diff options
Diffstat (limited to '78840-0.txt')
| -rw-r--r-- | 78840-0.txt | 1156 |
1 files changed, 1156 insertions, 0 deletions
diff --git a/78840-0.txt b/78840-0.txt new file mode 100644 index 0000000..0499311 --- /dev/null +++ b/78840-0.txt @@ -0,0 +1,1156 @@ +*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78840 *** + + + LÉIGH---- + + + AN CLAIDHEAMH SOLUIS + + + Gach Uile Sheachtmhain. + + BÍONN SGÉALTA, SEANCHAS, DÁNTA, AMHRÁIN. + AGUS CEÓL ANN I nGAEDHILG. + + Tá ceachta ann le haghaidh Lucht Foghluma na Teangadh; ⁊ cheachta +insan Modh Réidh le Gaedhilg d’Fhoghluim. + + Ina teannta soin, tá tuairisg ann ar an gcuma is fearr leis an teanga +do mhúnadh do pháisdibh sgoile; ⁊ cunntais ar imtheacht na +nGaedhilgeóirí ins gach áit ina bhfuilid. Níl air acht Pinginn ’san +tseachtmhain. + +------------------------------------------------------------------------ + + +TÁ SNAS NUA AR + + + IRISLEABHAR NA GAEDHILGE. + + + TÁ EALDHANTAS AGUS EASARLUIGHEACHT, + CEÁRDUIGHEACHTA + GNÓTHACH AG CUR PICTIÚIRÍ ANN. + + Tá malairt fosda ar na blúiribh Gaedhilge atá ann. Tá níosa mó +nuaidheacht ann, acht níor sguireadh ag tabhairt na mínighthe do ba +gnáthach a chur ar an nGaedhilg neamh-choitcheann. + + NÍ’L AIR ANOIS ACHT TISDHIÚN. + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + AODH Ó NÉILL. + + + “CONÁN MAOL” + + Do sgríobh. + + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + Clodh-bhuailte + AG LUCHT na MAINSTREACH, + I n-Oifig “An Claidheamh Soluis,” + 9 Sráid Mór an Trágha, + ÁT-CLIATH. + + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + Aodh Ó Néill + + + DRAMA, + + + Do sgríobh + + + “Conán Maol.” + + + (TÓGTHA Ó’N gCLAIDHEAMH SOLUIS). + + +[Tarraingeoireacht: An séala Chonnradh na Gaedhilge, le an mana “Tír is +Teanga.”] + + + Ar n-a chur amach + do + CHONNRADH NA GAEDHILGE + I mBaile Átha Cliath, + 1902. + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + COMHLUADAR: + + MEÁIBLE BAGENAL, bean-uasal Sagsan. + ESTAR (bean uasal), cara Mheáible. + SÍOGRÁBH, Gaedheal-Ghall. + BAGENAL, Taoiseach Airm Shasana, dearbhráthair Mheáible. + MAC UILLIAM, an Fear Ionaid Bainrioghana. + UA NÉILL ULADH. + Triúr Gallóglach (Tighearnaí i gculaithibh gallóglach). + Dóirseóir, fir friothálta, giolla. + CÁIT DHUBH, Gaedheal-Ghall. + Teachtaire Bainrioghana. + Fear rabhadh, nó ballsaire. + Gallóglaigh, ceithearnaigh, agus braighde. + Cláirseóir. + Píobaire. + Rinnceóir. + SEAGHÁN UA hÓGAIN, rúnaire Uí Néill. + Easbog. + Ollamh Uí Néill. + Beirt fhear faire. + Móirsheisear saighdiúirí. + + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + AODH Ó NÉILL. + + + + + RADHARC I. + + + ÁIT: Teach clúthmhar i nDroichead-Átha. UAIN: Oidhche ghealaighe + shamhraidh. + + [Beirt cailíní ag fuagháil gréasa.] + +MEÁIBLE.--A Estair, dún an fhuinneóg; tá faitchios orm anocht. + +ESTAR.--Cad tá ar mo ghrádh gil anois? Tá an oidhche ciúin agus geal; tá + ba ’na suan ar mhachairíbh míne agus caoirigh go clúthmhar ag + cogaint a gcíorach ar sgáth na bhfál. + +M.--An chaora ’na suaimhneas, acht cá bhfuil an t-uan, a Estair? + +E.--Cá mbéadh sé, a laogh, acht le cois a mháthar. + +M.--Fóiríor! is fada ó na máthair Meáible Bagenal. Mo léan! gan mé lem’ + mháthair. Cogar i leith, a Estair; chonnac-sa sgáil ó chiainibh + thuas annsain le taobh an toir droighin. Ba chosmhail le taidhbhse + í, má tá a leithéidí ann. + +E.--Ná tabhair srian do shílteannaibh agus ná géill do phiseógaibh, a + chaithis mo chroidhe. + +M.--Chonnac an sgáil go háirithe; agus creideann na hÉireannaigh go + mbíonn daoine maithe ag damhas lasmuich nuair ghileann an rae na + ceanntair. + +E.--Daoine maithe! Cúis gháire chúgainn. Ba bhaoth an smuaineadh é, acht + shíleas aon uair amháin gur droch-dhaoine muinntir na hÉireann go + léir----O, a Dhia! cad é sin? + +M.--Amhastraigh ⁊ sceamhuigheal na bhfaol-chon; níor mhaith liom bheith + lasmuich anocht. + + [Cloiseann an bheirt bhan cos i n-áirde capaill, búithre adhairce, ⁊ + bualadh dian ar chnap cómhlann na faithche.] + +Dóirseóir [lasmuich].--Cia tá annsúd--namhaid nó cara? + +Fear.--Mise Síográbh. Fosgail go déaghair--tá mo chapall tabhartha. + Gléas dhá chapall láithreach, ⁊ sgaoil na coin fá’n dtír. + D’fhóbair go stolfadh na macatíre mé--nár chualuighis ag + amhastraigh iad? + + [Tigeann an Ridire SÍOGRÁBH isteach.] + +SÍOGRÁBH.--Móra dhíbh, ⁊ duit-se go sonnradhach, a bhruinneall óig. Badh + mhaith liom suidhe led’ chois go fóill, ’gus éisdeacht leis an + nguth do dhúisigheann grádh na laoch, acht sé mo rabhadh dhuit + bheith gan mhoill ar muin na lárach duibhe tá ins an mainreach + thíos d’á gléasa ag an bhfear. + +MEÁIBLE.--Cad é fáth an turais seo? Ní thuigim é, ná fós an bhrigh atá + led’ chainnt. Tá lár na hoidhche ann; ní gnáthach lem’ leithéid-si + triall le fear im’ aonar thríd an tír nuair bhéas an saoghal ’na + shuan. + +S.--Tá do chúmhal id’ theannta; máiseadh bíodh capall eile ullamh di, + gidh gur b’é órdughadh an ridire Bagenal thusa féin amháin do + thabhairt ’na láthair. + +M.--Táim-se im’ mharcach mheathta istoidhche, agus fós tá’n mactíre + lasmuich do chuirfeadh sgéan ar mo chapall. + +S.--D’á olcas é an mactíre tá níos measa ’ná é lasmuich, acht inneósaidh + do dhearbhráthair duit fáth an deabhaidh; tá Aodh Ó Néill ar tí tú + fhuadach. Ná bíodh eagla ort ar a shon sain, mar tugaim na móide + dubha go mbéidh Síográbh na Sagsan fá na sháil sul mbéir-si id’ + leanán aige. + +M.--Chualas trácht ar Aodh Ó Néill, agus chonnac é leis aon uair amháin; + ní ceart duit beart do chur ’na leith ná béidh sé cionntach di ar + ór an tsaoghail. + +S. [I leath taoibh]--Dar Rí na nDúl, béidh fuil a chroidhe agam. [Ós + árd.] Tá an oidhche ’gá caitheamh; is cóir dúinn bheith ar + siubhal, a bhean uasal mhánla. Béidh an ridire Bagenal ag + feitheamh linn go neamh-bhfoidneach. + + [SÍOGRÁBH as láthair.] + +E. [ag féachaint ’na dhiaidh]--Go n-éirghidh an t-ádh leat! Do b’fhearr + linn do chúl ’ná do cheannaighthe. + +M.--A Estair, caithfeam gluaiseacht. Is é nós na mban géilleadh. Dá + bhfaghainn mo rogha, do b’fhearr liom suidhe annso ag éisteacht le + hochón na dtonn ag briseadh amuich ag béal na Bóinne. + +E.--Fan, mar sin, agus leig do Shíográbh filleadh ar n-ais, a chuaird i + n-aisdear. + +M.--Ní lámhfainn é, a Estair. Ní fheacuighis riamh súla mo dhearbhráthar + ag lasadh suas le feirg. Fosgail an fhuinneóg go mbéidh gaoth + ghlan fhuar na hoidhche ag séide ar mo leabaidh fholamh. + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + RADHARC II. + + + ÁIT: Seómra ríoghachda i gCaisleán Bhaile-áth-Cliath. + + UAIN: Maidin go moch. + + [An Ridire BAGENAL agus SÍOGRÁBH ’na suidhe ag bórd.] + +BAGENAL--Cár fhágais an bhean óg, mo dheirbhshiúr ghrádhmhar? + +SÍOGRÁBH--I nGlas Neidhn lem’ shiúr. Ceapaim gur mór léi Aodh Ó Néill. + D’eitigh sí triall lem’ chois aréir ó Dhroichead-Átha gur bhagaras + fearg a dearbhráthar uirthi. Dubhart léi go raibh Ó Néill ar tí í + fhuadach; acht, mo thruagh mhór thú! níor chuir sin garrabhuic + uirthi, agus dar liaigh, chúm sí leithsgéal dó láithreach. + +B.--Má mhairim, a dhuine, is amaideach í do chainnt. + +S.--Má’s amaideach is fírinneach. + +B.--Dar Naomh Seóirse, gidh gur mór liom í, dá gcreidfinn tú, do + chuirfinn i slabhraibh láithreach í ins an gcuas is doimhne ⁊ is + dorcha i bhfíor-iochtaraibh an Chaisleáin. + +S.--Ná déin a leithéid; acht comharluighim thú fir faire do chur ’na + feidhil nó béidh Ó Néill ’na dhearbhráthair céile agat. + +B. [ar buile le feirg]--Ní lúgha liom an deamhan ’ná an fear sain, ná + luaidh arís a ainm fá’m chómhair. Méirleach ’na chroidhe istigh is + eadh é, tá sé ag cabhrughadh le hÓ Dómhnaill i gan fhios; acht tá + sé chomh glic le mada ruadh, agus ní fhuil againn acht amhras fós + air. + +S.--Is clos dom go bhfuil mórán luaidh fá dhíon an tighe aige. + +B.--Is fíor sain, acht is sé a leithsgéal do Fhear Ionaid na Bainrioghna + gur i gcomhair dín dá thighthibh atá an luaidh úd aige. + +S.--Mar dh’eadh! + +B.--Seadh, atá an butún air ’sa deireadh ámh; dhiúltuigh sé Sirriam do + leigean ’na chríochaibh, ⁊ chuir an Fear Ionaid fios air + láithreach bonn, agus béidh sé annso i mbárach chum cunntuis + cruinn do thabhairt ar a thréighthibh. + +S.--Is binn liom do ghlór. Acht fan go fóill--fillfidh sé abhaile slán, + is dócha? + +B.--Ní fhuil air acht amhras fós, adeirim leat, agus go mór mhór tá + cloichead nó sgríbhinn coimirce ó’n bhFear Ionaid aige, agus ní + leómhfar bárr méire do bhualadh air, toisg go mbéidh Cúige Uladh + ag brúchta le buile ’na thaobh. + +S.--Brúchtadh sí léi. Chífeam cad do chífeam. + + [Fosglann dóirseóir an doras. Seasann beirt fhear friothálta ar gach + taobh de’n ursain ⁊ umhluighid. Preabann SÍOGRÁBH ⁊ BAGENAL ’na + seasamh ⁊ umhluighid. Buaileann an Fear Ionaid, MAC UILLIAM, + isteach ⁊ suidheann ag an mbórd. Tugann a ghiolla litreacha + chuige ar mhias airgid.] + +MAC UILLIAM.--Do shroich Ó Néill annso go moch. Is úmhal an fear é. + +BAGENAL.--A thighearna, ceapaim go bhfuil sé ag crith ’na chroiceann. + + [Bualadh ag an ndoras. Fosglann an dóirseóir.] + + [Ó NÉILL agus Triúir Gallóglach ar láthair.] + +Ó NÉILL [Ag umhlughadh a chinn go huaibhreach do’n Fhear Ionaid].--Dia ⁊ + Muire dhuit a phríomh-Iarla Mac Uilliam. Mo mhear sár-úmhal + duit-se agus dod’ chomhluadar. + + [Ní chuireann an Fear Ionaid cor de acht féachann go géar ar Ó + Néill]. + +B. [I nguth árd]--Crom do ghlún do’n Fhear-Ionaid. + + [Ní chuireann Ó NÉILL suim ann]. + +MAC UILLIAM [go géar].--Chím Iarla Thír Eoghain ar láthair. + +Ó N.--Led’ thoil do bhronn an bhainrioghain an tíodal san orm. + +MAC U.--Is clos dúinn nach mór led’ mhuinntir féin an tíodal sain ⁊ go + nglaodhaid go coitcheann “Ó Néill” ort. An dtaithnigheann an + tsean-shloinneadh easumhail sin leat? + +Ó N.--Ná tóg orm é, do b’é siúd nós mo shinnsear rómham ar feadh na + gcéadta bliadhan, agus admhuighim go mb’fheárr liom féin bheith + im’ Ó Néill Uladh ’ná im’ rí ar Spáinn. + + [Do dhuibh ⁊ do dhearg ag MAC UILLIAM, nocht BAGENAL ⁊ SÍOGRÁBH a + gclaidheamhtha; sheasaimh dhá ghallóglach ar ghualainn UÍ + NÉILL.] + +MAC UILLIAM.--Gach claidheamh ’na thruaill. Éist, a Iarla, cuirfidh + baoth-chainnt mar í sin do cheann i gceannrach. Tá dlighe i + bhfeidhm do choisgeas ort-sa an ainm sin “Ó Néill” do ghabháil + chúgat féin, ⁊ géill do’n dligheadh. + +Ó N.--Géillim di, acht má’s maith le triath i gCúige Uladh Ó Néill do + ghairm orm, ní choisgfead é. + +MAC UILLIAM [le feirg].--Cuirfead-sa d’fhiachaibh ort é, ámh. + +Ó N.--Fhiachaibh!--ní háil liom an focal. Má tá coir im’ leith agad-sa, + éistfead léi ⁊ freagróchad tú, acht ní maith liom aighneas + díomhaoin mar so. + +MAC U.--Is clos dúinn gur ghríosuighis Ó Domhnaill chum eirghe amach. An + séanann tú é? + +Ó N.--Cá bhfuil do dhearbhadh? + +MAC U.--An séanann tú é? a deirim leat. + +Ó N.--D’fhreagras cheana le sgríbhinn do cheist. Ceapaim go bhfuil + amhras miosgaiseach agat orm, acht muna gcreidir mé, tá machairí + míne i dTír Eoghain, agus tabharfam sásamh duit annsúd. + +B.--Gabh é láithreach. Méirleach is eadh é. + + [Séideann SÍOGRÁBH stoc, agus gluaiseann móirsheisear saighdiúirí ar + láthair, “Ó Néill abú!” adeir na trí Gallóglaigh i nguth árd ⁊ + casaid a dtuagha go bagarthach.] + +MAC UILLIAM.--Síothcháin, adeirim. Tá an tIarla fá’m choimirc. Is é mo + thoil go bhfillfidh sé chum a thighe gan mhoill, acht + freagróchaidh sé do’n Bhainrioghain go héasguidhe. + +Ó N. [go mín, measardha]--Freagróchad. + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + RADHARC III. + + + ÁIT: Coill cois na Bóinne. UAIN: Tuitimín an tráthnóna. + + [Na capaill ag tógaint sgith. Tighearnaí i gculaithibh + gallóglacha--MÁGHNUS Ó DÓMHNAILL, ART Ó NÉILL, CÚCHONNACHT + MAGUIDHIR--agus Ó NÉILL.] + +Ó NÉILL.--Is cóir dúinn bheith ag druidim abhaile. Béidh na capaill + cortha. Ní bhfuaradar féin ná a marcaigh fleadh ná féasda i + gCaisleán Bhail’-áth-Cliath; acht, dála an fhéasda, do b’fhearr as + ’ná ann é. + +MÁGHNUS.--Cionnus sain, a gharbhráthair? Is maith linn fialmhaireacht. + +Ó N.--Acht níor mhaith leat nimh, is dócha? “Seachain an fíon, a Uí + Néill!” do ráidh an dóirseóir. + +ART.--Dream an fheill! Is minic do chualas an seanfhocal, “Gáire + Sasanaigh, dranntán madra.” + +CÚCHONNACHT.--Mhaise, mo mhíle greann na Sasanaigh, ní dhéanfainn amhras + díobh! Acht, dar m’airm gaisge, béimíd suas leo fós. Is minic + adeir mo dhearbhráthair Aodh ná brisfear cuing na hÉireann + choidhche go mbéidh leoghan Thír Eoghain ’na thriath ar Chlann na + nGaedheal. + +Ó N.--Labhair socair, a Chúchonnacht na n-arm glé; bíonn cluas ar an + gcoill. Tá cladarach i ngar dúinn, ⁊ chuirfinn geall go bhfuil + duine éigin ann. + +CÚCH. [I n-árd a chinn ’sa ghutha]--Cia tá annsúd? + + [Dhruid na duilleabhair imeasg na gcloch, agus + bhuail bean uasal amach chúca as an gcladarach. + D’umhluigheadar dí. + +BEAN-UASAL.--Móra dhíbh, a thighearnaí Uladh, agus duit-se, a Uí + Néill--níor mheath do shúil riamh ort. Tá scata fear ag Áth na + Bóinne ag feitheamh libh; agus, má éirigheann leó, béidh fuil bhur + gcroidhe aca. + +Ó N.--Cia thú féin, a bhruinneall? + +BEAN-U.--Mise Estar, cara Mheáible. + +Ó N.--An ’mó fear ann, a phlúr na mban? + +ESTAR.--Dhá fhear dhéag, agus Síográbh Mór mar cheann ortha. + +Ó N.--A cháirde gaoil, tá ceathrar againn ann. An ngéabhamuid thríotha? + +MÁGH.--Lean ar aghaidh, a bhuinneáin Néill. + +ART.--Tá triúr annso ná meathfaidh ort i mbeárnain. + +CÚCH.--An cath ar bhur gcoimirc, a Uí Néill--gluais! + +E.--A bhuidhean an mhisnigh, ná leanaidh ar aghaidh go fóill. Chuir + Meáible Bagenal mise ar bhur dtóir, agus tá mo chapall tabhartha. + Impighim ort-sa, a Uí Néill, ná heitigh filleadh liom chum + labhartha le Meáible, mar mhóidigh an Ridire Bagenal go gcaithfidh + sí--pé olc nó maith léi é--an Tighearna de Graé do phósadh. + +Ó N.--Tá an spéir-bhean i nDroichead Átha ar ár mbóthar, airighim. + +E.--Ní fhuil i n-aon chor. D’fhág sí é go deórach. Tá sí theas i nGlas + Neidhn fá dhíon tighe shiúir de Shíográbh, ⁊ ceapaim gan dearmad + go bhfuil seisean ar buile i ngrádh léi. + +Ó N.--A bhráithreacha grínn, bíodh leo ag an áth; fillfeam ar ais go + Glas Neidhn. + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + RADHARC IV. + + + ÁIT: Glas Neidhn--tigh chinn tuighe. UAIN: Meadhón oidhche. + + [Coinneall ar lasadh i bhfuinneóig. MEÁIBLE ag fuagháil agus ag + sileadh na ndeór. Sean-bhean (CÁIT DHUBH) ag crónán cois na + teineadh.] + + CÁIT DHUBH.--Tá faol-choin a’ faire ar áithibh na habhann; + Tá’n triath úd ’s a aicme--an síolrach na ndeamhan!-- + Dá dtraochadh le Síográbh ár mbláth-fhear na lann. + Béidh liughraigh i nUladh nuair cloisfear ar ball + Gur leagadh an aicme le Síográbh na nGall; + Béidh deóra ar ainnir mar leanbh le breall, + Mar mealladh an ainnir le draoidheacht ’s le feall; + Acht is tréith é an fear borb ó chúige na mbeann + ’Gus an triúr i n-aice ’na gcorpaibh gan cheann. + + [ESTAR ar láthair.] + +ESTAR.--Cad do chloisim? Bádhbh ag cnámhdán. Cad do chím? Bean óg + uaibhreach ag gol ’sa’ caoi mar tá a tighearna sa’ mhainreach. + + [Caitheann MEÁIBLE uaithe an fhuagháil, nighean sí a lámha ’gus a + súla, filleann sí a gruaig, agus buaileann uirthe féin brat + liath.] + + [Bualadh ag an ndoras. Fosglann ESTAR ⁊ umhluigheann. Ó NÉILL ar + láthair. Umhluigheann do MHEÁIBLE agus pógann a lámh. + Umhluigheann MÁGHNUS, CÚCHONNACHT agus ART di.] + +CÁIT DHUBH.--Is é seo an Tighearna de Graé gan aon amhras. Fáilte is + fiche romhat-sa, a thighearna áluinn chumasaigh. Is tusa rí na + bhfear; is geal é do chneas agus is módhmharach í do shúil. Molaim + óm’ chroidhe do bhean. + +E.--A Cháit na teangan líomhtha leimhe, is é seo an Tighearna tréan Ó + Néill Uladh. + +CÁIT.--Ó! luighe na bhfód ort féin ⁊ ar do shliocht, a Thighearna dhuibh + Thír Eoghain! Fág mo thigh go déaghair. Mo chreach chráidhte! gan + Síográbh na mbéimeann mór annso anocht go ndéanfadh sé smior dod’ + chnáimh. + + [Cuireann ESTAR bos ar a béal. Ní fhéachann Ó NÉILL ar CHÁIT, acht + caitheann sé sparán airgid ’na hucht.] + + CÁIT.--Dar Rí na nDúl! is sáir-fhear é, + An tighearna séimh i dtuaidh; + Go raibh sonas ’s séan + Gan gruaim gan léan + Ar gach n-aon do thiocfadh uaidh. + + [Druideann ESTAR, an triúr Gallóglach, agus CÁIT DHUBH as láthair.] + +Ó NÉILL.--A Mheáible óig na gcochall mbán, cad é fáth an turais seo? + +MEÁIBLE.--Tá mo mháthair i Sasana, agus má iarras tusa mar athchuinge ar + an bhFear-Ionaid mé leigean ar n-ais chúice tabharfaidh sé do + ghuidhe dhuit. + +Ó N.--Is mór é do dheabhadh ag fágaint na hÉireann d’ár ndóich. + +M. [Ag cromadh ar ghol]--D’innis Estar duit an fáth, b’fhéidir? + +Ó N.--A Mheáible Bagenal, ó’n lá úd do chuireas rinn mo rosc ort ag + Meala Fuinnte is tusa amháin grádh mo chléibh. An nglacfair mo + lámh ⁊ mo chroidhe? + +M. [Go mánla]--Fearg mo dhearbhráthar liom! An áirigheas tú é sin? Ní + leómhfainn é ar m’anam. + +Ó N.--Leómhfair é má’s maith leat féin é. Má ghoilleann sé ar do + dhearbhráthair, bíodh leis. + + [Téidheann MEÁIBLE go dtí an fhuinneóg, sileann sí na deóir, + filleann sí ar n-ais, buaileann sí a ceann ar chuislinn UÍ + NÉILL, ⁊ pógann seisean a gruadh.] + +Ó N.--Ní éalóchair liom, acht béarfad liom thú láithreach bonn. + +M.--Mo chlú? + +Ó N.--Do chlú ar mo choimirc-se. Tá easbog ins an tigh. + + [Buaileann Ó NÉILL cluigín. CÁIT DHUBH ar láthair.] + +Ó N.--A Mhághnuis Uí Dhomhnaill! + + [MÁGHNUS, CÚCHONNACHT, agus ART ar láthair, agus an tEasbog + SEÓNSACH.] + +SEÓNSACH.--A bhean-uasal óg, an nglacann tú Iarla Thír Eoghain? A Iarla + Thír Eoghain, an nglacann tusa an bhean-uasal Meáible Bagenal? + Tagaidh liom go seomra eile mar a bhfuil altóir gléasda. + + [Amhrán go bhfillidh an lánamhna. + + [An lánamhna ⁊ a gcuideachta ar láthair arís d’éis an phósda.] + +MÁGHNUS, CÚCHONNACHT, agus ART: + + Go mairir do bhean, a Uí Néill! + Go mairir eisean, a bhaintighearna! + Go raibh an rathamhnas oraibh araon, + Agus sliocht agus séan ó’n dTighearna! + + [Bualadh ag an ndoras. Fosglann CÁIT DHUBH. + + [Fear ar láthair ag cur alluis de.] + +An FEAR.--Tá fhios ag cách go bhfuil Ó Néill annso--táthar ar bhur dtí. + Féachaidh amach!--tá soillse ar Mhachaire Lífe. Tá Sasanaigh ann; + beidhfear ar bhur dtóir láithreach. + +Ó NÉILL.--Suidhidh go socair, a cháirdí. Tá bean nuadh-phósta Aodh Uí + Néill annso, ⁊ mo thruagh an dream do chuirfeadh ’na gceann baint + léi. + +MÁGH., CÚ., ART.--Hup--hurú--ú! Ó Néill abú! + +CÚC.--Tóg leat an sgéal sain, a fhir dheórata. Tá Ó Néill Uladh annso + gan beann ortha. + + [Tugann MÁGHNUS dualgus do’n Fhear. Imthigheann an Fear.] + +MÁGH.--Má tá fíon agat, a bhean tighe, ólfamuid sláinte na lánamhan. + +CÁIT.--Tá ⁊ fáilte. Leig dom faluing Uí Néill do phógadh ⁊ mala + bhaintighearna Uí Néill. + + [D’óladar sláinte, le “Hup--hurú--ú!”] + +Ó N.--Gléasaidh na capaill. Tá an bhainis agus an fleadh a’ fuaradh i + dTulach Óg. + +BEAN UÍ NÉILL.--Má’s cóir dom labhairt lem’ Thighearna mór Thír Eoghain, + tá Síográbh thuas ar Áth na Bóinne. Tá feall ’na chroidhe, ’gus + cruimh ’na shróin, ’gus dhá fhear dhéag aige siúd rómhainn-ne. + + Ó NÉILL.--Cad é ar mbeann + Ar bhodach teann, + ’S a dhaosgar sluagh ar bealach rómhainn-ne? + Ní chloisfir ann + An claidheamh ná an lann, + Ní fhuil samhail na namhaid ar Áth na Bóinne. + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + RADHARC V. + + + ÁIT: Dúngeanainn. UAIN: Maidean. + + [OLLAMH ag trácht le MEÁIBLE agus ESTAR ar shinnsear UÍ NÉILL. + MEÁIBLE ag cuimilt cínn con.] + + [Ó NÉILL agus a Rúnaire ar láthair.] + +Ó N.--Chífir a chéile-rúin fiaguigheacht indiu; béidh na coin ⁊ na + sealgairí ullamh aimsir eadartha. + + [Buaileann MEÁIBLE ⁊ ESTAR a ndá ndeárna le h-áthas.] + +M.--Cuirim ort, a Uí Néill, cia aca b’fhearr leat go dtí sin, cluiche + fithchille, nó ceól na cláirsighe? + +Ó N.--Bíodh do rogha agat-sa. + + [Buaileann sé cluigín, freagaran giolla.] + +Ó N.--Cláirseóir ⁊ clár fithchille. + + [Cláirseóir ar láthair.] + +CLÁIRSEÓIR.--Cad é badh mhaith leis an mbuidhean ríoghamhail. + +Ó N.--Bíodh do rogha agat-sa, a bhean tighearna, an ceól is maith + leat-sa is maith liom-sa é. Seinn suas, a chláirseóir, ⁊ má’s + maith léi-si ná staon go gcloisimíd glór na gcon ag uail ar + iallaibh. + +M.--Seinn ⁊ can an Róisín Dubh. + + [Seinneann an Cláirseóir “An Róisín Dubh,” Ó NÉILL ag éisteacht, + agus a lámh ar a smeigín aige, gur críochnuigheadh an t-abhrán.] + + [Bualadh ar an ndorus: fear ar láthair.] + +FEAR.--Is mise teachtaire bainrioghna. + + [Síneann sé litir chum UÍ NÉILL.] + +RÚNAIRE UÍ NÉILL.--Ar do ghlúnaibh i láthair Uí Néill, a theachtaire. + +TEACHTAIRE.--Ní gnáthach é i bhfiadhnuise Iarla, d’umhluigheas dó. + +RÚNAIRE.--Ar do ghlúnaibh go déaghair i bhfiadhnuise Uí Néill, a deirim + leat. + + [Feacann an teachtaire a ghlúna go gruaimeach.] + +Ó N.--Éirigh a theachtaire. + + [Éirigheann sé. Imthigheann an bhanntracht as láthair: léigheann Ó + NÉILL an litir, ⁊ preabann sé ’na shuidhe.] + +Ó N.--A rúnaire, séid an buadhbhal láithreach agus cuir an ghairm amach, + ceapaim go bhfuil arm na námhad gléasda ar ár dteórannaibh ⁊ béidh + sé anuas orainn muna ngéillmíd do’n litir seo, ⁊ ar m’onóir ní + ghéillfeam. Cad do bhéarfadh go gcuirfeadh Mac Uilliam a leithéid + seo de litir dhrochmhúinnte chúgam, mo bhean nuadh-phósta do chur + na geall síothchána go Baile-Áth-Cliath agus bannaidhe thabhairt + ná cabhróchad le hÓ Dómhnaill. Bailigh, adeir an fear mí-iomchuir + seo, gach fear claidhimh id’ thír ⁊ id’ chomhluadar le haghaidh + congnaimh do thabhairt chum Ó Dómhnaill do ghabháil. + +RÚNAIRE.--Ná léigh a thuilleadh dhi, a Uí Néill. + + [Glacann Ó NÉILL cleite agus sgríobhann.] + +Ó N.--Sin é cloichead coimirce, a theachtaire, má bhéidh fear im’ + cheanntar ar tí bárr méire do bhualadh ort teasbáin é sin do. Ní + fhuil freagra agam do’n Fhear Ionaid. Gread leat. + + [Teachtaire as láthair.] + + [Bualadh ar an ndorus. Beirt Fhear Faire ar láthair.] + +An Chéad FHEAR FAIRE.--Chonnarcas sluagh ag Árd Macha ar maidin indiu, a + n-aghaidh i ndeas. + +An Dara FEAR FAIRE.--Chonnarcas dóighteán ar teórainn Mhuineacháin + tráthnóna indé, ⁊ sluagh ag triall i ndeas. + +Ó NÉILL.--Bíodh leó. Támuid ullamh i gan fhios dóibh, buidheachas mór le + Dia; shílidh muinntir an fheill go rabhamar ’nár gcodladh. + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + RADHARC VI. + + + UAIN: An tráthnóna céadna le luighe gréine. + + [Ó NÉILL gléasda, armtha. Sluaighte Uladh--a bpíoba a’ seinnm--ag + triall ó gach áird go faithche Dhúingeanainn. Labhrann Ó NÉILL + leó.] + +Ó NÉILL.--A bhuidhean nár thréig an cath, tá an namhaid chealgach ar ár + dteórainn. Tá an oidhche, le n-a sgamalaibh, ag tuitim anuas ar + Uladh na laoch; acht éireóchaidh an ghrian go taithneamhach i + mbárach, ⁊ éireóchaidh ’na teannta, grian an chirt ⁊ brígh ⁊ buadh + na bhfear gcalma, sliocht Chuinn ⁊ Airt, nár ghéill do + dhaoirseacht riamh. Gluaisidh! + + [Na sluaighte i n-aon ghuth: “Lámh Dearg abú!”] + + [Gluaiseacht sa n-oidhche go Druimfhliuch. Ó Néill le h-éirghe an + lae ar chárnán, ag féachaint ó dheas, ⁊ a thaoisigh le n-a + chois. Tagann ceathrar Gallóglach ar láthair ⁊ dhá bhraighde + aca. Labhrann CÚCHONNACHT leó.] + +CÚCHONNACHT.--Cia hiad so agaibh? + +GALLÓGLACH.--Ag triall dúinn trasna Áth na Dubhabhann roimh lá + chonncamar laoch mór ar an bport theas, ⁊ bheannuigheamar dó, acht + thug sé na mionna móra dá leanamuís ar aghaidh go mbéadh ar gcinn + aige. Leanamar, ámh, ⁊ thug sé cúl orainn. Ghabhamar an bheirt seo + i mbóithrín cois na háite ⁊ scéithidh ceann aca. Deir sé gurab é + Síográbh an laoch úd, agus go rabhadar araon agus eisean ar a + slighe go Dúngeanainn chum Bhaintighearna Uí Néill d’fhuadach. + +Ó NÉILL.--Cad deir an fear sain? + +GALL.--Deir an fear so do ghabhamar, a thighearna, go bhfuil Síográbh ar + do thí-se. Tá sé ar tí cómhraic aen-fhir do chur ort. + +Ó N.--Ní sgéal nuadh é sin; tá an sgéal dá aithris i mBaile Áth Cliath + le mí. + +GALL.--Chuala an bhean-sídhe ag caoineadh aréir i gCluain Tiobraid. Is é + Síográbh na Lann an fear is tréine imeasg na Sagsan. Iarraim mar + athchuinge ort, a Uí Néill, gan troid leis; bainfead-sa féin cor + as id’ ionad-sa. + +Ó N.--Go raibh míle maith agat, a Dhómhnaill mhóir Maguidhir. Sguir ó’n + sgéal úd an cor so; acht ar innis an braighde dhuit an ’mó fear + atá leis an Sasanach i gCluain Tiobraid? + +GALL.--Chonnac lem’ dhá shúil féin an sluagh ’na suidhe ar Chluain + Tiobraid, agus d’áirmhigheas ann le solus gealaighe, dar liom, trí + mhíle fear. Adeireas fós an príosúnach so liom go bhfuil cheithre + mhíle fear ’na suidhe ag Druimfhliuch. Acht seachain tú féin, a Uí + Néill, ar Shíográbh calma na Lann. Impighim an méid sin ort. + +Ó N.--A Mhághnuis, a Chúchonnacht, ⁊ a Airt, an cath ar bhur gcoimirc. + Tá sluaighte líonmhara i n-aghaidh Uladh. Tá sé d’fhiachaibh + orainn an namhaid do chlaoidh ar Chluain Tiobraid. Gluaisidh! + + [Glór na gclaidheamh i bhfad uainn, ⁊ seinnm árd na bpíob. + Gluaiseann Ó NÉILL tarsna an mhachaire agus gríosuigheann sé + Clann Uladh. Casann SÍOGRÁBH air ar bruach na habhann ⁊ cuireann + liugh as.] + +SÍOGRÁBH.--Seasaimh, a Iarla dhuibh Thír Eóghain! Tá do ghnó déanta + anois. I gcionn lae go n-oidhche béidh Meáible mhánla ’na leanán + agam. Béidh seabhaic agus fiag dhúbha na gcnoc ag troid ós cionn + do choirp, ’gus gan aon dod’ chomhluadar mhalluighthe suas, le + dorn cré do chaitheamh ort. + +Ó NÉILL.--A bhodaigh mhóir na Sagsan, do cheap le meatacht ⁊ feall mo + sgórnach do ghearradh ag Áth na Bóinne, tarraing i leith, mar tá + ampladh chum do chonnablaigh ar mhadraibh geárra. + + [Cómhraicíd siad. Cuireann sé Ó NÉILL i ndiaidh a chúil agus + cuireann air go dian. Sgreadann MÁGHNUS, CÚCHONNACHT, agus ART. + Éirigheann mire ar UA NÉILL, tiomáineann sé i ndiaidh a chúil + SÍOGRÁBH, buaileann sé baic-bhéim air; teanntuigheann SÍOGRÁBH + leis agus bheireann barróg air, acht caitheann Ó NÉILL é ar + phleasg a dhroma, buaileann sé blosg-bhéim air ar tuitim, ⁊ + cuireann sé a chos ar a chliabh. Tarraingeann SÍOGRÁBH an + anál--bás SHÍOGRÁBH. Liugh na bhfear.] + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + RADHARC VII. + + + ÁIT: Béal Átha Buidhe. UAIN: Éirghe an lae. + + [Ó NÉILL, MÁGHNUS, CÚCHONNACHT, ART ⁊ ceathrar eile i gcomhairle + cogaidh.] + +Ó NÉILL (ag preabadh ’na shuidhe).--Cloisim, má mhairim, píoba + gluaiseachta Thír Chonaill. Béidh Aodh Ruadh annso láithreach. + +MÁGHNUS.--Cloisim-se leis iad, agus eiteallann mo chroidhe--acht éist! + cluinim ceól ag gabháil aniar ⁊, dar mo bhaiste, tá Aodh Mag + Uidhir i dtosach, an laoch is calma do tháinig riamh ó cuireadh + ’sa s-úir Osgar óg na bhFiann. + +Ó N.--Acht féach anoir, a bhráithre! Tá Bagenal ar siubhal go moch. Thug + sé na móide go mbiaidh a dheirbhshiúr Meáible ’na baintreabhach + sul chaillfeadh an crann-úbhall a thoradh. + +ART.--Tá an claidheamh i ngar do threasgar Síográbh. + +CÚCHONNACHT.--Nach dán iad dream an fheill d’éis an ghreas do + bhuaileamar ortha i gCluain Tiobraid agus i nDruimfhliuch; acht + bheirim-se liaigh go ngeobhaid siad cluiche indiu go mairfidh a + chuimhneamh fad do bhéidh sruth ag triall chum sáile. + +Ó N.--Cuireann do chainnt i gcuimhne dhom go rabhais-se agus mise i + nguais ár mbáthadh ar lár na fairrge. D’éirigh bean-scéimh áluinn + go hobann as cúbhar na mara, agus thairig sí dhomh-sa + minríoghachda na hÉireann; acht d’áitímhis orm diúltadh dhí, mar + dar leat dubhairt an ghruagach leat nach raibh sé ’ndán d’aon + fhear de Chlann Uí Néill seasamh a thuilleadh ar an Lia Fáil thíos + i dTeamhar na Ríogh. Badh mhaith liom fáistine d’fhagháil ar sin, + acht chím an mheirg mheablach ag druidim linn. Séid an buadhbhal, + a churaí an lae chruaidh. + +MÁGH.--Chonnarc-sa féin im’ aisling aréir an ghruagach thíos imeasg na + gcorp---- + +Ó N.--Sguiream de chainnt ar throm-luighe an cor so. Tá an námhaid ag + gabháil ’nár dtreó. Dia le hÉire! + + [Séideann an buadhbhal ⁊ cruinnigheann na fir.] + +Ó N.--A bhuidhean mo chléibh, a laochra Uladh, cabhair Dé chugainn! + Bíodh neart ’nbhur lámha ⁊ dóich ’nbhur gcroidhe, ⁊ mairfidh bhur + gclú go Lá an Luain. Tá an sean-námhaid--dream agus síol na + ndeamhan--os bhur gcomhair, do lot bhur dtír, do sgaip bhur + gcineadh, ⁊ do dhéanfadh tráillí dhíbh. Buailidh mar bhuailfeadh + bhur sinnsear romhaibh--buailidh le neart, buailidh le fuaim, + buailidh ⁊ brisidh na cnámha ’s na cinn, buailidh mar bhuaileann + an tonn ar an tráigh, millidh mar mhilleann an lasair an crann, + stracaidh mar stracfadh na faolchon an fiadh, gearraidh mar + ghearran an sgian thré mhairt-fheóil, sgaipidh na Danair mar + sgaipfeadh an síon cáithleach an choirce ⁊ borrach an lín. + +Na FIR go léir.--“Lámh Dearg abú!” + + [Cath an Átha Bhuidhe, fuaim na mbuillí, gleó na + bhfear ’sa’ bhruighin; an námhaid ag teitheadh. Meirg + Uí Néill ar bárr. Liúgh agus lúthgháir na bhfear. + + + + + RADHARC VIII. + + + ÁIT: Dúngeanainn. UAIN: An tráthnóna. + + [Fáilte UÍ NÉILL. Ceól--an phíob agus an chláirseach. Abhrán + buadhthach (“Ó Dómhnaill Abú,” nó ceann eile). Rinnce os comhair + UÍ NÉILL.] + + + (CRÍOCH.) + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + GAELIC LEAGUE PUBLICATIONS. + + + Gaelic League Series.--Simple Lessons in Irish. + + Post Paid + + s. d. s. d. + + 1. =Simple Lessons in Irish=, giving the pronunciation of 0 3 0 4 + each word. By Rev. Eugene O’Growney. Part I. (35th + Edition, 211th Thousand). + + 2. Do. do. (17th Edition, 76th Thousand) Part II. 0 3 0 4 + + 3. Do. do. (9th Edition, 35th Thousand) Part III. 0 6 0 7 + + 4. Do. do. (5th Edition, 19th Thousand) Part IV. 0 6 0 7 + + 5. Do. do. (3rd Edition, 13th Thousand) Part V. 0 6 0 7 + + + + Gaelic League Series--Irish Texts. + + + 1. =Dánta, Amhráin is Caointe Sheathrúin Céitinn.= The 1 0 1 3 + Poetic Works of Rev. Geoffrey Keating, D.D. Edited + with Introduction and Vocabulary, by Rev. J. C. + MacErlean, S.J., B.A. Crown 8vo, 224 pages. Paper + Wrapper. Net + + Do. Cloth, gilt 1 6 1 9 + + Do. Leather, gilt edges 2 0 2 3 + + 2. =Amhráin Eoghain Ruaidh Uí Shúilleabháin.= The Songs of 1 6 1 9 + Eoghan Ruadh O’Sullivan. Edited, with Introduction + and Vocabulary, by Rev. P. S. Dinneen, M.A. Crown + 8vo, 260 pages. Paper Wrapper Net + + Do. Cloth, gilt 2 0 2 3 + + Do. Leather, gilt edges 2 6 2 9 + + 3. =Amhráin Sheagháin Chláraigh Mhic Dhomhnaill.= The 1 6 1 9 + Songs of Seaghán Clárach MacDonnell. Edited, with + Introduction and Vocabulary, by Rev. P. S. Dinneen, + M. A. Paper Wrapper + + Do. Cloth, gilt 2 0 2 3 + + Do. Leather, gilt edges 2 6 2 9 + + 4. =Dánta Shéafradh Uí Dhonnchadha an Ghleanna.= The Poems 1 0 1 2 + of Geoffrey O’Donoghue of the Glen. Edited, with + Vocabulary, by Rev. P. S. Dinneen, M.A. Paper Wrapper + + Do. Cloth, gilt 1 6 1 9 + + Do. Leather, gilt edges 2 0 2 3 + + 5. =Dánta Piarais Feiritéir.= The Poems of Pierce + Ferriter. Edited, with Introduction and Vocabulary, + by Rev. P. S. Dinneen, M.A. (In the Press). + + + + Gaelic League Series.--Popular Booklets. + (Demy 8vo. 16 pages.) + + + 1. =An tAithriseóir.= An Irish Recitation Book. Edited by 0 1 0 1½ + Tadhg O’Donoghue and P. H. Pearse, B.A., + Barrister-at-Law. Part I. (2nd Edition, 6th Thousand) + + 2. =Ráiteachas.= Conversational Ulster Irish (Republished 0 1 0 1½ + from Nelson’s “Introduction to the Irish Language.”) + Part I. (2nd Edition, 6th Thousand) + + 3. =I dTaoibh na hOibre.= A Pamphlet for Irish Speakers. 0 1 0 1½ + By Owen Naughton + + 4. =Greann na Gaedhilge.= Humorous Short Stories. By Henry 0 1 0 1½ + Morris. (2nd Edition, 6th Thousand) + + 5. =Tadhg Gabha.= A Humorous Tale of Kerry Life. By J. J. 0 1 0 1½ + Doyle. (2nd Edition, 6th Thousand) + + 6. =Sean-Fhocail na Mumhan.= The Proverbs of Munster. 0 1 0 1½ + Collected by Tadhg O’Donoghue. Part I. + + 7. =Blátha Bealtaine.= Three Short Stories, translated 0 2 0 3 + from the English of Mary E. L. Butler, by Thomas + Concannon, 24 pages. Illustrated + + + + Gaelic League Series--Gaelic Journal Booklets. + + + 1. =Grádh ⁊ Crádh.= A Short Story by Agnes O’ Farrelly, 0 1 0 1½ + M.A. 28 pages. + + + + Gaelic League Series.--Original Irish Works. + + + 1. =Cormac Ua Conaill.= An Historical Romance, dealing 1 0 1 2 + with the fortunes of a Kerry peasant lad during the + Desmond wars in the 16th century. By Rev. P. S. + Dinneen, M.A. Crown 8vo. 90 pages Net + + Do. Cloth, gilt 1 6 1 8 + + + + Gaelic League Series--Original Irish Works (con.) + + + 2. =Cill Áirne.= A Description of the Scenery of the 2 0 2 2 + Killarney Lakes. By Rev. P. S. Dinneen, M.A. + Illustrated. Leather, gilt edges Net + + Do. Cloth, gilt ” 1 6 1 8 + + Do. Paper wrapper ” 1 0 1 2 + + 3. =Beatha Eoghain Ruaidh Uí Shúilleabháin.= The Life of 0 9 0 10 + Eoghan Ruadh O’Sullivan. By Rev. P. S. Dinneen, M.A. + Paper + + Do. Cloth, gilt 1 3 1 4 + + Do. Leather, gilt edges 1 9 1 10 + + 4. =Seóda na Sean.= A Collection of Old Tales re-told. By + Thomas Concannon. Illustrated. (In the Press.) + + + + Gaelic League Series.--Irish Folklore. + + + 1. =Sgéalaidhe Fearnmhuighe.= A Collection of Monaghan 0 9 0 11 + Folk-tales. Edited, with short Notes and Glossary, by + J. H. Lloyd. 128 pages. Paper wrapper Net + + 2. =Trí Sgéalta.= The Three Stories which won First Prize 0 9 0 11 + in Folk-Lore competition at _Oireachtas_, 1900. + Edited, with Vocabulary, by Douglas Hyde, LL.D. Paper + + + + Gaelic League Series.--Irish School Readers. + + + 1. =Prímhleabhar Gaedhilge le haghaidh na Naoidheanán.= An 0 1 0 1½ + Irish Infant Primer. 32 pages. Illustrated. (5th + Edition, 29th Thousand) + + 2. =An Chéad Léightheóir Gaedhilge.= The First Irish 0 2 0 3 + Reader. 64 pages. Illustrated + + + + Gaelic League Series--Irish Songs and Music. + + + 1. =Cláirseach na nGaedheal.= A collection of Irish Songs, 0 3 0 3½ + with Airs in Staff and Tonic Sol-fa Notations. Edited + by Brendan Rogers and J. H. Lloyd. Demy 4to, 12 + pages. Part I. + + Do. Part II. 0 3 0 3½ + + 2. =Ceatha Ceóil.= Popular Irish Songs, with + Accompaniments. Arranged by Carl G. Hardebeck. + + =Siubhail, a Ghrádh= 0 2 0 2½ + + =An Draighneán Donn= 0 2 0 2½ + + =Róisín Dubh= 0 2 0 2½ + + + + The Oireachtas Proceedings. + + + 1. =Imtheachta an Oireachtais=, 1897. 124 pages Net 1 0 1 2 + + 2. Do. do 1898. Edited by Tadhg O’Donoghue and Norma 1 6 1 8 + Borthwick. 100 pages Net + + 3. =Imtheachta an Oireachtais=, 1899. Edited by S. J. 1 6 1 8½ + Barrett. 174 pages Net + + + + Gaelic League Pamphlets. + + + =Gaelic League Pamphlets, 1 to 24, 1d. each, post free, 1½d.; 9d. per + dozen, or 5s. per 100, post free.= + + + + Gaelic League Leaflets. + + + 1. =Dhá Ádhbhar Déag.= Twelve Reasons for knowing Irish 0 1 0 1 + + 2. =Two Schools: A Contrast.= By Mary E. L. Butler 0 1 0 1½ + + _The above may be had at 9d. per doz., or 5s. per 100, post free._ + + + + Students’ Handbooks. + + + 1. =Leabhar Cainte.= The Prize Oireachtas Phrase Book. By 1 0 1 2 + J. J. Doyle. Edited by S. J. Barrett. Crown 8vo, 172 + pages. Paper wrapper Net + + Do. Cloth, gilt 1 6 1 9 + +------------------------------------------------------------------------ + + + + + Nótai Tras-Scríobhaí + + +Úsáideann an ríomhleabhar seo _fostríoca_ chun cló iodálach a +comharthaigh, agus úsaídeann =síneacha chothroime= chun cló trom a +comharthaigh. + +Chlóigh an leabhar seo ó bhunús i gcló Gaelach le poncanna séimhithe. +Úsáideann an ríomhleabhar seo =cló trom= chun cló Gaelach isteach an +roinn cló Rómhánach a comharthaigh. + +Rinneadh na ceartúcháin seo: + + • l. 6: Cuireadh lánstad tar éis “Fear” agus roimh an frása “Mise + Síográbh.” + • l. 7: Cuireadh camóg in ionad lánstad sa frása “is cóir dúinn bheith + ar siubhal, a bhean uasal mhánla.” + • l. 11: Cuireadh “SÍOGRÁBH” in ionad “SIOGRÁBH” sa frása “Preabann + SÍOGRÁBH ⁊ BAGENAL ’na seasamh ⁊ umhluighid.” + • l. 11: Cuireadh “bhfuil” in ionad “bhfiul” sa frása “A thighearna, + ceapaim go bhfuil sé ag crith ’na chroiceann.” + • l. 11: Cuireadh “Ó NÉILL” in ionad “O’NEILL” sa frása “Ní chuireann Ó + NÉILL suim ann.” + • l. 11: Cuireadh “Ó N” in ionad “O’N” roimh an frása “Led’ thoil do + bhronn an bhainrioghain an tíodal san orm.” + • l. 12: Cuireadh “Ó Néill” in ionad “O’Néill” sa frása “go mb’fheárr + liom féin bheith im’ Ó Néill Uladh ’ná im’ rí ar Spáinn.” + • l. 12: Cuireadh “SÍOGRÁBH” in ionad “SIOGRÁBH” sa frása “nocht + BAGENAL ⁊ SÍOGRÁBH a gclaidheamhtha.” + • l. 12: Cuireadh “Ó N” in ionad “O’N” roimh an frása “Cá bhfuil do + dhearbhadh?” + • l. 12: Cuireadh “Ó Néill” in ionad “O’Néill” sa frása “acht má’s + maith le triath i gCúige Uladh Ó Néill do ghairm orm.” + • l. 13: Cuireadh “Séideann” in ionad “Séideannn” sa frása “Séideann + SÍOGRÁBH stoc.” + • l. 20: Cuireadh lánstad tar éis “CÚC” agus roimh an frása “Tóg leat + an sgéal sain.” + • l. 23: Cuireadh “Éirigheann” in ionad “éirigheann” sa frása + “Éirigheann sé.” + • fógraí: Baineadh lúibín iomarcach tar éis an frása “In the Press.” + • fógraí: Cuireadh lánstad tar éis “L” sa frása “Two Schools: A + Contrast. By Mary E. L. Butler.” + +Tá ealaín clúdaigh nua le an ríomhleabhar seo tíolactha do an fhearann +poiblí. + +*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 78840 *** |