dat is te zeggen,
+in het overheerde land.”
+</p>
+<p>»Dat zullen wij!”
+</p>
+<p>»Welnu dan, maar ook dan eerst, zal het oogenblik daar zijn om te zeggen: »Ieder voor
+zich, en God voor.…”
+</p>
+<p>»God voor mij!”
+</p>
+<p>»God voor u, geheel alleen! Zeer goed! Maar daar wij nog acht dagen van onzijdigheid
+vóor ons hebben, en het zeer zeker met nieuwstijdingen onderweg niet druk zal gaan,
+laat ons dan vrienden zijn tot op het oogenblik dat wij opnieuw mededingers worden.”
+</p>
+<p>»Vijanden.”
+</p>
+<p>»Ja! juist, vijanden! Maar laat ons dan tot dien tijd eenstemmig handelen en elkander
+niet verscheuren! Ik beloof u overigens, dat ik al hetgeen ik zal zien voor mij zal
+houden.”
+</p>
+<p>»En ik, hetgeen ik zal hooren.”
+</p>
+<p>»Alzoo afgesproken?”
+</p>
+<p>»Afgesproken.”
+</p>
+<p>»Uwe hand er op?”
+</p>
+<p>»Ziedaar.”
+</p>
+<p>En de hand van den eerste, dat wil zeggen vijf wijd geopende vingers, schudde flink
+de twee vingers, die hem de tweede <span class="corr" id="xd34e1354" title="Bron: flegmamatisch">flegmatisch</span> toestak.
+</p>
+<p>»O! ja,” zeide de eerste, »ik heb van morgen reeds om tien uur zeventien minuten aan
+mijne nicht den tekst van het besluit kunnen telegrapheeren.”
+</p>
+<p>»En ik, ik heb reeds om tien ure dertien aan de <i lang="en">Daily Telegraph</i> geseind.”
+</p>
+<p>»Bravo, mijnheer Blount.”
+</p>
+<p>»Wel vriendelijk, mijnheer Jolivet.”
+</p>
+<p>»Tot wederdienst bereid.”
+</p>
+<p>»Dat zal moeielijk zijn!”
+</p>
+<p>»Men zal het evenwel beproeven!”
+</p>
+<p>Dit zeggende, groette de Fransche verslaggever den Engelschen correspondent zeer vertrouwelijk,
+die het hoofd buigende, zijn groet met echt Britsche stijfheid beantwoordde.
+</p>
+<p>Het besluit van den gouverneur had geene betrekking op de beide nieuwsjagers, omdat
+zij noch Russen, noch van Aziatischen oorsprong waren. Zij waren dus vertrokken, en,
+als door hetzelfde instinct gedreven hadden zij te samen Nijni-Novgorod verlaten en
+bijgevolg van hetzelfde middel van vervoer gebruik gemaakt om de Siberische steppen
+te bereiken.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet en Harry Blount aldus hoorende praten, had Michael Strogoff tot zich
+zelf gezegd: »Die twee heeren zijn nieuwsgierige en onbescheiden klanten, die ik waarschijnlijk
+op mijn weg zal ontmoeten. Ik moet voorzichtig zijn en hen op een afstand houden.”
+</p>
+<p>Het Lijflandsche meisje rustte nog steeds uit in hare hut, en <span class="pageNum" id="pb64">[<a href="#pb64">64</a>]</span>Michael Strogoff wilde haar niet wakker maken. De avond brak dus aan zonder dat zij
+op het dek van de <i>Kaukasus</i> verscheen.
+</p>
+<p>De lange schemering had den dampkring nu zeer opgefrischt, waarnaar de passagiers,
+na de drukkende hitte van den dag, snakten. Toen het reeds ver in den nacht was geworden,
+dachten de meesten er niet meer aan om het dek te verlaten. Langzamerhand vielen zij
+in slaap en de stilte werd enkel gestoord door den geregelden slag van de schepborden
+op het water.
+</p>
+<p>Zekere ongerustheid hield Michael Strogoff wakker. Hij liep heen en weer, maar immer
+achterop het dek. Eenmaal evenwel overschreed hij de machinekamer en bevond zich toen
+op dat gedeelte van het dek, bestemd voor de reizigers der tweede en derde klasse.
+</p>
+<p>Daar sliep men, niet alleen op de banken, maar ook op de goederen, en zelfs op dekplanken.
+Alleen de matrozen van de wacht stonden op het voordek.
+</p>
+<p>Men moest zeer voorzichtig zijn, om de <span class="corr" id="xd34e1383" title="Bron: slapende">slapenden</span>, die hier en daar uitgestrekt lagen, niet te trappen, want men zou zeer slecht ontvangen
+zijn.
+</p>
+<p>Michael Strogoff paste dus op om tegen niemand aan te stooten. Met zoo naar het andere
+einde der boot te loopen, had hij geen ander doel dan den slaap door eene eenigszins
+langere wandeling te bestrijden. Op het voordek gekomen, hoorde hij opeens in zijne
+nabijheid praten. De stemmen schenen te komen uit eene groep passagiers, in shawls
+en dekens gewikkeld, die men onmogelijk in den donker kon bemerken.
+</p>
+<p>Michael Strogoff wilde doorgaan, toen hij duidelijker zekere woorden hoorde, in eene
+taal die reeds zijn oor getroffen had, in den nacht op het jaarmarktplein.
+</p>
+<p>Instinctmatig luisterde hij. Dank zij de duisternis op het voordek, kon hij niet opgemerkt
+worden; evenzeer was het hem onmogelijk de passagiers te zien die met elkander spraken.
+Hij moest zich dus tot luisteren bepalen. De eerste woorden, die gewisseld werden,
+waren van geenerlei belang—ten minste voor hem—maar zij deden hem de twee stemmen
+herkennen van de vrouw en van den man, die hij te Nijni-Novgorod gehoord had. Van
+dit oogenblik af luisterde hij met eene verdubbelde oplettendheid. Het was inderdaad
+niet onmogelijk dat die Zigeuners, van wier gesprek hij een gedeelte opgevangen had,
+zich met huns gelijken aan boord van de <i>Kaukasus</i> bevonden.
+</p>
+<p>En het was goed voor hem dat hij luisterde, want hij hoorde duidelijk deze vraag en
+dit antwoord, in een Tartaarsche tongval uitgesproken:
+</p>
+<p>»Men zegt dat een koerier van Moskou naar Irkoetsk vertrokken is!”
+</p>
+<p>»Dat zegt men, <span class="corr" id="xd34e1397" title="Bron: Sangarra">Sangarre</span>, maar die koerier zal of te laat aankomen, of hij zal niet aankomen!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff sidderde onwillekeurig op dit antwoord dat hem <span class="pageNum" id="pb65">[<a href="#pb65">65</a>]</span>zoo rechtstreeks aanging. Hij beproefde te ontdekken of de man en de vrouw, die gesproken
+hadden, wel degenen waren, die hij vermoedde; maar het was te donker en het gelukte
+hem niet.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p065width" id="p065"><img src="images/p065.jpg" alt="Drie paarden werden voor de tarentass gespannen." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p065width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb74">Blz. 74</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Drie paarden werden voor de tarentass gespannen.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb66">[<a href="#pb66">66</a>]</span></p>
+<p>Eenige oogenblikken daarna, was Michael Strogoff zonder opgemerkt te zijn, op het
+achterdek terug, en was hij met zijn hoofd in zijn handen alleen gaan zitten. Men
+zou gezegd hebben dat hij sliep.
+</p>
+<p>Hij sliep niet en dacht er niet aan om te slapen. Daarover maakte hij zich bezorgd
+en zat hij te peinzen.
+</p>
+<p>»Aan wien toch is mijn vertrek bekend, en wie kan er belang bij hebben het te weten?”
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5871">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">VIII.</h2>
+<h2 class="main">De Kama opvarende.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Den volgenden morgen, 18 Juli te zes uur veertig minuten, kwam de <i>Kaukasus</i> aan de aanlegplaats van Kazan aan, die zeven wersten (7½ kilometer) van de stad verwijderd
+is.
+</p>
+<p>Kazan is gelegen aan de samenvloeiing van de Wolga en de Kazanka. Het is eene belangrijke
+hoofdplaats, met een Griekschen aartsbisschopszetel; het is tevens eene academiestad.
+</p>
+<p>Hoewel de stad vrij ver van de aanlegplaats verwijderd is, verdrong zich toch op de
+kade eene talrijke menigte. Men was gekomen om nieuws te vernemen. De gouverneur der
+provincie had een besluit uitgevaardigd van denzelfden inhoud als dat van zijn collega
+te Nijni-Novgorod. Men zag daar Tartaren, gekleed in een lang overkleed met korte
+mouwen en het hoofd bedekt met een puntigen hoed, waarvan de breede randen aan dien
+van den bekenden Pierrot deden denken. Anderen, in een lange manteljas gehuld en met
+een kalotje op het hoofd, hadden veel van Poolsche Joden. Vrouwen, met allerlei klingklang
+op de borst, en met een diadeem in den vorm eener halve maan op het hoofd, vormden
+verschillende groepen die druk in gesprek waren. Officieren van politie, onder de
+menigte gemengd, eenige Kozakken met hunne lans gewapend, handhaafden de orde en deden
+plaats maken zoowel voor de passagiers, die de <i>Kaukasus</i> verlieten, als voor hen, die er zich op inscheepten; maar niet dan na beide soorten
+van reizigers nauwkeurig opgenomen te hebben.
+</p>
+<p>Michael Strogoff keek met een vrij onverschilligen blik naar dat heen en weer loopen,
+aan elke aanlegplaats eener stoomboot eigen. De <i>Kaukasus</i> moest te Kazan een uur vertoeven om kolen in te nemen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff dacht er niet aan om aan land te gaan. Hij zou <span class="pageNum" id="pb67">[<a href="#pb67">67</a>]</span>het jonge Lijflandsche meisje, dat nog niet op het dek verschenen was, niet alleen
+willen laten.
+</p>
+<p>De twee dagbladschrijvers waren reeds sedert den dageraad op, zooals het elken flinken
+jager betaamt. Zij waren aan land gegaan en hadden zich onder de menigte begeven,
+elk zijn eigen weg nemende. Michael Strogoff bemerkte aan den eenen kant Harry Blount,
+met zijn zakboekje in de hand, eenige typen schetsende en eenige opmerkingen aanteekenende;
+aan den anderen kant Alcide Jolivet, zich tevreden stellende met praten en rekenende
+op zijn geheugen, dat niets kon vergeten. Langs de geheele oostelijke grens van Rusland
+liep het gerucht dat de opstand en de inval eene geduchte uitbreiding hadden aangenomen.
+Het verkeer tusschen Siberië en het rijk was reeds uiterst moeilijk. Dat hoorde Strogoff,
+die het dek niet verlaten had, van de nieuw aangekomen passagiers.
+</p>
+<p>Deze gesprekken veroorzaakten hem eene wezenlijke ongerustheid, en wekten het dringend
+verlangen bij hem op aan gene zijde van den Oeral te zijn, om zelf over de ernstige
+gebeurtenissen te oordeelen en tegen elk mogelijk ongeval maatregelen te nemen. Hij
+scheen op het punt te zijn aan een of ander inwoner van Kazan juister inlichtingen
+te vragen, toen zijne aandacht opeens werd afgeleid.
+</p>
+<p>Onder de reizigers, die de <i>Kaukasus</i> verlieten, herkende Michael Strogoff den troep Zigeuners, die zich den vorigen dag
+nog op het jaarmarktplein te Nijni-Novgorod bevonden. Daar op het dek der stoomboot
+bevonden zich de oude heiden en de vrouw, die hem voor een spion had uitgemaakt. Met
+hem ontscheepten een twintigtal danseressen en zangeressen, in oude dekens gewikkeld,
+die hunne met klatergoud belegde jurken bedekten en waarschijnlijk onder het bestuur
+van den ouden Zigeuner stonden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff twijfelde er nu niet meer aan dat het gesprek, dat hem rechtstreeks
+betrof, uit dien troep voortgekomen en gevoerd was tusschen den ouden Zigeuner en
+de vrouw, die hij den Mongoolschen naam van Sangarre gegeven had.
+</p>
+<p>Michael Strogoff naderde door eene onwillekeurige beweging de trap van de stoomboot,
+op het oogenblik dat de heidens haar zouden verlaten.
+</p>
+<p>De oude heiden stond daar, in eene nederige houding, die weinig overeenkwam met de
+onbeschaamdheid, aan zijne stamgenooten eigen. Men zou gezegd hebben dat hij eerder
+de blikken zocht te vermijden, dan ze tot zich te trekken. Zijn ellendige hoed, geheel
+verbrand door de zon, was diep over zijn oogen getrokken. Zijn breede gewelfde rug
+rondde zich af onder een ouden kiel, waarin hij zich, in weerwil van de hitte<span id="xd34e1448">,</span> dicht had gewikkeld. Het ware moeielijk geweest onder dit ellendig toetakelsel over
+zijn lichaamsbouw en gelaat te oordeelen. Bij hem stond, in eene prachtige houding,
+de Zigeunsche Sangarre, eene vrouw van dertig jaar, <span class="pageNum" id="pb68">[<a href="#pb68">68</a>]</span>bruin van vel, groot van gestalte, met prachtige oogen en goudgeel haar.
+</p>
+<p>Onder de jonge danseressen waren er verscheidene bij uitstek mooi, die het type van
+haar ras sterk vertoonden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bemerkte dat de Zigeunerin <span class="corr" id="xd34e1456" title="Bron: Sangarra">Sangarre</span> hem onophoudelijk aankeek, als wilde zij zijne trekken onuitwischbaar in haar geheugen
+prenten.
+</p>
+<p>»Dat is eene brutale heidin,” zeide Michael Strogoff tot zich zelf. »Zou zij mij herkend
+hebben voor den man, dien zij te Nijni-Novgorod voor een spion uitgemaakt heeft. Die
+vervloekte Zigeuners hebben oogen als katten! Zij zien in het donker, en deze kan
+misschien wel weten.…”
+</p>
+<p>Michael Strogoff was op het punt <span class="corr" id="xd34e1462" title="Bron: Sangarra">Sangarre</span> en haar troep te volgen, maar hij bedacht zich.
+</p>
+<p>»Neen,” zeide hij in zich zelf, »geen onbedachte stappen! Indien ik dien ouden waarzegger
+en zijne bende laat in hechtenis nemen, dan loopt mijn incognito gevaar om ontdekt
+te worden. Zij zijn nu eenmaal weg en voor dat zij over de grenzen zullen zijn, zal
+ik reeds lang den Oeral over zijn getrokken. Ik weet wel dat zij den weg van Kazan
+naar <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> kunnen nemen, maar deze weg levert geen middelen van vervoer op en een tarentass
+met goede Siberische paarden bespannen, zal eene kar van heidens wel vooruitsnellen.
+Wees maar gerust, vriend Korpanoff!” In elk geval waren de oude Zigeuner en <span class="corr" id="xd34e1470" title="Bron: Sangarra">Sangarre</span> op dit oogenblik, reeds in de menigte verdwenen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had zeer wijselijk den weg over Perm, Ekaterinenburg en <span class="corr" id="xd34e1475" title="Bron: Tioenen">Tioemen</span> gekozen. Dat is de groote weg, die zich van <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> tot Irkoetsk uitstrekt en die goed van poststations voorzien is.
+</p>
+<p>Een uur daarna luidde de bel van de <i>Kaukasus</i>. Het was zeven uur in den morgen. Het innemen van kolen was afgeloopen. De stoomboot
+was gereed om te vertrekken.
+</p>
+<p>De reizigers, die van Kazan naar Perm gingen, hadden reeds hunne plaatsen aan boord
+ingenomen. Op dit oogenblik bemerkte Michael Strogoff dat Harry Blount alleen op de
+stoomboot terug was gekomen. Zou Alcide Jolivet haar dan misloopen?
+</p>
+<p>Doch op het oogenblik dat men de kabels losmaakte, verscheen Alcide Jolivet, uit al
+zijne macht komende aanloopen. De plank was reeds aan wal gehaald en de stoomboot
+zette zich reeds in beweging, toen Alcide Jolivet, voor geen klein beetje vervaard,
+met de vlugheid van een clown, op eens op het dek van de <i>Kaukasus</i> sprong, bijna in de armen van zijn collega.
+</p>
+<p>»Ik dacht dat de <i>Kaukasus</i> zonder u ging vertrekken,” zeide deze half willens, half onwillens.
+</p>
+<p>»Ba!” antwoordde Alcide Jolivet, »ik zou u wel hebben weten in te halen, al had ik
+eene boot op kosten mijner nicht moeten huren of postpaarden moeten nemen tegen twintig
+kopeken per <span class="pageNum" id="pb69">[<a href="#pb69">69</a>]</span>werst. Wat zal ik er van zeggen? Het telegraafkantoor was nog al ver van hier!”
+</p>
+<p>»Zijt gij naar de telegraaf geweest?” vroeg Harry Blount, op zijn lippen bijtende.
+</p>
+<p>»Ik ben er geweest!” antwoordde Alcide Jolivet met zijn liefelijksten glimlach.
+</p>
+<p>»En hij werkt nog altijd tot Kolivan?”
+</p>
+<p>»Dat weet ik niet, maar ik kan u wel verzekeren, dat hij van Kazan naar Parijs werkt!”
+</p>
+<p>»Gij heb eene dépêche verzonden.… naar uwe nicht?.…”
+</p>
+<p>»Met het meeste genoegen.”
+</p>
+<p>»Gij hebt dus vernomen.…”
+</p>
+<p>»Hoor, vadertje, om nu eens met de Russen te spreken,” antwoordde Alcide Jolivet,
+»ik ben niet kwaad, ik wil voor u niets geheim houden. De Tartaren, met Feofar-Khan
+aan het hoofd, zijn tot voorbij Semipalatinsk voortgerukt en zakken de Irtisch af.
+Doe er uw voordeel mee!”
+</p>
+<p><span id="xd34e1508"></span>Hoe! eene zoo ernstige tijding, en Harry Blount had er geen kennis van gekregen, en
+zijn mededinger, die ze waarschijnlijk van een of ander inwoner van Kazan vernomen
+had, had ze terstond naar Parijs overgeseind! Het Engelsche dagblad was dus ten achteren.
+Harry Blount ging dan ook met zijn armen op den rug op het achterdek zitten, zonder
+een woord meer te spreken.
+</p>
+<p>Tegen tien uur verliet het Lijflandsche meisje hare hut en kwam op het dek.
+</p>
+<p>Michael Strogoff ging naar haar toe, en stak haar de hand toe.
+</p>
+<p>»Hoe ver zijn wij van Moskou?” vroeg zij.
+</p>
+<p>»Negen honderd wersten!” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Negen honderd van de zeven duizend!” mompelde het jonge meisje.
+</p>
+<p>De bel kondigde het uur van ontbijt aan. Nadia volgde Michael Strogoff naar de spijskamer
+der boot. Zij wilde niets gebruiken van die bijgerechten, die afzonderlijk toegediend
+worden, zooals kaviaar, haring in stukjes gesneden, brandewijn uit rogge vervaardigd
+en met anijs gekruid, een drank, dienende om den eetlust op te wekken; in de noorsche
+landen algemeen in gebruik, zoowel in Rusland, als in Zweden en Noorwegen.
+</p>
+<p>Nadia at weinig, wellicht als een arm meisje, wier middelen zeer bekrompen zijn. Michael
+Strogoff meende zich nu te moeten tevreden stellen met het maal waarmede zijne gezellin
+tevreden was, dat is: met een weinig »koulbat,” een soort van gebak, bestaande uit
+dooiers van eieren, rijst en gestampt vleesch, en roode kool met kaviaar gestoofd;
+terwijl thee de eenige drank was.
+</p>
+<p>Dit maal was dus noch lang, noch duur; ook gingen Michael Strogoff en Nadia reeds
+binnen twintig minuten weder naar boven, op het dek.
+<span class="pageNum" id="pb70">[<a href="#pb70">70</a>]</span></p>
+<p>Beiden zetten zich op het achterdek neder en Nadia hare stem verzachtende, zeide,
+zonder door iemand anders gehoord te kunnen worden:
+</p>
+<p>»Broeder, ik ben de dochter van een banneling. Ik heet Nadia Fedor. Mijne moeder is
+te Riga gestorven, bijna een maand geleden, en ik ga naar Irkoetsk, naar mijn vader,
+om zijne ballingschap te deelen.”
+</p>
+<p>»Ik ga ook naar Irkoetsk,” antwoordde Michael Strogoff, »en ik zal het als eene gunst
+van den hemel beschouwen, Nadia Fedor gezond en wel in de handen van haar vader over
+te geven.”
+</p>
+<p>»Dank u, broeder!” antwoordde Nadia.
+</p>
+<p>Michael Strogoff vertelde toen, dat hij een bijzonder podaroshna voor Siberië gekregen
+had, en dat van den kant der Russische overheden, niets zijne reis kon belemmeren.
+</p>
+<p>Nadia verlangde niets beter. Zij zag in de ontmoeting van dien eenvoudigen en goeden
+jongen man, dien de Voorzienigheid haar had toegezonden, slechts éen ding; het middel
+voor haar om tot haar vader te komen.
+</p>
+<p>»Ik had,” zeide zij, »een vrijgeleide, dat mij machtigde mij naar Irkoetsk te begeven;
+doch het besluit van den gouverneur van Nijni-Novgorod heeft het ongeldig verklaard,
+en zonder u, broeder, zou ik de stad niet hebben kunnen verlaten, waar ge mij ontmoet
+hebt en waar ik zeer zeker gestorven zou zijn!”
+</p>
+<p>»En alleen, Nadia,” riep Michael Strogoff uit, »alleen, durfdet ge het te wagen de
+steppen van Siberië door te trekken!”
+</p>
+<p>»Dat was mijn plicht, broeder.”
+</p>
+<p>»Maar wist ge dan niet dat het land, in opstand en overheerd, niet door te komen is.”
+</p>
+<p>»De Tartaarsche inval was niet bekend, toen ik Riga verliet,” antwoordde het jonge
+meisje. »Eerst te Moskou heb ik die tijding vernomen!”
+</p>
+<p>»En desniettegenstaande, hebt ge uwe reis vervolgd!”
+</p>
+<p>»Dat was mijn plicht.”
+</p>
+<p>In dat gezegde was het geheele karakter van het moedige meisje saamgevat. Nadia aarzelde
+nooit te doen wat haar plicht was.
+</p>
+<p>Zij sprak toen over haar vader, Wassili Fedor. Het was een geacht geneesheer uit Riga.
+Hij oefende zijn beroep met gunstig gevolg uit en leefde gelukkig te midden der zijnen.
+Doch zijn lidmaatschap in een buitenlandsch geheim genootschap bewezen zijnde, kreeg
+hij bevel om naar Irkoetsk te vertrekken en de gendarmen, die hem dit bevel brachten,
+geleidden hem op staanden voet over de grenzen.
+</p>
+<p>Wassili Fedor had slechts den tijd zijne vrouw, die reeds lijdende was, te omhelzen,
+alsmede zijne dochter, die misschien zonder steun zou blijven, en, weenende over die
+twee wezens, die hij beminde, vertrok hij. Sedert twee jaar bewoonde hij de hoofdstad
+van <span id="xd34e1540">Oost-Siberië</span>, <span class="pageNum" id="pb71">[<a href="#pb71">71</a>]</span>en daar oefende hij, maar niet voordeelig, zijn beroep van geneesheer uit. Niettemin
+zou hij misschien gelukkig geweest zijn, voor zoover een banneling zulks kan zijn,
+indien zijne vrouw en zijne dochter bij hem hadden kunnen zijn. Maar mevrouw Fedor,
+reeds zeer verzwakt, zou Riga niet hebben kunnen verlaten. Twintig maanden na het
+vertrek van haar man stierf zij in de armen van hare dochter, die zij alleen en bijna
+zonder hulp achterliet. Nadia Fedor vroeg toen en kreeg, zonder moeite, van het Russische
+gouvernement verlof, zich naar haar vader te Irkoetsk te begeven. Zij schreef hem,
+dat zij vertrok. Nauwelijks had zij de noodige middelen om die lange reis te maken,
+en toch aarzelde zij niet die reis te ondernemen. Zij deed wat zij kon!.… God zou
+het overige doen.
+</p>
+<p>Middelerwijl voer de <i>Kaukasus</i> de rivier op. Het was avond geworden, en de lucht werd door eene heerlijke frischheid
+bezwangerd. Duizenden vonken ontsnapten uit den schoorsteen der stoomboot, met pijnboomhout
+gestookt en bij het gedruisch van de golven door den voorsteven gebeukt, mengde zich
+het gehuil der wolven, die tegen den avond den rechteroever van de Kama onveilig maakten.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5880">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">IX.</h2>
+<h2 class="main">Nacht en dag in eene tarentass.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Den volgenden dag, 19 Juli, kwam de <i>Kaukasus</i> aan de aanlegplaats te Perm aan, de laatste plaats die hij aan de Kama aandeed.
+</p>
+<p>Het gouvernement, waarvan Perm de hoofdplaats is, is een der uitgestrektste van het
+Russische Rijk. Marmer- en zoutgroeven, platina- en goudlagen, steenkolenmijnen worden
+er op groote schaal bewerkt. In afwachting dat Perm door hare ligging eene stad van
+den eersten rang worde, heeft het weinig aantrekkelijks, is zeer vuil en morsig, en
+het heeft geene hulpbronnen. Voor hen, die van Rusland naar Siberië gaan, is dit gebrek
+aan gemak vrij onverschillig, want zij komen uit het binnenland en zijn van al het
+noodige voorzien; maar voor degenen die uit Middel-Azië komen na een lange en vermoeiende
+reis, zou het zeker niet onwelgevallig zijn dat de eerste Europeesche stad van het
+rijk, bij de Aziatische grens gelegen, beter voorzien ware.
+</p>
+<p>Het is te Perm, dat de reizigers hunne voertuigen, min of meer beschadigd door een
+langen tocht door de vlakten van Siberië, verkoopen. <span class="pageNum" id="pb72">[<a href="#pb72">72</a>]</span>Daar ook schaffen zij, die van Europa naar Azië gaan, zich gedurende den zomer rijtuigen
+en gedurende den winter sleden aan, alvorens zich voor eenige maanden in de steppen
+te wagen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had reeds zijn reisplan vastgesteld en het wachtte slechts op de
+uitvoering.
+</p>
+<p>Er bestaat een vrij snelle brievenpostdienst over het Oeral-gebergte, maar die dienst
+was door de omstandigheden van het oogenblik verstoord. En al ware dit het geval niet
+geweest, dan zou Michael Strogoff, die er spoedig wilde zijn, zonder van iemand af
+te hangen, toch niet van die gelegenheid gebruik gemaakt hebben. Hij wilde liever
+rijtuigen koopen en van pleisterplaats tot pleisterplaats rijden, den ijver der postiljons
+door <span class="ex">navodko</span><a class="noteRef" id="xd34e1567src" href="#xd34e1567" title="Ga naar noot 1.">1</a> aanwakkerende.
+</p>
+<p>Maar welk voertuig dan te nemen? Eene telega of eene tarentass?
+</p>
+<p>De telega is een open wagen met vier wielen en alleen uit hout vervaardigd. Wielen,
+assen, bouten, bak, lemoen, de boomen in den omtrek hebben alles geleverd, en de verschillende
+deelen waaruit dit voertuig samengesteld is, worden door dikke touwen aan elkander
+bevestigd. Niets is eenvoudiger, niets is doelmatiger, maar niets ook gemakkelijker
+te herstellen, wanneer een of ander ongeval zich op reis voordoet. Er is geen gebrek
+aan denneboomen op de Russische grenzen en de assen groeien natuurlijk in de wouden.
+Door middel van de telega heeft de buitengewone postdienst plaats. Voor dit voertuig
+zijn alle wegen goed. Men moet evenwel bekennen dat de touwen somtijds breken, en
+dat, terwijl het achterstel in een of anderen sneeuw- of modderpoel blijft steken,
+het voorstel op twee wielen aan de pleisterplaats aankomt.
+</p>
+<p>Michael Strogoff zou nu wel genoodzaakt geweest zijn de telega te nemen, indien hij
+niet het geluk had gehad eene tarentass te vinden.
+</p>
+<p>Niet dat dit laatste voertuig volmaakt is, want de veeren ontbreken er even zoo goed
+aan als aan de telega, en het hout is er, bij gebrek aan ijzer, niet aan gespaard,
+maar de lange as, waarmede het voorzien is, <span class="corr" id="xd34e1575" title="Bron: geven">geeft</span> het een zeker evenwicht op hobbelige en dikwijls zeer ongelijke wegen. Een slijkbord
+beveiligt de reizigers tegen de modder op den weg en eene groote leeren kap, die neergelaten
+kan worden, maakt het minder onaangenaam gedurende de groote hitte en de hevige onweersbuien
+van den zomer. De tarentass is overigens even zoo sterk, en evenzoo gemakkelijk te
+herstellen als de telega, en van den anderen kant laat dit voertuig zijn achterstel
+minder op de groote wegen achter.
+</p>
+<p>Het was evenwel niet zonder moeite dat het Michael Strogoff gelukte eene tarentass
+op te sporen, en het was wel waarschijnlijk dat hij in de geheele stad Perm geene
+tweede zou gevonden hebben. Niettemin dong hij zeer af, enkel voor den vorm, om in
+zijne rol <span class="pageNum" id="pb73">[<a href="#pb73">73</a>]</span>te kunnen blijven van Nicolaas Korpanoff, eenvoudig koopman van Irkoetsk.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p073width" id="p073"><img src="images/p073.jpg" alt="Om twaalf uur verliet de tarentass Perm." width="500" height="720"><div class="figAnnotation p073width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb75">Blz. 75</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Om twaalf uur verliet de tarentass Perm.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Nadia was overal meegegaan om een voertuig te zoeken. Hoewel <span class="pageNum" id="pb74">[<a href="#pb74">74</a>]</span>het doel dat zij bereiken moesten verschillend was, hadden zij toch beiden evenveel
+haast op de plaats hunner bestemming aan te komen en bijgevolg om te vertrekken. Men
+zou gezegd hebben dat éen en dezelfde wil hen bezielde!
+</p>
+<p>»Zuster,” zeide Michael Strogoff, »ik had gaarne gewenscht voor u een aangenamer en
+gemakkelijker rijtuig te vinden.”
+</p>
+<p>»Broeder, zegt gij dat tegen mij, die zoo noodig te voet ware gegaan om tot mijn vader
+te komen!”
+</p>
+<p>»Ik twijfel niet aan uw moed, Nadia, maar er zijn lichamelijke vermoeienissen, tegen
+welke geene vrouw bestand is.”
+</p>
+<p>»Ik zal er tegen bestand zijn, van welken aard zij ook mogen zijn. Mocht eene klacht
+over mijne lippen komen, laat mij dan onderweg achter en vervolg uwe reis alleen!”
+</p>
+<p>Een half uur later werden, op vertoon van het podaroshna, drie postpaarden voor de
+tarentass gespannen. Deze dieren, met lang haar bedekt, hadden veel van beren op hooge
+pooten. Zij waren klein en vurig, van Siberisch ras.
+</p>
+<p>Ziehier hoe de postiljon, de <span class="ex">iemschik</span>, ze had aangespannen: het eene, het grootste was tusschen twee lange disselboomen
+vastgemaakt, die aan hunne voorste uiteinden een hoepel droegen, <span class="ex">douga</span> genaamd, behangen met kwasten en belletjes; de twee anderen waren eenvoudig met touwen
+aan de beide treden van de tarentass bevestigd. Overigens geen tuig, en tot leidsels
+niets anders dan een eenvoudig touw.
+</p>
+<p>Noch Michael Strogoff, noch het meisje voerde bagage mede. De groote haast van den
+een en de geringe middelen van de andere, hadden hen niet toegestaan het zich hiermede
+lastig te maken. Het was nu wel een geluk, want er was slechts plaats voor twee personen,
+zonder den postiljon mede te rekenen, die zich op zijn nauwen bok ternauwernood in
+evenwicht kon houden. Die postiljon wordt evenwel bij elke pleisterplaats verwisseld.
+Hij, wiens beurt het nu was te rijden, was een Siberiër evenals zijn paarden, en niet
+minder harig dan zij. Hij had al aanstonds een navorschenden blik op de reizigers
+van de tarentass geworpen. Geen bagage!—en waar zouden zij die voor den duivel gestopt
+hebben?—Dat is dus geen buitenkansje. En hij trok een veelbeteekenend gezicht.
+</p>
+<p>»Raven,” zeide hij, zonder zich te bekreunen om al of niet gehoord te worden, »raven
+tegen zes kopeken per werst.”
+</p>
+<p>»Neen! adelaars,” riep Michael Strogoff uit, die volmaakt de taal der iemschiks verstond,
+»adelaars hoor je, tegen negen kopeken per werst, en de fooi bovendien!”
+</p>
+<p>Een vroolijk zweepgeklap antwoordde hem.
+</p>
+<p>De »raaf” beteekent in de taal der Russische postiljons, den gierigen of armen reiziger,
+die op de boerenpleisterplaats, de paarden slechts tegen twee à drie kopeken per werst
+betaalt. De »arend” beteekent den reiziger die voor geen hoogen prijs terugdeinst,
+<span class="pageNum" id="pb75">[<a href="#pb75">75</a>]</span>zonder nog de groote fooien te rekenen. Ook kan de raaf er geene aanspraak op maken
+even zoo snel als de keizerlijke vogel te vliegen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia namen onmiddellijk plaats in de tarentass. De kap werd opgezet,
+want de hitte was dien dag ondragelijk en om twaalf uur verliet de tarentass Perm,
+te midden van eene wolk van stof. Michael Strogoff was aan die manier van reizen gewend.
+Het horten en stooten hinderde hem geenszins. Hij wist dat een Russisch span noch
+de keien, noch de wagensporen, noch de modderpoelen, noch de omvergeworpen boomen,
+noch de sloten vermijdt. Zijne reisgenoote liep gevaar door het heen en weer slingeren
+van de tarentass gekwetst te worden, maar zij klaagde niet.
+</p>
+<p>Gedurende de eerste oogenblikken van de reis zeide Nadia niets, want zij was geheel
+vervuld van de gedachte om maar spoedig aan te komen.
+</p>
+<p>»Ik heb drie honderd wersten tusschen Perm en Ekaterinenburg geteld, broeder!” zeide
+zij. »Heb ik mij vergist?”
+</p>
+<p>»Gij hebt u niet vergist, Nadia,” antwoordde Michael Strogoff, »en wanneer wij Ekaterinenburg
+zullen bereikt hebben, zullen wij ons aan gene zijde van het Oeral-gebergte bevinden.”
+</p>
+<p>»Hoe lang zal die tocht door het gebergte duren?”
+</p>
+<p>»Acht en veertig uren, want wij zullen nacht en dag reizen. Ik zeg nacht en dag, want
+ik kan mij geen oogenblik ophouden, en ik moet onophoudelijk voort naar Irkoetsk.”
+</p>
+<p>»Ik zal u niet ophouden, broeder, neen, zelfs geen uur en wij zullen nacht en dag
+reizen.”
+</p>
+<p>»Welnu dan, Nadia, moge de inval der Tartaren ons den weg niet belemmeren, en binnen
+twintig dagen zullen wij aangekomen zijn!”
+</p>
+<p>»Gij hebt die reis reeds meer gemaakt?” vroeg Nadia.
+</p>
+<p><span id="xd34e1628">»</span>Verscheidene malen.”
+</p>
+<p>»In den winter zouden wij er spoediger en zekerder komen, is het niet?”
+</p>
+<p>»Ja, spoediger vooral, maar ge zoudt veel door de koude en de sneeuw geleden hebben!”
+</p>
+<p>»Dat is niets! De winter is de vriend van den Rus.”
+</p>
+<p>»Ja, Nadia, maar wat een sterk gestel moet men hebben om aan dergelijke vriendschap
+weerstand te bieden! Ik heb dikwijls den warmtegraad in de Siberische steppen zien
+dalen tot meer dan veertig graden onder het vriespunt! Ik heb, in weerwil van mijne
+kleeding van rendierhuid, mijn hart voelen verstijven, mijne leden voelen krimpen,
+mijne voeten voelen bevriezen onder driedubbele wollen sokken! Ik heb de paarden van
+mijne slede bedekt gezien met een schild van ijs, en hun adem verstijfd gezien in
+hunne neusgaten. Ik heb den brandewijn in mijne reisflesch in een harden steen zien
+veranderen!.… Maar mijne slede vloog als een orkaan voort! Geene hinderpalen op de
+onafzienbare met sneeuw bedekte vlakte! <span class="pageNum" id="pb76">[<a href="#pb76">76</a>]</span>Geen stroomen meer waarvan men genoodzaakt is de waadbare plaatsen op te zoeken! Geen
+meren meer die men in een boot moet oversteken! Overal het harde ijs, de vrije, de
+zekere weg! Maar ten koste van welk lijden, Nadia! Zij alleen zouden het kunnen zeggen,
+die nooit teruggekomen zijn, en waarvan de sneeuwjacht spoedig de lijken bedekt heeft!”
+</p>
+<p>»Gij zijt evenwel teruggekomen, broeder,” zeide Nadia.
+</p>
+<p>»Ja, maar ik ben een Siberiër, en reeds zeer jong, toen ik mijn vader op zijne jachten
+volgde, gewende ik mij aan dit harde leven. Maar toen gij mij zeidet, Nadia, dat de
+winter u niet zou tegengehouden hebben, dat gij alleen zoudt vertrokken zijn, gereed
+om tegen de verschrikkelijke guurheid van het Siberisch klimaat te worstelen, verbeeldde
+ik mij u reeds onder de sneeuw bedolven te zien!”
+</p>
+<p>»Hoeveel maal zijt gij de steppen gedurende den winter doorgetrokken?” vroeg het jonge
+meisje.
+</p>
+<p>»Driemaal, Nadia, wanneer ik naar Omsk ging.”
+</p>
+<p>»En wat gingt ge te Omsk doen?”
+</p>
+<p>»Mijne moeder bezoeken, die mij wachtte.”
+</p>
+<p>»En ik, ik ga naar Irkoetsk waar mijn vader mij verwacht. Ik ga hem de laatste woorden
+van mijne moeder overbrengen! Dat wil zeggen, broeder, dat niets mij zou hebben kunnen
+beletten te vertrekken!”
+</p>
+<p>»Gij zijt een braaf kind, Nadia,” antwoordde Michael Strogoff, »en God zelf zou u
+geleid hebben!”
+</p>
+<p>Gedurende dien dag was de tarentass door de iemschiks, die elkander bij elke pleisterplaats
+opvolgden, snel vooruit gebracht. De arenden van het gebergte zouden hun naam niet
+onteerd hebben geacht door deze arenden van den grooten weg. De hooge prijs voor ieder
+paard betaald, de rijke fooien, bevalen de reizigers bijzonder aan. Misschien vonden
+de postmeesters ’t zonderling, dat, na de uitvaardiging van het besluit, een jonge
+man en zijne zuster, klaarblijkelijk beide Russen, Siberië, dat voor elk ander gesloten
+was, vrij konden doortrekken, doch hunne papieren waren in orde, en zij hadden het
+recht om te passeeren. Ook snelde de tarentass met eene ongelooflijke snelheid de
+mijlpalen voorbij.
+</p>
+<p>Overigens waren Michael Strogoff en Nadia niet de eenigen, die den weg van Perm naar
+Ekaterinenburg volgden. Bij de eerste pleisterplaatsen had de koerier van den czaar
+vernomen, dat hem een rijtuig voor was, doch, daar hem geen paarden ontbraken, dacht
+hij daarover niet verder na. Gedurende dien dag werd van de weinige halten, waar de
+tarentass verpoosde, gebruik gemaakt om zich te ververschen. De posthuizen zijn hiertoe
+zeer goed ingericht. Overigens is, bij gebrek aan pleisterplaats, het huis van den
+Russischen boer niet minder gastvrij. De reiziger kan aan alle deuren aankloppen.
+Overal wordt hij goed ontvangen. De <span class="ex"><span class="corr" id="xd34e1651" title="Bron: moejik">moejiek</span></span> komt hem met <span class="pageNum" id="pb77">[<a href="#pb77">77</a>]</span>een vriendelijk gelaat te gemoet, en steekt hem de hand toe. De vreemdeling, wanneer
+hij aankomt, is de bloedverwant van allen. Het is »de van God gezondene.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p077width" id="p077"><img src="images/p077.jpg" alt="»Ik sta voor het rechterpaard in!”" width="498" height="720"><div class="figAnnotation p077width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb81">Blz. 81</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Ik sta voor het rechterpaard in!”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb78">[<a href="#pb78">78</a>]</span></p>
+<p>’s Avonds aankomende, vroeg Michael Strogoff, als door eene soort van instinct gedreven,
+aan den postmeester: hoe laat het rijtuig, dat hem voorafging, de pleisterplaats verlaten
+had.
+</p>
+<p>»Twee uren geleden,” antwoordde de postmeester.
+</p>
+<p>»Het is eene berline?”
+</p>
+<p>»Neen, eene telega.”
+</p>
+<p>»Hoeveel reizigers?”
+</p>
+<p>»Twee.”
+</p>
+<p>»En rijden zij snel?”
+</p>
+<p>»Het zijn arenden!”
+</p>
+<p>»Dat men spoedig inspanne.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia besloten geen uur op te houden, en reisden den geheelen
+nacht door.
+</p>
+<p>Het bleef mooi weer, doch de lucht werd langzamerhand drukkender en men vreesde voor
+een onweder, dat in de bergen altijd verschrikkelijk is.
+</p>
+<p>De nacht liep evenwel goed af. Ondanks het stooten van de tarentass, kon Nadia eenige
+uren slapen. De half opgezette kap liet toe om de weinige lucht in te ademen, waarnaar
+de longen zoozeer verlangden in den verstikkenden dampkring.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bleef den geheelen nacht wakker, daar hij de iemschiks niet vertrouwde,
+die dikwijls op den bok in slaap vallen.
+</p>
+<p>Den volgenden dag, 20 Juli, tegen acht uur in den morgen, werd het Oeral-gebergte
+in het oosten zichtbaar.
+</p>
+<p>Gedurende dien dag bleef de lucht onophoudelijk betrokken, en de luchtgesteldheid
+was daardoor een weinig draaglijker, maar het weer was schrikkelijk stormachtig.
+</p>
+<p>Misschien ware het voorzichtiger geweest, zich niet midden in den nacht in het gebergte
+te wagen, en dat zou Michael Strogoff gedaan hebben, indien hij had kunnen wachten;
+maar toen de postiljon van de laatste wisselplaats hem op het naderen van het onweer
+opmerkzaam maakte, vergenoegde hij met te zeggen:
+</p>
+<p>»Eene telega is ons nog altijd vooruit?”
+</p>
+<p>»Ja.”
+</p>
+<p>»Hoeveel is zij ons vooruit?”
+</p>
+<p>»Ongeveer een uur.”
+</p>
+<p>»Vooruit dan, en eene driedubbele fooi, indien wij morgen ochtend te Ekaterinenburg
+zijn!”
+<span class="pageNum" id="pb79">[<a href="#pb79">79</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd34e1567">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd34e1567src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Fooien.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd34e1567src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5889">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">X.</h2>
+<h2 class="main">Een onweder in het Oeral-gebergte.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het Oeral-gebergte heeft tusschen Europa en Azië eene uitgestrektheid van bij de drie
+duizend wersten (3.200 kilometer). De naam Oeral, die van Tartaarschen oorsprong is,
+of die van Poyas, volgens de Russische benaming, beteekent »gordel.” Dezen gordel,
+die van de Noordelijke IJszee tot de boorden van de Kaspische Zee loopt, moest Michael
+Strogoff nu overtrekken, en zooals gezegd is, had hij er goed aan gedaan, den weg
+te nemen over Perm naar Ekaterinenburg, welke laatste stad op de oostelijke helling
+van het Oeral-gebergte gelegen is. De nacht zou voor dien tocht in het gebergte voldoende
+zijn, indien geen ongeval tusschen beiden kwam. Ongelukkig kondigde het gerommel van
+den donder in de verte het naderen van een onweder aan, dat door den bijzonderen toestand
+van den dampkring verschrikkelijk dreigde te worden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bezorgde nu zoo goed mogelijk zijne gezellin. De kap, die een windvlaag
+gemakkelijk weggerukt zou hebben, werd door middel van touwen steviger bevestigd;
+men verdubbelde de strengen der paarden, en tot overmaat van voorzorg werd de stootplaat
+der assen met stroo omwonden, zoowel om de stevigheid der wielen te verzekeren als
+om de schokken te verzachten, die in een donkeren nacht moeielijk te vermijden zijn.
+Eindelijk werden achter- en voorstel, waarvan de assen eenvoudig met houten pinnen
+aan den bak van den tarentass bevestigd waren, door een dwarshout met schroeven en
+moeren aan elkander vastgeklonken.
+</p>
+<p>Nadia nam achter in de tarentass plaats; Michael Strogoff zette zich naast haar. Voor
+de kap, die geheel opgezet was, hingen twee leeren gordijnen, die, in zekere mate,
+de reizigers tegen den regen en de rukwinden moesten beschutten, en links van den
+bok bevonden zich twee groote lompe lantarens, waarvan het flauwe licht den weg niet
+erg verlichtte, maar die ten minste konden dienen om het aanrijden van een of ander
+rijtuig te verhinderen.
+</p>
+<p>Men ziet dus dat alle voorzorgen genomen waren en in dien onheilspellenden nacht was
+dit wel raadzaam.
+</p>
+<p>»Nadia, wij zijn gereed,” zeide Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Laat ons dan vertrekken,” antwoordde het meisje.
+</p>
+<p>Het was acht uur, en de zon ging langzamerhand onder. Doch de lucht was somber, ondanks
+de schemering, die onder die breedte lang duurt. Zeer dikke dampen schenen het gewelf
+des hemels te drukken, doch geen windje verplaatste ze nog. Er zou een diepe stilte
+geheerscht hebben zonder het gekraak van de wielen der <span class="pageNum" id="pb80">[<a href="#pb80">80</a>]</span>tarentass, het luide hijgen der buiten adem zijnde paarden en het slaan hunner hoefijzers
+op de keien, waaruit van tijd tot tijd vonken vlogen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff lichtte de leeren gordijnen op en bleef eenigen tijd voorovergebogen
+naar buiten kijken en de veranderingen in de lucht waarnemen. Tegen elf uur begon
+het te weerlichten, en hoe langer hoe erger. Van tijd tot tijd scheen het geratel
+van den donder zich met het holle gerol van het voertuig te vermengen, wanneer het
+over een brug van ruwe planken ging, die over eene of andere kloof geslagen was, en
+met het geschreeuw van den postiljon, die zijne paarden aanzette, die door de zwaarte
+van de lucht meer dan door de steilte van den weg vermoeid waren.
+</p>
+<p>»Hoe laat zullen wij op den top van den bergpas aankomen?” vroeg Michael Strogoff
+aan den iemschik.
+</p>
+<p>»Om éen uur in den morgen.… indien wij aankomen!” antwoordde deze het hoofd schuddende.
+</p>
+<p>»Zeg eens, vriend, het is toch niet voor den eersten keer dat je een onweer in het
+gebergte bijwoont?”
+</p>
+<p>»Neen, geve God dat dit niet mijn laatste zij!”
+</p>
+<p>»Zijt ge dan bang?”
+</p>
+<p>»Ik ben niet bang, maar ik zeg ’t nog eens, ge hebt verkeerd gedaan van te vertrekken.”
+</p>
+<p>»Ik zou grooter ongelijk hebben gehad zoo ik gebleven ware.”
+</p>
+<p>»Vooruit jongens!” riep de iemschik zijn paarden toe als een man die er niet was om
+te redetwisten, maar om te gehoorzamen.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik had er in het luchtruim eene trilling plaats, alsof ze voortgebracht
+ware door een scherp oorverdoovend gefluit dat den dampkring doorkliefde. Op het verblindend
+licht van den bliksem volgde opeens een verschrikkelijke donderslag, en de wind barstte
+woedend los. Eenige doffe geluiden duidden aan, dat eenige oude en slecht gewortelde
+boomen de eerste aanvallen van de hevige windvlaag niet hadden kunnen weerstaan. Een
+aantal verbrijzelde stammen vlogen over den weg, na met geweld op de rotsen neergekomen
+te zijn, en stortten links in den afgrond, op twee honderd passen van de tarentass.
+</p>
+<p>De paarden waren op eens blijven stilstaan.
+</p>
+<p>»Vooruit dan, kereltjes,” schreeuwde de iemschik, het geklap zijner zweep bij het
+gerommel van den donder voegende.
+</p>
+<p>Michael Strogoff vatte de hand van Nadia.
+</p>
+<p>»Slaapt ge, zuster?” vroeg hij aan haar.
+</p>
+<p>»Neen, broeder.”
+</p>
+<p>»Houd u tot alles gereed. Daar is onweer.”
+</p>
+<p>»Ik ben gereed.”
+</p>
+<p>Michael had slechts den tijd de leeren gordijnen van de tarentass dicht te doen.
+</p>
+<p>De onweersbui kwam met de snelheid van den bliksem opzetten<span id="xd34e1726">.</span>
+<span class="pageNum" id="pb81">[<a href="#pb81">81</a>]</span></p>
+<p>De iemschik sprong van zijn bok en vloog naar den kop zijner paarden om ze tegen te
+houden, want een verschrikkelijk gevaar bedreigde het gespan.
+</p>
+<p>Inderdaad de tarentass bevond zich aan een draai van den weg, vanwaar de onweersbui
+kwam. Zij moest dus vlak in den wind gehouden worden, want wanneer zij op zij getroffen
+werd, zou zij omvergeslagen en in een diepen afgrond gestort zijn, die zich links
+van den weg bevond. De paarden, door den rukwind teruggedreven, steigerden, en hun
+voerman kon ze niet tot bedaren brengen. De arme dieren, door het weerlicht verblind,
+verschrikt door de onophoudelijke donderslagen, aan het losbarsten van verscheidene
+stukken geschut gelijk, dreigden hunne strengen te verbreken en op hol te gaan. De
+iemschik was zijne paarden niet meer meester.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik sprong Michael Strogoff op eens uit de tarentass en kwam hem te hulp.
+Begaafd met eene meer dan gewone lichaamskracht, gelukte het hem, niet zonder moeite,
+de paarden te beteugelen.
+</p>
+<p>Maar de woede van den orkaan verdubbelde toen. De weg had op die hoogte den vorm van
+een trechter en de onweersbui stortte er zich in, zooals zij zich zou gestort hebben
+in de naar den wind gekeerde luchtkokers van een stoomschip. Terzelfder tijd begon
+een stortvloed van steenen en boomstammen van de helling af te rollen.
+</p>
+<p>»Wij kunnen hier niet blijven,” zeide Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Wij zullen er ook niet blijven,” riep de iemschik geheel ontsteld uit, terwijl hij
+zich met alle kracht tegen die verschrikkelijke verplaatsing der luchtlagen verzette.
+»De orkaan zal ons weldra, ja al schielijk onder aan den berg geworpen hebben.”
+</p>
+<p>»Neem je linkerpaard, lafaard!” antwoordde Michael Strogoff. »Ik sta voor het rechter
+in!”
+</p>
+<p>Een nieuwe aanval van den rukwind noodzaakte den postiljon en Strogoff zich tot op
+den grond te bukken, om niet omvergeworpen te worden; doch de tarentass werd ondanks
+hunne pogingen en die der paarden, die zij tegen den wind ophielden, een geheel eind
+achteruit geworpen, en zonder een boomstam, die hen tegenhield, zou zij van den weg
+geworpen zijn.
+</p>
+<p>»Wees niet bang, Nadia,” schreeuwde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Ik ben niet bang,” antwoordde het meisje, zonder dat hare stem de minste aandoening
+verraadde.
+</p>
+<p>»Wilt ge naar beneden gaan?” vroeg de iemschik.
+</p>
+<p>»Neen, wij moeten naar boven! Wij moeten dien hoek om! Hooger op, zullen wij door
+de helling beschut worden!”
+</p>
+<p>»Maar de paarden weigeren!”
+</p>
+<p>»Doe zooals ik, en trek ze voort!”
+</p>
+<p>»De onweersbui komt weer op!”
+</p>
+<p>»Zult ge gehoorzamen?”
+</p>
+<p>»Ge begeert het!”
+<span class="pageNum" id="pb82">[<a href="#pb82">82</a>]</span></p>
+<p>»De vader gebiedt het!” zeide Michael Strogoff, die voor de eerste maal den naam van
+den keizer aanriep.
+</p>
+<p>»Vooruit dan!” riep de iemschik uit, terwijl hij het rechter paard greep, en Michael
+Strogoff het andere.
+</p>
+<p>De paarden, aldus vastgehouden, vervolgden met moeite hun weg, doch, menschen en beesten,
+telkens door den rukwind overvallen, konden geen drie stappen doen, of zij gingen
+er een of twee achteruit. Zij gleden uit, zij vielen, zij stonden weer op, en het
+voertuig liep gevaar van uit elkaar te raken. Indien de kap niet stevig ware bevestigd
+geweest, zou zij al lang afgewaaid zijn.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en de iemschik hadden twee uren noodig om dit gedeelte van den weg
+op te komen, dat hoogstens een halve werst lang was, en dat rechtstreeks aan de onweersbui
+was blootgesteld. Het gevaar bestond toen niet alleen in dien vreeselijken orkaan,
+maar vooral in die hagelbui van steenen en verbrijzelde boomstammen, die van het gebergte
+op hen neerkwamen.
+</p>
+<p>Plotseling werd, bij het flikkeren van het weerlicht, een steenblok opgemerkt, dat
+zich met eene toenemende snelheid in de richting der tarentass bewoog. De iemschik
+slaakte een kreet.
+</p>
+<p>Michael Strogoff wilde de paarden, door een krachtigen zweepslag, doen vooruitgaan.
+Zij weigerden. Eenige stappen nog en het blok zou achter de tarentass voorbijrollen!.…
+</p>
+<p>Michael Strogoff zag, in het twintigste eener seconde, de tarentass getroffen en zijne
+gezellin tegelijkertijd verpletterd! Hij begreep, dat hij geen tijd meer had om haar
+levend uit het voertuig te rukken!… Hij vliegt naar achter en met eene bovenmenschelijke
+kracht duwde hij met zijn rug het zware rijtuig eenige voeten vooruit.
+</p>
+<p>Het ontzettende blok gleed in het voorbijgaan rakelings langs de borst van den jongen
+man en sneed hem de ademhaling af, evenals een kanonskogel zou gedaan hebben, en verbrijzelde
+de keisteenen van den weg, die door den schok vonken van zich afwierpen.
+</p>
+<p>»Broeder!” had Nadia geheel ontsteld uitgeroepen, die alles bij het licht van den
+bliksem gezien had.
+</p>
+<p>»Nadia,” antwoordde Michael Strogoff, »Nadia, heb maar geen vrees!”.…
+</p>
+<p>»Voor mij behoefde ik geen vrees te hebben!”
+</p>
+<p>»God is met ons, zuster!”
+</p>
+<p>»Met mij zeer zeker, broeder, wijl Hij u op mijn weg geplaatst heeft!” zeide het meisje.
+</p>
+<p>Het voortduwen van de tarentass had goed geholpen dank zij de krachtsinspanning van
+Michael Strogoff. De paarden, geheel versuft en om zoo te zeggen voortgesleept door
+Michael Strogoff en den iemschik, kwamen weder op den rechten weg en bereikten een
+engen bergpas, die hen tegen de dadelijke aanvallen van den storm zou beschutten.
+</p>
+<p>Het was nu één uur in den morgen geworden, en hoe groot het <span class="pageNum" id="pb83">[<a href="#pb83">83</a>]</span>ongeduld van Michael Strogoff ook was, hij moest in dien bergpas blijven totdat het
+hevigste van den storm voorbij was.
+</p>
+<p>»Wachten, dat is eene ernstige zaak,” zeide Michael Strogoff, »en toch is dit beter,
+om niet gevaar te loopen grooter vertraging te ondervinden. De hevigheid van het onweer
+doet mij hopen dat het weldra op zal houden. Tegen drie uur zal de dag wel aanbreken,
+en het afdalen, dat wij in het donker niet kunnen wagen, zal ten minste na zonsopgang
+zoo niet gemakkelijk, dan toch mogelijk worden.
+</p>
+<p>»Laat ons wachten, broeder,” zeide Nadia, »doch indien gij uw vertrek vertraagt, dat
+het dan niet zij om mij eene vermoeienis of een gevaar te besparen!”
+</p>
+<p>»Nadia, ik weet, dat gij besloten zijt alles te trotseeren, maar, door ons beiden
+in verdenking te brengen, zou ik meer dan mijn leven wagen, meer dan het uwe, ik zou
+den plicht verzuimen die ik boven te vervullen heb!”
+</p>
+<p>»Een plicht!.…” mompelde Nadia.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik verscheurde een hevige bliksemstraal het hemelgewelf en terstond
+weergalmde een korte donderslag. De lucht werd door eene zwavelachtige en verstikkende
+vloeistof vervuld, en een groep hoogstammige pijnboomen op twintig passen van de tarentass
+door den bliksem getroffen, ontvlamde als eene reusachtige toorts. De iemschik, door
+een soort van terugschok ter aarde geworpen, stond gelukkig zonder letsel weer op.
+</p>
+<p>Vervolgens, nadat het laatste geratel van den donder in de diepten van het gebergte
+verdwenen was, voelde Michael Strogoff de hand van Nadia sterk de zijne drukken, en
+hij hoorde deze woorden aan zijn oor fluisteren:
+</p>
+<p>»Kreten, broeder! Luister!”
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5899">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XI.</h2>
+<h2 class="main">Reizigers in doodsnood.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Inderdaad hadden zij, gedurende deze korte stilte, angstkreten gehoord op het bovenste
+gedeelte van den weg en op vrij korten afstand van de bocht, die de tarentass in den
+bergpas beschutte.
+<span class="pageNum" id="pb84">[<a href="#pb84">84</a>]</span></p>
+<p>Het was een wanhoopskreet van een reiziger, die waarschijnlijk in doodsnood verkeerde.
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde.
+</p>
+<p>De iemschik luisterde ook, maar het hoofd schuddende, alsof hij het voor onmogelijk
+scheen te houden op dit geroep te antwoorden.
+</p>
+<p>»Het zijn reizigers die om hulp roepen!…” riep Nadia uit.
+</p>
+<p>»Als ze alleen op ons rekenen!…” antwoordde de iemschik.
+</p>
+<p>»Waarom niet?<span id="xd34e1791">”</span> riep Michael Strogoff uit. »Hetgeen zij in dergelijke omstandigheden voor ons zouden
+doen, moeten wij dat ook niet voor hen doen?”
+</p>
+<p>»Maar ge zult toch het rijtuig en de paarden niet blootstellen!…”
+</p>
+<p>»Ik zal te voet gaan,” antwoordde Michael Strogoff, den iemschik in de rede vallende.
+</p>
+<p>»Ik ga met u mee, broeder,” zeide het meisje.
+</p>
+<p>»Neen, Nadia, gij moet hier blijven. De iemschik zal bij u blijven. Ik wil hem niet
+alleen laten.…”
+</p>
+<p>»Ik zal hier blijven,” antwoordde Nadia.
+</p>
+<p>»Wat er ook gebeure, verlaat deze plaats niet!”
+</p>
+<p>»Gij zult mij hier terugvinden.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff drukte de hand zijner gezellin en de bocht der helling omloopende,
+verdween hij plotseling in de duisternis.
+</p>
+<p>»Uw broeder heeft ongelijk,” zeide de iemschik tot het jonge meisje.
+</p>
+<p>»Hij heeft gelijk,” antwoordde Nadia eenvoudig.
+</p>
+<p>Michael Strogoff liep ijlings den weg op. Had hij groote haast om hen te hulp te snellen
+die de noodkreten slaakten, nog grooter was zijn verlangen om te weten, wie die reizigers
+konden zijn, die het onweer niet verhinderd had zich in het gebergte te wagen, want
+hij twijfelde niet of het waren zij, wier telega zijne tarentass altijd vooruit was.
+</p>
+<p>Het had met regenen opgehouden, maar de windvlagen werden hoe langer hoe heviger.
+De kreten, door den sterken luchtstroom nader gebracht, werden hoe langer hoe duidelijker.
+Van de plaats waar Michael Strogoff Nadia achtergelaten had kon men niets zien, daar
+de weg zeer bochtig was. De rukwinden, plotseling bij die veel bochten gebroken pakten
+zich samen, en Michael Strogoff moest eene meer dan gewone kracht ontwikkelen om er
+zich door heen te worstelen.
+</p>
+<p>Maar het bleek weldra dat de reizigers, wier kreten gehoord werden, niet veraf meer
+konden zijn, want hunne woorden kwamen vrij duidelijk tot zijn oor.
+</p>
+<p>Ziehier nu wat hij, niet zonder eenige verwondering hoorde:
+</p>
+<p>»Stommerik! kom je haast?”
+</p>
+<p>»Bij de eerste wisselplaats de beste, zal ik je met den knoet laten geven!”
+</p>
+<p>»Hoor je, postiljon van den duivel! Hei daar!”
+</p>
+<p>»Zoo rijden ze je nu in dit land!…”
+<span class="pageNum" id="pb85">[<a href="#pb85">85</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p085width" id="p085"><img src="images/p085.jpg" alt="»Zijt gij niet gewond, zuster?”" width="494" height="720"><div class="figAnnotation p085width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb92">Blz. 92</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Zijt gij niet gewond, zuster?”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»En dat noemen ze een telega!”
+</p>
+<p>»He! aartsdomkop! Hij rijdt maar door en schijnt niet te bemerken dat hij ons op den
+weg laat staan.”
+<span class="pageNum" id="pb86">[<a href="#pb86">86</a>]</span></p>
+<p>»Mij zoo te behandelen! een van geloofsbrieven voorzien Engelschman! Ik zal mijn beklag
+aan de kanselarij doen en ik zal hem laten ophangen!”
+</p>
+<p>Hij, die zoo sprak, was wezenlijk in volle woede. Doch, opeens scheen het Michael
+Strogoff toe, alsof de tweede spreker partij trok van hetgeen er gaande was, want
+een schaterend gelach, dat te midden van zulk een tooneel het minst verwacht werd,
+weerklonk plotseling en werd gevolgd door deze woorden:
+</p>
+<p>»Neen, dat is waarlijk al te kluchtig!”
+</p>
+<p>»Durft gij hierom te lachen!” zeide de Engelschman op een vrij scherpen toon.
+</p>
+<p>»Welzeker, waarde collega, en zeer hartelijk, en dat is het beste dat ik kan doen!
+Ik raad u aan hetzelfde te doen! Op mijn woord van eer, het is al te kluchtig, men
+heeft dat nog nooit gezien!.…”
+</p>
+<p>Op dit oogenblik vervulde een hevige donderslag den bergpas met een verschrikkelijk
+geratel, dat de echo’s van het gebergte nog weerkaatsten. Terstond na dat geratel
+weergalmde opnieuw de vroolijke stem, zeggende:
+</p>
+<p>»Ja, buitengemeen kluchtig! Zoo iets zou zeker in Frankrijk niet gebeuren!”
+</p>
+<p>»Noch in Engeland!” gaf de Engelschman ten antwoord.
+</p>
+<p>Op den door de bliksemstralen hel verlichten weg bemerkte Michael Strogoff nu, op
+twintig passen afstand, twee reizigers naast elkander gezeten op de achterste bank
+van een zonderling voertuig, dat zeer diep in een of ander wagenspoor scheen geraakt
+te zijn.
+</p>
+<p>Michael Strogoff naderde de beide reizigers, waarvan de een voortging met lachen,
+en de andere met vloeken en tieren, en hij herkende de dagblad-correspondenten, die
+op de <i>Kaukasus</i> met hem de reis van Nijni-Novgorod naar Perm gemaakt hadden.
+</p>
+<p>»He! goeden dag, mijnheer!” riep de Franschman uit. »Het doet mij genoegen u bij deze
+gelegenheid te ontmoeten. Mag ik u mijn boezemvriend, mijnheer Blount, voorstellen?”
+</p>
+<p>De Engelsche reporter groette, en wellicht zou hij volgens de regels der beleefdheid,
+op zijn beurt zijn collega Alcide Jolivet voorgesteld hebben, toen Michael Strogoff
+hem zeide:
+</p>
+<p>»Onnoodig heeren, wij kennen elkander, wij hebben reeds te zamen op de Wolga gereisd.”
+</p>
+<p>»Ha! zeer goed! perfect! mijnheer?.…”
+</p>
+<p>»Nikolaas Korpanoff, koopman van Irkoetsk,” antwoordde Michael Strogoff. »Maar zeg
+mij toch eens welk ongeval, zoo droevig voor den een en zoo vermakelijk voor den ander,
+u overkomen is?”
+</p>
+<p>»Oordeel zelf, mijnheer Korpanoff,” antwoordde Alcide Jolivet. »Verbeeld u dat onze
+postiljon met het voorstel van zijn helsch voertuig vertrokken is, terwijl hij ons
+op het achterstel van zijn bespottelijk rijtuig in den steek laat. De slechtste helft
+van de <span class="corr" id="xd34e1849" title="Bron: tegela">telega</span> voor twee personen, geen leidsels, geen paarden meer! Is dat niet uitermate kluchtig?”
+<span class="pageNum" id="pb87">[<a href="#pb87">87</a>]</span></p>
+<p>»Kluchtig in het geheel niet!” antwoordde de Engelschman.
+</p>
+<p>»Maar zeer zeker, collega! Gij weet waarlijk niet de zaken van den goeden kant te
+nemen!”
+</p>
+<p>»En hoe, ik vraag het u, hoe zullen wij onzen weg kunnen vervolgen?” vroeg Harry Blount.
+</p>
+<p>»Niets eenvoudiger,” antwoordde Alcide Jolivet. »Gij spant u zelven voor dat gedeelte
+van het voertuig, dat ons overblijft; ik, ik zal de leidsels houden, en ik zal u mijn
+kereltje noemen, als een ware iemschik; gij zult loopen als een echt postpaard!”
+</p>
+<p>»Mijnheer Jolivet,” zeide de Engelschman, »dit gekscheren gaat alle palen te buiten,
+en.…”
+</p>
+<p>»Wees maar bedaard, collega. Wanneer ge uitgeput zult zijn, dan zal ik u vervangen
+en ge zult het recht hebben mij uit te schelden voor leelijke slak, als ik er niet
+flink van door ga!”
+</p>
+<p>Alcide Jolivet zeide dat alles zoo vroolijk weg, dat Michael Strogoff niet kon nalaten
+te glimlachen.
+</p>
+<p>»Heeren,” zeide hij toen, »ik weet beter. Wij zijn hierboven in den bergpas aangekomen
+op vijf honderd pas van hier, en bijgevolg hebben wij nu slechts de helling af te
+dalen. Ik zal u een mijner paarden leenen, en morgen, als er niets tusschenbeiden
+komt, zullen wij te zamen te Ekaterinenburg aankomen.
+</p>
+<p>»Mijnheer Korpanoff,” antwoordde Alcide Jolivet, »dat is een voorstel dat een edelmoedig
+hart verraadt!”
+</p>
+<p>»Mijnheer,” voegde Michael Strogoff er bij, <span id="xd34e1865">»</span>indien ik u niet aanbied om in mijn tarentass plaats te nemen dan is de reden daarvan,
+dat er slechts twee plaatsen in zijn, die door mijne zuster en mij reeds zijn ingenomen.”
+</p>
+<p>»Kom, kom, mijnheer!” antwoordde Alcide Jolivet, »mijn collega en ik zouden met uw
+paard en het achterstel van mijn telega wel naar het andere einde van de wereld kunnen
+gaan!”
+</p>
+<p>»Mijnheer,” hernam Harry Blount, »wij nemen uw beleefd aanbod aan. Wat den iemschik
+betreft.…”
+</p>
+<p>»O! geloof maar dat het niet voor de eerste maal is dat hem een dergelijk ongeval
+overkomt!” zeide Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Maar waarom komt hij dan niet terug? Hij weet zeer goed dat hij ons heeft achtergelaten,
+die ellendeling!”
+</p>
+<p>»Hij? daar heeft hij zelfs geen besef van!”
+</p>
+<p>»Wat! Zou die sukkel niet weten dat de beide deelen van zijne telega gescheiden zijn?”
+</p>
+<p>»Hij weet het niet, en in het volste vertrouwen van de wereld voert hij zijn voorstel
+naar Ekaterinenburg!”
+</p>
+<p>»En of ik u niet zeide dat het allerkluchtigst was, collega!” riep Alcide Jolivet
+uit.
+</p>
+<p>»Nu dan, heeren, wanneer gij mij wilt volgen,” hernam Michael Strogoff, »dan zullen
+wij naar mijn rijtuig gaan en.…”
+</p>
+<p>»Maar de telega?” merkte de Engelschman op.
+<span class="pageNum" id="pb88">[<a href="#pb88">88</a>]</span></p>
+<p>»Vrees niet dat zij weg zal vliegen, mijn waarde Blount,” riep Alcide Jolivet. »Zij
+zit zoo vast in den grond geworteld, dat wanneer men ze er inliet, er in de lente
+bladeren aan zouden komen!<span id="xd34e1882">”</span>
+</p>
+<p>»Kom dan, heeren,” zeide Michael Strogoff, »en wij zullen de tarentass hier halen.”
+</p>
+<p>De Franschman en de Engelschman sprongen van de achterste bank af, die nu voorste
+bank of bok geworden was, en volgden Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet, die maar altijd met schertsen voortging, zeide tot Michael Strogoff:
+»mijnheer Korpanoff, gij redt ons wezenlijk uit eene groote verlegenheid!”
+</p>
+<p>»Mijnheer,” antwoordde Michael Strogoff, »ik heb slechts gedaan wat elk ander in mijne
+plaats zou gedaan hebben. Indien de reizigers elkander niet hielpen, dan moest men
+de wegen maar afsluiten!”
+</p>
+<p>»Tot wederdienst bereid, mijnheer. Wanneer gij ver de steppen ingaat, is het wel mogelijk
+dat wij elkander weer zullen ontmoeten en.…”
+</p>
+<p>Alcide Jolivet vroeg Michael Strogoff niet bepaaldelijk waar hij naar toe ging, maar
+deze, geen achterdocht willende verwekken, antwoordde terstond:
+</p>
+<p>»Ik ga naar Omsk, mijne heeren.”
+</p>
+<p>»En mijnheer Blount en ik,” hernam Jolivet, »wij gaan zoo wat hier en daar; daar waar
+misschien een kogel, maar, zeker een of ander nieuws op te vangen is.”
+</p>
+<p>»In de overheerde provinciën?” vroeg Michael Strogoff eenigszins driftig.
+</p>
+<p>»Juist, mijnheer Korpanoff, en het is wel waarschijnlijk dat wij elkander daar niet
+zullen ontmoeten!”
+</p>
+<p>»Dat is zeker, mijnheer,” antwoordde Michael Strogoff. »Ik houd heel weinig van geweerschoten
+en lanssteken; ik ben te vredelievend van natuur, om mij te wagen daar waar men vecht.”
+</p>
+<p>»Het spijt mij wezenlijk, mijnheer, dat wij zoo gauw van elkander zullen moeten scheiden!
+Maar, wanneer wij Ekaterinenburg verlaten, zal ons gelukkig gesternte ons misschien
+nog wel te zamen laten reizen, al was het maar gedurende eenige dagen!”
+</p>
+<p>»Gij begeeft u naar Omsk?” vroeg Michael Strogoff na een oogenblik overdenkens.
+</p>
+<p>»Wij weten het nog niet,” antwoordde Alcide Jolivet, »maar zeker gaan wij rechtstreeks
+naar <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> door, en eenmaal daar zijnde, zullen wij naar gelang van omstandigheden handelen.”
+</p>
+<p>»Welnu, heeren,” zeide Michael Strogoff, »dan zullen wij te zamen naar <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> reizen.<span id="xd34e1908">”</span>
+</p>
+<p>Michael Strogoff had zeker liever alleen gereisd, maar zonder dat het ten minste zonderling
+zou schijnen, kon hij niet trachten zich van twee reizigers te scheiden, die denzelfden
+weg gingen, als hij. Overigens, daar Alcide Jolivet en zijn reisgenoot plan hadden
+te <span class="pageNum" id="pb89">[<a href="#pb89">89</a>]</span>Ichim op te houden, zonder onmiddellijk naar Omsk door te reizen, zoo bestond er geen
+zwarigheid, dit gedeelte van de reis met hen mede te maken.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p089width" id="p089"><img src="images/p089.jpg" alt="... zou een vuistslag hem betaald hebben." width="495" height="720"><div class="figAnnotation p089width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb94">Blz. 94</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">… zou een vuistslag hem betaald hebben.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb90">[<a href="#pb90">90</a>]</span></p>
+<p>»Welnu, heeren,” antwoordde hij, »dat is dan afgesproken. Wij zullen te zamen de reis
+voortzetten.”
+</p>
+<p>Vervolgens vroeg hij op den onverschilligsten toon:
+</p>
+<p>»Weet gij met eenige zekerheid, tot hoever de Tartaren zijn doorgedrongen?”
+</p>
+<p>»Om de waarheid te zeggen, mijnheer, wij weten er niet meer van dan men te Perm vertelde,”
+antwoordde Alcide Jolivet. »De Tartaren van Feofar-Khan hebben de geheele provincie
+Semipalatinsk overheerd, en sedert eenige dagen rukken zij met versnelden marsch langs
+de Irtisch voort. Gij moet u dus haasten, zoo gij vóor hen te Omsk wilt aankomen.”
+</p>
+<p>»Waarlijk?” zeide Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Men voegde er ook nog bij, dat het kolonel Ogareff gelukt was vermomd de grenzen
+over te komen en dat hij zich weldra bij het Tartaarsche opperhoofd te midden van
+het opgestane land zou voegen.”
+</p>
+<p>»Maar hoe zou men dat te weten zijn gekomen?” vroeg Michael Strogoff, voor wien deze
+min of meer ware tijdingen van rechtstreeks belang waren.
+</p>
+<p>»Wel, zooals men al die dingen te weten komt,” antwoordde Alcide Jolivet. »Dit zit
+in de lucht.”
+</p>
+<p>»En hebt gij gegronde reden om te gelooven dat kolonel Ogareff in Siberië is?”
+</p>
+<p><span id="xd34e1934">»</span>Ik heb zelfs hooren zeggen, dat hij den weg over Kazan naar Ekaterinenburg zou genomen
+hebben.”
+</p>
+<p>»Ha! gij wist dat, mijnheer Jolivet,” zeide Harry Blount toen, wiens tong losraakte
+door de opmerking van den Franschen correspondent.
+</p>
+<p>»Ik wist het,” antwoordde Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>»En wist gij, dat hij als Zigeuner vermomd zou zijn?” vroeg Harry Blount.
+</p>
+<p>»Als zigeuner!” riep Michael Strogoff onwillekeurig uit, die zich de tegenwoordigheid
+van den ouden Zigeuner te Nijni-Novgorod, zijne reis aan boord van de <i>Kaukasus</i> en zijne ontscheping te Kazan herinnerde.
+</p>
+<p>»Ik wist er genoeg van om er het onderwerp van een brief aan mijne nicht van te maken,”
+antwoordde Alcide Jolivet glimlachende.
+</p>
+<p>»Gij hebt uw tijd te Kazan wel besteed,” merkte de Engelschman op een drogen toon
+aan.
+</p>
+<p>»Zeker, waarde collega, en terwijl de <i>Kaukasus</i> zich van voorraad voorzag, deed ik zooals de Kaukasus!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde niet meer naar de woordenwisseling tusschen Harry Blount
+en Alcide Jolivet. Hij dacht aan dien troep Zigeuners, aan dien ouden Zigeuner, wiens
+gezicht hij niet had kunnen zien, aan de zonderlinge vrouw, die hem vergezelde, aan
+den zonderlingen blik, dien zij op hem geworpen had, en hij begon <span class="pageNum" id="pb91">[<a href="#pb91">91</a>]</span>al de bijzonderheden van die ontmoeting in zijn geest te verzamelen, toen een schot
+zich op een korten afstand deed hooren.
+</p>
+<p>»Ha! heeren, vooruit!” riep Michael Strogoff uit.
+</p>
+<p>»Kijk! voor een waardig koopman, die de schoten vermijdt,” zeide Alcide Jolivet tot
+zichzelf, »loopt hij zeer snel naar de plaats, waar zij vallen!”
+</p>
+<p>En gevolgd door Harry Blount, die er de man niet naar was om achter te blijven, liep
+hij Michael Strogoff achterna.
+</p>
+<p>Eenige oogenblikken daarna bevonden zij zich tegenover de overhellende rots, die de
+tarentass beveiligde.
+</p>
+<p>De groep pijnboomen, door den bliksem getroffen, brandde nog. De weg was woest en
+verlaten. Michael Strogoff had zich evenwel niet vergist. Hij had het schot van een
+of ander vuurwapen gehoord.
+</p>
+<p>Plotseling deed zich een verschrikkelijk gebrul hooren, en er viel een tweede schot.
+</p>
+<p>»Een beer!” riep Michael Strogoff uit, die zich in dat gebrul niet kon vergissen.
+»Nadia! Nadia!” En, een jachtmes uit zijn gordel trekkende, snelde Michael Strogoff
+ijlings naar de plaats waar het meisje beloofd had hem te wachten.
+</p>
+<p>Op het oogenblik dat hij de tarentass nadert, ziet hij, bij het licht der brandende
+pijnboomen, eene ontzettende massa hem, al terugtrekkende, naderen.
+</p>
+<p>Het was een reusachtige beer. De storm had hem uit de <span class="corr" id="xd34e1965" title="Bron: nabijlegen">nabijgelegen</span> bosschen gejaagd, en hij was komen schuilen op een plek, die zonder twijfel zijn
+gewoon verblijf was, maar die toen door Nadia was ingenomen.
+</p>
+<p>Twee der paarden, verschrokken op het gezicht van het verschrikkelijke dier, hadden
+hunne strengen verbrekende, de vlucht genomen, en de iemschik, alleen aan zijne beesten
+denkende, en vergetende dat het jonge meisje zich alleen tegenover den beer zou bevinden,
+was hen achterna gesneld. Het moedige meisje had haar tegenwoordigheid van geest niet
+verloren. Het dier, dat haar in het eerst niet gezien had, had het laatste paard van
+het span aangevallen. Nadia, de plaats toen verlatende, waar zij neergedoken zat,
+was naar het rijtuig geloopen, had een der revolvers van Michael Strogoff gegrepen,
+en stoutmoedig op den beer afgaande, loste zij van zeer nabij een schot op hem.
+</p>
+<p>Het dier, aan den schouder licht gekwetst, had zich naar het meisje gekeerd, dat eerst
+gezocht had hem te ontwijken door rondom de tarentass te loopen, waarvan het paard
+zijn strengen trachtte te verbreken. Eindelijk, vreezende geen paarden meer te zullen
+hebben om de reis voort te zetten, loopt zij opnieuw regelrecht op den beer aan, en
+met eene verwonderlijke koelbloedigheid had zij, op het oogenblik dat de klauwen van
+het dier op haar hoofd zouden neerkomen, een tweede schot op hem gelost.
+</p>
+<p>Het was dat tweede schot dat Michael Strogoff zooeven gehoord <span class="pageNum" id="pb92">[<a href="#pb92">92</a>]</span>had en waarop hij toegesneld was. In een sprong wierp hij zich tusschen den beer en
+het jonge meisje. Zijn arm had slechts eene enkele beweging van onder naar boven gemaakt,
+en het gedrochtelijk dier opengesneden van de buik tot de keel, viel op den grond
+als een logge massa. Het was een proefstuk van de behendigheid der Siberische jagers,
+die er op staan de kostbare huid der beren niet te beschadigen, waarvan zij eene hooge
+prijs maken.
+</p>
+<p>»Zijt gij niet gewond, zuster?” vroeg Michael Strogoff, ijlings naar het jonge meisje
+toesnellende.
+</p>
+<p>»Neen, broeder,” antwoordde Nadia.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik verschenen de beide dagbladschrijvers. Alcide Jolivet vloog naar
+den kop van het paard, en daar hij zeer sterk in de vuist was, gelukte het hem het
+te bedwingen. Zijn reismakker en hij hadden de snelle beweging van Michael Strogoff
+opgemerkt.
+</p>
+<p>»Drommels!” riep Alcide Jolivet uit, »voor een eenvoudig koopman, mijnheer Korpanoff,
+hanteert gij vrij aardig een hartsvanger.”
+</p>
+<p>»Zeer aardig zelfs,” voegde Harry Blount er bij.
+</p>
+<p>»In Siberië, heeren,” antwoordde Michael Strogoff, »zijn wij genoodzaakt zoo wat van
+alles te doen!”
+</p>
+<p>Alcide Jolivet keek toen de jonge man aan. In het volle licht gezien, met het bebloede
+mes in de hand, met zijn hooge gestalte, met zijn koen gelaat, met den voet op het
+lichaam van den beer, dien hij terneergeveld had, was Michael Strogoff schoon om te
+zien.
+</p>
+<p>»Een stevige klant!” zeide Alcide Jolivet tot zich zelf.
+</p>
+<p>Vervolgens eerbiedig met den hoed in de hand naderende, kwam hij het jonge meisje
+groeten.
+</p>
+<p>Nadia maakte eene lichte buiging.
+</p>
+<p>Zich toen tot zijn reismakker keerende, zeide Alcide Jolivet:
+</p>
+<p>»De zuster is de broeder waard! indien ik een beer ware, zou ik dit geduchte en bekoorlijke
+paar uit de voeten blijven!”
+</p>
+<p>Harry Blount stond als een paal met zijn hoed in de hand op eenigen afstand. De bevallige
+losheid van zijn reisgenoot deed nog meer zijne gewone stijfheid uitkomen.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik verscheen de iemschik, wien het gelukt was zijne twee paarden te
+vangen. Hij wierp een blik vol spijt op het prachtige dier, dat op den grond lag,
+en dat hij genoodzaakt zou zijn ten prooi aan de roofvogels te laten; daarna ging
+hij zijn span weder in orde brengen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff maakte hem toen bekend met den toestand der beide reizigers, en met
+zijn plan een der paarden van de tarentass te hunner beschikking te stellen.
+</p>
+<p>»Het is mij wel!” antwoordde de iemschik. »Alleen twee rijtuigen in plaats van een.…”
+</p>
+<p>»Goed, vriendje!” antwoordde Alcide Jolivet, welke die aanmerking begreep, »men zal
+u dubbel betalen.”
+</p>
+<p>»Vooruit dan, kereltjes,” riep de iemschik.
+<span class="pageNum" id="pb93">[<a href="#pb93">93</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p093width" id="p093"><img src="images/p093.jpg" alt="’s Middags verlieten beide spannen de stad." width="498" height="720"><div class="figAnnotation p093width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb96">Blz. 96</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">’s Middags verlieten beide spannen de stad.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Nadia was weer in de tarentass gaan zitten; Michael Strogoff en zijne beide <span class="corr" id="xd34e2006" title="Bron: reigenooten">reisgenooten</span> volgden te voet.
+</p>
+<p>Het was drie uur. De onweersbui was aan het afnemen, de weg <span class="pageNum" id="pb94">[<a href="#pb94">94</a>]</span>werd snel opgereden, en de telega werd weldra bereikt: zij was tot aan de as in de
+modder gezakt. Een der paarden van de tarentass werd er nu door middel van touwen
+voorgespannen. De beide dagbladschrijvers namen nu weder plaats op de bank van hun
+zonderling voertuig, en de rijtuigen zetten zich terstond in beweging.
+</p>
+<p>Zij hadden nu slechts de hellingen van den Oeral af te rijden, hetgeen geene moeielijkheid
+opleverde. Zes uren daarna kwamen de beide voertuigen, het eene na het andere, te
+Ekaterinenburg aan, zonder dat eenig ongeval het tweede gedeelte hunner reis verstoord
+had.
+</p>
+<p>De eerste persoon, dien de dagbladschrijvers aan de deur van het posthuis bemerkten,
+was hun iemschik, die hen scheen op te wachten.
+</p>
+<p>Deze waardige Rus had waarlijk een goed gezicht en zonder de minste verlegenheid en
+met een glimlachend oog, naderde hij zijne reizigers en vroeg hun, zijne hand uitstrekkende,
+om zijne fooi.
+</p>
+<p>De waarheid dwingt om te zeggen, dat de woede van Harry Blount met eene echt Britsche
+hevigheid losbarstte, en zoo de iemschik niet voorzichtig achteruitgegaan ware, zou
+een vuistslag, volgens al de regels van het boksrecht, hem het <span class="ex">navodko</span> in zijn volle aangezicht betaald hebben.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet, deze woede ziende, lachte zooals hij misschien nog nooit gelachen
+had.
+</p>
+<p>»Wel, hij heeft gelijk, die arme duivel!” riep hij uit. »Hij is in zijn recht, mijn
+waarde collega! Het is zijn schuld niet, dat wij geen middel gevonden hebben hem te
+volgen!<span id="xd34e2024">”</span>
+</p>
+<p>En eenige kopeken uit zijn zak halende:
+</p>
+<p>»Hier, vriend,” zeide hij tot den iemschik, »steek dat in je zak. Indien je ze niet
+verdiend hebt, is dat je schuld niet!”
+</p>
+<p>Dit verdubbelde nog de opgewondenheid van Harry Blount, die het den postmeester wilde
+wijten, en hem een proces aandoen.
+</p>
+<p>»Een proces! in Rusland!” riep Alcide Jolivet uit. »Als de zaken niet veranderd zijn,
+collega, dan zoudt gij er het einde niet van beleven! Kent gij dan de geschiedenis
+niet van die Russische min, die van de familie van haar zuigeling het loon van twaalf
+maanden zoogen vorderde?”
+</p>
+<p>»Ik ken ze niet,” antwoordde Harry Blount.
+</p>
+<p>»Dan weet gij ook niet wat er van dien zuigeling geworden was, toen de uitspraak in
+het rechtsgeding gunstig voor hem uitviel.”
+</p>
+<p>»En wat was er dan van hem geworden?”
+</p>
+<p>»Een kolonel van de huzaren der garde<span class="corr" id="xd34e2036" title="Bron: ?">!</span>”
+</p>
+<p>En op dit antwoord begonnen allen te schateren van het lachen.
+</p>
+<p>Wat Alcide Jolivet betreft, opgetogen over zijn snedig antwoord, nam zijn aanteekenboekje
+uit den zak, en schreef er al glimlachende deze nota in op, bestemd om in het Moscovische
+woordenboek opgenomen te worden:
+</p>
+<p>»Telega, Russisch rijtuig met vier wielen, wanneer het vertrekt, en met twee wielen,
+wanneer het aankomt!”
+<span class="pageNum" id="pb95">[<a href="#pb95">95</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5908">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XII.</h2>
+<h2 class="main">Eene uitdaging.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ekaterinenburg is eene stad van Azië, want zij is aan gene zijde van het Oeral-gebergte
+gelegen, op de laatste oostelijke hellingen van de bergketen. Niettemin is zij aan
+het gouvernement Perm onderhoorig, en, bijgevolg is zij begrepen in een der groote
+verdeelingen van Europeesch-Rusland.
+</p>
+<p>Noch Michael Strogoff, noch de beide correspondenten behoefden verlegen te wezen om
+middelen van vervoer te vinden in zulk een aanzienlijke stad, sedert 1723 gesticht.
+</p>
+<p>Te Ekaterinenburg bevindt zich de eerste Munt van het geheele Rijk; aldaar is het
+algemeene bestuur der mijnen gevestigd. Deze stad is dus een belangrijk middelpunt
+van nijverheid, in een land waar metaalgieterijen en andere exploitatiën, waar goud-
+en zilvererts gewasschen wordt, gevonden worden.
+</p>
+<p>Op dit tijdstip was de bevolking van Ekaterinenburg zeer aangegroeid. Russen en Siberiërs,
+door den inval der Tartaren bedreigd, waren er naar toe gevloeid, na uit de provinciën
+gevlucht te zijn, die reeds door de horden van Feofar-Khan waren overheerd, en voornamelijk
+uit het land der Kirgiezen, dat zich ten zuidwesten van de Irtisch tot de grenzen
+van Turkestan uitstrekt.
+</p>
+<p>Waren dus de middelen van vervoer om Ekaterinenburg te bereiken, zeldzaam geweest,
+zij waren integendeel overvloedig om de stad te verlaten. In de tegenwoordige omstandigheden
+hadden de reizigers er weinig lust in om zich op Siberische wegen te wagen.
+</p>
+<p>Uit dien samenloop van omstandigheden volgde nu dat Harry Blount en Alcide Jolivet
+gemakkelijk gelegenheid vonden om de beruchte halve telega die hen, zoo goed en zoo
+kwaad mogelijk, naar Ekaterinenburg vervoerd had, door een geheele telega te vervangen.
+Wat Michael Strogoff betrof, de tarentass was zijn eigendom, en ze had niet erg geleden
+door de reis over het Oeral-gebergte. Het zou voldoende zijn er drie goede paarden
+voor te spannen, om snel den weg naar Irkoetsk af te leggen.
+</p>
+<p>Tot Tioemen, en zelfs tot Novo-Zaimskoe, is die weg vrij oneffen, maar, voorbij de
+wisselplaats van Novo-Zaimskoe begint de <span class="corr" id="xd34e2057" title="Bron: onmetetelijke">onmetelijke</span> steppe, die zich uitstrekt tot dicht bij <span id="xd34e2060">Krasnoïarsk</span>, over eene uitgestrektheid van ongeveer zeventien honderd wersten (1.815 kilometer).
+</p>
+<p>Men weet, dat de beide correspondenten voornemens waren zich naar <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> te begeven. Daar moesten zij met de gebeurtenissen te rade gaan, vervolgens de overheerde
+streken doortrekken, hetzij te <span class="pageNum" id="pb96">[<a href="#pb96">96</a>]</span>zamen, hetzij afzonderlijk, al naar gelang hun jagersinstinct hen op een of ander
+spoor zou brengen.
+</p>
+<p>Nu was de eenige weg, dien Michael Strogoff kon nemen, die van Ekaterinenburg naar
+<span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>. Maar hij, die geen nieuws opspoorde, en die integendeel het door de overweldigers
+geteisterde land zou hebben willen vermijden, was vast besloten zich nergens op te
+houden.
+</p>
+<p>»Heeren,” zeide hij dus tot zijne nieuwe reisgezellen, »het zal mij zeer aangenaam
+zijn met u een gedeelte van mijne reis te doen, maar ik moet u zeggen dat ik zeer
+gehaast ben, want mijne zuster en ik gaan onze moeder te Omsk opzoeken. Wie weet,
+of wij er zelfs zullen kunnen komen vóor dat de Tartaren de stad overweldigd zullen
+hebben! Ik houd mij dus aan de pleisterplaatsen slechts zoolang op als er tijd noodig
+is om van paarden te verwisselen, en ik zal nacht en dag doorreizen!”
+</p>
+<p>»Wij zijn van plan hetzelfde te doen,” antwoordde Harry Blount.
+</p>
+<p>»Goed,” hernam Michael Strogoff, »maar verliest dan geen oogenblik. Huurt of koopt
+een rijtuig waarvan.…”
+</p>
+<p>»Waarvan het achterstel,” voegde Alcide Jolivet er bij, »wel zoo goed zal zijn tegelijkertijd
+als het voorstel te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> aan te komen.”
+</p>
+<p>Een half uur later had de ijverige Franschman, trouwens gemakkelijk eene tarentass
+gevonden, bijna gelijk aan die van Michael Strogoff en waarin zijn reisgenoot en hij
+terstond plaats namen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia zetten zich ook in hun voertuig, en ’s middags te twaalf
+uur verlieten de beide spannen te zamen de stad Ekaterinenburg.
+</p>
+<p>Nadia was eindelijk in Siberië en op dien langen weg, die naar Irkoetsk voert! Welke
+moesten toen wel de gedachten van het Lijflandsche meisje zijn? Drie snelle paarden
+voerden haar naar dat verbanningsoord, waarin haar vader veroordeeld was te leven,
+misschien voor lang, en zoover van zijn geboorteland! Maar ternauwernood zagen hare
+oogen die lange steppen zich ontrollen, die een oogenblik voor haar afgesloten waren
+geweest, want haar blik ging verder dan den gezichteinder, waarachter zij het gelaat
+van den banneling zocht! Zij merkte niets op van het land dat zij doortrok met eene
+snelheid van vijftien wersten per uur, niets van deze streken van West-Siberië zoo
+verschillend van die in het Oostelijk Siberië. Hier inderdaad vindt men geen bebouwde
+akkers, een armen bodem, ten minste aan zijne oppervlakte, want zijne ingewanden bevatten
+overvloedig ijzer, koper, platina en goud. Daarom vindt men hier ook overal exploitatiën
+van nijverheid, doch zeldzaam inrichtingen van landbouw. Hoe zou men ook hier handen
+vinden, om den grond te bebouwen wanneer het voordeeliger is den bodem met kruitmijnen
+en houweel om te wroeten? Hier heeft de boer voor den mijnwerker plaats gemaakt. Het
+houweel is hier overal bezig<span class="corr" id="xd34e2088" title="Bron: !">;</span> de spade nergens.
+<span class="pageNum" id="pb97">[<a href="#pb97">97</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p097width" id="p097"><img src="images/p097.jpg" alt="»Verdedig je, want ik zal je niet ontzien!”" width="501" height="720"><div class="figAnnotation p097width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb106">Blz. 106</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Verdedig je, want ik zal je niet ontzien!”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb96a">[<a href="#pb96a">96</a>]</span></p>
+<p>Intusschen dwaalden de gedachten van Nadia soms van de verre <span class="pageNum" id="pb97a">[<a href="#pb97a">97</a>]</span>provinciën van het meer <span id="xd34e2105">Baïkal</span> af, en vestigden zij zich op haren tegenwoordigen toestand. Het beeld van haar vader
+verdween dan een oogenblik en zij zag haar edelmoedigen reisgenoot allereerst op <span class="pageNum" id="pb98">[<a href="#pb98">98</a>]</span>den spoorweg naar Wladimir, waar de Voorzienigheid haar hem voor de eerste maal had
+laten ontmoeten. Zij herinnerde zich zijne voorkomendheid gedurende de reis, hare
+aankomst aan het politiebureau te Nijni-Novgorod, den hartelijken eenvoud, waarmede
+hij tot haar gesproken had met haar zijne zuster te noemen, zijne gedienstigheid jegens
+haar gedurende de reis op de Wolga, <span class="corr" id="xd34e2110" title="Bron: eindelijk">eigenlijk</span> alles wat hij gedaan had gedurende dien verschrikkelijken nacht van het onweer in
+het Oeral-gebergte om haar leven met gevaar van het zijne te verdedigen! Nadia dacht
+dus aan Michael Strogoff. Zij dankte God dat Hij op het rechte tijdstip dien dapperen
+beschermer, dien edelmoedigen en bescheiden vriend, zoo juist van pas op haar weg
+geplaatst had. Zij gevoelde zich in veiligheid bij hem, onder zijne hoede. Een eigen
+broeder had niet beter kunnen handelen! Zij duchtte geen hinderpalen meer, zij meende
+nu haar doel zeker te bereiken.
+</p>
+<p>Wat Michael Strogoff betreft, hij sprak en dacht veel na. Van zijn kant ook dankte
+hij God dat Hij hem in de ontmoeting met Nadia, het middel gegeven had om tegelijkertijd
+zijne wezenlijke persoonlijkheid te verbergen en eene goede daad te verrichten. De
+kalme onverschrokkenheid van het jonge meisje behaagde aan zijne manhaftige ziel.
+Waarom was zij niet in werkelijkheid zijne zuster? Hij gevoelde evenveel eerbied als
+genegenheid voor zijne schoone en heldhaftige gezellin. Hij gevoelde dat het een dier
+zuivere en zeldzame harten was, waarop men rekenen kan. Evenwel, sedert hij den Siberischen
+bodem betreden had, waren de ware gevaren voor Michael Strogoff begonnen. Zoo de beide
+dagbladschrijvers zich niet vergisten, zoo Ivan Ogareff de grenzen was overgetrokken,
+dan zou hij met de uiterste omzichtigheid moeten handelen. De omstandigheden waren
+nu veranderd, want de Tartaarsche spionnen moesten in de Siberische provinciën wemelen.
+Mocht zijn incognito ontdekt, zijne hoedanigheid van koerier van den czaar bekend
+raken, dan zou het met zijne zending uit zijn, ja zelfs zijn leven misschien bedreigd
+worden. Michael Strogoff gevoelde toen meer en meer het gewicht van de verantwoordelijkheid,
+die op hem rustte.
+</p>
+<p>Wat ging er terwijl de zaken aldus in het eerste rijtuig stonden, in het tweede om?
+Niets bijzonders. Alcide Jolivet sprak zeer veel, Harry Blount antwoordde zeer weinig.
+Ieder beschouwde de zaken op zijne wijze, en maakte aanteekeningen omtrent het een
+of ander gebeurde op reis.
+</p>
+<p>Bij elke wisselplaats stapten de beide correspondenten uit en ontmoetten dan telkens
+Michael Strogoff weder. Wanneer er niets in het posthuis moest gebruikt worden, dan
+verliet Nadia de tarentass niet. Moest er echter ontbeten of gemiddagmaald worden,
+dan kwam zij aan tafel, maar, altijd ingetogen, mengde zij zich zeer weinig in het
+gesprek.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet was, zonder de palen eener volmaakte betamelijkheid <span class="pageNum" id="pb99">[<a href="#pb99">99</a>]</span>te buiten te gaan, voortdurend zeer voorkomend jegens het Lijflandsche meisje. Hij
+bewonderde de stille geestkracht die zij te midden der vermoeienissen van de reis
+aan den dag legde.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p099width" id="p099"><img src="images/p099.jpg" alt="»Voor het vaderland en voor den Vader!”" width="496" height="720"><div class="figAnnotation p099width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb108">Blz. 108</a>.</span></div>
+<p class="figureHead"><span id="xd34e2124">»</span>Voor het vaderland en voor den Vader!”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb100">[<a href="#pb100">100</a>]</span></p>
+<p>Deze gedwongen tusschenpoozen bevielen Michael Strogoff maar zeer weinig. Ook drong
+hij op elke wisselplaats tot spoedig vertrek aan, door èn postmeester èn iemschiks
+aan te zetten en te haasten. Na vervolgens haastig gegeten te hebben,—altijd te haastig
+naar den zin van Harry Blount, die in het eten zeer afgemeten was,—vertrok men, en
+ook de dagbladschrijvers werden als adelaars gereden, want zij betaalden vorstelijk,
+en zooals Alcide Jolivet zeide »als Russische adelaars.”<a class="noteRef" id="xd34e2134src" href="#xd34e2134" title="Ga naar noot 1.">1</a>
+</p>
+<p>Het spreekt vanzelf dat Harry Blount geenszins zocht zich in de gunst van het jonge
+meisje te dringen. Die deftige gentleman had de gewoonte niet twee dingen te gelijk
+te doen.
+</p>
+<p>Eens vroeg Alcide Jolivet hem, hoe oud hij wel dacht dat het jonge Lijflandsche meisje
+kon zijn:
+</p>
+<p>»Welk jong Lijflandsch meisje?” antwoordde hij met de grootste ernst van de wereld,
+zijne oogen half sluitende.
+</p>
+<p>»Wel drommels! de zuster van Nikolaas Korpanoff.”
+</p>
+<p>»Is dat zijne zuster?”
+</p>
+<p>»Neen, zijne grootmoeder,” hernam Alcide Jolivet, door zooveel onverschilligheid uit
+het veld geslagen.
+</p>
+<p>»Voor hoe oud houdt gij haar?”
+</p>
+<p>»Indien ik haar had zien geboren worden, dan zou ik het weten!” antwoordde Harry Blount
+eenvoudig, als een man, die zich niet wilde uitlaten.
+</p>
+<p>Het land, door de beide tarentassen doorloopen, was nagenoeg verlaten. Het weer was
+vrij schoon, de lucht half betrokken, de luchtsgesteldheid draaglijker. Hadden de
+voertuigen op veeren gehangen, de reizigers zouden zich over de reis niet te beklagen
+hebben gehad. Doch, indien het land verlaten scheen, was dit toe te schrijven aan
+de tegenwoordige omstandigheden. Op de velden bijna geen dier Siberische boeren, met
+hun bleek en ernstig gelaat, die eene beroemde reizigster terecht vergeleken heeft
+bij de Kastilianen, den trotschen ernst van dezen daargelaten. Hier en daar eenige
+dorpen, die reeds ontruimd waren, hetgeen het naderen der Tartaarsche troepen aanduidde.
+De inwoners hadden, hunne kudden schapen, hunne kameelen, hunne paarden met zich voerende,
+eene schuilplaats in de noordelijke vlakten gezocht. Eenige stammen van de groote
+horde der zwervende Kirgiezen, die getrouw gebleven waren, hadden ook hunne tenten
+aan gene zijde van de Irtisch of de Oleg overgebracht, om aan de rooverijen der overweldigers
+te ontsnappen.
+<span class="pageNum" id="pb101">[<a href="#pb101">101</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p101width" id="p101"><img src="images/p101.jpg" alt="»Ga heen, vriend! Anders zou ik je dooden!”" width="499" height="720"><div class="figAnnotation p101width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb110">Blz. 110</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Ga heen, vriend! Anders zou ik je dooden!”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb100a">[<a href="#pb100a">100</a>]</span></p>
+<p>Zeer gelukkig had de postdienst nog altijd geregeld plaats, alsmede de dienst van
+de telegraaf tusschen de punten die nog met den draad in verband waren. Aan elke wisselplaats
+leverden de <span class="pageNum" id="pb101a">[<a href="#pb101a">101</a>]</span>postmeesters nog de paarden volgens de reglementaire voorwaarden. Aan elk station
+zaten de beambten nog voor hun raampje, en seinden de dépêches over, die hun toevertrouwd
+werden, ze alleen voor <span class="pageNum" id="pb102">[<a href="#pb102">102</a>]</span>de regeeringstelegrammen achterstellende. Ook maakten Harry Blount en Alcide Jolivet
+er ruim gebruik van.
+</p>
+<p>Tot hiertoe had Michael Strogoff dus zijne reis op bevredigende wijze volbracht. De
+koerier van den czaar had nog geen oponthoud ondervonden en, indien het hem gelukte
+het punt om te trekken, waar de Tartaren onder Feofar-Khan tot voor <span id="xd34e2166">Krasnoïarsk</span> waren voortgerukt, dan was hij zeker van vóor hen te Irkoetsk aan te komen.
+</p>
+<p>Den dag na hun vertrek uit Ekaterinenburg, hadden de beide <span class="corr" id="xd34e2171" title="Bron: tarrentassen">tarentassen</span> het stadje Toeloeguisk bereikt, tegen zeven uur in den morgen, na tweehonderd twintig
+wersten afgelegd te hebben.
+</p>
+<p>Daar werd een half uur met ontbijten doorgebracht. Het ontbijt afgeloopen zijnde,
+vervolgden de reizigers opnieuw hun weg met eene snelheid, die de belofte van een
+zeker aantal kopeken alleen verklaarbaar maakte.
+</p>
+<p>Denzelfden dag, 22 Juli, ’s nachts om éen uur, kwamen de beide tarentassen, na zestig
+wersten afgelegd te hebben, te Tioemen aan. Tioemen, waarvan de gewone bevolking tien
+duizend inwoners bedraagt, telde toen het dubbel. Deze stad, het eerste middelpunt
+van nijverheid dat de Russen in Siberië tot stand brachten, en waarvan men de schoone
+metaalsmelterijen en de klokkengieterij opmerkt, had nog nooit zulk eene levendigheid
+vertoond.
+</p>
+<p>De beide correspondenten gingen terstond op nieuwstijdingen uit.
+</p>
+<p>Die, welke de Siberische vluchtelingen van het tooneel van den oorlog mede brachten,
+waren niet geruststellend.
+</p>
+<p>Men vertelde onder anderen, dat het leger van Feofar-Khan de vallei van de <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> met rassche schreden naderde, en men bevestigde dat kolonel Ivan Ogareff zich weldra
+bij het Tartaarsche opperhoofd zou voegen, zoo dit al niet reeds had plaats gehad.
+</p>
+<p>Wat nu de Russische troepen betrof, men had ze voornamelijk uit de provinciën van
+Europeesch Rusland moeten oproepen, en zij waren nog te ver verwijderd, om aan den
+inval weerstand te bieden. Evenwel rukten <span class="corr" id="xd34e2186" title="Bron: te">de</span> Kozakken uit het Gouvernement Tobolsk met geforceerde marschen naar Tomsk op, in
+de hoop van het Tartaarsche leger te verhinderen verder voort te trekken.
+</p>
+<p>’s Avonds om acht uur kwamen de beide tarentassen te Yaloetorowks aan. Men verwisselde
+spoedig, en even buiten de stad moest men de rivier Tobel in eene veerpont over, dat
+hier gemakkelijk ging. Te middernacht werd het vlek Novo-Saimsk bereikt, na vijf en
+vijftig wersten (58½ kilometer) afgelegd te hebben, en de reizigers verlieten nu eindelijk
+den eenigszins heuvelachtigen bodem, bedekt met boomen, de laatste sporen van het
+Oeral-gebergte.
+</p>
+<p>Hier begint nu eigenlijk hetgeen men noemt de Siberische steppe, die zich tot de omstreken
+van <span id="xd34e2192">Krasnoïarsk</span> uitstrekt. Het is eene eindelooze vlakte, eene soort van grazige woestijn, alwaar
+men niets anders zag dan de van afstand tot afstand aan weerszijden van den weg geplaatste
+telegraafpalen, en waar de weg zich alleen van de <span class="pageNum" id="pb103">[<a href="#pb103">103</a>]</span>vlakte onderscheidde door het fijne zand, dat van onder de wielen der tarentassen
+opstoof.
+</p>
+<p>Het ging nu regelrecht op <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> aan, alwaar de beide correspondenten moesten vertoeven, indien niet eene of andere
+gebeurtenis hun reisplan mocht wijzigen.
+</p>
+<p>Twee honderd wersten ongeveer scheidden Novo-Saimsk van de stad <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, en den volgenden dag, vóor acht uur ’s avonds, moesten en konden zij afgelegd zijn,
+mits er geen oogenblik verloren ging.
+</p>
+<p>Zoo de reizigers al niet groote heeren of hooggeplaatste beambten waren, waren zij
+toch, naar het oordeel der iemschiks, waardig het te zijn, door hunne mildheid in
+het geven van fooien.
+</p>
+<p>Den volgenden dag, 23 Juli, waren de beide tarentassen inderdaad niet meer dan dertig
+wersten van <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> verwijderd.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik bemerkte Michael Strogoff op den weg, en nauwelijks zichtbaar te
+midden van wolken stof, een rijtuig dat vóor het zijne uitreed. Daar zijne paarden,
+die minder moe waren, veel sneller liepen, moest hij het weldra inhalen.
+</p>
+<p>Het was noch eene tarentass, noch eene telega, maar een post-berline, erg met stof
+bedekt en die reeds eene lange reis moest gemaakt hebben. De postiljon sloeg de paarden
+uit al zijn macht en hield ze alleen in galop door vloeken en slaan. Deze berline
+was zeker niet over Novo-Saimsk gekomen maar moest, langs een of anderen zijweg, op
+den weg naar Irkoetsk gekomen zijn.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en zijne reisgenooten deze berline ziende, die op <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> aanhield, hadden slechts éene gedachte, namelijk ze vooruit te rijden en vóor haar
+aan de wisselplaats te komen, om vooral zeker te zijn over paarden te kunnen beschikken.
+Zij hadden dus slechts een woord aan de iemschiks te zeggen, om weldra gelijk te komen
+met de afgematte paarden van de berline.
+</p>
+<p>Michael Strogoff kwam het eerste aan.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik verscheen een hoofd aan het portier van de berline.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had nauwelijks den tijd het op te nemen. Evenwel, hoe snel hij ook
+voorbijreed, hoorde hij zeer duidelijk op een gebiedenden toon hem toevoegen:
+</p>
+<p>»Houdt op.”
+</p>
+<p>Men hield niet op. Integendeel, de berline werd weldra door de beide tarentassen vooruitgereden.
+Nu had er een wedren plaats, want de paarden van de berline, opgewekt zonder twijfel
+door de tegenwoordigheid en de snelheid der paarden, die hen vooruit liepen, vonden
+nieuwe krachten om eenige minuten gelijk te blijven. De drie rijtuigen waren in een
+wolk van stof verdwenen, waaruit, als eene losbranding van vele geweren tegelijk,
+een zweepgeklap ontsnapte, dooreengemengd met geschreeuw en uitingen van woede.
+</p>
+<p>Niettemin bleef het voordeel toch aan den kant van Michael Strogoff en zijne reisgenooten,
+een voordeel dat zeer belangrijk kon zijn, wanneer de wisselplaats van weinig paarden
+voorzien was. Twee <span class="pageNum" id="pb104">[<a href="#pb104">104</a>]</span>rijtuigen verspannen, was misschien meer dan een postmeester doen kon, ten minste
+in een korten tijd.
+</p>
+<p>Een half uur later was de achtergebleven berline niets meer dan een nauwelijks zichtbaar
+punt aan den gezichteinder der steppen.
+</p>
+<p>Het was acht uur in den avond toen de beide tarentassen aan de wisselplaats te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> aankwamen.
+</p>
+<p>De tijdingen aangaande den inval waren hoe langer hoe meer verontrustend. De stad
+werd rechtstreeks bedreigd door de voorhoede van het Tartaarsche leger, en sedert
+twee dagen hadden de autoriteiten op Tobolsk moeten terugtrekken. <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> had niet éen beambte, niet éen soldaat meer.
+</p>
+<p>Michael Strogoff vroeg, aan de wisselplaats aangekomen, onmiddellijk paarden voor
+zich. Hij had zeer wijs gedaan de berline vóor te zijn, want slechts drie paarden
+waren in staat om onmiddellijk voorgespannen te worden.
+</p>
+<p>De postmeester gaf bevel om in te spannen.
+</p>
+<p>Wat de beide correspondenten betreft, deze schenen beter te vinden te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> te blijven; zij hadden geen haast.
+</p>
+<p>Tien minuten na zijne aankomst kwam men Michael Strogoff zeggen dat zijne tarentass
+gereed was om te vertrekken.
+</p>
+<p>»Goed,” <span class="corr" id="xd34e2252" title="Bron: antwoorde">antwoordde</span> hij.
+</p>
+<p>Vervolgens naar de beide dagbladschrijvers gaande, zeide hij:
+</p>
+<p>»Nu heeren, wijl gij te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> blijft, zoo is het oogenblik van scheiden gekomen.”
+</p>
+<p>»Hoe, mijnheer Korpanoff,” zeide Alcide Jolivet, »zult ge dan niet eens een uurtje
+te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> blijven?”
+</p>
+<p>»Neen, <span class="corr" id="xd34e2268" title="Bron: mijnneer">mijnheer</span>, en ik verlang zelfs het posthuis verlaten te hebben, vóor de aankomst van die berline,
+die wij vooruitgereden zijn.”
+</p>
+<p>»Vreest gij dan dat die reiziger zal trachten u de paarden te betwisten<span class="corr" id="xd34e2273" title="Bron: .">?</span>”
+</p>
+<p>»Ik houd er vooral van alle moeilijkheden te vermijden.”
+</p>
+<p>»Dan, mijnheer Korpanoff,” zeide Alcide Jolivet, »dan blijft ons niets meer over dan
+u nog eens te bedanken voor den dienst dien gij ons bewezen hebt en voor het genoegen
+dat wij gehad hebben met u in gezelschap te mogen reizen.”
+</p>
+<p>»Het is nog wel mogelijk dat wij elkander binnen eenige dagen te Omsk weder zullen
+ontmoeten,” voegde Harry Blount er bij.
+</p>
+<p>»Dat is inderdaad mogelijk,” antwoordde Michael Strogoff, »wijl ik er regelrecht heenga.”
+</p>
+<p>»Welnu dan, goede reis, mijnheer Korpanoff!” zeide Alcide Jolivet toen, »en God beware
+u voor de telega’s.”
+</p>
+<p>De beide correspondenten staken Michael Strogoff de hand toe met het voornemen ze
+hem zoo hartelijk mogelijk te drukken, toen zich buiten het gedruisch van een rijtuig
+deed hooren.
+</p>
+<p>Op eens werd de deur opengeduwd en een man trad binnen.
+<span class="pageNum" id="pb105">[<a href="#pb105">105</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p105width" id="p105"><img src="images/p105.jpg" alt="Nadia werd in eene der booten gezet." width="498" height="720"><div class="figAnnotation p105width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb115">Blz. 115</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Nadia werd in eene der booten gezet.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Het was de reiziger van de berline, een man met eene militaire houding, een veertig
+jaar oud, groot, stevig, met een groot hoofd, breede schouders, zware knevels en roode
+bakkebaarden. Hij droeg <span class="pageNum" id="pb106">[<a href="#pb106">106</a>]</span>eene uniform zonder onderscheidingsteekenen, en in zijn hand hield hij eene zweep
+met een kort handvat.
+</p>
+<p>»Paarden,” vroeg hij op een gebiedenden toon, als een man die gewoon is te bevelen.
+</p>
+<p>»Ik heb geen paarden meer beschikbaar,” antwoordde de postmeester zich buigende.
+</p>
+<p>»Ik heb er terstond noodig.”
+</p>
+<p>»Het is onmogelijk.”
+</p>
+<p>»Welke zijn dan die paarden die ik aan de deur voor de tarentass gespannen heb gezien?”
+</p>
+<p>»Zij behooren aan dezen reiziger,” antwoordde de postmeester, op Michael Strogoff
+wijzende.
+</p>
+<p>»Dat men ze uitspanne!.…” zeide de reiziger, op een toon die geen tegenspraak gedoogde.
+</p>
+<p>Michael Strogoff naderde toen.
+</p>
+<p>»Die paarden heb ik besproken,” zeide hij.
+</p>
+<p>»Dat kan mij niet schelen! Ik moet ze hebben. Kom! gauw! ik heb geen tijd te verliezen!”
+</p>
+<p>»Ik ook niet,” antwoordde Michael Strogoff, die bedaard wilde blijven, en die zich
+niet zonder moeite inhield.
+</p>
+<p>Nadia stond naast hem, ook kalm, doch heimelijk ongerust voor een tooneel, dat beter
+was te vermijden.
+</p>
+<p>»Genoeg!” herhaalde de reiziger.
+</p>
+<p>Vervolgens naar den postmeester gaande:
+</p>
+<p>»Laat die tarentass uitspannen,” riep hij uit met een dreigenden blik, »en laat die
+paarden voor mijne berline spannen!”
+</p>
+<p>De postmeester, zeer verlegen, wist niet aan wien te gehoorzamen, en hij keek Michael
+Strogoff aan, die ontegenzeggelijk het recht had zich tegen de onrechtvaardige vorderingen
+van den reiziger te verzetten.
+</p>
+<p>Michael Strogoff aarzelde een oogenblik. Hij wilde geen gebruik maken van zijn podaroshna,
+dat de aandacht op hem zou getrokken hebben; hij wilde ook niet, door de paarden af
+te staan, zijne reis vertragen, en, ook wilde hij geen strijd die zijne zending in
+gevaar zou kunnen brengen.
+</p>
+<p>De beide dagbladschrijvers keken hem aan, overigens gereed om hem te helpen, wanneer
+hij hunne hulp mocht inroepen.
+</p>
+<p>»Mijne paarden zullen aan mijn rijtuig blijven,” zeide Michael Strogoff, doch op een
+toon, die aan een eenvoudigen koopman van Irkoetsk paste.
+</p>
+<p>De reiziger kwam toen op Michael Strogoff af, en hem ruw bij den schouder vattende:
+</p>
+<p>»Zoo, zoo!” zeide hij met eene schelle stem. »Je wilt me niet je paarden afstaan?”
+</p>
+<p>»Neen,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Welnu, dan zullen ze zijn voor diegene van ons, die in staat zal zijn te vertrekken!
+Verdedig je, want ik zal je niet ontzien!”
+<span class="pageNum" id="pb107">[<a href="#pb107">107</a>]</span></p>
+<p>En zoo sprekende, trok de reiziger zijn sabel en stelde zich in postuur.
+</p>
+<p>Nadia had zich voor Michael Strogoff geworpen.
+</p>
+<p>Harry Blount en Alcide Jolivet traden naar hem toe.
+</p>
+<p>»Ik zal niet duelleeren,” zeide Michael Strogoff eenvoudig, en, om zich beter in te
+houden, kruiste hij zijn armen op zijne borst.
+</p>
+<p>»Gij zult niet vechten?”
+</p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>»Zelfs ook na dit niet?” riep de reiziger uit.
+</p>
+<p>En, voor men hem had kunnen tegenhouden, had hij Michael Strogoff met het handvatsel
+zijner zweep reeds een slag op den schouder toegebracht.
+</p>
+<p>Bij deze beleediging verbleekte Michael Strogoff op verschrikkelijke wijze. Zijne
+handen verhieven zich wijd geopend in de hoogte, alsof zij dat onbeschoft personage
+wilden verpletteren. Maar door eene uiterste poging, bleef hij zich zelf meester.
+</p>
+<p>Een tweegevecht kon meer dan eene vertraging, het kon de mislukking zijner zending
+veroorzaken!.… Beter ware het een paar uren te verliezen.… Ja! maar die beleediging
+te verkroppen!
+</p>
+<p>»Zult ge nu vechten, lafaard?” herhaalde de reiziger, de grofheid bij de onbeschoftheid
+voegende.
+</p>
+<p>»Neen!” antwoordde Michael Strogoff, die onbeweeglijk bleef, maar den reiziger strak
+in de oogen keek.
+</p>
+<p>»De paarden, en terstond!” zeide deze toen.
+</p>
+<p>En daarop verliet hij de zaal.
+</p>
+<p>De postmeester volgde hem onmiddellijk, niet zonder de schouders opgehaald en Michael
+Strogoff met een blik, waarin weinig goedkeuring doorstraalde, aangekeken te hebben.
+</p>
+<p>De uitwerking van dit voorval op de dagbladschrijvers teweeggebracht, kon niet gunstig
+voor Michael Strogoff zijn, wiens gedrag hun zeer tegenviel. De stevige, krachtvolle
+jonge man, zich zoo te laten slaan, en voor dergelijke beleediging niet eens voldoening
+te vragen. Zij groetten hem dus en gingen heen, terwijl Alcide Jolivet tegen Harry
+Blount zeide:
+</p>
+<p>»Ik zou dat nooit van dien man gedacht hebben, die zoo netjes de beren van den Oeral
+den buik openrijt! Zou het dus waar zijn dat de moed zijn oogenblikken en zijn vormen
+heeft? Het is onbegrijpelijk! Wellicht komt het daar vandaan dat wij nooit lijfeigenen
+geweest zijn!”
+</p>
+<p>Een oogenblik daarna duidden het geraas van wielen en het klappen eener zweep aan
+dat de berline met de paarden van de tarentass bespannen, snel het posthuis verliet.
+</p>
+<p>Nadia, geheel gevoelloos en Michael Strogoff, nog van woede bevende, bleven alleen
+in de wachtkamer der wisselplaats. De koerier van den czaar, nog altijd met de armen
+over de borst gekruist, was gaan zitten. Hij was een standbeeld gelijk. Evenwel had
+eene <span class="pageNum" id="pb108">[<a href="#pb108">108</a>]</span>roode kleur, niet die der schaamte, de bleekheid op zijn mannelijk gelaat vervangen.
+</p>
+<p>Nadia twijfelde niet of allerkrachtigste redenen alleen hadden zulk een man eene dergelijke
+beleediging kunnen doen verkroppen.
+</p>
+<p>Zij ging dus naar hem toe zooals hij in het politiehuis te Nijni-Novgorod naar haar
+was toegekomen, en zeide:
+</p>
+<p>»Uwe hand, broeder!”
+</p>
+<p>En tegelijkertijd wischte haar vinger, door eene bijna moederlijke beweging, een traan
+af, die uit het oog van haren makker opwelde.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd34e2134">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd34e2134src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Russische gouden munt die 5 roebel doet. De roebel is eene zilveren munt die 100 kopeken
+doet, namelijk ƒ&nbsp;1.77.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd34e2134src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch13" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5917">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XIII.</h2>
+<h2 class="main">Plicht bovenal.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Nadia giste wel dat een geheime drijfveer al de handelingen van Michael Strogoff bestuurde;
+dat deze, om eene of andere haar onbekende reden, in zijne handelingen niet vrij was;
+dat hij geen recht had over zijn persoon te beschikken, en dat hij, onder deze omstandigheid
+zelfs den wrok over eene doodelijke beleediging heldhaftig aan zijn plicht had opgeofferd.
+</p>
+<p>Nadia vroeg Michael Strogoff trouwens ook geene opheldering. De laatste sprak den
+geheelen avond geen woord. De postmeester kon hem, vóór den volgenden morgen, geen
+versche paarden bezorgen; hij moest derhalve een geheelen nacht op de wisselplaats
+vertoeven. Nadia maakte dus van dat oponthoud gebruik om eenige rust te genieten,
+hoewel zij liever bij haar metgezel had willen blijven; maar zij gevoelde dat hij
+behoefte had om alleen te zijn.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bleef op. Hij zou zelfs geen uur hebben kunnen slapen. Het was alsof
+hij een brandwonde gevoelde, op de plaats waar de zweep van den onbeschoften reiziger
+hem getroffen had.
+</p>
+<p>»Voor het Vaderland en voor den Vader!” prevelde hij aan het slot van zijn avondgebed.
+</p>
+<p>Evenwel gevoelde hij eene onwederstaanbare behoefte om te weten, wie de man was, die
+hem geslagen had, van waar hij kwam en waar hij heenging. Wat zijn gezicht betrof,
+de trekken er van waren zoo goed in zijn geheugen geprent, dat hij niet behoefde te
+vreezen ze ooit te vergeten.
+</p>
+<p>Hij vroeg om den postmeester te spreken.
+</p>
+<p>Deze, een Siberiër van den ouden stempel, kwam terstond, en den jongen man een weinig
+uit de hoogte aanziende, wachtte hij, totdat hij ondervraagd werd.
+<span class="pageNum" id="pb109">[<a href="#pb109">109</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p109width" id="p109"><img src="images/p109.jpg" alt="»Spreek niet, vadertje! Je zijt nog te zwak”." width="505" height="720"><div class="figAnnotation p109width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb118">Blz. 118</a>.</span></div>
+<p class="figureHead"><span id="xd34e2369">»</span>Spreek niet, vadertje! Je zijt nog te zwak”.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Zijt ge een Siberiër?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Ja”.
+</p>
+<p>»Kent ge dien man, die mijne paarden genomen heeft?”
+<span class="pageNum" id="pb110">[<a href="#pb110">110</a>]</span></p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>»Hebt ge hem nooit gezien?”
+</p>
+<p>»Nooit!”
+</p>
+<p>»Wie denkt ge dat die man kan zijn?”
+</p>
+<p>»Een voornaam heer, die zich weet te doen gehoorzamen!”
+</p>
+<p>De blik van Michael Strogoff drong als een dolk in het hart van den Siberiër, maar
+de postmeester sloeg den blik niet neder.
+</p>
+<p>»Gij veroorlooft je mij te beoordeelen!” riep Michael Strogoff uit.
+</p>
+<p>»Ja,” antwoordde de Siberiër, »want er zijn dingen die een eenvoudig koopman niet
+ontvangt zonder ze terug te geven!”
+</p>
+<p>»De zweepslagen?”
+</p>
+<p>»De zweepslagen, jong mensch! Ik ben oud en sterk genoeg om je dat te zeggen!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff naderde den postmeester en legde zijne beide krachtige handen op
+diens schouders.
+</p>
+<p>Daarop zeide hij op een zonderling kalmen toon:
+</p>
+<p>»Ga heen, vriend, ga heen! Anders zou ik je dooden!”
+</p>
+<p>De postmeester begreep de zaak nu.
+</p>
+<p>»Zoo bevalt hij mij beter,” mompelde hij.
+</p>
+<p>En hij verwijderde zich zonder verder een woord te spreken.
+</p>
+<p>Den volgenden dag, 24 Juli, des morgens te acht uur, stond de tarentass voor, met
+drie sterke paarden bespannen. Michael Strogoff en Nadia namen er plaats in, en <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, dat voor beiden zulk eene verschrikkelijke herinnering zou blijven, was weldra achter
+eene kromte van den weg verdwenen.
+</p>
+<p>Aan de verschillende wisselplaatsen, waar hij dien dag ophield, kon Michael Strogoff
+zich overtuigen dat de berline hem op den weg naar Irkoetsk altijd vooruit bleef,
+en dat de reiziger even gehaast als hij, geen oogenblik verloor, om de steppe door
+te trekken.
+</p>
+<p>Om vier uur in den namiddag moest bij het station Abatskaia, de rivier Ichim, een
+der voornaamste nevenrivieren van de Irtisch, overgetrokken worden.
+</p>
+<p>Dit overtrekken ging wat moeilijker dan over de Tobol. De stroom van de Ichim is op
+die plaats vrij sterk. Gedurende den winter zijn al die stroomen in de steppe, met
+eene ijskorst van verscheidene voeten bedekt, gemakkelijk begaanbaar, en de reiziger
+trekt ze ongemerkt over, want hunne bedding is dan geheel verdwenen onder het witte
+laken, dat de uitgestrekte steppe gelijkelijk bedekt; maar in den zomer kan het overtrekken
+soms zeer moeilijk zijn.
+</p>
+<p>Inderdaad werden twee uren besteed aan den overtocht van de Ichim,—hetgeen Michael
+Strogoff verbitterde, te meer omdat de schippers hem omtrent den inval der Tartaren,
+verontrustende tijdingen mededeelden.
+</p>
+<p>Ziehier wat men vertelde:
+</p>
+<p>Eenige vooruitrukkende veldontdekkers van Feofar-Khan zouden <span class="pageNum" id="pb111">[<a href="#pb111">111</a>]</span>zich reeds aan de beide oevers van de beneden-Ichim vertoond hebben, in de zuidelijke
+streken van het gouvernement Tobolsk. Omsk werd zeer bedreigd. Men sprak van een gevecht,
+dat tusschen de Siberische en Tartaarsche troepen op de grenzen der groote Kirgiesche
+horden had plaats gehad,—een gevecht, dat niet ten gunste der Russen was uitgevallen,
+die op dit punt zeer zwak waren. Vandaar, het terugtrekken dier troepen en dientengevolge,
+algemeene verhuizing der boeren uit de provincie. Men verhaalde verschrikkelijke wreedheden
+door de overweldigers gepleegd. Overal ontvluchtte men de voorhoede van Feofar-Khan,
+en dit deed Michael Strogoff zeer vreezen, dat de middelen van vervoer hem weldra
+zouden gaan ontbreken. Hij had dus eene buitengewone haast om Omsk te bereiken.
+</p>
+<p>Zoodra de pont de tarentass op den rechteroever van de Ichim had overgezet, werd de
+reis door de steppe met volle snelheid hervat.
+</p>
+<p>Het was zeven uur in den avond. De lucht was zeer betrokken. Ook viel er herhaalde
+malen eene stortbui, die het stof neersloeg en de wegen beter maakte.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had, na het verlaten der wisselplaats te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, geen woord meer gesproken. Hij droeg evenwel steeds zorg voor Nadia, hoewel het
+jonge meisje niet klaagde. Zij had aan de paarden van de tarentass wel vleugels willen
+geven; want iets scheen haar toe te roepen, dat haar metgezel nog meer haast had dan
+zij om te Irkoetsk aan te komen, en hoeveel wersten hadden zij nog wel af te leggen!
+Ook kwam haar in de gedachte dat, indien Omsk door de Tartaren was ingenomen, de moeder
+van Michael Strogoff, die deze stad bewoonde, gevaar liep, waarover haar zoon zich
+uiterst ongerust moest maken, en dat dit voldoende was om zijn ongeduld te verklaren
+om bij haar aan te komen. Nadia meende dus, op zeker oogenblik, hem over de oude Marfa
+te moeten spreken, over de verlatenheid waarin zij zich zou kunnen bevinden te midden
+van deze ernstige gebeurtenissen.
+</p>
+<p>»Hebt ge sedert het begin van den inval geene tijding van uwe moeder ontvangen?” vroeg
+zij.
+</p>
+<p>»Geen enkele, Nadia. De laatste brief, die mijne moeder geschreven heeft, is reeds
+twee maanden oud, maar hij behelsde goede tijdingen. Marfa is eene krachtvolle, dappere
+Siberische vrouw. In weerwil van hare jaren, is zij nog in het bezit van hare geheele
+zedelijke kracht. Zij weet te lijden.”
+</p>
+<p>»Ik zal haar bezoeken, broeder,” zeide Nadia levendig. »Wijl gij mij dien naam van
+zuster geeft, ben ik de dochter van Marfa!” En, daar Michael Strogoff niet antwoordde,
+voegde zij er bij: »Misschien heeft uwe moeder Omsk kunnen verlaten?”
+</p>
+<p>»Wel mogelijk, Nadia”, antwoordde Michael Strogoff, »en zelfs hoop ik dat zij Tobolsk
+zal bereikt hebben. De oude Marfa haat den Tartaar. Zij kent de steppe, zij is niet
+bang, en ik hoop dat zij haar stok zal opgenomen hebben, en de Irtisch zal zijn afgezakt.
+<span class="pageNum" id="pb112">[<a href="#pb112">112</a>]</span>Er is geene plek in de provincie of zij kent ze. Hoe menigmaal heeft zij het geheele
+land met mijn ouden vader doorloopen en hoe menigmaal heb ik zelf, nog kind zijnde,
+hen op hunne tochten door de Siberische woestijn gevolgd! Ja, Nadia, ik hoop dat mijne
+moeder Omsk<span id="xd34e2428"></span> zal verlaten hebben!”
+</p>
+<p>»En wanneer zult gij haar gaan bezoeken?”
+</p>
+<p>»Ik zal haar bezoeken.… op mijn terugreis.”
+</p>
+<p>»Intusschen zult ge, wanneer uwe moeder te Omsk is, er toch wel een uur afnemen om
+haar te gaan omhelzen?”
+</p>
+<p>»Dat zal ik niet!”
+</p>
+<p>»Ge gaat haar niet bezoeken?”
+</p>
+<p>»Neen, Nadia,” antwoordde Michael Strogoff, wiens borst begon te zwellen en die begreep
+dat hij die vragen van het jonge meisje niet zou kunnen blijven beantwoorden.
+</p>
+<p>»Gij zegt: neen! broeder, om welke reden?”
+</p>
+<p>»Om welke reden, Nadia! gij vraagt mij om welke reden?” riep Michael Strogoff met
+eene zoo diep ontroerde stem uit, dat het meisje er van sidderde. »Maar om de reden,
+die mij, tot lafhartigheid toe, geduld heeft doen oefenen met dien ellendeling, van
+wien.…”
+</p>
+<p>Hij kon zijn volzin niet eindigen.
+</p>
+<p>»Bedaar, broeder,” zeide Nadia, zoo zacht mogelijk. »Ik weet slechts éen ding of liever
+ik weet het niet, ik gevoel het! Het is dat, op dit oogenblik, éen gevoel uw geheele
+gedrag beheerscht; dat van een zoo mogelijk heiliger plicht, dan die, welke den zoon
+aan de moeder verbindt!”
+</p>
+<p>Nadia zweeg, en, van dit oogenblik af, vermeed zij elk gesprek, dat betrekking kon
+hebben op den bijzonderen toestand van Michael Strogoff. Het gold hier een of ander
+geheim te eerbiedigen. Zij eerbiedigde het.
+</p>
+<p>Den volgenden morgen, 25 Juli, te drie uur, kwam de tarentass aan de wisselplaats
+van Tioekalinsk aan na een afstand van honderd twintig wersten afgelegd te hebben
+sedert den overtocht van de Ichim.
+</p>
+<p>Men verwisselde snel van paarden. Doch de iemschik maakte, en wel voor de eerste maal,
+eenig bezwaar om te vertrekken, verzekerende dat Tartaarsche afdeelingen de steppe
+afliepen, en dat reizigers, paarden en rijtuigen door die plunderaars zouden buit
+gemaakt worden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff zegevierde slechts door middel van geld over den slechten zin van
+den iemschik, want in dit geval zooals in zooveel andere, wilde hij van zijn podaroshna
+geen gebruik maken.
+</p>
+<p>De laatste <span class="corr" id="xd34e2448" title="Bron: ukase">ukaze</span>, door de telegraaf overgebracht, was in de Siberische provinciën bekend, en een Rus,
+juist omdat hij in het bijzonder vrijgesteld was om aan hare voorschriften te gehoorzamen,
+zou zeker de algemeene aandacht getrokken hebben—iets dat de koerier van den czaar
+bovenal moest vermijden.
+</p>
+<p>Eindelijk vertrok de tarentass, en maakte zooveel spoed dat zij, <span class="pageNum" id="pb113">[<a href="#pb113">113</a>]</span>om drie uur in den namiddag, tachtig wersten verder Koulatsinskoë bereikte. Een uur
+later bevond zij zich aan de boorden van de Irtisch, en nog slechts een twintigtal
+wersten van Omsk af.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p113width" id="p113"><img src="images/p113.jpg" alt="»Mijn zoon!”" width="500" height="720"><div class="figAnnotation p113width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb122">Blz. 122</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Mijn zoon!”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb114">[<a href="#pb114">114</a>]</span></p>
+<p>De Irtisch is een dier breede stroomen van Siberië, die in het <span class="corr" id="xd34e2466" title="Bron: Altaïgebergte">Altaï-gebergte</span> ontspringende, van het zuidoosten naar het noordwesten loopt en zich in de Obi werpt,
+na een weg afgelegd te hebben van bij de zevenduizend wersten.
+</p>
+<p>Op dit tijdstip van het jaar stond de Irtisch buitengemeen hoog, en was het overtrekken
+van dien stroom vrij moeilijk. Een zwemmer, hoe bekwaam ook, zou hem niet hebben kunnen
+overzwemmen, en zelfs door middel van eene pont ging de overtocht met gevaar gepaard.
+Doch die gevaren, zooals alle andere, konden Michael Strogoff en Nadia geen oogenblik
+weerhouden.
+</p>
+<p>Intusschen gaf Michael Strogoff aan zijne jonge gezellin in overweging om eerst, alleen
+met de tarentass en de paarden, den stroom over te steken, want hij vreesde dat de
+pont het gewicht der vracht niet zou kunnen dragen. Hij zou dan Nadia komen afhalen,
+als hij paarden en rijtuig aan de overkant zou afgezet hebben.
+</p>
+<p>Nadia weigerde, want dit zou een oponthoud van een uur veroorzaken, en zij wilde niet
+de oorzaak van deze vertraging zijn.
+</p>
+<p>De inscheping had niet zonder moeite plaats, want de steile oevers waren ten deele
+overstroomd, en de pont kon niet dicht genoeg aanleggen.
+</p>
+<p>Evenwel, na een half uur tobben, stonden de tarentass en de drie paarden op de pont.
+Michael Strogoff, Nadia en de iemschik gingen aan boord en men stak van wal. In de
+eerste oogenblikken ging alles goed. De beide schippers duwden met hunne lange boomen
+de pont behendig voort, doch hoe verder zij in het midden der rivier kwamen, hoe dieper
+de bedding werd en er bleef van de boomen slechts een eind ter lengte van een voet
+boven water, zoodat ze moeilijk te hanteeren waren en het werk weinig vrucht opleverde.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia achter in de pont gezeten, en steeds eenig oponthoud vreezende,
+zagen met zekere ongerustheid het werken der schippers aan.
+</p>
+<p>»Pas op!” riep een van hen zijn makkers toe.
+</p>
+<p>Deze kreet werd veroorzaakt door de veranderde richting die de pont met eene buitengemeene
+snelheid had genomen. Zij werd door den stroom medegevoerd. De schippers <span class="corr" id="xd34e2479" title="Bron: trachten">trachtten</span> door het goed hanteeren hunner boomen en door buitengewone krachtsinspanning, in
+eene schuine richting den rechteroever van den stroom te bereiken, doch, naar alle
+berekening, op minstens vijf à zes wersten beneden de hoogte waar zij van wal gestoken
+waren. Terwijl zij aldus alle pogingen in het werk stelden en zij met eene snelheid
+van twee wersten per uur in het midden van den stroom voortgedreven werden, stond
+Michael Strogoff op en bemerkte hij stroomopwaarts verscheidene vaartuigen, door den
+stroom met groote snelheid medegevoerd, die nog vermeerderd werd door de werking der
+roeiriemen, waarvan zij voorzien waren.
+</p>
+<p>Het gelaat van Michael Strogoff trok zich krampachtig samen en een kreet ontsnapte
+hem.
+<span class="pageNum" id="pb115">[<a href="#pb115">115</a>]</span></p>
+<p>»Wat is er?” vroeg het meisje.
+</p>
+<p>Maar eer dat Michael Strogoff den tijd had te antwoorden, riep een der schippers angstig
+uit:
+</p>
+<p>»De Tartaren! de Tartaren!”
+</p>
+<p>Het waren inderdaad, met soldaten bemande booten, die de Irtisch afzakten, en die
+binnen weinige minuten de pont zouden ingehaald hebben, daar deze te zwaar geladen
+was om hen te kunnen ontvluchten.
+</p>
+<p>De schippers slaakten een kreet van wanhoop en lieten de boomen glippen.
+</p>
+<p>»Houdt moed, vrienden!” riep hun Michael Strogoff toe, »houdt moed! Vijftig roebels
+voor u, wanneer wij de rechteroever bereiken vóordat die vaartuigen ons hebben ingehaald!”
+</p>
+<p>De schippers, door deze woorden aangemoedigd, gingen op nieuw aan den gang; ook Michael
+Strogoff greep een boom, dien hij met bovenmenschelijke kracht hanteerde, doch het
+was te voorzien dat zij het enteren der Tartaren niet zouden kunnen ontkomen.
+</p>
+<p>De vaartuigen waren nog slechts op honderd pas verwijderd. Zij voerden eene afdeeling
+Boukharijsche soldaten die op verkenning naar Omsk uit waren.
+</p>
+<p>»<i>Sarijn na Kitschou!</i>” riepen de soldaten uit de voorste boot.
+</p>
+<p>Michael Strogoff herkende den oorlogskreet der Tartaarsche roovers. Op dien kreet
+moest men plat op den buik gaan liggen.
+</p>
+<p>En daar de schippers, noch hij, aan dit bevel gehoorzaamden, had er eene hevige losbranding
+plaats, en werden twee paarden doodelijk getroffen.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik had er een schok plaats. De booten hadden de pont dwars aangevaren.
+</p>
+<p>»Kom mee, Nadia!” riep Michael Strogoff, gereed om zich over boord te werpen.
+</p>
+<p>Het meisje zou hem volgen, toen hij, door een lanssteek getroffen, in den stroom stortte,
+die hem medevoerde en waarin hij, nadat zijne hand even boven was gekomen, verdween.
+</p>
+<p>Nadia had een gil gegeven, doch, voor zij den tijd had Michael Strogoff in den stroom
+na te springen, werd zij gegrepen en in een der booten gezet.
+</p>
+<p>Een oogenblik later waren de schippers door lanssteken gedood, dreef de pont op goed
+geluk af, terwijl de Tartaren de Irtisch verder afzakten.
+<span class="pageNum" id="pb116">[<a href="#pb116">116</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch14" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5926">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XIV.</h2>
+<h2 class="main">Moeder en Zoon.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Omsk is de hoofdstad en het verblijf van den gouverneur-generaal van westelijk Siberië.
+Zij is evenwel niet de belangrijkste stad van dit eerste gedeelte van Aziatisch-Rusland.
+Tomsk is meer bevolkt en aanzienlijker.
+</p>
+<p>Omsk bestaat eigenlijk uit twee gedeelten. Het eene gedeelte is het verblijf van het
+bewind en der rijksambtenaren, het andere wordt bewoond door de Siberische kooplieden,
+alhoewel het toch niet zeer handeldrijvend is.
+</p>
+<p>Deze stad bevat twaalf à dertien duizend inwoners, en wordt door aarden borstweringen
+verdedigd die haar zeer onvoldoende beschermen. Het kostte dus den Tartaren weinig
+moeite zich, na eene <span class="corr" id="xd34e2515" title="Bron: berenning">belegering</span> van eenige dagen, stormenderhand van de stad meester te maken.
+</p>
+<p>De bezetting had zich, na eene dappere verdediging, naar het hooge gedeelte der stad
+teruggetrokken, en zich daar met den gouverneur-generaal en zijne officieren verschanst,
+zonder evenwel veel hoop te koesteren van bijtijds ontzet te zullen worden, want de
+Tartaren kregen elken dag versterkingen, en wat erger was, zij werden aangevoerd door
+een officier,—een landverrader—maar een man van groote verdienste en van eene beproefde
+onverschrokkenheid.
+</p>
+<p>Deze officier was de kolonel Ivan Ogareff. Ivan Ogareff was een bekwaam militair.
+Daar er in hem een weinig Mongoolsch bloed zat van moederszijde, die van Aziatischen
+oorsprong was, was hij listig, hield hij er van hinderlagen uit te denken, en niets
+kon hem beletten om een of ander geheim te weten te komen. Bedrieglijk en wreed van
+natuur, nam hij tot de laagste vermommingen zijne toevlucht, en Feofar-Khan had in
+hem een waardigen helper in dezen woesten oorlog gevonden.
+</p>
+<p>Toen Michael Strogoff nu aan de boorden van de Irtisch aankwam, had Ivan Ogareff zich
+reeds van Omsk meester gemaakt, en zette hij met kracht het beleg van het hooge gedeelte
+der stad voort, daar hij zich zoo snel mogelijk naar Tomsk wilde begeven, alwaar zich
+de hoofdmacht van het Tartaarsche leger had saamgetrokken.
+</p>
+<p>Tomsk was inderdaad sedert eenige dagen door Feofar-Khan ingenomen, en vandaar moesten
+de overweldigers, reeds meester van Middel-Siberië, naar Irkoetsk voortrukken.
+</p>
+<p>Irkoetsk was het eenige en wezenlijke doel van Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>Het plan van dien verrader was om, onder een valschen naam, <span class="pageNum" id="pb117">[<a href="#pb117">117</a>]</span>toegang tot den grootvorst te verkrijgen, zijn vertrouwen te winnen, en, wanneer het
+oogenblik gekomen was, aan de Tartaren de stad en den grootvorst zelf over te leveren.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p117width" id="p117"><img src="images/p117.jpg" alt="Het paard, door deze venijnige insecten gestoken." width="504" height="720"><div class="figAnnotation p117width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb127">Blz. 127</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Het paard, door deze venijnige insecten gestoken.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb118">[<a href="#pb118">118</a>]</span></p>
+<p>Met zulk eene stad en zulk een gijzelaar, moest geheel Siberië in de handen der overweldigers
+vallen.
+</p>
+<p>Nu weet men dat deze samenzwering den czaar bekend was, en dat, om haar te verijdelen,
+aan Michael Strogoff de belangrijke dépêche was toevertrouwd geworden. Deze zending
+had hij tot hiertoe getrouw nagekomen, doch zou hij ze nu wel geheel ten einde kunnen
+brengen? De lanssteek, dien hij gekregen had, was niet doodelijk. Al zwemmende had
+hij, zonder gezien te worden, den rechteroever bereikt, alwaar hij in het riet in
+zwijm gevallen was.
+</p>
+<p>Toen hij tot zichzelf kwam, bevond hij zich in de hut van een moejiek die hem opgenomen
+en verzorgd had, en wien hij het alzoo te danken had dat hij nog leefde. Hoe lang
+hij bij dien braven Siberiër was, dat wist hij niet. Maar toen hij de oogen weder
+opende, zag hij bij zijn bed een goedig gelaat met een langen baard staan, dat hem
+met een medelijdenden blik aanzag. Hij wilde vragen waar hij zich bevond, toen de
+moejiek, hem voorkwam, zeggende:
+</p>
+<p>»Spreek niet, vadertje, spreek niet! Je zijt nog te zwak. Ik zal je zeggen waar je
+zijt en al hetgeen er gebeurd is, sedert dat ik je in deze hut gedragen heb.”
+</p>
+<p>En de moejiek vertelde Michael Strogoff de bijzonderheden van het gevecht waarvan
+hij getuige was geweest, den aanval der Tartaarsche vaartuigen, het plunderen van
+de tarentass, den moord der schippers.… Michael Strogoff luisterde niet meer naar
+hem, maar zijn hand in zijn borstzak stekende, voelde hij, dat hij nog altijd den
+keizerlijken brief bezat.
+</p>
+<p>Dit stelde hem gerust, maar dat was nog niet genoeg.
+</p>
+<p>»Een meisje vergezelde mij!” zeide hij.
+</p>
+<p>»Zij hebben haar niet gedood,” antwoordde de moejiek, de ongerustheid tegemoet komende,
+die hij in de oogen van zijn gast bemerkte. <span id="xd34e2546">»</span>Zij hebben haar in hun vaartuig medegevoerd en zijn de Irtisch afgezakt! Het is een
+gevangene te meer, die men naar Tomsk voert.<span id="xd34e2548">”</span>
+</p>
+<p>Michael Strogoff kon geen woord spreken, zoozeer klopte zijn hart. Doch, ondanks zooveel
+beproevingen, <span class="corr" id="xd34e2552" title="Bron: beheersche">beheerschte</span> het plichtgevoel toch zijne geheele ziel.
+</p>
+<p>»Waar ben ik hier?” vroeg hij.
+</p>
+<p>»Op den rechteroever van den Irtisch, en slechts vijf wersten van Omsk verwijderd,”
+antwoordde de moejiek.
+</p>
+<p>»Welke wond is mij dan toegebracht, die mij zoo plotseling heeft terneergeveld? Het
+is toch geen schotwond?”
+</p>
+<p>»Neen, een lanssteek aan het hoofd, die nu geheeld is,” antwoordde de moejiek. »Na
+eenige dagen rust zult ge je reis kunnen vervolgen. Ge zijt in den stroom gevallen,
+maar de Tartaren hebben je noch aangeraakt noch onderzocht, en je beurs is nog altijd
+in je zak.”
+</p>
+<p><span id="xd34e2561"></span>Michael Strogoff stak den moejiek de hand toe; zich daarna plotseling met moeite oprichtende,
+vroeg hij:
+<span class="pageNum" id="pb119">[<a href="#pb119">119</a>]</span></p>
+<p>»Vriend! sedert hoe lang ben ik in deze hut?”
+</p>
+<p>»Sedert drie dagen.”
+</p>
+<p>»Drie dagen verloren!”
+</p>
+<p>»Drie dagen, dat ge buiten kennis zijt geweest!”
+</p>
+<p>»Hebt ge een paard voor mij te koop?”
+</p>
+<p>»Hoe! wilt ge vertrekken?”
+</p>
+<p>»Terstond.”
+</p>
+<p>»Ik heb noch paard, noch voertuig, vadertje! De Tartaren hebben alles meegenomen!”
+</p>
+<p>»Welnu, dan ga ik te voet naar Omsk om een paard te zoeken.”
+</p>
+<p>»Eenige uren rust nog en ge zult beter in staat zijn de reis voort te zetten!”
+</p>
+<p>»Geen uur meer!”
+</p>
+<p>»Kom dan!” zeide de moejiek, die wel inzag dat zijn gast niet te overreden was. »Ik
+zal je dan zelf brengen,” voegde hij erbij. »Trouwens er zijn nog zeer veel Russen
+te Omsk en ge zult misschien wel ongemerkt kunnen doorsluipen.”
+</p>
+<p>»Vriend,” antwoordde Michael Strogoff, »moge de hemel je beloonen voor al hetgeen
+ge voor mij gedaan hebt!”
+</p>
+<p>»Eene belooning! Alleen de dwazen verwachten die in deze wereld!” antwoordde de moejiek.
+</p>
+<p>Michael Strogoff wilde de hut verlaten, doch hij werd op eens duizelig, en, zonder
+de hulp van den moejiek, zou hij neergevallen zijn. De open lucht evenwel herstelde
+hem oogenblikkelijk. Hij voelde toen den lanssteek, waarvan de kracht gelukkig door
+zijne bonte muts was gebroken. Met de zielskracht, die hij bezat, was hij er de man
+niet naar om zich door zoo weinig te laten terneerslaan. Eén doel had hij slechts
+voor oogen, namelijk: het verre Irkoetsk te bereiken! Maar hij moest Omsk doortrekken,
+zonder er zich op te houden.
+</p>
+<p>»God bescherme mijne moeder en Nadia!” mompelde hij. »Ik heb nog het recht niet om
+aan haar te denken!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff en de moejiek kwamen weldra in de door de kooplieden bewoonde wijk
+aan. Op verscheidene plaatsen waren de aarden wallen verwoest, en dit waren even zoovele
+openingen, waardoor voortdurend soldaten van Feofar-Khan binnenslopen, die, achtergebleven,
+zich aan roof en plundering overgaven.
+</p>
+<p>Het groote marktplein geleek op een kamp; twee duizend Tartaren bivakkeerden er in
+goede orde. De paarden aan palen vastgebonden, maar opgetuigd, stonden gereed op het
+eerste bevel, te vertrekken, want Omsk kon slechts eene voorloopige halte zijn voor
+die Tartaarsche ruiterij, die de voorkeur moest geven aan de weelderige vlakte van
+Oostelijk Siberië, waar rijker steden, vruchtbaarder velden gevonden worden, en waar
+bijgevolg meer gelegenheid tot plunderen zou bestaan.
+</p>
+<p>Boven het hoogere gedeelte der stad, dat zich dapper tegen de <span class="pageNum" id="pb120">[<a href="#pb120">120</a>]</span>herhaalde aanvallen van Ivan Ogareff verdedigde, wapperde de Russische vlag.
+</p>
+<p>Michael Strogoff vermeed de drukke straten. Niet dat hij vreesde herkend te worden,
+maar hij was bang dat, wanneer hij zijne moeder mocht ontmoeten, deze hem bij zijn
+waren naam zou noemen.
+</p>
+<p>De moejiek kende gelukkig een postmeester, die, wanneer hij goed betaald werd, niet
+zou weigeren, hem rijtuig en paarden te verhuren of te verkoopen. Het kwam er dan
+verder slechts op aan de stad ongemerkt te verlaten.
+</p>
+<p>De moejiek bracht Michael Strogoff dus regelrecht naar de wisselplaats, toen deze
+in eene nauwe straat opeens bleef stilstaan en zich achter een muur verschool.
+</p>
+<p>»Wat scheelt u,” vroeg de moejiek hem schielijk, die zeer verwonderd was over deze
+plotselinge beweging.
+</p>
+<p>»Stil!” antwoordde Michael Strogoff haastig, terwijl hij een vinger op zijn mond legde.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik kwam, van het marktplein, eene afdeeling Tartaren de straat inrijden,
+die Michael Strogoff en zijn metgezel ingeslagen hadden.
+</p>
+<p>Aan het hoofd van de afdeeling, een twintigtal ruiters sterk, reed een officier in
+eene zeer eenvoudige uniform. Ofschoon deze zijn blikken overal liet rondgaan, kon
+hij toch het plotselinge verdwijnen van Michael Strogoff niet opgemerkt hebben.
+</p>
+<p>De ruiters reden in vollen draf door de nauwe straat, zonder acht te geven op de voorbijgangers,
+die nauwelijks tijd hadden om uit den weg te gaan.
+</p>
+<p>Toen de ruiters voorbij waren, vroeg Michael Strogoff den moejiek:
+</p>
+<p>»Wie was die officier?”
+</p>
+<p>En, terwijl hij deze vraag deed, was zijn gelaat zoo bleek als dat van een doode.
+</p>
+<p>»Dat is Ivan Ogareff,” antwoordde de Siberiër, maar op een zachten toon, die haat
+verried.
+</p>
+<p>»Hij!” riep Michael Strogoff uit, wien dit woord ontsnapte met eene uitdrukking van
+woede, die hij niet kon bedwingen.
+</p>
+<p>Hij had in dien officier den reiziger herkend, die hem aan de wisselplaats te Ichim
+een slag had gegeven!
+</p>
+<p>En, het was alsof er een licht voor hem opging; die reiziger, ofschoon hij hem slechts
+even gezien had, herinnerde hem dien ouden Zigeuner, wiens woorden hij op de markt
+van Nijni-Novgorod had opgevangen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff vergiste zich niet. In de kleeding van een Zigeuner en in gezelschap
+van den troep van Sangarre, had Ivan Ogareff de provincie Nijni-Novgorod kunnen verlaten.
+Hij was het die, in den nacht op het kermisplein, die zonderlinge woorden had gesproken,
+waarvan Michael Strogoff nu den zin begreep; hij was het die aan boord van de <i>Kaukasus</i> met de geheele bende Zigeuners reisde; hij <span class="pageNum" id="pb121">[<a href="#pb121">121</a>]</span>was het, die langs een anderen weg, van Kazan naar <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> door het Oeral-gebergte, Omsk bereikt had, alwaar hij nu het bevel voerde.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p121width" id="p121"><img src="images/p121.jpg" alt="»Kunt ge mij antwoorden?” vroeg hij op ernstigen toon." width="505" height="720"><div class="figAnnotation p121width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb130">Blz<span id="xd34e2619">.</span> 130</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Kunt ge mij antwoorden?” vroeg hij op ernstigen toon.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Ivan Ogareff was nog geen drie dagen geleden te Omsk aangekomen, <span class="pageNum" id="pb122">[<a href="#pb122">122</a>]</span>en, zonder de noodlottige ontmoeting te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, zonder het ongeval dat hem drie dagen aan de boorden van de Irtisch had opgehouden,
+zou Michael Strogoff hem zeker op den weg naar Irkoetsk vooruit zijn geweest! En wie
+weet hoeveel onheil er in de toekomst door vermeden zou zijn geworden!
+</p>
+<p>De moejiek en hij vervolgden nu hun weg door de stad, en kwamen eindelijk aan het
+posthuis aan. Omsk door een der bressen in de wallen te verlaten zou niet moeielijk
+vallen, vooral wanneer het eenmaal donker was. Wat het bekomen van een rijtuig betrof,
+dat was onmogelijk. Er was er geen te koop, noch te huur. Maar wat behoefde Michael
+Strogoff nu ook een rijtuig. Helaas! Hij reisde nu toch maar alleen. Een paard moest
+hem voldoende zijn en dit paard kon hij gelukkig krijgen. Het was een stevig paard,
+waarvan Michael Strogoff, een ferm ruiter zijnde, goed partij kon trekken.
+</p>
+<p>Het paard werd tegen een hoogen prijs gekocht en, eenige minuten later, was hij gereed
+om te vertrekken.
+</p>
+<p>Het was toen vier uur in den namiddag. Hij bleef in het wisselstation tot dat het
+donker was geworden.
+</p>
+<p>In de wachtkamer bevond zich eene groote menigte, die, om nieuwstijdingen te vernemen,
+aldaar was samengevloeid.
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde aandachtig naar hetgeen men vertelde, maar hij mengde zich
+niet in het gesprek.
+</p>
+<p>Terwijl hij bezig was om iets te gebruiken, hoort hij op eens een gil, die hem doet
+sidderen, en tegelijk de woorden:
+</p>
+<p>»Mijn zoon!”
+</p>
+<p>Zijne moeder, de oude Marfa stond voor hem! Zij glimlachte al bevende; zij strekte
+de armen naar hem uit.… Michael Strogoff stond op, en was op het punt in hare armen
+te vliegen.
+</p>
+<p>De gedachte aan zijn plicht, het ernstige gevaar dat uit deze ontmoeting voor zijne
+moeder en voor hem kon ontstaan, weerhielden hem plotseling, en zoo groot was zijne
+zelfbeheersching, dat niet een zijner gelaatsspieren zich vertrok. Een vijftigtal
+menschen waren er in de wachtkamer, waaronder misschien spionnen; en wist men niet
+in de geheele stad dat de zoon van Marfa tot de koeriers van den keizer behoorde.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bleef onbeweeglijk.
+</p>
+<p>»Michael!” riep zijne moeder uit.
+</p>
+<p>»Wie zijt ge, goede vrouw?” vroeg Michael Strogoff, hoewel hij deze woorden veeleer
+stamelde, dan uitsprak.
+</p>
+<p>»Wie ik ben? vraagt gij dat? Mijn kind kent ge uwe moeder dan niet meer?”
+</p>
+<p>»Gij vergist u!” antwoordde Michael Strogoff koel weg. »Eene gelijkenis misleidt u.…”
+</p>
+<p>De oude Marfa keek hem strak in de oogen:
+</p>
+<p>»Zijt gij niet de zoon van Peter en Marfa Strogoff?” zeide zij.
+</p>
+<p>Michael Strogoff zou zijn leven gegeven hebben om zijne moeder <span class="pageNum" id="pb123">[<a href="#pb123">123</a>]</span>vrij in zijne armen te kunnen drukken!.… maar gaf hij toe, het ware met hem, met haar,
+met zijn eed gedaan geweest!.…
+</p>
+<p>»Ik weet waarlijk niet wat ge zeggen wilt, vrouwtje,” antwoordde hij, eenige schreden
+achteruittredende.
+</p>
+<p>»Michael!” riep de oude moeder opnieuw.
+</p>
+<p>»Ik heet niet Michael! Ik ben nooit uw zoon geweest! Ik ben Nikolaas Korpanoff, koopman
+te Irkoetsk!.…”
+</p>
+<p>En plotseling verliet hij de wachtkamer, terwijl de volgende woorden voor ’t laatst
+weerklonken:
+</p>
+<p>»Mijn zoon! mijn zoon!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff zich niet langer kunnende bedwingen, was heengegaan. Zijne oude moeder
+was bijna levenloos op eene bank neergevallen. Doch op het oogenblik dat de postmeester
+toeschoot om haar te helpen, stond de oude vrouw weder op. Er was op eens een licht
+voor haar opgegaan. Dat haar zoon haar niet had willen herkennen was onmogelijk en
+even onmogelijk was het dat zij een ander voor hem had aangezien. Hij moest dus overwegende
+redenen gehad hebben om zoo jegens haar te handelen.
+</p>
+<p>»Ik ben krankzinnig!” zeide zij tot hen die haar ondervroegen. »Mijne oogen hebben
+mij bedrogen! Die jonge man is mijn kind niet! Laat ik er maar niet meer aan denken!
+Ik zou hem, ten laatste, overal meenen te zien.”
+</p>
+<p>Er waren nog geen tien minuten verloopen of een Tartaarsch officier vertoonde zich
+aan het posthuis.
+</p>
+<p>»Marfa Strogoff?” vroeg hij.
+</p>
+<p>»Dat ben ik,” antwoordde de oude vrouw op een zoo kalmen toon en met een zoo rustig
+gelaat, dat zij, die getuigen geweest waren van de ontmoeting die zooeven plaats had
+gehad, haar niet zouden herkend hebben.
+</p>
+<p>»Kom met mij mee,” zeide de officier.
+</p>
+<p>Marfa Strogoff volgde den officier ongedwongen en verliet het posthuis.
+</p>
+<p>Eenige oogenblikken daarna bevond Marfa Strogoff zich in het bivak op het groote marktplein
+in tegenwoordigheid van Ivan Ogareff aan wien al de bijzonderheden van dit tooneel
+onmiddellijk waren overgebracht.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff, de waarheid vermoedende, had zelf die oude Siberische vrouw willen ondervragen.
+</p>
+<p>»Je naam?” vroeg hij op barschen toon.
+</p>
+<p>»Marfa Strogoff.”
+</p>
+<p>»Hebt ge een zoon?”
+</p>
+<p>»Ja.”
+</p>
+<p>»Hij is koerier van den czaar?”
+</p>
+<p>»Ja.”
+</p>
+<p>»Waar is hij?”
+</p>
+<p>»Te Moskou.”
+</p>
+<p>»Hebt ge geen tijding van hem?”
+<span class="pageNum" id="pb124">[<a href="#pb124">124</a>]</span></p>
+<p>»Geene.”
+</p>
+<p>»Sedert hoelang?”
+</p>
+<p>»Sedert twee maanden.”
+</p>
+<p>»Wie was die jonge man die ge, eenige oogenblikken geleden, aan het posthuis je zoon
+noemdet?”
+</p>
+<p>»Een jonge Siberiër, dien ik voor hem aangezien heb,” antwoordde Marfa Strogoff. »Het
+is wel de tiende in wien ik mijn zoon heb meenen te herkennen, sedert de stad vol
+vreemdelingen is! Ik meen hem overal te zien!”
+</p>
+<p>»Die jonge man was dus Michael Strogoff niet?”
+</p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>»Weet ge wel, dat ik je kan laten pijnigen, totdat ge de waarheid bekend hebt?”
+</p>
+<p>»Ik heb de waarheid gezegd, en de foltering zal niets aan mijne woorden veranderen.”
+</p>
+<p>»Die Siberiër was Michael Strogoff dan niet?” vroeg Ivan Ogareff andermaal.
+</p>
+<p>»Neen! Hij was het niet,” antwoordde Marfa Strogoff. »Geloof mij, dat ik voor niets
+ter wereld mijn zoon zou verloochenen.”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff bleef twijfelen. Indien die zoon, zeide hij tot zichzelf, in het eerst
+zijne moeder verloochend heeft, en de moeder op hare beurt haar zoon, dan kan dit
+niets anders zijn dan om eene zeer ernstige reden.
+</p>
+<p>Hij twijfelde er dus niet meer aan of de gewaande Nikolaas Korpanoff was Michael Strogoff,
+de koerier van den czaar, zich onder een valschen naam verbergende, en belast met
+eene zending, die voor hem van het uiterste belang was om te weten. Hij gaf dus ook
+oogenblikkelijk bevel hem na te zetten. Daarna zeide hij, zich naar Marfa wendende:
+</p>
+<p>»Dat deze vrouw naar Tomsk vervoerd worde.”
+</p>
+<p>En, terwijl de soldaten haar onbeschoft medesleepten, mompelde hij binnen ’s monds:
+</p>
+<p>Als het oogenblik daar is, zal ik die oude tooverheks wel doen praten.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch15" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5935">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XV.</h2>
+<h2 class="main">De moerassen van de Baraba.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Gelukkig dat Michael Strogoff zoo plotseling de wisselplaats verlaten had, want Ivan
+Ogareff had zijn signalement naar alle uitgangen der stad gezonden, om hem te kunnen
+doen aanhouden; maar, daar hij niet oogenblikkelijk achtervolgd was, was <span class="pageNum" id="pb125">[<a href="#pb125">125</a>]</span>het hem gelukt door eene der bressen van de wallen te ontsnappen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p125width" id="p125"><img src="images/p125.jpg" alt="Michael Strogoff reed zeer voorzichtig." width="497" height="720"><div class="figAnnotation p125width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb131">Blz. 131</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Michael Strogoff reed zeer voorzichtig.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Den 29<sup>sten</sup> Juli, te acht uur ’s avonds, had Michael Strogoff Omsk verlaten. Die stad ligt halverwege
+Moskou en Irkoetsk, waar <span class="pageNum" id="pb126">[<a href="#pb126">126</a>]</span>hij binnen tien dagen moest aankomen, indien hij het Tartaarsche leger voor wilde
+zijn. Het ongelukkig toeval dat hem zijne moeder deed ontmoeten, had zijn incognito
+verraden en Ivan Ogareff zou wel alles in het werk stellen om zich van hem meester
+te maken. Michael Strogoff spoorde dus zijn paard stevig aan.
+</p>
+<p>Te middernacht kwam hij te Koelikovo aan, na zeventig wersten afgelegd te hebben.
+Hier vond hij noch rijtuig, noch paarden. Ter nauwernood kon Michael Strogoff hier
+voor hem en voor zijn paard eenig voedsel bekomen. Alles was door de Tartaren geroofd
+geworden.
+</p>
+<p>Het kwam er nu op aan zijn paard te sparen. Evenwel moest hij spoed maken, om niet
+ingehaald te worden door de ruiters, die Ivan Ogareff hem waarschijnlijk achterna
+gezonden had. Tot nog toe had het weder de reis van den koerier van den czaar begunstigd.
+De luchtgesteldheid was draaglijk. De zeer korte nachten in dien tijd van het jaar
+maakten voor Michael Strogoff het reizen wel gemakkelijk, doch minder veilig. Daarom
+had hij liever gezien, dat deze geheele Siberische streek, gedurende een paar maanden,
+in het duister van den poolnacht verzonken ware geweest.
+</p>
+<p>Den 30<sup>sten</sup> Juli te acht uur in den morgen kwam hij voorbij het wisselstation van Toeroenoff
+en snelde hij de moerassige streken der Baraba binnen.
+</p>
+<p>Daar konden, over eene oppervlakte van drie honderd wersten, de natuurlijke moeielijkheden
+zeer groot worden. Dat wist hij, maar hij wist ook dat hij ze zou te boven komen,
+van welken aard zij ook mochten zijn.
+</p>
+<p>Deze uitgestrekte moerassen, loopende van het noorden naar het zuiden tusschen den
+zestigsten en twee en vijftigsten parallelcirkel, dienen tot vergaarplaats van al
+het water dat, na langdurige regens, geene uitwatering vindt noch in de Obi, noch
+in de Irtisch. De grond is er kleiachtig, en bijgevolg ondoordringbaar, zoodat het
+water er eene streek vormt die in het warme jaargetijde zeer moeilijk door te trekken
+is.
+</p>
+<p>De weg naar Irkoetsk loopt evenwel door die streek, die in den winter beter bereisbaar
+en zeer bezocht wordt door de jagers die ter jacht gaan op den marter, het sabeldier,
+en de kostbare vossen, wier pels zoo gezocht is.
+</p>
+<p>Michael Strogoff reed onvermoeid door, springende over de kloven, die zich hier en
+daar in den weg bevonden. Maar hoe vlug zij ook reden, konden paard noch ruiter aan
+de steken der tweevleugelige insecten ontkomen, die dit moerassige land ten plaag
+verstrekken.
+</p>
+<p>De reizigers die ’s zomers genoodzaakt zijn de Baraba over te steken, dragen zorg
+zich te voorzien van een paardenharen masker, waaraan een soort van maliënkolder van
+zeer fijn ijzerdraad bevestigd is, die hunne schouders bedekt. Ondanks deze voorzorgen
+zijn er weinigen, die uit deze moerassen komen, zonder hun gezicht, hun hals en hunne
+handen vol roode bulten te hebben.
+<span class="pageNum" id="pb127">[<a href="#pb127">127</a>]</span></p>
+<p>Het paard van Michael Strogoff, door deze venijnige insecten gestoken, ging er van
+door alsof het door duizenden sporen aangezet werd, zijne zijden met zijn staart zweepende,
+en door de snelheid van zijn vaart eene afleiding voor zijne pijniging zoekende.
+</p>
+<p>Wie zou gelooven dat deze streek van de Baraba, zoo ongezond gedurende de hitte, nog
+bewoond kon zijn? En dat was toch zoo. Eenige ver van elkander gelegen Siberische
+gehuchten vertoonden zich tusschen het reusachtige riet, dat aan weerszijden van den
+weg stond. Mannen, vrouwen, kinderen, grijsaards, gekleed in dierenhuiden, en hun
+gelaat bedekt met blaren, met pek bestreken, lieten kudden magere schapen grazen;
+maar om deze dieren tegen den aanval der insecten te beschutten, hielden zij ze onder
+den wind van hoopen brandend groen hout, die zij dag en nacht aanvulden en waarvan
+de scherpe bijtende rook zich langzaam over het onmetelijke moeras verspreidde.
+</p>
+<p>Toen Michael Strogoff gewaar werd dat zijn paard, afgemat van vermoeienis, op het
+punt was van neder te storten, hield hij voor een dier ellendige gehuchten stil, en
+wreef hij, zijne eigene vermoeienis vergetende, volgens de gewoonte in Siberië, zelf
+de steken van het arme dier met warm vet in; vervolgens gaf hij het een goed rantsoen
+voeder, en eerst na het goed verzorgd te hebben, dacht hij aan de versterking van
+zijn eigen persoon door het gebruiken van een stuk brood met vleesch en een paar glazen
+kwass. Een uur, hoogstens twee uren daarna, zette hij in allerijl zijne reis, langs
+den oneindigen weg naar Irkoetsk, voort.
+</p>
+<p>Negentig wersten werden aldus van af Toeroenoff afgelegd, en den 30<sup>sten</sup> Juli, te vier uur in den namiddag, kwam Michael Strogoff te Elamsk aan.
+</p>
+<p>Daar moest hij aan zijn paard een nacht rust geven. Het moedige dier zou niet langer
+die reis hebben kunnen vervolgen, hier, evenals overal anders was geen middel van
+vervoer meer te vinden.
+</p>
+<p>Elamsk, eene kleine stad die de Tartaren nog niet bezocht hadden, was bijna geheel
+ontvolkt, want zij was gemakkelijk te bemachtigen; daarom waren de paardenposterij,
+de bureaux van politie, en het gouvernementshuis op hooger bevel verlaten geworden.
+</p>
+<p>Den volgenden dag verliet Michael Strogoff Elamsk op het oogenblik dat men vertelde
+dat de Tartaarsche verkenners zich op een afstand van tien wersten vertoond hadden.
+Hij haastte zich dus om vooruit te komen. De weg was wel effen, maar zeer kronkelend
+en daardoor veel langer; echter was aan den regelrechten, korteren tocht, door het
+net van vijvers en poelen, geen denken.
+</p>
+<p>Twee dagen daarna, den 1<sup>sten</sup> Augustus, honderd twintig wersten verder, kwam hij tegen twaalf uur aan het vlek
+Spaskoë en tegen twee uur hield hij stil in het vlek Pokrowskoë, waar hij tot den
+volgenden morgen moest vertoeven, omdat zijn paard, geheel afgereden, niet meer voortkon.
+<span class="pageNum" id="pb128">[<a href="#pb128">128</a>]</span></p>
+<p>Den 2<sup>den</sup> Augustus bereikte hij te vier uur Kamsk, na weder vijf en zeventig wersten te hebben
+afgelegd.
+</p>
+<p>Het land had hier een geheel ander aanzien. Het kleine vlek Kamsk ligt, als een bewoonbaar
+en gezond eiland, in het midden der onbewoonbare landstreek. Het ligt midden in de
+Baraba. Dank zij de kanalisatie van de Tom, eene nevenrivier van de Irtisch, die langs
+Kamsk vloeit, zijn de verpestende moerassen in weelderige weilanden herschapen. Evenwel
+hebben deze verbeteringen nog niet geheel over de koortsen gezegevierd, die, gedurende
+den herfst, het verblijf in die stad gevaarlijk maken. En toch is het hier, dat de
+bewoners van de Baraba eene toevlucht zoeken, wanneer de peststof, die uit de moerassen
+opstijgt, hen uit andere deelen van de provincie verjaagt.
+</p>
+<p>Het stadje Kamsk was nog niet verlaten; het was tot nog toe van den inval der Tartaren
+vrij gebleven.
+</p>
+<p>Michael Strogoff kon hier dus geen nieuws vernemen. Hij bleef dan ook maar in de herberg
+waar hij zijn intrek had genomen en vertoonde zich zoo min mogelijk.
+</p>
+<p>Den volgenden morgen, te zes uur vertrok hij met het voornemen dien dag de tachtig
+wersten af te leggen, die Kamsk van het gehucht Oebinsk scheidden.
+</p>
+<p>Te Oebinsk overnachtte hij, om zijn paard te laten uitrusten, en den volgenden morgen
+bij het krieken van den dag vertrok hij naar het honderd wersten verder gelegen Ikoelskoï,
+maar ongelukkig was de weg daarheen allerellendigst door den regen, die gedurende
+eenige weken gevallen was. Doch eenmaal de honderd vijf en twintig wersten, die dit
+vlek van Kolivan scheiden, afgelegd hebbende, zou de weg beter worden; maar zoo hij
+dan geen natuurlijke hinderpalen meer te duchten had, zou hij waarschijnlijk alles
+van den mensch te vreezen hebben.
+</p>
+<p>Eindelijk tegen half vier in den namiddag verliet hij de laatste moerassige streken
+van de Baraba en weerklonk de harde en droge Siberische grond weder onder den hoef
+van zijn paard. Hij had Moskou den 15<sup>den</sup> Juli verlaten. Den 5<sup>den</sup> Augustus had hij dus een en twintig dagen gereisd, de meer dan zeventig uren medegerekend,
+die hij aan de boorden van de Irtisch verloren had. Hij was nu nog vijftien honderd
+wersten van Irkoetsk verwijderd.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch16" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5944">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XVI.</h2>
+<h2 class="main">Eene laatste poging.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Michael Strogoff had wel gelijk dat hij eene of andere onaangename ontmoeting vreesde
+in de vlakten, die zich aan gene <span class="pageNum" id="pb129">[<a href="#pb129">129</a>]</span>zijde van de Baraba uitstrekken. De door de paarden platgetrapte velden toonden aan
+dat de Tartaren daar over getrokken waren en van deze barbaren kan men zeggen wat
+van de Turken gezegd <span class="pageNum" id="pb130">[<a href="#pb130">130</a>]</span>wordt: »Daar waar de Turk doorgetrokken is, groeit geen kruid meer!”
+<span class="pageNum" id="pb129a">[<a href="#pb129a">129</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p129width" id="p129"><img src="images/p129.jpg" alt="Michael Strogoff legde zijn revolver op hem aan." width="498" height="720"><div class="figAnnotation p129width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb135">Blz. 135</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Michael Strogoff legde zijn revolver op hem aan.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb130a">[<a href="#pb130a">130</a>]</span></p>
+<p>Michael Strogoff moest dus de grootste voorzorgen nemen bij het doortrekken dezer
+streek. De rook, die hier aan den gezichteinder dwarrelend opsteeg, toonde aan dat
+vlekken en gehuchten nog brandden. Waren deze branden aangestoken door de voorhoede?
+Of was het leger van den emir reeds tot aan de uiterste grenzen der provincie voortgerukt?
+Bevond Feofar-Khan zich in persoon in het gouvernement van de Yeniseïsk? Dat wist
+Michael Strogoff niet en hieromtrent kon hij niets met zekerheid bepalen. Was het
+land dan zoo verlaten, dat hij geen enkele Siberiër meer vond om hem <span class="corr" id="xd34e2792" title="Bron: intelichten">in te lichten</span>?
+</p>
+<p>Michael Strogoff legde twee wersten op den geheel verlaten weg af. Hij keek links
+en rechts rond om een of ander huis te vinden, dat niet verlaten was; doch die, welke
+hij onderzocht, waren allen ledig.
+</p>
+<p>Eene hut, die hij tusschen de boomen bespeurde, rookte echter nog. Toen hij ze naderde,
+zag hij, op eenige schreden van de overblijfsels van het huis, een grijsaard, door
+schreiende kinderen omringd. Eene nog jonge vrouw, zijne dochter zonder twijfel, de
+moeder dezer kleinen, zag, op den grond geknield liggende, met een verwilderd oog
+dit tooneel van verwoesting aan. Zij had een kind van eenige maanden aan de borst.
+Het huisgezin was omringd van puinhoopen en van alles beroofd.
+</p>
+<p>Michael Strogoff naderde den grijsaard.
+</p>
+<p>»Kunt ge mij antwoorden?” vroeg hij op een ernstigen toon.
+</p>
+<p>»Spreek,” zeide de grijsaard.
+</p>
+<p>»Zijn de Tartaren hier doorgetrokken?”
+</p>
+<p>»Ja, daar mijn huis verbrand is!”
+</p>
+<p>»Was het een geheel leger of eene afdeeling?”
+</p>
+<p>»Een leger, want zoover het oog reikt, zijn onze velden verwoest.”
+</p>
+<p>»Aangevoerd door den emir?.…”
+</p>
+<p>»Door den emir, want het water van de Obi is rood van het bloed!”
+</p>
+<p>»En is Feofar-Khan binnen Tomsk getrokken?”
+</p>
+<p>»Ja.”
+</p>
+<p>»Weet gij ook of de Tartaren zich van Kolivan hebben meester gemaakt?”
+</p>
+<p>»Neen, want Kolivan staat nog niet in brand!”
+</p>
+<p>»Heb dank vriend.—Kan ik iets voor u en de uwen doen?”
+</p>
+<p>»Niets.”
+</p>
+<p>»Tot weerziens.”
+</p>
+<p>»Vaarwel.”
+</p>
+<p>En na vijf en twintig roebels in den schoot der ongelukkige vrouw geworpen te hebben,
+die zelfs geene kracht bezat hem te bedanken, gaf Michael Strogoff zijn paard de sporen
+en vervolgde hij zijn tocht.
+</p>
+<p>Hij wist nu éen ding, namelijk dat hij Tomsk moest mijden. Naar Kolivan te gaan, waar
+de Tartaren nog niet waren, was mogelijk. <span class="pageNum" id="pb131">[<a href="#pb131">131</a>]</span>Ook had hij zich van levensmiddelen voor een langen rit te voorzien; vervolgens moest
+hij een zijweg inslaan ten einde Tomsk om te trekken.
+</p>
+<p>Hij aarzelde geen oogenblik. Hij haastte zich den linkeroever van de Obi te bereiken,
+waarvan hij nog veertig wersten verwijderd was.
+</p>
+<p>Kolivan eens bereikt hebbende, zou zijne reis beter gaan. Hij kon daar ook zijn paard,
+dat door de lange reis geducht uitgeput zou zijn, tegen een ander verruilen. Zoolang
+hij door het verwoeste land trok, bleven de moeielijkheden nog zeer groot, maar, wanneer
+hij, na Tomsk vermeden te hebben, den weg naar Irkoetsk door de provincie van de Yeniseïsk
+kon hernemen, zou hij in eenige dagen zijn doel bereikt hebben.
+</p>
+<p>Het was nu langzamerhand donker geworden. De dag was vrij heet geweest. Er heerschte
+over de geheele steppe eene diepe stilte. Alleen hoorde men op dien eenzamen weg de
+stappen van het paard, en eenige woorden waarmede zijn meester het aanzette.
+</p>
+<p>Michael Strogoff reed zoo snel mogelijk voort, maar toch zeer voorzichtig om niet
+buiten den weg te geraken, die omzoomd was met vijvers en kleine stroomen die in de
+Obi uitliepen.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik steeg Michael Strogoff van zijn paard en zocht hij de juiste richting
+van den weg te verkennen, toen hij een verward gedruisch, dat uit het westen kwam,
+meende te hooren. Het was het getrappel van een troep paarden in de verte.
+</p>
+<p>Hij hield zijn oor midden op den weg tegen den grond en luisterde met meer oplettendheid.
+</p>
+<p>»Het is eene afdeeling ruiterij, die van Omsk komt,” zeide hij tot zichzelf. »Zij
+rijdt snel, want het gedruisch wordt duidelijker. Zouden het Russen of Tartaren zijn?”
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde opnieuw.
+</p>
+<p>»Ja,” zeide hij, »die ruiters rijden in vollen draf! Binnen tien minuten zullen zij
+hier zijn! Mijn paard kan hen niet vooruitblijven. Wanneer het Russen zijn, dan voeg
+ik mij bij hen. Zijn het Tartaren, dan moet ik hen vermijden. Maar hoe? Waar mij in
+deze steppen te verbergen?”
+</p>
+<p>Hij keek om zich heen en zijn zoo doordringend oog ontdekte door de duisternis heen
+eene massa, die zich op eenen afstand van honderd passen links van den weg flauw afteekende.
+</p>
+<p>»Daar is eenig kreupelhout,” zeide hij. »Zoek ik daar eene schuilplaats, dan stel
+ik mij misschien bloot om gevangen te worden genomen, als zij het kreupelhout doorzoeken,
+maar er is geene keus! Daar zijn zij! daar zijn zij!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff nam zijn paard bij den toom en drong in een boschje van lorkeboomen
+door, dat zich langs den weg bevond.
+</p>
+<p>De duisternis was zoo dicht, dat hij geen gevaar liep van bemerkt te worden, tenzij
+het boschje nauwkeurig onderzocht werd. Hij maakte zijn paard aan een boom vast, en
+ging aan den rand van <span class="pageNum" id="pb132">[<a href="#pb132">132</a>]</span>het bosch op den grond liggen om te zien met welke lieden hij te doen had.
+</p>
+<p>Nauwelijks had hij achter een groep pijnboomen plaats genomen of hij zag eenige lichten
+flikkeren.
+</p>
+<p>»Toortsen!” zeide hij tot zichzelf.
+</p>
+<p>En hij kroop opeens, als een wilde, achter het kreupelhout weg.
+</p>
+<p>Hoe meer de ruiters het bosch naderden, hoe duidelijker en hoe langzamer ook het getrappel
+hunner paarden begon te worden. Zouden die ruiters den weg verlichten met het oogmerk
+er de minste bochten van te onderzoeken?
+</p>
+<p>Michael Strogoff vreesde het, en instinctmatig sloop hij naar den kant van het stroompje
+dat achter het boschje liep, gereed om er in te springen, als het noodig was.
+</p>
+<p>Aan het kreupelhout gekomen, hield de afdeeling stil. De ruiters stegen af. Zij waren
+ongeveer vijftig in getal. Een tiental van hen droegen toortsen.
+</p>
+<p>Aan eenige toebereidselen zag Michael Strogoff, dat de afdeeling er gelukkig geenszins
+aan dacht om het kreupelhout te onderzoeken, maar dat ze op de plaats wilden bivakkeren,
+om de paarden te laten rusten en aan de manschappen eenig voedsel te laten gebruiken.
+</p>
+<p>Inderdaad begonnen de paarden te grazen en de ruiters strekten zich langs den weg
+uit en verdeelden den voorraad uit hunne ransels onder elkander.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had zijne tegenwoordigheid van geest behouden, en tusschen het hooge
+gras sluipende, zocht hij te zien en te hooren.
+</p>
+<p>Het was eene afdeeling, die van Omsk kwam. Zij was samengesteld uit usbecksche ruiters,
+het heerschend ras in Tartarije, en wier type veel overeenkomst heeft met dat der
+Mongolen. Deze lieden, goed gebouwd, van eene meer dan middelmatige gestalte en met
+een ruw en woest gelaat, hadden, als hoofddeksel, de <span class="ex">talpak</span>, een soort van muts van zwart schapevel, en als schoeisel, gele laarzen met hooge
+hakken en punten. Hun pels van gewatteerd sits was om het lijf gesloten door een rood
+gestikten lederen gordel. Zij waren gewapend met een schild, een krommen sabel en
+een vuursteengeweer, aan den zadelknop hangende. Over hunne schouders hing een vilten,
+opzichtig gekleurden mantel.
+</p>
+<p>Deze afdeeling werd aangevoerd door een <span class="ex">pendja-baschi</span>, dat wil zeggen een commandant over vijftig man, hebbende onder zich een <span class="ex">deh-baschi</span>, of commandant van tien man. Deze beide officieren droegen een helm en een maliënkolder;
+trompetjes, aan den zadelknop bevestigd, waren het onderscheidingsteeken van hun graad.
+</p>
+<p>De <span class="ex">pendja-baschi</span> had zijne manschappen laten uitrusten, die door een langen marsch zeer vermoeid waren.
+Al pratende en den <span class="ex">beng</span> rookende, zijnde het hennepblad dat de grondstof van den <span class="ex">haschisch</span> uitmaakt, waarvan de Aziaten zooveel gebruik maken, liepen de beide officieren heen
+en weer in het boschje, zoodat <span class="pageNum" id="pb133">[<a href="#pb133">133</a>]</span>Michael Strogoff, zonder gezien te worden, hun gesprek kon verstaan, daar het in het
+<span id="xd34e2874">Tartaarsch</span> werd gevoerd.
+</p>
+<p>Reeds door de eerste woorden die hij opving, werd zijne aandacht sterk gespannen.
+Inderdaad golden zij hem.
+</p>
+<p>»Die koerier kan ons toch niet ver vooruit zijn,” zeide de <span class="ex">pendja-baschi</span>, »en, van den anderen kant, is het onmogelijk dat hij een anderen weg dan die door
+de Baraba heeft genomen.”
+</p>
+<p>»Wie weet of hij Omsk wel verlaten heeft?” antwoordde de <span class="ex">deh-baschi</span>. »Misschien houdt hij zich nog in een of ander huis van die stad verscholen.”
+</p>
+<p>»Dat zou waarlijk te wenschen zijn! Kolonel Ogareff zou dan niet meer behoeven te
+vreezen dat de dépêches, die deze koerier moet overbrengen, de plaats harer bestemming
+zouden bereiken.”
+</p>
+<p>»Men zegt dat het een Siberiër is,” hernam de <span class="ex">deh-baschi</span>. »Hij moet dus goed de streken kennen, en het is mogelijk dat hij den weg naar Irkoetsk
+verlaten heeft, om hem later weer te hernemen!”
+</p>
+<p>»Maar dan zouden wij hem vooruit zijn,” antwoordde de <span class="ex">pendja-baschi</span>, »want wij hebben Omsk een klein uur na hem verlaten, en wij hebben den kortsten
+weg genomen en wel met al de snelheid onzer paarden. Derhalve is hij òf te Omsk gebleven,
+òf wij zullen vóor hem te Tomsk aankomen. In beide gevallen, zal hij dus Irkoetsk
+niet bereiken.”
+</p>
+<p>»Die Siberische vrouw is zeker zijne moeder!” zeide de <span class="ex">deh-baschi</span>.
+</p>
+<p>Op dit gezegde klopte het hart van Michael Strogoff, alsof het vaneen zou springen.
+</p>
+<p>»Ja,” antwoordde de <span class="ex">pendja-baschi</span>, »zij heeft goed volgehouden dat die gewaande koopman haar zoon niet was; maar het
+was te laat. Kolonel Ogareff heeft zich niet laten beetnemen, en, zooals hij gezegd
+heeft, hij zal die oude tooverheks wel weten te doen praten, wanneer het oogenblik
+daar is.”
+</p>
+<p>Deze woorden waren even zooveel dolksteken voor Michael Strogoff! Het was bekend dat
+hij een koerier van den czaar was! Eene afdeeling ruiters zou hem wel den weg afsnijden!
+En wat nog smartvoller voor hem was, zijne moeder was in de handen der Tartaren, en
+de wreede Ogareff maakte zich sterk haar te doen praten, wanneer hij zulks maar wilde!
+</p>
+<p>Michael Strogoff wist wel, dat de krachtvolle Siberische vrouw niet zou praten, al
+moest zij er het leven bij laten! Hij geloofde niet dat hij Ivan Ogareff meer kon
+haten dan hij hem tot nu toe gehaat had. De ellendeling die zijn land verried, dreigde
+nu zijne moeder te pijnigen!
+</p>
+<p>Het gesprek tusschen die beide officiers werd voortgezet, en Michael Strogoff meende
+er uit te begrijpen, dat er een groot gevecht in de omstreken van Kolivan op handen
+was tusschen de <span id="xd34e2915">Moskovische</span> troepen die uit het noorden aanrukten en de Tartaarsche troepen. Een klein <span id="xd34e2918">Russisch</span> korps van twee duizend man, vertelde <span class="pageNum" id="pb134">[<a href="#pb134">134</a>]</span>men, was op marsch naar Tomsk. Indien dit zoo was, dan zou dat korps met het gros
+van het leger van Feofar-Khan slaags gerakende, onvermijdelijk in de pan gehakt worden,
+en de geheele weg naar Irkoetsk zou voor de overweldigers open liggen.
+</p>
+<p>Wat Michael Strogoff zelf betreft, hij vernam, door eenige woorden van den <span class="ex">pendja-baschi</span>, dat hij vogelvrij was verklaard, en dat er bevel gegeven was hem dood of levend
+in handen te krijgen.
+</p>
+<p>Het was dus zaak voor Michael Strogoff, de ruiters op den weg naar Irkoetsk vooruit
+te komen en zoo snel mogelijk de Obi over te trekken.
+</p>
+<p>Hij had bijgevolg geen oogenblik te verliezen. Het was éen uur in den morgen. Hij
+moest van de duisternis gebruik maken, en toch scheen hem het welslagen eener dergelijke
+vlucht bijna onmogelijk toe.
+</p>
+<p>Hoe uit dit kreupelbosch te komen, uit dien moerassigen grond overal dicht begroeid
+met stekelige brem. Het eenige dat er op zat, was om te trachten op den grooten weg
+te komen, door het bosch om te rijden, en de Obi te bereiken, al moest hij zijn paard
+zien bezwijken en vervolgens dien machtigen stroom, hetzij in een pont, hetzij al
+zwemmende <span class="corr" id="xd34e2933" title="Bron: overtetrekken">over te trekken</span>.
+</p>
+<p>Zijne zielskracht, zijn moed hadden zich in het gezicht van het gevaar vertienvoudigd.
+Het gold zijn leven, zijne zending, de eer van zijn land, wellicht het heil zijner
+moeder.
+</p>
+<p>Hij had geen oogenblik meer te verliezen. Reeds was er eenige beweging onder de manschappen
+van de afdeeling gekomen, en hunne paarden trokken langzamerhand naar het vereenigingspunt
+in het boschje.
+</p>
+<p>Michael Strogoff naderde, al kruipende door het hooge gras, zijn paard, dat op den
+grond te rusten lag. Hij liefkoosde het, en het gelukte hem het stil te doen opstaan.
+Hij deed het zijn gebit aan, bevestigde den buikriem, onderzocht de riemen der stijgbeugels,
+en leidde het zachtjes bij den toom. Het scheen dat het dier begreep wat men van hem
+wilde; het volgde gewillig zijn meester zonder het minste gehinnik te laten hooren.
+Evenwel staken eenige usbecksche paarden de ooren op, en liepen langzaam naar den
+rand van het boschje.
+</p>
+<p>Michael Strogoff hield zijn revolver in de rechter hand, gereed om den eersten den
+besten ruiter, die naderen mocht een kogel door het hoofd te jagen. Hij werd gelukkig
+niet opgemerkt en hij kon den hoek van het bosch bereiken die op den grooten weg uitkwam.
+</p>
+<p>Ongelukkigerwijze begon, op het oogenblik dat hij den rand van het kreupelboschje
+zou overschrijden, een usbecksch paard, dat hem rook, te hinniken en rende het op
+den weg.
+</p>
+<p>Zijn meester snelde toe om het terug te halen, maar in de morgenschemering de schim
+van een mensch ontwarende, riep hij:
+</p>
+<p>»Verraad.”
+<span class="pageNum" id="pb135">[<a href="#pb135">135</a>]</span></p>
+<p>Op dien kreet stonden al de manschappen op en vlogen zij naar den weg.
+</p>
+<p>Michael Strogoff sprong op zijn paard en zette het in galop.
+</p>
+<p>De beide officieren der afdeeling waren toegesneld, en wakkerden hunne manschappen
+aan.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik werd een knal gehoord en voelde Michael Strogoff zijn pels door een
+kogel doorboren.
+</p>
+<p>Zonder om te kijken, zonder te antwoorden, gaf hij zijn paard de sporen, en rende
+hij met lossen teugel, in de richting van de Obi voort.
+</p>
+<p>Ofschoon de paarden der usbecken afgetuigd waren, duurde het toch geene vijf minuten
+of hij hoorde het getrappel der paarden, die hem langzamerhand inhaalden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff zijn hoofd omkeerende, zag een ruiter dicht achter hem.
+</p>
+<p>Het was de <span class="ex">deh-baschi</span>, die aan het hoofd der afdeeling, den vluchteling dreigde in te halen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff legde, zonder stil te houden, zijn revolver op hem aan, en schoot
+hem vlak in de borst.
+</p>
+<p>Hij moest nog meermalen van zijn revolver gebruik maken, wanneer de ruiters hem te
+nabij kwamen, en telkenmale stortte dan een usbeck uit den zadel, onder de verwoede
+kreten zijner makkers, die hem met des te meer hevigheid vervolgden.
+</p>
+<p>Dit vervolgen kon niet anders dan ten nadeele van Michael Strogoff uitloopen. Het
+gelukte hem evenwel de Obi te bereiken. Hij sprong er met zijn paard in.
+</p>
+<p>De ruiters, aan den steilen oever, waarmede het water gelijk stond, aangekomen, aarzelden
+om hem na te springen. Maar de <span class="ex">pendja-baschi</span> greep toen zijn geweer en mikte goed op den vluchteling, die zich reeds midden in
+den stroom bevond. Het schot ging af, en het paard van Michael Strogoff, in de zijde
+getroffen, zonk onder zijn meester in den stroom weg.
+</p>
+<p>Deze had zich snel van de stijgbeugels bevrijd, op het oogenblik dat het dier verdween.
+Vervolgens bijtijds duikende onder een hagelbui van kogels, gelukte het hem den rechteroever
+van den stroom te bereiken, waarna hij verdween in het riet, dat den oever van de
+Obi bedekte.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch17" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5953">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XVII.</h2>
+<h2 class="main">Verzen en liederen.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Michael Strogoff was nu betrekkelijk in veiligheid. Maar zijn toestand bleef nog steeds
+verschrikkelijk. Hoe zou hij, nu het trouwe <span class="pageNum" id="pb136">[<a href="#pb136">136</a>]</span>dier, dat hem zoo moedig diende, in den stroom zijn dood had gevonden, zijne reis
+kunnen voortzetten? Hij was te voet, zonder levensbehoeften, in een land overal door
+den vijand verwoest en bedreigd en nog zoover verwijderd van het doel zijner reis.
+</p>
+<p>Doch zijn moed had hem nog niet begeven. Eenmaal den vasten grond bereikt hebbende,
+na zich met veel moeite aan het dikke slijk ontworsteld te hebben, dat de buiten hare
+oevers getreden rivier had achtergelaten, bepaalde Michael Strogoff wat hij verder
+te doen had.
+</p>
+<p>Hij wilde vooral Tomsk vermijden, dat door de Tartaren bezet was. Niettemin moest
+hij zien een of ander plaatsje te bereiken, om een paard te bekomen en een zijweg
+in te slaan, om, in den omtrek van Krasnoïarsk, den grooten weg naar Irkoetsk te hernemen.
+</p>
+<p>Allereerst ging Michael Strogoff op verkenning uit.
+</p>
+<p>Op twee wersten voor hem uit, verhief zich, den stroom van de Obi volgende, een stadje,
+schilderachtig op eene kleine hoogte gelegen. Eenige kerken met Bizantijnsche koepels
+teekenden zich in de verte tegen den grijzen hemel af.
+</p>
+<p>Dit was Kolivan, waar de hooge en mindere beambten van Kamsk en andere steden des
+zomers een verblijf zoeken om het ongezonde klimaat van de Baraba te ontvluchten.
+Kolivan was, volgens de berichten, nog niet in handen van den vijand. De Tartaarsche
+troepen, in twee kolonnes verdeeld, waren links naar Omsk, rechts naar Tomsk opgerukt,
+het tusschengelegen land met vrede latende.
+</p>
+<p>Het plan nu dat Michael Strogoff gevormd had, was om Kolivan voor de usbecksche ruiters
+te bereiken.
+</p>
+<p>Het was drie uur in den morgen. De omstreken van Kolivan, toen volkomen rustig, schenen
+geheel verlaten te zijn, daar de buitenbewoners voor den vijand vluchtende, naar het
+noorden van de provinciën van de Yeneseïsk getrokken waren.
+</p>
+<p>Michael Strogoff spoedde zich naar Kolivan, toen hij op eens, in de verte meende te
+hooren schieten.
+</p>
+<p>Hij bleef een oogenblik stilstaan:
+</p>
+<p>»Ja, waarlijk,” zeide hij tot zich zelf, »het zijn kanon- en geweerschoten. Zou dan
+het kleine <span id="xd34e2987">Russische</span> korps met het Tartaarsche leger handgemeen zijn geraakt! God geve dat ik vóor hen
+te Kolivan aankome!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff had zich niet vergist, want hij was geene werst meer van Kolivan
+verwijderd of hij zag lichterlaaie vlammen tusschen de huizen opstijgen, en den toren
+der kerk te midden van wolken stof en vlammen instorten.
+</p>
+<p>Weldra zag hij aan zijne linkerhand eene geheele wijk van Kolivan in brand staan.
+Zonder zich te bedenken sloeg hij rechtsaf de steppe in, om eene schuilplaats onder
+eenige boomen te zoeken.
+</p>
+<p>Nauwelijks was hij onder die boomen, of hij zag eene afdeeling <span class="pageNum" id="pb137">[<a href="#pb137">137</a>]</span>Tartaarsche ruiters naderen, die in vollen ren op de stad aanrukten.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p137width" id="p137"><img src="images/p137.jpg" alt="Het paard van Michael Strogoff in de zijde getroffen...." width="500" height="720"><div class="figAnnotation p137width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb135">Blz. 135</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Het paard van Michael Strogoff in de zijde getroffen.…</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Michael Strogoff keek angstig rond hoe hun te ontsnappen en gelukkig zag hij in de
+verte een eenzaam gelegen huis, dat hij wel <span class="pageNum" id="pb138">[<a href="#pb138">138</a>]</span>kans zag te bereiken zonder opgemerkt te worden. Hij liep er ijlings heen en toen
+hij er bij was zag hij dat het een telegraafkantoor was, waaruit twee draden liepen,
+de eene westwaarts, de andere oostwaarts, terwijl een derde in de richting van Kolivan
+gespannen was.
+</p>
+<p>In de tegenwoordige omstandigheden moest men wel veronderstellen dat het huis verlaten
+zou zijn, doch, hoe het ook zij, Michael Strogoff zou er zich kunnen verschuilen en
+er den nacht afwachten, om eerder door de steppe zijn weg te vervolgen.
+</p>
+<p>Aan het kantoor gekomen, duwde hij de deur open. Een enkel persoon bevond zich in
+het vertrek, waar de berichten overgeseind werden.
+</p>
+<p>Het was een beambte, die daar kalm, flegmatisch en onverschillig omtrent hetgeen er
+buiten gebeurde, getrouw op zijn post was.
+</p>
+<p>Michael Strogoff ging naar hem toe en zeide met een door groote vermoeienis afgematte
+stem:
+</p>
+<p>»Welk nieuws?”
+</p>
+<p>»Geen nieuws,” antwoordde de beambte glimlachende.
+</p>
+<p>»Zijn de Russen en de Tartaren handgemeen?”
+</p>
+<p>»Men zegt het.”
+</p>
+<p>»Maar wie zijn overwinnaars?”
+</p>
+<p>»Ik weet het niet.”
+</p>
+<p>Zooveel kalmte te midden dezer verschrikkelijke omstandigheden, zooveel onverschilligheid
+zelfs, waren bijna ongeloofelijk.
+</p>
+<p>»En is de draad niet afgesneden?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Hij is afgesneden tusschen Kolivan en Krasnoïarsk, maar hij werkt nog tusschen Kolivan
+en de <span id="xd34e3023">Russische</span> grens.”
+</p>
+<p>»Voor het gouvernement?”
+</p>
+<p>»Voor het gouvernement, wanneer het zulks noodig oordeelt. Voor het publiek, wanneer
+het betaalt. Het is tien kopeken per woord.—Wanneer ge maar wilt, mijnheer?”
+</p>
+<p><span id="xd34e3030"></span>Michael Strogoff stond gereed dien zonderlingen beambte te antwoorden dat hij geene
+dépêche te verzenden had, dat hij slechts wat water en brood verzocht, toen de deur
+van het huis eenklaps driftig geopend werd.
+</p>
+<p>Michael Strogoff, denkende dat het de Tartaren waren, wilde uit het venster springen,
+toen hij slechts twee mannen het vertrek zag binnentreden, die niet het minst op Tartaarsche
+soldaten geleken.
+</p>
+<p>De een hield eene met potlood geschreven dépêche in de hand, en den anderen voorbijschietende
+liep hij naar het raampje van den beambte.
+</p>
+<p>In die beide mannen vond Michael Strogoff, met eene verwondering die iedereen begrijpen
+zal, twee personages terug, aan wie hij weinig meer dacht en die hij nooit meer had
+denken weer te zien.
+</p>
+<p>Het waren de correspondenten Harry Blount en Alcide Jolivet, thans geen reisgezellen
+meer, maar mededingers, ja vijanden, nu zij op het tooneel van den oorlog werkzaam
+waren.
+<span class="pageNum" id="pb139">[<a href="#pb139">139</a>]</span></p>
+<p>Door het oponthoud van drie dagen dat Michael Strogoff aan de boorden van de Irtisch
+ondervonden had, waren ze eerder te Kolivan aangekomen, alhoewel zij eenige uren later
+dan hij <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> verlaten hadden.
+</p>
+<p>Ze waren beiden naar het telegraafkantoor toegesneld op het oogenblik dat het gevecht
+tusschen Russen en Tartaren in de straten van Kolivan plaats had, en de een voor den
+anderen wilde het eerst zijne berichten naar Europa overseinen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff hield zich ter zijde om alles te zien en te hooren, en, door het
+belangrijk nieuws dat zij brachten, te weten te komen of het zaak voor hem was al
+dan niet naar Kolivan te gaan.
+</p>
+<p>Harry Blount, haastiger dan zijn collega, had van het raampje bezit genomen, en stak
+den beambte zijne dépêche toe, terwijl Alcide Jolivet van ongeduld stampvoette.
+</p>
+<p>»Tien kopeken per woord,” zeide de beambte, terwijl hij de dépêche overnam.
+</p>
+<p>Harry Blount legde een stapeltje roebels neer, dat zijn collega met zekere verbazing
+beschouwde.
+</p>
+<p>»Goed,” zeide de beambte.
+</p>
+<p>En met de grootste koelheid van de wereld, begon hij de volgende dépêche te telegrapheeren:
+</p>
+<blockquote>
+<p class="first xd34e3053"><i><span class="corr" id="xd34e3055" title="Bron: Daily-Telegraph">Daily Telegraph</span>, Londen.</i>
+</p>
+<p class="dateline">»<i>Kolivan, gouvernement Omsk, Siberië, 6 Augustus.</i>
+</p>
+<p>»<i>Gevecht tusschen Russische en Tartaarsche troepen.</i>…”</p>
+</blockquote><p>
+</p>
+<p>Daar dit hardop gelezen werd, hoorde Michael Strogoff alles wat de Engelsche correspondent
+aan zijn dagblad berichtte.
+</p>
+<blockquote>
+<p class="first">»<i>Russische troepen met groote verliezen teruggedreven. Tartaren dienzelfden dag Kolivan
+binnengerukt.</i>…”</p>
+</blockquote><p>
+</p>
+<p>Dit waren de laatste woorden van de dépêche.
+</p>
+<p>»Nu is het mijne beurt,” riep Alcide Jolivet uit, die aan zijne nicht in den <span class="ex">faubourg Montmartre</span> wilde telegrapheeren. Maar dit beviel den Engelschen correspondent geenszins, die
+niet van plan was het raampje te verlaten, teneinde nieuwsberichten naarmate die inkwamen,
+over te seinen.
+</p>
+<p>»Maar gij zijt klaar!” riep Alcide Jolivet uit.
+</p>
+<p>»Ik ben niet klaar,” antwoordde Harry Blount eenvoudig.
+</p>
+<p>En hij ging voort met eene reeks woorden op te schrijven, die hij vervolgens aan den
+beambte overgaf, en die deze op zijn bedaarden toon voorlas:
+</p>
+<p><i>In het begin schiep God hemel en aarde!</i>.…
+</p>
+<p>Het waren verzen uit den bijbel, die Harry Blount telegrapheerde, om tijd te winnen
+en zijne plaats niet aan zijn mededinger af te staan. Het kon zijn dagblad wellicht
+eenige duizenden roebels kosten, maar zijn dagblad zou ook de eerste tijdingen hebben!
+Frankrijk moest maar wachten! Men begrijpt de woede van Alcide Jolivet, die, in elke
+andere omstandigheid, zou gevonden hebben dat het <span class="pageNum" id="pb140">[<a href="#pb140">140</a>]</span>eerlijk toeging. Hij wilde dan ook de beambte noodzaken om den voorrang aan zijn bericht
+te geven.
+</p>
+<p>»Mijnheer is in zijn recht,” antwoordde de beambte bedaard, terwijl hij op Harry Blount
+wees en deze vriendelijk toelachte. En hij ging voort met het eerste vers van de heilige
+schrift getrouw aan de <i lang="en">Daily Telegraph</i> <span class="corr" id="xd34e3097" title="Bron: overteseinen">over te seinen</span>.
+</p>
+<p>Terwijl hij bezig was, ging Harry Blount bedaard naar het venster en sloeg hij, met
+het lorgnet voor de oogen, gade wat er in den omtrek van Kolivan voorviel, teneinde
+zijne berichten aan te vullen.
+</p>
+<p>Eenige oogenblikken daarna hernam hij zijne plaats voor het raampje en voegde aan
+zijn telegram het volgende toe:
+</p>
+<p>»<i>Twee kerken in brand. De brand schijnt aan den rechterkant toe te nemen. De aarde
+was woest en ledig; de duisternis bedekte den afgrond.</i>…<span id="xd34e3107">”</span>
+</p>
+<p>De handen van Alcide Jolivet jeukten van begeerten om den eerwaardigen correspondent
+van de <i lang="en">Daily Telegraph</i> te wurgen. Hij sprak nog eens tot den beambte, die altijd, onbeweeglijk, hem eenvoudig
+antwoordde:
+</p>
+<p>»Mijnheer is in zijn recht, in zijn recht.… tegen tien kopeken per woord.”
+</p>
+<p>En hij seinde het volgende bericht, dat Harry Blount hem overgaf<span id="xd34e3117">:</span>
+</p>
+<p>»<i>Russische vluchtelingen ontsnappen uit de stad. En God zeide: daar zij licht, en het
+werd licht!</i>.…”
+</p>
+<p>Alcide Jolivet was letterlijk razend van woede. Harry Blount was naar het raam teruggekeerd,
+maar dezen keer, door het schouwspel dat zich aan zijne blikken vertoonde, waarschijnlijk
+afgetrokken, bleef hij te lang kijken. Toen de beambte dan ook klaar was met het overseinen
+van het derde vers uit den Bijbel, plaatste Alcide Jolivet zich heel stil aan het
+raampje, en na evenals zijn collega hoogst bedaard een aanzienlijk stapeltje roebels
+op de plank neergelegd te hebben, gaf hij zijn telegram over, dat de beambte hardop
+las:
+</p>
+<blockquote>
+<p class="first center"><i>Madeleine Jolivet.
+<br>10, Faubourg Montmartre, Paris.</i>
+</p>
+<p class="dateline"><span id="xd34e3134">»</span><i>Kolivan, gouvernement Omsk, Siberië, 6 Augustus.</i>
+</p>
+<p><span id="xd34e3138">»</span><i>De vluchtelingen ontsnappen uit de stad. Russen geslagen. Hardnekkige vervolging door
+de Tartaarsche ruiterij.</i>…”</p>
+</blockquote><p>
+</p>
+<p>En toen Harry Blount terugkwam, hoorde hij Alcide Jolivet die zijn telegram eindigde,
+al spottend neuriën:
+</p>
+<div class="lgOuter">
+<p class="line xd34e3144">In Parijs,
+</p>
+<p class="line xd34e3144">In het grijs
+</p>
+<p class="line">Loopt daar een klein vet manneke,
+</p>
+<p class="line">Een wandelend koffiekanneke.…</p>
+</div>
+<p class="first">Het ongepast vindende om, zooals zijn collega, het gewijde met het ongewijde dooreen
+te mengen, antwoordde Alcide Jolivet op de verzen uit den Bijbel met een vroolijk
+deuntje van Béranger.
+</p>
+<p>»Aoh!” zeide Harry Blount.
+<span class="pageNum" id="pb141">[<a href="#pb141">141</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p141width" id="p141"><img src="images/p141.jpg" alt="Het telegraafkantoor door Tartaarsche soldaten overweldigd." width="498" height="720"><div class="figAnnotation p141width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb142">Blz. 142</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Het telegraafkantoor door Tartaarsche soldaten overweldigd.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Dat is maar zoo,” antwoordde Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>De toestand om Kolivan werd echter hachelijker. Het gevecht kwam dichterbij en het
+schieten werd steeds heviger.
+<span class="pageNum" id="pb142">[<a href="#pb142">142</a>]</span></p>
+<p>Opeens dreunde het gebouw van een vreeselijken slag.
+</p>
+<p>Er was eene granaat door den muur geslagen, die den seinpaal in eene wolk van stof
+hulde.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet was juist bezig de dichtregels te eindigen:
+</p>
+<div class="lgOuter">
+<p class="line">Als een appel zoo rond,
+</p>
+<p class="line">Doch in zijn zak.… geen grond.…</p>
+</div>
+<p class="first">maar hij hield op, vloog op de granaat af, greep ze met beide handen en wierp ze het
+raam uit. Dit was het werk van een oogenblik.
+</p>
+<p>Vijf minuten later sprong de granaat.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet ging met de grootste bedaardheid voort zijn telegram op te schrijven.
+Hij schreef:
+</p>
+<p>»<i>Twaalfduims granaat heeft den muur van het telegraaf gebouw uiteen doen springen.
+Er nog meer van hetzelfde kaliber wachtende.</i>…”
+</p>
+<p>Wat Michael Strogoff betreft, deze twijfelde niet of de Russen waren uit Kolivan verdreven.
+Er zat voor hem niets anders op dan de zuidelijke steppen in te slaan.
+</p>
+<p>Hij stond op het punt van te vertrekken, toen eene hagelbui van kogels de ruiten van
+het venster verbrijzelde.
+</p>
+<p>Harry Blount, aan den schouder getroffen, viel op den grond.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet vulde, op hetzelfde oogenblik, zijn bericht met het volgende aan:
+</p>
+<p>»<i>Harry Blount, correspondent van de Daily Telegraph, valt aan mijne zijde, door eene
+granaatscherf getroffen.</i>…”
+</p>
+<p>toen de ongevoelige beambte hem met de onverstoorbaarste kalmte toevoegde:
+</p>
+<p>»Mijnheer, de draad is gebroken.”
+</p>
+<p>En, het raampje verlatende, nam hij bedaard zijn hoed, dien hij met den elleboog glad
+streek, en verdween hij, nog altijd glimlachende, door een deurtje, dat Michael Strogoff
+niet had opgemerkt.
+</p>
+<p>Daarop werd het telegraafkantoor door de Tartaarsche soldaten overweldigd, en noch
+Michael Strogoff, noch de dagbladschrijvers, slaagden er in zich uit de voeten te
+maken.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet, zijne laatste dépêche in de hand houdende, was op Harry Blount toegeschoten,
+had hem op zijne schouders genomen om met hem te vluchten.… Maar het was te laat!
+</p>
+<p>Beiden werden gevangen genomen, en tegelijkertijd Michael Strogoff, die uit het venster
+willende springen, in de handen der Tartaren viel!
+<span class="pageNum" id="pb143">[<a href="#pb143">143</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch18" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5962">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XVIII.</h2>
+<h2 class="main">Een Tartaarsch kamp.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Op eene dagreis van Kolivan, eenige wersten voor het vlek Diachinsk, strekt zich eene
+groote vlakte uit, waarop eenige zware boomen, voornamelijk pijnboomen en ceders uitstaken.
+Dit gedeelte der steppe is gedurende het warme jaargetijde gewoonlijk door Siberische
+herders ingenomen, die er, voor hunne talrijke kudden, <span class="corr" id="xd34e3205" title="Bron: voldoend">voldoende</span> voedsel vinden. Doch op dit tijdstip, zou men er te vergeefs een enkele dezer zwervende
+bewoners gezocht hebben. En toch was deze vlakte niet verlaten, integendeel zij vertoonde
+eene buitengewone levendigheid.
+</p>
+<p>Daar waren de Tartaarsche tenten opgeslagen, daar kampeerde Feofar-Khan, de woeste
+emir van Boekhara en daar werden den volgenden dag, 7 Augustus, de gevangenen van
+Kolivan opgebracht, na de vernietiging van het kleine Russische korps. Van deze twee
+duizend man, waren er nauwelijks eenige honderden overgebleven. De gebeurtenissen
+namen dus, voor het keizerlijk bestuur, aanvankelijk eene ongunstige wending, want
+de Russen zouden, vroeger of later, ongetwijfeld die horden overweldigers weder verdrijven.
+Maar het hart van Siberië was door den inval aangetast en hij dreigde zich nu dwars
+door het opgestane land heen naar de oostelijke en westelijke provinciën te zullen
+uitbreiden. Irkoetsk was nu van elke gemeenschap met Europa verstoken. Wanneer de
+troepen van de Amoer en uit de provincie Jakoetsk niet bijtijds aankwamen om Irkoetsk
+te bezetten, zou die hoofdstad van Aziatisch Rusland in handen der Tartaren vallen,
+en voor dat zij kon heroverd worden, zou de grootvorst, de broeder van den keizer,
+aan de wraak van Ivan Ogareff zijn overgeleverd.
+</p>
+<p>Wat zou er van Michael Strogoff worden? Zou hij onder den druk van zoovele beproevingen
+eindelijk bezwijken? Zou hij door de reeks van tegenspoeden, sedert het ongeval te
+<span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> ondervonden, zich als overwonnen beschouwen? Zou hij zijne zending als mislukt beschouwen
+en haar opgeven?
+</p>
+<p>Neen, Michael Strogoff leefde nog, hij was niet gekwetst, den keizerlijken brief had
+hij nog altijd bij zich, hij had zijn incognito bewaard. Wel bevond hij zich onder
+de gevangenen, die door de Tartaren als redeloos vee werden medegesleept, maar terwijl
+hij op die wijze Tomsk naderde, kwam hij ook dichter bij Irkoetsk. In elk geval zou
+hij Ivan Ogareff dan nog vóoruit zijn.
+</p>
+<p>»Ik zal er komen!” zeide hij telkens bij zichzelven.
+</p>
+<p>Sedert het gebeurde te Kolivan, had hij slechts éene gedachte, <span class="pageNum" id="pb144">[<a href="#pb144">144</a>]</span>namelijk: zijne vrijheid te herkrijgen! Hoe aan de soldaten van den emir te ontsnappen?
+Wanneer het oogenblik daar was, zou hij zien.
+</p>
+<p>Het kamp van Feofar bood een prachtig schouwspel aan. Tallooze tenten uit huiden,
+vilt of zijden stoffen vervaardigd, glinsterden in de stralen der zon. De rijksten
+dezer tenten behoorden aan de seïden en de khodjas, de voornaamste personages van
+het khanaat.
+</p>
+<p>Het kamp bevatte minstens honderd vijftig duizend man, zoowel voetknechten als ruiters,
+die de verschillende typen van Aziatisch ras vertoonden. Lastdieren telde men er bij
+duizenden.
+</p>
+<p>Toen de gevangenen van Kolivan voor de tenten van Feofar en der grootwaardigheid-bekleeders
+van het khanaat aankwamen, werd de roffel geslagen, schalden de trompetten en bulderde
+het geschut.
+</p>
+<p>Overigens was de omgeving van Feofar geheel militair, daar zijn om zoo te zeggen burgerlijk
+gevolg en zijn harem zich te Tomsk bevonden, dat, nu in de handen der Tartaren, de
+residentie van den emir zou worden, tot zoolang hij haar eindelijk zou kunnen verwisselen
+tegen de hoofdstad van oostelijk Siberië.
+</p>
+<p>De tent van Feofar stak boven de naburige tenten uit. Met eene schitterende zijden
+stof behangen, die opgehouden werd door koorden met gouden kwasten, besloeg zij het
+middelpunt van eene uitgestrekte open plaats tusschen de boomen, waarvan de achtergrond
+door prachtige beukeboomen en reusachtige pijnboomen werd gevormd. Voor deze tent
+lag op eene verlakte en met edelgesteenten ingelegde tafel, het heilige boek van den
+Koran open, waarvan de bladzijden uit fijn gegraveerde gouden blaadjes bestonden.
+Boven de tent wapperde de Tartaarsche standaard, versierd met het wapen van den emir.
+</p>
+<p>Op het oogenblik dat de gevangenen in het kamp gebracht werden, was de emir in zijne
+tent. Hij kwam niet te voorschijn. En het was zonder twijfel gelukkig. Éen woord,
+éene wenk zou wellicht slechts het sein voor eene of andere bloedige terechtstelling
+zijn geweest. Maar, als een echt Oostersch Vorst zonderde hij zich af; want hij, die
+zich niet vertoont, wordt bewonderd en vooral gevreesd.
+</p>
+<p>Wat de gevangenen aangaat, zij werden in eene afgesloten ruimte gelegerd, waar zij,
+mishandeld, bijna zonder voedsel, blootgesteld aan de guurheid van het klimaat, het
+welgevallen van Feofar verbeidden.
+</p>
+<p>De gedweeste, zoo niet de geduldigste van allen was zeker Michael Strogoff. Hij liet
+zich geleiden, want men bewaakte hem overal waar hij heen wilde gaan en dus was hij
+zoo veilig, als hij, in vrijheid zijnde, op den weg van Kolivan naar Tomsk nooit had
+kunnen zijn. Te willen ontsnappen vóor dat hij in laatstgenoemde stad was aangekomen,
+ware zich blootstellen om weder in handen te vallen van de verkenners die in de steppe
+rondzwierven.
+</p>
+<p>Eenmaal te Tomsk zijnde, zeide hij tot zich zelf, om eenigszins het ongeduld te onderdrukken
+dat hij niet altijd kon bedwingen, <span class="pageNum" id="pb145">[<a href="#pb145">145</a>]</span>kan ik in weinige minuten voorbij de voorposten zijn; twaalf uren op Feofar, twaalf
+uren op Ogareff gewonnen, zullen voldoende zijn om vóor hen te Irkoetsk aan te komen!
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p145width" id="p145"><img src="images/p145.jpg" alt="De tent van Feofar stak boven de naburige tenten uit." width="505" height="720"><div class="figAnnotation p145width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb144">Blz. 144</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">De tent van Feofar stak boven de naburige tenten uit.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb146">[<a href="#pb146">146</a>]</span></p>
+<p>Hetgeen Michael Strogoff inderdaad bovenal vreesde, was de tegenwoordigheid van Ogareff
+in het Tartaarsche kamp. Buiten het gevaar van herkend te worden, gevoelde hij instinctmatig
+dat het van belang was dien verrader vooruit te komen. Hij begreep ook dat, wanneer
+de troepen van Ivan Ogareff zich met die van Feofar vereenigd hadden, dit leger, nu
+voltallig, zoo snel mogelijk tegen de hoofdstad van oostelijk Siberië zou oprukken.
+Dit vooral vreesde hij en elk oogenblik luisterde hij of niet een trompetgeschal de
+aankomst van Ivan Ogareff aankondigde.
+</p>
+<p>Bij die vrees voegde zich de gedachte aan zijne moeder en aan Nadia. Zou hij haar
+wel ooit wederzien? Op deze vraag die hij niet durfde oplossen, werd het hem vreeselijk
+benauwd om het hart.
+</p>
+<p>Met Michael Strogoff en zooveel andere gevangenen, waren ook Harry Blount en Alcide
+Jolivet naar het Tartaarsche kamp gevoerd. Michael Strogoff zocht hen niet op; het
+kon hem weinig schelen wat zij van hem dachten sedert het gebeurde aan de wisselplaats
+te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>. Hij wilde liever alleen blijven om alleen te handelen, wanneer het er op aan kwam.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet had, sedert zijn collega aan zijne zijde was gevallen, dezen voortdurend
+verzorgd en hem ondersteund op den tocht van Kolivan naar het kamp. In het kamp aangekomen,
+was het zijne eerste zorg geweest de wond van Harry Blount te onderzoeken.
+</p>
+<p>»Het beteekent niets,” zeide hij tot hem, »het is slechts een schram! Na twee- of
+driemaal verbonden te zijn, zal er niets meer van zichtbaar zijn!”
+</p>
+<p>»Maar dat verband?.…” vroeg Harry Blount.
+</p>
+<p>»Dat zal ik wel leggen!”
+</p>
+<p>»Gij zijt dus een halve heelmeester?”
+</p>
+<p>»Dat zijn alle Franschen zoo wat half en half!”
+</p>
+<p>En op deze verzekering scheurde Alcide Jolivet zijn zakdoek in twee stukken, maakte
+van het eene pluksel, van het andere eene prop, waschte de wond, die gelukkig niet
+ernstig was, uit en legde het vochtige linnen zeer behendig op den schouder van Harry
+Blount.
+</p>
+<p>»Ik genees u met water,” zeide hij, »want het is het heilzaamste pijnstillende middel,
+dat voor het genezen van wonden bekend is. De geneesheeren hebben zes duizend jaar
+er aan besteed om dit te ontdekken! Ja, zes duizend jaar!”
+</p>
+<p>»Ik dank u, mijnheer Jolivet,” antwoordde Harry Blount, die zich op een bed van dorre
+bladeren nedervleide, dat zijn metgezel in de schaduw van een berkeboom voor hem gereed
+had gemaakt.
+</p>
+<p>»Blijf nu maar stil liggen en praat niet meer, want gij hebt volstrekt rust noodig,”
+zeide Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>Maar Harry Blount had geen lust om te zwijgen.
+</p>
+<p>»Mijnheer Jolivet,” vroeg hij, »denkt gij dat onze dépêches over de Russische grenzen
+hebben kunnen komen!”
+</p>
+<p>»En waarom niet,” antwoordde Alcide Jolivet. »Op het oogenblik <span class="pageNum" id="pb147">[<a href="#pb147">147</a>]</span>weet mijn goede nicht alles aangaande het gevecht bij Kolivan.”
+</p>
+<p>»En hoeveel exemplaren van de dépêche laat uw nicht wel drukken?” vroeg Harry Blount,
+die voor den eersten keer de vraag zoo rechtstreeks deed.
+</p>
+<p>»Wel ja!” antwoordde Alcide Jolivet lachende. »Mijne nicht is iemand, die zeer bescheiden
+is, die er niet van houdt dat men over haar spreekt, en wie het zeer zou spijten als
+zij den slaap verstoorde, dien gij zoo noodig hebt.”
+</p>
+<p>»Ik wil niet slapen,” antwoordde de Engelschman.—»Wat zou uwe nicht van de zaken in
+Rusland denken?”
+</p>
+<p>»Dat zij op het oogenblik zeer slecht schijnen te staan. Maar dat beteekent niets!
+De Russische regeering is machtig, zij zal zich niet ongerust maken over een inval
+van barbaren en Siberië zal haar niet ontvallen.”
+</p>
+<p>»Al te veel eerzucht heeft de grootste rijken doen ten óndergaan!” antwoordde Harry
+Blount, die niet vrij was van een zekere <span id="xd34e3273">Engelsche</span> jaloerschheid, ten opzichte der <span id="xd34e3276">Russische</span> aanmatigingen in Middel-Azië.
+</p>
+<p>»Ach! laten we niet over politiek praten!” riep Alcide Jolivet uit. »Dat is door de
+faculteit verboden. Niets is slechter voor schouderwonden!.… tenzij dit ware—om u
+te doen inslapen.”
+</p>
+<p>»Laat ons dan spreken over hetgeen ons verder te doen staat,” zeide Harry Blount.
+»Mijnheer Jolivet, ik ben niet van plan om voortdurend bij deze Tartaren gevangen
+te blijven.”
+</p>
+<p>»Ik voor den drommel ook niet!”
+</p>
+<p>»Zullen wij bij de eerste gelegenheid trachten te ontsnappen?”
+</p>
+<p>»Ja, als er geen ander middel is om onze vrijheid te herkrijgen.”
+</p>
+<p>»Weet ge een ander?” vroeg Harry Blount, zijn makker aanziende.
+</p>
+<p>»Zeker! Wij behooren niet tot de oorlogvoerende partijen, wij zijn onzijdig, en wij
+zullen er tegen opkomen!”
+</p>
+<p>»Bij dien onbeschaafden Feofar-Khan?”
+</p>
+<p>»Neen, hij zou ons niet verstaan,” antwoordde Alcide Jolivet, »maar bij Ivan Ogareff.”
+</p>
+<p>»Dat is een schurk!”
+</p>
+<p>»Zonder twijfel, maar die schurk is een Rus. Hij weet dat men met het volkenrecht
+niet moet gekscheren, en hij heeft er geen belang bij om ons gevangen te houden, integendeel!”
+</p>
+<p>»Maar dat heer iets te vragen, bevalt mij niet erg!”
+</p>
+<p>»Maar dat heer is niet in het kamp, ten minste ik heb hem er niet gezien,” merkte
+Harry Blount op.
+</p>
+<p>»Hij zal er komen. Dat is zeker. Hij moet zich bij den emir voegen, die alleen op
+hem wacht om naar Irkoetsk op te trekken.”
+</p>
+<p>»En eenmaal vrij, wat zullen wij dan doen?”
+</p>
+<p>»Eenmaal vrij, dan zullen wij de Tartaren volgen tot dat de gebeurtenissen ons zullen
+vergunnen om naar het Russische kamp over te loopen. Drommels! wij moeten den moed
+niet laten zakken! <span class="pageNum" id="pb148">[<a href="#pb148">148</a>]</span>Wij beginnen pas. Gij collega, gij hebt reeds het geluk gehad in dienst van de <i lang="en">Daily Telegraph</i> gewond te worden, terwijl ik nog niets bekomen heb in dienst van mijne nicht, kom,
+kom!”
+</p>
+<p>»Goed zoo,<span id="xd34e3305">”</span> mompelde Alcide Jolivet, <span id="xd34e3307">»</span>daar valt hij in slaap! Eenige uren slaaps en eenige compressen met frisch water zijn
+meer dan voldoende om een Engelschman weer op de been te helpen. Die lui zijn van
+ijzer!”
+</p>
+<p>En terwijl Harry Blount sliep, waakte Alcide Jolivet bij hem, en maakte hij aanteekeningen
+in zijn boekje, vast besloten die met zijn collega te deelen tot groote voldoening
+der lezers van de <i>Daily Telegraph</i>. De gebeurtenissen hadden hen vereenigd, en tegen die vereeniging was hunne ijverzucht
+niet bestand.
+</p>
+<p>Zoo was, wat Michael Strogoff het meeste duchtte, juist datgene, waar de beide dagbladschrijvers
+het zeerst naar verlangden. De komst van Ivan Ogareff kon zeker voor hen goed zijn,
+want wanneer hunne qualiteit van <span id="xd34e3315">Engelsch</span> en <span id="xd34e3318">Fransch</span> correspondent maar eerst bekend was, zouden zij, allerwaarschijnlijkst, in vrijheid
+gesteld worden. Ivan Ogareff zou Feofar wel doen begrijpen dat dagbladschrijvers geen
+eenvoudige spionnen zijn.
+</p>
+<p>Vier dagen waren reeds voorbij gegaan en de gevangenen hoorden er nog maar niets van
+dat het kamp opgebroken zou worden. Zij werden streng bewaakt en slecht gevoed. Tweemaal
+in de vier en twintig uren wierp men hun een stuk geroosterd geiten-ingewand toe,
+of een stuk kaas, <span class="ex">kroete</span> genaamd, uit zure schapenmelk vervaardigd, en daarna in paardenmelk geweekt, eene
+Kirgiesche spijs, meestal <span class="corr" id="xd34e3326" title="Bron: koemyss">koemijss</span> genoemd. Daarbij kwam nog dat het weer afschuwelijk was, eenige gewonden, vrouwen
+en kinderen, stierven en hunne bewakers daartoe ongenegen zijnde, moesten de gevangenen
+hunne lijken begraven.
+</p>
+<p>Die toestand duurde gelukkig niet zeer lang. In den morgen van 20 Augustus hoorde
+men opeens de trompetten schallen, de trommels roeren, de geweren losbranden en op
+den weg naar Kolivan zag men eene dikke stofwolk oprijzen. Ivan Ogareff deed aan het
+hoofd van verscheidene duizenden krijgslieden zijn intocht in het Tartaarsche kamp.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch19" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5971">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XIX.</h2>
+<h2 class="main">Eene houding van Alcide Jolivet.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het was een geheel legerkorps dat Ivan Ogareff den emir toevoerde. Het bestond uit
+een groot gedeelte van het leger dat zich <span class="pageNum" id="pb149">[<a href="#pb149">149</a>]</span>van Omsk had meester gemaakt. Ivan Ogareff, het bovengedeelte der stad niet kunnende
+vermeesteren, had besloten het beleg op te breken, met achterlating van een voldoend
+observatiekorps te Omsk.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p149width" id="p149"><img src="images/p149.jpg" alt="»Gij zijt dus een halve heelmeester?”" width="505" height="720"><div class="figAnnotation p149width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb146">Blz. 146</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Gij zijt dus een halve heelmeester?”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb150">[<a href="#pb150">150</a>]</span></p>
+<p>Hij voerde een aantal Russische en Siberische gevangenen met zich mede. Deze ongelukkigen
+moesten aan de voorposten blijven en afwachten wat Feofar-Khan omtrent hen zou beslissen.
+</p>
+<p>Dit legerkorps had Omsk en Kolivan niet verlaten zonder eene menigte bedelaars, stroopers,
+kooplui en heidenen met zich te voeren; de gewone achterhoede van een marcheerend
+leger.
+</p>
+<p>Onder deze heidens bevond zich de zigeunertroep, die Michael Strogoff tot Perm vergezeld
+had. Sangarre, die woeste verspiedster, die Ivan Ogareff met lijf en ziel toegedaan
+was, was er bij. Deze vrouw, bijgestaan door hare heidenen, die haar alles wat zij
+konden te weten komen overbrachten, hield Ivan Ogareff op de hoogte van alles wat
+er in het middelpunt der overweldigde provinciën voorviel.
+</p>
+<p>Sangarre, vroeger in eene zeer ernstige zaak betrokken geweest, werd toen door den
+Russischen officier gered. Zij had niet vergeten wat zij hem verschuldigd was, en
+zich geheel en al aan hem gewijd. Welk bevel hij haar ook gaf, Sangarre voerde het
+uit; een onbegrijpelijk instinct, sterker nog dan dat der erkentelijkheid, had haar
+bewogen om de slavin te worden van dien verrader, met wien zij zich verbonden had
+sedert het oogenblik dat hij naar Siberië verbannen was. Sedert hare komst te Omsk,
+had zij Ivan Ogareff niet meer verlaten. De ontmoeting van Michael en Marfa Strogoff
+was haar bekend, alsmede de vrees die Ivan Ogareff koesterde ten opzichte van het
+op weg zijn van een koerier van den czaar. Daarom verloor zij Marfa Strogoff ook niet
+uit het oog, die zich onder de gevangenen bevond en die zij onophoudelijk bespiedde,
+om het woord »zoon” aan hare lippen te hooren ontglippen.
+</p>
+<p>Bij het kamp aangekomen, werd Ivan Ogareff met de grootste eerbewijzen door de hooge
+beambten ontvangen, die hem tegemoet gezonden waren, en die hem uitnoodigden hen naar
+de tent van Feofar-Khan te vergezellen. Op het oogenblik dat het ruitergeleide zich
+in beweging zou stellen, naderde Sangarre, tusschen de ruiters doorgaande, Ivan Ogareff
+en bleef onbeweeglijk voor hem staan.
+</p>
+<p>»Niets?” vroeg Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>»Niets.”
+</p>
+<p>»Heb maar geduld.”
+</p>
+<p>»Zult gij die oude vrouw weldra noodzaken om te spreken?”
+</p>
+<p>»Weldra, Sangarre.”
+</p>
+<p>»Wanneer zal de oude spreken?”
+</p>
+<p>»Als wij te Tomsk zullen zijn.”
+</p>
+<p>»En wanneer zal dat wezen?”
+</p>
+<p>»Binnen drie dagen.”
+</p>
+<p>De groote zwarte oogen van Sangarre glinsterden buitengewoon, en zij ging bedaard
+heen.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff begaf zich vervolgens naar de tent van den emir gevolgd door zijn staf
+van Tartaarsche officieren. Voor de tent aangekomen steeg hij van zijn paard, trad
+binnen en bevond zich voor <span class="pageNum" id="pb151">[<a href="#pb151">151</a>]</span>den emir die hem naderde en hem een kus gaf. Deze kus had een groote beteekenis. Hij
+maakte Ivan Ogareff voorzitter van den raad en plaatste hem tijdelijk boven den khodja.
+Zich vervolgens tot Ivan Ogareff wendende, zeide Feofar:
+</p>
+<p>»Ik heb u niet te ondervragen; spreek Ivan. Allen zijn gereed om u aan te hooren.”
+</p>
+<p>»Takhsir,”<a class="noteRef" id="xd34e3370src" href="#xd34e3370" title="Ga naar noot 1.">1</a> antwoordde Ivan Ogareff, »ziehier wat ik u heb mede te deelen.”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff sprak in het Tartaarsch en gaf aan zijne woorden dat hoogdravende, waardoor
+zich de taal der oosterlingen onderscheidt.
+</p>
+<p>»Takhsir, het is de tijd niet om dien met nuttelooze woorden te verspillen. Wat ik
+aan het hoofd uwer troepen gedaan heb, is u bekend. De liniën van de Ichim en van
+de Irtisch zijn op het oogenblik in onze macht, en de Turkomansche ruiters kunnen
+hunne paarden laten baden in de wateren dier stroomen die nu Tartaarsch zijn geworden.
+De Kirgiesche horden zijn op de stem van Feofar-Khan opgestaan, en de Siberische groote
+weg is in uw bezit, van <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> tot Tomsk. Gij kunt dus uwe strijdbenden richten zoowel naar het oosten waar de zon
+opkomt, als naar het westen waar zij ondergaat.”
+</p>
+<p>»En welke raadgeving boezemt uwe trouw aan de Tartaarsche zaak u hieromtrent in?”
+vroeg de emir na een oogenblik stilzwijgen.
+</p>
+<p>»Mijn raad,” antwoordde Ivan Ogareff levendig, »is, om de zon tegemoet te marcheeren,
+het gras der oostelijke steppen door de paarden der Turkomannen te laten verslinden!
+Irkoetsk, de hoofdstad der oostelijke provinciën, in te nemen, en met haar den gijzelaar,
+die eene geheele landstreek waard is. Bij gebrek van den czaar, moet zijn broeder
+de grootvorst in uwe handen vallen.”
+</p>
+<p>Dat was het groote doel, dat Ivan Ogareff najoeg. Hem hoorende spreken, zou men hem
+gehouden hebben voor een dier wreede afstammelingen van Stepan-Razine, de vermaarde
+roover, die in de XVIIIe eeuw Zuid-Rusland verwoestte. Zich van den grootvorst meester
+te maken, hem onmeedoogend te treffen, dit ware eene volkomen voldoening voor zijn
+haat! Bovendien zou de verovering van Irkoetsk geheel oostelijk Siberië terstond onder
+de Tartaarsche heerschappij brengen.
+</p>
+<p>»Zoo zal het geschieden,” antwoordde Feofar.
+</p>
+<p>»Wat zijn uwe bevelen, Takhsir?”
+</p>
+<p>»Van daag nog, zal ons hoofdkwartier naar Tomsk verplaatst worden.”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff maakte eene buiging, en verwijderde zich, gevolgd door den hoesch-bégui,
+om de bevelen van den emir ten uitvoer te brengen.
+</p>
+<p>Op het oogenblik dat hij te paard zou stijgen, om zich naar de <span class="pageNum" id="pb152">[<a href="#pb152">152</a>]</span>voorposten te begeven, hoorde men op eenigen afstand een zeker rumoer in dat gedeelte
+van het kamp, waar de gevangenen zich bevonden. Men hoorde geschreeuw en twee à drie
+geweerschoten. Was het eene poging tot opstand of tot ontvluchting, die men zocht
+te beteugelen?
+</p>
+<p>Ivan Ogareff en de hoesch-bégui snelden toe en op eens zagen zij twee mannen voor
+zich, die eenige soldaten niet konden bedwingen.
+</p>
+<p>De hoesch-bégui gaf, zonder dralen een wenk en beiden zouden neergeveld zijn, had
+Ivan Ogareff niet door een paar woorden den sabel afgewend die hen reeds bedreigde.
+</p>
+<p>De Rus had opgemerkt, dat deze gevangenen vreemdelingen waren, en hij beval dat men
+ze voor hem zou brengen. Het waren Harry Blount en Alcide Jolivet. Zoodra Ivan Ogareff
+in het kamp aangekomen was, hadden zij gevraagd om voor hem gebracht te worden, doch
+de soldaten hadden zulks geweigerd, en vandaar die worsteling.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff keek deze reizigers, die hem geheel onbekend waren, eenige oogenblikken
+aan. Toch waren zij tegenwoordig geweest op de wisselplaats te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, waar Michael Strogoff den slag van Ivan Ogareff ontvangen had; maar de onbeschofte
+reiziger had geen acht geslagen op de lieden die zich toen in de wachtkamer bevonden.
+</p>
+<p>Harry Blount en Alcide Jolivet herkenden hem, integendeel, wel, en de laatste zeide
+fluisterend:
+</p>
+<p>»Als ik mij niet vergis, dan meen ik in kolonel Ogareff den onbeschoften persoon te
+herkennen, dien wij op de wisselplaats te Ichim ontmoet hebben!”
+</p>
+<p>»Legt gij hem onze zaak bloot, Blount. Gij zult mij een dienst bewijzen. Een <span id="xd34e3407">Russisch</span> kolonel in een Tartaarsch kamp te zien, walgt mij, en hoewel ik het hem te danken
+heb dat mijn hoofd nog op mijne schouders zit, kan ik hem toch niet zonder de grootste
+verachting aanzien.”
+</p>
+<p>En dit gezegd hebbende, veinsde hij de volkomenste en meest hooghartige onverschilligheid.
+</p>
+<p>Begreep Ivan Ogareff wat de houding van den gevangene beleedigends voor hem had? In
+elk geval liet hij het niet blijken.
+</p>
+<p>»Wie zijt gij, heeren?” vroeg hij in het <span id="xd34e3414">Russisch</span> op een koelen toon, maar zonder zijne gewone ruwheid.
+</p>
+<p><span id="xd34e3418">»</span>Twee correspondenten van <span id="xd34e3421">Engelsche</span> en <span id="xd34e3424">Fransche</span> dagbladen,” antwoordde Harry Blount droogweg.
+</p>
+<p>»Gij hebt zonder twijfel papieren die uwe identiteit kunnen bewijzen?”
+</p>
+<p>»Ziehier onze geloofsbrieven bij de <span id="xd34e3431">Engelsche</span> en <span id="xd34e3434">Fransche</span> kanselarijen in Rusland.”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff las de brieven die Harry Blount hem overhandigde, en hij las ze met aandacht.
+Daarna zeide hij:
+</p>
+<p>»Gij vraagt vergunning om onze militaire bewegingen in Siberië te volgen?”
+<span class="pageNum" id="pb153">[<a href="#pb153">153</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p153width" id="p153"><img src="images/p153.jpg" alt="Sangarre, die woeste verspiedster was er bij." width="509" height="720"><div class="figAnnotation p153width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb150">Blz. 150</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Sangarre, die woeste verspiedster was er bij.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Wij vragen om niets anders dan om vrij te zijn,” antwoordde de <span id="xd34e3451">Engelsche</span> correspondent op drogen toon.
+</p>
+<p>»Gij zijt vrij, mijne heeren,” antwoordde Ivan Ogareff, »en ik <span class="pageNum" id="pb154">[<a href="#pb154">154</a>]</span>ben zeer verlangend om uwe artikelen in de <i lang="en">Daily Telegraph</i> te lezen.”
+</p>
+<p>»Mijnheer,” hernam Harry Blount met de onverstoorbaarste onverschilligheid, »het kost
+zes pence het nummer, behalve de port.”
+</p>
+<p>En hierop keerde Harry Blount zich tot zijn makker, die zijn antwoord volkomen scheen
+goed te keuren.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff liet niets blijken, en, te paard stijgende, verdween hij aan het hoofd
+van zijn geleide.
+</p>
+<p>»Wel mijnheer Jolivet, wat denkt gij van kolonel Ivan Ogareff, opperbevelhebber der
+Tartaarsche troepen?” vroeg Harry Blount.
+</p>
+<p>»Wat ik van hem denk, mijn waarde collega?” antwoordde Alcide Jolivet glimlachende,
+»wel niets anders dan dat die hoesch-bégui een mal figuur heeft gemaakt, toen hij
+bevel gaf om ons een kop kleiner te maken!”
+</p>
+<p>»En,” vroeg Harry Blount, »welk gebruik zullen wij nu van onze vrijheid maken?”
+</p>
+<p>»Gebruik? neen misbruik zullen wij er van maken,” antwoordde Alcide Jolivet, »wij
+gaan stilletjes naar Tomsk, om te kijken wat daar gebeurt.”
+</p>
+<p>»Tot op het oogenblik, en moge het weldra komen, dat wij ons bij een of ander Russisch
+legerkorps zullen kunnen voegen!”
+</p>
+<p>»Juist, mijn waarde Blount. Wij moeten toch niet geheel en al Tartaren worden! De
+schoonste rol hebben nog altijd zij wier wapenen de beschaving verspreiden, want dat
+is zeker, dat de volken van Middel-Azië, bij den tegenwoordigen inval, eerder zullen
+verliezen dan winnen; maar de Russen zullen wel de overhand krijgen. Het is slechts
+eene zaak van tijd!”
+</p>
+<p>Intusschen was de komst van Ivan Ogareff, die Alcide Jolivet en Harry Blount in vrijheid
+gesteld had, een ernstig gevaar voor Michael Strogoff. Wanneer het toeval wilde dat
+Ivan Ogareff den koerier van den czaar ontmoette, dan zou hij zeker dezen herkennen
+als den reiziger, dien hij aan de wisselplaats van <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> zoo onbeschoft bejegend had. Doch de komst van Ivan Ogareff had voor Michael Strogoff
+gelukkig ook eene goede zijde, omdat bevel was gegeven om het kamp op te breken en
+het hoofdkwartier naar Tomsk te verplaatsen. Dit was de vurige wensch van Michael
+Strogoff, want zijn voornemen was, om te gelijk met de gevangenen Tomsk te bereiken;
+hij zou dan geen gevaar loopen van in handen der verkenners te vallen die zich in
+de omstreken van die belangrijke stad in grooten getale bevonden. Tengevolge van de
+komst van Ivan Ogareff, en uit vrees van door dezen herkend te worden, vroeg hij zich
+echter af, of het niet beter zou zijn van zijn eerste voornemen af te zien en liever
+pogingen te doen om onderweg te ontsnappen.
+</p>
+<p>Hij zou zonder twijfel dit laatste plan ten uitvoer brengen, toen hij vernam dat Feofar-Khan
+en Ivan Ogareff aan het hoofd van eenige duizenden ruiters reeds naar Tomsk vertrokken
+waren.
+</p>
+<p>»Ik zal dus wachten,” zeide hij, »tenzij zich eene gunstige gelegenheid <span class="pageNum" id="pb155">[<a href="#pb155">155</a>]</span>voordoe om te vluchten. Laat ik nog maar drie dagen geduld hebben, en moge God mij
+dan te hulp komen!”
+</p>
+<p>Inderdaad was het een tocht van drie dagen, dien de gevangenen onder bewaking van
+eene sterke afdeeling Tartaren door de steppe moesten afleggen, een tocht gemakkelijk
+voor de soldaten van den emir, aan wie niets ontbrak, doch bezwaarlijk voor de gevangenen
+die door ontbering geheel verzwakt waren.
+</p>
+<p>Te twee uur in den namiddag van 12 Augustus, bij eene zeer groote hitte en onder een
+onbewolkten hemel, gaf de toptschi-baschi bevel om het <span class="corr" id="xd34e3484" title="Niet in bron">kamp </span>op te breken.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet en Harry Blount, hadden zich, na paarden gekocht te hebben, op weg
+naar Tomsk begeven, alwaar de loop der gebeurtenissen de voornaamste personen van
+dit verhaal zou te zamen brengen.
+</p>
+<p>Onder de gevangenen die Ivan Ogareff naar het Tartaarsche kamp had medegevoerd, bevond
+zich eene oude vrouw, wier stilzwijgen haar als het ware geheel van hare medegevangenen
+afzonderde.
+</p>
+<p>Geene klacht kwam over hare lippen. Men zou gezegd hebben dat zij een standbeeld was,
+de smart voorstellende. Deze vrouw, bijna voortdurend onbeweeglijk en strenger dan
+de anderen bewaakt, werd zonder dat zij zulks vermoedde of er zich om bekreunde, aanhoudend
+door de zigeunerin Sangarre bespied. Ondanks haar hoogen ouderdom had zij evenals
+de andere gevangenen den weg te voet moeten afleggen, zonder dat hare ellende eenigszins
+verzacht was geworden.
+</p>
+<p>Evenwel had de voorzienigheid een moedig en liefderijk wezen aan hare zijde geplaatst,
+die haar begreep en bijstond. Onder hare gezellinnen in het ongeluk, scheen een jeugdig
+meisje, merkwaardig door hare schoonheid en door eene lijdzaamheid die in niets onderdeed
+voor die der Siberische vrouw, zich tot taak gesteld te hebben over haar te waken.
+Geen woord was tusschen de beide gevangenen gewisseld geworden, maar het meisje bevond
+zich steeds bij de oude vrouw als haar hulp haar van nut kon zijn. Deze had evenwel
+niet terstond, noch zonder wantrouwen de stille zorgen van deze onbekende aangenomen,
+doch het open gelaat van het jonge meisje, hare ingetogenheid en de geheimzinnige
+toegenegenheid, die eene gemeenschappelijke smart doet ontstaan tusschen menschen
+die hetzelfde ongelukkig lot deelen, hadden over de trotsche koelheid van Marfa Strogoff
+gezegevierd. Nadia,—want zij was het—had aldus, zonder haar te kennen, aan de moeder
+de zorgen gewijd, die haar zoon aan haar betoond had. Te midden van deze ongelukkigen,
+door het lijden verbitterd, boezemden deze twee vrouwen, waarvan de eene de grootmoeder,
+de andere de kleindochter scheen te zijn, aan allen eene soort van eerbied in.
+</p>
+<p>Nadat Nadia door de verkenners aan de Irtisch was weggevoerd naar Omsk, deelde zij
+daar het lot van al de gevangenen en bijgevolg dat van Marfa Strogoff. Indien zij
+minder zielskracht had gehad, zou zij zeker bezweken zijn onder den dubbelen slag
+die haar trof. De <span class="pageNum" id="pb156">[<a href="#pb156">156</a>]</span>staking harer reis, de dood van Michael Strogoff hadden haar wanhopig gemaakt en haar
+tot morren gebracht. Voor altijd misschien van haar vader verwijderd, na zoovele gelukte
+pogingen, die haar nader bij hem gebracht hadden, en tot overmaat van smart, van haar
+onverschrokken reisgenoot gescheiden, dien God haar op haar weg had doen ontmoeten
+om haar doel te bereiken, had zij alles te gelijk en op eens verloren. Het beeld van
+Michael Strogoff dien zij door een lanssteek had zien treffen en in de wateren der
+Irtisch verdwijnen, stond haar voortdurend voor den geest.
+</p>
+<p>»Wie zal dien doode wreken, die zichzelf niet meer wreken kan?” zeide zij tot zichzelf.
+</p>
+<p>En zich tot God wendende, riep het jonge meisje in haar binnenste uit:
+</p>
+<p>»Heer, laat ik dat zijn!”
+</p>
+<p>Men begrijpt wel dat Nadia, in deze gedachten verzonken, geheel ongevoelig was gebleven
+voor al de ellende harer gevangenschap.
+</p>
+<p>Het toeval had haar toen, zonder dat zij dit het minst vermoedde, met Marfa Strogoff
+vereenigd. Hoe had zij kunnen denken, dat die oude vrouw, evenals zij gevangen, de
+moeder was van haar reismakker, die voor haar niemand anders was geweest dan de koopman
+Nikolaas Korpanoff? En hoe had Marfa van haar kant kunnen raden dat een band van dankbaarheid
+die jonge onbekende aan haar zoon verbond?
+</p>
+<p>Het meisje deelde met haar het weinige voedsel dat zij ging halen op het uur dat de
+levensmiddelen werden uitgedeeld; haar arm strekte haar tot steun op haar moeielijken
+tocht en het was ter wille van het jonge meisje, dat Marfa de soldaten van het konvooi
+mocht volgen, zonder als andere ongelukkigen, aan den knop van een zadel te worden
+medegesleurd.
+</p>
+<p>»Dat God u beloone, mijn kind, voor al hetgeen gij voor mij doet!” zeide Marfa Strogoff,
+en dit waren gedurende eenigen tijd, de eenige woorden die zij uitte.
+</p>
+<p>Gedurende de dagen dat zij op weg waren, dagen die haar eeuwen toeschenen, zou men
+gedacht hebben dat de oude vrouw en het meisje over haar beider toestand met elkander
+hadden moeten spreken. Doch Marfa Strogoff had door eene omzichtigheid, die licht
+te begrijpen is, alleen over zich zelve, en nog maar zeer kort, gesproken. Zij had
+noch op haar zoon, noch op hare ontmoeting met hem, gezinspeeld.
+</p>
+<p>Ook Nadia sprak weinig. Op zekeren dag echter, gevoelende dat zij met eene eenvoudige
+doch verhevene ziel te doen had, had haar hart zich lucht gegeven en had zij, zonder
+iets te verbergen, al de gebeurtenissen verteld die er sedert haar vertrek van Wladimir
+tot den dood van Nikolaas Korpanoff hadden plaats gehad. Hetgeen zij van haar jongen
+reismakker verhaalde, boezemde der oude vrouw levendige belangstelling in.
+<span class="pageNum" id="pb157">[<a href="#pb157">157</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p157width" id="p157"><img src="images/p157.jpg" alt="Ivan Ogareff trad binnen en bevond zich voor den emir." width="503" height="720"><div class="figAnnotation p157width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb150">Blz. 150</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Ivan Ogareff trad binnen en bevond zich voor den emir.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Nikolaas Korpanoff!” zeide zij. »Vertel mij nog iets van dien Nikolaas. Zijn gedrag
+heeft mij zeer verwonderd! Was Nikolaas Korpanoff wel zijn eigenlijke naam? Zijt ge
+er wel zeker van mijn kind?”
+<span class="pageNum" id="pb158">[<a href="#pb158">158</a>]</span></p>
+<p>»Waarom zou hij mij dienaangaande bedrogen hebben?” antwoordde Nadia.
+</p>
+<p>Doch Marfa Strogoff door eene soort van voorgevoel gedreven, deed Nadia vraag op vraag.
+</p>
+<p>»Gij hebt mij gezegd dat hij onverschrokken was! Gij hebt mij<span id="xd34e3522"></span> bewezen dat hij zulks was!” zeide zij.
+</p>
+<p>»Ja, onverschrokken! het was een leeuw, een held,” antwoordde Nadia.
+</p>
+<p>»Dat zou mijn zoon ook geweest zijn,” zeide Marfa Strogoff telkens bij zich zelve.
+</p>
+<p>»Maar intusschen zegt gij dat hij in het posthuis te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> eene verschrikkelijke beleediging verdragen heeft?”
+</p>
+<p>»Die heeft hij verdragen!” antwoordde Nadia, haar hoofd latende hangen.
+</p>
+<p>»Hij heeft ze verdragen?” mompelde Marfa Strogoff bevende.
+</p>
+<p>»Moeder! Moeder!” riep Nadia uit, »veroordeel hem niet. Er zit een geheim achter,
+een geheim, waarover God alleen op dit oogenblik oordeelen kan!”
+</p>
+<p>»En,” zeide Marfa, terwijl zij het hoofd ophief en Nadia aankeek alsof zij tot in
+het binnenste van hare ziel wilde lezen, »hebt gij op het oogenblik dier vernedering,
+dien Nikolaas Korpanoff niet veracht?”
+</p>
+<p>»Ik heb hem bewonderd zonder hem te begrijpen,” antwoordde het meisje.
+</p>
+<p>De oude vrouw zweeg een oogenblik.
+</p>
+<p>»Hij was lang?” vroeg zij daarna.
+</p>
+<p>»Zeer lang.”
+</p>
+<p>»En zeer knap, is ’t niet? Kom, spreek mijn kind.”
+</p>
+<p>»Hij was zeer knap,” antwoordde Nadia blozend.
+</p>
+<p>»Het was mijn zoon! Ik zeg u dat het mijn zoon was!” riep de oude vrouw uit, Nadia
+omhelzende.
+</p>
+<p>»Uw zoon!” antwoordde Nadia geheel verstomd, »uw zoon!”
+</p>
+<p>»Kom!” zeide Marfa, »vertel voort, mijn kind! Uw makker, uw vriend, uw beschermer,
+hij had een moeder! Heeft hij u nooit van zijne moeder gesproken?”
+</p>
+<p>»Van zijne moeder?” zeide Nadia. »Hij heeft mij van zijne moeder gesproken, zooals
+ik hem dikwijls van mijn vader gesproken heb! Die moeder, hij aanbad ze!”
+</p>
+<p>»Nadia, Nadia! Gij vertelt me daar de geheele geschiedenis van mijn zoon,” zeide de
+oude vrouw.
+</p>
+<p>En zij voegde er opeens bij:
+</p>
+<p>»Had hij haar dan niet moeten bezoeken toen hij door Omsk trok, die moeder, die hij,
+naar uw zeggen, zoo beminde?”
+</p>
+<p>»Neen,” antwoordde Nadia, »neen, dat moest hij niet.”
+</p>
+<p>»Neen!” riep Marfa uit. »Gij hebt neen tegen mij durven zeggen?”
+</p>
+<p>»Dat heb ik gezegd, maar ik moet u nog vertellen, dat ik heb meenen te begrijpen,
+dat Nikolaas Korpanoff het land zeer in het <span class="pageNum" id="pb159">[<a href="#pb159">159</a>]</span>geheim moest doortrekken, om allergewichtigste, mij onbekende redenen. Het was voor
+hem eene vraag van leven en dood of liever nog, eene vraag van plicht en eer.”
+</p>
+<p>»Van plicht, inderdaad, van gebiedenden plicht,” zeide de oude vrouw, »van die plichten,
+waaraan men alles opoffert, zelfs de vreugde van een kus, misschien den laatsten,
+aan zijne oude moeder te komen geven! Hetgeen ge niet weet, hetgeen ik zelve niet
+wist, ik weet het nu op dit oogenblik. Gij hebt mij alles doen begrijpen! Het geheim
+van mijn zoon, Nadia, daar hij ’t u niet gezegd heeft, ik moet ’t voor hem bewaren!
+Vergeef mij, Nadia! De goedheid, die gij voor mij gehad hebt, kan ik u niet vergelden!”
+</p>
+<p>»Moeder, ik vraag niets,” antwoordde Nadia.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd34e3370">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd34e3370src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Deze naam wordt aan de sultans van Boukhara gegeven, en beteekent zooveel als <span class="ex">Sire</span>.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd34e3370src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch20" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5980">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XX.</h2>
+<h2 class="main">Leer om leer.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Alles had zich dus voor de oude vrouw opgehelderd, alles, tot zelfs het onbegrijpelijke
+gedrag van haar zoon ten haren opzichte in de herberg te Omsk. Zij twijfelde er nu
+niet meer aan, dat de metgezel van het meisje, Michael Strogoff was geweest en dat
+eene geheime zending hem genoodzaakt had, zijne hoedanigheid van koerier van den czaar
+te verbergen.
+</p>
+<p>»Neen, mijn waarde zoon,” zeide Marfa Strogoff tot zichzelve, »ik zal u niet verraden,
+en geene pijnigingen van welken aard ook, zullen in staat zijn, mij de bekentenis
+te ontrukken, dat gij het zijt dien ik te Omsk gezien heb!”
+</p>
+<p>Marfa Strogoff had nu, met éen woord, aan Nadia de hartelijkheid kunnen vergelden,
+die deze haar betoond had. Zij had haar kunnen vertellen dat haar metgezel Nikolaas
+Korpanoff of liever Michael Strogoff niet in de wateren van de Irtisch omgekomen was,
+omdat zij hem eenige dagen na het ongeval ontmoet, ja, hem gesproken had!.…
+</p>
+<p>Maar zij bedwong zich, zweeg, en bepaalde zich met te zeggen:
+</p>
+<p>»Hoop maar, mijn kind! Het ongeluk zal u niet altijd vervolgen! Gij zult uw vader
+wederzien, ik heb er een voorgevoel van, en misschien is hij, die u den naam van zuster
+gaf, niet dood! God zal uw moedigen makker niet hebben laten omkomen!.… Voed slechts
+hoop, mijn kind! Doe zooals ik! de rouw, dien ik draag, is nog niet die over mijn
+zoon!”
+<span class="pageNum" id="pb160">[<a href="#pb160">160</a>]</span></p>
+<p>Zoodanig was nu de verhouding van Marfa Strogoff en van Nadia, ten opzichte van elkander.
+De oude vrouw had alles begrepen, en zoo het jonge meisje niet wist dat haar zoo betreurde
+metgezel nog leefde, wist zij nu ten minste, hoe hij haar, die zij als hare moeder
+beschouwde, bestond; en zij dankte God, haar de vreugde gegeven te hebben van bij
+de gevangene den zoon, dien zij verloren had, te kunnen vervangen.
+</p>
+<p>Maar wat beiden niet konden weten, was dat Michael Strogoff, te Kolivan gevangen genomen,
+zich bij hetzelfde konvooi bevond dat hen naar Tomsk voerde.
+</p>
+<p>De gevangenen door Ivan Ogareff medegevoerd waren vereenigd met die van den emir in
+het Tartaarsche kamp. De ongelukkigen, Russen en Siberiërs, militairen en burgers,
+waren ten getale van eenige duizenden, en vormden eene kolonne die zich over eene
+lengte van verscheidene wersten uitstrekte. Onder hen waren er die als meer gevaarlijk
+beschouwd, met handboeien aan eene lange ketting bevestigd waren. Vrouwen en kinderen
+waren aan de zadelknoppen gebonden of gehangen en werden onmeedoogend langs de wegen
+gesleept! Men dreef ze allen als eene kudde vee voort.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bevond zich in de eerste rijen, omdat de gevangenen van Kolivan,
+eerder dan die van Omsk in het kamp aangekomen, het nu ook vroeger verlieten. Hij
+kon dus de tegenwoordigheid van zijne moeder en Nadia in het konvooi niet gissen,
+evenmin als zij konden vermoeden, dat hij zich daarbij bevond.
+</p>
+<p>Eindelijk bereikte men op 15 Augustus, bij het vallen van den avond, het kleine vlek
+Zabediero, op dertig wersten afstands van Tomsk.
+</p>
+<p>Den geheelen nacht moesten de gevangenen aan de boorden van de Tom doorbrengen, want
+de emir had zijn intocht te Tomsk tot den volgenden dag uitgesteld.
+</p>
+<p>Nadia had, terwijl zij Marfa Strogoff ondersteunde, met moeite den steilen oever van
+de rivier bereikt. Zij versmachtten beiden van dorst. Nadia schepte water met hare
+hand en laafde de lippen van Marfa er mee. Op het oogenblik dat zij oprees om den
+oever te verlaten ontsnapte haar een kreet.
+</p>
+<p>Michael Strogoff stond daar, op eenige schreden van haar!.… Hij was het!.… De laatste
+schemering van den dag stortte haar licht nog over hem uit!
+</p>
+<p>Michael Strogoff sidderde bij het hooren van dien kreet van Nadia. Maar hij bezat
+zelfbeheersching genoeg om niets te zeggen dat hem verdacht zou hebben kunnen maken.
+</p>
+<p>En toch had hij, tegelijkertijd met Nadia, ook zijn moeder herkend!…
+</p>
+<p>Bij deze onverwachte ontmoeting was Michael Strogoff zich zelven niet meer meester:
+hij bracht dan ook de hand voor zijne oogen, en verwijderde zich dadelijk. Nadia snelde
+instinctmatig naar hem toe, maar de oude vrouw fluisterde haar deze woorden in het
+oor:
+</p>
+<p>»Blijf hier, mijn kind!”
+<span class="pageNum" id="pb161">[<a href="#pb161">161</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p161width" id="p161"><img src="images/p161.jpg" alt="Ivan Ogareff las de brieven van Harry Blount met aandacht." width="504" height="720"><div class="figAnnotation p161width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb152">Blz. 152</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Ivan Ogareff las de brieven van Harry Blount met aandacht.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Hij is het!” antwoordde Nadia met eene door aandoening afgebroken stem. »Hij leeft,
+moeder! hij is het!”
+</p>
+<p>»Het is mijn zoon,” antwoordde Marfa Strogoff, »het is Michael <span class="pageNum" id="pb162">[<a href="#pb162">162</a>]</span>Strogoff, en gij ziet, dat ik nochtans geen stap tot hem nader! Volg mijn voorbeeld,
+dochterlief!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff had eene der hevigste gemoedsaandoeningen ondergaan, die een mensch
+kan gevoelen. Zijne moeder en Nadia stonden daar, met hem in hetzelfde ongeluk vereenigd.
+</p>
+<p>Wist Nadia dan wie hij was? Neen, want hij had Marfa Strogoff haar zien tegenhouden
+op het oogenblik dat zij naar hem toe wilde vliegen. Marfa Strogoff had dus alles
+begrepen en haar geheim bewaard. Gedurende den nacht was Michael Strogoff wel twintig
+maal op het punt om zich naar zijne moeder te begeven; maar hij begreep dat hij weerstand
+moest bieden aan het vurige verlangen om haar te omhelzen en om de hand zijner jonge
+gezellin nog eens te drukken. De minste onvoorzichtigheid kon voor hem noodlottig
+zijn. Hij had trouwens gezworen zijne moeder niet te zien.… ten minste niet vrijwillig.
+Eenmaal te Tomsk aangekomen, zou hij, omdat hij toch dezen nacht niet kon vluchten,
+zich in de steppe werpen, zonder de beide wezens te omhelzen, in wie zijn leven zich
+samentrok en die hij, aan zooveel gevaren blootgesteld, achterliet.
+</p>
+<p>Michael Strogoff mocht dus hopen dat de ontmoeting in het kamp van Zabediero geene
+kwade gevolgen, noch voor zijne moeder, noch voor hem zou hebben. Maar hij wist niet
+dat de Zigeunerin Sangarre, de verspiedster van Ivan Ogareff, zich in de nabijheid
+bevond, en dat zij een gedeelte van het gebeurde, hoe snel ook voorgevallen, had gezien.
+Zij had Michael Strogoff niet kunnen bemerken, die reeds verdwenen was toen zij zich
+omkeerde; maar de beweging die Marfa maakte om Nadia tegen te houden, was haar niet
+ontsnapt.
+</p>
+<p>Zij twijfelde niet of de zoon van Marfa Strogoff was in het kamp, onder de gevangenen
+van Ivan Ogareff. Zij verliet dus terstond het kamp om Ivan Ogareff te gaan waarschuwen.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff ontving haar oogenblikkelijk.
+</p>
+<p>»Wat voor nieuws, Sangarre?” vroeg hij.
+</p>
+<p>»De zoon van Marfa Strogoff is in het kamp,” antwoordde Sangarre.
+</p>
+<p>»Gevangen?”
+</p>
+<p>»Gevangen!”
+</p>
+<p>»Ha!” riep Ivan Ogareff uit, »ik zal.…”
+</p>
+<p>»Gij zult niets, Ivan,” antwoordde de zigeunerin, »want gij kent hem niet eens!”
+</p>
+<p>»Maar gij kent hem toch! Gij hebt hem gezien, Sangarre!”
+</p>
+<p>»Ik heb hem niet gezien, maar ik heb zijne moeder zich zien verraden door eene beweging
+die mij alles heeft doen begrijpen.”
+</p>
+<p>»Vergist gij u niet?”
+</p>
+<p>»Neen, ik vergis mij niet.”
+</p>
+<p>»Gij weet het belang dat ik aan de gevangenneming van dien koerier hecht,” zeide Ivan
+Ogareff. »Indien de brief, die hem te Moskou is overhandigd, Irkoetsk bereikt, indien
+hij in handen komt <span class="pageNum" id="pb163">[<a href="#pb163">163</a>]</span>van den grootvorst, dan zal deze op zijne hoede zijn, en ik zal hem niet kunnen naderen!
+Ik moet dien brief hebben, wat het ook koste! Gij zegt mij nu dat de overbrenger van
+dien brief in mijne macht is! Ik herhaal het, Sangarre, vergist gij u niet?”
+</p>
+<p>»Ik vergis mij niet, Ivan,” antwoordde zij.
+</p>
+<p>»Maar Sangarre, er zijn in het kamp verscheidene duizenden gevangenen, en gij zegt
+dat gij Michael Strogoff niet kent!”
+</p>
+<p>»Neen,” antwoordde de zigeunerin, wier blik van woeste vreugde schitterde, »ik ken
+hem niet, maar zijne moeder kent hem! Ivan, men moet zijne moeder doen spreken.”
+</p>
+<p>»Morgen zal zij spreken!” riep Ivan Ogareff uit.
+</p>
+<p>Daarop stak hij aan de zigeunerin zijne hand toe, die haar kuste, zonder dat er in
+dit bewijs van eerbied, bij de noordsche volken in gebruik, iets slaafs gelegen was.
+</p>
+<p>Sangarre ging naar de legerplaats terug. Zij vond Nadia en Marfa Strogoff nog op dezelfde
+plaats, en bracht den nacht door met beiden gade te slaan. De oude vrouw en het meisje
+sliepen niet, ofschoon zij afgemat van vermoeienis waren. Hunne ongerustheid was te
+groot. Michael Strogoff leefde nog, doch was gevangen, zooals zij! Zou Ivan Ogareff
+dit weten, en, zoo hij het niet wist, zou hij het dan niet te weten komen? Nadia gevoelde
+zich gelukkig bij de gedachte dat haar metgezel nog leefde! Maar Marfa Strogoff zag
+verder in de toekomst en had reden om voor haar zoon alle vrees te koesteren.
+</p>
+<p>Sangarre, die in de duisternis tot dicht bij de beide vrouwen geslopen was, bleef
+eenige uren op die plaats en luisterde.… Zij hoorde evenwel niets. Door een instinctmatig
+gevoel van voorzichtigheid, wisselden Nadia en Marfa Strogoff geen woord met elkander.
+</p>
+<p>Den volgenden dag, 16 Augustus, tegen tien uur in den morgen, weergalmde schetterend
+trompetgeschal. Oogenblikkelijk kwamen de Tartaarsche soldaten onder de wapenen.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff naderde in het midden van een talrijken staf van Tartaarsche officieren.
+Zijn gelaat was somberder dan gewoonlijk en verraadde een stillen toorn, die slechts
+op eene aanleiding wachtte om los te barsten.
+</p>
+<p>Michael Strogoff dien man voorbij ziende trekken, kreeg een voorgevoel alsof er weldra
+eene treurige ontknooping zou plaats hebben; want Ivan Ogareff wist nu dat Marfa Strogoff
+de moeder was van Michael Strogoff, kapitein bij het korps koeriers van den czaar.
+Ivan Ogareff steeg van zijn paard, en de ruiters van zijn geleide vormden toen een
+grooten cirkel om hem heen.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik naderde Sangarre en zeide:
+</p>
+<p>»Ik heb geen nieuws, Ivan!”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff antwoordde slechts door een kort bevel aan een zijner officieren.
+<span class="pageNum" id="pb164">[<a href="#pb164">164</a>]</span></p>
+<p>Terstond werden de gelederen der gevangenen op eene ruwe wijze door soldaten doorloopen,
+die door zweep- en lansslagen deze ongelukkigen dwongen om op te staan en zich rondom
+het kamp te gaan plaatsen. Een vierdubbele kring van voetvolk en ruiters, achter hen
+geplaatst, maakte elke poging tot ontvluchten onmogelijk. Het werd dadelijk stil,
+en op een teeken van Ivan Ogareff, liep Sangarre naar de groep waarin Marfa Strogoff
+zich bevond.
+</p>
+<p>De oude vrouw zag haar aankomen. Zij begreep wat er zou gebeuren. Een smadelijke glimlach
+kwam op hare lippen te voorschijn, en zich daarop tot Nadia neigende, fluisterde zij
+haar toe:
+</p>
+<p>»Gij moet mij niet meer kennen, mijn kind! Geen woord, geen gebaar, wat er ook gebeure,
+hoe zwaar ook de beproeving moge zijn! Het geldt hem, niet mij!”
+</p>
+<p>Op dit oogenblik legde Sangarre, na haar even aangekeken te hebben, hare hand op den
+schouder der oude vrouw.
+</p>
+<p>»Wat wilt gij van mij?” zeide Marfa Strogoff.
+</p>
+<p>»Kom mee!” antwoordde Sangarre.
+</p>
+<p>En haar met de hand voortduwende, bracht zij haar midden in de afgesloten ruimte voor
+Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>Michael Strogoff keek voor zich, om niet door zijne oogen verraden te worden.
+</p>
+<p>Marfa Strogoff, voor Ivan Ogareff gekomen, ging rechtop staan, kruiste hare armen
+en wachtte.
+</p>
+<p>»Gij zijt Marfa Strogoff?” vroeg Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>»Ja,” antwoordde de oude vrouw bedaard.
+</p>
+<p>»Komt gij terug op hetgeen gij mij geantwoord hebt, toen ik u drie dagen geleden te
+Omsk ondervraagd heb?”
+</p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>»Dus, weet gij niet dat uw zoon Michael Strogoff, de koerier van den czaar, door Omsk
+getrokken is?”
+</p>
+<p>»Ik weet het niet.”
+</p>
+<p>»En de man, dien gij voor uw zoon meendet te herkennen aan het posthuis, was dus uw
+zoon niet?”
+</p>
+<p>»Was mijn zoon niet.”
+</p>
+<p>»En sedert hebt gij hem niet meer onder deze gevangenen gezien?”
+</p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>»En indien men hem u toonde, zoudt gij hem dan herkennen?”
+</p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>Op dit antwoord, dat een onverzettelijk besluit aanduidde om niets te bekennen, deed
+zich een gemompel onder de menigte hooren.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff kon een dreigend gebaar niet bedwingen.
+</p>
+<p>»Luister,” zeide hij tot Marfa Strogoff, »uw zoon is hier en gij zult hem dadelijk
+aanwijzen.”
+</p>
+<p>»Neen.”
+</p>
+<p>»Al de mannen, die te Omsk en te Kolivan gevangen genomen zijn, zullen hier voor uwe
+oogen voorbijtrekken en zoo gij Michael <span class="pageNum" id="pb165">[<a href="#pb165">165</a>]</span>Strogoff niet aanwijst, zult gij zooveel slagen met den knoet ontvangen, als er mannen
+voor u voorbij zullen zijn getrokken!”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p165width" id="p165"><img src="images/p165.jpg" alt="Haar arm strekte Marfa tot steun." width="503" height="720"><div class="figAnnotation p165width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb156">Blz. 156</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Haar arm strekte Marfa tot steun.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Ivan Ogareff had begrepen dat, welke bedreigingen hij ook mocht <span class="pageNum" id="pb166">[<a href="#pb166">166</a>]</span>doen, welke pijnigingen hij haar ook mocht doen ondergaan, de ontembare Siberische
+vrouw toch niet zou spreken. Om den koerier van den czaar te ontdekken, rekende hij
+dus niet op haar, maar op Michael Strogoff zelf. Hij achtte het onmogelijk, dat, wanneer
+moeder en zoon in elkanders tegenwoordigheid waren, eene onweerstaanbare beweging
+hen niet zouden verraden. Indien hij alleen den keizerlijken brief in beslag had willen
+nemen, dan zou hij zeker eenvoudig bevel gegeven hebben al de gevangenen te onderzoeken;
+maar Michael kon den brief, na hem gelezen te hebben, vernietigd hebben en werd hij
+nu niet herkend, gelukte het hem Irkoetsk te bereiken, dan zouden de plannen van Ivan
+Ogareff verijdeld worden. Het was dus niet enkel den brief dien de verrader wilde
+hebben, maar ook den overbrenger van dien brief.
+</p>
+<p>Nadia had nu alles gehoord. Zij wist nu wat Michael Strogoff was en waarom hij de
+overheerde provinciën van Siberië had willen doortrekken zonder herkend te worden.
+</p>
+<p>Op bevel van Ivan Ogareff trokken de gevangenen, een voor een, langs Marfa Strogoff
+voorbij, die zoo onbeweeglijk als een beeld bleef staan en wier blik de volslagenste
+onverschilligheid vertoonde. Haar zoon bevond zich onder de laatste gevangenen. Toen
+hij op zijne beurt voorbij zijne moeder kwam, sloeg Nadia de oogen neer om niet te
+zien.
+</p>
+<p>Michael Strogoff was schijnbaar ongevoelig, maar de palm zijner hand bloedde onder
+zijn nagels, die er zich ingedrukt hadden.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff was door moeder en zoon overwonnen! Sangarre, die bij hem stond, zeide
+slechts een woord:
+</p>
+<p>»De knoet!”
+</p>
+<p>»Ja!” riep Ivan Ogareff uit, buiten zichzelf van woede, »de knoet voor dat oude vrouwspersoon,
+totdat zij er onder bezwijkt.”
+</p>
+<p>Een Tartaarsch soldaat, het strafwerktuig in de hand houdende, naderde Marfa Strogoff.
+</p>
+<p>De knoet bestaat uit een zeker aantal lederen riemen aan wier uiteinden gedraaid ijzerdraad
+bevestigd is. Men rekent dat eene veroordeeling tot honderd twintig slagen met die
+zweep, met een doodvonnis gelijk staat.
+</p>
+<p>Marfa Strogoff werd door twee soldaten gegrepen en op de knieën geworpen. Eene sabel
+werd op eenige duimen afstand van hare borst zoodanig gericht, dat, zoo zij onder
+de pijn mocht bezwijken, haar borst door de scherpe punt doorboord werd.
+</p>
+<p>De Tartaar stond gereed. Hij wachtte.
+</p>
+<p>»Ga je gang!” zeide Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>De zweep doorkliefde de lucht.…
+</p>
+<p>Maar, voor dat hij sloeg, had eene krachtige hand de zweep uit de hand van den Tartaar
+gerukt.
+</p>
+<p>Michael Strogoff was daar! Op het gezicht van dit verschrikkelijk tooneel was hij
+opgestoven! Zoo hij zich aan de wisselplaats te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> <span class="pageNum" id="pb167">[<a href="#pb167">167</a>]</span>ingehouden had toen de zweep van Ivan Ogareff hem getroffen had, thans, nu het zijne
+moeder gold, had hij zich niet kunnen bedwingen.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff was geslaagd.
+</p>
+<p>»Michael Strogoff!” riep hij uit.
+</p>
+<p>Daarop een stap voorwaarts doende, zeide hij:
+</p>
+<p>»Ha! de man van <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>!”
+</p>
+<p>»Juist,” zeide Michael Strogoff.
+</p>
+<p>En, den knoet opheffende, verscheurde hij er het gezicht van Ivan Ogareff mee.
+</p>
+<p>»Leer om leer!” zeide hij.
+</p>
+<p>»Goed betaald gezet!” riep de stem van een der toeschouwers uit, die zich echter gelukkig
+in het gewoel verloor.
+</p>
+<p>Twintig soldaten wierpen zich op Michael Strogoff en wilden hem dooden.…
+</p>
+<p>Doch Ivan Ogareff, aan wien een kreet van woede en pijn ontsnapt was, hield hen tegen
+met een wenk.
+</p>
+<p>»Die man zal voor den emir terecht staan!” zeide hij. »Onderzoekt hem.”
+</p>
+<p>De brief met het keizerlijke wapen werd op de borst van Michael Strogoff gevonden,
+die geen tijd had gehad om hem te vernietigen, en men overhandigde hem Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>De toeschouwer, die de woorden: »Goed betaald gezet!” had geuit, was niemand anders
+dan Alcide Jolivet. Zijn collega en hij, die in het kamp van Zabediero stil hadden
+gehouden, woonden dit tooneel bij.
+</p>
+<p>»Drommels!” zeide hij tot Harry Blount, »die Noordsche lui zijn stevige mannen! Ge
+moet toch bekennen dat wij onzen reismakker herstel van eer verschuldigd zijn! Korpanoff
+doet voor Strogoff niet onder! De zaak van <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> is goed gewroken!”
+</p>
+<p>»Ja, goed gewroken, inderdaad,” antwoordde Harry Blount, »maar Strogoff is een man
+des doods. In zijn eigen belang zou hij toch beter gedaan hebben zijne wraakneming
+nog maar wat uit te stellen!”
+</p>
+<p>»En zijne moeder onder den knoet te laten omkomen!”
+</p>
+<p>»Gelooft ge dan dat hij door zijne drift het voor haar en zijne zuster er beter op
+gemaakt heeft?”
+</p>
+<p>»Ik geloof niets, ik weet niets,” antwoordde Alcide Jolivet; »maar in zijne plaats,
+zou ik niet anders gehandeld hebben! Wat eene snede over zijn aangezicht! En, wat
+duivel! het bloed moet je toch wel eens beginnen te koken!”
+</p>
+<p>»Een mooi zaakje voor eene kroniek!” zeide Harry Blount. »Indien Ivan Ogareff ons
+dien brief maar eens wilde mededeelen!.…”
+</p>
+<p>Na het bloed, dat zijn gelaat bedekte, afgewischt te hebben, had Ivan Ogareff dien
+brief opengebroken. Hij las en herlas hem zeer lang, alsof hij den inhoud er van ter
+dege in zijn geheugen had willen prenten.
+</p>
+<p>Na vervolgens bevel te hebben gegeven om Michael Strogoff zwaar geboeid met de overige
+gevangenen naar Tomsk over te brengen, <span class="pageNum" id="pb168">[<a href="#pb168">168</a>]</span>nam hij het bevel over de te Zabediero gelegerde troepen, en onder het oorverdoovend
+gedruisch der trommen en trompetten trok hij op naar de stad, waar de emir hem wachtte.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch21" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5989">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main"><span class="corr" id="xd34e3735" title="Bron: XIX">XXI</span>.</h2>
+<h2 class="main">De zegevierende intocht.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Tomsk, in 1604 gesticht, bijna in het hart der Siberische provinciën, is eene der
+voornaamste steden van Aziatisch-Rusland. Tobolsk en Irkoetsk hebben deze stad ten
+hunnen koste allengs grooter zien worden.
+</p>
+<p>En, evenwel is Tomsk niet de hoofdstad van die belangrijke provincie. Het is te Omsk,
+dat de gouverneur-generaal der provincie en de andere rijksbeambten hun verblijf houden.
+Maar Tomsk is de aanzienlijkste stad van dat grondgebied dat aan het Altaï-gebergte
+grenst. Op de helling van dit gebergte tot in de vallei van de Tom vindt men platina,
+goud, zilver, koper en goudglanzig lood. De landstreek is zeer rijk, en ook de stad,
+die te midden van zeer winstgevende exploitatiën gelegen is en die, wat weelde betreft,
+met de grootste steden in Europa kan wedijveren. Het is eene stad van millionairs,
+door het breekijzer en het houweel rijk geworden, en zoo zij al niet de eer heeft
+tot residentie van den vertegenwoordiger van den czaar te strekken, kan zij zich hierover
+troosten, omdat zij onder de voornaamsten harer inwoners het hoofd der kooplieden
+van de stad telt, de voornaamste concessionaris der mijnen van het keizerlijk gouvernement.
+</p>
+<p>Het was nu te Tomsk dat de emir zijne zegevierende troepen zou ontvangen. Een luisterrijk
+feest zou ter hunner eer gegeven worden. Tot het houden dezer plechtigheid was de
+keus gevallen op eene uitgestrekte vlakte op den heuvel die de stad en de talrijke
+kronkelingen van den Tom beheerscht.
+</p>
+<p>Te vier uur deed de emir zijne intrede op de bergvlakte, te midden van het geschal
+der trompetten en het gebulder van het geschut.
+</p>
+<p>Feofar bereed zijn geliefkoosd paard, dat op zijn kop eene pluim met diamanten bezet,
+droeg. Hij was in krijgsgewaad en vergezeld van een talrijken staf.
+<span class="pageNum" id="pb169">[<a href="#pb169">169</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p169width" id="p169"><img src="images/p169.jpg" alt="Nadia schepte water en laafde de lippen van Marfa er mee." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p169width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb160">Blz. 160</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Nadia schepte water en laafde de lippen van Marfa er mee.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb168a">[<a href="#pb168a">168</a>]</span></p>
+<p>Ivan Ogareff liet zich niet wachten; een schetterend trompetgeschal <span class="pageNum" id="pb169a">[<a href="#pb169a">169</a>]</span>kondigde zijne aankomst aan. Hij—reeds bekend als de Litteekendrager—droeg de Tartaarsche
+officiers-uniform en kwam te paard voor de tent van den emir. Hij was vergezeld van
+een gedeelte <span class="pageNum" id="pb170">[<a href="#pb170">170</a>]</span>der soldaten uit het kamp van Zabediero, die zich rondom het plein in slagorde stelden.
+Men zag een groot litteeken dat dwars over het gezicht van den verrader liep.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff stelde den emir zijne voornaamste officieren voor en Feofar-Khan, zonder
+de afgemetenheid vaarwel te zeggen, die het voornaamste van zijne waardigheid uitmaakte,
+ontving hen op eene wijze, dat zij over zijne ontvangst tevreden konden zijn.
+</p>
+<p>Aldus begrepen Harry Blount en Alcide Jolivet het ten minste, die zich nu voor de
+jacht op nieuwstijdingen onafscheidelijk met elkander verbonden hadden. Na Zabediero
+verlaten te hebben, hadden zij zich gehaast Tomsk te bereiken. Hun plan was zoo snel
+mogelijk de Tartaren te verlaten, zich bij een of ander Russisch korps te voegen,
+en zoodoende spoedig Irkoetsk te bereiken. Wat zij van den inval gezien hadden,—brandstichting
+en moord—begon hun te walgen. Doch alvorens zich naar Irkoetsk op weg te begeven,
+wilden zij nog het feest bijwonen, om eenige bijzonderheden hiervan te kunnen overseinen.
+Zij bewonderden dus Feofar-Khan in al zijne pracht: zijne vrouwen, zijne officieren,
+zijne lijfwachten, en dien oosterschen luister, waarvan de plechtigheden van Europa
+geen denkbeeld kunnen geven. Doch zij wendden met verachting hunne oogen van Ivan
+Ogareff af, toen deze zich voor den emir vertoonde, en zij wachtten niet zonder ongeduld,
+totdat het feest begon.
+</p>
+<p>»Ziet ge wel, mijn waarde Blount,” zeide Alcide Jolivet, »wij zijn te vroeg, als eenvoudige
+luidjes die veel voor hun geld willen hebben. Dit alles is nog slechts een begin,
+en het ware beter geweest dat wij alleen voor het ballet gekomen waren.”
+</p>
+<p>»Welk ballet?” vroeg Harry Blount.
+</p>
+<p>»Wel het ballet, dat bij deze plechtige gelegenheden altijd verplichtend is! Maar
+ik geloof dat het scherm opgaat.”
+</p>
+<p>Alcide Jolivet sprak alsof hij in de opera geweest ware, en zijn tooneelkijker voor
+den dag halende, maakte hij zich gereed om als een kenner »de eerste sujetten van
+den troep van Feofar” op te nemen.
+</p>
+<p>Maar eene pijnlijke plechtigheid zou deze vermakelijkheden voorafgaan.
+</p>
+<p>Inderdaad kon de zegepraal van den overwinnaar niet volmaakt zijn zonder de openbare
+vernedering der overwonnenen. Te dien einde werden verscheidene honderden gevangenen
+onder de zweep der soldaten voorgebracht. Zij waren bestemd om voorbij Feofar-Khan
+en zijne bondgenooten te trekken, alvorens met hunne lotgenooten in de gevangenissen
+der stad opgehoopt te worden.
+</p>
+<p>Onder deze gevangenen bevond zich, in het eerste gelid, Michael Strogoff. Overeenkomstig
+de bevelen van Ivan Ogareff, werd hij in het bijzonder door een peloton soldaten bewaakt.
+Zijne moeder en Nadia waren er ook bij.
+</p>
+<p>De oude vrouw, altijd krachtvol, wanneer het alleen haarzelve gold, was vreeselijk
+bleek. Zij verwachtte een of ander verschrikkelijk <span class="pageNum" id="pb171">[<a href="#pb171">171</a>]</span>tooneel. Het was niet zonder reden dat haar zoon voor den emir werd gebracht. Zij
+koesterde dan ook de grootste vrees voor hem. Ivan Ogareff zoo in het openbaar met
+dien knoet getroffen, die haar had moeten treffen, was er de man niet naar om dit
+te vergeven, en zijne wraak zou geene genade kennen. Eene of andere verschrikkelijke
+straf bedreigde Michael Strogoff zeker.
+</p>
+<p>Moeder en zoon waren onmeedoogend van elkander gescheiden geworden, sedert het noodlottige
+voorval in het kamp van Zabediero en sedert hadden zij elkander niet meer gesproken.
+Dit verergerde hunne ellende nog meer. Marfa Strogoff had haar zoon vergeving willen
+vragen voor al het kwaad dat zij hem onwillekeurig berokkend had. Indien zij zich
+te Omsk, in het posthuis, had kunnen inhouden toen zij hem aldaar toevallig ontmoette,
+zou Michael Strogoff zijn weg hebben kunnen vervolgen, zonder herkend te worden, en
+hoeveel ongelukken zouden dan vermeden zijn.
+</p>
+<p>En Michael Strogoff van zijn kant dacht wel, dat Ivan Ogareff door zijne moeder in
+zijne tegenwoordigheid te plaatsen, van plan was hen beiden een verschrikkelijken
+dood te doen ondergaan. Wat Nadia betreft, zij vroeg zich af, wat zij zou kunnen doen
+om beiden, moeder en zoon te redden. Zij wist niet wat te bedenken, maar zij gevoelde
+wel eenigszins dat zij vooral moest vermijden om de aandacht tot zich te trekken;
+dat zij moest veinzen! Misschien dat zij daardoor de ketenen, die den leeuw gekluisterd
+hielden, zou kunnen verbreken. In elk geval moest zij eene gelegenheid afwachten om
+te kunnen handelen.
+</p>
+<p>De meeste gevangenen waren nu voorbij den emir getrokken, en terwijl zij voorbijtrokken,
+moest elk hunner knielen met het hoofd in het stof, ten teeken van onderworpenheid.
+Het was de slavernij die met de vernedering begon. Wanneer deze ongelukkigen niet
+snel genoeg knielden, werden zij door de ruwe hand der wachters met geweld ter aarde
+geworpen.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet en zijn makker konden een dergelijk schouwspel niet bijwonen zonder
+eene wezenlijke verontwaardiging te gevoelen.
+</p>
+<p>»Het is laf, laag! Laat ons heengaan,” zeide Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>»Neen!” antwoordde Harry Blount. »Wij moeten alles zien!”
+</p>
+<p>»Alles zien!.… Ha!” riep Alcide Jolivet opeens uit, zijn makker bij den arm grijpende.
+</p>
+<p>»Wat scheelt u?” vroeg deze.
+</p>
+<p>»Kijk Blount! Zij is het!”
+</p>
+<p>»Zij?”
+</p>
+<p>»De zuster van onzen reisgezel! Alléen en gevangen! Wij moeten haar zien te redden.…”
+</p>
+<p>»Wees maar voorzichtig,” antwoordde Harry Blount koel. »Onze tusschenkomst ten gunste
+van dat meisje zou haar eer nadeelig dan nuttig kunnen zijn.”
+</p>
+<p>Alcide Jolivet, gereed om toe te schieten, bleef dus staan, en <span class="pageNum" id="pb172">[<a href="#pb172">172</a>]</span>Nadia, die hen niet bemerkt had, trok op hare beurt voorbij den emir, zonder zijne
+aandacht te trekken.
+</p>
+<p>Doch na Nadia, kwam Marfa Strogoff, en daar zij zich niet snel genoeg op den grond
+wierp, werd zij door de soldaten op eene ruwe wijze geduwd.
+</p>
+<p>Marfa Strogoff viel.
+</p>
+<p>Haar zoon maakte zulk eene geweldige beweging dat de soldaten, die hem bewaakten,
+hem nauwelijks konden bedwingen.
+</p>
+<p>Doch de oude Marfa richtte zich weder op, en men was op het punt haar voort te slepen,
+toen Ivan Ogareff tusschen beiden kwam, zeggende:
+</p>
+<p>»Die vrouw moet hier blijven!”
+</p>
+<p>Wat Nadia betreft, zij kwam weer bij de andere gevangenen terecht. Ivan Ogareff had
+haar niet opgemerkt.
+</p>
+<p>Michael Strogoff werd nu voor den emir gebracht en daar bleef hij staan, zonder de
+oogen neer te slaan.
+</p>
+<p>»Het hoofd ter aarde!” riep Ivan Ogareff toe.
+</p>
+<p>»Neen,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Twee wachten wilden hem dwingen te buigen, maar zij werden ter aarde geworpen door
+de hand van den forschen jongen man.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff naderde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Gij zult sterven!” zeide hij.
+</p>
+<p>»Ik zal sterven,” antwoordde Michael Strogoff trotsch; »maar uw verradersgelaat zal
+daarom niet minder en voor altijd het onteerend merk van den knoet dragen!”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff werd op dit antwoord afzichtelijk bleek.
+</p>
+<p>»Wie is die gevangene?” vroeg de emir met eene stem des te dreigender, naar mate zij
+kalm was.
+</p>
+<p>»Een Russisch spion,” antwoordde Ivan Ogareff. Door Michael Strogoff een spion te
+noemen, wist hij dat het vonnis, over hem uit te spreken, verschrikkelijk zou zijn.
+</p>
+<p>Michael Strogoff schoot op Ivan Ogareff toe, doch de soldaten hielden hem tegen.
+</p>
+<p>De emir gaf toen een teeken, waarop de geheele menigte het hoofd boog. Vervolgens
+wees hij met zijne hand naar den Koran, die hem gebracht werd. Hij opende het heilige
+boek en plaatste zijn vinger op een der bladen.
+</p>
+<p>Het was het toeval, of liever, naar de voorstelling der Oosterlingen, God zelf die
+over het lot van Michael Strogoff zou beslissen. De volken van Middel-Azië geven aan
+dit gebruik de naam van <span class="ex">fal</span>. Na de zin van het vers, waarop de rechter zijn vinger gelegd heeft, uitgelegd te
+hebben, passen zij het vonnis toe wat het ook zijn moge.
+</p>
+<p>De emir had zijn vinger op het blad van den Koran gehouden. Het hoofd der Ulema’s
+naderde nu, en las met luider stem een vers dat met deze woorden eindigde:
+</p>
+<p>»En hij zal de dingen dezer aarde niet meer zien.”
+<span class="pageNum" id="pb173">[<a href="#pb173">173</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p173width" id="p173"><img src="images/p173.jpg" alt="»Ga je gang!” zeide Ivan Ogareff." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p173width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb166">Blz. 166</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Ga je gang!” zeide Ivan Ogareff.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Russisch spion,” zeide Feofar-Khan, »gij zijt gekomen om te zien wat er in het Tartaarsche
+kamp omgaat! Kijk dus met beide oogen, kijk!”
+<span class="pageNum" id="pb174">[<a href="#pb174">174</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch22" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e5999">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXII.</h2>
+<h2 class="main">Kijk! met beide oogen, kijk!</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Michael Strogoff werd met gebonden armen voor den troon des emirs geplaatst.
+</p>
+<p>Zijne moeder, overstelpt door zoovele folteringen van lichaam en geest, was in elkander
+gezakt, en durfde noch zien, noch hooren.
+</p>
+<p>Kijk met beide oogen, kijk! had Feofar-Khan gezegd, zijne hand naar Michael Strogoff
+uitstrekkende. Zonder twijfel had Ivan Ogareff, die op de hoogte van de Tartaarsche
+zeden was, het gewicht dezer woorden begrepen, want er kwam een wreede glimlach over
+zijne lippen. Vervolgens had hij bij Feofar-Khan plaats genomen.
+</p>
+<p>Oogenblikkelijk werd trompetgeschal vernomen. Het was het sein voor de vermakelijkheden.
+</p>
+<p>»Daar begint het ballet,” zeide Alcide Jolivet tot Harry Blount; »maar, tegen alle
+gebruiken in, vertoonen die barbaren het vóor het treurspel!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff kreeg bevel om te kijken. Hij keek.
+</p>
+<p>Eene groote schaar danseressen drong het plein binnen, begeleid door een orkest bestaande
+uit verscheidene Tartaarsche muziekinstrumenten, zooals de <span class="ex">daetare</span>, eene soort van mandoline, de <span class="ex">kabize</span>, eene soort van violoncel, de <span class="ex">tschibirga</span>, eene lange rieten fluit, trompetten, tamboerijns, tam-tam’s, die met de keelgeluiden
+der zangers eene zonderlinge harmonie vormden.
+</p>
+<p>Terstond begonnen de dansen.
+</p>
+<p>Deze danseressen waren allen van <span class="corr" id="xd34e3856" title="Bron: Persischen">Perzischen</span> oorsprong. Het waren geene slavinnen en zij oefenden hun beroep in vrijheid uit.
+Vroeger vertoonden zij zich officieel bij plechtige gelegenheden aan het hof van Teheran,
+maar sedert het thans regeerende geslacht op den troon is, zijn zij uit het rijk verbannen
+en zijn zij genoodzaakt geworden elders hun geluk te beproeven. Zij droegen bij deze
+gelegenheid haar nationaal kostuum, en, met juweelen kwistig versierd, voerden zij
+dan eens alleen, dan weder in groepen, verscheidene bevallige dansen uit.
+</p>
+<p>Toen deze eerste vertooning geëindigd was, liet zich eene zware stem hooren, die zeide:
+</p>
+<p>»Kijk met beide oogen, kijk!”
+</p>
+<p>De man, die de woorden van den emir herhaalde, was een lange Tartaar, de scherprechter
+van Feofar-Khan. Hij had achter Michael Strogoff plaats genomen en hield eene sabel
+met eene breede en <span class="pageNum" id="pb175">[<a href="#pb175">175</a>]</span>kromme kling in de hand, eene dier damascener klingen die door de beroemde wapensmeden
+van Karschi of Hissar gehard zijn.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p175width" id="p175"><img src="images/p175.jpg" alt="Den knoet opheffende, verscheurde hij er het gezicht van Ivan mee." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p175width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb167">Blz. 167</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Den knoet opheffende, verscheurde hij er het gezicht van Ivan mee.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>In zijne nabijheid hadden de lijfwachten een drievoet geplaatst <span class="pageNum" id="pb176">[<a href="#pb176">176</a>]</span>waarop een komfoor stond, waarin gloeiende kolen brandden, die geen den minsten rook
+verspreidden. De lichte walm, die over deze kolen hing, ontstond door het verkolen
+van eene harsachtige en aromatische zelfstandigheid, bestaande uit oliban, eene soort
+van beste Arabische wierook en benzoën, die er over gestrooid was.
+</p>
+<p>Intusschen werden de Perzische danseressen onmiddellijk door een anderen troep danseressen
+opgevolgd, die van een geheel verschillend ras waren en die Michael Strogoff oogenblikkelijk
+herkende.
+</p>
+<p>De beide dagbladschrijvers herkenden ze ook, want Harry Blount zeide tot zijn collega:
+</p>
+<p>»Dat zijn de zigeuners van Nijni-Novgorod.”
+</p>
+<p>»Dezelfde!” riep Alcide Jolivet uit. »Ik verbeeld me dat hare oogen aan deze spionnen
+meer geld dan hare beenen zullen opbrengen.”
+</p>
+<p>En met haar spionnen in dienst van den emir te noemen, vergiste Alcide Jolivet zich
+niet.
+</p>
+<p>Toen zij hare dansen geëindigd hadden, viel er een gouden regen uit de handen van
+den emir, van zijne bondgenooten en van de officieren van alle rangen, en de klank
+dier goudstukjes, die de cimbalen raakten, vermengde zich met de laatste tonen der
+tamboerijnen en der daetaren<span id="xd34e3885">.</span>
+</p>
+<p>»Verkwistend als plunderaars!” fluisterde Alcide Jolivet zijn metgezel toe.
+</p>
+<p>En hij zeide de waarheid, want met Tartaarsche tomans en sequinen, regende het grootendeels
+Moskovische dukaten en roebels. Er heerschte nu een oogenblik stilte en de stem van
+den scherprechter, die zijne hand op den schouder van Michael Strogoff legde, sprak
+nog eens deze woorden, die hunne herhaling steeds akeliger maakte:
+</p>
+<p>»Kijk met beide oogen, kijk!”
+</p>
+<p>Maar Alcide Jolivet merkte op dat de scherprechter ditmaal zijn blanke sabel niet
+meer in de hand hield.
+</p>
+<p>Intusschen was de zon aan de kimmen ondergegaan en was het langzamerhand duister geworden.
+Nu drongen verscheidene honderden slaven, die brandende toortsen droegen, het plein
+op. Door Sangarre medegesleept verschenen de Perzische en zigeuner danseressen opnieuw
+voor den troon van den emir. Zij wedijverden in vlugheid en het orkest nam hoe langer
+hoe meer in woestheid toe.
+</p>
+<p>Doch op eens, op een gegeven sein, werden al de lichten uitgebluscht, de dansen hielden
+op en de danseressen verdwenen.
+</p>
+<p>Op een teeken van den emir, werd Michael Strogoff midden op het plein gebracht.
+</p>
+<p>»Blount,” zeide Alcide Jolivet, »staat gij er op het einde van dat alles te zien?”
+</p>
+<p>»Niet in ’t minst,” antwoordde Harry Blount.
+</p>
+<p>»Arme jongen,” voegde Alcide Jolivet er bij, terwijl hij Michael Strogoff aanzag.
+»Die dappere soldaat had den dood op het slagveld verdiend!”
+<span class="pageNum" id="pb177">[<a href="#pb177">177</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p177width" id="p177"><img src="images/p177.jpg" alt="Zij bewonderden dus zijne vrouwen enz." width="499" height="720"><div class="figAnnotation p177width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb170">Blz. 170</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Zij bewonderden dus zijne vrouwen enz.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Kunnen wij niets voor zijne redding doen?” zeide Blount.
+</p>
+<p>»Wij vermogen niets.”
+</p>
+<p>De beide dagbladschrijvers herinnerden zich het edelmoedige gedrag <span class="pageNum" id="pb178">[<a href="#pb178">178</a>]</span>van Michael Strogoff jegens hen, en het speet hun dat zij niets voor hem konden doen,
+te midden dezer Tartaren, die geen medelijden kennen. Niet zeer verlangend om de strafoefening
+van dien ongelukkige bij te wonen, keerden zij naar de stad terug. Een uur later waren
+zij op weg naar Irkoetsk.
+</p>
+<p>Michael<span class="corr" id="xd34e3917" title="Niet in bron"> Strogoff</span> stond daar nu, op den emir een trotschen, en op Ivan Ogareff een verachtenden blik
+werpende. Hij wist dat hij sterven moest en<span id="xd34e3919"></span> toch zou men te vergeefs op zijn gelaat een teeken van zwakheid gezocht hebben.
+</p>
+<p>De emir gaf een wenk. Michael Strogoff, door de wachters voortgeduwd, naderde, en
+toen zeide Feofar hem in de Tartaarsche taal, die hij verstond:
+</p>
+<p>»Ge zijt gekomen om te zien, spion der Russen. Ge hebt voor de laatste maal gezien.
+In een oogenblik zullen uwe oogen voor altijd voor het licht gesloten zijn!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff zou niet ter dood gebracht, maar met blindheid geslagen worden. Verlies
+van het gezicht, verschrikkelijker misschien dan het verlies van het leven! Doch Michael
+Strogoff verloor, toen hij het vonnis door den emir hoorde uitspreken, den moed niet.
+Hij bleef onbeweeglijk met de oogen wijd open, alsof hij in een laatsten blik zijn
+geheele leven had willen samenvatten. Hij liet niet de minste gemoedsbeweging blijken.
+Al zijne gedachten bepaalden zich tot zijn mislukte zending, zijne moeder en Nadia,
+die hij niet meer zou wederzien! Vervolgens maakte een gevoel van wraak zich geheel
+van hem meester. Hij keerde zich naar Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>»Ivan,” zeide hij met eene dreigende stem, »Ivan de verrader, de laatste bedreiging
+mijner oogen geldt u!”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff haalde de schouders op.
+</p>
+<p>Maar Michael Strogoff vergiste zich. Niet terwijl hij Ivan Ogareff aankeek, zou het
+licht in zijne oogen voor altijd uitgebluscht worden.
+</p>
+<p>Marfa Strogoff was voor hem komen staan.
+</p>
+<p>»Moeder!” riep hij uit. »Ja! ja! voor u mijn laatste blik en niet voor dien ellendeling!
+Blijf daar voor mijn staan! Dat ik nog eens uw beminnelijk gelaat aanschouwe! Dat
+mijne oogen u aanziende, zich sluiten!…”
+</p>
+<p>De oude vrouw naderde, zonder een woord te spreken.…
+</p>
+<p>»Jaagt die vrouw weg!” riep Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>Twee soldaten duwden Marfa Strogoff weg. Zij week terug, maar bleef op eenige schreden
+van haar zoon staan.
+</p>
+<p>De scherprechter verscheen. Ditmaal hield hij zijn blanke sabel in de hand, en deze,
+witgloeiend, had hij van het komfoor genomen, waarin de welriekende kolen brandden.
+Michael Strogoff zou nu, volgens Tartaarsche gewoonte, blind gemaakt worden door de
+gloeiende sabelkling langs zijne oogen te strijken!
+</p>
+<p>Michael Strogoff beproefde geen tegenweer. Voor zijne oogen bestond niets meer dan
+zijne moeder, die hij met zijne blikken als <span class="pageNum" id="pb179">[<a href="#pb179">179</a>]</span>verslond! Al zijn leven lag in dat gezicht besloten. Marfa Strogoff keek hem aan met
+wijd opengespalkte oogen, de armen naar hem uitgestrekt!…
+</p>
+<p>De gloeiende kling streek nu langs de oogen van Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Een kreet van wanhoop weergalmde. De oude Marfa viel als levenloos ter aarde!
+</p>
+<p>Michael Strogoff was blind.
+</p>
+<p>Nadat zijne bevelen ten uitvoer waren gebracht, verwijderde de emir zich met zijn
+geheele gevolg. Er bleef weldra niemand meer op het plein over dan Ivan Ogareff en
+de toortsdragers.
+</p>
+<p>Wilde die ellendeling dan zijn slachtoffer nog honen, en het nà den scherprechter
+den genadeslag geven!
+</p>
+<p>Ivan Ogareff naderde Michael Strogoff langzaam, die hem voelde aankomen en zich oprichtte.
+Ivan Ogareff haalde den keizerlijken brief uit zijn zak, opende hem, en, zijn spotlust
+bot vierende, hield hij hem voor de uitgedoofde oogen van den koerier des czaars,
+zeggende:
+</p>
+<p>»Lees nu, Michael Strogoff, lees, en ga te Irkoetsk vertellen wat ge gelezen hebt!
+De ware koerier van den czaar is nu Ivan Ogareff!”
+</p>
+<p>Dit gezegd hebbende, stak de verrader den brief weer in zijn zak. Zonder zich om te
+keeren verliet hij vervolgens het plein, en de toortsdragers volgden hem.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bleef nu alleen, bewegingloos, misschien wel dood, op eenige schreden
+van zijne moeder liggen.
+</p>
+<p>Men hoorde in de verte het schreeuwen, het zingen en het joelen der brassende menigte.
+Tomsk was geheel verlicht, en in volle feestvreugde.
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde. Het plein was stil en verlaten.
+</p>
+<p>Hij kroop, al tastende, naar de plaats waar zijne moeder neergestort was. Hij vond
+ze, legde zijn gelaat op het hare, luisterde naar hare ademhaling. Daarna zou men
+gezegd hebben dat hij haar iets influisterde.
+</p>
+<p>Leefde Marfa nog en hoorde zij wat haar zoon haar zeide? In ieder geval verroerde
+zij zich niet. Michael Strogoff kuste haar voorhoofd en hare grijze haren. Daarna
+richtte hij zich op, en liep met handen en voeten rondtastende, langzamerhand naar
+het uiteinde van het plein.
+</p>
+<p>Opeens verscheen Nadia. Zij liep recht op haar makker toe. Een dolk, dien zij in de
+hand hield, diende om de touwen los te snijden, waarmede de armen van Michael Strogoff
+vastgebonden waren.
+</p>
+<p>Hij wist in zijn blindheid niet wie hem losmaakte, want Nadia had geen woord geuit.
+</p>
+<p>Maar toen hij los was, zeide zij: »Broeder!”
+</p>
+<p>»Nadia!” stamelde Michael Strogoff, »Nadia!”
+</p>
+<p>»Kom, broeder,” zeide Nadia, »mijne oogen zullen voortaan de uwe zijn, en ik zal u
+naar Irkoetsk geleiden!”
+<span class="pageNum" id="pb180">[<a href="#pb180">180</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch23" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6008">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXIII.</h2>
+<h2 class="main">Een vriend op den grooten weg.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Een half uur later hadden Michael Strogoff en Nadia Tomsk verlaten.
+</p>
+<p>Dienzelfden nacht slaagden nog eenige gevangenen er in om aan de Tartaren te ontsnappen.
+Officieren en soldaten verkeerden in een roes en veronachtzaamden nu de strenge waakzaamheid,
+die zij, zoowel in het kamp van Zabediero, als gedurende den marsch der konvooien
+hadden betracht. Nadat Nadia aanvankelijk met de andere gevangenen was medegevoerd,
+had zij later de vlucht kunnen nemen en was zij op de bergvlakte teruggekeerd, op
+het oogenblik dat Michael Strogoff voor den emir werd gebracht.
+</p>
+<p>Daar had zij, tusschen de menigte verborgen, alles gezien. Geen kreet ontsnapte haar,
+toen de witgloeiende kling langs de oogen van haar makker werd gestreken. Zij had
+de kracht onbeweeglijk en stom te blijven. Eene ingeving der Voorzienigheid spoorde
+haar, die nu vrij was, aan om zich beschikbaar te houden om den zoon van Marfa Strogoff
+tot gids te verstrekken naar het doel dat hij gezworen had te zullen bereiken. Een
+oogenblik hield haar hart op te kloppen, toen de oude Siberische vrouw als dood ter
+aarde stortte, maar eene gedachte schonk haar al hare geestkracht terug.
+</p>
+<p>»Ik zal,” zeide zij, »de hond van den blinde zijn!”
+</p>
+<p>Na het vertrek van Ivan Ogareff had Nadia zich in het duister verborgen. Zij had gewacht
+totdat de menigte de bergvlakte verlaten had. Als een ellendig wezen, waarvan niets
+meer te vreezen was, lag Michael Strogoff daar verlaten en alleen. Zij zag hoe hij
+zich naar zijne moeder sleepte, hoe hij over haar heen bukte, haar op het voorhoofd
+kuste, en zich eindelijk oprichtte om, al rondtastende, te vluchten …
+</p>
+<p>Eenige oogenblikken later waren beiden, hand in hand, de steile glooiing afgedaald,
+en na tot aan het uiteinde der stad, de oevers der Tom te hebben gevolgd, kwamen zij
+gelukkig door eene bres in de omwalling naar buiten.
+</p>
+<p>De weg naar Irkoetsk was de eenige, die zich oostwaarts richtte. Daar kon men zich
+niet in vergissen. Nadia sleepte Michael snel mede. De mogelijkheid bestond dat de
+veldontdekkers van den emir, den volgenden dag, na een paar uur gezwelgd te hebben,
+zich in de steppen wierpen en alle gemeenschap afsneden. Het kwam er dus op aan hen
+vooruit te komen, vóor hen Krasnoïarsk, vijf honderd wersten (533 kilometer) van Tomsk,
+te bereiken en vooral den grooten weg zoolang mogelijk te houden. Den gebaanden weg
+te verlaten, stond gelijk met het onzekere, het onbekende, met den dood op de snelste
+wijze te zoeken.
+<span class="pageNum" id="pb181">[<a href="#pb181">181</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p181width" id="p181"><img src="images/p181.jpg" alt="»Kijk met beide oogen, kijk!”" width="499" height="720"><div class="figAnnotation p181width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb174">Blz. 174</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Kijk met beide oogen, kijk!”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Hoe was het mogelijk dat Nadia de vermoeienissen van den nacht van 16 op 17 Augustus
+doorstond? Waar vond zij de noodige lichaamskracht om zulk een langen weg af te leggen?
+Hoe zouden <span class="pageNum" id="pb182">[<a href="#pb182">182</a>]</span>hare voeten, die door den geweldigen marsch bloedden, haar tot daar kunnen voeren?
+het was bijna onbegrijpelijk. Maar niettemin is het waar dat Michael Strogoff en zij
+den anderen dag, twaalf uren na hun vertrek van Tomsk, na een tocht van twintig wersten,
+het vlek Semilowskoë bereikten.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had geen woord gesproken. Nadia hield zijne hand niet vast, maar
+hij de hare, gedurende den geheelen nacht en het trillen alleen van hare hand, was
+voldoende geweest om hem met zijn gewonen pas te doen voortgaan.
+</p>
+<p>Semilowskoë was bijna geheel verlaten. De bewoners dier plaats waren, uit vrees voor
+de Tartaren, naar de provincie <span id="xd34e3990">Jeniseïsk</span> gevlucht. Nauwelijks waren er twee of drie huizen, die bewoond waren. Al wat de plaats
+nuttigs of kostbaars bezat, was op karren weggevoerd.
+</p>
+<p>Toch moest Nadia er een paar uur stilhouden. Zij hadden beiden behoefte aan voedsel
+en aan rust.
+</p>
+<p>Het meisje bracht haren makker dus naar het einde van het vlek. Daar stond een ledig
+huis, met geopende deur. Zij gingen binnen. Bij den hoogen haard aan de Siberische
+woningen eigen, stond eene oude houten bank, waarop zij plaats namen.
+</p>
+<p>Thans keek Nadia haar blinden makker goed in het gelaat, zooals zij het vroeger nog
+nooit gedaan had. Uit haar blik straalde meer dan een gevoel van dankbaarheid en van
+medelijden. Had Michael Strogoff haar kunnen zien, hij zou in haar schoonen, droevigen
+blik de uitdrukking eener onbegrensde toegenegenheid en teederheid gelezen hebben.
+</p>
+<p>De door het gloeiende ijzer geblakerde oogleden van den blinde bedekten zijne geheel
+verdroogde oogen slechts ten halve. Het oogvlies was licht gerimpeld en als hoornachtig
+geworden, de oogappel op eene zonderlinge wijze vergroot; het blauw van den oogappelboog
+scheen donkerder dan vroeger; de oogharen en de wenkbrauwen waren half verschroeid;
+maar, althans schijnbaar, was het alsof de doordringende blik van den jongen man geene
+verandering had ondergaan. Zoo hij het gezicht miste, zoo zijne blindheid volkomen
+was, werd dit veroorzaakt doordat de gevoeligheid van het netvlies en van de gezichtszenuw,
+door de gloeiende hitte van het staal, geheel en al vernietigd waren.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik strekte Michael Strogoff de handen uit.
+</p>
+<p>»Zijt gij daar, Nadia?” vroeg hij.
+</p>
+<p>»Ja,” gaf het meisje ten antwoord, »ik ben bij u en ik zal u niet meer verlaten, Michael.”
+</p>
+<p>Bij het uitspreken van zijn naam door Nadia voor de éerste maal, sidderde Michael
+Strogoff. Hij begreep dat zijne gezellin alles wist, wie hij was en welke banden hem
+aan de oude Marfa verbonden.
+</p>
+<p>»Nadia,” hernam hij, »wij moeten scheiden!”
+</p>
+<p>»Scheiden? Waarom dat, Michael?”
+<span class="pageNum" id="pb183">[<a href="#pb183">183</a>]</span></p>
+<p>»Ik wil geen hinderpaal op uwe reis zijn! Uw vader wacht u te Irkoetsk. Gij moet zorgen
+dat gij bij hem komt!”
+</p>
+<p>»Mijn vader zou mij vervloeken, Michael, zoo ik u verliet, na al hetgeen gij voor
+mij gedaan hebt!”
+</p>
+<p>»Nadia! Nadia!” antwoordde Michael Strogoff, de hand van het meisje, die zij in de
+zijne gelegd had, drukkende, »gij moet alleen aan uw vader denken.”
+</p>
+<p>»Michael,” hernam Nadia, »gij hebt mij meer noodig dan mijn vader! Zoudt gij dan de
+reis naar Irkoetsk willen opgeven?”
+</p>
+<p>»Nooit!” riep Michael Strogoff uit op een toon, die bewees dat hij niets van zijn
+geestkracht verloren had.
+</p>
+<p>»Maar, gij hebt den brief niet meer!.…”
+</p>
+<p>»Dien brief mij door Ivan Ogareff ontstolen!.… Welnu! daar kan ik buiten, Nadia! Zij
+hebben mij als een spion behandeld! Ik zal nu als een spion handelen! Ik zal te Irkoetsk
+gaan vertellen wat ik gezien en wat ik gehoord heb en, bij den levenden God, zweer
+ik, dat de verrader mij nog eenmaal van aangezicht tot aangezicht zal zien! Maar ik
+moet vóor hem te Irkoetsk aankomen!”
+</p>
+<p>»En gij spreekt van scheiden, Michael?”
+</p>
+<p>»Nadia, de ellendelingen hebben mij van alles beroofd!”
+</p>
+<p>»Mij blijven nog eenige roebels en mijne oogen over! Ik kan voor u zien, Michael,
+en u geleiden daar, waar gij alleen niet meer zoudt kunnen komen!”
+</p>
+<p>»En hoe zullen wij gaan?”
+</p>
+<p>»Te voet.”
+</p>
+<p>»En hoe zullen wij aan den kost komen?”
+</p>
+<p>»Al bedelend.”
+</p>
+<p>»Laat ons dan gaan, Nadia!”
+</p>
+<p>»Kom mee, Michael.”
+</p>
+<p>De jonge lieden noemden elkander niet langer broeder en zuster. In hunne gemeenschappelijke
+armoede, gevoelden zij zich nauwer aan elkander verbonden. Beiden verlieten het huis,
+na een uur rust te hebben genomen. De straten van het vlek afloopende, had Nadia zich
+eenige stukken »<span class="ex" lang="und">tchornekhleb</span>,” eene soort van gerstebrood en een weinig mee, in Rusland bekend onder den naam
+van »<span class="ex" lang="und">meod</span>,” verschaft. Het had haar niets gekost, want zij had haar beroep van bedelares ingewijd.
+Het brood en de mee hadden, zoo goed mogelijk, den honger en den dorst van Michael
+Strogoff gestild. Nadia had voor hem het grootste deel van die onvoldoende voeding
+afgezonderd. Hij at de stukken brood op die zijne gezellin hem, het eene na het andere,
+aanbood. Hij dronk uit de kalebas, die zij aan zijne lippen bracht.
+</p>
+<p>»Eet gij wel, Nadia?” vroeg hij verscheidene malen.
+</p>
+<p>»Ja zeker, Michael,” antwoordde het meisje steeds, terwijl het zich vergenoegde met
+hetgeen haar makker overliet.
+</p>
+<p>Michael en Nadia verlieten Semilowskoë en hernamen den moeielijken <span class="pageNum" id="pb184">[<a href="#pb184">184</a>]</span>tocht naar Irkoetsk. Het meisje weerstond de vermoeienis vol geestkracht. Had Michael
+Strogoff haar kunnen zien, wellicht had hem de moed ontbroken om verder te gaan. Maar
+Nadia klaagde niet en Michael Strogoff, geene zucht vernemende, liep met eene haast,
+die hij niet kon bedwingen. En waarom? Mocht hij dan hopen de Tartaren nog vóor te
+blijven? Hij was te voet, zonder geld, blind, en indien Nadia, zijn eenige gids, hem
+kwam te ontbreken, bleef hem niets anders over dan zich aan den weg neder te leggen
+en er ellendig om te komen! Maar, zoo hij door eene krachtige inspanning Krasnoïarsk
+kon bereiken, zou alles nog niet verloren zijn, omdat de gouverneur, aan wien hij
+zich bekend zou maken, niet zou aarzelen hem de middelen te verschaffen om Irkoetsk
+te bereiken? Michael Strogoff vervolgde alzoo zijn weg, weinig pratende en geheel
+in gedachten verzonken. Nadia leidde hem bij de hand; van tijd tot tijd zeide Michael
+Strogoff tot Nadia:
+</p>
+<p>»Spreek wat, Nadia.”
+</p>
+<p>»Waarom, Michael? Wij denken te zamen,” antwoordde het meisje dan, maar op een toon
+die geen vermoeienis verried.
+</p>
+<p>Maar soms gebeurde het, dat haar hart niet meer scheen te kloppen en dat hare knieën
+knikten, zoodat zij achter bleef. Michael Strogoff hield dan stil, zocht door den
+donkeren sluier, die zijn gezicht overschaduwde, het meisje gade slaan en na eene
+zucht geslaakt te hebben, hield hij haar steviger vast en schreed hij weder voorwaarts.
+</p>
+<p>Intusschen zou zich dien dag een gelukkig voorval opdoen, dat hun veel vermoeienis
+zou besparen.
+</p>
+<p>Zij hadden Semilowskoë sedert ongeveer twee uur verlaten, toen Michael Strogoff stil
+stond en vroeg:
+</p>
+<p>»Is de weg verlaten?”
+</p>
+<p>»Geheel verlaten,” antwoordde Nadia.
+</p>
+<p>»Hoort ge achter ons eenig geraas?”
+</p>
+<p>»Ja, toch.”
+</p>
+<p>»Indien het Tartaren zijn, moeten wij ons verbergen; kijk dus goed.”
+</p>
+<p>»Wacht even, Michael!” antwoordde Nadia, terwijl zij den weg opstapte, die eenige
+passen verder, eene buiging rechts maakte.
+</p>
+<p>Michael Strogoff bleef een oogenblik alleen en luisterde.
+</p>
+<p>Nadia kwam oogenblikkelijk terug en zeide:
+</p>
+<p>»Het is eene kar door een jongen man gevoerd.”
+</p>
+<p>»Is hij alleen?”
+</p>
+<p>»Alleen.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff aarzelde een oogenblik. Zou hij zich verschuilen? Zou hij trachten,
+zoo niet voor zich zelven, dan toch voor Nadia een plaatsje in de kar te verkrijgen?
+Hij zou, des noods, naast de kar kunnen loopen, maar Nadia, sedert den overtocht der
+Obi—dus reeds acht dagen—te voet medegesleept, was geheel uitgeput.
+</p>
+<p>Hij wachtte.
+</p>
+<p>Spoedig bereikte de kar de kromming van den weg.
+<span class="pageNum" id="pb185">[<a href="#pb185">185</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p185width" id="p185"><img src="images/p185.jpg" alt="Michael Strogoff was blind." width="499" height="720"><div class="figAnnotation p185width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb179">Blz<span id="xd34e4066">.</span> 179</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Michael Strogoff was blind.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Het was een armoedig voertuig, dat met moeite drie personen kon bevatten en dat »kibitka”
+wordt genoemd.
+</p>
+<p>Gewoonlijk is de kibitka met drie paarden bespannen, maar deze <span class="pageNum" id="pb186">[<a href="#pb186">186</a>]</span>werd getrokken door slechts één paard, ruigharig, met een langen staart en welks mongoolsch
+bloed kracht en moed aanduidde.
+</p>
+<p>Zij werd door een jongen man gevoerd, die een hond naast zich had.
+</p>
+<p>Nadia zag dat het jonge mensch een Rus was. Hij had een zacht, kalm gelaat, dat vertrouwen
+inboezemde. Gehaast scheen hij volstrekt niet. Hij reed zeer langzaam om zijn paard
+niet af te matten en men zou hem ziende, niet gezegd hebben, dat hij een weg volgde,
+die elk oogenblik door de Tartaren kon worden afgesneden.
+</p>
+<p>Nadia had zich, Michael Strogoff vasthoudende, ter zijde van den weg geplaatst.
+</p>
+<p>De kibitka hield stil en de voerman zag het meisje glimlachend aan.
+</p>
+<p>»En waar gaat gijlieden zoo naar toe?” vroeg hij haar, terwijl hij een paar goedaardige,
+geheel ronde oogen opzette.
+</p>
+<p>Op het geluid dier stem zeide Michael Strogoff tot zich zelf dat hij haar meer gehoord
+had. En hij was er, ten aanzien van den voerman, zoo door gerust gesteld, dat zijn
+voorhoofd dadelijk ophelderde.
+</p>
+<p>»Welnu, waar gaat ge naar toe?” herhaalde de jonge man, zich nu meer rechtstreeks
+tot Michael Strogoff wendende.
+</p>
+<p>»Naar Irkoetsk,” antwoordde deze.
+</p>
+<p>»Wel! vadertje, weet ge dan niet dat er nog wat wersten tusschen hier en Irkoetsk
+liggen?”
+</p>
+<p>»Dat weet ik.”
+</p>
+<p>»En gij gaat te voet?”
+</p>
+<p>»Te voet.”
+</p>
+<p>»Gij, dat gaat! maar de juffer?…”
+</p>
+<p>»Het is mijne zuster,” zeide Michael Strogoff, die het voorzichtig achtte dezen naam
+weder aan Nadia te geven.
+</p>
+<p>»Zoo, uwe zuster, vadertje! Maar geloof mij dat zij Irkoetsk nimmer zal kunnen bereiken!”
+</p>
+<p>»Vriend,” antwoordde Michael Strogoff naderbij komende, »de Tartaren hebben ons van
+alles beroofd en ik kan u geen kopek meer aanbieden; maar wilt gij mijne zuster opnemen,
+dan kan ik uw voertuig wel te voet volgen en zal ik geen uur vertraging teweegbrengen.”
+</p>
+<p>»Broeder,” riep Nadia uit, »dat wil ik niet, neen, dat wil ik niet! Mijnheer, mijn
+broeder is blind!”
+</p>
+<p>»Blind!” antwoordde de jonge man, met eene bewogene stem.
+</p>
+<p>»De Tartaren hebben hem de oogen uitgebrand!” hernam Nadia, terwijl zij, als om mededoogen
+in te roepen, hare handen uitstrekte.
+</p>
+<p>»De oogen uitgebrand? Ach! arm vadertje! Ik ga naar <span id="xd34e4098">Krasnoïarsk</span> Waarom zoudt gij met uwe zuster niet in de kibitka stappen. Met wat inschikkelijkheid
+vinden wij er met ons drieën plaats in. Mijn hond zal er niet tegen te hebben om te
+loopen. Maar ik rijd niet vlug, om mijn paard te sparen.”
+</p>
+<p>»Vriend, hoe heet gij?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Ik heet Nikolaas Pigassoff.”
+<span class="pageNum" id="pb187">[<a href="#pb187">187</a>]</span></p>
+<p>»Dat is een naam dien ik nimmer zal vergeten,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Welnu, blind vadertje, stap in. Uwe zuster kan bij u, achter in de kar zitten; ik
+blijf voorop om te besturen. Er ligt goede berkenschors en gerstestroo op den grond.
+Het is een waar nestje. Komaan Serko, maak plaats voor ons!”
+</p>
+<p>De hond, van Siberisch ras, sprong dadelijk op den grond.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia waren aanstonds op hun gemak in de kibitka. Michael Strogoff
+strekte zijne handen naar die van Nikolaas Pigassoff uit.
+</p>
+<p>»Gij wilt mijne handen drukken!” zeide Nikolaas. »Hier zijn ze, vadertje, en druk
+ze zoolang ge er lust in hebt!”
+</p>
+<p>De kibitka ging naar Michael Strogoff’s zin te langzaam voorwaarts maar Nadia ondervond
+zooveel te minder vermoeienis.
+</p>
+<p>Door het schommelen der kibitka viel zij spoedig in een diepen slaap. Michael Strogoff
+en Nikolaas legerden zich zoo goed mogelijk op het berkenloof en zoo Michael Strogoff
+geen traan van dankbaarheid liet, kwam dit omdat het gloeiende ijzer den laatsten
+verschroeid had.
+</p>
+<p>»Wat is zij lief,” zeide Nikolaas.
+</p>
+<p>»Ja,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Dat wil sterk zijn, vadertje; maar hoe moedig ook, zijn die lievertjes toch zwak!
+Komt ge <span class="corr" id="xd34e4117" title="Bron: verweg">ver weg</span>?”
+</p>
+<p>»Zeer ver.”
+</p>
+<p>»Arme jongelieden! Dat uitbranden uwer oogen moet zeer smartelijk zijn geweest!”
+</p>
+<p>»Zeer smartelijk,” antwoordde Michael Strogoff, terwijl hij zich naar Nikolaas wendde.
+</p>
+<p>»Hebt gij niet geweend?”
+</p>
+<p>»Zeker.”
+</p>
+<p>»Ik zou ook geweend hebben, bij de gedachte van zijne geliefden niet meer te kunnen
+aanschouwen! Maar zij zien u toch. Dat is wellicht een troost.”
+</p>
+<p>»Ja, misschien! Zeg eens vriend,” vroeg Michael Strogoff, »hebt gij mij nooit ergens
+anders gezien?”
+</p>
+<p>»U, vadertje? Neen nooit.”
+</p>
+<p>»Uwe stem komt mij toch niet onbekend voor.”
+</p>
+<p>»Kijk eens aan!” antwoordde Nikolaas glimlachend. »Hij kent den klank mijner stem.
+Vraagt gij het misschien om te weten waar ik vandaan kom? Welnu, ik kom van Kolivan.”
+</p>
+<p>»Van Kolivan?” zeide Michael Strogoff. »Maar dan heb ik u daar ontmoet. Waart gij
+op het telegraafkantoor?”
+</p>
+<p>»Dat kan wel,” antwoordde Nikolaas. »Ik woonde er. Ik was de beambte met het overseinen
+belast.”
+</p>
+<p>»En gij zijt tot op het laatste oogenblik op uw post gebleven?”
+</p>
+<p>»Wel, juist dan moet men tegenwoordig zijn!”
+<span class="pageNum" id="pb188">[<a href="#pb188">188</a>]</span></p>
+<p>»Het was op een dag toen een Engelschman en een Franschman elkander, de handen met
+roebels gevuld, de plaats aan uw raampje betwistten; terwijl de Engelschman de eerste
+verzen uit den Bijbel telegrapheerde.”
+</p>
+<p>»Dat is wel mogelijk, vadertje, maar ik herinner het mij niet!”
+</p>
+<p>»Wat! gij herinnert u dat niet?”
+</p>
+<p>»Ik lees nooit de dépêches die ik oversein. Daar het mijn plicht is die te vergeten,
+is het de kortste weg ze niet te weten.”
+</p>
+<p>Dit antwoord bevatte het beeld van Nikolaas Pigassoff.
+</p>
+<p>Intusschen ging de kibitka langzaam vooruit. Het paard liep drie uur en had dan een
+uur rust; dit ging zoo dag en nacht. Gedurende de halten graasde het paard en gebruikten
+de reizigers wat, in gezelschap van den trouwen Serko.
+</p>
+<p>Na een dag rust, was Nadia weer wat versterkt. Nikolaas droeg zorg dat zij het zoo
+goed mogelijk had. De reis werd langzaam, maar geregeld voortgezet. Des nachts echter,
+als Nikolaas den slaap des rechtvaardigen sliep, had men kunnen bespeuren hoe Michael
+Strogoff zich van de teugels meester maakte en hoe de stap van het paard in den draf
+overging. En al werd de stap bij het ontwaken van Nikolaas hernomen, er was toch menige
+werst meer afgelegd dan de aangenomen snelheid toeliet.
+</p>
+<p>Zoo trok men over de rivier van Ichimsk, door de vlekken Ichimskoë, Berikilskoë, Küskoë,
+de rivier Mariinsk, het vlek van dienzelfden naam, Rogostowskoë en eindelijk door
+de Tchoela, een stroompje dat West-Siberië van oostelijk Siberië scheidt.
+</p>
+<p>Alles, langs dien weg, was verlaten. De vlekken waren bijna geheel onbewoond. De boeren
+waren over de Jeniseï gevlucht, in de hoop dat deze breede stroom de Tartaren wellicht
+zou tegenhouden.
+</p>
+<p>Den 22<sup>sten</sup> Augustus bereikte de kibitka het stadje Atchinsk, op drie honderd tachtig wersten
+van Tomsk. Honderd twintig wersten scheidden haar nog van Krasnoïarsk. Er was niets
+bijzonders onder weg voorgevallen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had, om zoo te zeggen, het doorreisde land door de oogen van Nikolaas
+en van het meisje gezien. Beurtelings hadden zij hem alles, waar de kabitka langs
+ging, medegedeeld en bij die gelegenheid bleek Nikolaas een onderhoudend verteller
+te zijn.
+</p>
+<p>Eens vroeg Michael Strogoff hem, welk weer het was.
+</p>
+<p>»Wel genoeg, vadertje,” antwoordde hij, »maar het zijn de laatste zomersche dagen.
+De herfst duurt maar kort in Siberië en weldra zullen wij de eerste winterkou gevoelen.
+Misschien dat de Tartaren er wel over denken om de winterkwartieren te betrekken.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff schudde, twijfelend, het hoofd.
+</p>
+<p>»Gij denkt het niet, vadertje,” antwoordde Nikolaas. »Gij gelooft dat ze naar Irkoetsk
+zullen oprukken?”
+</p>
+<p>»Ik vrees het,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Ja, ge hebt gelijk. Zij hebben een slecht mensch bij zich, dat <span class="pageNum" id="pb189">[<a href="#pb189">189</a>]</span>hen geen rust zal laten.—Hebt ge wel eens van Ivan Ogareff hooren spreken?”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p189width" id="p189"><img src="images/p189.jpg" alt="»Zijt gij daar, Nadia?”" width="497" height="720"><div class="figAnnotation p189width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb182">Blz. 182</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Zijt gij daar, Nadia?”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Ja.”
+<span class="pageNum" id="pb190">[<a href="#pb190">190</a>]</span></p>
+<p>»Weet ge, dat het niet goed is om zijn land te verraden?”
+</p>
+<p>»Neen.… dat is niet goed.…” antwoordde Michael Strogoff, die onverschillig wilde blijven.
+</p>
+<p>»Vadertje,” hernam Nikolaas, »ik vind dat uwe verontwaardiging niet sterk genoeg is,
+als er, in uwe tegenwoordigheid, over Ivan Ogareff gesproken wordt. Ieder Russisch
+hart moet opspringen, als die naam wordt uitgesproken.”
+</p>
+<p>»Geloof mij, vriend,” zeide Michael Strogoff, »ik haat hem meer, dan gij hem ooit
+zult kunnen haten.”
+</p>
+<p>»Dat is niet mogelijk,” antwoordde Nikolaas, »neen, dat is niet mogelijk! Wanneer
+ik aan Ivan Ogareff denk, en aan het kwaad dat hij over ons heilig Rusland brengt,
+dan word ik door toorn bevangen, en zoo ik hem beet had.…”
+</p>
+<p>»Nu, zoo ge hem beet hadt, vriend?.…”
+</p>
+<p>»Dan zou ik hem, geloof ik, dooden.”
+</p>
+<p>»En ik, ik zou het zeker doen,” antwoordde Michael Strogoff bedaard.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch24" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6017">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXIV.</h2>
+<h2 class="main">De overtocht der Jeniseï.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Tegen den avond van 25 Augustus kreeg de kibitka Krasnoïarsk in het gezicht. De reis
+van Tomsk was in acht dagen afgelegd. Had Nikolaas meer geslapen, de tocht zou in
+korteren tijd volbracht zijn.
+</p>
+<p>Gelukkig was er nog geen sprake van de Tartaren. Geen verkenner had zich nog vertoond
+op den weg door de kibitka genomen. Voor het vertraagde oprukken naar Irkoetsk moest
+zeker eene gewichtige reden bestaan.
+</p>
+<p>Inderdaad bestond er zulk eene reden. Een nieuw Russisch korps, in allerijl in het
+gouvernement Jeniseïsk verzameld, was naar Tomsk gemarcheerd om het te hernemen. Maar
+te zwak, had het voor de troepen van den emir moeten terugtrekken. Met inbegrip zijner
+eigene soldaten en die van de khanaten Khokhand en <span class="corr" id="xd34e4191" title="Bron: Koendoes">Koendoez</span>, telde Feofar-Khan nu twee honderd vijftig duizend man onder zijne bevelen.
+</p>
+<p>De slag van Tomsk was op 22 Augustus geleverd—hetgeen aan Michael Strogoff niet bekend
+was—maar dat eene verklaring gaf voor het niet verschijnen der voorhoede van den emir
+te Krasnoïarsk op den 25<sup>sten</sup> dier maand.
+</p>
+<p>Maar dit wist Michael Strogoff: dat hij de Tartaren verscheidene dagen vóor was en
+dat hij er alzoo niet aan behoefde te wanhopen <span class="pageNum" id="pb191">[<a href="#pb191">191</a>]</span>om vóor hen Irkoetsk te bereiken, dat nog acht honderd vijftig wersten (900 kilometer)
+verwijderd was.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p191width" id="p191"><img src="images/p191.jpg" alt="»Het is een kar door een jongen man gevoerd.”" width="496" height="720"><div class="figAnnotation p191width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb184">Blz. 184</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Het is een kar door een jongen man gevoerd.”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Te Krasnoïarsk, eene stad van twaalf duizend zielen, zouden hem <span class="pageNum" id="pb192">[<a href="#pb192">192</a>]</span>geene vervoermiddelen ontbreken. Daar Nikolaas Pigassoff er stil hield, zou hij er
+een gids moeten nemen en de kibitka door een ander rijtuig moeten vervangen. Michael
+Strogoff twijfelde er niet aan of hij zou, na aan den gouverneur zijne identiteit
+bewezen te hebben, in staat worden gesteld om zijne reis naar Irkoetsk spoedig te
+kunnen vervolgen.
+</p>
+<p>Zoo Nikolaas echter te Krasnoïarsk bleef, zou hij dit alleen doen als hij er eene
+betrekking had gevonden.
+</p>
+<p>Inderdaad stond dit voorbeeld van een beambte er op, om, na tot de laatste minuut
+op zijn post te Kolivan te zijn gebleven, zich weder ter beschikking van de administratie
+te stellen.
+</p>
+<p>»Waarom zou ik loon trekken, zonder het verdiend te hebben?” herhaalde hij steeds.
+</p>
+<p>Zoo hij dus daar of te Oedinsk geen dienst kon bewijzen, zou hij tot naar de hoofdstad
+van Siberië trekken en dan met broeder en zuster medereizen, die moeielijk een beteren
+gids konden vinden.
+</p>
+<p>De kibitka was Krasnoïarsk tot op een halve werst genaderd. Men zag links en rechts
+de tallooze houten kruizen, die, bij den toegang eener stad, langs den weg staan.
+Het was ’s avonds zeven uur. Tegen den helderen hemel teekenden zich de omtrekken
+der kerken en de gevels der huizen af, die op het hooge voorgebergte van de Jeniseï
+gebouwd waren. De wateren van den stroom weerkaatsten de laatste lichtstralen, die
+in den dampkring verspreid waren.
+</p>
+<p>De kabitka stond stil.
+</p>
+<p>»Waar zijn wij, zuster?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Hoogstens op eene halve werst van de eerste huizen,” antwoordde Nadia.
+</p>
+<p>»Slaapt die stad dan?” hernam Michael Strogoff. »Er komt niet het minste leven tot
+mijn gehoor.”
+</p>
+<p>»En ik zie geen enkel licht in het duister schitteren, noch een rookwolkje in de lucht
+opstijgen,” voegde Nadia er bij.
+</p>
+<p>»Wat een zonderlinge stad,” zeide Nikolaas. »Men maakt er geen geraas, en gaat vroeg
+naar bed.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff vond het een slecht voorteeken en vreesde dat zijne hoop om te Krasnoïarsk
+het noodige te vinden om Irkoetsk spoedig te bereiken, ijdel zou zijn. Nadia had zijne
+gedachte geraden, hoewel zij niet vatte waarom hij, zonder den keizerlijken brief,
+toch Irkoetsk zoo spoedig wilde bereiken. Zij had hem vroeger daar al eens over onderhouden,
+maar hij bepaalde zich toen tot dit antwoord:
+</p>
+<p>»Ik heb gezworen naar Irkoetsk te gaan.”
+</p>
+<p>Maar om zijne zending te vervullen, was het een vereischte dat hij te Krasnoïarsk
+een snel middel van vervoer vond.
+</p>
+<p>»Wel vriend,” zeide hij tot Nikolaas, »waarom gaan we niet vooruit?”
+</p>
+<p>»Omdat ik bang ben de bewoners dezer stad door het geraas mijner kar wakker te maken!”
+<span class="pageNum" id="pb193">[<a href="#pb193">193</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p193width" id="p193"><img src="images/p193.jpg" alt="»Wat is zij lief!” zeide Nikolaas." width="496" height="720"><div class="figAnnotation p193width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb187">Blz. 187</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Wat is zij lief!” zeide Nikolaas.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>En daarop zette Nikolaas, met een lichten zweepslag, zijn paard aan. Serko blafte
+even en toen daalde de kibitka op een drafje, den weg af die in Krasnoïarsk uitliep.
+<span class="pageNum" id="pb194">[<a href="#pb194">194</a>]</span></p>
+<p>Tien minuten later kwamen zij in de hoofdstraat.
+</p>
+<p>Krasnoïarsk was verlaten. »Er was geen Athener meer in dit Noordsch Athene” zooals
+mevrouw de Bourboulon het noemt. Geen rijtuigen, geen voetgangers, geene sierlijke
+Siberische dames, op Fransche wijze gekleed, in de straten.—De groote klok der hoofdkerk
+was stom en geen klokkenspel liet zijne tonen hooren.
+</p>
+<p>Het laatste telegram uit het kabinet van den czaar afgezonden, vóordat de draad verbroken
+werd, hield het bevel in voor den gouverneur, voor de bezetting en de inwoners, onverschillig
+wie ook, om Krasnoïarsk te verlaten, al wat waarde had of den Tartaren van nut zou
+kunnen zijn, medetevoeren en naar Irkoetsk de wijk te nemen. Hetzelfde was aan de
+inwoners der vlekken van de provincie bevolen. Het Moskovische gouvernement wilde
+eene woestijn aan de overweldigers overstellen. Deze bevelen werden niet besproken,
+maar dadelijk uitgevoerd.
+</p>
+<p>Michael Strogoff, Nadia en Nikolaas doorliepen stilzwijgend de stad. Hunne voetstappen
+weerklonken als in eene uitgestorven plaats. Michael Strogoff liet echter niets blijken
+van de teleurstelling, die hij opnieuw ondervond.
+</p>
+<p>»Lieve Hemel!” riep Nikolaas uit, »in deze woestijn zal ik mijne bezoldiging nooit
+verdienen!”
+</p>
+<p>»Vriend,” sprak Nadia, »gij moet met ons naar Irkoetsk gaan.”
+</p>
+<p>»Ja, het moet!” antwoordde Nikolaas. »De draad moet nog in werking zijn tusschen Oedinsk
+en Irkoetsk, en daar.… vertrekken we, vadertje?”
+</p>
+<p>»Laat ons tot morgen wachten,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Gij hebt gelijk,” antwoordde Nikolaas. »Wij moeten de Jeniseï overtrekken en daarbij
+moet men kunnen zien!”
+</p>
+<p>»Kunnen zien!” mompelde Nadia, terwijl ze aan haar blinden metgezel dacht.
+</p>
+<p>Nikolaas had haar verstaan en zeide, zich tot Michael Strogoff keerende:
+</p>
+<p>»Vergeef me, vadertje. Helaas! het is waar dat dag en nacht voor u hetzelfde zijn!”
+</p>
+<p>»Verwijt u zelven niets, mijn vriend,” antwoordde Michael Strogoff, die zijne hand
+over de oogen streek. »Met u tot gids, ben ik nog tot handelen in staat. Neem dus
+eenige uren rust. Laat Nadia ook wat rusten. Morgen zal het dag zijn!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff, Nadia en Nikolaas vonden spoedig eene rustplaats in een openstaand
+ledig huis. Na voor een eenvoudig beeld der Panaghia geknield te hebben, sliepen Nikolaas
+en het meisje spoedig in, terwijl Michael Strogoff, die den slaap niet kon vatten,
+wakende bleef.
+</p>
+<p>Des anderen daags, 26 Augustus, vóor het aanbreken van den dageraad, reed de kabitka
+een berkenbosch bij de stad door en begaf ze zich naar den oever der Jeniseï.
+<span class="pageNum" id="pb195">[<a href="#pb195">195</a>]</span></p>
+<p>Michael Strogoff was zeer bezorgd hoe hij het zou aanleggen om dien breeden stroom
+over te steken. In gewone omstandigheden duurt de overtocht met ponten, bijzonder
+ingericht tot vervoer van reizigers, voertuigen en paarden, drie uur en gaat dan nog
+met de uiterste moeite gepaard. Hoe zou de kabitka nu, bij gebreke van eenig vaartuig,
+de overzijde bereiken?
+</p>
+<p>»Ik zal er over komen, hoe het ook ga,” zeide Michael Strogoff telkens.
+</p>
+<p>De dag begon aan te breken, toen de kabitka op den linkeroever aankwam, dezelfde waar
+eene der lanen van het berkenbosch op uitkwam. De oever was hier honderd voet boven
+den waterspiegel verheven. Men kon de Jeniseï hier dus over eene groote uitgestrektheid
+waarnemen.
+</p>
+<p>»Ziet ge eene pont?” vroeg Michael Strogoff, naar alle zijden rondkijkende, alsof
+hij zijn gezicht nog had. »Het is nauwelijks dag, broeder,” antwoordde het meisje.
+»De nevel hangt nog te zwaar over den stroom, zoodat men zijne wateren niet kan onderscheiden.”
+</p>
+<p>»Ik hoor ze loeien,” antwoordde Michael Strogoff. Inderdaad liet zich uit de onderste
+lagen van den nevel een dof geraas van stroomen en tegenstroomen vernemen, die tegen
+elkander inwerkten. De op dit tijdstip des jaars zeer gestegen wateren, stroomden
+met het geweld van een stortvloed af. Allen luisterden, in afwachting dat de gordijn
+van nevelen zou optrekken. De zon steeg boven den gezichteinder en hare eerste stralen
+zouden deze dampen spoedig opslurpen.
+</p>
+<p>»Welnu?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»De nevelen beginnen weg te drijven, broeder,” antwoordde Nadia, »en het daglicht
+breekt er al doorheen.”
+</p>
+<p>»Ziet ge den waterspiegel nog niet, zuster?”
+</p>
+<p>»Nog niet.”
+</p>
+<p>»Een weinig geduld, vadertje,” zeide Nikolaas. »Het zal alles verdwijnen! Hoor! daar
+zet de wind op! Hij begint dien nevel al te verstrooien. De hooge heuvelen van den
+rechteroever vertoonen hunne boomrijen reeds. Alles gaat weg! Alles vervliegt! De
+goedige stralen der zon hebben dien berg van nevelen al verdikt. Ach! mijn arme blinde,
+hoe schoon is dat en wat een ongeluk voor u, dat gij zulk een schouwspel niet meer
+kunt zien!”
+</p>
+<p>»Ziet gij een vaartuig?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Geen enkel,” was het antwoord van Nikolaas.
+</p>
+<p>»Zie goed rond, mijn vriend, op dezen en op den tegenoverliggenden oever, zoover uw
+gezicht reikt. Een vaartuig, eene boot, een kano van boomschors!”
+</p>
+<p>Nikolaas en Nadia hadden zich, terwijl zij zich aan de meest vooruitgeschoven berkeboomen
+op het voorgebergte vasthielden, over den stroom gebogen. Een onmetelijk veld strekte
+zich toen voor hun blik uit. Op deze plaats is de Jeniseï niet minder dan <span class="pageNum" id="pb196">[<a href="#pb196">196</a>]</span>anderhalve werst breed en vormt zij twee armen van ongelijke grootte, waardoor het
+water met snelheid afstroomde. Tusschen deze armen lagen onderscheidene eilanden met
+elzen, wilgen en populieren begroeid, die even zoovele groenachtige vaartuigen schenen,
+in den stroom voor anker liggende.
+</p>
+<p>Maar een werkelijk vaartuig was er niet te ontdekken, noch op den linker- noch op
+den rechteroever, noch op den oever der eilanden. Allen waren op hoog bevel medegenomen
+of vernield. Zeker was het, dat, zoo de Tartaren uit het zuiden niet het <span id="xd34e4285">materieel</span> voor eene schipbrug lieten komen, hun marsch naar Irkoetsk gedurende zekeren tijd
+door den hinderpaal, dien de Jeniseï opleverde, zou worden tegengehouden.
+</p>
+<p>»Ik herinner mij iets,” zeide Michael Strogoff. »Hoogerop, bij de laatste huizen van
+Krasnoïarsk, is eene kleine inschepingshaven. Daar landen de ponten. Vriend, laten
+wij stroomopwaarts gaan en zien of er geene boot op den oever vergeten is.”
+</p>
+<p>Nikolaas snelde in de aangewezen richting voort. Nadia had Michael Strogoff bij de
+hand genomen en leidde hem, snel voortstappende. Eene boot, eene eenvoudige sloep
+groot genoeg om de kabitka te dragen of, bij gebreke van haar, hen die ze tot hier
+gebracht had, en Michael Strogoff zou niet schromen om den overtocht te beproeven!
+</p>
+<p>Twintig minuten later hadden alle drie het haventje van inscheping bereikt, welks
+laatste huizen den waterspiegel raakten.
+</p>
+<p>Maar er lag geen enkel vaartuig op den oever; geen bootje aan den steiger die tot
+inschepingsplaats diende, zelfs niet om een vlot samen te stellen, dat drie personen
+kon dragen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had Nikolaas ondervraagd en deze had hem het ontmoedigende antwoord
+gegeven, dat de overtocht van den stroom hem ten eenenmale ondoenlijk toescheen.
+</p>
+<p>»Wij zullen er overgaan,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>In de verlaten woningen van <span class="corr" id="xd34e4296" title="Bron: Krasnoïarks">Krasnoïarsk</span> zoekende, maar niets vindende wat hun van nut kon zijn, hoorden Nikolaas en het jonge
+meisje zich eensklaps aanroepen.
+</p>
+<p>Beiden liepen naar den oever terug, waar zij Michael Strogoff op den drempel eener
+woning vonden staan.
+</p>
+<p>»Komt!” riep hij hun toe.
+</p>
+<p>Nikolaas en Nadia volgden hem in de hut.
+</p>
+<p>»Wat is dat?” vroeg Michael Strogoff, onderscheidene voorwerpen, die achter in een
+spijskelder opgehoopt waren, met de hand aanrakende.
+</p>
+<p>»Een half dozijn lederen zakken,” antwoordde Nikolaas.
+</p>
+<p>»Zijn ze vol?”
+</p>
+<p>»Ja, vol koemijss.”
+</p>
+<p>De »<span class="ex">koemijss</span>” is een drank vervaardigd uit melk van eene merrie of van een wijfjes-kameel; een
+versterkende, bedwelmende drank en Nikolaas was met die vondst zeer in zijn schik.
+<span class="pageNum" id="pb197">[<a href="#pb197">197</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p197width" id="p197"><img src="images/p197.jpg" alt="Het was ’s avonds zeven uur." width="497" height="720"><div class="figAnnotation p197width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb192">Blz. 192</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Het was ’s avonds zeven uur.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Zet er een ter zijde, maar ledig de anderen,” zeide Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Dadelijk, vadertje.”
+</p>
+<p>»Dat zal ons helpen om de Jeniseï over te steken.”
+<span class="pageNum" id="pb198">[<a href="#pb198">198</a>]</span></p>
+<p>»En het vlot?”
+</p>
+<p>»De kibitka, die licht genoeg is om te drijven, terwijl wij haar en het paard bovendien
+met de lederen zakken zullen steunen.”
+</p>
+<p>»Goed bedacht, vadertje,” riep Nikolaas uit, »en met Gods hulp zullen wij in eene
+goede haven aanlanden .… misschien niet in eene rechte lijn, want de stroom is zoo
+snel!”
+</p>
+<p>»Wat maakt dat!” antwoordde Michael Strogoff. »Eerst er over en dan zullen wij aan
+de overzijde den weg naar Irkoetsk wel vinden.”
+</p>
+<p>»Aan het werk,” zeide Nikolaas, die de zakken al ledigde en ze naar de kibitka droeg.
+</p>
+<p>Een zak met koemijss werd bewaard; de anderen aan de kibitka en het paard bevestigd,
+waardoor het vlot gevormd was.
+</p>
+<p>»Zult ge niet bang zijn, Nadia?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Neen, broeder,” antwoordde het meisje.
+</p>
+<p>»En gij, vriend?”
+</p>
+<p>»Ik!” riep Nikolaas uit. »Ik zie nu een mijner droomen verwezenlijkt: in eene kar
+te varen!”
+</p>
+<p>De hellende oever te dezer plaatse was bijzonder geschikt om de kibitka te water te
+laten. In een oogenblik dreef alles, terwijl Serko dapper rondzwom.
+</p>
+<p>Michael Strogoff hield de teugels van het paard en op aanwijzing van Nikolaas stuurde
+hij het dier in schuinsche richting. Zoolang de kibitka den stroomdraad volgde, ging
+alles goed en na weinige minuten was ze de kaden van Krasnoïarsk voorbij. Zij dreef
+naar het noorden af en het was blijkbaar dat zij den anderen oever ver beneden de
+stad zou bereiken.
+</p>
+<p>De overtocht der Jeniseï zou dus zonder groot bezwaar volbracht zijn, zonder de draaikolken;
+maar, niettegenstaande al de krachtsinspanning die Michael Strogoff betoonde, werd
+de kibitka onwederstaanbaar in een dier trechters medegesleept.
+</p>
+<p>Toen werd het gevaar groot. De kibitka dreef niet meer naar den oostelijken oever
+af, maar zij draaide met een uiterste snelheid in een cirkel rond. Het paard kon het
+hoofd bijna niet meer boven water houden en stikte bijna, terwijl Serko op de kibitka
+een steunpunt had gezocht.
+</p>
+<p>Michael Strogoff begreep wat er omging. Hij voelde dat hij werd medegesleept langs
+eene zich steeds vernauwde cirkelvormige lijn, waaruit geen ontkomen mogelijk was.
+Maar hij kon niet zien!
+</p>
+<p>Nadia was stil. Zij hield zich krampachtig aan de stijlen van de kar vast, heen en
+weer geschommeld door de ongeregelde bewegingen van den toestel, die meer en meer
+naar het middelpunt van samendrukking overhelde.
+</p>
+<p>Wat Nikolaas betreft, hij was volmaakt kalm. Het was alsof hij het leven van geene
+waarde beschouwde, gelijk de Oosterlingen, die het een logement voor vijf dagen noemen,
+dat men den zesden dag, goed of kwaadschiks, moet verlaten. De glimlach verliet zijn
+gelaat niet.
+<span class="pageNum" id="pb199">[<a href="#pb199">199</a>]</span></p>
+<p>De kibitka bleef dus in den maalstroom ronddraaien, terwijl het paard af was. Eensklaps
+ontdeed Michael Strogoff zich van de kleederen die hem konden hinderen en wierp zich
+te water; daarna greep hij met kracht den teugel van het verschrikte paard en duwde
+het door een krachtigen stoot buiten de aantrekkingskracht van de draaikolk, waarna
+de kibitka weder in den macht van den snellen stroom gekomen, met vernieuwde vaart
+afdreef.
+</p>
+<p>»Hoezee!” schreeuwde Nikolaas.
+</p>
+<p>Eerst twee uur na het te waterlaten, was de kibitka den breedsten stroomarm overgestoken
+en landde zij op den oever van een eiland, zes wersten beneden het punt van vertrek
+gelegen. Daar werd de kar door het paard op den oever getrokken en kreeg dit een uur
+rust. Vervolgens werd het eiland in zijne volle breedte doorgetrokken, waarna men
+zich op den oever van den kleinsten arm der Jeniseï bevond.
+</p>
+<p>Deze overtocht ging gemakkelijk, hoewel de stroom zoo snel was dat de kibitka den
+rechteroever eerst vijf wersten stroomafwaarts bereikte. In het geheel bedroeg de
+afwijking nu elf wersten.
+</p>
+<p>Die groote stroomen op het Siberisch grondgebied, waarover nergens nog eene brug geslagen
+is, zijn een groot beletsel voor de gemeenschap. Allen waren Michael Strogoff noodlottig
+geweest. Op de Irtisch werd de pont, die hem en Nadia vervoerde, door de Tartaren
+aangetast. Op de Obi was hij, nadat zijn paard door een kogel getroffen was, slechts
+door een wonder aan de hem vervolgende ruiters ontsnapt. Bij slot van rekening had
+de overtocht der Jeniseï nog de minste ongelukken opgeleverd.
+</p>
+<p>»Het zou niet zoo vermakelijk zijn geweest,” riep Nikolaas, zich in de handen wringende,
+uit, »indien het niet zoo moeitevol was geweest!”
+</p>
+<p>»Wat voor ons moeilijk is geweest, vriend,” antwoordde Michael Strogoff, »zal den
+Tartaren misschien onmogelijk zijn.”
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch25" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6027">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXV.</h2>
+<h2 class="main">Een haas over den weg.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Eindelijk mocht Michael Strogoff gelooven, dat de weg tot Irkoetsk vrij was. Hij was
+de Tartaren, die te Tomsk werden achter gehouden, vooruit en de soldaten van den emir
+zouden te Krasnoïarsk slechts eene verlaten stad vinden. Tenzij zij eene, moeielijk
+te plaatsen <span class="corr" id="xd34e4361" title="Bron: schipburg">schipbrug</span> medebrachten, zou de overtocht bijna onmogelijk zijn.
+<span class="pageNum" id="pb200">[<a href="#pb200">200</a>]</span></p>
+<p>Voor het eerst, na de noodlottige ontmoeting met Ivan Ogareff te Omsk, gevoelde de
+koerier van den czaar zich minder ongerust en hoopte hij nu geen hinderpalen meer
+te ontmoeten.
+</p>
+<p>Na in eene schuinsche richting een vijftiental wersten naar het zuidoosten te zijn
+gedaald, vond de kibitka den langen steppenweg weder terug en sloeg zij dien in.
+</p>
+<p>De weg was goed en zelfs wordt het gedeelte, dat zich tusschen Krasnoïarsk en Irkoetsk
+uitstrekt, als het beste beschouwd. Minder schokken der reizigers, schaduw tegen de
+zonnehitte en soms pijnboom- en cederwouden ter lengte van honderd wersten. Maar dit
+rijke land was toen ontvolkt. Overal verlaten vlekken. Geen Siberische boeren meer
+met den Slavischen gelaatstrek. Het was de woestijn en, zoo als men weet, de woestijn
+op hoog bevel.
+</p>
+<p>Het weder was schoon, maar de lucht, die ’s nachts reeds koel was, werd door de zonnestralen
+zoo gemakkelijk niet meer verwarmd. Men was dan ook in de eerste dagen van September,
+en op deze hooge breedte wordt de dagboog zichtbaar kleiner boven den gezichteinder.
+De herfst duurt er slechts kort, hoewel dit gedeelte van Siberië niet boven den vijf
+en vijftigsten parallel—die van <span class="corr" id="xd34e4370" title="Bron: Edimburg">Edinburgh</span> en Kopenhagen—gelegen is. Soms volgt de winter plotseling op den zomer. Het moeten
+zeer voorspoedige winters zijn, die winters van Aziatisch-Rusland, gedurende welke
+de thermometer tot op het vriespunt der kwik daalt<a class="noteRef" id="xd34e4373src" href="#xd34e4373" title="Ga naar noot 1.">1</a> en waar men gemiddelden van twintig <span class="corr" id="xd34e4376" title="Bron: honderdeelige">honderddeelige</span> graden onder nul, een draaglijke temperatuur rekent.
+</p>
+<p>Het weder was den reizigers dus gunstig. Het was noch storm- noch regenachtig. De
+warmte was matig, de nachten waren koel. Nadia en Michael Strogoff bleven gezond en,
+sedert zij Tomsk verlaten hadden, waren zij langzamerhand van hunne vermoeinissen
+bekomen.
+</p>
+<p>Wat Nikolaas Pigassoff betrof, deze was nooit zoo welvarend geweest. Deze reis was
+voor hem eene wandeling, een aangenaam uitstapje, waartoe hij zijn vrijen tijd, als
+ambtenaar buiten dienst, besteedde.
+</p>
+<p>»Zeker,” zeide hij, »is het beter dan twaalf uur daags, op een stoel, met den stroomafsluiter
+van den telegraaftoestel in de hand te zitten!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff had Nikolaas kunnen overreden om zijn paard wat meer gang te geven,
+zoodat gemakkelijk zestig wersten in het etmaal konden worden afgelegd, zonder dat
+het dier werd uitgeput.
+</p>
+<p>Nikolaas had vooral toegegeven om Nadia en haar broeder spoediger hun vader te doen
+wederzien. Ook zeide hij glimlachend tegen haar:
+</p>
+<p>»Hemelsche goedheid! wat zal de heer Korpanoff blijde zijn als hij u wederziet, als
+zijne armen zich zullen openen om u te omhelzen! Als ik tot Irkoetsk ga—en dat komt
+mij nu wel waarschijnlijk <span class="pageNum" id="pb201">[<a href="#pb201">201</a>]</span>voor—mag ik dan bij die ontmoeting zijn? Ja, niet waar?”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p201width" id="p201"><img src="images/p201.jpg" alt="Hij greep met kracht den teugel." width="496" height="720"><div class="figAnnotation p201width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb199">Blz. 199</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Hij greep met kracht den teugel.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Daarop sloeg hij zich tegen het voorhoofd en zeide hij:
+</p>
+<p>»Maar ook welk eene droefheid, als hij zal bespeuren dat zijn <span class="pageNum" id="pb202">[<a href="#pb202">202</a>]</span>arme, kloeke zoon blind is! Ach! wat is alles in deze wereld toch dooreengemengd.”
+</p>
+<p>Een en ander had het gevolg dat de kibitka sneller reed en naar de berekening van
+Michael Strogoff nu tien à twaalf wersten in het uur aflegde.
+</p>
+<p>Dientengevolge kwamen de reizigers op 28 Augustus tot voorbij het vlek Balaisk op
+tachtig wersten van Krasnoïarsk en den 29<sup>sten</sup> voorbij het vlek Ribinsk, op veertig wersten van Balaisk.
+</p>
+<p>Den volgenden dag, kwam zij, vijf en dertig wersten verder, te Kamsk aan, een aanzienlijker
+stadje, besproeid door de rivier van dienzelfden naam en behoorende tot het stroomgebied
+van de <span class="corr" id="xd34e4410" title="Bron: Jeneseï">Jeniseï</span>, die van het Saïansk-gebergte afvloeit. Als stad is het niet van veel gewicht; de
+huizen zijn schilderachtig om een marktplein geplaatst; terwijl de hooge klokketoren
+der hoofdkerk alles overziet en zijn verguld kruis in de zon laat schitteren.
+</p>
+<p>Ledige huizen en een verlaten kerk. Geen wisselplaats meer, geene herberg meer die
+bewoond was. Geen paard op stal. Geen huisdier in de steppe. De bevelen van het Moskovische
+gouvernement waren met volkomen gestrengheid uitgevoerd. Wat niet medegevoerd kon
+worden, was vernield.
+</p>
+<p>Toen zij <span class="corr" id="xd34e4416" title="Bron: Kamps">Kamsk</span> uitreden, vertelde Michael Strogoff aan Nadia en aan Nikolaas dat zij nu nog slechts
+een eenigszins belangrijk stadje, Nijni-Oedinsk, zouden ontmoeten, voor dat zij Irkoetsk
+bereikten. Nikolaas antwoordde dat hij zulks wist, daar er een telegraafkantoor in
+die plaats bestond. Was Nijni-Oedinsk dus evenzeer verlaten als <span class="corr" id="xd34e4419" title="Bron: Kamps">Kamsk</span>, dan zou hij, om bezigheid te vinden, verplicht zijn tot de hoofdstad van Oost-Siberië
+door te gaan.
+</p>
+<p>De kibitka kwam op eene waadbare plaats gemakkelijk het riviertje over, dat den weg
+voorbij Kamsk snijdt. Bovendien was tusschen de Jeniseï en de Angara, aan eerstgenoemde
+schatplichtig en die Irkoetsk besproeit, geen hindernis van eenigen belangrijken stroom—de
+Dinka misschien uitgezonderd—te vreezen.
+</p>
+<p>Van Kamsk naar het eerstvolgende vlek, was het een lange weg, bijna honderd wersten.
+De vastgestelde halten moesten dus in acht genomen worden, wilde men zich, zooals
+Nikolaas zeide, »niet aan een billijk beklag van het paard blootstellen.” Er was met
+dit moedige dier overeengekomen dat het om de vijftien wersten zou rusten en wanneer
+men eene overeenkomst sluit, eischt de billijkheid, zelfs tegenover dieren, dat men
+zich aan de bepalingen dier overeenkomst houde.
+</p>
+<p>Na het riviertje Birioesa overgetrokken te zijn, bereikte de kibitka, in den morgen
+van 4 September, Birioesinsk.
+</p>
+<p>Daar vond Nikolaas, wiens voorraad uitgeput raakte, gelukkig een dozijn »<span class="ex">pogatchas</span>” eene soort van koeken met schapenvet toebereid en eene goede hoeveelheid rijst in
+water gekookt. Dit buitenkansje kwam ter rechter tijd den voorraad koemijss versterken,
+waarvan de kibitka te Krasnoïarsk voldoende voorzien was.
+<span class="pageNum" id="pb203">[<a href="#pb203">203</a>]</span></p>
+<p>Na eene behoorlijke halte werd de reis in den namiddag van 8 September hervat. De
+afstand tot Irkoetsk bedroeg nog slechts vijf honderd wersten. Achter hen was nog
+niets van de voorhoede der Tartaren te bespeuren. Michael Strogoff had dus grond om
+te gelooven dat zijne reis geene verhindering meer zou ondervinden en dat hij binnen
+acht, of hoogstens tien dagen, voor den grootvorst zou staan.
+</p>
+<p>Bij het uitkomen van Birioesinsk sprong een haas dwars over den weg, op dertig pas
+vóor de kibitka.
+</p>
+<p>»Ach!” zeide Nikolaas.
+</p>
+<p>»Wat scheelt u, vriend?” vroeg Michael Strogoff haastig als een blinde, die op het
+minste gerucht let.
+</p>
+<p>»Hebt ge het dan niet gezien?.…” zeide Nikolaas, wiens lachend gelaat plotseling een
+sombere plooi had aangenomen.
+</p>
+<p>Daarna liet hij er op volgen:
+</p>
+<p>»O! neen! gij kondt het niet zien en dat is gelukkig voor u, vadertje!”
+</p>
+<p>»Maar ik heb niets gezien,” zeide Nadia.
+</p>
+<p>»Zooveel te beter! zooveel te beter! Maar ik.… ik heb gezien!.…”
+</p>
+<p>»Wat dan?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Een haas die onzen weg kruiste!” antwoordde Nikolaas.
+</p>
+<p>Wanneer een haas den weg van een reiziger kruist, wil het volksgeloof in Rusland daarin
+het voorteeken van een aanstaand ongeluk zien.
+</p>
+<p>Even bijgeloovig als het meerendeel der Russen, had Nikolaas de kibitka stil laten
+staan.
+</p>
+<p>Hoewel Michael de bijgeloovigheid ten aanzien van hazen, die iemands weg kruisen,
+niet deelde, begreep hij de aarzeling van zijn metgezel en trachtte hij hem gerust
+te stellen.
+</p>
+<p>»Vriend,” zeide hij, »er is niets te vreezen.”
+</p>
+<p>»Voor u en voor haar niet, vadertje, dat weet ik, maar voor mij wel,” antwoordde Nikolaas.
+</p>
+<p>En daarna hernam hij:
+</p>
+<p>»Het is het noodlot.”
+</p>
+<p>En hij zette zijn paard weer in den draf.
+</p>
+<p>Intusschen ging de dag, niettegenstaande het ongunstige voorteeken, zonder ongeluk
+voorbij.
+</p>
+<p>Den volgenden dag, op den middag, hield de kibitka in het vlek Alsaleïsk stil, dat
+even verlaten was als de geheele omstreek.
+</p>
+<p>Daar vond Nadia, op den drempel eener woning, twee van die messen met sterk lemmet,
+bij de Siberische jagers in gebruik. Zij gaf er een aan Michael Strogoff, die het
+onder zijne kleederen verborg, terwijl zij er een voor zich hield. De kibitka was
+nu nog vijf en zeventig wersten van Nijni-Oedinsk af.
+</p>
+<p>Gedurende de beide laatste dagen had Nikolaas zijne gewone goede luim maar niet teruggekregen.
+Het kwade voorteeken had hem meer aangedaan, dan men zou kunnen gelooven, en hij,
+die anders geen uur zonder praten was, verviel nu dikwijls in een langdurig <span class="pageNum" id="pb204">[<a href="#pb204">204</a>]</span>stilzwijgen, waaruit Nadia hem slechts met moeite opwekte. Die verschijnselen waren
+werkelijk die van een getroffen geest, dat zich bij lieden van een Noorsch ras verklaart,
+als men bedenkt dat hunne voorvaderen de stichters waren der Noordsche fabelleer.
+</p>
+<p>Van Ekaterinenburg uitgaande loopt de weg naar Irkoetsk bijna evenwijdig met de vijf
+en vijftigsten graad noorderbreedte; maar Birioesinsk verlatende, buigt hij schuins
+naar het zuidoosten af, zoodat hij den honderdsten meridiaan oosterlengte dwars doorsnijdt.
+Hij bereikt de hoofdstad van Oost-Siberië op de kortste wijze door de laatste hellingen
+van het Saïansk-gebergte over te gaan. Deze bergen zijn zelven slechts een uitspruitsel
+van de Altaï-keten, die op een afstand van twee honderd wersten zichtbaar is.
+</p>
+<p>De kibitka snelde dus op dien weg voort. Ja, zij snelde voort! Men gevoelde dat Nikolaas
+zijn paard niet meer spaarde en dat hij spoed maakte om aan te komen. Niettegenstaande
+zijne fatalistische onderworpenheid, geloofde hij dat hij eerst binnen de wallen van
+Irkoetsk veilig zou zijn. Vele Russen zouden met hem van dezelfde gedachten zijn geweest
+en menigeen onder hen, zou, na het oversteken van zijn weg door een haas, dadelijk
+omgekeerd zijn.
+</p>
+<p>Intusschen leidden eenige opmerkingen die hij maakte en wier juistheid door Nadia,
+na ze aan Michael Strogoff medegedeeld te hebben, beoordeeld werden, er toe om te
+vreezen dat de reeks van beproevingen voor hen nog niet geëindigd zou wezen.
+</p>
+<p>Inderdaad, mocht de grond van af Krasnoïarsk in zijne natuurlijke voortbrengselen
+al gespaard zijn, de wouden begonnen nu de sporen van vuur en zwaard te vertoonen;
+de weiden langs den weg waren verwoest en het was blijkbaar dat een aanzienlijke troep
+daar voorbijgetrokken was.
+</p>
+<p>Dertig wersten aan deze zijde van Nijni-Oedinsk konden de sporen eener kortelings
+plaats gehad hebbende verwoesting niet geloochend worden en deze was onmogelijk anders
+dan aan de Tartaren toe te schrijven.
+</p>
+<p>Ook vertoonden zich half afgebroken of verbrande huizen, terwijl, op de muren der
+woningen, de indrukken van kogels zichtbaar waren.
+</p>
+<p>Men begrijpt licht hoe ongerust Michael Strogoff was. Er viel niet meer aan te twijfelen
+dat eene afdeeling Tartaren kort geleden dit gedeelte van den weg was langs gekomen
+en toch konden het de soldaten van den emir niet zijn geweest, want deze konden hen
+niet vooruit zijn gekomen, zonder dat hij ze gezien had. Maar wie waren dan die nieuwe
+overweldigers en langs welken zijweg waren zij uit de steppe op den grooten weg naar
+Irkoetsk gekomen. Met welke nieuwe vijanden zou de koerier van den czaar nu weer te
+doen krijgen?
+</p>
+<p>Deze beduchtheid deelde Michael Strogoff noch aan Nikolaas, noch aan Nadia mede, omdat
+hij hen niet ongerust wilde maken.
+</p>
+<p>Bovendien had hij besloten zijn weg te vervolgen, zoolang geen <span class="pageNum" id="pb205">[<a href="#pb205">205</a>]</span>onoverkomelijk beletsel hem tegenhield. Later zou hij zien, wat hem te doen stond.
+</p>
+<p>Den volgenden dag vertoonden zich, meer en meer, de sporen van den doortocht van een
+sterken troep ruiters en voetknechten. Rookwolken waren aan den gezichteinder merkbaar.
+De kibitka ging behoedzaam voorwaarts.—Eenige huizen van het vlek brandden nog en
+zeker was het geen vier en twintig uur geleden dat ze in brand waren gestoken.
+</p>
+<p>Eindelijk hield de kibitka den 8<sup>sten</sup> September stil. Het paard weigerde om <span class="corr" id="xd34e4479" title="Bron: vooruittegaan">vooruit te gaan</span>. Serko blafte op eene erbarmelijke wijze.
+</p>
+<p>»Wat is er?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Een lijk!” antwoordde Nikolaas, die uit de kibitka sprong.
+</p>
+<p>Het lijk was dat van een moejiek, vreeselijk verminkt en reeds koud.
+</p>
+<p>Nikolaas maakte een kruis. Daarna bracht hij, door Michael Strogoff geholpen, het
+lijk naar den berm van den weg. Hij had het een behoorlijk graf willen geven, het
+diep willen begraven, opdat de roofdieren der steppe de ellendige overblijfselen niet
+zouden verscheuren, maar Michael Strogoff liet er hem den tijd niet voor.
+</p>
+<p>»Laat ons vertrekken, vriend, laat ons vertrekken!” riep hij. »Wij mogen zelfs geen
+uur vertragen!”
+</p>
+<p>En de kibitka reed weder voorwaarts.
+</p>
+<p>Overigens zou Nikolaas toch niet in staat zijn geweest de laatste eer te bewijzen
+aan alle dooden, die hij voortaan op den Siberischen grooten weg zou ontmoeten! Bij
+het naderen van Nijni-Oedinsk lagen de lichamen bij twintigtallen op den grond.
+</p>
+<p>Men moest den weg echter volgen, totdat het blijkbaar onmogelijk werd dit te doen,
+zonder in de handen der overweldigers te vallen. De reisweg werd dus niet gewijzigd
+en nochtans namen, bij elk vlek, de verwoesting en de bouwvallen steeds toe. Al deze
+dorpen, wier namen aanwezen, dat zij door Poolsche ballingen werden gesticht, waren
+aan de ijselijkheden van plundering en brand overgeleverd. Het bloed der slachtoffers
+was nog niet eens volkomen gestold. Onder welke omstandigheden deze noodlottige voorvallen
+plaats hadden gegrepen, was niet uit te maken. Er was geen levend wezen over om het
+te vertellen.
+</p>
+<p>Dienzelfden dag, tegen vier uur des avonds, bespeurde Nikolaas aan den gezichteinder
+de hooge klokketorens der kerken van Nijni-Oedinsk. Zij waren gehuld in zware dampen,
+die geene wolken schenen te zijn.
+</p>
+<p>Nikolaas en Nadia keken en deelden den uitslag hunner waarnemingen aan Michael Strogoff
+mede. Er moest een besluit worden genomen. Was de stad verlaten, dan kon men haar
+zonder gevaar doortrekken, maar zoo de Tartaren haar <span class="corr" id="xd34e4494" title="Bron: bezetteden">bezetten</span>, moest men tot elken prijs er om heen trekken.
+</p>
+<p>»Laten wij voorzichtig vooruit gaan,” zeide Michael Strogoff, »maar laat ons vooruit
+gaan!”
+<span class="pageNum" id="pb206">[<a href="#pb206">206</a>]</span></p>
+<p>Er werd nog eene werst afgelegd.
+</p>
+<p>»Het zijn geene wolken, het is rook!” riep Nadia uit. »Broeder, men steekt de stad
+in brand!”
+</p>
+<p>Inderdaad, was het maar al te blijkbaar. Zwartachtige schijnsels vertoonden zich te
+midden der dampen. Die dwarrelende wolken werden steeds dikker en stegen hemelwaarts.
+Overigens, nergens een vluchteling. Het was waarschijnlijk dat de brandstichters de
+stad verlaten hadden gevonden en dat ze haar nu verbrandden. Maar waren het Tartaren
+die dus te werk gingen? Of Russen die aan de bevelen van den grootvorst gehoorzaamden?
+Had het gouvernement van den czaar gewild dat van af <span class="corr" id="xd34e4504" title="Bron: Kronoïarsk">Krasnoïarsk</span> en van af de Jeniseï, geene stad, geen vlek eene schuilplaats aan de soldaten van
+den emir zouden kunnen aanbieden? Wat Michael Strogoff aangaat, moest hij zijne reis
+staken of haar vervolgen?
+</p>
+<p>Hij was besluiteloos. Maar na het voor en tegen gewogen te hebben, meende hij dat,
+welke vermoeienissen de steppen ook opleverden, hij zich niet moet blootstellen eene
+tweede maal in handen der Tartaren te vallen. Hij wilde dus aan Nikolaas voorstellen
+den weg te verlaten en hem, zoo noodig, niet te hernemen alvorens Nijni-Oedinsk omgereden
+te zijn, toen er, ter rechterzijde, een schot viel. Het gefluit van een kogel werd
+gehoord en het paard der kibitka viel, in den kop getroffen, dood neder.
+</p>
+<p>Op hetzelfde oogenblik wierp zich een dozijn ruiters op den weg en omsingelden het
+rijtuig. Zonder dat Michael Strogoff, Nadia en Nikolaas zich van het gebeurde eenige
+rekenschap konden geven, waren zij gevangen genomen en werden zij snel naar Nijni-Oedinsk
+medegesleept.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had, gedurende dezen plotselingen aanval, niets van zijne koelbloedigheid
+verloren. Zijne vijanden niet kunnende zien, had hij er niet aan gedacht zich te verdedigen.
+En al had hij het gebruik zijner oogen gehad, hij zou het nochtans niet beproefd hebben.
+Hij zou den dood te gemoet geloopen zijn. Maar kon hij niet zien, hij kon hooren en
+begrijpen wat zij zeiden.
+</p>
+<p>Inderdaad herkende hij aan hunne spraak dat de soldaten Tartaren waren en aan hunne
+woorden, dat zij de voorloopers van het leger der overweldigers waren.
+</p>
+<p>Ziehier overigens wat Michael Strogoff vernam zoo uit de gesprekken die nu in zijne
+tegenwoordigheid gevoerd werden, als uit stukken van samensprekingen, die hij later
+opving.
+</p>
+<p>Deze soldaten stonden niet onder rechtstreeksch bevel van den emir, die nog aan gene
+zijde van de Jeniseï werd opgehouden. Zij behoorden tot de derde kolonne, meer uitsluitend
+samengesteld uit Tartaren van de Khanaten Khokhand en <span class="corr" id="xd34e4515" title="Bron: Koendoes">Koendoez</span>, waarmede het leger van Feofar zich weldra in de omstreken van Irkoetsk zou vereenigen.
+</p>
+<p>Op raad van Ivan Ogareff en ten einde het slagen van den inval in de oostelijke provinciën
+te verzekeren, was deze kolonne, na de <span class="pageNum" id="pb207">[<a href="#pb207">207</a>]</span>grens van het gouvernement Semipalatinsk overschreden te hebben en het meer Balkhach
+ten zuiden langs getrokken te zijn, verder langs den voet van het <span class="corr" id="xd34e4522" title="Bron: Altaï-geberge">Altaï-gebergte</span> opgemarcheerd. Onder aanvoering van een officier van den khan van <span class="corr" id="xd34e4525" title="Bron: Koendoes">Koendoez</span> plunderende en vernielende, had zij den bovenloop der Jeniseï bereikt. Daar had die
+officier, vóoruitziende wat op bevel van den czaar te Krasnoïarsk geschied was en
+om den overtocht van den stroom voor de troepen van den emir te vergemakkelijken,
+eene kleine vloot te water gelaten, die hetzij als vaartuigen, hetzij als bruggenmaterieel,
+Feofar in staat zou stellen op den rechteroever den weg naar Irkoetsk te vervolgen.
+Daarna was deze derde kolonne na den voet van het gebergte te zijn omgetrokken in
+de vallei der Jeniseï afgedaald en had zij genoemden weg ter hoogte van Alsalevsk
+weder bereikt. Dit was de oorzaak van de vreeselijke ophooping van bouwvallen—het
+kenmerkende der Tartaarsche oorlogen—die van af dat stadje werden waargenomen. Nijni-Oedinsk
+had het algemeene lot ondergaan en de Tartaren, ten getale van vijftig duizend man,
+hadden het reeds verlaten om de eerste stellingen voor Irkoetsk in te nemen. Binnenkort
+zouden zij met de troepen van den emir vereenigd zijn.
+</p>
+<p>Zoo was de toestand op dit oogenblik; een toestand allerernstigst voor dit geheel
+afgezonderd gedeelte van oostelijk Siberië en de betrekkelijk weinig talrijke verdedigers
+van zijne hoofdstad.
+</p>
+<p>Michael Strogoff wist dus het volgende: aankomst voor Irkoetsk van eene derde Tartaarsche
+kolonne en aanstaande vereeniging van den emir en van Ivan Ogareff met het gros hunner
+troepen. Bij gevolg was de insluiting van Irkoetsk en hare overgaaf, slechts eene
+zaak van tijd, wellicht van slechts zeer korten tijd.
+</p>
+<p>Men begrijpt door welke gedachten Michael Strogoff bestormd werd! Wie zou er verwonderd
+zijn geweest, zoo hij eindelijk allen moed, elke hoop verloren had? Toch was dit zoo
+niet en prevelden zijne lippen slechts deze woorden:
+</p>
+<p>»Ik zal er komen!”
+</p>
+<p>Een half uur na den aanval der Tartaarsche ruiters deden Michael Strogoff, Nikolaas
+en Nadia hun intocht binnen Nijni-Oedinsk. De getrouwe hond was hun, maar van verre,
+gevolgd. Zij zouden zich in de stad niet ophouden die in brand stond en op het punt
+was van door de laatste stroopers verlaten <span class="corr" id="xd34e4534" title="Niet in bron">te </span>worden.
+</p>
+<p>De gevangenen werden dus te paard gezet en snel medegevoerd. Nikolaas, gelaten als
+altijd, Nadia in haar vertrouwen in Michael Strogoff niet het minst geschokt en Michael
+Strogoff oogenschijnlijk onverschillig, maar gereed om elke gelegenheid tot ontvluchting
+aan te grijpen.
+</p>
+<p>De Tartaren hadden spoedig bemerkt dat een hunner gevangenen blind was en hunne aangeboren
+barbaarschheid dreef hen aan om zich met den ongelukkige te vermaken. Men schreed
+snel voorwaarts. Het paard van Michael Strogoff dat niemand anders tot bestuurder
+<span class="pageNum" id="pb208">[<a href="#pb208">208</a>]</span>had, maakte dikwijls zijsprongen, die de ruiterafdeeling in wanorde brachten. Van
+daar scheldwoorden en onbeschoftheden die het hart van Nadia braken en Nikolaas verontwaardigden.
+Maar wat er tegen te doen? Zij verstonden de Tartaarsche taal niet en hunne tusschenkomst
+werd onmeedoogend afgewezen.
+</p>
+<p>Zelfs kwamen de soldaten door hunne uiterste barbaarschheid er toe om het paard dat
+Michael Strogoff bereed, te verwisselen voor een ander dat blind was. Deze ruil was
+het gevolg eener aanmerking van een der ruiters, door Michael Strogoff opgevangen
+en van dezen inhoud:
+</p>
+<p>»Maar misschien ziet die Rus wel!”
+</p>
+<p>Dit gebeurde op zestig wersten van Nijni-Oedinsk, tusschen de stadjes Tetan en Chibarlinskoë.
+Zoo had men Michael Strogoff op dat paard gezet en hem spottenderwijs de teugels in
+de handen gegeven. Daarna zette men het in galop door zweepslagen, steenworpen en
+schreeuwen.
+</p>
+<p>Het paard dat door zijn even blinden berijder niet in eene rechte richting kon worden
+gehouden, liep dan eens tegen een boom of geraakte, een ander maal, van den weg af.
+Daarvan waren schokken en vallen het gevolg, die zeer noodlottig konden worden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff stribbelde niet tegen. Geene klacht liet hij hooren. Stortte zijn
+paard, hij wachtte tot men het kwam oprichten. En inderdaad richtte men het op en
+hernam het wreede spel dan zijn gang.
+</p>
+<p>Bij deze slechte behandeling kon Nikolaas zich niet bedwingen. Hij wilde zijn makker
+te hulp snellen. Men hield hem tegen, men mishandelde hem.
+</p>
+<p>Dit spel zou tot groot vermaak der Tartaren zeker nog lang geduurd hebben, zoo een
+ernstiger voorval er geen einde aan gemaakt had.
+</p>
+<p>Op zeker oogenblik den 10<sup>den</sup> September, ging het blinde paard op hol en liep recht op een modderpoel toe die,
+dertig tot veertig voet diep, langs den weg liep.
+</p>
+<p>Nikolaas wilde toeschieten! Men hield hem tegen. Het paard, niet bestuurd wordende,
+wierp zich met zijn ruiter in dien kuil.
+</p>
+<p>Nadia en Nikolaas stieten een hevigen kreet uit!.… Zij dachten dat hun ongelukkige
+makker in zijn val moest verpletterd zijn!
+</p>
+<p>Toen men hem ophielp, bleek het dat Michael Strogoff, die zich uit het <span class="corr" id="xd34e4558" title="Bron: zaal">zadel</span> had kunnen werpen, geen enkele wond had, maar dat het paard twee pooten gebroken
+had en geen dienst meer kon doen.
+</p>
+<p>Men liet het daar sterven, zonder het den genadeslag te geven, terwijl Michael Strogoff
+aan den zadelknop van een Tartaar vastgemaakt, de afdeeling verder te voet moest volgen.
+</p>
+<p>Nog geene klacht, noch geen bezwaar! Hij liep met een snellen pas, nauwelijks getrokken
+door het touw waarmede hij vastgebonden was. Hij was nog altijd »de ijzeren man” waarover
+generaal Kissoff met den czaar gesproken had!
+<span class="pageNum" id="pb209">[<a href="#pb209">209</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p209width" id="p209"><img src="images/p209.jpg" alt="Het lijk was dat van een moejiek." width="497" height="720"><div class="figAnnotation p209width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb205">Blz. 205</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Het lijk was dat van een moejiek.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Daags daarop, 11 September, kwam de afdeeling voorbij het stadje Chibarlinskoë.
+</p>
+<p>Toen viel er iets voor dat de ernstigste gevolgen zou hebben.
+<span class="pageNum" id="pb210">[<a href="#pb210">210</a>]</span></p>
+<p>De nacht was gevallen. De Tartaarsche ruiters, die halt hadden gemaakt, waren min
+of meer dronken. Zij waren op het punt om te vertrekken.
+</p>
+<p>Op dat oogenblik werd Nadia, die, tot dusverre als door een wonder door de soldaten
+ontzien was, door een hunner beleedigd.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had noch beleediging, noch beleediger kunnen zien, maar Nikolaas
+had voor hem toegekeken.
+</p>
+<p>Toen ging Nikolaas, rustig, zonder nadenken en zonder wellicht het gewicht zijner
+daad te beseffen, recht op den soldaat af, en vóor dat deze eene beweging had kunnen
+maken om hem tegen <span class="corr" id="xd34e4583" title="Bron: te te">te</span> houden, had hij eene pistool uit den zadelholster gepakt, en haar in de volle borst
+van den soldaat afgevuurd.
+</p>
+<p>De officier, die over de afdeeling het bevel voerde, kwam, op het geraas der losbranding,
+dadelijk aanrijden.
+</p>
+<p>De ruiters waren op het punt Nikolaas door midden te houwen, maar, op een teeken van
+den officier, werd hij gebonden en dwars op een paard gezet, waarna de afdeeling in
+galop weder vertrok.
+</p>
+<p>Het touw, waarmede Michael Strogoff vastgebonden was en dat hij bijna had doorgebeten,
+brak door een plotselingen sprong van het paard, terwijl zijn halfdronken berijder,
+door een snellen rit medegevoerd het niet eens bemerkte.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia stonden alleen op den weg.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd34e4373">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd34e4373src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Bijna 42 graden onder nul.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd34e4373src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch26" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6036">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXVI.</h2>
+<h2 class="main">In de steppe.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Michael Strogoff en Nadia waren dus andermaal vrij, zoo als zij het gedurende het
+eind weg van Perm naar de oevers der Irtisch waren geweest. Maar hoe waren hunne reisomstandigheden
+veranderd! Toen verzekerden eene gemakkelijke tarentass, dikwijls vernieuwde vóorspannen
+en goed onderhouden pleisterplaatsen hun eene snelle reis. Nu waren zij te voet, in
+de onmogelijkheid zich een vervoermiddel te verschaffen, zonder hulpmiddelen, niet
+wetende hoe in hunne nooddruft te voorzien en met nog vier honderd wersten om afteleggen!
+En bovendien zag Michael Strogoff nu slechts door de oogen van Nadia.
+</p>
+<p>En den vriend, dien het toeval hun geschonken had, waren zij, onder de ongunstigste
+omstandigheden, kwijt geraakt.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had zich op den berm van den weg neder geworpen. <span class="pageNum" id="pb211">[<a href="#pb211">211</a>]</span>Nadia stond op een woord van hem te wachten om zich weder op weg te begeven.
+</p>
+<p>Het was tien uur ’s avonds. Sedert drie en een half uur was de zon achter den gezichteinder
+verdwenen. Er was geen huis, geene hut te bespeuren. De laatste Tartaren verdwenen
+in de verte. Michael Strogoff en Nadia waren geheel verlaten.
+</p>
+<p>»Wat zullen ze met onzen vriend doen?” riep het meisje uit. »Arme Nikolaas! Onze ontmoeting
+is u wel zeer noodlottig geweest!”
+</p>
+<p>Michael Strogoff antwoordde niet.
+</p>
+<p>»Michael,” hernam Nadia, »gij weet toch hoe hij u verdedigd heeft, toen gij de speelbal
+der Tartaren waart; dat hij zijn leven voor mij gewaagd heeft?”
+</p>
+<p>Michael Strogoff bleef zwijgen. Waar dacht hij aan, zoo als hij daar onbeweeglijk
+nederzat met het hoofd in de handen geleund? En daar hij Nadia geen antwoord gaf,
+was het de vraag of hij ’t hoorde dat zij hem toesprak?
+</p>
+<p>Ja! hij hoorde haar, want toen het meisje er bijvoegde:
+</p>
+<p>»Waar moet ik u heenleiden, Michael?”
+</p>
+<p>Antwoordde hij, »naar Irkoetsk!”
+</p>
+<p>»Langs den grooten weg?”
+</p>
+<p>»Ja, Nadia.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff was nog steeds de man die gezworen had zijn doel te zullen bereiken,
+wat er ook gebeuren mocht. Den grooten weg volgen, was den kortsten weg te nemen.
+Indien de voorhoede der troepen van Feofar-Khan zich vertoonde, zou het tijds genoeg
+wezen om den zijweg in te slaan.
+</p>
+<p>Nadia greep de hand van Michael Strogoff weder, waarna zij hun weg vervolgden.
+</p>
+<p>Den anderen morgen, 12 September, hielden beiden, twintig wersten verder, even op
+bij het stadje Toeloenowskoë. De plaats was afgebrand en ledig. Den geheelen nacht
+door had Nadia opgelet of het lijk van Nikolaas niet op den weg was achtergelaten,
+maar vruchteloos doorzocht zij de bouwvallen, bekeek zij de lijken. Nikolaas scheen
+tot dusverre gespaard te zijn. Maar was hij niet bestemd om in het kamp van Irkoetsk
+eenige vreeselijke foltering te ondergaan?
+</p>
+<p>Nadia, die van honger uitgeput was, waaraan haar makker ook vreeselijk leed, was zoo
+gelukkig in een huis van het stadje eenig gedroogd vleesch te vinden en eenige »<span class="ex">soekharis</span>” of stukken brood die, door uitdamping gedroogd, gedurende een onbepaalden tijd hunne
+voedende eigenschappen behouden. Michael Strogoff en het meisje belaadden zich met
+wat zij maar dragen konden. Voedsel was hun dus voor onderscheidene dagen verzekerd
+en wat het water betreft, dit zou hun in eene streek, door duizenden zijstroompjes
+der Angara doorsneden, niet ontbreken.
+</p>
+<p>Zij gingen weder op weg. Michael Strogoff liep met een vasten stap en hield dien niet
+in dan ter wille van zijne gezellin. Nadia, die <span class="pageNum" id="pb212">[<a href="#pb212">212</a>]</span>niet achter wilde blijven, spande zich in om te loopen. Gelukkig kon haar makker niet
+zien, hoe ellendig zij er door vermoeidheid uitzag.
+</p>
+<p>Michael Strogoff voelde het echter.
+</p>
+<p>»Uwe krachten zijn uitgeput, arm kind,” zeide hij somtijds.
+</p>
+<p>»Neen,” was haar antwoord.
+</p>
+<p>»Nadia, als gij niet meer kunt loopen, zal ik u dragen.”
+</p>
+<p>»Ja, Michael.”
+</p>
+<p>Op dezen dag moest het riviertje Oka overgestoken worden. Maar het was doorwaadbaar
+en de overtocht leverde dus geene moeielijkheid op.
+</p>
+<p>Het was eene bedekte lucht en eene draaglijke temperatuur. Het was echter te vreezen
+dat het weder regenachtig zou worden, waardoor hunne ellende nog zou toenemen. Zelfs
+vielen er eenige stortbuien, maar zij hielden niet aan.
+</p>
+<p>Zoo liepen zij steeds door, hand in hand, weinig sprekende en Nadia maar vooruit-
+en achterwaarts kijkende. Tweemaal daags hielden zij stil. ’s Nachts rustten zij zes
+uur. In sommige hutten vond Nadia nog eenig schapenvleesch, in dit land zoo overvloedig,
+dat het niet meer dan twee en een halve kopek per pond geldt.
+</p>
+<p>Maar een lastdier, waarop Michael Strogoff gehoopt had, was in de geheele streek niet
+te vinden. Paard, kameel, alles was gedood of medegenomen. Zij moesten dus maar steeds
+te voet deze oneindige steppe oversteken. Er ontbraken geene sporen van de derde Tartaarsche
+kolonne, die zich op Irkoetsk richtte. Hier een dood paard, daar een verlaten wagen.
+De lijken van ongelukkige Siberiërs waren, vooral bij den ingang der dorpen, langs
+den weg verspreid. Nadia, haar afschrik bedwingende, bekeek ze allen!.…
+</p>
+<p>Ten slotte lag het gevaar niet vooruit, maar achter hen. De voorhoede van het hoofdleger
+van den emir, door Ivan Ogareff aangevoerd, kon zich ieder oogenblik vertoonen. De
+schuiten van de beneden-Jeniseï afgezonden, moesten nu te Krasnoïarsk zijn aangekomen
+en den overtocht van den stroom dadelijk mogelijk maken. De weg lag dan voor de overweldigers
+open. Tusschen Krasnoïarsk en het meer Baïkal kon geen enkel Russisch korps hem dan
+versperren. Michael Strogoff was dus voorbereid op de aankomst der Tartaarsche veldontdekkers.
+</p>
+<p>Nadia besteeg dan ook op elke rustplaats, eene of andere hoogte en keek van daar,
+met alle aandacht, in eene westelijke richting; maar geen enkel stofwolkje verraadde
+de verschijning eener ruiterbende.
+</p>
+<p>Vervolgens werd de tocht voortgezet, en als Michael Strogoff voelde dat hij Nadia
+moest voortslepen, kortte hij zijn pas in. Zij praatten weinig en enkel over Nikolaas.
+Het meisje bracht alles wat die makker van een paar dagen voor hen geweest was, in
+herinnering.
+</p>
+<p>In zijne antwoorden aan haar liet Michael Strogoff altijd eenige hoop doorschemeren,
+ofschoon hij die zelf niet koesterde; want hij wist dat de ongelukkige den dood niet
+zou ontkomen.
+<span class="pageNum" id="pb213">[<a href="#pb213">213</a>]</span></p>
+<p>Eens zeide Michael Strogoff tot het meisje:
+</p>
+<p>»Nadia, gij spreekt nooit meer over mijne moeder?”
+</p>
+<p>Nadia wilde niet over zijne moeder spreken. Waartoe zijne smart weder te verlevendigen?
+Was de oude Siberische vrouw niet dood? Had haar zoon niet den laatsten kus gedrukt
+op dat lijk, dat op de bergvlakte van Tomsk lag uitgestrekt?
+</p>
+<p>»Kom Nadia,” sprak Michael Strogoff, »spreek mij over haar! Gij zult er mij genoegen
+mee doen!”
+</p>
+<p>En toen deed Nadia wat zij tot dusver niet gedaan had. Zij verhaalde alles wat er
+tusschen Marfa en haar sedert hunne ontmoeting te Tomsk, waar zij elkander voor het
+eerst zagen, was voorgevallen. Zij vertelde hoe een onverklaarbaar instinct haar tot
+de bejaarde gevangene gedreven had, zonder dat zij haar kende; welke zorgen zij aan
+haar had gewijd en welke bemoediging zij van haar ontvangen had. Destijds was Michael
+Strogoff voor haar niemand anders dan Nikolaas Korpanoff.
+</p>
+<p>»Dien ik steeds had moeten blijven!” antwoordde Michael Strogoff, wiens voorhoofd
+betrok.
+</p>
+<p>Daarna liet hij er op volgen:
+</p>
+<p>»Ik heb mijn eed niet gehouden, Nadia. Ik had gezworen mijne moeder niet te zullen
+zien!”
+</p>
+<p>»Maar Michael, gij hebt niet getracht om haar te zien. Alleen het toeval heeft u in
+hare tegenwoordigheid gebracht.”
+</p>
+<p>»Ik had gezworen om, wat er ook gebeurde, mij zelven niet te verraden.”
+</p>
+<p>»Michael, Michael! Kondt gij weerstand bieden toen de zweep Marfa Strogoff bedreigde!
+Er bestaat geen eed, die een zoon kan beletten om zijne moeder te hulp te komen!”
+</p>
+<p>»Ik heb mijn eed niet gehouden, Nadia,” antwoordde Michael Strogoff<span id="xd34e4655">.</span> »Mogen God en de Vader het mij vergeven.”
+</p>
+<p>»Michael,” zeide het meisje toen, »ik heb u eene vraag te doen. Antwoord mij niet,
+indien gij meent mij geen antwoord te moeten geven. Van uwe zijde kan niets mij beleedigen.”
+</p>
+<p>»Spreek, Nadia.”
+</p>
+<p>»Waarom maakt ge, nu de brief van den czaar u ontnomen is, toch zoo’n haast om Irkoetsk
+te bereiken?”
+</p>
+<p>Michael Strogoff drukte de hand zijner gezellin nog sterker, maar hij antwoordde niet.
+</p>
+<p>»Wist gij dan wat de brief inhield, vóor dat gij Moskou verliet?” hernam Nadia.
+</p>
+<p>»Neen, ik wist het niet.”
+</p>
+<p>»Moet ik gelooven, Michael, dat de wensch om mij in handen van mijn vader te stellen,
+u alleen naar Irkoetsk drijft?”
+</p>
+<p>»Neen, Nadia,” antwoordde Michael Strogoff ernstig. »Ik zou u bedriegen, zoo ik u
+in dien waan liet. Ik ga derwaarts, waarheen mijn plicht mij gebiedt te gaan. En wat
+het geleide naar Irkoetsk <span class="pageNum" id="pb214">[<a href="#pb214">214</a>]</span>betreft, zijt gij het niet Nadia die mij nu derwaarts voert. Hebt gij de diensten,
+die ik u in den beginne bewees, niet honderdvoudig vergolden? Ik weet niet of het
+noodlot ons zal blijven vervolgen, maar den dag waarop gij mij dank zult zeggen omdat
+ik u bij uw vader heb gebracht, dien dag ontvangt gij mijn dank omdat gij mij tot
+Irkoetsk geleid hebt!”
+</p>
+<p>»Arme Michael!” antwoordde Nadia, zeer bewogen. »Spreek toch zoo niet! Michael, ik
+verlang geen antwoord, maar waarom maakt ge nu zoo’n haast om te Irkoetsk te komen?”
+</p>
+<p>»Omdat ik er vóor Ivan Ogareff moet zijn,” riep Michael Strogoff uit.
+</p>
+<p>»Nu nog?”
+</p>
+<p>»Nu nog, en ik zal er wezen!”
+</p>
+<p>En deze laatste woorden uitsprekende, werd Michael Strogoff niet enkel door haat jegens
+den verrader gedreven. Maar Nadia begreep dat haar makker niet alles zeide en dat
+hij alles niet kon zeggen.
+</p>
+<p>Drie dagen later, 15 September, bereikten beiden het stadje Koeitoenskoë, op zeventig
+wersten afstands van Toeloenowskoë. Het meisje liep met de ergste pijn. Hare bezeerde
+voeten konden haar nauwelijks dragen. Maar zij bood weerstand aan—zij worstelde tegen
+de vermoeienis en hare eenige gedachte was deze:
+</p>
+<p>»Omdat hij mij niet zien kan, zal ik loopen totdat ik er bij neerval!”
+</p>
+<p>Overigens ondervonden zij, na het vertrek der Tartaren, gedurende dit gedeelte der
+reis, geen enkel beletsel of gevaar onder weg.
+</p>
+<p>Dit ging zoo drie dagen door. Het was zichtbaar dat de derde kolonne der overweldigers
+in het oosten snelle vorderingen maakte. Het was <span class="corr" id="xd34e4679" title="Bron: optemaken">op te maken</span> uit de verwoesting die zij achterliet, uit de asch die geen rook meer verspreidde
+en uit de reeds ontbonden lijken die op den grond lagen.
+</p>
+<p>In het westen ook niets te zien. De voorhoede van den emir vertoonde zich niet. Michael
+Strogoff kwam tot de onwaarschijnlijkste onderstellingen om deze vertraging te verklaren.
+Bedreigden de Russen, in voldoende sterkte, Tomsk of Krasnoïarsk rechtstreeks? Liep
+de derde kolonne, van de beide andere gescheiden, gevaar om afgesneden te worden?
+Ware dit het geval, dan zou het den grootvorst gemakkelijk vallen Irkoetsk te verdedigen
+en, wordt bij een inval tijd gewonnen, dan is men op weg om hem afteslaan.
+</p>
+<p>Michael Strogoff gaf zich soms aan deze hoop over, maar hij zag spoedig het hersenschimmige
+er van in en hij rekende slechts op zich zelven, alsof het behoud van den grootvorst
+alleen in zijne handen gelegen had!
+</p>
+<p>Zestig wersten scheidden Koeitoenskoë van Timilteiskoë, een stadje gelegen bij de
+Dinka, die in de Angara uitloopt. Michael Strogoff was niet zonder vrees voor het
+beletsel dat die niet onbeteekenende stroom op zijn weg zou kunnen opleveren. Ponten
+<span class="pageNum" id="pb215">[<a href="#pb215">215</a>]</span>of schuiten te vinden, daar was geen denken aan en uit vroegere ervaring wist hij
+dat hij moeilijk te doorwaden was. Maar dat water, eens overgetrokken zijnde, zou
+geen enkele stroom, geen enkele rivier hun weg naar Irkoetsk, twee honderd dertig
+wersten verder, meer afbreken.
+</p>
+<p>Niet minder dan drie dagen werden vereischt om Kimilteiskoë te bereiken. Nadia sleepte
+zich voort. Hoe sterk hare zedelijke kracht ook ware, hare lichaamskracht was op het
+punt van haar te begeven. Michael Strogoff wist het maar al te wel!
+</p>
+<p>Ware hij niet blind geweest, dan zou Nadia ongetwijfeld tegen hem gezegd hebben:
+</p>
+<p>»Ga, Michael, laat mij in eene hut achter! Bereik Irkoetsk! Volbreng uwe zending!
+Bezoek mijn vader! Zeg hem waar ik ben! Zeg hem, dat ik op hem wacht en dan zult gij
+met u beiden mij wel kunnen terugvinden! Vertrek! Ik ben niet bevreesd! Ik zal mij
+voor de Tartaren verbergen! Ik zal voor mijn behoud zorgen, voor hem, voor u! Ga,
+Michael! Ik kan niet meer gaan!.…”
+</p>
+<p>Nadia was verscheidene malen genoodzaakt om stil te houden. Michael Strogoff nam haar
+dan in zijne armen en van het oogenblik af dat hij haar droeg, geene zorg over de
+vermoeienis van het meisje hebbende, liep hij sneller en met zijn onvermoeiden pas.
+</p>
+<p>Den 18<sup>den</sup> September, ’s avonds tien uur, bereikten beiden eindelijk Kimilteiskoë. Van den top
+eens heuvels bespeurde Nadia eene lichte streep aan den gezichteinder. Het was de
+Dinka. Het weerlichtte en dit schijnsel weerkaatste in hare wateren; het ging van
+geen donder vergezeld en bepaalde zich dus tot het verlichten der vlakte.
+</p>
+<p>Nadia geleidde haar makker door het verwoeste stadje. De asch, door den brand achtergelaten,
+was koud. Het was zeker vijf of zes dagen geleden, dat de laatste Tartaren er langs
+getrokken waren.
+</p>
+<p>Aan de laatste huizen van het vlek gekomen, viel Nadia op eene steenen bank neder.
+</p>
+<p>»Houden we stil?” vroeg Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Het is nacht geworden, Michael,” antwoordde Nadia. »Wilt gij niet een paar uur rust
+nemen?”
+</p>
+<p>»Ik zou gaarne de Dinka hebben overgetrokken,” was het antwoord van Michael Strogoff;
+»ik had haar tusschen ons en de voorhoede van den emir gewenscht. Maar, mijne arme
+Nadia, gij kunt u zelfs niet meer voortslepen!”
+</p>
+<p>»Kom, Michael,” antwoordde Nadia, die de hand van haar makker vatte en hem meevoerde.
+</p>
+<p>Het was twee of drie wersten verder dat de Dinka den weg naar Irkoetsk sneed. Het
+meisje wilde de laatste poging, die haar makker van haar verlangde, beproeven. Beiden
+liepen dus voort bij het schijnsel van het weerlicht. Zij doorkruisten toen eene onbegrensde
+woestenij, waarin het riviertje verdween. Geen boom, geen heuveltje stak boven de
+uitgestrekte vlakte uit, die weder een aanvang<span id="xd34e4706"></span> <span class="pageNum" id="pb216">[<a href="#pb216">216</a>]</span>der Siberische steppe was. Geen zuchtje zweefde er door den dampkring, die zoo stil
+was dat het minste geluid zich op onbepaalden afstand zou hebben voortgeplant.
+</p>
+<p>Plotseling stonden Michael Strogoff en Nadia stil, alsof hunne voeten in eene spleet
+van den grond beklemd waren geraakt.
+</p>
+<p>Er had zich een geblaf door de steppe laten hooren.
+</p>
+<p>»Hebt gij ’t gehoord?” zeide Nadia.
+</p>
+<p>Daarop volgde een akelige kreet, een wanhoopskreet als het laatste hulpgeschrei van
+een menschelijk wezen dat den dood nabij is.
+</p>
+<p>»Nikolaas! Nikolaas!” riep het meisje uit, als door een somber voorgevoel gedreven.
+</p>
+<p>Michael Strogoff, die luisterde, schudde het hoofd.
+</p>
+<p>»Kom, Michael, kom!” zeide Nadia.
+</p>
+<p>En zij, die zooeven zich nauwelijks kon voortslepen, herkreeg nu plotseling hare krachten,
+onder den invloed eener hevige opgewondenheid.
+</p>
+<p>»Zijn wij van den weg af?” zeide Michael, die bemerkte dat hij den mullen weg niet
+meer betrad, maar het korte gras onder zijne voeten had.
+</p>
+<p>»Ja.… het moet!.…” antwoordde Nadia. »Daar rechts is de kreet vandaan gekomen!”
+</p>
+<p>Eenige minuten later waren beiden geene halve werst meer van de rivier verwijderd.
+</p>
+<p>Andermaal werd geblaf gehoord en hoewel het zwakker klonk, was het niettemin dichterbij.
+Nadia stond stil.
+</p>
+<p>»Ja,” zeide Michael. »Het is Serko die blaft! Hij is zijn meester gevolgd.”
+</p>
+<p>»Nikolaas,” schreeuwde het meisje.
+</p>
+<p>Op haar geroep volgde geen antwoord.
+</p>
+<p>Slechts vlogen eenige roofvogels op, die in het luchtruim verdwenen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde met inspanning. Nadia beschouwde de vlakte, met lichtende
+strepen overdekt en die als een spiegel glinsterde, maar zij zag niets.
+</p>
+<p>En, toch werd er eene stem hoorbaar die nu, op een klagenden toon, stamelde: <span id="xd34e4731">»</span>Michael.…”
+</p>
+<p>Daarop sprong een geheel met bloed overdekte hond op Nadia los! Het was Serko!
+</p>
+<p>Nikolaas kon niet ver weg zijn! Niemand anders dan hij had den naam van Michael kunnen
+stamelen! Waar was hij? Nadia bezat zelfs geene kracht meer om hem te roepen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff zocht, over den grond kruipende, met zijne handen. Plotseling blafte
+Serko opnieuw en snelde hij op een reusachtigen vogel toe, die langs den grond streek.
+</p>
+<p>Het was een gier. Toen Serko op hem toesprong, steeg hij op; maar terugkeerende, sloeg
+hij op den hond los! Deze sprong nogmaals naar den gier! Een hevige slag met den geweldigen
+snavel <span class="pageNum" id="pb217">[<a href="#pb217">217</a>]</span>trof zijn kop en ditmaal viel Serko levenloos ter aarde. Terzelfder tijde ontsnapte
+een kreet van afgrijzen aan Nadia!
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p217width" id="p217"><img src="images/p217.jpg" alt="Het paard wierp zich met zijn ruiter in dien kuil." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p217width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb208">Blz. 208</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Het paard wierp zich met zijn ruiter in dien kuil.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Daar … daar!” zeide zij.
+<span class="pageNum" id="pb218">[<a href="#pb218">218</a>]</span></p>
+<p>Een hoofd stak boven den grond uit. Zonder het heldere schijnsel dat het uitspansel
+afstraalde, zou zij er met den voet tegen geschopt hebben.
+</p>
+<p>Nadia wierp zich, bij dit hoofd, op de knieën.
+</p>
+<p>Nikolaas, naar Tartaarsche gewoonte tot aan den hals toe begraven, was in de steppe
+achtergelaten, om er van honger en dorst of wellicht door het gebit der wolven of
+den snavel der roofvogels om te komen. Schrikkelijke marteling van een in den bodem
+ingekerkerd slachtoffer, dat door de aarde die het niet verwijderen kan, saamgeperst
+wordt, terwijl de armen nauwsluitend aan het lichaam zijn bevestigd, gelijk die van
+een lijk in zijn doodkist! Den veroordeelde levende in dien leemen vorm, dien hij
+niet verbreken kan, blijft niets over dan den dood aan te roepen, die te lang uitblijft!
+</p>
+<p>Daar hadden de Tartaren sedert drie dagen hun gevangene begraven!… Sedert drie dagen
+wachtte Nikolaas op hulp, die te laat zou komen!
+</p>
+<p>De gieren hadden dat hoofd, gelijk met den grond opgemerkt en sedert eenige uren verdedigde
+de hond zijn meester tegen die woeste vogels!
+</p>
+<p>Michael Strogoff dolf de aarde met zijn mes op om dien levende te ontgraven!
+</p>
+<p>De tot dusverre gesloten oogen van Nikolaas, gingen weder open.
+</p>
+<p>Hij herkende Michael en Nadia en vervolgens prevelde hij.
+</p>
+<p>»Vaartwel, vrienden. Ik ben tevreden dat ik u heb wedergezien! Bidt voor mij!…”
+</p>
+<p>En dit waren zijne laatste woorden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff ging voort met in den grond te graven, die door het vaststampen zoo
+hard als eene rots was geworden en hij slaagde er eindelijk in er het lichaam van
+den ongelukkige uit te halen. Hij luisterde of zijn hart nog klopte! Het klopte niet
+meer.
+</p>
+<p>Toen besloot hij het te begraven, opdat het niet op de steppe bloot zou liggen en
+daarom maakte hij het gat, waarin Nikolaas begraven was, wijder en dieper, zoodanig
+dat hij hem er dood in kon leggen. De trouwe Serko zou naast zijn meester geplaatst
+worden.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik werd er, op hoogstens een halve werst afstands een groot gedruisch
+op den weg vernomen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff luisterde.
+</p>
+<p>Uit het gedruisch maakte hij op dat eene afdeeling ruiters zich naar de Dinka richtte.
+</p>
+<p>»Nadia! Nadia!” zeide hij zacht.
+</p>
+<p>Nadia die lag te bidden stond nu op.
+</p>
+<p>»Kijk! kijk toch!” sprak hij tot haar.
+</p>
+<p>»De Tartaren!” mompelde zij.
+</p>
+<p>Inderdaad was het de voorhoede van den emir, die snel op den weg naar Irkoetsk voorbij
+reed.
+<span class="pageNum" id="pb219">[<a href="#pb219">219</a>]</span></p>
+<p>»Toch zullen zij mij niet beletten hem te begraven!” zeide Michael Strogoff.
+</p>
+<p>En hij zette zijn arbeid voort.
+</p>
+<p>Weldra werd het lichaam van Nikolaas, met de armen over de borst gekruist, in het
+graf nedergelegd. Michael Strogoff en Nadia deden op de knieën liggende, het laatste
+gebed voor het arme, goedhartige wezen, dat zijne gehechtheid aan hen met zijn leven
+betaald had.
+</p>
+<p>»En nu,” zeide Michael Strogoff, terwijl hij de aarde er weder over wierp, »zullen
+de wolven der steppe hem niet verslinden.”
+</p>
+<p>Daarna hief hij de hand dreigend naar de voorbijgaande ruiters op.
+</p>
+<p>»Op weg, Nadia!” zeide hij.
+</p>
+<p>Michael Strogoff kon den weg, nu door de Tartaren ingenomen, niet meer volgen. Hij
+moest dwars door de steppe gaan en Irkoetsk omtrekken. Over den overtocht der Dinka
+behoefde hij zich niet meer te bekommeren.
+</p>
+<p>Nadia kon zich niet verder voortslepen, maar zij kon voor hem zien. Hij nam haar in
+zijne armen en trok het zuidwesten der provincie in.
+</p>
+<p>Hij had nog meer dan tweehonderd wersten te doorloopen. Hoe legde hij ze af? Hoe kwam
+het dat hij onder zooveel vermoeienis niet bezweek? Hoe kwam hij onderweg aan voedsel?
+Door welke bovenmenschelijke wilskracht kwam hij over de eerste hellingen van het
+<span class="corr" id="xd34e4786" title="Bron: Saïans-gebergte">Saïansk-gebergte</span>? Noch Nadia, noch hij hadden op die vragen antwoord kunnen geven.
+</p>
+<p>En nochtans lag twaalf dagen later, ’s avonds zes uur, een onmetelijk waterbekken
+aan de voeten van Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Het was het meer Baïkal.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch27" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6045">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXVII.</h2>
+<h2 class="main">Baïkal en Angara.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het meer Baïkal ligt zeventienhonderd voet boven het oppervlak der zee. Het is bijna
+negenhonderd wersten lang en honderd breed. Zijne diepte is niet bekend. Mevrouw <span class="corr" id="xd34e4797" title="Bron: Bourboullon">Bourboulon</span> verhaalt dat het, naar het zeggen der schippers, »Mevrouw Zee” wil genoemd worden.
+Indien men ’t »Mijnheer Meer” noemt wordt het dadelijk onstuimig. Intusschen wil de
+legende dat er nimmer een Rus in verdronken is.
+</p>
+<p>Dit onmetelijk zoetwater-bekken, door meer dan driehonderd <span class="pageNum" id="pb220">[<a href="#pb220">220</a>]</span>rivieren gevoed, wordt door een prachtigen ring van vulkanische bergen omlijst. Het
+heeft geen anderen uitloop dan de Angara, die, na langs Irkoetsk te zijn gestroomd,
+zich een weinig boven de stad Jeniseïsk in de Jeniseï werpt. De bergen, die het omringen,
+vormen een tak van het Toengoes-gebergte en zij behooren tot het uitgestrekte gebied
+van het Altaï-gebergte.
+</p>
+<p>De koude deed zich op dit tijdstip reeds gevoelen. Zooals het in deze aan eene bijzondere
+luchtgesteldheid onderhevige landstreek gebeurt, scheen de herfst in een vroegtijdigen
+winter te zullen overgaan. Het was in de eerste dagen van October. De zon verliet
+den gezichteinder nu om vijf uur ’s avonds en de lange nachten deden den thermometer
+op nul dalen. De eerste sneeuw, die tot aan den zomer zou aanhouden, bedekte de bergkruinen
+in den omtrek van het Baïkalmeer. Dit binnenmeer, gedurende den Siberischen winter
+verscheidene voeten dik bevroren, wordt dan in alle richtingen door sleden van koeriers
+en karavanen doorkruist.
+</p>
+<p>Of het is omdat men, de regels der wellevendheid vergetende, het den naam geeft van
+»Mijnheer Meer” of wel om eenige andere weerkundige reden, zeker is het dat het Baïkalmeer
+aan hevige stormen onderhevig is. Zijne golven, kort als die van alle binnenzeeën,
+zijn zeer gevaarlijk voor vlotten, schuiten en stoombooten, die het des zomers bevaren.
+</p>
+<p>Michael Strogoff kwam nu aan de zuidwestelijke punt van dit meer aan, terwijl hij
+Nadia, wier leven zich tot hare oogen bepaalde, in zijne armen droeg. Wat konden zij
+in dit woeste gedeelte der provincie anders verwachten dan van uitputting en van gebrek
+<span class="corr" id="xd34e4808" title="Bron: omtekomen">om te komen</span>? En wat bleef er intusschen van den langen weg van zesduizend wersten nog afteleggen
+door den koerier van den czaar, zoo hij zijn doel wilde bereiken?
+</p>
+<p>Slechts zestig wersten over het meer naar de monding der Angara en tachtig wersten
+van den mond der Angara tot Irkoetsk: in het geheel honderd veertig wersten, dat is
+drie dagreizen voor een gezond, krachtig man, al ging hij te voet.
+</p>
+<p>Was Michael Strogoff nog zoo’n man?
+</p>
+<p>Ongetwijfeld wilde de hemel hem deze proef besparen. Het noodlot, dat hem vervolgde,
+scheen hem eenige oogenblikken rust te willen gunnen. Dit uiteinde van het Baïkalmeer,
+dit gedeelte der steppe, dat hij verlaten waande en dat zulks anders altijd is, was
+het nu niet.
+</p>
+<p>Een vijftigtal personen bevonden zich in den hoek door de zuidwestelijke punt van
+het meer gevormd.
+</p>
+<p>Nadia bespeurde dien hoop menschen dadelijk toen Michael Strogoff, haar dragende,
+den bergpas uitstapte.
+</p>
+<p>Het meisje vreesde in het eerst dat het eene Tartaarsche afdeeling was, afgezonden
+om de oevers van het meer Baïkal af te stroopen, in welk geval de vlucht voor beiden
+onmogelijk ware geweest.
+</p>
+<p>Maar Nadia werd, in dit opzicht, spoedig gerustgesteld.
+<span class="pageNum" id="pb221">[<a href="#pb221">221</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p221width" id="p221"><img src="images/p221.jpg" alt="Het lichaam van Nikolaas werd in het graf nedergelegd." width="497" height="720"><div class="figAnnotation p221width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb219">Blz. 219</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Het lichaam van Nikolaas werd in het graf nedergelegd.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Russen!” riep zij uit.
+</p>
+<p>En, na deze laatste inspanning, sloten hare oogleden zich weder en zonk haar hoofd
+op de borst van Michael Strogoff.
+<span class="pageNum" id="pb222">[<a href="#pb222">222</a>]</span></p>
+<p>Maar zij waren opgemerkt en eenige Russen, die naar hen toeliepen, brachten den blinde
+en het meisje naar een smallen oever, waar een vlot vastgemeerd lag.
+</p>
+<p>Het vlot lag tot vertrek gereed.
+</p>
+<p>Die Russen waren vluchtelingen van elken stand, door éénzelfde belang op dit punt
+van het Baïkalmeer vereenigd. Door de Tartaarsche veldontdekkers afgewezen, beproefden
+zij eene wijkplaats in Irkoetsk te vinden en dit land niet kunnende bereiken, sedert
+de overweldigers de beide oevers der Angara bezet hadden, hoopten ze er te komen door
+den stroom, die de stad doorsnijdt, af te zakken.
+</p>
+<p>Hun voornemen deed het hart van Michael Strogoff opspringen. Er vertoonde zich eene
+laatste kans in zijn spel. Maar hij had de kracht om te veinzen, daar hij zijn incognito
+nog strenger dan vroeger wilde bewaren.
+</p>
+<p>Het plan der vluchtelingen was zeer eenvoudig. Een stroom van het Baïkalmeer trekt
+langs den bovenoever tot aan de monding der Angara. Van dezen stroom wilden zij gebruik
+maken om allereerst den uitloop van het Baïkalmeer te bereiken. Van dit punt tot Irkoetsk
+zou het snelvlietende water van den stroom hen met een spoed van tien tot twaalf wersten
+per uur meevoeren. Zij zouden in anderhalven dag in het gezicht der stad zijn.
+</p>
+<p>Geen enkel vaartuig was in deze streek aanwezig. Men had er dus iets op moeten verzinnen.
+Er was een vlot gebouwd of liever een houtsleep, zooals er gewoonlijk de Siberische
+rivier afzakken. Een pijnboomenwoud, dat zich op den oever verhief, had de drijvende
+bouwstoffen geleverd. De boomstammen met teenen aan elkander verbonden, vormden een
+plat, waarop honderd menschen gemakkelijk plaats zouden hebben gevonden.
+</p>
+<p>Op dit vlot werden Michael Strogoff en Nadia overgebracht. Het meisje was weder tot
+zichzelve gekomen. Men gaf haar en haren makker eenig voedsel. Daarna viel zij, op
+een bed van bladeren, spoedig in een diepen slaap.
+</p>
+<p>Michael Strogoff vertelde aan hen, die hem ondervroegen, niets van de zaken die te
+Tomsk waren voorgevallen. Hij gaf zich uit voor een inwoner van Krasnoïarsk, die Irkoetsk
+niet had kunnen bereiken voordat de troepen van den emir op den linkeroever der Dinka
+waren aangekomen en hij voegde er bij dat het gros der Tartaarsche troepen waarschijnlijk
+voor de hoofdstad van Siberië stelling had genomen.
+</p>
+<p>Er viel dus geen oogenblik te verliezen. Bovendien werd de koude steeds vinniger.
+De temperatuur daalde gedurende den nacht, beneden nul. Er hadden zich reeds ijsschotsen
+op de oppervlakte van het meer Baïkal gevormd. Zoo het vlot op het meer gemakkelijk
+kon varen, tusschen de oevers van de Angara zou dit, indien de ijsschotsen zijn loop
+belemmerden, niet het geval zijn.
+</p>
+<p>Om al deze redenen moesten de vluchtelingen met hun vertrek spoed maken.
+<span class="pageNum" id="pb223">[<a href="#pb223">223</a>]</span></p>
+<p>Te acht uur des avonds werden de touwen losgegooid en door de werking van den stroom,
+volgde het vlot de kust. Lange boomen, door eenige stevige moejieks gehanteerd, waren
+voldoende om het in de goede richting te houden.
+</p>
+<p>Een oude schipper van het meer Baïkal had het bevel over het vlot op zich genomen.
+Het was een man van vijf en zestig jaar, door de windvlagen van het meer geheel verweerd.
+Een zeer dikke, witte baard hing op zijne borst neder. Eene bonten muts bedekte zijn
+ernstig en eerbiedwaardig hoofd. Zijn wijde en lange schanslooper, om zijn middel
+gesloten, viel hem tot op de hielen. Deze stilzwijgende grijsaard, die achter op het
+vlot zat, gaf zijne bevelen door gebaren, en hij sprak in tien uren geen tien woorden.
+Overigens bestond de besturing slechts in de zorg om het vlot in den langs de kust
+loopenden stroom te houden, en te zorgen dat het niet in het volle meer geraakte.
+</p>
+<p>Zooeven is gezegd dat Russen van allerlei stand op het vlot plaats hadden genomen.
+Inderdaad hadden zich bij de inlandsche moejieks, mannen, vrouwen, grijsaards en kinderen,
+twee of drie door den inval verraste pelgrims gevoegd, zoomede eenige monniken en
+een pope. De pelgrims droegen den reisstaf, eene aan den gordel bevestigde kalebas
+en zij zongen psalmen op een klagenden toon. De eene kwam uit de Ukraïne, de andere
+van de Gele Zee, de derde uit Finland. De laatste, reeds hoog bejaard, droeg aan den
+gordel eene offerbus met een hangslot er aan, even alsof ze aan een kerkpijler was
+opgehangen. Van alles wat hij gedurende dien langen en vermoeienden omgang ophaalde,
+was niets voor hem zelven en hij had zelfs geen sleutel van het hangslot, dat eerst
+bij zijn terugkeer werd geopend.
+</p>
+<p>De monniken kwamen uit het noorden des rijks. Zij hadden sedert drie maanden Archangel
+verlaten, de stad waaraan de reizigers terecht een Oostersch aanzicht hebben opgemerkt.
+Zij hadden de Heilige eilanden, op de kust van Karelië bezocht, zoomede het klooster
+Solowetsk, het klooster Troïtsa, de kloosters van den Heiligen Antonius en van de
+Heilige Theodosia te Kiew, dat oude lievelingsoord der Jagellonen, het mannenklooster
+van Siméonow te Moskou, dat van Kasan, zoomede de kerk der Oud-Geloovigen aldaar en
+zij begaven zich nu naar Irkoetsk, gekleed in eene pij, eene kap en verdere kleederen
+uit saai vervaardigd.
+</p>
+<p>De pope was een eenvoudig dorpspriester, een dier zes honderd duizend herders die
+het Russische rijk telt. Hij was even ellendig als de moejieks gekleed, boven wie
+hij in werkelijkheid ook niet verheven was, daar hij rang noch macht in de kerk bezat
+en hij, als een boer, zijn stukje grond bearbeidde, voor het overige doopende, in
+den echt verbindende en begravende. Hij had zijne kinderen en zijne vrouw aan de gewelddadigheden
+der Tartaren kunnen onttrekken, door hen naar de Noordelijke <span id="xd34e4852">provinciën</span> te <span class="pageNum" id="pb224">[<a href="#pb224">224</a>]</span>zenden. Hij was echter tot het laatste oogenblik in zijn kerspel gebleven. Vervolgens
+was hij genoodzaakt om te vluchten en, daar de weg naar Irkoetsk versperd was, had
+hij het meer Baïkal moeten trachten te bereiken.
+</p>
+<p>Die verschillende geestelijken, voor op het vlot in groepen gezeten, baden op geregelde
+tijdstippen, de stem in dezen stillen nacht verheffende; terwijl aan het slot van
+elk vers van hun gebed het »<span class="ex" lang="und">Slava Bogu</span>” (Glorie zij God), over hunne lippen kwam.
+</p>
+<p>Er viel gedurende de vaart niets bijzonders voor. Nadia bleef in een diepe sluimering
+verzonken. Michael Strogoff had bij haar gewaakt. De slaap had hem slechts bij korte
+tusschenpoozen overmeesterd, terwijl zijne gedachte steeds wakker bleef.
+</p>
+<p>Bij het aanbreken van den dag was het vlot, opgehouden door tegenwind die de werking
+van den stroom belemmerde, nog op veertig wersten van de uitmonding der Angara. Waarschijnlijk
+zou het die niet voor drie of vier uur ’s namiddags bereiken. Dit was geen bezwaar,
+integendeel, want nu konden de vluchtelingen den stroom des nachts afzakken en zou
+de duisternis hunne aankomst te Irkoetsk begunstigen.
+</p>
+<p>De eenige vrees, die de schipper verscheidene malen te kennen gaf, betrof het ontstaan
+van ijs op de oppervlakte van het water. De nacht was buitengemeen koud geweest. Men
+zag vrij talrijke ijsschotsen onder den invloed des winds, in eene westelijke richting
+drijven. Deze waren echter niet te duchten omdat zij niet in de Angara konden afdrijven,
+daar zij reeds voorbij hare monding waren. Maar men moest aan de schotsen denken die
+uit de oostelijke gedeelten van het meer kwamen en die door den stroom nader gebracht,
+zich tusschen de oevers van den stroom konden vastzetten. Daaruit konden bezwaren
+en vertragingen voortspruiten, misschien wel een onoverkomelijk beletsel dat het vlot
+kon tegenhouden.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had er dus het grootste belang bij om den toestand van het meer te
+kennen en te weten of de ijsschotsen zich in grooten getale opdeden. Nadia ontwaakt
+zijnde, ondervroeg hij haar dikwijls en zij gaf hem verslag van alles wat op de oppervlakte
+der wateren voorviel.
+</p>
+<p>Terwijl de ijsschotsen zoo afdreven, vertoonden zich merkwaardige natuurverschijnselen
+op de oppervlakte van het Baïkalmeer. Het was een prachtig springen van bronnen kokend
+water, opstijgende uit de artesische putten die de natuur zelve in de bedding van
+het meer geboord heeft. Deze stralen verhieven zich tot eene groote hoogte en verspreidden
+zich daarna in dampen, waar de zonnestralen regenbogen op vormden, die door de koude
+oogenblikkelijk verdikt werden. Zeker zou dit belangwekkende schouwspel den blik verrukt
+hebben van den reiziger, die, in vollen vrede en voor zijn genoegen, op deze Siberische
+zee had gereisd.
+</p>
+<p>Om vier uur ’s avonds werd de mond van de Angara door den <span class="pageNum" id="pb225">[<a href="#pb225">225</a>]</span>ouden schipper tusschen de hooge granietrotsen der kust verkend. Men bespeurde op
+den rechteroever de kleine haven van Livenitchnaïa, zijne kerk en zijne op den oever
+gebouwde huisjes.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p225width" id="p225"><img src="images/p225.jpg" alt="Nadia, haar schrik bedwingende...." width="500" height="720"><div class="figAnnotation p225width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb212">Blz. 212</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Nadia, haar schrik bedwingende.…</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb226">[<a href="#pb226">226</a>]</span></p>
+<p>Maar eene ernstige omstandigheid was het dat de eerste ijsschotsen, uit het oosten
+komende, reeds tusschen de oevers der Angara afdreven en dat zij bijgevolg naar Irkoetsk
+afzakten. Intusschen kon hun aantal nog niet groot genoeg zijn om den stroom te verstoppen,
+noch de koude hevig genoeg om ze te doen samenpakken.
+</p>
+<p>Het vlot bereikte het haventje en hield er stil. De oude schipper had beslist dat
+daar een uur zou worden stil gehouden om eenige noodzakelijke herstellingen te doen.
+De losgeraakte boomstammen liepen gevaar zich van elkander te verwijderen en het kwam
+er op aan ze stevig te verbinden om den zeer snellen stroom der Angara weerstand te
+kunnen bieden.
+</p>
+<p>Gedurende het schoone jaargetijde is de haven van Livenitchnaïa een station voor het
+in- en ontschepen der reizigers op het meer Baïkal, hetzij dat zij zich naar Kiachta,
+de laatste stad op de Russisch-Chineesche grens begeven, hetzij zij vandaar terugkeeren.
+Zij wordt dus druk bezocht door de stoombooten en de kustvaarders van het meer.
+</p>
+<p>Maar op dit oogenblik was Livenitchnaïa verlaten. Zijne inwoners wilden zich niet
+blootstellen aan de verwoestingen der Tartaren, die nu de beide oevers der Angara
+afliepen. Zij hadden de kleine vloot van schuiten en booten, die gewoonlijk in hunne
+haven overwintert, naar Irkoetsk gezonden, en voorzien van al wat vervoerbaar was,
+hadden zij tijdig de wijk binnen de hoofdstad van Oost-Siberië genomen.
+</p>
+<p>De oude schipper verwachtte dus niet nieuwe vluchtelingen in de haven van Livenitchnaïa
+te zullen opnemen en echter kwamen er, op het oogenblik dat het vlot aan wal kwam,
+uit een ledig huis, twee passagiers zoo hard zij konden, op den oever aanloopen.
+</p>
+<p>Nadia, die achterop zat, keek met een verstrooiden blik.
+</p>
+<p>Bijna ontsnapte haar een kreet. Zij greep de hand van Michael Strogoff, die, bij deze
+beweging, het hoofd oprichtte.
+</p>
+<p>»Wat hebt ge, Nadia?” vroeg hij.
+</p>
+<p>»Michael, daar zijn onze twee reismakkers.”
+</p>
+<p>»Die Franschman en de Engelschman, die wij in de bergpassen van den Oeral ontmoet
+hebben?”
+</p>
+<p>»Ja.”
+</p>
+<p>Michael Strogoff sidderde, want het strenge incognito dat hij niet wilde opgeven,
+liep gevaar opgeheven te worden.
+</p>
+<p>Inderdaad zouden Alcide Jolivet en Harry Blount in hem niet meer Nikolaas Korpanoff
+zien, maar wel den echten Michael Strogoff, den koerier van den czaar.
+</p>
+<p>De beide dagbladschrijvers hadden hem reeds twee keer ontmoet na hunne scheiding op
+de wisselplaats te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>: de eerste maal in het kamp van Zabediero, toen hij het gelaat van Ivan Ogareff met
+den knoet doorstriemde; de tweede keer te Tomsk toen hij door den emir veroordeeld
+werd. Zij wisten dus waaraan zij zich, ten zijnen <span class="pageNum" id="pb227">[<a href="#pb227">227</a>]</span>aanzien, te houden hadden, ook wat zijne werkelijke hoedanigheid betrof.
+</p>
+<p>Michael Strogoff nam een snel besluit.
+</p>
+<p>»Nadia,” zeide hij, »zoodra die Franschman en die Engelschman scheep zullen zijn,
+verzoek hen dan om bij mij te komen.”
+</p>
+<p>Inderdaad waren het Harry Blount en Alcide Jolivet, die, even als Michael Strogoff,
+niet door het toeval, maar door den drang der gebeurtenissen naar de haven van Livenitchnaïa
+gedreven waren.
+</p>
+<p>Men weet dat ze, na den intocht der Tartaren te Tomsk te hebben bijgewoond, vertrokken
+waren vóor de wreede terechtstelling, die het feest besloot. Zij twijfelden er dus
+niet aan of hun makker was ter dood gebracht; dat hij op last van den emir blind was
+gemaakt, wisten ze niet.
+</p>
+<p>Na zich van paarden voorzien te hebben, hadden zij dienzelfden avond Tomsk verlaten,
+met het vaste voornemen om voortaan hunne berichten uit de Russische legerplaatsen
+in Oost-Siberië te dagteekenen.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet en Harry Blount begaven zich met versnelden marsch naar Irkoetsk. Zij
+hoopten er Feofar-Khan voor te zijn en zouden zulks ook geweest zijn, zonder de plotselinge
+verschijning van de derde, uit de zuidelijke streken der <span class="corr" id="xd34e4910" title="Bron: Jeneseï-vallei">Jeniseï-vallei</span> aanrukkende kolonne. Evenals Michael Strogoff werden zij afgesneden vóor zij de Dinka
+bereikten en moesten zij daarom weder tot aan het meer Baïkal afzakken.
+</p>
+<p>Toen zij te Livenitchnaïa aankwamen, vonden zij de haven reeds ledig. Van eene andere
+zijde konden zij Irkoetsk niet bereiken, dat door de Tartaren reeds omsingeld was.
+Zij vertoefden er dus reeds drie dagen in groote verlegenheid, toen het vlot aankwam.
+</p>
+<p>Het oogmerk der vluchtelingen werd hun toen medegedeeld. Zeker was er wel kans om
+gedurende den nacht door te sluipen en binnen Irkoetsk te komen. Ze besloten dus de
+zaak te beproeven.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet stelde zich dadelijk met den ouden schipper in betrekking en vroeg
+hem overtocht van zijn makker en hem, met aanbod elken prijs, dien hij eischte, te
+zullen betalen.
+</p>
+<p>»Hier wordt niet betaald,” antwoordde de oude schipper op ernstigen toon, »men waagt
+zijn leven, en daarmee uit.”
+</p>
+<p>De beide dagbladschrijvers kwamen aan boord en Nadia zag hen plaats nemen op het voorste
+gedeelte van het vlot.
+</p>
+<p>Harry Blount was nog steeds de koele Engelschman die haar, gedurende den overtocht
+van het Oeral-gebergte, nauwelijks een woord had toegesproken.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet scheen iets ernstiger dan gewoonlijk en het valt niet te ontkennen
+dat zijn ernst door de omstandigheden wel gerechtvaardigd was.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet zat dus voor op het vlot, toen hij eene hand op zijn arm voelde.
+<span class="pageNum" id="pb228">[<a href="#pb228">228</a>]</span></p>
+<p>Hij keerde zich om en herkende Nadia, de zuster niet van Nikolaas Korpanoff, maar
+van Michael Strogoff, koerier van den czaar.
+</p>
+<p>Een kreet van verrassing ontsnapte hem bijna, maar hij zag dat het meisje een vinger
+aan hare lippen bracht.
+</p>
+<p>»Kom mede,” zeide Nadia.
+</p>
+<p>En terwijl Alcide Jolivet aan Harry Blount een teeken gaf om hem te vergezellen, volgde
+hij haar met een onverschillig gelaat.
+</p>
+<p>Maar was de verrassing der dagbladschrijvers groot, toen zij Nadia op het vlot ontmoetten,
+zij kende geene grenzen toen zij Michael Strogoff bespeurden, dien zij niet meer onder
+de levenden waanden.
+</p>
+<p>Op hunne nadering, maakte Michael Strogoff geene beweging.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet wendde zich daarop tot het meisje.
+</p>
+<p>»Hij ziet u niet, heeren,” zeide Nadia. »De Tartaren hebben hem de oogen uitgebrand!
+Mijn arme broeder is blind!”
+</p>
+<p>Een levendig gevoel van medelijden vertoonde zich op het gelaat van Alcide Jolivet
+en van zijn makker.
+</p>
+<p>Een oogenblik later zaten ze naast Michael Strogoff, drukten hem de hand en wachtten
+tot dat hij hen aansprak.
+</p>
+<p>»Heeren,” zeide Michael Strogoff op zachten toon, »gij behoort niet te weten wie ik
+ben, noch wat ik in Siberië ben komen uitvoeren. Ik vraag u om mijn geheim te eerbiedigen.
+Belooft gij mij dat?”
+</p>
+<p>»Op mijne eer,” antwoordde Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>»Op mijn woord van gentleman,” voegde Harry Blount er bij.
+</p>
+<p>»Goed, heeren.”
+</p>
+<p>»Kunnen wij u van eenigen dienst zijn?” vroeg Harry Blount. »Wilt gij dat wij u helpen
+om uwe taak te volbrengen?”
+</p>
+<p>»Ik geef er de voorkeur aan om alleen te handelen,” was het antwoord van Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Maar die schelmen hebben u het gezicht vernietigd,” zeide Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>»Ik heb Nadia en haar oogen zijn mij voldoende<span class="corr" id="xd34e4944" title="Bron: ?">.</span>”
+</p>
+<p>Een half uur later voer het vlot, na het haventje van Livenitchnaïa verlaten te hebben,
+den stroom op. Het werd nacht. Hij zou zeer donker en ook zeer koud zijn, want de
+temperatuur was reeds onder nul.
+</p>
+<p>Maar al hadden Alcide Jolivet en Harry Blount geheimhouding beloofd, toch verlieten
+zij Michael Strogoff niet. Zij praatten zachtjes en, hetgeen hij wist aanvullende
+met hetgeen hij van hen vernam, kon de blinde zich van den stand van zaken een duidelijk
+denkbeeld vormen.
+</p>
+<p>Het was zeker dat de Tartaren Irkoetsk omsingeld hadden en dat de drie kolonnes de
+vereeniging hadden volbracht. Er viel dus niet aan te twijfelen dat de emir en Ivan
+Ogareff zich voor de hoofdstad bevonden.
+</p>
+<p>Maar waarom had de koerier van den czaar, nu hij den keizerlijken brief niet meer
+aan den grootvorst kon overhandigen en <span class="pageNum" id="pb229">[<a href="#pb229">229</a>]</span>daar de inhoud hem onbekend was, nog zoo’n haast om te Irkoetsk aan te komen? Alcide
+Jolivet en Harry Blount begrepen het evenmin, als Nadia het had begrepen.
+</p>
+<p>Overigens werd er over het verledene niet gesproken, vóor het oogenblik dat Alcide
+Jolivet tegen Michael Strogoff meende te moeten zeggen:
+</p>
+<p>»Wij zijn haast verplicht onze verontschuldiging er over te maken dat wij u, vóor
+onze scheiding op de pleisterplaats te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, de hand niet gegeven hebben.”
+</p>
+<p>»Neen, gij hadt het recht mij als een lafaard te beschouwen!”
+</p>
+<p>»In ieder geval,” voegde Alcide Jolivet er bij, »hebt gij het gelaat van dien ellendeling
+maar aardig geknoet en hij zal er langen tijd het merk van vertoonen!”
+</p>
+<p>»Neen, niet lang!” antwoordde Michael Strogoff eenvoudig.
+</p>
+<p>Een half uur na het vertrek van Livenitchnaïa waren Alcide Jolivet en zijn makker
+op de hoogte van de wreede beproevingen die Michael Strogoff en zijne gezellin ondergaan
+hadden. Zij hadden niets dan bewondering voor eene wilskracht, slechts door de opoffering
+van het meisje geëvenaard. En over Michael Strogoff dachten ze precies overeenkomstig
+hetgeen de czaar van hem te <span class="corr" id="xd34e4966" title="Bron: Moscou">Moskou</span> had gezegd:
+</p>
+<p>»Waarlijk, het is een man!”
+</p>
+<p>Het vlot gleed snel voort tusschen de ijsschotsen die de stroom der Angara medevoerde.
+Een beweeglijk panorama ontrolde zich langs de beide oevers van den stroom en, door
+een gezichtsbedrog scheen het alsof de drijvende toestel onbeweeglijk bleef tegenover
+die opeenvolging van schilderachtige gezichtspunten. Hier waren het hooge granietachtige
+voorgebergten; daar woeste berg-engten waaruit een stortvloed te voorschijn kwam;
+soms eene breede insnijding met een nog rookend dorp en dan weder dichte pijnboom-wouden
+die helle vlammen vertoonden. Maar zoo de Tartaren overal sporen van hun doortocht
+hadden achtergelaten, henzelven zag men nog niet, omdat zij aan de toegangswegen naar
+Irkoetsk gelegerd waren.
+</p>
+<p>In den tusschentijd vervolgden de pelgrims, met luider stem, hunne gebeden en hield
+de oude schipper, de ijsschotsen, die het te dicht naderde, op zijde duwende, het
+vlot in het midden van den snellen stroom der Angara.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch28" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6054">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXVIII.</h2>
+<h2 class="main">Tusschen twee oevers.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Zooals de toestand van den hemel het deed vooruit zien, was de geheele streek om acht
+uur ’s avonds in diepe duisternis gehuld. <span class="pageNum" id="pb230">[<a href="#pb230">230</a>]</span>De maan, nieuw zijnde, zou niet boven den gezichteinder verschijnen. De oevers waren
+uit het midden van den stroom niet te zien. De steile gebergten langs de rivier liepen
+op eene geringe hoogte ineen met de zware wolken, waarin geen beweging was. Bij tusschenpoozen
+kwam er een zuchtje uit het oosten, dat in de enge vallei van de Angara scheen weg
+te sterven.
+</p>
+<p>De duisternis kon de plannen der vluchtelingen niet anders dan zeer bevorderen. Want
+hoewel Tartaarsche schildwachten langs beide oevers geplaatst moesten zijn, had het
+vlot alle kans om ongemerkt voorbij te varen. Ook was het niet waarschijnlijk dat
+de belegeraars den stroom boven Irkoetsk zouden hebben versperd, daar zij wisten,
+dat de Russen uit het zuiden der provincie geene hulp konden verwachten. Bovendien
+zou de natuur zelve die afsluiting hebben gemaakt, als zij door de koude de ijsschotsen,
+tusschen de beide oevers opgehoopt, aan elkander zou hebben doen vastmetselen.
+</p>
+<p>Aan boord van het vlot heerschte nu volkomen stilte. Sedert het den stroom afdreef,
+werden de stemmen der pelgrims niet meer vernomen. Zij baden nog, maar hun gebed bestond
+nu in een geprevel dat aan wal niet meer gehoord kon worden. Plat uitgestrekt verbrak
+het uitstekende hunner lichamen nauwelijks de horizontale lijn van het water. De oude
+schipper die vooruit bij zijne manschappen lag, hield zich slechts onledig met de
+ijsschotsen wegteduwen, hetgeen zonder geraas geschiedde.
+</p>
+<p>Indien de drijvende ijsschotsen later geen onoverkomelijk beletsel voor de doorvaart
+van het vlot opleverden, vormden zij op zich zelven eene gunstige omstandigheid. Inderdaad
+liep het vlot, indien het alléen op de open wateren gedreven had, veel kans van zelfs
+te midden der dichte duisternis, ontdekt te worden, terwijl het nu ineensmolt met
+de drijvende massa’s van allerlei grootte en vorm en het geraas der tegen elkander
+stootende blokken tevens elk verdacht geluid overstemde.
+</p>
+<p>Eene zeer scherpe koude vervulde den dampkring. De vluchtelingen, die geene andere
+beschutting dan eenige berketakken hadden, leden er vreeselijk onder. Zij drongen
+zich tegen elkander aan om de daling der temperatuur, die dezen nacht tot tien graden
+onder nul zou gaan, beter te kunnen verdragen. De zwakke wind die opstak, na over
+de oostelijke met sneeuw bedekte bergen te zijn gestreken was zeer snijdend.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia, achter op het vlot liggende, verdroegen zonder klagen,
+deze verzwaring van lijden. Alcide Jolivet en Harry Blount, in hunne nabijheid gezeten,
+weerstonden zoo goed mogelijk de eerste aanvallen van den Siberischen winter. Geen
+hunner sprak nu meer, zelfs niet in stilte. Overigens letten zij alleen op den toestand
+waarin men verkeerde. Ieder oogenblik kon zich eene gebeurtenis, een gevaar, een ramp
+voordoen, waar zij niet zonder letsel zouden afkomen.
+<span class="pageNum" id="pb231">[<a href="#pb231">231</a>]</span></p>
+<p>Voor iemand, die weldra zijn doel dacht te bereiken, scheen Michael Strogoff bijzonder
+kalm. Overigens had zijne wilskracht hem, in de ernstigste verwikkelingen, nimmer
+verlaten. Hij voorzag reeds het oogenblik dat het hem eindelijk vergund zou wezen
+aan zijne moeder, aan Nadia, aan zichzelven te denken! Hij vreesde slechts eene laatste
+en kwade kans: namelijk dat het vlot werd tegengehouden door eene versperring van
+ijsschotsen vóor dat het Irkoetsk bereikt had. Daar dacht hij steeds over; maar verder
+was hij vast besloten, zoo noodig, eene uiterste poging te wagen.
+</p>
+<p>Door eenige uren rust weder versterkt, had Nadia hare lichaamskracht herwonnen, die
+het gebrek soms had kunnen onderdrukken, zonder dat hare zedelijke wilskracht echter
+ooit aan het wankelen kon worden gebracht. Ook dacht zij er aan dat wanneer Michael
+Strogoff eene nieuwe poging mocht beproeven om zijn doel te bereiken, zij bij de hand
+moest zijn om hem te leiden. Maar naarmate zij Irkoetsk naderde, kwam het beeld van
+haar vader haar duidelijker voor den geest. Zij zag hem in de belegerde stad, ver
+van zijne geliefden, maar—daaraan twijfelde zij niet—met al het vuur zijner vaderlandsliefde
+tegen de overweldigers worstelende. Zoo de hemel hun eindelijk gunstig was, zou zij,
+binnen een paar uur, in zijne armen liggen, hem de laatste woorden harer moeder herinneren
+en dan zouden zij elkander niet meer verlaten. Werd de ballingschap van Wassili Fedor
+niet verkort, dan zou zijne dochter zijne ballingschap blijven deelen. Daarna werd
+zij door hare natuurlijke neiging er toe geleid aan hem te denken aan wien zij de
+terugkomst bij haar vader te danken had, aan dien braven makker, aan dien »<span class="ex">broeder</span>” die, nadat de Tartaren verdreven zouden zijn, naar Moskou zou terugkeeren; dien
+zij dan misschien nooit meer zou terugzien!.…
+</p>
+<p>Alcide Jolivet en Harry Blount hadden slechts eene en dezelfde gedachte: dat de toestand
+zoo dramatisch mogelijk was en dat ze, goed verwerkt, een der allerbelangwekkendste
+verhalen zou opleveren. De Engelschman dacht dus aan de lezers van de <i lang="en">Daily Telegraph</i> en de Franschman aan die van zijne nicht Madeleine. Inderdaad waren zij beiden eenigszins
+aangedaan.
+</p>
+<p>»Welaan! zooveel te beter,” dacht Alcide Jolivet. »Om aandoening te verwekken moet
+men zelf aangedaan zijn! Ik geloof zelfs dat er een vermaard vers over dat onderwerp
+bestaat, maar de duivel hale mij! als ik het weet.…”
+</p>
+<p>En met zijne zoo geoefende oogen trachtte hij de dichte duisternis, die den stroom
+omgaf, te doorboren.
+</p>
+<p>Intusschen werd deze duisternis soms door sterke flikkeringen van licht afgebroken,
+die de donkere lichamen op den oever dan een spookachtig aanzicht gaven. Het was een
+woud dat in brand stond of een dorp dat nog brandde en dus eene sombere herhaling
+der tooneelen van den dag, nog verhoogd door de tegenstelling van den <span class="pageNum" id="pb232">[<a href="#pb232">232</a>]</span>nacht. De Angara werd dan van den eenen tot den anderen oever verlicht. De ijsschotsen
+vormden even zoovele spiegels die, de vlam onder alle hoeken en met allerlei kleuren
+terugkaatsende, zich naar de luimen van den stroom verplaatsten. Het vlot onder al
+deze drijvende lichamen vermengd, gleed ongemerkt voorbij.
+</p>
+<p>Daar zat het gevaar hem dus niet.
+</p>
+<p>Maar een gevaar van gansch anderen aard bedreigde de vluchtelingen. Dat konden zij
+niet voorzien, maar wat meer is, zij konden het niet afweren. Het toeval maakte er
+Alcide Jolivet mede bekend en wel onder de volgende omstandigheid.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet had, op den rechterkant van het vlot liggende, zijne hand in den stroom
+laten afhangen. Plotseling was hij verwonderd over de werking die de aanraking van
+het water op de oppervlakte zijner hand uitoefende. Het scheen uit een kleverige zelfstandigheid
+te bestaan, alsof het uit aard-olie was saamgesteld.
+</p>
+<p>Het gevoel door den reuk nagaande, bleef er voor Alcide Jolivet geen twijfel over.
+Het was inderdaad eene laag vloeibare naphta die op de oppervlakte van het water der
+Angara dreef en met haar meestroomde!
+</p>
+<p>Dreef het vlot dan werkelijk op deze zoo brandbare zelfstandigheid? Waar kwam die
+naphta vandaan? Was het eene werking der natuur die het op de oppervlakte der Angara
+gelegerd had of wel een vernielingswerktuig door de Tartaren aangewend? Wilden zij,
+door middelen die het oorlogsrecht tusschen beschaafde natiën niet rechtvaardigde,
+den brand tot in Irkoetsk voortplanten?
+</p>
+<p>Deze vragen deed Alcide Jolivet aan zich zelven, maar hij deelde het geval aan niemand
+anders mede dan aan Harry Blount en beiden waren van gevoelen om hunne makkers niet
+te verontrusten door hun dit nieuwe gevaar te openbaren.
+</p>
+<p>Het is bekend dat de bodem van Middel-Azië als eene spons doortrokken is van een vloeibaar
+mengsel van koolstof met waterstof. In de haven van Bakoe, op de Perzische grens,
+op het schiereiland Abcheron, op de Kaspische zee, in Klein-Azië, in China, in den
+Joeg-Hijan, in Birma, borrelen de bronnen van minerale oliën bij duizenden boven de
+oppervlakte van den grond. Het is de »<span class="ex">oliestreek</span>” gelijkende op die, welke in Noord-Amerika denzelfden naam draagt.
+</p>
+<p>Bij sommige godsdienstige feesten werpen de inboorlingen, voornamelijk die van de
+havenstad Bakoe, welke vuur-aanbidders zijn, vloeibare naphta op de oppervlakte der
+zee, die dan bovendrijft omdat ze lichter dan het water is. Als het dan nacht geworden
+is en zich eene laag minerale olie over de Kaspische zee verspreid heeft, steken zij
+haar aan en verschaffen zij zich het onvergelijkelijk schoone schouwspel van eene
+vuurzee, wier golven door den wind heen en weer bewogen worden.
+</p>
+<p>Maar wat te Bakoe slechts een vermaak was, zou op de wateren <span class="pageNum" id="pb233">[<a href="#pb233">233</a>]</span>der Angara eene ramp zijn geweest. Of het vuur door kwaadwilligheid of door onvoorzichtigheid
+werd aangebracht, in een oogenblik zou de brand zich tot voorbij Irkoetsk hebben uitgestrekt.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p233width" id="p233"><img src="images/p233.jpg" alt="»Kom mede,” zeide Nadia." width="498" height="720"><div class="figAnnotation p233width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb228">Blz. 228</a>.</span></div>
+<p class="figureHead"><span id="xd34e5025">»</span>Kom mede,” zeide Nadia.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb234">[<a href="#pb234">234</a>]</span></p>
+<p>In elk geval was op het vlot geene onvoorzichtigheid te vreezen; maar er was alles
+te duchten van de branden die op beide oevers der Angara woedden, want een brandend
+stuk hout of eene vonk, die in den stroom vielen, waren voldoende om de naphtavloed
+in vuur te zetten.
+</p>
+<p>De vrees van Alcide Jolivet en Harry Blount is gemakkelijker te begrijpen, dan er
+eene beschrijving van te geven. Zij vroegen zich af of het met het oog op dit nieuwe
+gevaar, niet verkieslijker ware, een der oevers aan te doen, er te ontschepen en te
+wachten?
+</p>
+<p>»In ieder geval,” zeide Alcide Jolivet, »ken ik iemand die, om geen enkel gevaar,
+zou ontschepen!”
+</p>
+<p>En hij zinspeelde op Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Intusschen dreef het vlot snel af te midden der ijsschotsen die zich steeds dichter
+aan elkander sloten.
+</p>
+<p>Tot dusverre was er nog geene enkele Tartaarsche afdeeling op de oevers der Angara
+waargenomen, hetgeen aantoonde dat het vlot nog niet ter hoogte van hunne voorposten
+was aangekomen. Maar, tegen tien uur ’s avonds, meende Harry Blount talrijke zwarte
+lichamen zich op de ijsschotsen te zien bewegen. Die gedaanten, van schots tot schots
+springende, naderden snel.
+</p>
+<p>»Tartaren!” dacht hij.
+</p>
+<p>En naar den ouden schipper toekruipende, die voorop zat, wees hij hem de verdachte
+beweging.
+</p>
+<p>De oude schipper keek scherp uit.
+</p>
+<p>»Dat zijn slechts wolven,” zeide hij. »Die heb ik liever dan Tartaren. Maar wij moeten
+ons verdedigen, doch zonder leven te maken!”
+</p>
+<p>Inderdaad hadden zij tegen de woeste, verscheurende dieren te worstelen, die de honger
+en de koude door de provincie gedreven had. De wolven hadden het vlot geroken en spoedig
+vielen zij het aan. De vluchtelingen waren dus tot het gevecht gedwongen maar zonder
+van vuurwapenen gebruik te maken, daar zij niet ver van de Tartaarsche posten verwijderd
+konden zijn. De vrouwen en kinderen plaatsten zich midden op het vlot, terwijl de
+mannen, sommigen met staken, anderen met messen, de meesten met stokken gewapend,
+zich gereed maakten om de aanvallers af te slaan. Zij lieten geen geluid hooren, maar
+het gehuil der wolven vervulde de lucht.
+</p>
+<p>Michael Strogoff wilde niet werkeloos blijven. Hij had zich uitgestrekt aan de zijde
+van het vlot, die door de wolven werd aangevallen. Hij had zijn mes getrokken en telkenmale
+als een wolf onder zijn bereik kwam, wist hij het hem in de keel te stooten. Harry
+Blount en Alcide Jolivet zaten ook niet stil; zij werkten hard. Hunne makkers stonden
+hen dapper bij. Deze slachting geschiedde in alle stilte, hoewel onderscheidene vluchtelingen
+zich voor ernstige beten niet had kunnen behoeden.
+</p>
+<p>Intusschen scheen de worsteling niet zoo spoedig te zullen eindigen. <span class="pageNum" id="pb235">[<a href="#pb235">235</a>]</span>De troep wolven werd steeds aangevuld en de rechteroever der Angara scheen er van
+te wemelen.
+</p>
+<p>»Houdt het dan nooit op!” zeide Alcide Jolivet, zijn dolk, rood van het bloed, rondzwaaiende.
+</p>
+<p>En inderdaad renden, een half uur nadat het gevecht begonnen was, de wolven nog bij
+honderden over de ijsschotsen.
+</p>
+<p>De uitgeputte vluchtelingen werden toen zichtbaar zwakker. Het gevecht begon in hun
+nadeel te staan. Op dit oogenblik maakte een troep van tien groote wolven, dol van
+woede en honger en wier oogen in de duisternis als kolen vuurs schitterden, zich van
+het plat van het vlot meester. Alcide Jolivet en zijn makker wierpen zich midden tusschen
+deze vreeselijke dieren en Michael Strogoff kroop naar hen toe, toen er plotseling
+een front-verandering plaats greep.
+</p>
+<p>Binnen eenige seconden hadden de wolven niet alleen het vlot, maar ook de in den stroom
+verspreide ijsschotsen verlaten. Al die donkere gedaanten verspreidden zich en het
+was spoedig blijkbaar dat zij, met den meesten spoed, naar den rechteroever van den
+stroom waren teruggekeerd.
+</p>
+<p>Om te handelen hadden die wolven de duisternis noodig en thans verlichtte een helle
+gloed de Angara over haar geheelen loop.
+</p>
+<p>Het was het schijnsel van een hevigen brand. Het stadje Poshkavsk stond geheel in
+vlammen. Nu waren er de Tartaren dan toch aan het werk. Van dit punt <span class="corr" id="xd34e5057" title="Bron: bezetteden">bezetten</span> zij de beide oevers tot voorbij Irkoetsk. Nu kwamen de vluchtelingen aan de gevaarlijkste
+streek van hun doortocht en zij waren nog dertig wersten van de hoofdstad verwijderd.
+</p>
+<p>Het was half twaalf ’s avonds. Het vlot vervolgde in het donker zijn tocht door de
+ijsschotsen, waarmede zijn vorm geheel te samen smolt; maar soms werd het door breede
+lichtstrepen bestraald. Ook veroorloofden de op het dek van het vlot uitgestrekte
+vluchtelingen zich geene enkele beweging die hen zou hebben kunnen verraden.
+</p>
+<p>De brand van het stadje geschiedde met buitengemeene hevigheid. De van dennenhout
+gebouwde huizen brandden als hars. Er brandden er honderd vijftig te gelijk. Aan het
+geknetter der vlammen paarde zich het gebrul der Tartaren. De oude schipper had een
+steunpunt genomen op de omringende ijsschotsen, vanwaar hij het vlot naar den rechteroever
+terugduwde, zoodat een afstand van drie tot vierhonderd voet het toen van de brandende
+steile oevers van Poshkavsk scheidde.
+</p>
+<p>Niettemin zouden de vluchtelingen, die telkenmale eenige oogenblikken verlicht waren,
+zeker ontdekt zijn geworden, zoo de brandstichters het met de vernieling van het stadje
+niet te druk hadden gehad. Maar men zal kunnen begrijpen hoe Alcide Jolivet en Harry
+Blount te moede waren, als zij dachten aan de brandbare vloeistof, waarop het vlot
+dreef.
+<span class="pageNum" id="pb236">[<a href="#pb236">236</a>]</span></p>
+<p>Intusschen vlogen bundels vonken uit de huizen, die gloeiende ovens schenen. In het
+midden der rookkolommen stegen die vonken tot eene hoogte van vijf- of zes honderd
+voet naar boven. Op den rechteroever, die vlak tegenover den brand gelegen was, vertoonden
+de boomen en oevergebergten zich alsof ze in vlam stonden. Nu had slechts een vonk
+op het watervlak der Angara te vallen en de brand deelde zich aan het stroomende water
+mede, waardoor de ramp zich van oever tot oever zou hebben uitgestrekt. Het was de
+vernieling, in weinig tijds, van het vlot en van hen die het meevoerde.
+</p>
+<p>Maar gelukkig woeien de nachtelijke zuchtjes niet naar den kant van het vlot. Zij
+bleven uit het oosten blazen en sloegen de vlammen naar de linkerzijde. Er bestond
+dus mogelijkheid dat de vluchtelingen aan dit nieuwe gevaar zouden ontsnappen.
+</p>
+<p>En werkelijk kwam men eindelijk voorbij het brandende vlek. Langzamerhand verflauwde
+de gloed van den brand, het geknetter verminderde en de laatste schijnsels verdwenen
+achter de hooge steile oevers bij eene scherpe bocht der Angara.
+</p>
+<p>Het was omstreeks middernacht. De duisternis, die weder ingetreden was, beschutte
+het vlot <span class="corr" id="xd34e5071" title="Bron: op nieuw">opnieuw</span>. De Tartaren, die er waren, liepen heen en weer aan beide oevers. Men zag ze niet,
+maar men hoorde hen. De vuren der voorposten waren buitengewoon helder.
+</p>
+<p>Intusschen werd het noodzakelijk om tusschen de opzettende ijsschotsen met meer nauwkeurigheid
+te sturen.
+</p>
+<p>De oude schipper stond op en de moejieks namen hunne boomen weder op. Allen hadden
+de handen vol en de besturing van het vlot werd steeds moeielijker, want de bedding
+van den stroom vernauwde zich merkbaar.
+</p>
+<p>Michael Strogoff was naar het voorste gedeelte geslopen.
+</p>
+<p>Alcide Jolivet was hem gevolgd.
+</p>
+<p>Beiden luisterden naar hetgeen de schipper en zijne lieden spraken.
+</p>
+<p>»Houd rechts de wacht!”
+</p>
+<p>»Daar komen de ijsschotsen links opzetten.”
+</p>
+<p>»Houd af! Houd af met je boom!”
+</p>
+<p>»Binnen een uur liggen we stil!.…”
+</p>
+<p>»Als God het wil!” antwoordde de oude schipper. »Tegen zijn wil is niets te doen.”
+</p>
+<p>»Verstaat gij hen,” zeide Alcide Jolivet.
+</p>
+<p>»Ja,” antwoordde Michael Strogoff, »maar God is met ons!”
+</p>
+<p>Intusschen verergerde de toestand meer en meer. Indien de vaart van het vlot gestaakt
+moest worden, zouden de vluchtelingen niet alleen Irkoetsk niet bereiken, maar zij
+zouden genoodzaakt worden hun drijvenden toestel te verlaten, die, door de ijsschotsen
+verbrijzeld, spoedig onder hunne voeten zou wegzinken. De teenen banden zouden breken,
+de met geweld vaneengescheiden pijnboomstammen zouden onder de harde korst geraken
+en er zou den <span class="pageNum" id="pb237">[<a href="#pb237">237</a>]</span>ongelukkigen niets dan de ijsschotsen zelven tot wijkplaats overblijven. Bij het aanbreken
+van den dag zouden zij door de Tartaren ontdekt en zonder genade vermoord worden!
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p237width" id="p237"><img src="images/p237.jpg" alt="Nadia kroop Michael Strogoff vooruit." width="493" height="720"><div class="figAnnotation p237width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb239">Blz. 239</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Nadia kroop Michael Strogoff vooruit.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb238">[<a href="#pb238">238</a>]</span></p>
+<p>Michael Strogoff begaf zich weder naar achteren, waar Nadia hem wachtte. Hij naderde
+het meisje, greep hare hand en deed haar deze onveranderlijke vraag: »Nadia, zijt
+ge gereed?” waarop zij, als altijd, ten antwoord gaf:
+</p>
+<p>»Ik ben gereed!”
+</p>
+<p>Het vlot bleef nog eenige wersten lang tusschen het drijfijs afzakken. Indien de Angara
+nauwer werd, zou er eene verstopping ontstaan en zou het bijgevolg onmogelijk worden,
+den stroom te volgen. Reeds was er minder drift in het vlot. Ieder oogenblik schokken
+of afwijkingen. Hier eene aanvaring te vermijden, daar eene geul op te zoeken. Om
+kort te gaan, vele onrustbarende vertragingen.
+</p>
+<p>En de nacht zou nog maar eenige uren duren. Zoo de vluchtelingen Irkoetsk niet vóor
+vijf uur ’s morgen bereikten, konden zij de hoop wel opgeven om er ooit binnen te
+komen.
+</p>
+<p>Om half twee stiet het vlot, niettegenstaande alle aangewende pogingen, tegen eene
+zware versperring en lag het voor goed stil. De ijsschotsen, die van boven afdreven,
+liepen op het vlot aan, drukten het tegen de verstopping en maakten het zoo onbeweeglijk,
+alsof het op eene klip gestrand ware.
+</p>
+<p>Op deze plaats vernauwde de Angara zich en besloeg hare bedding slechts de helft der
+gewone breedte. Vandaar opeenhooping van ijsschotsen, die zich langzamerhand aaneengehecht
+hadden onder den dubbelen invloed der samenpersing, die belangrijk was, en van de
+koude, wier hevigheid verdubbelde. Vijfhonderd schreden benedenwaarts verbreedde zich
+het bed van den stroom weder en de ijsschotsen, die daar langzaam van den rand van
+het ijsveld losraakten, vervolgden hun tocht naar Irkoetsk. Het was dus waarschijnlijk
+dat, zonder deze vernauwing, de opstopping zich niet zou gevormd hebben en dat het
+vlot zijne vaart zou hebben kunnen vervolgen. Maar het was een onherstelbaar ongeluk
+en de vluchtelingen moesten alle hoop om hun doel te bereiken, opgeven.
+</p>
+<p>Hadden zij gereedschap ter hunner beschikking gehad, zooals de walvischvaarders het
+gewoonlijk gebruiken, om zich kanalen door de ijsvelden te openen; hadden zij het
+ijsveld kunnen doorzagen tot aan de plek waar de rivier breeder werd, de tijd zou
+hun er wellicht niet voor ontbroken hebben. Maar geene zaag, geen houweel, niets wat
+hen in staat stelde die korst aantetasten, welke door de koude zoo hard als graniet
+was geworden.
+</p>
+<p>Welk besluit te nemen?
+</p>
+<p>Op dit oogenblik knalden geweerschoten op den rechteroever der Angara. Een hagelbui
+van kogels kwam in de richting van het vlot. Waren de ongelukkigen dan ontdekt? Waarschijnlijk
+want ook van den linkeroever werd geweervuur gehoord. De alzoo tusschen twee vuren
+geplaatste vluchtelingen werden het mikpunt der Tartaarsche schutters. Enkelen hunner
+werden door die kogels verwond, hoewel ze, in de duisternis, hen slechts bij toeval
+bereikten.
+<span class="pageNum" id="pb239">[<a href="#pb239">239</a>]</span></p>
+<p>»Kom, Nadia,” fluisterde Michael Strogoff aan het oor van het meisje.
+</p>
+<p>Zonder eene opmerking, <span class="ex">tot alles gereed</span>, vatte Nadia de hand van Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»We moeten de verstopping over,” zeide hij zacht tot haar. »Leid mij, maar dat niemand
+ons het vlot zie verlaten!”
+</p>
+<p>Nadia gehoorzaamde. Michael Strogoff en zij slopen snel over het ijsveld, in eene
+duisternis, die hier en daar door het flikkeren van geweerschoten afgebroken werd.
+</p>
+<p>Nadia kroop Michael Strogoff vooruit. De kogels vielen als eene hevige hagelbui om
+hen heen en kletterden tegen de ijsschotsen. De oppervlakte van het ijsveld deed door
+zijne oneffenheden en scherpe kanten hunne handen bloeden, maar zij kwamen toch vooruit.
+</p>
+<p>Tien minuten daarna werd de benedenrand van de verstopping bereikt. Daar was het water
+der Angara weder open. Eenige schotsen, langzamerhand van het ijsveld losgeraakt,
+volgden weder den stroom en zakten naar de stad af.
+</p>
+<p>Nadia begreep wat Michael Strogoff beproeven wilde. Zij zag eene schots die nog maar
+met eene dunne strook vastzat.
+</p>
+<p>»Kom mede,” zeide Nadia.
+</p>
+<p>En beiden gingen op dit ijsbrok liggen, dat door eene lichte schommeling van de verstopping
+los raakte.
+</p>
+<p>De ijsschots begon af te drijven. Daar het bed der rivier breeder werd was de weg
+open.
+</p>
+<p>Michael Strogoff en Nadia luisterden naar de geweerschoten, de noodkreten en het gebrul
+der Tartaren, dat zich bovenwaarts liet hooren … Daarna stierven de geluiden van hevigen
+angst en wreedaardige woede langzamerhand in de verte weg. »Arme makkers!” mompelde
+Nadia.
+</p>
+<p>De stroom voerde de ijsschots, waarop Michael Strogoff en Nadia zich bevonden, gedurende
+een half uur snel mede. Ieder oogenblik konden ze vreezen dat zij onder hen zou wegzinken.
+In den stroomdraad geraakt, volgde zij het midden der rivier en het zou dan eerst
+noodig zijn om haar eene schuinsche richting te geven, wanneer het oogenblik om de
+kaden van Irkoetsk aan te doen, daar zou zijn. De tanden op elkander gesloten en het
+oor gespitst, sprak Michael Strogoff geen enkel woord. Nooit was hij het doel zoo
+nabij geweest. Hij gevoelde dat hij op het punt was het te bereiken!…
+</p>
+<p>Tegen twee uur des morgens schitterde een dubbele rij lichten tegen den donkeren gezichteinder,
+waarin beide oevers der Angara ineenvloeden.
+</p>
+<p>Rechts was ’t het licht dat van Irkoetsk uitstraalde. Ter linkerhand waren het de
+vuren van het Tartaarsche kamp.
+</p>
+<p>Michael Strogoff was nog slechts op een halve werst van de stad.
+</p>
+<p>»Eindelijk!” mompelde hij.
+</p>
+<p>Maar plotseling deed Nadia een kreet hooren.
+<span class="pageNum" id="pb240">[<a href="#pb240">240</a>]</span></p>
+<p>Op dezen kreet ging Michael Strogoff overeind staan op de ijsschots die waggelde.
+Hij strekte zijn hand naar de Angara uit. Zijn gelaat, door blauwachtige schijnsels
+verlicht, werd vreeselijk om te aanschouwen en toen, alsof hij het gezicht teruggekregen
+had, riep hij uit:
+</p>
+<p>»Ach! God zelf is dan tegen ons!”
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch29" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6063">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXIX<span id="xd34e5142">.</span></h2>
+<h2 class="main">Irkoetsk.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Irkoetsk, de hoofdstad van Oostelijk-Siberië is eene stad, die, in gewone tijden,
+een bevolking van dertig duizend inwoners telt. Een redelijk steile oever, die zich
+op de rechterzijde van de Angara verheft strekt tot grondlaag voor hare kerken, die
+door de hoofdkerk beheerscht worden en voor hare in schilderachtige wanorde geplaatste
+huizen.
+</p>
+<p>Op een zekeren afstand van de hoogte van den berg gezien, die zich op twintig wersten
+op den Siberischen grooten weg verheft, vertoont het een eenigszins Oostersch aanzien
+met zijne koepels; zijne klokketorens, zijne spitse naalden gelijk aan minarets, zijne
+domtorens zoo buikig als Japansche poppen. Maar dat voorkomen wijkt van de oogen der
+reizigers, zoodra hij de stad is binnengetreden. De half Byzantijnsche, half Chineesche
+stad herneemt een Europeesch karakter door hare mac-adam straten, voorzien van trottoirs,
+met goten doorsneden en met reusachtige berkeboomen beplant; door hare half baksteenen,
+half houten huizen, waarvan er eenigen onderscheidene verdiepingen hebben; door de
+talrijke rijtuigen die haar doorkruisen, niet alleen tarentassen en telega’s maar
+<span class="corr" id="xd34e5147" title="Bron: coupe's">coupé’s</span> en kalessen; eindelijk door eene geheele klasse zeer beschaafde inwoners, aan wie
+de laatste Parijsche modes niet vreemd waren.
+</p>
+<p>Op dit tijdstip was Irkoetsk, als wijkplaats voor de Siberiërs uit de provincie, overvol.
+De hulpmiddelen van allerlei soort, waren er in overvloed voorhanden. Irkoetsk is
+het entrepôt van de tallooze koopmanschappen die tusschen China, Middel-Azië en Europa
+geruild worden. Men had dus niet geschroomd er de landlieden uit de vallei der Angara,
+Mongoolsche Khalkas, Tongoesen en Boeretiërs heen te lokken en de woestijn zich tusschen
+de overweldigers en de stad te laten uitstrekken.
+<span class="pageNum" id="pb241">[<a href="#pb241">241</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p241width" id="p241"><img src="images/p241.jpg" alt="Men werkte dag en nacht." width="498" height="720"><div class="figAnnotation p241width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb243">Blz. 243</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Men werkte dag en nacht.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb240a">[<a href="#pb240a">240</a>]</span></p>
+<p>Irkoetsk is de verblijfplaats van den gouverneur-generaal van Oost-Siberië. <span class="pageNum" id="pb241a">[<a href="#pb241a">241</a>]</span>Onder hem staat een burgerlijk gouverneur, in wiens handen het beheer der provincie
+vereenigd is, een politiemeester die het in zijn stad vol ballingen zeer druk heeft
+en eindelijk een burgemeester, <span class="pageNum" id="pb242">[<a href="#pb242">242</a>]</span>hoofd der kooplieden, een persoon zeer aanzienlijk wegens zijne onmetelijke bezittingen
+en den invloed dien hij op de door hem geregeerden uitoefent.
+</p>
+<p>Het garnizoen van Irkoetsk bestond toen uit een regiment kozakken te voet, dat ongeveer
+twee duizend man telde, en uit een korps stedelijke gendarmen met helm en blauwe met
+zilver geboorde uniform.
+</p>
+<p>Bovendien is het bekend dat de broeder van den czaar, tengevolge van bijzondere omstandigheden,
+sedert het begin van den inval, in de stad was opgesloten.
+</p>
+<p>Deze omstandigheid moet nader omschreven worden.
+</p>
+<p>Eene reis van staatkundig gewicht had den grootvorst naar deze verwijderde streken
+van Oostelijk-Azië gevoerd.
+</p>
+<p>Na de voornaamste Siberische steden doorgetrokken te zijn had de grootvorst, die meer
+als soldaat dan als vorst reisde, zich zonder eenige praal, door zijne officieren
+vergezeld en begeleid door eene afdeeling kozakken, naar de streken aan gene zijde
+van het meer Baïkal begeven.
+</p>
+<p><span class="corr" id="xd34e5175" title="Bron: Nikolaewsk">Nikolaevsk</span>, de laatste Russische stad op het kustgebied der zee van Okhotsk, was door hem met
+een bezoek vereerd.
+</p>
+<p>Van de grenzen van het onmetelijke Moscovitische rijk kwam de grootvorst naar Irkoetsk
+terug, vanwaar hij de terugreis naar Europa dacht aan te nemen, toen hij de tijding
+ontving van den zoo plotselingen, als dreigenden inval. Hij haastte zich naar de hoofdstad
+terug te keeren, maar toen hij er aankwam, was de gemeenschap met Rusland op het punt
+van afgebroken te worden. Hij ontving nog eenige telegrammen uit Petersburg en Moskou
+en hij kon ze zelfs beantwoorden. Daarna werd de draad, onder de ons bekende omstandigheden,
+afgesneden.
+</p>
+<p>Irkoetsk was van het overige deel der wereld afgezonderd.
+</p>
+<p>De grootvorst kon zich bepalen tot het regelen der verdediging en dit deed hij met
+die standvastigheid en die koelbloedigheid waarvan hij in andere omstandigheden, onwedersprekelijke
+bewijzen heeft gegeven.
+</p>
+<p>De berichten omtrent het innemen van Ichim, Omsk en Tomsk kwamen achtereenvolgens
+te Irkoetsk aan. Men moest dus, tot elken prijs, de hoofdstad van Siberië voor vermeestering
+vrijwaren. Op spoedige hulp kon men niet rekenen. De geringe troepenmacht in de provinciën
+van den Amoer en in het gouvernement van Irkoetsk verspreid, kon niet in genoegzamen
+getale oprukken om de Tartaarsche kolonnes tegen te houden. En daar Irkoetsk nu onmogelijk
+aan eene insluiting kon ontsnappen, was het vooral zaak de stad in staat te stellen
+een beleg van eenigen duur te kunnen weerstaan.
+</p>
+<p>Deze werken werden aangevangen op den dag waarop Tomsk in handen der Tartaren viel.
+Tegelijk met dat bericht, vernam de grootvorst dat de emir van Boekhara en de verbonden
+khans de beweging in persoon aanvoerden, maar wat hij niet wist, was dat <span class="pageNum" id="pb243">[<a href="#pb243">243</a>]</span>de luitenant dezer barbaarsche opperhoofden Ivan Ogareff was, dien hij zelf van zijn
+rang vervallen had verklaard en dien hij niet kende.
+</p>
+<p>Gelijk men gezien heeft werden de bewoners der provincie Irkoetsk al dadelijk gedwongen
+steden en vlekken te verlaten. Zij, die niet de wijk naar de hoofdstad namen, moesten
+zich achter het meer Baïkal terugtrekken, omdat het niet waarschijnlijk was dat de
+inval zijne verwoestingen tot daar zou uitbreiden. De oogst van graan en veevoeder
+werd voor de stad in beslag genomen en dit laatste bolwerk der Moscovitische macht
+in het verre oosten in staat gesteld om eenigen tijd weerstand te bieden.
+</p>
+<p>Irkoetsk, in 1611 gesticht, is gelegen aan de samenvloeiing van de Irkoet en de Angara,
+op den rechteroever van dezen stroom. Twee houten bruggen op paalwerk gebouwd en zoodanig
+ingericht dat zij over de volle breedte van het vaarwater ten dienste der scheepvaart
+konden geopend worden, verbonden de stad aan hare voorsteden, die zich op den linkeroever
+uitstrekken. Aan deze zijde was de verdediging gemakkelijk. De voorsteden werden verlaten
+en de bruggen vernield. De overtocht der op dit punt zeer breede Angara zou, onder
+het vuur der belegerden, niet mogelijk zijn geweest. Maar de stroom kon boven en beneden
+de stad overgetrokken worden en bijgevolg stond Irkoetsk bloot om aan de oostzijde,
+door geen ringmuur beschermd, te worden aangetast.
+</p>
+<p>Aan de vestingwerken werd dus allereerst gearbeid. Men werkte dag en nacht. De grootvorst
+vond eene volijverige bevolking aan den gang, die hij later als dappere verdedigers
+zou terugvinden. Soldaten, kooplieden, ballingen, landlieden allen offerden zich voor
+het gemeene welzijn op. Acht dagen voordat de Tartaren aan de Angara verschenen, waren
+aarden wallen opgericht. Een gracht met water uit de Angara gevuld, was tusschen de
+eskarp en de contre-eskarp gegraven. De stad kon nu niet meer bij verrassing worden
+ingenomen; zij moest berend en belegerd worden.
+</p>
+<p>De derde Tartaarsche kolonne—dezelfde die de vallei der Jeniseï was opgetrokken—verscheen
+24 September in het gezicht van Irkoetsk. Zij nam dadelijk de verlaten voorsteden
+in bezit, waarvan de huizen echter vernield waren, om de werking der ongelukkigerwijze
+te zwakke artillerie van den grootvorst niet te hinderen.
+</p>
+<p>De Tartaren namen dus stelling in afwachting der aankomst van de beide andere kolonnes,
+aangevoerd door den emir en zijne bondgenooten.
+</p>
+<p>De vereeniging der onderscheidene korpsen had plaats op 25 September in het kamp van
+de Angara en het geheele leger, uitgenomen de bezettingen in de voornaamste veroverde
+steden achtergelaten, was nu saamgetrokken onder bevel van Feofar-Khan.
+</p>
+<p>Daar Ivan Ogareff den overtocht der Angara vóor Irkoetsk niet doenlijk vond, stak
+eene sterke troepen-afdeeling eenige wersten benedenwaarts den stroom over op schipbruggen.
+De grootvorst <span class="pageNum" id="pb244">[<a href="#pb244">244</a>]</span>deed geene poging om zich tegen dezen overtocht te verzetten. Hij had dien kunnen
+belemmeren, maar niet verhinderen, omdat hij geen veldgeschut tot zijne beschikking
+had en daarom hield hij zich wijselijk binnen Irkoetsk opgesloten.
+</p>
+<p>De Tartaren hadden dus den rechteroever van den stroom bezet; vervolgens trokken zij
+naar de stad op, staken onderweg het zomerverblijf van den gouverneur-generaal, gelegen
+in de bosschen aan het bovengedeelte der Angara, in brand en namen zij eindelijk hunne
+stellingen voor het beleg in, na Irkoetsk geheel omsingeld te hebben.
+</p>
+<p>Als bekwaam ingenieur was Ivan Ogareff gewis in staat om de werkzaamheden van een
+geregeld beleg te besturen; maar de materieele middelen ontbraken hem om spoedig te
+handelen. Daarom had hij ook gehoopt Irkoetsk, het doel van al zijn streven, bij verrassing
+in te nemen.
+</p>
+<p>De zaken waren dus anders geloopen dan hij berekend had. Aan de eene zijde de marsch
+van het Tartaarsche leger vertraagd door den veldslag van Tomsk, aan den anderen kant
+de spoed door den grootvorst bij de verdedigingswerken aangewend: deze twee redenen
+waren voldoende geweest om zijn plan te doen schipbreuk lijden. Hij zag zich dus genoodzaakt
+een geregeld beleg te voeren.
+</p>
+<p>Intusschen beproefde de emir op zijn raad tweemaal, om de stad, ten koste van veel
+volk, in te nemen. Hij wierp zijne manschappen tegen eenige zwakke punten der aarden
+versterkingen; maar beide stormen werden allermoedigst afgeslagen. De grootvorst en
+zijne officieren ontzagen zich niet bij deze gelegenheid. Zij waren voorop en sleepten
+de bevolking mede naar de wallen. Burgers en moejieks vervulden hun plicht op bewonderenswaardige
+wijze. Bij het tweede stormloopen waren de Tartaren er in geslaagd een der poorten
+van de omwalling met geweld binnen te dringen. Er had een gevecht plaats aan het begin
+der Bolchaïa-straat die twee wersten lang is en die op de oevers der Angara uitloopt.
+Maar Kozakken, gendarmes en burgers boden hevigen wederstand, zoodat de Tartaren naar
+hunne stellingen moesten terugtrekken.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff dacht er toen over om door verraad te verkrijgen, wat het geweld hem
+niet verschaffen kon. Men weet dat hij van plan was de stad binnen te dringen, den
+grootvorst te naderen, zijn vertrouwen te winnen, op een gegeven oogenblik een der
+poorten aan de belegeraars over te leveren, en om daarna zijn wraak aan den broeder
+des czaars te koelen.
+</p>
+<p>De zigeunerin Sangarre, die hem naar het kamp aan de Angara vergezeld had, zette hem
+aan om dit plan ten uitvoer te brengen.
+</p>
+<p>Inderdaad moest er zonder dralen gehandeld worden. De Russische troepen uit het gouvernement
+Jakoetsk rukten op Irkoetsk aan. Zij hadden zich vereenigd aan den bovenloop der Lena,
+vanwaar zij in de vallei van dien naam oprukten. Binnen zes dagen <span class="pageNum" id="pb245">[<a href="#pb245">245</a>]</span>zouden zij aangekomen zijn. Voor dat zes dagen verstreken waren moest Irkoetsk dus
+bij verraad overgeleverd zijn.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff aarzelde dus niet langer.
+</p>
+<p>Op den 2<sup>den</sup> October, des avonds, werd er in de groote zaal van het paleis van den gouverneur-generaal
+krijgsraad gehouden. De grootvorst hield daar zijn verblijf.
+</p>
+<p>Dit paleis aan het uiteinde van de Bolchaïa-straat staande, beheerschte den loop van
+den stroom over eene groote uitgestrektheid. Door de ramen van den hoofdgevel bespeurde
+men het Tartaarsche kamp, en belegeringsgeschut dat verder droeg dan dat der Tartaren,
+zou het onbewoonbaar gemaakt hebben.
+</p>
+<p>De grootvorst, generaal Woranzoff en de stedelijke gouverneur, het hoofd der kooplieden,
+bijgestaan door eenige hoofdofficieren, hadden juist eenige beschikkingen vastgesteld.
+</p>
+<p>»Mijne heeren,” sprak de grootvorst, »gij zijt nauwkeurig met onzen toestand bekend.
+Ik koester de vaste hoop dat wij het tot aan de aankomst der troepen uit Jakoetsk
+zullen kunnen uithouden. Dan zullen wij die barbaarsche horden wel verjagen en het
+zal niet van mij afhangen dat zij deze overweldiging van het Moscovische grondgebied
+ten duurste zullen betalen.”
+</p>
+<p>»Uwe Hoogheid weet dat zij op de geheele bevolking van Irkoetsk staat kan maken,”
+antwoordde generaal Woranzoff.
+</p>
+<p>»Ja generaal,” antwoordde de grootvorst, »en ik breng hulde aan hare vaderlandsliefde.
+Door ’s Hemels goedheid heeft zij de verschrikkingen van besmettelijke ziekten of
+hongersnood nog niet behoeven te verduren en ik heb reden om te gelooven dat zij daar
+buiten zal blijven; maar op de wallen heb ik haren moed slechts kunnen bewonderen.
+Heer, hoofd der kooplieden, gij hoort mijne woorden en ik zal u verzoeken die wel
+te willen overbrengen.”
+</p>
+<p>»Ik zeg <span id="xd34e5221">Uwe</span> Hoogheid dank in naam der stad,” antwoordde het hoofd der kooplieden. »Zou ik haar
+mogen vragen binnen welk uiterst tijdstip zij verwacht, dat het hulpleger zal aankomen?”
+</p>
+<p>»Binnen zes dagen op zijn hoogst, mijnheer,” was het antwoord van den grootvorst.
+»Een behendig en moedig zendeling is dezen morgen in de stad kunnen binnendringen
+en hij heeft mij bericht dat vijftig duizend Russen met versnelden marsch, onder bevel
+van generaal Kisselef, aanrukken. Twee dagen geleden waren zij te Kirensk aan de boorden
+van Lena en nu zullen koude noch sneeuw hunne aankomst meer beletten. Vijftig duizend
+man goede troepen, die de Tartaren in de flank aantasten, zullen ons spoedig bevrijd
+hebben.”
+</p>
+<p>»Ik kan hier nog bijvoegen,” antwoordde het hoofd der kooplieden, »dat wanneer Uwe
+Hoogheid een uitval mocht bevelen, wij gereed zullen zijn dat bevel ten uitvoer te
+brengen.”
+</p>
+<p>»Goed, mijnheer,” antwoordde de grootvorst. »Wacht tot dat de spits onzer kolonnes
+zich op de hoogten vertoont, dan zullen wij de overweldigers verpletteren.”
+<span class="pageNum" id="pb246">[<a href="#pb246">246</a>]</span></p>
+<p>Zich daarna tot generaal Woranzoff wendende, zeide hij:
+</p>
+<p>»Wij zullen morgen de werken op den rechteroever bezien. De Angara begint ijsschotsen
+te kruien, zij zal spoedig vastzitten en, in dat geval zouden de Tartaren haar kunnen
+oversteken.”
+</p>
+<p>»Uwe Hoogheid sta mij toe eene opmerking te maken,” zeide het hoofd der kooplieden.
+</p>
+<p>»Ga uw gang, mijnheer.”
+</p>
+<p>»Ik heb de temperatuur meermalen tot dertig à veertig graden onder nul zien dalen
+en de Angara bleef dan kruien, maar raakte niet vast. Dat ligt zeker aan haar snellen
+stroom. Indien de Tartaren dus geen ander middel hebben om over den stroom te komen,
+kan ik Uwe Hoogheid verzekeren, dat zij langs dien weg Irkoetsk niet zullen binnen
+komen.”
+</p>
+<p>De gouverneur-generaal bevestigde de verklaring van het hoofd der kooplieden.
+</p>
+<p>»Dat is wel eene gelukkige omstandigheid,” antwoordde de grootvorst. »Niettemin zullen
+wij ons op alles voorbereid houden.”
+</p>
+<p>En zich daarna tot den politiemeester wendende, zeide hij:
+</p>
+<p>»Hebt u mij niets te zeggen, mijnheer?”
+</p>
+<p>»Ik heb,” antwoordde de politiemeester, »Uwe Hoogheid met een smeekschrift in kennis
+te stellen, dat door mijne tusschenkomst aan U gericht is.”
+</p>
+<p>»Aan mij gericht door …?”
+</p>
+<p>»Door de Siberische <span class="corr" id="xd34e5243" title="Bron: balingen">ballingen</span> die, zoo als Uwe Hoogheid weet, zich ten getale van vijfhonderd in de stad bevinden.”
+</p>
+<p>De over de geheele provincie verdeelde staatkundige ballingen waren sedert het begin
+van den opstand te Irkoetsk verzameld. Zij hadden gehoorzaamd aan het bevel om naar
+de stad te komen en de vlekken te verlaten waar zij onderscheidene beroepen uitoefenden,
+dezen als geneesheer, genen als leeraar hetzij aan het gymnasium, hetzij aan de Japansche
+school, hetzij aan de zeevaart-school. Reeds had de grootvorst even als de czaar in
+hunne vaderlandsliefde vertrouwen stellende, hen gewapend en in hen dappere verdedigers
+gevonden.
+</p>
+<p>»Wat vragen de ballingen?” zeide de grootvorst.
+</p>
+<p>»Zij vragen aan Uwe Hoogheid,” antwoordde de politiemeester, »vergunning om een bijzonder
+korps te mogen vormen en om bij den eersten uitval de spits uit te maken.”
+</p>
+<p>»Ja,” antwoordde de grootvorst met een gevoel dat hij niet zocht te onderdrukken,
+»die ballingen zijn Russen en zijn in hun recht wanneer zij voor hun land willen vechten!”
+</p>
+<p>»Ik meen Uwe Hoogheid te kunnen verzekeren,” zeide de gouverneur-generaal, »dat zij
+geen betere soldaten zal hebben.”
+</p>
+<p>»Maar zij moeten een hoofd hebben,” antwoordde de grootvorst. »Wie zal dat wezen?”
+</p>
+<p>»Zij wilden,” zeide de politiemeester, »dat Uwe Hoogheid een <span class="pageNum" id="pb247">[<a href="#pb247">247</a>]</span>hunner, die zich bij verschillende gelegenheden onderscheiden heeft, als zoodanig
+zoudt willen aannemen.”
+</p>
+<p>»Is het een Rus?”
+</p>
+<p>»Ja, een Rus uit de Oostzee-provinciën.”
+</p>
+<p>»Hij heet …?”
+</p>
+<p>»Wassili Fedor.”
+</p>
+<p>Deze balling was Nadia’s vader.
+</p>
+<p>Wassili Fedor oefende, gelijk men weet, te Irkoetsk het beroep van geneesheer uit.
+Het was een geleerd en liefdadig mensch en tevens een moedig, vaderlandlievend man.
+Al den tijd, dien hij niet aan de zieken wijdde, besteedde hij om de verdediging te
+regelen. Hij was het die zijne makkers in ballingschap tot samenwerken vereenigd had.
+De tot dusverre onder de verschillende klassen der bevolking levende ballingen hadden
+zich zoodanig gedragen, dat zij de aandacht van den grootvorst hadden getrokken. In
+onderscheidene uitvallen hadden zij, met hun bloed, hunne schuld aan het heilige Rusland
+betaald; het heilige ja, en als zoodanig door zijne kinderen aangebeden! Wassili Fedor
+had zich heldhaftig gedragen. Zijn naam werd meer dan eens genoemd, maar hij had nooit
+gunsten noch gaven gevraagd en toen de ballingen te Irkoetsk er over dachten een bijzonder
+korps op te richten, wist hij zelfs niet dat zij het voornemen hadden hem als hun
+hoofd te kiezen.
+</p>
+<p>Toen de politiemeester dezen naam voor den grootvorst had uitgesproken, antwoordde
+deze dat hij hem niet onbekend was.
+</p>
+<p>»Inderdaad,” antwoordde generaal Woranzoff, »Wassili Fedor is een onverschrokken,
+moedig man. Zijn invloed op zijne makkers is altijd zeer groot geweest.”
+</p>
+<p>»Sedert wanneer is hij te Irkoetsk?” vroeg de grootvorst.
+</p>
+<p>»Sedert twee jaar.”
+</p>
+<p>»En zijn gedrag …?”
+</p>
+<p>»Zijn gedrag,” antwoordde de politiemeester, »is dat van iemand, die zich onderwerpt
+aan de bijzondere wetten, waaronder hij staat.”
+</p>
+<p>»Generaal,” antwoordde de grootvorst, »wil hem mij dadelijk voorstellen.”
+</p>
+<p>De bevelen van den grootvorst werden uitgevoerd en nog geen half uur later, werd Wassili
+Fedor in zijne tegenwoordigheid binnengeleid.
+</p>
+<p>Het was een man van ten hoogste veertig jaar, kloek, met een streng en treurig gelaat.
+Men gevoelde dat zijn geheele leven was <span class="corr" id="xd34e5274" title="Bron: saamtevatten">samen te vatten</span> in dit enkele woord: <span class="ex">worstelen</span>; hij had geworsteld en geleden. Zijne gelaatstrekken hadden verwonderlijk veel van
+die zijner dochter Nadia Fedor.
+</p>
+<p>Meer dan iemand anders was hij door den Tartaarschen inval in zijn teederste genegenheid
+getroffen, daar hij de grootste hoop van dezen op acht duizend wersten van zijne geboortestad
+verbannen vader vernietigde. Een brief had hem den dood zijner vrouw bericht en, tegelijkertijd,
+het vertrek zijner dochter, die van het gouvernement <span class="pageNum" id="pb248">[<a href="#pb248">248</a>]</span>vergunning had verkregen om zich bij hem te Irkoetsk te voegen.
+</p>
+<p>Nadia had Riga den 10<sup>den</sup> Juli moeten verlaten. De inval dagteekende van 15 Juli. Indien Nadia, op dit tijdstip,
+de grens was overgetrokken, wat was er dan van haar te midden der overweldigers geworden?
+Men begrijpt dat deze vader door ongerustheid verteerd werd, daar hij, sedert dien
+tijd, niets van zijne dochter had vernomen.
+</p>
+<p>Wassili Fedor maakte eene buiging voor den grootvorst en wachtte tot hij ondervraagd
+werd.
+</p>
+<p>»Wassili Fedor,” zeide de grootvorst tot hem, »uwe makkers in de ballingschap hebben
+gevraagd om eene keurbende te vormen. Weten zij dat men zich in zoodanig korps tot
+den laatsten man moet laten dooden?”
+</p>
+<p>»Dat weten zij,” antwoordde Wassili Fedor.
+</p>
+<p>»Zij verlangen u als aanvoerder.”
+</p>
+<p>»Mij, Uwe Hoogheid?<span id="xd34e5296">”</span>
+</p>
+<p>»Stemt gij er in toe u aan hun hoofd te plaatsen?”
+</p>
+<p>»Ja, indien het welzijn van Rusland het vordert.”
+</p>
+<p>»Commandant Fedor,” sprak de grootvorst, »gij zijt geen balling meer.”
+</p>
+<p>»Ik dank Uwe Hoogheid, maar kan ik hen, die het nog zijn, bevelen?”
+</p>
+<p>»Zij zijn het niet meer!”
+</p>
+<p>Zoo verleende de broeder van den czaar genade aan de makkers zijner ballingschap,
+die nu zijn wapenbroeders waren!
+</p>
+<p>Wassili Fedor drukte vol aandoening de hand, die de grootvorst hem toestak en verwijderde
+zich.
+</p>
+<p>Deze zeide glimlachend, terwijl hij zich tot zijne officieren wendde:
+</p>
+<p>»De czaar zal niet weigeren den genadebrief, dien ik op hem trek, aantenemen. Wij
+hebben helden noodig om de hoofdstad van Siberië te verdedigen en ik heb ze daar gemaakt.”
+</p>
+<p>Inderdaad was die gratie aan de ballingen te Irkoetsk verleend, eene daad van rechtvaardigheid,
+die van een goede staatkunde getuigde.
+</p>
+<p>Het was toen nacht geworden. Door de vensters van het paleis schenen de vuren van
+het Tartaarsche kamp, die aan gene zijde van de Angara schitterden. De stroom kruide
+talrijke ijsschotsen, waarvan er eenigen tegen de eerste palen van de voormalige houten
+bruggen bleven liggen. Die welke de stroom in de vaargeul hield, dreven met buitengewone
+snelheid af. Het was blijkbaar dat, zoo als het hoofd der kooplieden had doen opmerken,
+de Angara niet gemakkelijk over hare geheele oppervlakte kon bevriezen. Het gevaar
+om van die zijde aangevallen te worden, boezemde den verdedigers van Irkoetsk dus
+geene zorg in.
+</p>
+<p>Het had tien uur ’s avonds geslagen. De grootvorst was op het punt zijne officieren
+te laten weggaan en zich naar zijne vertrekken te begeven, toen zich een geraas buiten
+het paleis deed hooren.
+</p>
+<p>Bijna op hetzelfde oogenblik werd de deur der zaal geopend en <span class="pageNum" id="pb249">[<a href="#pb249">249</a>]</span>verscheen er een adjudant die, naar den grootvorst toegaande, zeide:
+</p>
+<p>»Uwe Hoogheid, een koerier van den czaar!”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p249width" id="p249"><img src="images/p249.jpg" alt="Wassili Fedor." width="493" height="720"><p class="figureHead">Wassili Fedor.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb250">[<a href="#pb250">250</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch30" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6072">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXX.</h2>
+<h2 class="main">Een koerier van den czaar.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Eene plotselinge beweging dreef alle leden van den raad naar de half openstaande deur.
+Een koerier van den czaar, te Irkoetsk aangekomen! Zoo deze officieren een oogenblik
+over de onwaarschijnlijkheid van dit feit hadden nagedacht, zouden zij het zeker voor
+onmogelijk hebben gehouden.
+</p>
+<p>De grootvorst was haastig naar zijn adjudant toegestapt en zeide:
+</p>
+<p>»Die koerier!”
+</p>
+<p>Er trad een man binnen. Hij zag er uitgeput van vermoeienis uit. Hij droeg de kleeding
+van een Siberischen boer, die versleten en gescheurd was en die sporen van kogels
+vertoonde. Eene <span id="xd34e5330">Moscovische</span> muts dekte zijn hoofd. Eene slecht geheelde houw liep dwars over zijn gelaat. Die
+man had blijkbaar een langen en moeilijken weg afgelegd. De slechte toestand van zijn
+schoeisel bewees zelfs dat hij een gedeelte van zijne reis te voet had afgelegd.
+</p>
+<p>»Zijne Hoogheid de grootvorst,” riep hij uit toen hij binnen trad.
+</p>
+<p>De grootvorst ging naar hem toe.
+</p>
+<p>»Gij zijt een koerier van den czaar?” vroeg hij.
+</p>
+<p>»Ja, Uwe Hoogheid.”
+</p>
+<p>»Gij komt.…?”
+</p>
+<p>»Van Moskou.”
+</p>
+<p>»Gij hebt Moskou verlaten.…?”
+</p>
+<p>»Den 15<sup>den</sup> Juli.”
+</p>
+<p>»Gij heet.…?”
+</p>
+<p>»Michael Strogoff.”
+</p>
+<p>Het was Ivan Ogareff. Hij had den naam en de hoedanigheid aangenomen van hem, dien
+hij tot machteloosheid gedoemd waande. Noch de grootvorst, noch iemand anders kenden
+hem te Irkoetsk en het was zelfs niet noodig geweest dat hij zich vermomde. Daar hij
+zijne voorgewende identiteit kon staven, zou niemand aan hem kunnen twijfelen. Door
+een ijzeren wil gesteund, kwam hij alzoo door verraad en moord de ontknooping van
+het invalstreurspel verhaasten.
+</p>
+<p>Na het antwoord van Ivan Ogareff gaf de grootvorst een teeken en verwijderden al zijne
+officieren zich.
+</p>
+<p>De valsche Michael Strogoff en hij bleven alleen in de zaal.
+</p>
+<p>De grootvorst bekeek Ivan Ogareff zeer aandachtig en vroeg toen:
+</p>
+<p>»Gij waart 15 Juli te Moskou?”
+</p>
+<p>»Ja, Uwe Hoogheid en ’s nachts van 14 op 15 Juli, heb ik Zijne Majesteit den czaar
+in het <span id="xd34e5355">Nieuwe Paleis</span> gezien.”
+<span class="pageNum" id="pb251">[<a href="#pb251">251</a>]</span></p>
+<p>»Hebt gij een brief van den czaar?”
+</p>
+<p>»Hier is hij.”
+</p>
+<p>En Ivan Ogareff gaf den grootvorst den keizerlijken brief over, die microscopische
+afmetingen had aangenomen.
+</p>
+<p>»Is deze brief u in dien staat ter hand gesteld?”
+</p>
+<p>»Neen, Uwe Hoogheid, maar ik heb den omslag moeten verscheuren, om haar beter voor
+de soldaten van den emir te verbergen.”
+</p>
+<p>»Zijt gij dan bij de Tartaren gevangen geweest?”
+</p>
+<p>»Ja, Uwe Hoogheid, eenige dagen,” antwoordde Ivan Ogareff. »Daarom ben ik, hoewel
+15 Juli van Moskou vertrokken, zooals de dagteekening van den brief aanwijst, eerst
+2 October te Irkoetsk aangekomen, dus na eene reis van negen en zeventig dagen.”
+</p>
+<p>De grootvorst nam den brief aan. Hij ontvouwde hem en herkende de handteekening van
+den czaar, voorafgegaan door het eigenhandig geschreven vaste formulier. Er bleef
+dus, ten aanzien van de echtheid van brief en koerier, geen twijfel over. Had de woeste
+uitdrukking van zijn gelaat den grootvorst aanvankelijk wantrouwen ingeboezemd, waarvan
+hij niets liet blijken, dat wantrouwen was nu geheel geweken.
+</p>
+<p>De grootvorst sprak niet gedurende eenige oogenblikken. Hij las den brief zeer langzaam,
+ten einde den zin er van goed te vatten.
+</p>
+<p>Daarna het gesprek hervattende, vroeg hij:
+</p>
+<p>»Michael Strogoff, weet gij den inhoud van dezen brief?”
+</p>
+<p>»Ja, Uwe Hoogheid. Ik kon in de noodzakelijkheid komen om hem te vernietigen opdat
+hij niet in de handen der Tartaren zou vallen en, in dit geval, wilde ik de woorden
+nauwkeurig aan Uwe Hoogheid overbrengen.”
+</p>
+<p>»Gij weet dat deze brief ons gebiedt te Irkoetsk te sterven, liever dan de stad over
+te geven?”
+</p>
+<p>»Ik weet het.”
+</p>
+<p>»Gij weet ook dat hij eene aanwijzing bevat van de bewegingen der troepen, die vereenigd
+zijn, om den inval tot staan te brengen?”
+</p>
+<p>»Ja, Uwe Hoogheid, maar die bewegingen zijn niet gelukt.”
+</p>
+<p>»Wat wilt gij daarmede zeggen?”
+</p>
+<p>»Ik wil zeggen, dat Ichim, Omsk, Tomsk, om slechts van de gewichtigste plaatsen der
+beide Siberiën te spreken, achtereenvolgens door de soldaten van Feofar-Khan zijn
+bezet.”
+</p>
+<p>»Maar is er gevochten? Hebben onze kozakken zich met de Tartaren gemeten?”
+</p>
+<p>»Onderscheidene keeren, Uwe Hoogheid.”
+</p>
+<p>»En zijn ze teruggeslagen?”
+</p>
+<p>»Zij waren te zwak in getal.”
+</p>
+<p>»Waar hebben de ontmoetingen, waarvan gij spreekt, plaats gehad?”
+<span class="pageNum" id="pb252">[<a href="#pb252">252</a>]</span></p>
+<p>»Te Kolivan, te Tomsk.…”
+</p>
+<p>Tot hiertoe had Ivan Ogareff slechts de waarheid gezegd, maar met het oogmerk om de
+verdedigers van Irkoetsk aan het wankelen te brengen, door de voordeden door de troepen
+van den emir behaald, te overdrijven, voegde hij er bij:
+</p>
+<p>»En eene derde keer vóor Krasnoïarsk.”
+</p>
+<p>»En dit laatste gevecht?.…” vroeg de grootvorst, wiens gesloten lippen aan zijne woorden
+bijna geen doortocht lieten.
+</p>
+<p>»Het was meer dan een gevecht, Uwe Hoogheid, het was een veldslag.”
+</p>
+<p>»Een veldslag?”
+</p>
+<p>»Twintig duizend Russen uit de provinciën en uit het gouvernement Tobolsk aangerukt,
+ontmoetten honderd vijftig duizend Tartaren en werden, niettegenstaande hun moedig
+gedrag, vernietigd.”
+</p>
+<p>»Gij liegt!” riep de grootvorst uit, die te vergeefs zijne woede trachtte meester
+te blijven.
+</p>
+<p>»Ik spreek de waarheid, Uwe Hoogheid,” antwoordde Ivan Ogareff. »Ik was bij den veldslag
+van Krasnoïarsk tegenwoordig en daar ben ik gevangen genomen!”
+</p>
+<p>De grootvorst hernam zijne bedaardheid en deed Ivan Ogareff door een teeken begrijpen,
+dat hij aan zijne geloofwaardigheid niet twijfelde.
+</p>
+<p>»Op welken dag heeft die veldslag van Krasnoïarsk plaats gehad?” vroeg hij.
+</p>
+<p>»Den 5<sup>den</sup> September.”
+</p>
+<p>»En nu zijn al de Tartaarsche troepen om Irkoetsk verzameld?”
+</p>
+<p>»Allen.”
+</p>
+<p>»En gij schat ze.…?”
+</p>
+<p>»Op vier honderd duizend man.”
+</p>
+<p>Nieuwe overdrijving van Ivan Ogareff in het begrooten der sterkte van de Tartaarsche
+troepen en altijd met hetzelfde oogmerk.
+</p>
+<p>»En heb ik niet de minste hulp uit de westelijke provinciën te wachten?” vroeg de
+grootvorst.
+</p>
+<p>»Volstrekt geene, Uwe Hoogheid, ten minste vóor den winter.”
+</p>
+<p>»Welnu, Michael Strogoff, verneem dan dit. Al mocht noch uit het westen, noch uit
+het oosten, mij eenige hulp geworden en al waren die barbaren ook zes honderd duizend
+man sterk, toch zal ik Irkoetsk niet overgeven!”
+</p>
+<p>Het boosaardig oog van Ivan Ogareff knipte even. De verrader scheen daarmede te willen
+zeggen, dat de broeder van den czaar zijne rekening buiten het verraad maakte.
+</p>
+<p>De grootvorst, die van een zenuwachtig gestel was, had groote moeite om zijne kalmte
+te bewaren, toen hij deze ongunstige tijdingen vernam. Hij liep heen en weer door
+de zaal onder de oogen van Ivan Ogareff, die hem verslonden als eene voor zijne wraak
+bestemde prooi. Hij stond voor de vensters stil, hij keek naar de <span class="pageNum" id="pb253">[<a href="#pb253">253</a>]</span>wachtvuren in het Tartaarsche kamp, hij trachtte de geluiden op te vangen, waarvan
+de meesten ontstonden door den schok der ijsschotsen, die door den stroom der Angara
+werden meegevoerd.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p253width" id="p253"><img src="images/p253.jpg" alt="Er trad een man binnen, uitgeput van vermoeienis." width="501" height="720"><div class="figAnnotation p253width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb250">Blz. 250</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">Er trad een man binnen, uitgeput van vermoeienis.</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb254">[<a href="#pb254">254</a>]</span></p>
+<p>Er verliep een kwartuur uurs, zonder dat hij eene andere vraag deed. Den brief vervolgens
+weder opnemende, herlas hij er eene zinsnede uit en zeide hij:
+</p>
+<p>»Gij weet, Michael Strogoff, dat er op dit oogenblik sprake is van een verrader, voor
+wien ik mij wachten moet?”
+</p>
+<p>»Ja, Uwe Hoogheid.”
+</p>
+<p>»Hij moet trachten vermomd binnen Irkoetsk te dringen, zich van mijn vertrouwen meester
+te maken om daarna, op een gegeven oogenblik, de stad aan de Tartaren over te leveren.”
+</p>
+<p>»Dat weet ik alles, Uwe Hoogheid, en ik weet ook dat Ivan Ogareff gezworen heeft zich
+persoonlijk op den broeder van den czaar te wreken.”
+</p>
+<p>»Waarom?”
+</p>
+<p>»Men zegt dat die officier door den grootvorst tot een vernederend verlies van zijn
+graad veroordeeld is.”
+</p>
+<p>»Ja.… dat herinner ik mij.… maar dat verdiende de ellendeling die later tegen zijn
+land zou dienen en er een inval van barbaren zou heenvoeren!”
+</p>
+<p>»Zijne Majesteit de czaar,” antwoordde Ivan Ogareff, »hechtte er vooral veel aan dat
+gij verwittigd werdt van de booze plannen die Ivan Ogareff tegen uwen persoon smeedt.”
+</p>
+<p>»Ja.… de brief deelt mij dat mede.…”
+</p>
+<p>»En Zijne Majesteit heeft het mij persoonlijk gezegd en mij gewaarschuwd om, op mijne
+reis door Siberië, tegen dien verrader op mijne hoede te wezen.”
+</p>
+<p>»Hebt gij hem ontmoet?”
+</p>
+<p>»Ja, Uwe Hoogheid, na den slag van Krasnoïarsk. Had hij kunnen vermoeden dat ik een
+brief overbracht aan Uwe Hoogheid gericht en waarin zijne plannen ontsluierd werden,
+hij zou mij geene genade verleend hebben.”
+</p>
+<p>»Ja, gij waart verloren geweest!” antwoordde de grootvorst. »En hoe hebt gij kunnen
+ontsnappen?”
+</p>
+<p>»Door mij in de Irtisch te werpen.”
+</p>
+<p>»En hoe zijt gij binnen Irkoetsk gekomen?”
+</p>
+<p>»Onder begunstiging van een uitval die dezen avond is gedaan om een Tartaarsche afdeeling
+terug te drijven. Ik heb mij onder de verdedigers der stad geschaard, ik heb mij doen
+herkennen en men heeft mij dadelijk voor Uwe Hoogheid gebracht.”
+</p>
+<p>»Goed, Michael Strogoff,” antwoordde de grootvorst. »Gij hebt, gedurende die moeielijke
+zending, moed en ijver betoond. Ik zal het niet vergeten. Hebt gij mij eenige gunst
+te vragen?”
+</p>
+<p>»Geene andere dan de vergunning om aan de zijde van Uwe Hoogheid te strijden,” antwoordde
+Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>»Het zij zoo, Michael Strogoff. Van dit oogenblik verbind ik u aan mijn persoon en
+zult gij in dit paleis wonen.”
+</p>
+<p>»En, indien Ivan Ogareff, volgens de bedoeling, die men hem <span class="pageNum" id="pb255">[<a href="#pb255">255</a>]</span>toeschrijft, zich onder een valschen naam aan Uwe Hoogheid laat voorstellen?.…”
+</p>
+<p>»Dan zullen we, dank aan u die hem kent, hem ontmaskeren en ik zal hem onder den knoet
+laten omkomen. Ga.”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff, bedenkende dat hij kapitein in het korps koeriers van den czaar was,
+groette op militaire wijze en vertrok.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff had zijne onwaardige rol dus met goed gevolg gespeeld. Van het vertrouwen
+van den grootvorst was hij geheel en ten volle verzekerd. Hij kon er misbruik van
+maken, wanneer en waar hij wilde. Hij zou hetzelfde paleis bewonen. Hij zou achter
+de geheimen der verdediging komen. Hij had den toestand dus in handen. Niemand te
+Irkoetsk kende hem, niemand kon hem ontmaskeren. Hij besloot dus, zonder uitstel,
+aan het werk te gaan.
+</p>
+<p>Inderdaad drong de tijd. De stad moest over zijn vóor de aankomst der Russen uit het
+noorden en het oosten, en dat was eene zaak van slechts weinige dagen. Waren de Tartaren
+eens meester van Irkoetsk, dan zou het niet gemakkelijk op hen te heroveren zijn.
+Moesten zij het later opgeven, dan zouden zij het niet doen zonder het tot den grond
+toe verwoest te hebben en zonder dat het hoofd van den grootvorst voor de voeten van
+Feofar-Khan was gerold.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff, die volle vrijheid had om te kijken, waar te nemen, te handelen, hield
+zich reeds den volgenden dag bezig om de wallen te bezoeken. Overal werd hij met de
+hartelijkste gelukwenschen begroet door officieren, soldaten en burgers. Die koerier
+van den czaar was voor hen als het ware een band, die hen aan het keizerrijk hechtte.
+Ivan Ogareff verhaalde dan, met een onbeschaamdheid die zich nooit verraadde, de verzonnen
+ongevallen zijner reis. Daarna sprak hij zeer behendig, zonder er te veel nadruk op
+te leggen, over het ernstige van den toestand, terwijl hij, zooals hij bij den grootvorst
+had gedaan, de voordeelen door de Tartaren behaald en de krachten waarover deze barbaren
+beschikten, zeer overdreef. Naar zijn zeggen zou de verwachte hulp, zoo zij al aankwam,
+niet afdoende zijn en stond het te vreezen dat een onder de muren van Irkoetsk geleverde
+veldslag even noodlottig zou afloopen als de slagen van Kolivan, Tomsk en Krasnoïarsk.
+</p>
+<p>Met deze boosaardige gezegden liep Ivan Ogareff niet te koop. Hij ging zeer omzichtig
+te werk om ze langzamerhand in het gemoed der verdedigers van Irkoetsk te doen doordringen.
+Hij scheen slechts, en met tegenzin, te antwoorden, wanneer hij daartoe door vragen
+gedrongen werd. In ieder geval voegde hij er steeds bij, dat men zich tot den laatsten
+man moest verdedigen en dat men liever de stad moest in de lucht laten springen, dan
+haar over te geven!
+</p>
+<p>Het kwaad zou er niettemin om gesticht zijn, zoo dit mogelijk ware geweest. Maar de
+bezetting en de bevolking van Irkoetsk waren te vaderlandlievend, om aan het wankelen
+te worden gebracht. Niemand van deze soldaten of burgers, opgesloten in eene stad
+aan <span class="pageNum" id="pb256">[<a href="#pb256">256</a>]</span>het einde der Aziatische wereld, zou er aan gedacht hebben om van overgaaf te spreken.
+De verachting van den Rus voor deze barbaren was grenzenloos.
+</p>
+<p>Van den anderen kant vermoedde niemand de schandelijke rol die Ivan Ogareff speelde;
+niemand kon gissen dat de gewaande koerier van den czaar slechts een verrader was.
+</p>
+<p>Eene zeer natuurlijke omstandigheid was oorzaak dat, dadelijk na de aankomst van Ivan
+Ogareff, tusschen hem en een der dapperste verdedigers der stad, Wassili Fedor, veelvuldige
+betrekkingen ontstonden.
+</p>
+<p>Men weet door welke onrust deze ongelukkige vader verteerd werd. Wat was er van zijne
+dochter, Nadia Fedor geworden, indien zij Rusland verlaten had op den dag, aangegeven
+in den laatsten brief dien hij uit Riga ontvangen had? Trachtte zij nog om door de
+overheerde provinciën te trekken of was zij reeds lang gevangen genomen? De eenige
+verzachting voor zijne smart vond Wassili in een gevecht tegen de Tartaren, eene gelegenheid
+die zich, naar zijn zin, te weinig voordeed.
+</p>
+<p>En, toen Wassili Fedor nu de zoo onverwachte aankomst van een koerier des czaars vernam,
+had hij als een voorgevoel dat deze koerier hem tijding van zijne dochter zou brengen.
+Het was waarschijnlijk slechts eene denkbeeldige hoop, maar hij hield er zich aan
+vast. Was deze koerier niet gevangen, toen Nadia het wellicht ook was?
+</p>
+<p>Wassili Fedor ging Ivan Ogareff opzoeken, die deze gelegenheid aangreep om in dagelijksche
+betrekking met den commandant te geraken. Hoopte deze renegaat deze omstandigheid
+te benuttigen? Mat hij iedereen naar zich zelven af? Meende hij dat een Rus, zelfs
+een staatkundige balling, laag genoeg kon wezen om zijn land te verraden?
+</p>
+<p>Wat er van zij, Ivan Ogareff beantwoordde, met kunstig geveinsde bereidwilligheid,
+de beleefdheden die Nadia’s vader hem bewees. De laatste begaf zich, reeds daags na
+de aankomst van den gewaanden koerier, naar het paleis van den gouverneur-generaal.
+Daar maakte hij Ivan Ogareff bekend met de omstandigheden waaronder zij Europeesch
+Rusland verlaten had en vertelde hem hoe ongerust hij thans ten haren opzichte was.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff kende Nadia niet, hoewel hij haar ontmoet had op de wisselplaats te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span>, toen zij er zich met Michael Strogoff bevond. Maar toen had hij op haar even weinig
+acht geslagen als op de beide dagbladschrijvers, die gelijktijdig in het posthuis
+waren. Hij kon dus aan Wassili omtrent zijne dochter niets mededeelen.
+</p>
+<p>»Maar op welk tijdstip,” vroeg Ivan Ogareff, »zou uwe dochter het Russisch grondgebied
+verlaten hebben?”
+</p>
+<p>»Zoo wat op denzelfden tijd als gij,” antwoordde Wassili Fedor.
+</p>
+<p>»Ik heb Moskou 15 Juli verlaten.”
+<span class="pageNum" id="pb257">[<a href="#pb257">257</a>]</span></p>
+<p></p>
+<div class="figure p257width" id="p257"><img src="images/p257.jpg" alt="De ellendeling, door eene onweerstaanbare kracht opgeheven...." width="506" height="720"><div class="figAnnotation p257width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb266">Blz. 266</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">De ellendeling, door eene onweerstaanbare kracht opgeheven.…</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>»Nadia moet op datzelfde tijdstip Moskou verlaten hebben. Haar brief meldde het bepaald.”
+</p>
+<p>»Was zij op 15 Juli te Moskou?” vroeg Ivan Ogareff.
+<span class="pageNum" id="pb258">[<a href="#pb258">258</a>]</span></p>
+<p>»Ja zeker op dat tijdstip.”
+</p>
+<p>»Welnu!.…” antwoordde Ivan Ogareff, maar zich bedenkende, zeide hij:
+</p>
+<p>»Maar neen. Ik bedrieg mij.… Ik zou de dagen verwarren.…<span id="xd34e5497">”</span> liet hij er op volgen. <span id="xd34e5499">»</span>Het is ongelukkig zeer waarschijnlijk dat uwe dochter de grens zal overschreden hebben
+en slechts éene hoop blijft u over, namelijk: dat zij niet verder zal zijn gegaan,
+toen zij de berichten van den Tartaarschen inval vernam!”
+</p>
+<p>Wassili Fedor liet het hoofd zakken. Hij kende Nadia en hij wist wel dat niets haar
+vertrek zou hebben kunnen tegenhouden.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff had weder, zonder noodzaak, een waarlijk wreede daad gepleegd. Met éen
+woord had hij Wassili Fedor gerust kunnen stellen. Want hoewel Nadia, onder de omstandigheden
+die bekend zijn, de Siberische grens had overschreden, zou Wassili Fedor, zoo hij
+de dagteekening, waarop zijne dochter zich te Nijni-Novgorod bevond, vergeleken had
+met de dagteekening van het besluit, houdende verbod om het verlaten, ongetwijfeld
+tot het besluit zijn gekomen dat Nadia niet aan de gevaren van den inval kon hebben
+blootgestaan en dat zij zich, ondanks haar zelve, nog op het Europeesche grondgebied
+van het keizerrijk bevond.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff zijne inborst volgende als een man, wien het lijden van anderen niet
+meer kon treffen, kon dit woord zeggen.… Hij zeide het niet.
+</p>
+<p>Wassili Fedor verwijderde zich met een gebroken hart. Na dit onderhoud was zijne laatste
+hoop vervlogen.
+</p>
+<p>Gedurende beide volgende dagen, 3 en 4 October, ontbood de grootvorst den gewaanden
+Michael Strogoff onderscheidene malen en liet hij hem alles herhalen wat hij in het
+kabinet des keizers in het <span id="xd34e5507">Nieuwe</span> Paleis gehoord had. Op al deze vragen voorbereid, antwoordde Ivan Ogareff zonder
+ooit te aarzelen. Met voordacht maakte hij er geen geheim van dat het gouvernement
+van den czaar door den inval ten eenenmale verrast was, dat de opstand in het grootste
+geheim was voorbereid, dat de Tartaren reeds van de linie van de Obi meester waren
+toen het bericht van den inval te Moskou aankwam en, eindelijk, dat in de Russische
+provinciën niets gereed was om de troepen ter verdrijving der overweldigers noodig,
+naar Siberië te zenden.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff, die in zijn doen en laten volkomen vrij was, ging vervolgens Irkoetsk
+bestudeeren, namelijk den toestand zijner versterkingswerken en hunne zwakke punten,
+ten einde later van zijne waarnemingen voordeel te kunnen trekken in het geval, dat
+eenige omstandigheid hem de volvoering van zijne verraderlijke daad mocht beletten.
+In het bijzonder onderzocht hij de Bolchaïa-poort, die hij wilde overleveren.
+</p>
+<p>Tweemaal ’s avonds kwam hij op het glacis van deze poort. Hij wandelde er zonder vrees
+van zich bloottestellen aan de schoten <span class="pageNum" id="pb259">[<a href="#pb259">259</a>]</span>der belegeraars, wier voorposten zich minstens op eene werst van de wallen bevonden.
+Hij wist wel dat hij geen gevaar liep en dat hij zelfs herkend werd. Ook merkte hij
+eene schim op, die tot aan den voet der aardwerken sloop.
+</p>
+<p>Sangarre beproefde, met levensgevaar, om zich met Ivan Ogareff in gemeenschap te stellen.
+Overigens genoten de belegerden, sedert twee dagen, eene rust waaraan de Tartaren
+hen, sedert den aanvang der belegering, niet gewend hadden.
+</p>
+<p>Dit had plaats op bevel van Ivan Ogareff. De luitenant van Feofar-Khan had gewild
+dat elke poging om de stad met geweld te nemen, gestaakt werd. Ook nam het geschut
+een volstrekt stilzwijgen in acht, sedert zijne aankomst te Irkoetsk. Misschien—dat
+hoopte hij ten minste—zou de waakzaamheid der belegerden verflauwen. In elk geval
+zouden duizenden Tartaren aan de voorposten gereed staan om zich op de van verdediging
+ontbloote poort te werpen, zoodra Ivan Ogareff hun het tijdstip van handelen zou hebben
+bekend gemaakt.
+</p>
+<p>Dit kon intusschen niet lang uitblijven. De slag moest geslagen worden, voordat de
+Russische korpsen in het gezicht van Irkoetsk aankwamen. Ivan Ogareff nam een besluit
+en dienzelfden avond viel er, van het glacis, een briefje in de handen van Sangarre.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff had besloten Irkoetsk den volgenden dag, in den nacht van 5 op 6 October,
+te twee uur des morgens, <span class="corr" id="xd34e5521" title="Bron: overteleveren">over te leveren</span>.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch31" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6081">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXXI.</h2>
+<h2 class="main">De nacht van 5 op 6 October.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het plan van Ivan Ogareff was met de grootste zorg opgemaakt en, behoudens onwaarschijnlijke
+kansen, moest het gelukken. Het kwam er op aan dat de Bolchaïa-poort vrij was op het
+oogenblik dat hij haar zou overleveren. Daarom moest, op dat oogenblik, de aandacht
+der belegerden naar een ander punt der stad worden afgetrokken. Er was alzoo omtrent
+eene afleiding met den emir overeengekomen.
+</p>
+<p>Deze afleiding moest aan de zijde der voorstad van Irkoetsk plaats hebben, boven-
+en benedenwaarts van den stroom, op den rechteroever. De aanval op deze punten zou
+zeer ernstig zijn en tegelijkertijd zou een schijn-overtocht van de Angara op haren
+linkeroever beproefd worden. Waarschijnlijk zou de Bolchaïa-poort dan van troepen
+ontbloot worden, te meer omdat de Tartaarsche posten <span class="pageNum" id="pb260">[<a href="#pb260">260</a>]</span>aan die zijde achterwaarts verplaatst wordende, het den schijn zou hebben alsof deze
+ingerukt waren.
+</p>
+<p>Men schreef 5 October. Binnen vier en twintig uren moest de hoofdstad van Oostelijk-Siberië
+in handen van den emir zijn en de grootvorst in de macht van Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>Gedurende dien dag had er eene ongewone beweging plaats in het kamp aan de Angara.
+Uit de ramen van het paleis en van de huizen op de rechteroever, zag men duidelijk
+dat op den tegenoverliggenden oever groote toebereidselen werden gemaakt. Talrijke
+afdeelingen Tartaren richtten zich naar het kamp en kwamen van uur tot uur de troepen
+des emirs versterken. Het was de overeengekomen afleiding die, op zeer merkbare wijze,
+werd gereedgemaakt.
+</p>
+<p>Overigens verheelde Ivan Ogareff het niet voor den grootvorst dat er, van die zijde,
+een aanval te vreezen was. Hij wist, zeide hij, dat er boven en beneden de stad, eene
+bestorming zou worden beproefd en hij raadde den grootvorst deze meer rechtstreeks
+bedreigde punten te versterken.
+</p>
+<p>Daar de waargenomen toebereidselen den door Ivan Ogareff gegeven raad kracht bijzetten,
+was het dringend noodig daarmede rekening te houden. Na het houden van een krijgsraad
+op het paleis, werden dan ook bevelen gegeven om de verdediging <span class="corr" id="xd34e5538" title="Bron: saamtetrekken">samen te trekken</span> op den rechteroever der Angara en aan de beide uiteinden der stad, daar waar de aardwerken
+op de rivier steunden.
+</p>
+<p>Dat was juist wat Ivan Ogareff wilde. Hij rekende er natuurlijk niet op, dat de Bolchaïa-poort
+zonder verdedigers zou gelaten worden, maar wel dat hun aantal gering zou zijn. Overigens
+had Ivan Ogareff er voor gezorgd dat de afleiding op zoo’n groote schaal zou geschieden,
+dat de grootvorst verplicht zou zijn er zijne geheele beschikbare troepenmacht tegen
+over te stellen.
+</p>
+<p>Bovendien moest eene zeer ernstige gebeurtenis, door Ivan Ogareff bedacht, de uitvoering
+zijner plannen krachtig bevorderen. Al werd Irkoetsk niet op twee van de Bolchaïa-poort
+verwijderde punten en van den rechteroever der rivier aangetast, dan zou de bedoelde
+gebeurtenis nog voldoende zijn geweest om de samenwerking der verdedigers naar het
+punt te lokken, waar Ivan Ogareff hen juist wilde hebben. Hij zou, tegelijkertijd,
+eene vreeselijke ramp teweegbrengen.
+</p>
+<p>Alle kansen stonden dus gunstig om de poort, op het bepaalde uur bijna onbezet, aan
+de duizenden Tartaren over te leveren, die onder beschutting der dichte oostelijke
+wouden stonden te wachten.
+</p>
+<p>Gedurende dezen dag, waren de bezetting en de bevolking van Irkoetsk voortdurend op
+den uitkijk. Alle maatregelen, door een ophanden zijnden aanval op de tot dusver ontziene
+punten geboden, waren genomen. De grootvorst en generaal Woranzoff bezochten de posten,
+die op hun bevel versterkt waren. Het keurkorps van Wassili Fedor bezette het noordelijk
+gedeelte der stad, maar had in last zich derwaarts te begeven, waar het gevaar het
+grootst was. De <span class="pageNum" id="pb261">[<a href="#pb261">261</a>]</span>rechteroever der Angara was voorzien van het weinige geschut dat beschikbaar was.
+Door deze tijdig genomen maatregelen, te danken aan de mededeelingen van Ivan Ogareff
+zoo van pas gedaan, mocht men hopen dat de voorgenomen aanval niet zou gelukken. In
+dat geval zouden de voor het oogenblik ontmoedigde Tartaren eene nieuwe poging tegen
+de stad waarschijnlijk eenige dagen uitstellen. En nu konden de door den grootvorst
+verwachte troepen ieder uur aankomen. Het behoud of het verlies van Irkoetsk hing
+dus slechts aan éen draad.
+</p>
+<p>De zon, dien dag te zes uur twintig minuten opgegaan, ging om vijf uur twintig minuten
+onder, na hare schijf gedurende elf uren boven den gezichteinder rondgewenteld te
+hebben. De schemering zou nog twee uur tegen den nacht te worstelen hebben. Daarna
+zou de ruimte in dichte duisternis gehuld worden, want dikke wolken stapelden zich
+in de lucht op en de maan, die nieuw was, zou zich niet vertoonen.
+</p>
+<p>Deze diepe duisternis zou de plannen van Ivan Ogareff volkomen bevorderen.
+</p>
+<p>Reeds gedurende eenige dagen ging een buitengewoon hevige koude den Siberischen winter
+vooraf en dien avond was zij nog gevoeliger. De op den rechteroever der Angara geplaatste
+soldaten, hadden om hunne aanwezigheid te verbergen, geen wachtvuren aangestoken.
+Zij leden dus vreeselijk door deze geduchte daling der temperatuur. Eenige voeten
+onder hen dreven de ijsschotsen voorbij, die den stroom der rivier volgden. Men had
+ze den geheelen dag in gesloten rijen, tusschen de beide oevers, zien voorbijdrijven.
+Deze door den grootvorst en zijne officieren opgemerkte omstandigheid, werd als zeer
+gelukkig beschouwd. Het was duidelijk dat, zoo het bed der Angara verstopt werd, de
+overtocht geheel ondoenlijk zou worden. De Tartaren zouden vlotten noch schuiten kunnen
+besturen en het was ook niet aan te nemen dat zij den stroom op deze ijsschotsen,
+als ze zich aan elkander vast hadden gehecht, zouden oversteken. Het pas verbonden
+ijsveld zou aan den overgang eener stormkolonne geen voldoenden wederstand hebben
+geboden.
+</p>
+<p>Maar omdat deze omstandigheid den verdedigers van Irkoetsk gunstig scheen, had Ivan
+Ogareff hare verschijning moeten betreuren. Dit was intusschen geenszins het geval!
+De verrader wist maar al te goed, dat de Tartaren den overtocht der Angara niet zouden
+beproeven en dat hunne pogingen van die zijde slechts eene krijgslist zouden zijn.
+</p>
+<p>Intusschen werd de toestand der rivier tegen tien uur ’s avonds merkelijk gewijzigd
+tot groote verrassing der belegerden en, thans, niet in hun voordeel. De overtocht,
+tot dusver onmogelijk, werd eensklaps doenlijk. Het bed der Angara was weder open
+geworden. De ijsschotsen, die gedurende de laatste dagen in grooten getale voorbijgetrokken
+waren, verdwenen benedenwaarts en het was veel als er nu vijf of zes waren in de ruimte,
+tusschen beide oevers begrepen. <span class="pageNum" id="pb262">[<a href="#pb262">262</a>]</span>Zij vertoonden zelfs de samenstelling niet meer van de in gewone omstandigheden en
+onder den invloed eener regelmatige koude gevormde schotsen. Het waren eenvoudige
+brokken van een of ander ijsveld losgescheurd, waarvan de scherpe brokken geene ruwe
+bobbels vertoonden.
+</p>
+<p>De Russische officieren die deze wijziging in den toestand der rivier waarnamen, gaven
+er den grootvorst kennis van. Overigens was, als reden voor die verandering, aantenemen
+dat de ijsschotsen zich op een nauw punt der Angara hadden opgehoopt, zoodanig dat
+zij eene verstopping vormden.
+</p>
+<p>Men weet dat dit het geval was.
+</p>
+<p>De overtocht der Angara stond dus voor de belegeraars open. Daardoor waren de Russen
+genoodzaakt met nog meer oplettendheid wacht te houden.
+</p>
+<p>Tot middernacht viel er niets bijzonders voor. Aan de oostzijde voorbij de Bolchaïa-poort,
+was het volkomen rustig. Geen wachtvuur was er zichtbaar in die dichte wouden, die
+aan den gezichteinder met de laag hangende wolken ineensmolten.
+</p>
+<p>In het kamp van de Angara heerschte daarentegen, blijkens het veelvuldig verplaatsen
+van lichten, groote drukte.
+</p>
+<p>Op eene werst boven en beneden het punt waar de wal zich aan den steilen rivieroever
+aansloot, werd een dof geraas vernomen, ’t welk aantoonde dat de Tartaren op de been
+waren, in afwachting van eenig sein. Weder verliep er een uur. Niets nieuws.
+</p>
+<p>De klok der hoofdkerk van Irkoetsk zou twee uur slaan en nog had geene enkele beweging
+verraden dat de belegeraars vijandelijke bedoelingen in den zin hadden.
+</p>
+<p>De grootvorst en zijne officieren vroegen zich af of zij niet in dwaling gebracht
+waren en of het werkelijk in het plan der Tartaren lag om de stad te willen verrassen.
+De vorige nachten waren, bij lange na, zoo kalm niet geweest. Er vielen toen geweerschoten
+in de richting der voorposten, granaten doorkruisten de lucht en thans, niets.
+</p>
+<p>De grootvorst, generaal Woranzoff en hunne adjudanten wachtten dus, gereed om, naar
+gelang der omstandigheden, bevelen te geven.
+</p>
+<p>Men weet dat Ivan Ogareff eene kamer in het paleis had. Het was eene vrij groote zaal,
+gelijkvloers en waarvan de ramen uitkwamen op een terras dat er langs liep. Men behoefde
+slecht eenige schreden op dit terras te doen om den geheelen loop der Angara te kunnen
+overzien. Er heerschte eene diepe duisternis in deze zaal. Bij een venster staande,
+wachtte Ivan Ogareff het uur van handelen af. Blijkbaar kon hij alleen het sein geven.
+Dit sein eenmaal gegeven zijnde en het meerendeel der verdedigers van Irkoetsk naar
+de openlijk aangetaste punten opgeroepen zijnde, was het zijn voornemen het paleis
+te verlaten en zijn werk te gaan volbrengen. Hij wachtte dus in de duisternis als
+een wild beest, dat gereed is om zich op zijn prooi te werpen.
+<span class="pageNum" id="pb263">[<a href="#pb263">263</a>]</span></p>
+<p>Intusschen vroeg de grootvorst, eenige minuten voor twee uur om Michael Strogoff—den
+eenigen naam dien hij aan Ivan Ogareff kon geven—bij hem te brengen. Een adjudant
+kwam tot voor zijne kamer, die gesloten was. Hij riep hem …
+</p>
+<p>Onbeweeglijk aan het venster staande en onzichtbaar in de schaduw, wachtte Ivan Ogareff
+zich wel antwoord te geven.
+</p>
+<p>Men berichtte dus aan den grootvorst dat de koerier van den czaar, op dit oogenblik,
+niet in het paleis was.
+</p>
+<p>Het sloeg twee uur. Dit was het oogenblik om de met de Tartaren—voor de bestorming
+gereed staande—overeengekomen afleiding te doen aanvangen.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff opende het venster zijner kamer en plaatste zich op den noordelijken
+hoek van het terras.
+</p>
+<p>In de schaduw, beneden hem, stroomden de wateren der Angara, die brullende op de uitstekende
+hoeken der pijlers braken.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff haalde een stuk lont uit zijn zak, stak het aan en deed daarmee een weinig
+met laadkruit doortrokken vlas of werk ontbranden. Dit laatste wierp hij in de rivier …
+</p>
+<p>Het was op bevel van Ivan Ogareff geweest dat stroomen minerale olie op de oppervlakte
+der Angara waren uitgestort!
+</p>
+<p>Boven Irkoetsk werden op den rechteroever naphtabronnen geëxploiteerd, tusschen het
+vlek Poshkavsk en de stad. Ivan Ogareff had besloten om dit vreeselijke middel te
+bezigen om Irkoetsk in brand te steken. Hij maakte zich derhalve meester van de onmetelijke
+vergaarbakken, waarin de brandbare vloeistof bewaard werd.
+</p>
+<p>Het afbreken van een muur was voldoende om ze in groote hoeveelheid te doen wegstroomen.
+</p>
+<p>Dit was dezen nacht, eenige uren geleden, geschied en daarom dreef het vlot, dat den
+echten koerier van den czaar, Nadia en de vluchtelingen overvoerde, op een stroom
+van minerale olie. Door de bressen in deze vergaarbakken, die millioenen kubieke meter
+inhielden, had de naphta zich als een stortvloed naar buiten geworpen en had zij zich,
+de natuurlijke helling van den bodem volgende, over de oppervlakte van de rivier verspreid,
+waarop hare dichtheid haar deed drijven.
+</p>
+<p>Zoo verstond Ivan Ogareff den oorlog! Bondgenoot der Tartaren, handelde hij als een
+Tartaar en tegen zijn eigen landgenooten!
+</p>
+<p>Het brandende werk was op de wateren der Angara geworpen. In een oogenblik alsof de
+stroom uit alkohol bestond, stond de rivier, zoo boven- als benedenwaarts, met de
+snelheid der electriciteit, in vuur. Blauwachtige vlammen kronkelden zich tusschen
+beide oevers. Groote roetkleurige dampen dwarrelden er boven. De enkele ijsschotsen
+die nog afdreven, smolten, door het vurige water aangetast, als was boven een oven
+en het verdampte water ontsnapte in de lucht met een oorverdoovend gefluit.
+</p>
+<p>Op hetzelfde oogenblik ontbrandde geweervuur ten noorden en <span class="pageNum" id="pb264">[<a href="#pb264">264</a>]</span>ten zuiden van de stad. De batterijen in het kamp der Angara vuurden met volle lagen.
+Verscheidene duizenden Tartaren bestormden de aardwerken. De huizen op de oevers van
+hout gebouwd, vatten aan alle zijden vuur. Een ontzettende gloed verdreef de schaduw
+van den nacht.
+</p>
+<p>»Eindelijk!” zeide Ivan Ogareff.
+</p>
+<p>En hij had recht om zich lof toe te zwaaien! De afleiding, die hij uitgedacht had,
+was vreeselijk. De verdedigers van Irkoetsk waren nu tusschen den aanval der Tartaren
+en de verschrikkingen van den brand geplaatst. De klokken luidden en al wat onder
+de bevolking weerbaar was, begaf zich naar de aangevallen punten en naar de huizen
+verteerd door het vuur, dat zich aan de geheele stad dreigde mede te deelen.
+</p>
+<p>De Bolchaïa-poort was bijna vrij. Men had er nauwelijks eenige verdedigers achtergelaten.
+En op aanraden van den verrader zelven, én opdat de zaak, als zij gebeurd zou zijn,
+buiten hem en uit staatkundigen haat zou kunnen worden verklaard, waren deze weinige
+verdedigers uit het kleine korps ballingen gekozen.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff kwam in zijne kamer terug die toen schitterend verlicht was door de vlammen
+der Angara, die zich boven de hekken van het terras verhieven. Daarna maakte hij zich
+gereed om uit te gaan.
+</p>
+<p>Maar nauwelijks had hij de deur geopend, of eene vrouw stortte zich in de kamer met
+natte kleederen en verward haar.
+</p>
+<p>»Sangarre!” riep Ivan Ogareff in het eerste oogenblik van verrassing uit en in de
+verbeelding dat het niemand anders dan de zigeunerin kon zijn.
+</p>
+<p>Het was Sangarre niet, het was Nadia.
+</p>
+<p>Op het oogenblik dat het meisje op de ijsschots gevlucht, een kreet had geslaakt toen
+zij de Angara den brand zag verspreiden, had Michael Strogoff haar in zijne armen
+genomen en was hij met haar ondergedoken om, in de diepten der wateren zelven, eene
+beschutting tegen de vlammen te zoeken. Men weet dat de schots die hen droeg toen
+niet meer dan een dertig vademen van de eerste kade boven Irkoetsk verwijderd was.
+</p>
+<p>Na onder water gezwommen te hebben, gelukte het Michael Strogoff, met Nadia op de
+kade vasten voet te krijgen.
+</p>
+<p>Eindelijk bereikte Michael Strogoff zijn doel! Hij was te Irkoetsk!
+</p>
+<p>»Naar het paleis van den gouverneur!” zeide hij tot Nadia.
+</p>
+<p>Binnen tien minuten kwamen beiden aan den ingang van dat paleis, waarvan de steenen
+grondlagen door de vurige tongen der Angara werden gelekt, maar die door den brand
+niet bereikt konden worden.
+</p>
+<p>Er voorbij stonden al de huizen op den oever in vlammen.
+</p>
+<p>Zonder moeite traden Michael Strogoff en Nadia dat voor iedereen geopende paleis binnen.
+Door de algemeene verwarring merkte niemand hen op, hoewel hunne kleederen doornat
+waren.
+</p>
+<p>Eene menigte officieren die orders kwamen halen en soldaten die <span class="pageNum" id="pb265">[<a href="#pb265">265</a>]</span>ze uitvoerden, vulden de groote zaal gelijkvloers. Daar werden Michael Strogoff en
+het meisje, door een plotseling gedrang van de verschrikte menigte, van elkander gescheiden.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p265width" id="p265"><img src="images/p265.jpg" alt="»Wie heeft dien man gedood?”" width="507" height="720"><div class="figAnnotation p265width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb268">Blz. 268</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»Wie heeft dien man gedood?”</p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb266">[<a href="#pb266">266</a>]</span></p>
+<p>Nadia liep verwilderd door de benedenzalen, haar makker roepende en vragende om voor
+den grootvorst te worden gebracht.
+</p>
+<p>Eene deur, die toegang gaf tot eene van licht schitterende kamer, opende zich voor
+haar. Zij trad binnen en bevond zich onverwachts tegenover hem dien zij te <span class="corr" title="Bron: Ichem">Ichim</span> gezien had, dien zij te Tomsk gezien had, tegenover hem wiens schelmsche hand, een
+oogenblik later, de stad zou overleveren!
+</p>
+<p>»Ivan Ogareff!” riep zij uit.
+</p>
+<p>De ellendeling sidderde toen hij zijn naam hoorde uitspreken. Was zijn ware naam bekend,
+dan leden al zijn plannen schipbreuk. Hem bleef slechts eene zaak over: het wezen,
+dat hem had uitgesproken, onverschillig wie het was, te dooden.
+</p>
+<p>Ivan Ogareff wierp zich op Nadia; maar het meisje plaatste zich, met een mes in de
+hand, tegen den muur, gereed om zich te verdedigen.
+</p>
+<p>»Ivan Ogareff!” schreeuwde Nadia nogmaals, wel wetende dat deze verachte naam haar
+hulp zou doen toekomen.
+</p>
+<p>»Zwijg!” zeide de verrader.
+</p>
+<p>»Ivan Ogareff!” schreeuwde het onverschrokken meisje voor de derde maal met eene stem,
+die de haat tienmaal sterker had gemaakt.
+</p>
+<p>Door woede bedwelmd, trok Ivan Ogareff een dolk uit zijn gordel, wierp zich op Nadia
+en drong haar in een hoek van de zaal.
+</p>
+<p>Het ware met haar gedaan geweest, toen de ellendeling, plotseling door eene onweerstaanbare
+kracht opgeheven, op den grond rolde.
+</p>
+<p>»Michael,” riep Nadia uit.
+</p>
+<p>Het was Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had het geroep van Nadia gehoord. Door hare stem geleid, was hij
+tot aan de kamer van Ivan Ogareff gekomen en door de openstaande deur binnengetreden.
+</p>
+<p>»Vrees niets, Nadia,” zeide hij, zich tusschen haar en Ivan Ogareff plaatsende.
+</p>
+<p>»Ach!” riep het meisje uit, »neem u in acht, broeder!.… De verrader is gewapend!.…
+Hij ziet goed, hij!.…”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff was opgestaan en met den blinde gemakkelijk spel meenende te hebben,
+wierp hij zich op Michael Strogoff. Maar de blinde greep den helderziende met de eene
+hand bij den arm en, met de andere zijn wapen afwerende, smeet hij hem ten tweeden
+male op den grond.
+</p>
+<p>Bleek van woede en schaamte, bedacht Ivan Ogareff zich dat hij een degen droeg. Hij
+trok hem uit de scheede en ging er weer op los.
+</p>
+<p>Hij ook had Michael Strogoff herkend. Een blinde! Tenslotte had hij slechts met een
+blinde te doen! De partij stond schoon voor hem!
+</p>
+<p>Nadia bevreesd voor het gevaar dat haar makker in zoo’n ongelijke worsteling bedreigde,
+vloog naar de deur en riep om hulp.
+</p>
+<p>»Nadia, doe die deur dicht!” zeide Michael Strogoff. »Roep niemand en laat mij mijn
+gang gaan! De koerier van den czaar heeft heden <span class="pageNum" id="pb267">[<a href="#pb267">267</a>]</span>van dien ellendeling niets te vreezen! Laat hij op mij afkomen, zoo hij durft! Ik
+wacht hem af.”
+</p>
+<p>Intusschen sprak Ivan Ogareff, die als een tijger op de loer lag, geen woord. Hij
+had het geluid van zijn stap, zelfs zijne ademhaling wel voor het oor van den blinde
+willen wegdoen. Hij wilde hem treffen voor dat hij hem hoorde naderen; hij wilde hem
+met een wissen stoot treffen. De verrader dacht er niet aan om te vechten, maar om
+hem, wiens naam hij gestolen had, te vermoorden.
+</p>
+<p>Nadia, bevreesd en tegelijkertijd vertrouwende, aanschouwde dit vreeselijk tooneel
+met eene soort van bewondering. Het scheen dat de bedaardheid van Michael Strogoff
+zich plotseling aan haar had medegedeeld. Michael Strogoff had, wel is waar, geen
+ander wapen dan zijn Siberisch mes en hij zag zijn tegenstander niet, die met een
+degen gewapend was. Maar door welke hemelsche goedheid scheen hij hem dan den meester
+te zijn? Hoe kwam het dat hij, zonder zich bijna te verplaatsen, steeds front maakte
+tegenover de punt van zijn degen?
+</p>
+<p>Ivan Ogareff bespiedde, met zichtbaren angst, zijn zonderlingen tegenstander. De bovenmenschelijke
+bedaardheid had invloed op hem. Te vergeefs zeide hij tot zichzelven dat, wanneer
+hij met zijne rede te rade ging, al het voordeel in zulk een ongelijk gevecht, geheel
+aan zijn kant moest zijn. Die onbeweeglijkheid van den blinde verlamde hem. Zijn blik
+had de plek opgezocht waar hij zijn slachtoffer moest treffen.… Hij had haar gevonden!.…
+Wat weerhield hem dan om er een eind aan te maken?.…
+</p>
+<p>Eindelijk deed hij een sprong en richtte hij een degenstoot op Michael Strogoff’s
+borst.
+</p>
+<p>Eene bijna onmerkbare beweging van het mes van den blinde weerde den stoot af. Michael
+Strogoff was niet geraakt en wachtte koelbloedig, zonder uittarting, een tweeden aanval
+af.
+</p>
+<p>Een ijskoud zweet druppelde van het voorhoofd van Ivan Ogareff. Hij ging een pas achterwaarts
+en viel toen weer uit. Maar de tweede stoot trof evenmin als de eerste. Een eenvoudige
+afwering met het breede mes was voldoende om den nutteloozen degen van den verrader
+te doen afwijken.
+</p>
+<p>Deze, dol van woede en schrik tegenover dat levende standbeeld, richtte zijne bevreesde
+blikken op de wijd geopende oogen van den blinde. Die oogen, die tot in het diepst
+zijner ziel schenen te lezen en niet zagen, niet konden zien, die oogen oefenden eene
+verschrikkelijke betoovering op hem uit.
+</p>
+<p>Plotseling liet Ivan Ogareff een kreet hooren.
+</p>
+<p>Er was onverwachts een licht voor zijne gedachte opgegaan.
+</p>
+<p>»Hij ziet,” riep hij uit, <span id="xd34e5657">»</span>hij ziet!.…”
+</p>
+<p>En, als een wild dier dat in zijn hol tracht binnen te sluipen, liep hij achteruit,
+schrede voor schrede en geheel terneergeslagen, naar het achtergedeelte der zaal.
+<span class="pageNum" id="pb268">[<a href="#pb268">268</a>]</span></p>
+<p>Toen kwam er leven in het standbeeld, de blinde liep recht op Ivan Ogareff toe en
+zich vlak voor hem plaatsende, zeide hij:
+</p>
+<p>»Ja, ik zie! Ik zie den knoetslag, waarmee ik u gemerkt heb, verrader en lafaard!
+Ik zie de plek waar ik u nu zal treffen! Verdedig uw leven! Ik verwaardig mij u een
+tweegevecht aan te bieden! Mijn mes zal het tegen uw degen opnemen!”
+</p>
+<p>»Hij ziet,” zeide Nadia tot zichzelve. »Barmhartige God, zou het mogelijk zijn!”
+</p>
+<p>Ivan Ogareff voelde dat hij verloren was. Maar, door eene opwelling zijner wilskracht
+moed vattende, vloog hij met getrokken degen op zijn onwrikbaren tegenstander los.
+De beide klingen kruisten zich, maar het mes van Michael Strogoff, door de hand van
+een Siberisch jager gevoerd, deed den degen in stukken vliegen en de ellendeling viel,
+in het hart getroffen, dood op den grond.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik werd de kamerdeur van buiten opengeduwd. De grootvorst, door zijne
+officieren vergezeld, vertoonde zich op den drempel.
+</p>
+<p>De grootvorst trad voorwaarts. Hij herkende, in het op den grond liggende lijk, dat
+van hem dien hij voor den koerier des czaars hield.
+</p>
+<p>En toen vroeg hij op dreigenden toon:
+</p>
+<p>»Wie heeft die man gedood?”
+</p>
+<p>»Ik,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>Een der officieren legde zijn revolver op zijn slaap aan, gereed om vuur te geven.
+</p>
+<p>»Uw naam?” vroeg de grootvorst, voor dat hij bevel gaf hem het hoofd te verbrijzelen.
+</p>
+<p>»Uwe Hoogheid vrage mij liever den naam van den man die aan hare voeten ligt uitgestrekt!”
+antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»Ik herken dien man! Het is een dienaar van mijn broeder! Het is de koerier van den
+czaar!”
+</p>
+<p>»Uwe Hoogheid, die man is geen koerier van den czaar! Het is Ivan Ogareff!”
+</p>
+<p>»Ivan Ogareff?” riep de grootvorst uit.
+</p>
+<p>»Ja, Ivan de verrader!”
+</p>
+<p>»Maar gij, wie zijt gij dan?”
+</p>
+<p>»Michael Strogoff!”
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch32" class="div1 last-child chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#xd34e6090">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="label">XXXII.</h2>
+<h2 class="main">Besluit.</h2>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Michael Strogoff was niet blind; hij was het nooit geweest. Een zuiver menschelijk
+natuurverschijnsel, van zedelijken en lichamelijken <span class="pageNum" id="pb269">[<a href="#pb269">269</a>]</span>aard, had de werking onschadelijk gemaakt van de gloeiende kling, die de scherprechter
+van Feofar voorbij zijne oogen had laten gaan.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p269width" id="p269"><img src="images/p269.jpg" alt="»... beiden mijne kinderen.”" width="505" height="720"><div class="figAnnotation p269width"><span class="figTop">&nbsp;</span><span class="figBottomRight"><a href="#pb272">Blz. 272</a>.</span></div>
+<p class="figureHead">»… beiden mijne kinderen.<span id="xd34e5694">”</span></p>
+</div><p>
+<span class="pageNum" id="pb270">[<a href="#pb270">270</a>]</span></p>
+<p>Men herinnert zich dat Marfa Strogoff, op het oogenblik der strafoefening, daar stond
+en hare handen naar haar zoon uitstrekte. Michael Strogoff keek haar aan zooals een
+zoon, voor de laatste maal, zijne moeder kan aankijken.
+</p>
+<p>Tranen, die met stroomen van zijn hart naar zijne oogen opwelden en die zijne fierheid
+te vergeefs trachtte in te houden, hadden zich onder zijne oogleden opgehoopt en,
+door langs het hoornvlies te verdampen, hem het gezicht behouden. De laag van stoom
+door zijne tranen gevormd, zich tusschen de gloeiende sabel en zijne oogappels plaatsende,
+was voldoende geweest om de werking der hitte te vernietigen. Het was een soortgelijke
+uitwerking als zich voordoet wanneer een werkman in eene gieterij, na zijne hand in
+het water gedompeld te hebben, haar door eene straal gesmolten ijzer laat gaan zonder
+letsel te bekomen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff had dadelijk begrepen welk gevaar hij zou loopen zoo hij zijn geheim,
+aan wien dan ook, mededeelde. Hij voelde welk voordeel hij uit dezen toestand voor
+de uitvoering zijner voornemens kon trekken. Omdat men hem blind waande, zou men hem
+vrij laten. Hij moest dus blind zijn, voor allen, zelfs voor Nadia; hij moest het,
+in éen woord, overal zijn en geen gebaar, mocht, waar ook, aan de oprechtheid zijner
+rol twijfel kunnen doen opperen. Zijn besluit was genomen. Zelfs zijn leven moest
+hij wagen om aan iedereen het bewijs zijner blindheid te geven en men weet hoe hij
+het waagde.
+</p>
+<p>Alleen zijne moeder wist de waarheid; op het plein te Tomsk had hij het haar in het
+oor gefluisterd, toen hij, in de schaduw over haar gebogen, haar met zijne kussen
+overstelpte.
+</p>
+<p>Men zal nu begrijpen dat, toen Ivan Ogareff, uit wreede spotternij, den keizerlijken
+brief voor zijne oogen, die hij uitgedoofd waande, had gehouden, Michael Strogoff
+dien brief—waarin de snoode bedoelingen van den verrader ontsluierd werden—had kunnen
+lezen en hem ook werkelijk gelezen had. Vandaar die onomstootelijke wil om Irkoetsk
+te bereiken en er zijne zending mondeling te vervullen. Hij wist dat de stad overgeleverd
+zou worden! Hij wist dat het leven van den grootvorst bedreigd was! Het behoud van
+den broeder des czaars en Siberië waren dus nog in zijne handen.
+</p>
+<p>In weinige woorden was dit verhaal aan den grootvorst mede gedeeld en Michael Strogoff
+vertelde ook en met welk eene aandoening! het aandeel dat Nadia in die gebeurtenissen
+had gehad.
+</p>
+<p>»Wie is dat meisje?” vroeg de grootvorst.
+</p>
+<p>»De dochter van Wassili Fedor,” antwoordde Michael Strogoff.
+</p>
+<p>»De dochter van den commandant Fedor,” zeide de grootvorst, »is niet meer de dochter
+ven een balling. Er zijn te Irkoetsk geene ballingen meer!”
+</p>
+<p>Niet zoo bestand tegen de vreugde als tegen de smart, viel Nadia aan de knieën van
+den grootvorst, die haar met de eene <span class="pageNum" id="pb271">[<a href="#pb271">271</a>]</span>hand ophield, terwijl hij de andere aan Michael Strogoff toestak.
+</p>
+<p>Een uur later lag Nadia in haars vaders armen.
+</p>
+<p>Michael Strogoff, Nadia, Wassili Fedor waren bij elkander. Van weerszijden was het
+eene overstelping van geluk.
+</p>
+<p>De dubbele aanval der Tartaren tegen de stad was afgeslagen.
+</p>
+<p>Wassili Fedor had met zijn troepje de eerste aanvallers verpletterd die zich voor
+de Bolchaïa-poort hadden vertoond, er op rekenende dat zij hun geopend zou worden
+en hij, door een instinctmatig voorgevoel gedreven, was er bij blijven staan om de
+verdediging der poort te leiden.
+</p>
+<p>Terzelfder tijde dat de Tartaren teruggeworpen waren, maakten de belegerden zich van
+den brand meester. Daar de vloeiende naphta snel op de oppervlakte der Angara verbrand
+was, hadden de vlammen, die zich tot de huizen op den oever bepaalden, de andere wijken
+der stad gespaard.
+</p>
+<p>Voor het aanbreken van den dag waren de troepen van Feofar-Khan in hunne legerplaats
+teruggekeerd, een goed aantal dooden op de buitenzijde der wallen achterlatende.
+</p>
+<p>Onder de dooden bevond zich de zigeunerin Sangarre, die vergeefs getracht had om zich
+bij Ivan Ogareff te voegen.
+</p>
+<p>De belegeraars beproefden, gedurende twee dagen, geen nieuwe bestorming. De dood van
+Ivan Ogareff had hen ontmoedigd. Hij was de ziel van den aanval en hij alleen had,
+door zijne sedert lang op touw gezette samenzwering, voldoenden invloed op de khans
+en hunne horden uitgeoefend om hen in eene verovering van Aziatisch Rusland mede te
+slepen.
+</p>
+<p>Intusschen waren de verdedigers van Irkoetsk op hun hoede en duurde de omsingeling
+steeds voort.
+</p>
+<p>Maar den 7<sup>den</sup> October, bij de eerste schemering, bulderde het geschut op de hoogten, die Irkoetsk
+omringen.
+</p>
+<p>Het was het hulpleger, dat onder de bevelen van generaal Kisselef aanrukte en op deze
+wijze van zijne aankomst aan den grootvorst bericht gaf.
+</p>
+<p>De Tartaren draalden niet. Zij wilden de kans van een veldslag onder de muren der
+stad niet wagen en het kamp aan de Angara werd onmiddellijk opgebroken.
+</p>
+<p>Irkoetsk was eindelijk verlost.
+</p>
+<p>Met de eerste Russische soldaten waren ook twee vrienden van Michael Strogoff de stad
+binnengekomen. Het waren de onafscheidelijken, Blount en Jolivet. Over de ijsverstopping
+den rechteroever van de Angara bereikt hebbende, hadden zij met de overige vluchtelingen
+kunnen ontsnappen, vóordat de vlammen der Angara het vlot bereikt hadden. Alcide <span class="corr" id="xd34e5735" title="Bron: Jovilet">Jolivet</span> had dit volgenderwijze in zijn zakboekje aangeteekend:
+</p>
+<p>»Op het punt geweest als eene citroen in eene kom punsch <span class="corr" id="xd34e5740" title="Bron: omtekomen">om te komen</span>”.
+<span class="pageNum" id="pb272">[<a href="#pb272">272</a>]</span></p>
+<p>Hunne vreugde was groot, toen zij Nadia en Michael Strogoff gezond en wel terugvonden
+en vooral toen zij vernamen dat hun dappere makker niet blind was, hetgeen Harry Blount
+aanleiding gaf om deze opmerking <span class="corr" id="xd34e5746" title="Bron: inteschrijven">in te schrijven</span>.
+</p>
+<p><span id="xd34e5750">»</span>Gloeiend ijzer kan onvoldoende zijn om de gevoeligheid der gezichtszenuw te vernietigen.
+Eene wijziging noodig!”
+</p>
+<p>Daarna hielden de beide correspondenten, nadat zij te Irkoetsk goed onder dak waren,
+zich onledig met hunne reisindrukken in orde te maken. Vandaar de verzending naar
+Londen en naar Parijs van twee belangwekkende verhalen betreffende den Tartaarschen
+inval en die zich, zonderlingerwijze, slechts op de minst belangrijke punten tegenspraken.
+</p>
+<p>Overigens was de veldtocht voor den emir en zijne bondgenooten ongunstig. Deze inval,
+even nutteloos als alle andere aanvallen tegen den Russischen kolossus, was hun zeer
+noodlottig. Zij waren spoedig door de troepen van den czaar afgesneden, die achtereenvolgens
+al de veroverde steden hernamen. Buitendien was het een vreeselijke winter, zoodat
+van die door koude gedunde troepen, slechts een klein gedeelte de steppen van Tartarije
+terugzag.
+</p>
+<p>De weg van Irkoetsk naar het Oeral-gebergte was nu vrij. De grootvorst had haast om
+naar Moskou terug te keeren, maar hij stelde zijne reis uit om bij eene aandoenlijke
+plechtigheid tegenwoordig te zijn, die eenige dagen na den intocht der Russische troepen
+plaats had.
+</p>
+<p>Michael Strogoff was Nadia gaan bezoeken en had haar, in het bijzijn van haar vader,
+gezegd:
+</p>
+<p>»Nadia, hadt gij, die nu nog mijne zuster zijt, toen gij Riga verliet om naar Irkoetsk
+te gaan, nog een ander verlies dan dat van uwe moeder te betreuren?”
+</p>
+<p>»Neen,” antwoordde Nadia, »geen enkel en van geene enkele soort.”
+</p>
+<p>»Dus hebt gij er geen deel van uw hart achtergelaten?”
+</p>
+<p>»Niets, broeder.”
+</p>
+<p>»Welnu, Nadia,” zeide Michael Strogoff, »dan geloof ik dat God, toen hij ons bijeenbracht
+en ons te zamen zulke harde beproevingen deed ondergaan, ons niet dan voor altijd
+heeft willen vereenigen.”
+</p>
+<p>»Ach!” zuchtte Nadia en zij viel in de armen van Michael Strogoff.
+</p>
+<p>En zich naar Wassili Fedor keerende, zeide zij, geheel blozende:
+</p>
+<p>»Vader!”
+</p>
+<p>»Nadia,” antwoordde Wassili Fedor haar, »het zal mij eene vreugde zijn u beiden mijne
+kinderen te noemen.”
+</p>
+<p>De huwelijksplechtigheid had in de hoofdkerk van Irkoetsk plaats. Zij was, in de bijzonderheden
+zeer eenvoudig, maar zij werd zeer opgeluisterd door de tegenwoordigheid van de geheele
+militaire en burgerlijke bevolking die een bewijs wilde geven van hare diepe erkentelijkheid
+voor de beide jonge lieden, wier zonderlinge ontmoetingen reeds eene geschiedenis
+vormden.
+<span class="pageNum" id="pb273">[<a href="#pb273">273</a>]</span></p>
+<p>Alcide Jolivet en Harry Blount woonden natuurlijk het huwelijk bij waarvan zij aan
+hunne lezers verslag wilden geven.
+</p>
+<p>»En wekt dat bij u den lust niet op om hen na te volgen?” vroeg Alcide Jolivet aan
+zijn broeder in het vak.
+</p>
+<p>»Poeah!” zeide Harry Blount. »Indien ik gelijk gij eene nicht had!.…”
+</p>
+<p>»Mijne nicht is niet meer uit te huwelijken!” antwoordde Alcide Jolivet lachende.
+</p>
+<p><span id="xd34e5776">»</span>Zooveel te beter,” liet Harry Blount er op volgen, »want men spreekt over verwikkelingen
+die tusschen Londen en Peking op handen zijn. Hebt gij geen lust om daar eens een
+kijkje te nemen?”
+</p>
+<p>»Wel! verdraaid, mijn waarde Blount,” riep Alcide Jolivet uit, »ik wilde u dat juist
+voorstellen!”
+</p>
+<p>En zoo vertrokken onze beide onafscheidelijken naar China!
+</p>
+<p>Eenige dagen na de plechtigheid gingen Michael en Nadia <span class="corr" id="xd34e5783" title="Bron: Strogroff">Strogoff</span>, door Wassili Fedor vergezeld, naar Europa terug. Die weg bij het heengaan zoo vol
+smarte, was, bij het terugkeeren, slechts door geluk gezegend. Zij reisden met buitengewone
+snelheid in eene dier sleden, die gelijk een sneltrein over de bevrozen steppen van
+Siberië glijden.
+</p>
+<p>Op de oevers der Dinka, even voor Birskoë aangekomen, hielden zij echter een dag stil.
+</p>
+<p>Michael Strogoff vond de plek terug waar hij den armen Nikolaas begraven had. Er werd
+een kruis geplant en Nadia deed een laatste gebed op het graf van den nederigen en
+heldhaftigen vriend, die door geen van beiden ooit zou vergeten worden.
+</p>
+<p>Te Omsk wachtte de oude Marfa hen in het huisje van de Strogoffs. Zij drukte haar,
+die zij reeds honderd maal in haar hart hare dochter had genoemd, hartstochtelijk
+in hare armen. De dappere Siberische vrouw had op dien dag het recht haar zoon te
+herkennen en trotsch op hem te zijn.
+</p>
+<p>Na eenige dagen te Omsk doorgebracht te hebben, kwamen Michael en Nadia Strogoff in
+Europa terug en Wassili Fedor zich te Sint-Petersburg gevestigd hebbende, hadden zijn
+zoon en zijne dochter geene andere aanleiding om hem te verlaten, dan om hunne oude
+moeder te gaan bezoeken.
+</p>
+<p>De jonge koerier was door den czaar ontvangen, die hem in het bijzonder aan zijn persoon
+verbond en hem het Kruis van Sint-George uitreikte.
+</p>
+<p>Michael Strogoff geraakte later tot eene hooge betrekking in het keizerrijk. Maar
+niet de geschiedenis van zijn geluk, die van zijne beproevingen was de eer waard om
+verhaald te worden.
+<span class="pageNum" id="pb275">[<a href="#pb275">275</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">INHOUD.</h2>
+<table role="presentation" class="tocList">
+<tr>
+<td class="tocDivNum"></td>
+<td class="tocDivTitle">
+</td>
+<td class="tocPageNum">Bladz.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">I.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch1" id="xd34e5808">Een feest in het Nieuwe Paleis</a> </td>
+<td class="tocPageNum">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">II.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch2" id="xd34e5817">Russen en Tartaren</a> </td>
+<td class="tocPageNum">11</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">III.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch3" id="xd34e5826">Michael Strogoff</a> </td>
+<td class="tocPageNum">20</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">IV.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch4" id="xd34e5835">Van Moskou naar Nijni-Novgorod</a> </td>
+<td class="tocPageNum">27</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">V.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch5" id="xd34e5844">Een besluit in twee artikelen</a> </td>
+<td class="tocPageNum">40</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">VI.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch6" id="xd34e5853">Broeder en zuster</a> </td>
+<td class="tocPageNum">51</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">VII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch7" id="xd34e5862">De Wolga afvarende</a> </td>
+<td class="tocPageNum">53</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">VIII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch8" id="xd34e5871">De Kama opvarende</a> </td>
+<td class="tocPageNum">66</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">IX.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch9" id="xd34e5880">Nacht en dag in eene tarentass</a> </td>
+<td class="tocPageNum">71</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">X.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch10" id="xd34e5889">Een onweder in het Oeral-gebergte</a> </td>
+<td class="tocPageNum">79</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XI.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch11" id="xd34e5899">Reizigers in doodsnood</a> </td>
+<td class="tocPageNum">83</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch12" id="xd34e5908">Eene uitdaging</a> </td>
+<td class="tocPageNum">95</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XIII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch13" id="xd34e5917">Plicht bovenal</a> </td>
+<td class="tocPageNum">108</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XIV.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch14" id="xd34e5926">Moeder en zoon</a> </td>
+<td class="tocPageNum">116</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XV.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch15" id="xd34e5935">De moerassen van de Baraba</a> </td>
+<td class="tocPageNum">124</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XVI.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch16" id="xd34e5944">Eene laatste poging</a> </td>
+<td class="tocPageNum">128</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XVII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch17" id="xd34e5953">Verzen en liederen</a> </td>
+<td class="tocPageNum">135</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XVIII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch18" id="xd34e5962">Een Tartaarsch kamp</a> </td>
+<td class="tocPageNum">143</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XIX.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch19" id="xd34e5971">Eene houding van Alcide Jolivet</a> </td>
+<td class="tocPageNum">148</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XX.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch20" id="xd34e5980">Leer om leer</a> </td>
+<td class="tocPageNum">159</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXI.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch21" id="xd34e5989">De zegevierende intocht</a> </td>
+<td class="tocPageNum">168</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch22" id="xd34e5999">Kijk met beide oogen, kijk!</a> </td>
+<td class="tocPageNum">174</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXIII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch23" id="xd34e6008">Een vriend op den grooten weg</a> </td>
+<td class="tocPageNum">180</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXIV.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch24" id="xd34e6017">De overtocht der Jeniseï</a> <span class="pageNum" id="pb276">[<a href="#pb276">276</a>]</span></td>
+<td class="tocPageNum">190</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXV.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch25" id="xd34e6027">Een haas over den weg</a> </td>
+<td class="tocPageNum">199</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXVI.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch26" id="xd34e6036">In de steppe</a> </td>
+<td class="tocPageNum">210</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXVII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch27" id="xd34e6045">Baïkal en Angara</a> </td>
+<td class="tocPageNum">219</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXVIII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch28" id="xd34e6054">Tusschen twee oevers</a> </td>
+<td class="tocPageNum">229</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXIX.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch29" id="xd34e6063">Irkoetsk</a> </td>
+<td class="tocPageNum">240</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXX.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch30" id="xd34e6072">Een koerier van den czaar</a> </td>
+<td class="tocPageNum">250</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXXI.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch31" id="xd34e6081">De nacht van 5 op 6 October</a> </td>
+<td class="tocPageNum">259</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum">XXXII.</td>
+<td class="tocDivTitle"> <a href="#ch32" id="xd34e6090">Besluit</a> </td>
+<td class="tocPageNum">268</td>
+</tr>
+</table>
+<p></p>
+</div>
+<div class="divBody">
+<div class="div1">
+<h2 class="main">Lijst van Illustraties</h2>
+<ul>
+<li><a href="#tp-image">MOSCOW IRKOUTSK</a></li>
+<li><a href="#p005"><span class="ex" lang="en">Splendid!</span></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p005">5</a></span></li>
+<li><a href="#p009">De Czaar.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p009">9</a></span></li>
+<li><a href="#p017">Michael Strogoff trad het keizerlijk vertrek binnen.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p017">17</a></span></li>
+<li><a href="#p025">Bij elk station waren inspecteurs aanwezig.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p025">25</a></span></li>
+<li><a href="#p033">Met neergeslagen oogen zette zij zich neder.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p033">33</a></span></li>
+<li><a href="#p037">De verschrikte reizigers hadden slechts éene gedachte.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p037">37</a></span></li>
+<li><a href="#p041">»Wat doet gij daar?”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p041">41</a></span></li>
+<li><a href="#p045">De jaarmarkt van Nijni-Novgorod.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p045">45</a></span></li>
+<li><a href="#p049">Vervolgens maakte hij met luider stemme bekend.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p049">49</a></span></li>
+<li><a href="#p053">Hij zag daar op een bank een jong meisje zitten.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p053">53</a></span></li>
+<li><a href="#p057">»Zuster,” herhaalde Michael Strogoff.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p057">57</a></span></li>
+<li><a href="#p061">Op het oogenblik dat de heidens de boot zouden verlaten.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p061">61</a></span></li>
+<li><a href="#p065">Drie paarden werden voor de tarentass gespannen.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p065">65</a></span></li>
+<li><a href="#p073">Om twaalf uur verliet de tarentass Perm.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p073">73</a></span></li>
+<li><a href="#p077">»Ik sta voor het rechterpaard in!”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p077">77</a></span></li>
+<li><a href="#p085">»Zijt gij niet gewond, zuster?”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p085">85</a></span></li>
+<li><a href="#p089">… zou een vuistslag hem betaald hebben.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p089">89</a></span></li>
+<li><a href="#p093">’s Middags verlieten beide spannen de stad.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p093">93</a></span></li>
+<li><a href="#p097">»Verdedig je, want ik zal je niet ontzien!”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p097">97</a></span></li>
+<li><a href="#p099">»Voor het vaderland en voor den Vader!”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p099">99</a></span></li>
+<li><a href="#p101">»Ga heen, vriend! Anders zou ik je dooden!”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p101">101</a></span></li>
+<li><a href="#p105">Nadia werd in eene der booten gezet.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p105">105</a></span></li>
+<li><a href="#p109">»Spreek niet, vadertje! Je zijt nog te zwak”.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p109">109</a></span></li>
+<li><a href="#p113">»Mijn zoon!”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p113">113</a></span></li>
+<li><a href="#p117">Het paard, door deze venijnige insecten gestoken.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p117">117</a></span></li>
+<li><a href="#p121">»Kunt ge mij antwoorden?” vroeg hij op ernstigen toon.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p121">121</a></span></li>
+<li><a href="#p125">Michael Strogoff reed zeer voorzichtig.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p125">125</a></span></li>
+<li><a href="#p129">Michael Strogoff legde zijn revolver op hem aan.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p129">129</a></span></li>
+<li><a href="#p137">Het paard van Michael Strogoff in de zijde getroffen.…</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p137">137</a></span></li>
+<li><a href="#p141">Het telegraafkantoor door Tartaarsche soldaten overweldigd.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p141">141</a></span></li>
+<li><a href="#p145">De tent van Feofar stak boven de naburige tenten uit.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p145">145</a></span></li>
+<li><a href="#p149">»Gij zijt dus een halve heelmeester?”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p149">149</a></span></li>
+<li><a href="#p153">Sangarre, die woeste verspiedster was er bij.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p153">153</a></span></li>
+<li><a href="#p157">Ivan Ogareff trad binnen en bevond zich voor den emir.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p157">157</a></span></li>
+<li><a href="#p161">Ivan Ogareff las de brieven van Harry Blount met aandacht.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p161">161</a></span></li>
+<li><a href="#p165">Haar arm strekte Marfa tot steun.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p165">165</a></span></li>
+<li><a href="#p169">Nadia schepte water en laafde de lippen van Marfa er mee.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p169">169</a></span></li>
+<li><a href="#p173">»Ga je gang!” zeide Ivan Ogareff.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p173">173</a></span></li>
+<li><a href="#p175">Den knoet opheffende, verscheurde hij er het gezicht van Ivan mee.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p175">175</a></span></li>
+<li><a href="#p177">Zij bewonderden dus zijne vrouwen enz.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p177">177</a></span></li>
+<li><a href="#p181">»Kijk met beide oogen, kijk!”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p181">181</a></span></li>
+<li><a href="#p185">Michael Strogoff was blind.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p185">185</a></span></li>
+<li><a href="#p189">»Zijt gij daar, Nadia?”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p189">189</a></span></li>
+<li><a href="#p191">»Het is een kar door een jongen man gevoerd.”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p191">191</a></span></li>
+<li><a href="#p193">»Wat is zij lief!” zeide Nikolaas.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p193">193</a></span></li>
+<li><a href="#p197">Het was ’s avonds zeven uur.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p197">197</a></span></li>
+<li><a href="#p201">Hij greep met kracht den teugel.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p201">201</a></span></li>
+<li><a href="#p209">Het lijk was dat van een moejiek.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p209">209</a></span></li>
+<li><a href="#p217">Het paard wierp zich met zijn ruiter in dien kuil.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p217">217</a></span></li>
+<li><a href="#p221">Het lichaam van Nikolaas werd in het graf nedergelegd.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p221">221</a></span></li>
+<li><a href="#p225">Nadia, haar schrik bedwingende.…</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p225">225</a></span></li>
+<li><a href="#p233">»Kom mede,” zeide Nadia.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p233">233</a></span></li>
+<li><a href="#p237">Nadia kroop Michael Strogoff vooruit.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p237">237</a></span></li>
+<li><a href="#p241">Men werkte dag en nacht.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p241">241</a></span></li>
+<li><a href="#p249">Wassili Fedor.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p249">249</a></span></li>
+<li><a href="#p253">Er trad een man binnen, uitgeput van vermoeienis.</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p253">253</a></span></li>
+<li><a href="#p257">De ellendeling, door eene onweerstaanbare kracht opgeheven.…</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p257">257</a></span></li>
+<li><a href="#p265">»Wie heeft dien man gedood?”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p265">265</a></span></li>
+<li><a href="#p269">»… beiden mijne kinderen.”</a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <span class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#p269">269</a></span></li>
+</ul>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 advertisement"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first">JULES VERNE’S
+</p>
+<p>GEÏLLUSTREERDE WONDERREIZEN.
+</p>
+<p>Prijs per deel: <b>75</b> cts. ingen., <b>ƒ&nbsp;1</b>.— geb.
+</p>
+<ul>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">1</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/11318">DE REIS OM DE WERELD IN 80 DAGEN</a>.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">2</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/27309">DE REIS NAAR DE MAAN IN 28 DAGEN</a>.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">3</span> DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Zuid-Amerika<span id="xd34e6127">.</span></li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">4</span> DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Australië.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">5</span> DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Stille Zuidzee.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">6</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/11205">20.000 MIJLEN ONDER ZEE</a>. Oostelijk Halfrond.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">7</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/11393">20.000 MIJLEN ONDER ZEE</a>. Westelijk Halfrond.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">8</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/19086">VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON</a>. Ontdekkingen in de Binnenlanden van Afrika.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">9</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/20331">HET GEHEIMZINNIGE EILAND</a>. De Luchtschipbreukelingen.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">10</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/22580">HET GEHEIMZINNIGE EILAND</a>. De Verlatene.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">11</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/10349">NAAR HET MIDDELPUNT DER AARDE</a>.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">12</span> MICHAEL STROGOFF, DE KOERIER VAN DEN CZAAR.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">13</span> HET ZWARTE GOUD.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">14</span> HECTOR SERVADAC. De Vulkaanbewoners.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">15</span> HECTOR SERVADAC. De Terugtocht naar de Aarde.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">16</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/39191">AVONTUREN VAN DRIE RUSSEN EN DRIE ENGELSCHEN</a>. Gevolgd door »De Blokkadebrekers.”</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">17</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/18425">EEN KAPITEIN VAN 15 JAAR</a>. De Walvischjagers.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">18</span> EEN KAPITEIN VAN 15 JAAR. In Slavernij.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">19</span> DE SCHIPBREUK VAN DE CHANCELLOR.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">20</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/24773">WONDERLIJKE AVONTUREN VAN EEN CHINEES</a>.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">21</span> ELDORADO EN HET MONSTERKANON VAN STAALSTAD. Gevolgd door »Meester Zacharias”.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">22</span> HET LAND DER BUITENSTE DUISTERNIS. De Pelterijhandel.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">23</span> HET LAND DER BUITENSTE DUISTERNIS. Het drijvende Eiland<span id="xd34e6238">.</span></li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">24</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/33075">HET STOOMHUIS</a>. De IJzeren Reus.
+</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">25</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/38449">HET STOOMHUIS</a>. De Waanzinnige der Nerbudda.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">26</span> REIZEN EN LOTGEVALLEN VAN KAPITEIN HATTERAS. De Engelschen aan de Noordpool.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">27</span> REIZEN EN LOTGEVALLEN VAN KAPITEIN HATTERAS. De IJswoestijn.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">28</span> EENE VLOTREIS. 800 Mijlen op de Amazone.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">29</span> EENE VLOTREIS. Het Raadselschrift.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">30</span> EEN LEERSCHOOL VOOR ROBINSONS.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">31</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/27397">DE WONDERSTRAAL</a>.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">32</span> KERABAN DE STIJFHOOFDIGE. Een Hollander in de Klem.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">33</span> KERABAN DE STIJFHOOFDIGE. Schipbreuk en Redding.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">34</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/17580">DE ZUIDSTER</a>. Het Land der Diamanten.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">35</span> DE ARCHIPEL IN VUUR EN VLAM.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">36</span> DE VONDELING VAN HET FREGAT CYNTHIA.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">37</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/76280">MATHIAS SANDORF</a>. Een verijdelde Samenzwering.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">38</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/69576">MATHIAS SANDORF</a>. De Middellandsche Zee.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">39</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/22908">MATHIAS SANDORF</a>. Een Model-Volkplanting.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">40</span> HET LOTERIJBRIEFJE.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">41</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/19091">ROBUR DE VEROVERAAR</a>.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">42</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/29095">DE STRIJD TUSSCHEN NOORD EN ZUID</a>. Overrompeling eener Plantage.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">43</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/29192">DE STRIJD TUSSCHEN NOORD EN ZUID</a>. De Zwarte kreek van Texas.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">44</span> 1792. OP WEG NAAR FRANKRIJK.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">45</span> TWEE JAAR VACANTIE. De mislukte Pleiziertocht.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">46</span> TWEE JAAR VACANTIE. Een Knapenkolonie.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">47</span> DE FAMILIE ZONDER NAAM. Het Verraad van Simon Morgaz.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">48</span> DE FAMILIE ZONDER NAAM. De Opstand van 1837.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">49</span> EEN SCHOT IN DE LUCHT.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">50</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/26143">CESAR CASCABEL</a>. De schoone Zwerfster.</li>
+<li class="numberedItem"><span class="itemNumber">51</span> <a class="pglink xd34e46" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/26395">CESAR CASCABEL</a>. Over het IJs en door de Steppen.</li>
+</ul><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure spinewidth"><img src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug." width="101" height="720"></div><p>
+</p>
+<p>&nbsp;
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure backwidth"><img src="images/backcover.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant." width="493" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="transcriberNote">
+<h2 class="main">Colofon</h2>
+<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3>
+<ul>
+<li>2026-08-15 Begonnen.
+</li>
+</ul>
+<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende 246 verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table class="correctionTable">
+<tr>
+<th>Bladzijde</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+<th>Bewerkingsafstand</th>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e195">4</a></td>
+<td class="width40 bottom">Orageff</td>
+<td class="width40 bottom">Ogareff</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e201">4</a>, <a class="pageref" href="#xd34e487">15</a></td>
+<td class="width40 bottom">Nyni-Novgorod</td>
+<td class="width40 bottom">Nijni-Novgorod</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><i title="37 gevallen">Passim.
+</i></td>
+<td class="width40 bottom">Ichem</td>
+<td class="width40 bottom">Ichim</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e207">4</a>, <a class="pageref" href="#xd34e401">12</a>, <a class="pageref" href="#xd34e414">12</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kolyvan</td>
+<td class="width40 bottom">Kolivan</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e224">5</a>, <a class="pageref" href="#xd34e451">14</a></td>
+<td class="width40 bottom">!</td>
+<td class="width40 bottom">?</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e274">8</a>, <a class="pageref" href="#xd34e282">8</a>, <a class="pageref" href="#xd34e421">12</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1865">87</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1934">90</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2124">99</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2369">109</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2546">118</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3134">140</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3138">140</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3307">148</a>, <a class="pageref" href="#xd34e4731">216</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5025">233</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5499">258</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5657">267</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">»</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e293">8</a>, <a class="pageref" href="#xd34e708">26</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1791">84</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1882">88</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1908">88</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2024">94</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2548">118</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3107">140</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3305">148</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5296">248</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5497">258</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5694">269</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">”</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e325">10</a>, <a class="pageref" href="#xd34e404">12</a></td>
+<td class="width40 bottom">Krasnojarsk</td>
+<td class="width40 bottom">Krasnoïarsk</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e358">11</a></td>
+<td class="width40 bottom">mozaiek</td>
+<td class="width40 bottom">mozaïek</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e363">11</a>, <a class="pageref" href="#xd34e546">18</a>, <a class="pageref" href="#xd34e618">21</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2915">133</a></td>
+<td class="width40 bottom">moskovische</td>
+<td class="width40 bottom">Moskovische</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e375">12</a></td>
+<td class="width40 bottom">namenlijk</td>
+<td class="width40 bottom">namelijk</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e378">12</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kirgisen</td>
+<td class="width40 bottom">Kirgiezen</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e381">12</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2448">112</a></td>
+<td class="width40 bottom">ukase</td>
+<td class="width40 bottom">ukaze</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e386">12</a></td>
+<td class="width40 bottom">Jenisei</td>
+<td class="width40 bottom">Jeniseï</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e395">12</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kassimou</td>
+<td class="width40 bottom">Kassimow</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e408">12</a></td>
+<td class="width40 bottom">Nyni-Oedinsk</td>
+<td class="width40 bottom">Nijni-Oedinsk</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e471">14</a>, <a class="pageref" href="#xd34e535">18</a>, <a class="pageref" href="#xd34e538">18</a>, <a class="pageref" href="#xd34e543">18</a>, <a class="pageref" href="#xd34e567">19</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1092">50</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kirgische</td>
+<td class="width40 bottom">Kirgiesche</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e481">15</a></td>
+<td class="width40 bottom">Nyni Oedinsk</td>
+<td class="width40 bottom">Nijni-Oedinsk</td>
+<td class="bottom">3</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e484">15</a></td>
+<td class="width40 bottom">Iakoetsk</td>
+<td class="width40 bottom">Jakoetsk</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e506">16</a></td>
+<td class="width40 bottom">moskovitische</td>
+<td class="width40 bottom">Moskovitische</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e527">17</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2987">136</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3023">138</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3276">147</a></td>
+<td class="width40 bottom">russische</td>
+<td class="width40 bottom">Russische</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e559">19</a></td>
+<td class="width40 bottom">Middel-Azie</td>
+<td class="width40 bottom">Middel-Azië</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e564">19</a></td>
+<td class="width40 bottom">Tartarijë</td>
+<td class="width40 bottom">Tartarije</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e590">21</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1628">75</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3418">152</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5750">272</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5776">273</a></td>
+<td class="width40 bottom">«</td>
+<td class="width40 bottom">»</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e630">22</a></td>
+<td class="width40 bottom">Maria</td>
+<td class="width40 bottom">Marfa</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e638">23</a></td>
+<td class="width40 bottom">bijne</td>
+<td class="width40 bottom">bijna</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e641">23</a></td>
+<td class="width40 bottom">baken</td>
+<td class="width40 bottom">bakens</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e650">24</a></td>
+<td class="width40 bottom">woeilige</td>
+<td class="width40 bottom">woelige</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e653">24</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kamschatka</td>
+<td class="width40 bottom">Kamtschatka</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e658">24</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5783">273</a></td>
+<td class="width40 bottom">Strogroff</td>
+<td class="width40 bottom">Strogoff</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e737">27</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1726">80</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2619">121</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3885">176</a>, <a class="pageref" href="#xd34e4066">185</a>, <a class="pageref" href="#xd34e4655">213</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5142">240</a>, <a class="pageref" href="#xd34e6238">n.v.t.</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">.</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e740">27</a></td>
+<td class="width40 bottom">achtien</td>
+<td class="width40 bottom">achttien</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e763">29</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1651">76</a></td>
+<td class="width40 bottom">moejik</td>
+<td class="width40 bottom">moejiek</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e777">30</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1014">44</a></td>
+<td class="width40 bottom">Nini-Novgorod</td>
+<td class="width40 bottom">Nijni-Novgorod</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e783">30</a></td>
+<td class="width40 bottom">Samerkand</td>
+<td class="width40 bottom">Samarkand</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e790">30</a></td>
+<td class="width40 bottom">Israel</td>
+<td class="width40 bottom">Israël</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e817">31</a></td>
+<td class="width40 bottom">moskovisch</td>
+<td class="width40 bottom">Moskovisch</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e856">34</a>, <a class="pageref" href="#xd34e878">36</a></td>
+<td class="width40 bottom">slavische</td>
+<td class="width40 bottom">Slavische</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e889">36</a></td>
+<td class="width40 bottom">lijflandsche</td>
+<td class="width40 bottom">Lijflandsche</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e988">43</a></td>
+<td class="width40 bottom">’</td>
+<td class="width40 bottom">”</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1039">46</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kaukakus</td>
+<td class="width40 bottom">Kaukasus</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1048">46</a></td>
+<td class="width40 bottom">Persen</td>
+<td class="width40 bottom">Perzen</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1103">50</a></td>
+<td class="width40 bottom">orde</td>
+<td class="width40 bottom">order</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1143">52</a></td>
+<td class="width40 bottom">Turkijë</td>
+<td class="width40 bottom">Turkije</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1161">52</a></td>
+<td class="width40 bottom">Azie</td>
+<td class="width40 bottom">Azië</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1197">56</a>, <a class="pageref" href="#xd34e6127">n.v.t.</a></td>
+<td class="width40 bottom">,</td>
+<td class="width40 bottom">.</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1284">60</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2036">94</a></td>
+<td class="width40 bottom">?</td>
+<td class="width40 bottom">!</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1314">62</a></td>
+<td class="width40 bottom">ontzetting</td>
+<td class="width40 bottom">uitzetting</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1354">63</a></td>
+<td class="width40 bottom">flegmamatisch</td>
+<td class="width40 bottom">flegmatisch</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1383">64</a></td>
+<td class="width40 bottom">slapende</td>
+<td class="width40 bottom">slapenden</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1397">64</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1456">68</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1462">68</a>, <a class="pageref" href="#xd34e1470">68</a></td>
+<td class="width40 bottom">Sangarra</td>
+<td class="width40 bottom">Sangarre</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1448">67</a></td>
+<td class="width40 bottom">.</td>
+<td class="width40 bottom">,</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1475">68</a></td>
+<td class="width40 bottom">Tioenen</td>
+<td class="width40 bottom">Tioemen</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1508">69</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2561">118</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3030">138</a></td>
+<td class="width40 bottom">»</td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Verwijderd</i>]
+</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1540">70</a></td>
+<td class="width40 bottom">Oost-Siberie</td>
+<td class="width40 bottom">Oost-Siberië</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1575">72</a></td>
+<td class="width40 bottom">geven</td>
+<td class="width40 bottom">geeft</td>
+<td class="bottom">3</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1849">86</a></td>
+<td class="width40 bottom">tegela</td>
+<td class="width40 bottom">telega</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e1965">91</a></td>
+<td class="width40 bottom">nabijlegen</td>
+<td class="width40 bottom">nabijgelegen</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2006">93</a></td>
+<td class="width40 bottom">reigenooten</td>
+<td class="width40 bottom">reisgenooten</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2057">95</a></td>
+<td class="width40 bottom">onmetetelijke</td>
+<td class="width40 bottom">onmetelijke</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2060">95</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2166">102</a>, <a class="pageref" href="#xd34e2192">102</a>, <a class="pageref" href="#xd34e4098">186</a></td>
+<td class="width40 bottom">Krasnoiarsk</td>
+<td class="width40 bottom">Krasnoïarsk</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2088">96</a></td>
+<td class="width40 bottom">!</td>
+<td class="width40 bottom">;</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2105">97</a></td>
+<td class="width40 bottom">Baikal</td>
+<td class="width40 bottom">Baïkal</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2110">98</a></td>
+<td class="width40 bottom">eindelijk</td>
+<td class="width40 bottom">eigenlijk</td>
+<td class="bottom">3</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2171">102</a></td>
+<td class="width40 bottom">tarrentassen</td>
+<td class="width40 bottom">tarentassen</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2186">102</a></td>
+<td class="width40 bottom">te</td>
+<td class="width40 bottom">de</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2252">104</a></td>
+<td class="width40 bottom">antwoorde</td>
+<td class="width40 bottom">antwoordde</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2268">104</a></td>
+<td class="width40 bottom">mijnneer</td>
+<td class="width40 bottom">mijnheer</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2273">104</a></td>
+<td class="width40 bottom">.</td>
+<td class="width40 bottom">?</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2428">112</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3522">158</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3919">178</a></td>
+<td class="width40 bottom">,</td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Verwijderd</i>]
+</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2466">114</a></td>
+<td class="width40 bottom">Altaïgebergte</td>
+<td class="width40 bottom">Altaï-gebergte</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2479">114</a></td>
+<td class="width40 bottom">trachten</td>
+<td class="width40 bottom">trachtten</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2515">116</a></td>
+<td class="width40 bottom">berenning</td>
+<td class="width40 bottom">belegering</td>
+<td class="bottom">4</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2552">118</a></td>
+<td class="width40 bottom">beheersche</td>
+<td class="width40 bottom">beheerschte</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2792">130</a></td>
+<td class="width40 bottom">intelichten</td>
+<td class="width40 bottom">in te lichten</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2874">133</a></td>
+<td class="width40 bottom">tartaarsch</td>
+<td class="width40 bottom">Tartaarsch</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2918">133</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3407">152</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3414">152</a></td>
+<td class="width40 bottom">russisch</td>
+<td class="width40 bottom">Russisch</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e2933">134</a></td>
+<td class="width40 bottom">overtetrekken</td>
+<td class="width40 bottom">over te trekken</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3055">139</a></td>
+<td class="width40 bottom">Daily-Telegraph</td>
+<td class="width40 bottom">Daily Telegraph</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3097">140</a></td>
+<td class="width40 bottom">overteseinen</td>
+<td class="width40 bottom">over te seinen</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3117">140</a></td>
+<td class="width40 bottom">;</td>
+<td class="width40 bottom">:</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3205">143</a></td>
+<td class="width40 bottom">voldoend</td>
+<td class="width40 bottom">voldoende</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3273">147</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3421">152</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3431">152</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3451">153</a></td>
+<td class="width40 bottom">engelsche</td>
+<td class="width40 bottom">Engelsche</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3315">148</a></td>
+<td class="width40 bottom">engelsch</td>
+<td class="width40 bottom">Engelsch</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3318">148</a></td>
+<td class="width40 bottom">fransch</td>
+<td class="width40 bottom">Fransch</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3326">148</a></td>
+<td class="width40 bottom">koemyss</td>
+<td class="width40 bottom">koemijss</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3424">152</a>, <a class="pageref" href="#xd34e3434">152</a></td>
+<td class="width40 bottom">fransche</td>
+<td class="width40 bottom">Fransche</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3484">155</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">kamp </td>
+<td class="bottom">5</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3735">168</a></td>
+<td class="width40 bottom">XIX</td>
+<td class="width40 bottom">XXI</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3856">174</a></td>
+<td class="width40 bottom">Persischen</td>
+<td class="width40 bottom">Perzischen</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3917">178</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom"> Strogoff</td>
+<td class="bottom">9</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e3990">182</a></td>
+<td class="width40 bottom">Jenisëisk</td>
+<td class="width40 bottom">Jeniseïsk</td>
+<td class="bottom">2 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4117">187</a></td>
+<td class="width40 bottom">verweg</td>
+<td class="width40 bottom">ver weg</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4191">190</a>, <a class="pageref" href="#xd34e4515">206</a>, <a class="pageref" href="#xd34e4525">207</a></td>
+<td class="width40 bottom">Koendoes</td>
+<td class="width40 bottom">Koendoez</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4285">196</a></td>
+<td class="width40 bottom">materiëel</td>
+<td class="width40 bottom">materieel</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4296">196</a></td>
+<td class="width40 bottom">Krasnoïarks</td>
+<td class="width40 bottom">Krasnoïarsk</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4361">199</a></td>
+<td class="width40 bottom">schipburg</td>
+<td class="width40 bottom">schipbrug</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4370">200</a></td>
+<td class="width40 bottom">Edimburg</td>
+<td class="width40 bottom">Edinburgh</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4376">200</a></td>
+<td class="width40 bottom">honderdeelige</td>
+<td class="width40 bottom">honderddeelige</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4410">202</a></td>
+<td class="width40 bottom">Jeneseï</td>
+<td class="width40 bottom">Jeniseï</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4416">202</a>, <a class="pageref" href="#xd34e4419">202</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kamps</td>
+<td class="width40 bottom">Kamsk</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4479">205</a></td>
+<td class="width40 bottom">vooruittegaan</td>
+<td class="width40 bottom">vooruit te gaan</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4494">205</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5057">235</a></td>
+<td class="width40 bottom">bezetteden</td>
+<td class="width40 bottom">bezetten</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4504">206</a></td>
+<td class="width40 bottom">Kronoïarsk</td>
+<td class="width40 bottom">Krasnoïarsk</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4522">207</a></td>
+<td class="width40 bottom">Altaï-geberge</td>
+<td class="width40 bottom">Altaï-gebergte</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4534">207</a></td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom">te </td>
+<td class="bottom">3</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4558">208</a></td>
+<td class="width40 bottom">zaal</td>
+<td class="width40 bottom">zadel</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4583">210</a></td>
+<td class="width40 bottom">te te</td>
+<td class="width40 bottom">te</td>
+<td class="bottom">3</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4679">214</a></td>
+<td class="width40 bottom">optemaken</td>
+<td class="width40 bottom">op te maken</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4706">215</a></td>
+<td class="width40 bottom">-</td>
+<td class="width40 bottom">
+[<i>Verwijderd</i>]
+</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4786">219</a></td>
+<td class="width40 bottom">Saïans-gebergte</td>
+<td class="width40 bottom">Saïansk-gebergte</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4797">219</a></td>
+<td class="width40 bottom">Bourboullon</td>
+<td class="width40 bottom">Bourboulon</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4808">220</a>, <a class="pageref" href="#xd34e5740">271</a></td>
+<td class="width40 bottom">omtekomen</td>
+<td class="width40 bottom">om te komen</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4852">223</a></td>
+<td class="width40 bottom">provincien</td>
+<td class="width40 bottom">provinciën</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4910">227</a></td>
+<td class="width40 bottom">Jeneseï-vallei</td>
+<td class="width40 bottom">Jeniseï-vallei</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4944">228</a></td>
+<td class="width40 bottom">?</td>
+<td class="width40 bottom">.</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e4966">229</a></td>
+<td class="width40 bottom">Moscou</td>
+<td class="width40 bottom">Moskou</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5071">236</a></td>
+<td class="width40 bottom">op nieuw</td>
+<td class="width40 bottom">opnieuw</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5147">240</a></td>
+<td class="width40 bottom">coupe’s</td>
+<td class="width40 bottom">coupé’s</td>
+<td class="bottom">2 / 1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5175">242</a></td>
+<td class="width40 bottom">Nikolaewsk</td>
+<td class="width40 bottom">Nikolaevsk</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5221">245</a></td>
+<td class="width40 bottom">uwe</td>
+<td class="width40 bottom">Uwe</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5243">246</a></td>
+<td class="width40 bottom">balingen</td>
+<td class="width40 bottom">ballingen</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5274">247</a></td>
+<td class="width40 bottom">saamtevatten</td>
+<td class="width40 bottom">samen te vatten</td>
+<td class="bottom">5</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5330">250</a></td>
+<td class="width40 bottom">moscovische</td>
+<td class="width40 bottom">Moscovische</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5355">250</a></td>
+<td class="width40 bottom">nieuwe paleis</td>
+<td class="width40 bottom">Nieuwe Paleis</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5507">258</a></td>
+<td class="width40 bottom">nieuwe</td>
+<td class="width40 bottom">Nieuwe</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5521">259</a></td>
+<td class="width40 bottom">overteleveren</td>
+<td class="width40 bottom">over te leveren</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5538">260</a></td>
+<td class="width40 bottom">saamtetrekken</td>
+<td class="width40 bottom">samen te trekken</td>
+<td class="bottom">5</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5735">271</a></td>
+<td class="width40 bottom">Jovilet</td>
+<td class="width40 bottom">Jolivet</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd34e5746">272</a></td>
+<td class="width40 bottom">inteschrijven</td>
+<td class="width40 bottom">in te schrijven</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+<div style='text-align:center'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 79379 ***</div>
+</body>
+</html>
diff --git a/79379-h/images/backcover.jpg b/79379-h/images/backcover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3995c85
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/backcover.jpg
diff --git a/79379-h/images/frontcover.jpg b/79379-h/images/frontcover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b32c682
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/frontcover.jpg
diff --git a/79379-h/images/p001.jpg b/79379-h/images/p001.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bbbed7c
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p001.jpg
diff --git a/79379-h/images/p005.jpg b/79379-h/images/p005.jpg
new file mode 100644
index 0000000..743ba62
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p005.jpg
diff --git a/79379-h/images/p009.jpg b/79379-h/images/p009.jpg
new file mode 100644
index 0000000..470f792
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p009.jpg
diff --git a/79379-h/images/p017.jpg b/79379-h/images/p017.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0bbb9c7
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p017.jpg
diff --git a/79379-h/images/p025.jpg b/79379-h/images/p025.jpg
new file mode 100644
index 0000000..195a07f
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p025.jpg
diff --git a/79379-h/images/p033.jpg b/79379-h/images/p033.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0db0ead
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p033.jpg
diff --git a/79379-h/images/p037.jpg b/79379-h/images/p037.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7d402ed
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p037.jpg
diff --git a/79379-h/images/p041.jpg b/79379-h/images/p041.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e12deb0
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p041.jpg
diff --git a/79379-h/images/p045.jpg b/79379-h/images/p045.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c8dd7a1
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p045.jpg
diff --git a/79379-h/images/p049.jpg b/79379-h/images/p049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..96f4ffc
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p049.jpg
diff --git a/79379-h/images/p053.jpg b/79379-h/images/p053.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f760388
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p053.jpg
diff --git a/79379-h/images/p057.jpg b/79379-h/images/p057.jpg
new file mode 100644
index 0000000..89fa766
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p057.jpg
diff --git a/79379-h/images/p061.jpg b/79379-h/images/p061.jpg
new file mode 100644
index 0000000..df0aecd
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p061.jpg
diff --git a/79379-h/images/p065.jpg b/79379-h/images/p065.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1680b43
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p065.jpg
diff --git a/79379-h/images/p073.jpg b/79379-h/images/p073.jpg
new file mode 100644
index 0000000..898f8ad
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p073.jpg
diff --git a/79379-h/images/p077.jpg b/79379-h/images/p077.jpg
new file mode 100644
index 0000000..01f7221
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p077.jpg
diff --git a/79379-h/images/p085.jpg b/79379-h/images/p085.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a0ffa17
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p085.jpg
diff --git a/79379-h/images/p089.jpg b/79379-h/images/p089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5fa19d6
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p089.jpg
diff --git a/79379-h/images/p093.jpg b/79379-h/images/p093.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0879ac3
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p093.jpg
diff --git a/79379-h/images/p097.jpg b/79379-h/images/p097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b0afce8
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p097.jpg
diff --git a/79379-h/images/p099.jpg b/79379-h/images/p099.jpg
new file mode 100644
index 0000000..597c1db
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p099.jpg
diff --git a/79379-h/images/p101.jpg b/79379-h/images/p101.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e32eb45
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p101.jpg
diff --git a/79379-h/images/p105.jpg b/79379-h/images/p105.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8460bcc
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p105.jpg
diff --git a/79379-h/images/p109.jpg b/79379-h/images/p109.jpg
new file mode 100644
index 0000000..dad42bd
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p109.jpg
diff --git a/79379-h/images/p113.jpg b/79379-h/images/p113.jpg
new file mode 100644
index 0000000..eb9ff48
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p113.jpg
diff --git a/79379-h/images/p117.jpg b/79379-h/images/p117.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4222a1d
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p117.jpg
diff --git a/79379-h/images/p121.jpg b/79379-h/images/p121.jpg
new file mode 100644
index 0000000..be394b7
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p121.jpg
diff --git a/79379-h/images/p125.jpg b/79379-h/images/p125.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e0cd9f9
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p125.jpg
diff --git a/79379-h/images/p129.jpg b/79379-h/images/p129.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c730efc
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p129.jpg
diff --git a/79379-h/images/p137.jpg b/79379-h/images/p137.jpg
new file mode 100644
index 0000000..41fa959
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p137.jpg
diff --git a/79379-h/images/p141.jpg b/79379-h/images/p141.jpg
new file mode 100644
index 0000000..781b6a6
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p141.jpg
diff --git a/79379-h/images/p145.jpg b/79379-h/images/p145.jpg
new file mode 100644
index 0000000..56def4d
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p145.jpg
diff --git a/79379-h/images/p149.jpg b/79379-h/images/p149.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6c6b9f5
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p149.jpg
diff --git a/79379-h/images/p153.jpg b/79379-h/images/p153.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a3c8258
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p153.jpg
diff --git a/79379-h/images/p157.jpg b/79379-h/images/p157.jpg
new file mode 100644
index 0000000..560f088
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p157.jpg
diff --git a/79379-h/images/p161.jpg b/79379-h/images/p161.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4444da3
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p161.jpg
diff --git a/79379-h/images/p165.jpg b/79379-h/images/p165.jpg
new file mode 100644
index 0000000..be75db9
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p165.jpg
diff --git a/79379-h/images/p169.jpg b/79379-h/images/p169.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b2c9dc8
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p169.jpg
diff --git a/79379-h/images/p173.jpg b/79379-h/images/p173.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6437033
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p173.jpg
diff --git a/79379-h/images/p175.jpg b/79379-h/images/p175.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0b68d28
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p175.jpg
diff --git a/79379-h/images/p177.jpg b/79379-h/images/p177.jpg
new file mode 100644
index 0000000..baa4517
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p177.jpg
diff --git a/79379-h/images/p181.jpg b/79379-h/images/p181.jpg
new file mode 100644
index 0000000..295114b
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p181.jpg
diff --git a/79379-h/images/p185.jpg b/79379-h/images/p185.jpg
new file mode 100644
index 0000000..719badf
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p185.jpg
diff --git a/79379-h/images/p189.jpg b/79379-h/images/p189.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9134fc8
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p189.jpg
diff --git a/79379-h/images/p191.jpg b/79379-h/images/p191.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6b1ba69
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p191.jpg
diff --git a/79379-h/images/p193.jpg b/79379-h/images/p193.jpg
new file mode 100644
index 0000000..09912d1
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p193.jpg
diff --git a/79379-h/images/p197.jpg b/79379-h/images/p197.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8972a11
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p197.jpg
diff --git a/79379-h/images/p201.jpg b/79379-h/images/p201.jpg
new file mode 100644
index 0000000..608c887
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p201.jpg
diff --git a/79379-h/images/p209.jpg b/79379-h/images/p209.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a73336b
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p209.jpg
diff --git a/79379-h/images/p217.jpg b/79379-h/images/p217.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e5d3e12
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p217.jpg
diff --git a/79379-h/images/p221.jpg b/79379-h/images/p221.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a2745e0
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p221.jpg
diff --git a/79379-h/images/p225.jpg b/79379-h/images/p225.jpg
new file mode 100644
index 0000000..405aec3
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p225.jpg
diff --git a/79379-h/images/p233.jpg b/79379-h/images/p233.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b285e7e
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p233.jpg
diff --git a/79379-h/images/p237.jpg b/79379-h/images/p237.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f2e867e
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p237.jpg
diff --git a/79379-h/images/p241.jpg b/79379-h/images/p241.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ce02244
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p241.jpg
diff --git a/79379-h/images/p249.jpg b/79379-h/images/p249.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0243cee
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p249.jpg
diff --git a/79379-h/images/p253.jpg b/79379-h/images/p253.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cfc10b7
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p253.jpg
diff --git a/79379-h/images/p257.jpg b/79379-h/images/p257.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0269c1b
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p257.jpg
diff --git a/79379-h/images/p265.jpg b/79379-h/images/p265.jpg
new file mode 100644
index 0000000..443d67a
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p265.jpg
diff --git a/79379-h/images/p269.jpg b/79379-h/images/p269.jpg
new file mode 100644
index 0000000..10575d1
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/p269.jpg
diff --git a/79379-h/images/spine.jpg b/79379-h/images/spine.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5828fdd
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/spine.jpg
diff --git a/79379-h/images/titlepage.png b/79379-h/images/titlepage.png
new file mode 100644
index 0000000..77f09f8
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/titlepage.png
diff --git a/79379-h/images/tp-image.jpg b/79379-h/images/tp-image.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5bb9805
--- /dev/null
+++ b/79379-h/images/tp-image.jpg
author	www-data <www-data@mail.pglaf.org>	2026-08-16 14:22:19 -0700
committer	www-data <www-data@mail.pglaf.org>	2026-08-16 14:22:19 -0700
commit	d4b269a0b26aeb37ba4c5ec1ffec27d72d6dec19 (patch)
tree	bd544ffad6ee13d5f7a6a64a482214e31697edec /79379-h