diff options
Diffstat (limited to '77583-h')
| -rw-r--r-- | 77583-h/77583-h.htm | 33443 | ||||
| -rw-r--r-- | 77583-h/images/new-cover.jpg | bin | 0 -> 211843 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 77583-h/images/titlepage.png | bin | 0 -> 28245 bytes |
3 files changed, 33443 insertions, 0 deletions
diff --git a/77583-h/77583-h.htm b/77583-h/77583-h.htm new file mode 100644 index 0000000..2cca36f --- /dev/null +++ b/77583-h/77583-h.htm @@ -0,0 +1,33443 @@ +<!DOCTYPE HTML> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2025-12-31T09:34:03Z using SAXON HE 9.9.1.8 . --> +<html lang="nl"> +<head> +<title>Arthur Pendennis | Project Gutenberg</title> +<meta charset="utf-8"> +<meta name="author" content="William Makepeace Thackeray (1811–1863)"> +<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg"> +<link rel="icon" href="images/new-cover.jpg" type="image/x-cover"> +<meta name="DC.Title" content="Geschiedenis van Arthur Pendennis, zijn voor- en tegenspoed, zijn vrienden en zijn grootsten vijand"> +<meta name="DC.Creator" content="William Makepeace Thackeray (1811–1863)"> +<meta name="DC.Contributor" content="Mark Prager Lindo (1819–1877)"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<style> +html { +line-height: 1.3; +} +body { +margin: 0; +} +main { +display: block; +} +h1 { +font-size: 2em; +margin: 0.67em 0; +} +hr { +height: 0; +overflow: visible; +} +pre { +font-family: monospace; +font-size: 1em; +} +a { +background-color: transparent; +} +abbr[title] { +border-bottom: none; +text-decoration: underline; +} +b, strong { +font-weight: bolder; +} +code, kbd, samp { +font-family: monospace; +font-size: 1em; +} +small { +font-size: 80%; +} +sub, sup { +font-size: 67%; +line-height: 0; +position: relative; +vertical-align: baseline; +} +sub { +bottom: -0.25em; +} +sup { +top: -0.5em; +} +img { +border-style: none; +} +body { +font-family: serif; +font-size: 100%; +text-align: left; +margin-top: 2.4em; +} +div.front, div.body { +margin-bottom: 7.2em; +} +div.back { +margin-bottom: 2.4em; +} +.div0 { +margin-top: 7.2em; +margin-bottom: 7.2em; +} +.div1 { +margin-top: 5.6em; +margin-bottom: 5.6em; +} +.div2 { +margin-top: 4.8em; +margin-bottom: 4.8em; +} +.div3 { +margin-top: 3.6em; +margin-bottom: 3.6em; +} +.div4 { +margin-top: 2.4em; +margin-bottom: 2.4em; +} +.div5, .div6, .div7 { +margin-top: 1.44em; +margin-bottom: 1.44em; +} +.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child, +.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child { +margin-bottom: 0; +} +blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child, +.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child { +margin-top: 0; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 { +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 { +font-size: 1.2em; +} +h3.label { +font-size: 1em; +margin-bottom: 0; +} +h4, .h4 { +font-size: 1em; +} +.alignleft { +text-align: left; +} +.alignright { +text-align: right; +} +.alignblock { +text-align: justify; +} +p.tb, hr.tb, .par.tb, li.tb { +margin: 1.6em auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument { +font-size: 0.9em; +text-indent: 0; +} +p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { +margin: 1.58em 10%; +} +.opener, .address { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph { +font-size: 0.9em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl { +display: block; +text-align: right; +} +.trailer { +clear: both; +margin-top: 3.6em; +} +span.abbr, abbr { +white-space: nowrap; +} +span.parNum { +font-weight: bold; +} +span.corr, span.gap { +border-bottom: 1px dotted red; +} +span.num, span.trans { +border-bottom: 1px dotted gray; +} +span.measure { +border-bottom: 1px dotted green; +} +.ex { +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc { +font-variant: small-caps; +} +.asc { +font-variant: small-caps; +text-transform: lowercase; +} +.uc { +text-transform: uppercase; +} +.tt { +font-family: monospace; +} +.underline { +text-decoration: underline; +} +.overline, .overtilde { +text-decoration: overline; +} +.rm { +font-style: normal; +} +.red { +color: red; +} +hr { +clear: both; +border: none; +border-bottom: 1px solid black; +width: 45%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +margin-top: 1em; +text-align: center; +} +hr.dotted { +border-bottom: 2px dotted black; +} +hr.dashed { +border-bottom: 2px dashed black; +} +.aligncenter { +text-align: center; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +font-size: 1.44em; +line-height: 1.5; +} +h1.label, h2.label { +font-size: 1.2em; +margin-bottom: 0; +} +h5, h6 { +font-size: 1em; +font-style: italic; +} +p, .par { +text-indent: 0; +} +p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { +text-transform: uppercase; +} +.hangq { +text-indent: -0.32em; +} +.hangqq { +text-indent: -0.42em; +} +.hangqqq { +text-indent: -0.84em; +} +p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { +float: left; +clear: left; +margin: 0 0.05em 0 0; +padding: 0; +line-height: 0.8; +font-size: 420%; +vertical-align: super; +} +blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { +font-size: 0.9em; +margin: 1.58em 5%; +} +.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden { +text-decoration: none; +} +.advertisement, .advertisements { +background-color: #FFFEE0; +border: black 1px dotted; +color: #000; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +span.accent { +display: inline-block; +text-align: center; +} +span.accent, span.accent span.top, span.accent span.base { +line-height: 0.40em; +} +span.accent span.top { +font-weight: bold; +font-size: 5pt; +} +span.accent span.base { +display: block; +} +.footnotes .body, .footnotes .div1 { +padding: 0; +} +.fnarrow { +color: #AAAAAA; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +} +.fnarrow:hover, .fnreturn:hover { +color: #660000; +} +.fnreturn { +color: #AAAAAA; +font-size: 80%; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +a { +text-decoration: none; +} +a:hover { +text-decoration: underline; +background-color: #e9f5ff; +} +a.noteRef, a.pseudoNoteRef { +font-size: 67%; +vertical-align: super; +text-decoration: none; +margin-left: 0.1em; +} +.externalUrl { +font-size: small; +font-family: monospace; +color: gray; +} +.displayfootnote { +display: none; +} +div.footnotes { +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep { +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote, .par.footnote { +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel { +float: left; +margin-left: -0.1em; +min-width: 1.0em; +padding-right: 0.4em; +} +.apparatusnote { +text-decoration: none; +} +.apparatusnote:target, .fndiv:target { +background-color: #eaf3ff; +} +table.tocList { +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocText { +padding-top: 2em; +padding-bottom: 1em; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum { +text-align: right; +min-width: 10%; +border-width: 0; +white-space: nowrap; +} +td.tocDivNum { +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +vertical-align: top; +} +td.tocPageNum { +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +vertical-align: bottom; +} +td.tocDivTitle { +width: auto; +} +p.tocPart, .par.tocPart { +margin: 1.58em 0; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter, .par.tocChapter { +margin: 1.58em 0; +} +p.tocSection, .par.tocSection { +margin: 0.7em 5%; +} +table.tocList td { +vertical-align: top; +} +table.tocList td.tocPageNum { +vertical-align: bottom; +} +table.inner { +display: inline-table; +border-collapse: collapse; +width: 100%; +} +td.itemNum { +text-align: right; +min-width: 5%; +padding-right: 0.8em; +} +td.innerContainer { +padding: 0; +margin: 0; +} +.index { +font-size: 80%; +} +.index p { +text-indent: -1em; +margin-left: 1em; +} +.indexToc { +text-align: center; +} +.transcriberNote { +background-color: #DDE; +border: black 1px dotted; +color: #000; +font-family: sans-serif; +font-size: 80%; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +.missingTarget { +text-decoration: line-through; +color: red; +} +.correctionTable { +width: 75%; +} +.width20 { +width: 20%; +} +.width40 { +width: 40%; +} +p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { +color: #666666; +font-size: 80%; +} +span.musictime { +vertical-align: middle; +display: inline-block; +text-align: center; +} +span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom { +padding: 1px 0.5px; +font-size: xx-small; +font-weight: bold; +line-height: 0.7em; +} +span.musictime span.bottom { +display: block; +} +audio { +height: 20px; +margin-left: 0.5em; +margin-right: 0.5em; +} +ul { +list-style-type: none; +} +.splitListTable { +margin-left: 0; +} +.splitListTable td { +vertical-align: top; +} +.numberedItem { +text-indent: -3em; +margin-left: 3em; +} +.numberedItem .itemNumber { +float: left; +position: relative; +left: -3.5em; +width: 3em; +display: inline-block; +text-align: right; +} +.itemGroupTable { +border-collapse: collapse; +margin-left: 0; +} +.itemGroupTable td { +padding: 0; +margin: 0; +vertical-align: middle; +} +.itemGroupBrace { +padding: 0 0.5em !important; +} +.titlePage { +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0 7em; +padding: 5em 10% 6em; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle { +line-height: 1.7; +margin: 2em 0; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle { +font-size: 1.8em; +font-weight: inherit; +font-variant: inherit; +line-height: inherit; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, +.titlePage .docTitle .seriesTitle, +.titlePage .docTitle .volumeTitle { +font-size: 1.44em; +font-weight: inherit; +font-variant: inherit; +line-height: inherit; +} +.titlePage .byline { +margin: 2em 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .byline .docAuthor { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure { +margin: 2em auto; +} +.titlePage .docImprint { +margin: 4em 0 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .docImprint .docDate { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +div.figure, div.figureGroup { +text-align: center; +} +table.figureGroupTable { +width: 80%; +border-collapse: collapse; +} +.figure, .figureGroup { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft { +float: left; +margin: 10px 10px 10px 0; +} +.floatRight { +float: right; +margin: 10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead, .par.figureHead { +font-size: 100%; +text-align: center; +} +.figAnnotation { +font-size: 80%; +position: relative; +margin: 0 auto; +} +.figTopLeft, .figBottomLeft { +float: left; +} +.figTopRight, .figBottomRight { +float: right; +} +.figure p, .figure .par, .figureGroup p, .figureGroup .par { +font-size: 80%; +margin-top: 0; +text-align: center; +} +img { +border-width: 0; +} +td.galleryFigure { +text-align: center; +vertical-align: middle; +} +td.galleryCaption { +text-align: center; +vertical-align: top; +} +.lgouter { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +display: table; +} +.lg { +text-align: left; +padding: .5em 0; +} +.lg h4, .lgouter h4 { +font-weight: normal; +} +.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum { +color: #777; +font-size: 90%; +left: 16%; +margin: 0; +position: absolute; +text-align: center; +text-indent: 0; +top: auto; +width: 1.75em; +} +p.line, .par.line { +margin: 0; +} +span.hemistich { +visibility: hidden; +} +.verseNum { +font-weight: bold; +} +div.i1 { padding-left: 0.5em; } +div.i2 { padding-left: 1em; } +div.i3 { padding-left: 1.5em; } +div.i4 { padding-left: 2em; } +div.i5 { padding-left: 2.5em; } +div.i6 { padding-left: 3em; } +div.i7 { padding-left: 3.5em; } +div.i8 { padding-left: 4em; } +div.i9 { padding-left: 4.5em; } +div.i10 { padding-left: 5em; } +div.i11 { padding-left: 5.5em; } +div.i12 { padding-left: 6em; } +div.i13 { padding-left: 6.5em; } +div.i14 { padding-left: 7em; } +div.i15 { padding-left: 7.5em; } +div.i16 { padding-left: 8em; } +p.i1 {text-indent: 0.5em; } +p.i2 {text-indent: 1em; } +p.i3 {text-indent: 1.5em; } +p.i4 {text-indent: 2em; } +p.i5 {text-indent: 2.5em; } +p.i6 {text-indent: 3em; } +p.i7 {text-indent: 3.5em; } +p.i8 {text-indent: 4em; } +p.i9 {text-indent: 4.5em; } +p.i10 {text-indent: 5em; } +p.i11 {text-indent: 5.5em; } +p.i12 {text-indent: 6em; } +p.i13 {text-indent: 6.5em; } +p.i14 {text-indent: 7em; } +p.i15 {text-indent: 7.5em; } +p.i16 {text-indent: 8em; } +.speaker { +font-weight: bold; +margin-bottom: 0.4em; +} +.sp .line { +margin: 0 10%; +text-align: left; +} +.castlist, .castitem { +list-style-type: none; +} +.castGroupTable { +border-collapse: collapse; +margin-left: 0; +} +.castGroupTable td { +padding: 0; +margin: 0; +vertical-align: middle; +} +.castGroupBrace { +padding: 0 0.5em !important; +} +body { +padding: 1.58em 16%; +} +.pageNum { +display: inline; +font-size: 8.4pt; +font-style: normal; +margin: 0; +padding: 0; +position: absolute; +right: 1%; +text-align: right; +letter-spacing: normal; +} +.marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +left: 1%; +position: absolute; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +} +.right-marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +right: 3%; +position: absolute; +text-indent: 0; +text-align: right; +width: 11% +} +.cut-in-left-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: left; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0; +} +.cut-in-right-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: right; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: right; +padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em; +} +span.tocPageNum, span.flushright { +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +text-indent: 0; +} +.pglink::after { +content: "\0000A0\01F4D8"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.catlink::after { +content: "\0000A0\01F4C7"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after { +content: "\0000A0\002197\00FE0F"; +color: blue; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.pglink:hover { +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover { +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover { +background-color: #FFDCDC; +} +body { +background: #FFFFFF; +font-family: serif; +} +body, a.hidden { +color: black; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +text-align: center; +font-variant: small-caps; +font-weight: normal; +} +p.byline { +text-align: center; +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline { +text-align: left; +} +.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum { +color: #660000; +} +.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a { +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover { +color: red; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6 { +font-weight: normal; +} +table { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +td.tocText { +text-align: center; +font-variant: small-caps; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.tableCaption { +text-align: center; +} +.arab { font-family: Scheherazade, serif; } +.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; } +.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; } +.hebr { font-family: 'SBL Hebrew', Shlomo, 'Ezra SIL', serif; } +.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; } +/* CSS rules generated from rendition elements in TEI file */ +.small { +font-size: small; +} +.large { +font-size: large; +} +.center { +text-align: center; +} +.right { +text-align: right; +} +/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ +.cover-imagewidth { +width:480px; +} +.titlepage-imagewidth { +width:466px; +} +/* ]]> */ </style> +</head> +<body> +<div style='text-align:center'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 77583 ***</div> +<div class="front"> +<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/new-cover.jpg" alt="Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure titlepage-imagewidth"><img src="images/titlepage.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="466" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="byline"><span class="docAuthor">W. M. THACKERAY</span></div> +<div class="docTitle"> +<h1 class="mainTitle">GESCHIEDENIS VAN <br>ARTHUR PENDENNIS</h1> +<div class="subTitle">ZIJN VOOR- EN TEGENSPOED <br>ZIJN VRIENDEN EN ZIJN GROOTSTEN VIJAND</div> +</div> +<div class="byline">De vertaling herzien <br>door <br><span class="docAuthor">Dr. M. P. Lindo</span> </div> +<div class="docImprint">Schiedam <br>H. A. M. Roelants </div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="super">GESCHIEDENIS VAN ARTHUR PENDENNIS.</h2> +<h2 class="label">EERSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin men ziet hoe eene eerste liefde een ontbijt kan verstoren.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op zekeren fraaien morgen in het hartje van het Londensche seizoen kwam majoor Arthur +Pendennis van zijn kamers, om naar gewoonte te gaan ontbijten in zekere club in Pall +Mall, waarvan hij een der grootste sieraden was. Daar hij onder de beste wijnkenners +in Engeland behoorde, en een man was van een werkzamen, gebiedenden en onderzoekenden +geest, was hij zeer te recht tot lid der commissie van beheer der club verkozen, ja +men kon bijna zeggen, dat hij de bestuurder dier inrichting was; en de hofmeesters +en knechts bogen voor hem even onderdanig als voor een hertog of een veldmaarschalk. +</p> +<p>De majoor verscheen altijd zonder feil kwart over tienen, met de best gepoetste laarzen +uit gansch Londen, eene geruite morgendas, waarin tot op het uur van het diner geen +kreukje kwam, een geel vest, welks knoopen de koninklijke kroon droegen, en linnen +zoo smetteloos, dat Brummel<a class="noteRef" id="xd33e148src" href="#xd33e148" title="Ga naar noot 1.">1</a> zelf hem den naam zijner waschvrouw gevraagd had en haar zeker met zijne klandizie +zou begunstigd hebben, zoo de tegenspoed dien grooten man niet genoodzaakt had uit +zijn land te vluchten. De rok, de witte handschoenen, de bakkebaarden, ja tot zelfs +de rotting van Pendennis waren in hun soort volmaakte toonbeelden van de uitrusting +van een gepensioneerd militair. Zag men hem op een afstand, of enkel op den rug, men +zou hem niet meer dan dertig jaren gegeven hebben; alleen van naderbij ontdekte men, +dat zijn weelderig bruin haar niet echt was, en dat zich eenige rimpels vertoonden +rondom de eenigszins verflauwde oogen in zijn niet onbevallig en blozend gelaat. Zijn +neus was van het Wellington model. Zijne handen en manchetten waren sierlijk lang +en blank. Aan de laatstgenoemde had hij fraaie gouden knoopen, een geschenk van zijne +koninklijke hoogheid den hertog van York, en aan de eerste meer dan één eleganten +ring, waarvan de <span class="pageNum" id="pb2">[<a href="#pb2">2</a>]</span>voornaamste en grootste met het vermaarde wapen der familie Pendennis versierd was. +</p> +<p>Hij nam altijd dezelfde tafel in hetzelfde hoekje van het vertrek in bezit, waaruit +nu nooit iemand meer op de gedachte kwam om hem te verjagen. Een paar dolle snaken +en wilde knapen hadden in vroeger tijd voor de grap, of uit plaagzucht, hem een paar +malen van zijne plaats trachten te berooven; doch er was, toen de majoor zich aan +het volgende tafeltje zette en zijn blik op de indringers liet rusten, zulk eene kalme +waardigheid in zijne houding, dat geen mensch bij mogelijkheid rustig onder zijn oog +kon zitten ontbijten, en die tafel – bij het vuur, en toch dicht bij het venster – +werd zijn eigendom. De voor hem aangekomen brieven werden daar in afwachting van zijne +komst neergelegd, en menig jong lid der club staarde met verbazing op dat aantal missives +met de verschillende poststempels en lakken. Wanneer men weten wilde wat de etiquette +voorschreef, wat er in de voorname kringen gebeurde, wie getrouwd was met dezen of +genen, of hoe oud die of die hertog wel was, dan was Pendennis de man, tot wien iedereen +zich wendde. Markiezinnen hielden dikwijls met haar rijtuig aan de club stil en gaven +briefjes voor hem over, of kwamen hem afhalen. Hij was de minzaamheid zelf. De jongelieden +wandelden gaarne met hem in het park of door Pall Mall, want hij groette iedereen, +en om den anderen was het een „lord,” dien hij ontmoette. +</p> +<p>De majoor zette zich dus aan zijn gewoon tafeltje, en terwijl de bedienden liepen +om zijn geroosterd brood en zijne courant te halen, bekeek hij zijne brieven door +zijn gouden dubbel lorgnet. Hij hanteerde dit zoo luchtig, dat men weinig vermoed +zou hebben dat het een vermomde bril was, en onderzocht het eene elegante briefje +na het andere en rangschikte ze in zekere orde. Er waren groote en deftige uitnoodigingskaarten +voor diners, die aan drie entrées en eene vervelende conversatie deden denken; er +waren sierlijke, kleine, vertrouwelijke briefjes, die verzoeken van dames inhielden; +er was een brief op dik officieel papier van den markies van Steyne, die hem verzocht +te Richmond te komen deelnemen aan een partijtje in het beroemde logement <i lang="en">The Star and Garter</i>, en daar Fransch te spreken, eene taal, die de majoor meester was; en een andere +brief, waarbij de hoogeerwaarde heer Trail, bisschop van Ealing, en zijne vrouw verzochten +de eer te mogen smaken van majoor Pendennis’ gezelschap op Ealing House, al welke +geschriften de majoor met genoegen las, en dat te meer, daar Glowry, de Schotsche +chirurgijn, die tegenover hem zat te ontbijten, het aanzag en een hekel aan hem had, +omdat hij zooveel uitnoodigingen kreeg, terwijl nooit iemand er een aan Glowry zond. +</p> +<p>Toen de majoor dat alles had doorgezien, haalde hij zijn zakboekje uit, om na te gaan +op welke dagen hij vrij was, en welke van die vele gastvrije uitnoodigingen hij bij +machte was aan te nemen en welke hij van de hand moest wijzen. +</p> +<p>Hij liet Cutler, den Mededirecteur der Oost-Indische Compagnie, in Baker Street, in +den steek, ten einde met Lord Steyne en het kleine Fransche gezelschap in den <i lang="en">Star and Garter</i> te kunnen dineeren; des bisschops uitnoodiging nam hij aan, omdat hij, ofschoon de +maaltijd vervelend was, gaarne met bisschoppen aanzat; en zoo liep hij de lijst door +en besliste naarmate van zijn lust of belang. Daarop ontbeet hij, liet de oogen over +het nieuwsblad gaan, las de benoemingen, geboorten <span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span>en sterfgevallen, de nieuwtjes uit de voorname wereld, onderzocht of zijn naam niet +vergeten was in de lijst der gasten, die de partij bij Lord Die-en-die bezocht hadden, +en onderhield zich, in de oogenblikken van verpoozing tusschen al die verschillende +bezigheden, op opgeruimden toon met zijne aanwezige bekenden. +</p> +<p>Van de brieven, die heden morgen majoor Pendennis ontvangen had, was er slechts één +ongelezen gebleven; die lag eenzaam en verre van al die aanzienlijke Londensche brieven +en droeg een plattelandspostmerk en een eenvoudig lak. Het adres was in eene fijne +en fraaie vrouwenhand geschreven, en hoewel de schoone schrijfster er <i>cito</i> had bijgezet en dit woord met eene streep, die van zenuwachtigheid getuigde, onderhaald +was, had de majoor echter, om bijzondere redenen, tot nog toe die nederige verzoekster +van het platteland laten liggen, die dan ook onder zooveel groote lui, die hunne opwachting +bij hem kwamen maken, bezwaarlijk op een gehoor kon hopen. Het was, om de waarheid +te zeggen, een brief van eene schoonzuster van Pendennis, en terwijl de voorname bekenden +van haar broeder ontvangen werden en een onderhoud kregen en als het ware weder wegreden, +bleef de geduldige plattelandsbrief een geruimen tijd in de voorzaal, onder de spoelkom, +op audiëntie wachten. +</p> +<p>Maar eindelijk kwam ook deze brief met zijn postmerk „Clavering St. Mary’s” aan de +beurt, en verbrak de majoor het lak, waarop „Fairoaks” gegraveerd stond. Er was een +andere brief bij ingesloten, en de majoor begon den omslag te lezen eer hij op het +binnenste aanviel. +</p> +<p>„Was dat ook een brief van een hertog,” gromde Glowry inwendig, „dan ben ik zeker, +dat Pendennis hem niet tot het laatst zou hebben gelaten.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Waarde majoor Pendennis,” begon de brief, „ik verzoek en smeek u, <i>dadelijk</i> tot mij te komen,” – dat kunt gij begrijpen, dacht Pendennis; en dan Steyne’s diner +vandaag? – „ik verkeer in de grootste smart en verlegenheid. Mijn beste jongen, die +tot nog toe alles geweest is wat de teerhartigste moeder kon wenschen, grieft mij +<i>vreeselijk</i>. Hij heeft – ik kan het haast niet neerschrijven – eene genegenheid, een verblinden +hartstocht opgevat,” – hier grijnsde de majoor – „voor eene actrice, die hier gespeeld +heeft. Zij is minstens twaalf jaar ouder dan Arthur – die in Februari aanstaande pas +achttien zal worden – en die kwajongen wil haar met geweld trouwen.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Hé! waarom vloekt Pendennis zoo?” vroeg Glowry in zich zelven, want woede en verwondering +waren te lezen in den open mond van den majoor, toen hij die verbazende tijding las. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Kom toch, beste vriend,” ging de van smart verslagene dame voort, „kom dadelijk tot +mij als gij dezen ontvangt, en verzoek en beveel gij, als Arthur’s voogd, dat mijn +rampzalig kind dit allernoodlottigst besluit opgeve.” En na nog verscheidene aansporingen +van dien aard, eindigde de schrijfster met zich te teekenen, „des majoors ongelukkige, +maar toegenegene zuster, Helena Pendennis.” +</p> +<p>„Fairoaks, Dinsdag,” eindigde de majoor, de laatste woorden van den brief lezende. +„Een verd.…. mooi geval op Fairoaks, Dinsdag! – laten wij nu eens zien wat de jongen +zelf te zeggen heeft;” en bij die <span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span>woorden nam hij den anderen brief op, geschreven in eene groote ongeregelde jongenshand, +verzegeld met het groote zegel der Pendennis’en, nog grooter dan dat van den majoor, +en met veel noodeloos lak rondom het cachet, een bewijs van het beven en van de zenuwachtigheid +van den schrijver. +</p> +<p>De brief was van dezen inhoud: +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p class="dateline">„Fairoaks, Maandag, middernacht. +</p> +<p class="salute">„Waarde Oom, +</p> +<p>„Als ik u kennis geef van mijn engagement met mejufvrouw Costigan, dochter van den +heer J. Chesterfield Costigan, van Costiganstown, u echter misschien beter bekend +onder den naam, dien zij in de kunstwereld heeft aangenomen, als mejufvrouw Fotheringay +van de koninklijke schouwburgen in Drury Lane en Crow Street, geëngageerd voor de +kunstreizen naar Norwich en door Wallis, dan weet ik, dat ik u eene kennisgeving doe, +die, althans naar de tegenwoordige vooroordeelen der maatschappij, aan mijne familie +niet aangenaam kan zijn. Mijne lieve moeder, wie ik – God is mijn getuige – nooit +eenige noodelooze smart zou willen berokkenen, is, het spijt mij dat ik het zeggen +moet, diep ontroerd en getroffen door de mededeeling, die ik haar heden avond gedaan +heb. Ik bezweer u, oom-lief, hier te komen, om haar tot rede te brengen en te troosten. +Ofschoon mejufvrouw Costigan wegens gebrek aan fortuin genoodzaakt is een eervol onderhoud +te verdienen door partij te trekken van hare schitterende talenten, is hare familie +zoo oud en edel als de onze. Toen onze voorvader Rolf Pendennis met Richard II in +Ierland aankwam, waren de voorvaderen mijner Emily koningen van dat gewest. Ik weet +dit van mijnheer Costigan, die evenals gij een militair is. +</p> +<p>„Ik heb tevergeefs getracht met mijne lieve moeder te redeneeren, en haar te bewijzen, +dat eene jonge dame, op wier naam en afkomst niets aan te merken is, die de schitterendste +gaven van schoonheid en genie bezit, die zich wijdt aan de uitoefening van een der +edelste vakken, met het loffelijke doel om hare betrekkingen te onderhouden, iemand +is, die wij allen eerder zouden moeten liefhebben en vereeren, dan schuwen. Mijne +arme moeder is met vooroordeelen behebt, die mijne redeneeringen niet uit den weg +kunnen ruimen, en weigert een meisje in hare armen te sluiten, dat levenslang hare +liefhebbende dochter zou willen zijn. +</p> +<p>„Ofschoon mejufvrouw Costigan eenige jaren ouder is dan ik, behoeft dit geen hinderpaal +tegen mijne genegenheid te zijn, en ik weet, dat het een invloed op de duurzaamheid +er van zal hebben. Eene liefde als de mijne, waarde oom, weet ik, dat voor het leven +is. Gelijk ik nooit van liefde gedroomd had voordat ik haar zag, gevoel ik nu, dat +ik sterven zal zonder ooit een anderen hartstocht te kennen: Ik heb mijne bestemming +gevonden. Mejufvrouw Costigan was het zelve, die in hare kieschheid mij indachtig +maakte, dat het verschil van leeftijd, waarop ik nimmer zou gelet hebben, een hinderpaal +tegen onze vereeniging kon zijn. Doch na eenmaal liefde opgevat te hebben, zou ik +mij zelven verachten en den naam van gentleman onwaardig zijn, indien ik aarzelde +gestand te blijven aan mijne genegenheid; indien ik niet alles gaf waar ik alles gevoelde, +en niet mijn gansche hart en mijn gansche fortuin schonk aan de vrouw, die mij zoo +teer bemint. +</p> +<p>„Ik dring op een spoedig huwelijk met mijne Emily aan – want <span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span>waarom het toch uit te stellen? Uitstel geeft een twijfel te kennen, dien ik, als +mijner onwaardig, verre van mij werp. Mijne gevoelens ten opzichte van Emily kunnen +onmogelijk veranderen; op geen leeftijd kan zij iets anders zijn dan het eenige voorwerp +mijner liefde. Waarom dan te wachten? Ik smeek u, waarde oom, hier te komen en mijne +lieve moeder vrede te doen hebben met onze vereeniging, en ik wend mij tot u als een +man van de wereld <i lang="la">qui mores hominum multorum vidit et urbes</i>, die geen zier van die zwakke bezorgdheid en vrees zal gevoelen, welke eene vrouw +beklemt, die den voet bijna niet buiten haar dorp heeft gezet. +</p> +<p>„Ik bid u, dadelijk tot ons te komen. Ik houd mij overtuigd, dat gij – beschouwingen +van geheel wereldlijken aard, wat het geld betreft, daarbuiten gelaten – mijne Emily +zult bewonderen en mijne keus goedkeuren. +</p> +<p class="signed">„Uw toegenegen neef, +</p> +<p class="signed"><span class="sc">Arthur Pendennis Jr.”</span> +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Toen de majoor dezen brief uitgelezen had, stond er zooveel toorn en afgrijzen op +zijn gelaat geschilderd, dat Glowry, de chirurgijn, in zijn zak naar zijn lancet zocht, +dat hij altijd in zijn etui met visitekaartjes had, daar hij verwachtte, dat zijn +geachte vriend eene beroerte zou krijgen. Het bericht was dan ook toereikend, om Pendennis +van zijn stuk te brengen: het hoofd der Pendennis’en op het punt om eene actrice te +trouwen, die tien jaar ouder was dan hij! een onberaden knaap van zins om blindelings +in den strik te loopen! „De moeder heeft dien jongen schavuit door hare verwenschte +sentimentaliteit en romantischen onzin bedorven,” bromde de majoor. „Mijn neef eene +tooneelprinses trouwen! Genadige hemel, men zal mij zóó uitlachen, dat ik mijn gezicht +niet meer zal durven vertoonen.” En daarbij bedacht hij met onuitsprekelijke zielesmart, +dat hij er het diner met Lord Steyne te Richmond aan moest geven, en dat hij zijne +rust moest opofferen en den nacht in eene verfoeielijke, bedompte diligence doorbrengen, +in plaats van, gelijk hij had voorgenomen, zich te ontspannen in het gezelschap van +het onderhoudendste en meest uitgezochte gezelschap in geheel Engeland. +</p> +<p>En hij moest niet alleen van deze, maar een tijdlang van alle andere partijen afstand +doen. Wie toch kon zeggen, hoelang die zaak hem ophouden zou! Hij ging van zijne ontbijttafel +naar de aangrenzende zaal, en schreef daar, met diepe smart, weigerende antwoorden +aan den markies, den graaf, den bisschop en allen, die hem genoodigd hadden. Daarop +liet hij zijn knecht plaatsen bespreken in de diligence van dien avond, waarbij hij +natuurlijk de reiskosten op rekening stelde van de weduwe en van den jongen guit, +waarover hij voogd was. +</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e148"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e148src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> In het begin dezer eeuw de toongever der modewereld te Londen. <a class="fnarrow" href="#xd33e148src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWEEDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Een stamboom en andere familie-aangelegenheden.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In het begin van het regentschap van George den Prachtlievende woonde in een stadje +in het westen van Engeland, Clavering geheeten, zeker heer met name Pendennis. Er +leefden er nog, die zich herinnerden <span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span>zijn naam geschilderd te hebben gezien op een bord onder een vergulden vijzel en stamper, +boven de deur van een zeer gering winkeltje in Bath, waar de heer Pendennis het beroep +van apotheker en chirurgijn uitoefende, en waar hij niet alleen heeren op hunne ziekenkamers +en dames in de belangwekkendste tijdperken van haar leven bezocht, maar zich ook wilde +verwaardigen om eene hechtpleister aan eene boerin aan de toonbank te verkoopen, of +tandenborstels, haarpoeier en Londensche parfumerieën aan den man te brengen. Deze +feiten waren sommige lieden te Clavering bereid te bezweren, want de herinnering hield +daar misschien langer stand dan in eene groote en drukke hoofdstad. +</p> +<p>En evenwel was dat apothekertje, dat aan den komenden man een stuiver vlugzout of +een welriekend stuk Windsor-zeep verkocht, een gentleman van goede opvoeding en van +eene familie zoo oud als de beste in het graafschap Somerset. Hij bezat een Cornwallschen +stamboom, die de Pendennis’en tot den tijd der Druïden deed opklimmen, en de hemel +weet hoeveel hooger. Zij hadden zich eerst in later tijd met de Normandische geslachten +verzwagerd en waren aan al de groote familiën van Wallis en Bretagne vermaagschapt. +Pendennis had ook voor een gedeelte eene academische opleiding genoten, en zou dien +weg wellicht verder met grooten roem bewandeld hebben, zoo het noodlot niet in het +tweede jaar van zijn verblijf te Cambridge gewild had, dat zijn vader stierf, waardoor +de arme Pen genoodzaakt werd tot den stamper en den vijzel over te gaan. Hij had altijd +een afkeer van zaken gehad, en het was alleen nooddwang en het aanbod van zijn moeders +broeder, een Londensch apotheker van geringe familie, tot welke Pendennis’ vader zich +door zijn huwelijk verlaagd had, die John Pendennis tot zulk een afschuwelijk beroep +dreven. +</p> +<p>Hij scheidde zich spoedig na zijne leerjaren van zijn onbeschaafden oom en vestigde +zich te Bath met een bescheiden medisch uithangbord. Een tijdlang had hij een harden +strijd tegen de armoede te voeren, en het uiterste wat hij doen kon, was den winkel +en diens vergulde sieraden behoorlijk te onderhouden en het zijner bedlegerige moeder +gemakkelijk te maken. Doch het gebeurde eens, dat Lady Ribstone, op weg naar de concertzaal, +door een dronken Ier, die haar draagstoel torschte, tegen Pen’s eigen deurstijl geslagen +werd, waarbij de draagstok zelfs door de fraaiste lichtroode flesch heenging, die +het venster van den chirurgijn versierde. De dame sprong gillende uit het voertuig +en werd in den winkel van mijnheer Pendennis met een stoel geriefd, terwijl men haar +met kaneelwater en vlugzout weder tot haar zelve bracht. +</p> +<p>Mijnheer Pendennis’ manieren waren zoo ongemeen fatsoenlijk en werkten zoo bedarend, +dat Milady, de echtgenoote van Sir Pepin Ribstone, baronet, van Codlingbury in het +graafschap Somerset, haar redder, gelijk zij hem noemde, tot apotheker van haar en +hare familie, die zeer talrijk was, aanstelde. Toen de jonge heer Ribstone van de +school te Eton gekomen was om de kerstvacantie thuis door te brengen, overlaadde hij +zich de maag en kreeg eene koorts, waarbij Pendennis hem met groote bekwaamheid en +teedere zorg behandelde. Met één woord, hij kwam in de gunst bij de familie van Codlingbury, +en van dien dag af begon het hem voor den wind te gaan. De aanzienlijke lui van Bath +hielden hem de hand boven het hoofd, en het waren inzonderheid de dames, die hem op +de handen droegen en bewonderden. Eerst veranderde hij zijn onaanzienlijk winkeltje +in een fraaien winkel; daarop schafte hij <span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span>zijn debiet van tandenborstels en parfumerieën af, als onvoegzaam voor een heer van +deftige afkomst; vervolgens sloot hij zijn winkel geheel en al en behield alleen eene +kleine apotheek, waarin een fatsoenlijk jonkman hem behulpzaam was; toen hield hij +een wagentje met een knecht om hem te rijden; en vóór haar scheiden uit de wereld +had zijne arme oude moeder nog het genoegen, uit het venster harer slaapkamer, waar +haar stoel heengerold werd, haar beminden John in een gesloten eigen rijtuig te zien +stappen, wel is waar een rijtuig voor slechts één paard, maar met het wapen der familie +Pendennis fraai geschilderd op de portieren. „Wat zou Arthur nu wel zeggen,” vroeg +zij, doelende op een jonger zoon van haar, „die mijn besten Johnny niet ééns is komen +opzoeken in al den tijd zijner armoede en beproevingen?” +</p> +<p>„Kapitein Pendennis is met zijn regiment in Indië, moeder,” merkte mijnheer Pendennis +aan, „en, met uw welnemen, zou ik wenschen, dat gij mij niet Johnny noemdet in tegenwoordigheid +van dien jongen man – van Parkins.” +</p> +<p>Eerlang kwam de dag, dat zij ophield haar zoon met Johnny of eenig ander zoet naampje +aan te spreken, en het was nu in zijn huis zeer eenzaam zonder die vriendelijke, hoewel +klagende stem. Hij liet zijne nachtbel verplaatsen en overbrengen in de kamer waar +de goede oude vrouw zoo menig lang jaar had zitten morren, en hij ging in het hooge +en ruime bed daar slapen. Hij was over de veertig, toen deze gebeurtenissen voorvielen; +voordat de oorlog afgeloopen was; voordat George de Prachtlievende den troon besteeg; +ja vóór den tijd van deze geschiedenis: maar wat is een gentleman zonder stamboom? +Pendennis had den zijne tegen dezen tijd in eene fraaie lijst en achter glas doen +ophangen in zijne receptiekamer, tusschen de afbeeldingen van den huize Codlingbury +in Somersetshire en het St.-Bonifacius-College te Cambridge, waar hij de korte en +blijde dagen van zijn jongelingsleven had doorgebracht. Dien stamboom had hij uit +een koffer gehaald, – gelijk Sterne’s officier om zijn degen riep, – nu hij een gentleman +was en hem toonen mocht. +</p> +<p>Omstreeks den tijd van het afsterven van mevrouw Pendennis overleed ook eene andere +van haar zoons patiënten te Bath, en wel die deugdzame oude Lady Pontypool, dochter +van Reginald, twaalfden graaf van Bareacres, en bijgevolg achter-oudtante van den +tegenwoordigen graaf, en weduwe van John tweeden Lord Pontypool, alsmede van den weleerwaarden +John Wales, van de Armageddon-kapel te Clifton. Gedurende de vijf laatste jaren haars +levens werd Milady opgepast door mejufvrouw Helens Thistlewood, eene zeer verre bloedverwante +van het bovengenoemde edele huis van Bareacres, en dochter van den luitenant ter zee +R. Thistlewood, die in den slag van Kopenhagen sneuvelde. Onder het dak van Lady Pontypool +vond jufvrouw Thistlewood eene behaaglijke schuilplaats, voor zooveel kost en inwoning +betrof, maar zij zuchtte onder zulk eene helsche tirannie, als alleen vrouwen elkander +kunnen aandoen, of van elkander verdragen. De dokter, die ten minste tweemaal daags +Lady Pontypool bezocht, moest noodwendig de engelachtige zachtheid en vriendelijkheid +opmerken, waarmede het meisje de smadelijke bejegeningen van hare oude bloedverwante +verduurde; en het was toen zij in de achterste rouwkoets stapten, om het geëerbiedigde +overschot van de oude dame naar de abdij van Bath, waar het thans rust, te vergezellen, +dat hij de jonge dame in het zachte bleeke gelaat zag en besloot haar zekere vraag +te doen, welker strekking zijn pols ten minste negentig slagen in de minuut deed aangeven. +<span class="pageNum" id="pb8">[<a href="#pb8">8</a>]</span></p> +<p>Hij was meer dan twintig jaar ouder dan zij, en in geen tijdperk zijns levens had +hij tot de zeer hartstochtelijke menschen behoord. Misschien had hij in vroeger tijd +een minnehandel moeten smoren – misschien ware het maar goed, dat alle eerste liefdesgeschiedenissen +gesmoord of verdronken wierden als jonge katjes; – maar hoe dit zij, op zijn drie +en veertigste jaar was hij een bedachtzaam, bedaard heertje met zwarte kousen en een +kaal hoofd, en weinige dagen na de begrafenis bracht hij haar een bezoek, en toen +hij haar den pols voelde, hield hij hare hand in de zijne vast en vroeg haar waarheen +zij nu gaan zou, nu de familie Pontypool op de nalatenschap was neergestreken, die +in kisten gespijkerd, en in manden gepakt, en met hooi omzwachteld, en in stroo bedolven, +en met drie sloten in met groen baai bekleede zilverkisten weggeborgen, en onder de +oogen van de arme jufvrouw Helena weggereden werd, – hij vroeg haar waar zij nu voorgoed +zou gaan wonen? +</p> +<p>Hare oogen schoten vol tranen en zij antwoordde, dat zij het niet wist. Zij bezat +een weinigje geld. De oude dame had haar – zoo waar! – duizend pond sterling vermaakt +en zij zou dus in een kosthuis gaan, of op eene school; eigenlijk wist zij nog niet +waarheen. +</p> +<p>Toen vroeg haar Pendennis, terwijl hij in het bleeke gezichtje staarde en haar koude +handje bleef vasthouden, of zij bij hem wilde komen wonen? Hij was oud in vergelijking +van – van zulk eene bloeiende jonge dame als mejufvrouw Thistlewood (Pendennis behoorde +nog tot de oude wellevende school van gentlemen en apothekers), maar hij was van goede +afkomst, en, naar hij zich vleide, ook van goed karakter en humeur. Zijne vooruitzichten +waren goed en werden met den dag beter. Hij stond alleen in de wereld en had behoefte +aan eene welwillende en trouwe gezellin, wier geluk het doel van zijn leven zou zijn; +kortom, hij zeide eene kleine redevoering bij haar op, die hij denzelfden morgen in +zijn bed bedacht en in zijn rijtuig gerepeteerd en gepolijst had, toen hij bij de +jonge dame zijne opwachting ging maken. +</p> +<p>Het is wel mogelijk, zoo hij eene jeugdige amourette had gehad, dat ook zij eens van +een ander lot gedroomd had dan te trouwen met een heertje, dat op de tanden beet en +een gemaakt lachje vertoonde, dat allerbeleefdst was jegens den knecht, als hij de +trap opsloop naar de gezelschapszaal, en overmatig vriendelijk jegens de kamenier, +die de wacht had aan de deur der slaapkamer; om wien hare meesteres gewoon was te +bellen als om een knecht en die daaraan met nog grooter vaardigheid beantwoordde; +en die drankjes zond en anekdoten bedacht om zijne patiënten te vermaken en zijne +eigene belangen te bevorderen. Misschien zou zij aan een ander man de voorkeur gegeven +hebben – maar zij wist aan den anderen kant hoe braaf, hoe verstandig, hoe achtenswaardig +Pendennis was; hoe goed hij voor zijne moeder was geweest en hoe onvermoeid hij voor +haar had gezorgd; en het slot der bijeenkomst was, dat zij, met een hoogen blos, voor +Pendennis eene zeer diepe nijging maakte en verlof verzocht – om zijn allervriendelijkst +voorstel in bedenking te mogen nemen. +</p> +<p>Zij trouwden in het doodsche seizoen te Bath, dat het levendigste seizoen te Londen +was. En nadat Pendennis, door bemiddeling van een gepromoveerd vriend in zijn eigen +vak, eene woning besproken had in Holles Street, Cavendish Square, bracht hij zijne +vrouw in een rijtuig met twee paarden daarheen, liet haar de voorname lui zien, die +op de receptie ten hove gingen, en verschafte haar in één woord al de vermaken, <span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span>die de hoofdstad aanbood. Hij gaf ook kaartjes af bij Lord Pontypool, bij den graaf +van Bareacres en Sir Pepin en Lady Ribstone, zijne eerste en meest welwillende begunstigers. +Bareacres nam geen notitie van de kaartjes. Pontypool kwam eene visite maken, bewonderde +mevrouw Pendennis en zeide, dat Lady Pontypool haar zou komen opzoeken, hetgeen zij +deed door middel van haar lakei John, die haar kaartje bracht benevens eene uitnoodiging +tot een concert, dat over vijf weken ten harent zou plaats hebben. Op dat tijdstip +zat Pendennis weder in zijn éénspans rijtuigje en diende drankjes en pillen toe; maar +de Ribstone’s hadden hem en zijne vrouw op eene partij genoodigd, en Pendennis snoefde +daarop tot zijn laatsten ademtocht. +</p> +<p>Het was altijd Pendennis’ heimelijke zucht geweest, een gentleman te zijn. Een dokter +in de provincie, wiens inkomsten niet buitengemeen groot zijn, heeft veel tijd en +spaarzaamheid noodig om zooveel geld over te leggen, dat hij een huis en wat land +kan koopen; doch behalve dat onze vriend ingetogen leefde en een goed overleg had, +hielp de Fortuin hem een handje en plaatste hem op het punt, dat hij zoo vurig wenschte +te bereiken. Hij belegde wat geld zeer voordeelig in den aankoop van een huis en een +landgoedje dicht bij het vroeger genoemde dorp Clavering. Geene woorden zijn in staat +om zijn hooggespannen gevoel van eigenwaarde te beschrijven – en hij zou het ook niet +gaarne aan iemand bekend hebben, – toen hij het beleefde, dat hij inderdaad grondeigenaar +was en over landerijen gaan kon, waarvan hij heer en meester was. Een gelukkige koop +van aandeelen in eene kopermijn deed zijne gegoedheid aanmerkelijk toenemen, en, slim +genoeg, deed hij ze weder van de hand, toen die mijn nog in blakende gunst stond bij +het publiek. Ten slotte deed hij zijne zaak te Bath aan mijnheer Parkins over, voor +eene aardige som in baar geld en een jaargeld, dat hem moest uitgekeerd worden gedurende +een zeker getal jaren nadat hij voor altijd het gebruik van vijzel en stamper had +opgegeven. +</p> +<p>Zijn zoon, Arthur Pendennis, was acht jaar oud toen dit gebeurde, zoodat het geen +wonder is, dat deze, die Bath en de chirurgijnsaffaire zoo jong verliet, bijna geheel +vergat, dat er zulk eene plaats bestaan had, en dat zijn vaders handen ooit bezoedeld +werden door het rollen van afschuwelijke pillen, of het uitstrijken van smerige pleisters. +De oude man zelf sprak nooit over den winkel, nooit maakte hij eenige zinspeling daarop; +hij ontbood den geneesheer uit Clavering, wanneer zijn gezin hulp van dien aard noodig +had, legde de zwarte kniebroek en de zwarte kousen geheel ter zijde, woonde de markten +en de terechtzittingen van het gerechtshof bij, en droeg eene donkergroene jas met +koperen knoopen en donkerbruine slobkousen, alsof hij zijn leven lang een Engelsch +landjonker ware geweest. Hij was gewoon aan de deur van zijn portiershuisje de diligences +te zien aankomen, en deftig te buigen voor de conducteurs en koetsiers, die onder +het voorbijrijden den hoed afnamen. Hij was het, die het Leesmuseum van Clavering +en de Samaritaansche soep- en dekenmaatschappij oprichtte. Hij was het, die teweegbracht, +dat de post, die vroeger over Cacklefield liep, dat dorp liet liggen en door Clavering +kwam. Ter kerke was hij een even ijverig kerkeraadslid als trouw kerkbezoeker. Elken +Donderdag ging hij op de markt langs de veehokken naar de groentestallen, bekeek de +monsters haver, kauwde graankorrels, betastte de beesten, drukte zijn duim in de borst +der ganzen, woog die vogels met het voorkomen <span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span>van een kenner, en deed zaken met de boeren in het <i>Wapen van Clavering</i>, zoo goed als de oudste bezoeker van dat gastvrij huis. Evenzeer als het hem vroeger +een genoegen was geweest, was het hem nu eene ergernis als hij dokter werd genoemd, +zoodat degenen, die bij hem in een goed blaadje wilden staan, hem altijd den titel +van „jonker” gaven. +</p> +<p>De hemel weet waar zij vandaan kwamen, maar eene gansche reeks van portretten der +Pendennis’en hing tegenwoordig in de met eikenhout beschoten eetzaal van den dokter; +hij bezwoer, dat al die conterfeitsels van de hand van Lely en Van Dyck waren; maar +wanneer hij over de geschiedenis van de origineelen ondervraagd werd, antwoordde hij +zeer in het algemeen, dat het „voorvaderen van hem” waren. Men kon aan zijne vrouw +wel zien, dat zij aan die genealogische legenden niet geloofde, want doorgaans trachtte +zij, zoodra hij daarover begon, het gesprek op een ander onderwerp te brengen. Maar +zijn zoontje geloofde er onvoorwaardelijk aan, en Roger Pendennis van Agincourt, Arthur +Pendennis van Crecy, generaal Pendennis van Blenheim en Oudenaarde waren even wezenlijke +en echte menschen voor dezen jongen heer als – wat zullen wij noemen? – als Robinson +Crusoe, of Peter Wilkins, of de zeven kampvechters der Christenheid, wier geschiedenissen +zich onder zijne boeken bevonden. +</p> +<p>Het vermogen van Pendennis, dat, ten ruimste genomen, niet meer dan achthonderd pond +sterling ’s jaars beliep, veroorloofde hem, in weerwil van het meeste overleg en de +grootste spaarzaamheid, geenszins zich op gelijken voet te stellen met de aanzienlijken +van het graafschap; maar hij had een deftigen en aangenamen omgang onder de naast +daaraanvolgende soort. Waren zij geen rozen, zoo tierden zij toch dicht bij de rozen +en bezaten zij een goed deel van de kenmerken der voorname wereld. Zij lieten hun +zilverwerk luchten, en dineerden bij elkander, op avonden als de maan scheen, tweemaal +in het jaar, bij welke feestelijke gelegenheden zij van twaalf mijlen ver in het rond +bijeenkwamen; en behalve het gezelschap van het platteland genoten de Pendennis’en +dat van Clavering zooveel, ja meer dan hun lief was; want jufvrouw Pybus zwierf altijd +rondom Helena’s broeikasten en verstoorde de geregelde werking der soepkaarten en +der kolenuitdeelingen; de gepensioneerde kapitein Glanders van het 50ste regiment +garde-dragonders snoefde altijd over de stallen en tuinen van den jonker en trachtte +dezen te betrekken in zijne twisten met den predikant, den postmeester, den weleerwaarden +heer F. Wapshot, die aan het hoofd der school te Clavering stond, welke laatste zijn +zoon Anglesea Glanders halfdood gerost had, – kortom met het geheele dorp. En dikwijls +wenschten Pendennis en zijne vrouw zich geluk, dat hunne huizinge Fairoaks bijna eene +mijl buiten Clavering lag; anders zou hun erf nooit een oogenblik vrij zijn geweest +van de nieuwsgierige oogen en het gekakel van dezen of genen der mannelijke en vrouwelijke +bewoners van die plaats. +</p> +<p>Het park van Fairoaks loopt uit op de kleine rivier Brawl, en aan de andere zijde +lagen de plantsoenen en bosschen (zooveel althans als er van was overgebleven) van +Clavering Park, toebehoorende aan den baronet Sir Francis Clavering. Toen de Pendennis’en +zich op Fairoaks kwamen vestigen, was dit park als weidegrond verhuurd en werd het +door schapen en koeien bevolkt. Luiken sloten de vensters der huizinge, een prachtig +hardsteenen paleis, met groote trappen, standbeelden en portieken; men vindt er de +afbeelding van in de <i>Schoonheden van Engeland <span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span>en Wallis</i>. Sir Francis’ grootvader, Sir Richard Clavering, was den achteruitgang der familie +begonnen door den bouw van dit paleis; zijn opvolger had dien voltooid door het te +bewonen. De tegenwoordige Sir Francis verbleef ergens buitenlands, en er deed zich +niemand op, rijk genoeg om dat ontzaglijke landhuis te huren, welks eenzame kamers, +muffe en holklinkende portalen en sombere galerijen Arthur Pendennis als knaap vele +malen bevende doorkruist had. Tegen zonsondergang had men van het grasperk van Fairoaks +een fraai uitzicht; dit perk en het park van Clavering plachten zich dan in een gouden +gloed te hullen, die beiden heerlijk stond. De bovenvensters der groote huizinge straalden +met zulk een brandenden gloed, dat het aan de oogen pijn deed; het riviertje stroomde +kabbelend westwaarts en verloor zich in een somber bosch, waarachter de torens der +oude abdijkerk van Clavering (om welke die stad tot den huidigen dag Clavering St. +Mary’s wordt genoemd) in purperpracht omhoog rezen. De gestalten van den kleinen Arthur +en zijne moeder wierpen lange blauwe schaduwen over het gras, en dan begon hij (want +een tooneel van landelijk schoon roerde steeds den knaap, die deze gevoeligheid van +zijne moeder had geërfd) zekere versregelen op te zeggen, beginnende: +</p> +<div class="lgouter"> +<p class="line">Hoe blinkt uw majesteit alom </p> +<p class="line">In ’t onbegrensde heiligdom </p> +<p class="line">Der schepping, eeuwig Koning! </p> +</div> +<p class="first">tot groote stichting van mevrouw Pendennis. Zulk eene wandeling en onderhoud eindigden +doorgaans met een aantal kinderlijke en moederlijke omhelzingen; want lief te hebben +en te bidden waren de hoofdbezigheden van deze beminnelijke vrouw; en dikwijls heb +ik Pendennis op zijne onbesuisde wijze hooren zeggen, dat hij zeker was in den hemel +te zullen komen, want dat zijne moeder daar zonder hem niet gelukkig zou kunnen zijn. +</p> +<p>Wat John Pendennis als vader des gezins en zoo voorts betreft, iedereen had het grootste +ontzag voor hem, en zijne bevelen werden als die der Meden en Perzen gehoorzaamd. +Zijn hoed was zoo glad geborsteld als die van wien ook in het gansche rijk. Zijne +maaltijden werden elken dag op dezelfde minuut opgedragen, en wee dengenen, die te +laat kwamen, zooals met den kleinen Pen, een onmanierlijken kleinen schavuit, soms +het geval was. Hij deed zijne gebeden, las zijne brieven, verrichtte zijne zaken, +bezocht zijn stal en tuin, zijn kippenloop en hondenhok, zijne schuur en zijn varkenskot +altijd op vaste uren. Na het middagmaal deed hij altijd een dutje met de courant <i>de Globe</i> op zijne knie en zijn geel zijden zakdoek over zijn gelaat. (Majoor Pendennis zond +de gele zakdoeken uit Indië en zijn broeder had hem geholpen om den majoorsrang te +koopen, zoodat zij tegenwoordig goede vrienden waren). En derhalve, daar zijn diner +ten zes ure, op klokslag af, plaats had en de bovenbedoelde bewondering van het ondergaan +der zon kan gesteld worden op omtrent half acht, is het vermoedelijk, dat hij zich +niet veel moeite gaf om het uitzicht van zijne vensters over het grasperk te genieten, +of deel te nemen aan de dichterlijke ontboezemingen en de liefkoozingen, die daarbij +plaats hadden. +</p> +<p>Zij vielen zelden voor in zijne tegenwoordigheid. Hoe uitgelaten vroolijk moeder en +kind te voren waren, zij werden ingetogen en stil zoodra mijnheer Pendennis met zijn +dagblad onder den arm de huiskamer binnentrad. <span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span>En hier was het, terwijl de kleine Pen, in een grooten stoel weggedoken, alle boeken +las, die hij machtig kon worden, dat de „jonker” zijne geliefkoosde artikelen in de +<i>Tuinbouw-Courant</i> las, of een deftig partijtje piket met mevrouw Pendennis speelde, of met een vriend, +die eens uit het dorp was komen overwippen. +</p> +<p>Gewoonlijk zorgde Pendennis, dat ten minste één van zijne groote diners plaats had +als zijn broeder de majoor, die, na den terugkeer van zijn regiment uit Indië en Nieuw-Zuid-Wallis, +zijn ontslag uit den dienst genomen had, zijn tweejarig bezoek op Fairoaks kwam afleggen. +„Mijn broeder, majoor Pendennis,” was steeds het onderwerp der gesprekken van den +rustenden dokter. Het gansche gezin liep hoog weg met „mijn broeder den majoor.” Hij +was de schakel, die hen met de groote wereld van Londen en met de toongevers der hoofdstad +verbond. Hij bracht altijd het laatste nieuws omtrent den adel mee en was gewoon met +lords en groote lui te dineeren. Hij sprak van deze met militair ontzag en bescheidenheid. +Zoo zeide hij bijvoorbeeld: „Lord Bareacres is zoo goed geweest mij op Bareacres te +noodigen voor de fazantenjacht,” of: „Lord Steyne heeft de beleefdheid gehad mij te +vragen, of ik de Paaschdagen op Stillbrook wil komen doorbrengen,” en men kan zich +overtuigd houden, dat de gangen van mijn broeder den majoor door den waardigen heer +Pendennis behoorlijk werden bekend gemaakt aan zijne vrienden van het Leesmuseum te +Clavering, op de bijeenkomsten der vrederechters of in de provinciale hoofdplaats. +De rijtuigen kwamen met bezoekers van tien mijlen in het rond om den majoor te zien +als hij te Fairoaks verbleef, en zijn roem als man van de wereld was in het geheele +graafschap gevestigd. Er liep een gerucht, dat hij jufvrouw Hunkle, van Lilybank, +de dochter van den ouden Hunkle den procureur, zou trouwen, die ten minste vijftienhonderd +pond sterling ’s jaars ten huwelijk zou brengen; doch mijn broeder de majoor wilde +zich met die zaak niet inlaten, hoe voordeelig zij ook aan de meeste menschen zou +zijn toegeschenen. „Ben ik ongetrouwd,” zeide hij, „dan let niemand er op hoe arm +ik ben. Ik heb het geluk om te gaan met personen, zoo hoog geplaatst in de wereld, +dat de eenige honderden of duizenden ’s jaars meer of minder geen verschil maken in +de achting, die zij mij wel gelieven toe te dragen. Jufvrouw Hunkle, ofschoon eene +hoogst fatsoenlijke dame, kan niet op de afkomst of de manieren bogen, die haar aanspraak +zouden kunnen geven om ontvangen te worden in den kring, waarin ik de eer heb mij +te bewegen. Ik zal als een oud vrijer leven en sterven, John; en ik twijfel niet of +uwe geachte vriendin, jufvrouw Hunkle, zal wel een waardiger voorwerp voor hare genegenheid +vinden dan een afgeleefden en gepensioneerden oud-soldaat.” De tijd bevestigde de +juistheid der vermoedens van den grijzen man van de wereld; jufvrouw Hunkle trouwde +een jong Fransch edelman, en woont op dit oogenblik te Lilybank als barones de Carambole, +na van haar wilden jongen guit van een baron zeer kort na hun huwelijk gescheiden +te zijn. +</p> +<p>De majoor stond bij schier al de leden van het kleine gezin op Fairoaks in groote +gunst. Hij was even goedhartig als wellevend, en koesterde oprechte genegenheid en +achting voor zijne schoonzuster, die hij, en volkomen naar waarheid, voor eene echte +dame, als er eene in Engeland was, en eene eer voor de familie verklaarde. Hare bedeesde +schoonheid, hare natuurlijke zachtzinnigheid en lieftalligheid, en die eenvoud en +waardigheid, welke onbevlekte reinheid en onschuld steeds aan eene bevallige <span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span>vrouw schenken, maakten haar ook inderdaad den lof van haar broeder ten volle waardig. +Ik geloof niet, dat het nationaal vooroordeel is, hetgeen mij eene fijn beschaafde +Engelsche dame als de meest volkomene van alle schepselen des hemels op deze aarde +doet beschouwen. In wie anders ziet men zooveel aanvalligheid en zooveel deugd, zooveel +getrouwheid en zooveel teederheid, met zulk eene volmaakte verfijning en zedigheid +vereenigd? En met fijn beschaafde dames bedoel ik geen hertoginnen of gravinnen. Hoe +hoog haar stand ook zij, kunnen zij slechts dames wezen, en niets meer. Doch bijna +ieder man, die in de wereld leeft, heeft het geluk, althans naar wij hopen, eenige +zoodanige personen onder zijne bekenden te tellen, – vrouwen, in wier engelachtige +natuur zoowel iets ontzagwekkends als iets schoons is waar te nemen; aan wier voeten +de wildsten en onbuigzaamsten onder ons moeten nederknielen en zich verootmoedigen, +vol bewondering voor die aanbiddelijke reinheid, die nooit iets verkeerds schijnt +te doen of te denken. +</p> +<p>Arthur Pendennis had het geluk eene moeder te bezitten, met deze gezegende eigenschappen +bedeeld. Gedurende zijne kindsheid en jeugd beschouwde de knaap haar als weinig minder +dan een engel; als een bovennatuurlijk wezen, dat enkel wijsheid, liefde en schoonheid +was. Wanneer haar man met haar naar de hoofdplaats reed, of naar de bals en concerten, +die gedurende den tijd der zittingen van het hof van assises gegeven werden, dan was +hij gewoon met zijne vrouw aan den arm de zaal binnen te treden en de voorname lui +in het gezicht te zien, alsof hij zeggen wilde: „Zie maar eens toe, mylord; kan iemand +uwer mij eene vrouw gelijk <i>deze</i> toonen?” Zij maakte sommige dames van het platteland, die driemaal meer geld hadden +dan zij, woedend door eene soort van onnavolgbare volkomenheid, die zij in haar vonden. +Jufvrouw Pybus zeide, dat zij koel en hooghartig was; jufvrouw Pierce, dat zij te +trotsch was voor haar stand; mevrouw Wapshot wilde, als vrouw van een doctor in de +godgeleerdheid, den voorrang hebben boven haar, die maar de vrouw van een geneesheer +was. Maar ondertusschen ging deze dame de wereld door, zonder zich in het minste gelegen +te laten zijn aan den lof of de blaam, die over haar uitgesproken werd. Zij scheen +niet te weten, dat zij bewonderd of gehaat werd omdat zij zoo volkomen was, maar bewandelde +kalm den levensweg, hare gebeden verrichtende, haar gezin liefhebbende, hare buren +bijstaande en haar plicht vervullende. +</p> +<p>Dat echter zelfs eene vrouw feilloos zou zijn, is iets, dat de natuur niet gedoogt, +die ons van zielsgebreken voorziet, gelijk zij ons met hoofdpijn, ziekte of dood begiftigt, +zonder welke het wereldplan niet zou kunnen uitgevoerd worden, ja zonder welke sommige +der heerlijkste eigenschappen van de menschheid niet in toepassing zouden kunnen worden +gebracht. Gelijk pijn de geestkracht en lijdzaamheid, tegenspoed de volharding, armoede +de vlijt en het vernuft, gevaar den moed en wat niet al meer voortbrengt of opwekt, +zoo roepen omgekeerd de deugden zelve sommige ondeugden in het leven, en zoo was met +één woord mevrouw Pendennis met de ondeugd besmet, welke de jufvrouwen Pybus en Pierce +in haar ontdekt hadden, namelijk die van hoogmoed, niet zoozeer op haar eigen persoon +als wel op haar gezin. Zij sprak van mijnheer Pendennis (zonder twijfel een achtenswaardig +klein heer, maar er leven anderen, even braaf als hij) met een soort van eerbiedig +ontzag, alsof hij de paus van Rome op zijn troon ware geweest en zij een kardinaal, +die aan zijne voeten knielde en hem den wierook toezwaaide. <span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span>Den majoor beschouwde zij als een soort van Bayard onder de majoors; en wat haar zoon +Arthur betrof, dien jongen heer aanbad zij met eene innigheid, welke het schelmpje +met bijna dezelfde koelheid bejegende als waarmede het standbeeld van den heilige +in de St.-Pieterskerk te Rome de vurige kussen ontvangt, welke de geloovigen op zijn +teen drukken. +</p> +<p>Deze ongelukkige ingenomenheid en afgoderij van de goede vrouw was oorzaak van een +groot deel der rampen van den jongen heer, die de held dezer geschiedenis is en die +alzoo bij den aanvang er van verdient vermeld te worden. +</p> +<p>De makkers van Arthur Pendennis op de Grauwebroedersschool verklaren, dat hij in zijne +jongensjaren noch als een domkop noch als een schrandere bol de aandacht trok. Hij +deed stipt wat er van hem gevergd werd en niets meer. Zoo hij zich in iets onderscheidde, +het was in het maken van verzen; maar hoe groot zijne geestdrift ook mocht wezen, +ze hield op zoodra hij het voorgeschreven getal regels had opgesteld (geheel anders +dan bij voorbeeld de jonge Swettenham, die, zonder meer dichtvuur in zijn boezem dan +mijnheer Wakley, toch in den loop van slechts één vrijen middag een honderdtal taaie +hexameters aan den meester bracht; of de jonge Fluxmore, die niet alleen zijne eigen +verzen, maar bovendien die van de geheele vijfde klasse maakte). Nooit las hij buiten +de schooluren iets tot zijne onderrichting; maar daarentegen verslond hij al de romans, +tooneelstukken en dichtbundels, die hij machtig kon worden. Hij had nooit van den +meester slagen gehad, maar het was een wonder hoe hij den geesel had kunnen ontkomen. +Wanneer hij geld op zak had, bracht hij het royaal door in taartjes voor hem zelven +en zijne vrienden, en men herinnerde zich het geval, dat hij op één dag negen en een +halven shillings had uitgegeven van de tien, die hij gekregen had. Bezat hij geene +fondsen, dan haalde hij op krediet. Kon hij geen krediet krijgen, dan deed hij het +maar zonder, en hij was er bijna even tevreden onder. Hij getroostte zich eens, zonder +een woord te zeggen, een pak slagen, dat voor een goeden kennis bestemd was, maar +een slag, hoe licht ook, van een vriend, deed hem van woede brullen. Van vechten had +hij sinds zijne vroegste jeugd een afkeer, evenals van drankjes, de Grieksche spraakkunst +of eenige andere inspanning, en hij wilde zich met niets van dat alles ophouden, tenzij +in den uitersten nood. Zelden, zoo ooit, loog hij, en kleine jongens zat hij nooit +op den kop. De meesters of groote scholieren, die goed voor hem waren, had hij met +kinderlijke drift lief. En ofschoon de rector, wanneer hij zijn Horatius niet kende, +of zijn Grieksche treurspel niet kon construeeren, zeide dat die jongen van een Pendennis +eene schande was voor de school; een uitverkorene voor ellende in deze wereld en verdoemenis +hier namaals, een verkwister, die waarschijnlijk zijn achtenswaardigen vader tot den +bedelstaf en zijne moeder tot een onteerd graf zou brengen, en meer van dien aard, +– zoo begon de kleine Pen, die eerst onthutst en verschrikt was over die verwijten, +er langzamerhand aan te gewennen, daar de rector dezelfde lofspraak toezwaaide aan +de meeste leerlingen dezer school (die toch geen in het oog loopend getal bandieten +en zakkenrollers heeft opgeleverd); en werkelijk heeft hij ook tot op den huidigen +dag zijne ouders niet vermoord, noch eenige daad gepleegd, welke deportatie of ophanging +verdiende. +</p> +<p>Vele van de groote jongens, met welke Pendennis werd opgevoed, <span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span>matigden zich, lang voor dat zij de school verlieten, al de rechten van mannen aan. +Velen, bij voorbeeld, rookten sigaren en sommigen hadden reeds een aanvang gemaakt +met zich te bedrinken. Eén had een duel gehad met een luitenant van een doormarcheerend +regiment, ten gevolge van een twist in den schouwburg; een ander hield waarlijk een +wagentje en een paard er op na, dat hij van een stalhouder in Covent-Garden had gehuurd, +en Zondags kon men hem daarmee in Hyde-Park zien rijden met een knecht met gekruiste +armen en wapenknoopen. Vele der oudste jongens waren verliefd en toonden elkander +in vertrouwen gedichten aan of brieven en haarlokken van jonge dames; Pen echter, +als een zedige en bedeesde knaap, benijdde voor het oogenblik die makkers meer dan +dat hij hen navolgde. Hij was vooralsnog niet verder dan de theorie; de practijk des +levens moest nog geheel komen. En – tusschen haakjes – o, teedere moeders en deftige +vaders van christelijke gezinnen, een verbazend iets is die theorie des levens, gelijk +zij mondeling geleerd wordt op eene groote openbare school. Waarlijk, indien gij die +veertienjarige knapen, die in tegenwoordigheid van hunne moeders blozen en stilletjes +wegsluipen uit de tegenwoordigheid harer dochters, onder elkander kondt hooren spreken +– het zou de beurt der vrouwen zijn om te blozen! Voordat hij nog twaalf jaar was +en terwijl zijne moeder hem als een engeltje van onschuld beschouwde, had de kleine +Pen genoeg hooren praten om hem op zekere punten verschrikkelijk wijs te maken, – +en dat, mevrouw, is ook het geval met uw hartediefje van een zoontje met zijne rozenwangetjes, +die van de kostschool thuis komt om de kerstvacantie door te brengen. Ik zeg niet, +dat de jongen verloren is, of dat hem die onschuld verlaten heeft, die hij medekreeg +uit „het hemelsch vaderland” maar dat de schaduwen van deze aarde snel over hem komen +en dat wij zooveel mogelijk medewerken om hem te bederven. +</p> +<p>Welnu dan – Pen had zich juist voor het eerst in het publiek vertoond met een rok, +of <i lang="la">cauda virilis</i>, en keek met innige belangstelling in het spiegeltje op zijne kamer, of zijne bakkebaarden +reeds begonnen uit te botten gelijk die van zijne gelukkiger kameraden; en in plaats +van de drievoudige stem, waarmede hij placht te spreken en te zingen (want zijne zangstem +was zeer lief, en als kleine jongen liet men hem „Waar kan men beter zijn,” „Mijn +schoone page,” een paar Fransche liedjes, die zijne moeder hem geleerd had, en andere +balladen tot vermaak van de grootere jongens zingen), was hij plotseling tot een diepen +bastoon vervallen, afgewisseld met eene piepstem, die, wanneer hij op school moest +construeeren, den meester en de scholieren in lachen deed uitbarsten, – in één woord, +hij was ongeveer zestien jaar oud, toen hij plotseling van zijne academische studiën +werd afgeroepen. +</p> +<p>Het was tegen het einde van de voormiddagschool, en Pen was tot op dit oogenblik geheel +vrijgeloopen, toen de rector hem aan het construeeren van een Grieksch treurspel zette. +Hij kende er geen woord van, ofschoon de kleine Timmins, die naast hem zat, het hem +uit al zijne macht influisterde. Pen had een paar erge bokken geschoten, toen de geduchte +meester tegen hem losbrak. +</p> +<p>„Pendennis,” sprak hij. „gij zijt onverbeterlijk lui en voorbeeldeloos dom. Gij zijt +eene schande voor de school en voor uwe familie, en ik twijfel niet of gij zult dat +in later tijd voor uw vaderland zijn. Indien die ondeugd, welke ons als de wortel +van alle kwaad wordt voorgehouden, <span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span>werkelijk is, zooals de zedemeesters ons hebben afgeschilderd (en ik trek de juistheid +hunner beschouwing niet in twijfel), voor welk eene vervaarlijke hoeveelheid van misdaad +en ongerechtigheid strooit gij dan thans, rampzalig jongeling, het zaad uit! Ongelukkig +loshoofd! Een knaap, die op zijn zestiende jaar <span class="trans" title="de"><span lang="grc" class="grek">δε</span></span> overzet met <i>en</i> in plaats van <i>maar</i>, is niet enkel schuldig aan onbegrijpelijke dwaasheid, domheid en botheid, maar aan +eene ondankbaarheid jegens zijne ouders, die ik met huivering aanzie. Een scholier, +die zijn Grieksch treurspel niet leert, bedriegt zijn vader, die geld besteedt voor +zijne opvoeding. Een jongen, die zijn vader bedriegt, is niet ver verwijderd van het +bestelen of bedriegen van zijn buurman. Een man, die zijn naaste bedriegt, boet zijne +misdaad aan de galg. Hem echter beklaag ik niet (want hij wordt naar verdienste behandeld), +maar zijne wanhopige en verslagene ouders, die door zijne misdaden naar een ontijdig +graf gedreven worden of, zoo zij het leven behouden, in ellendigen en onteerden ouderdom +voortkwijnen. Ga zoo maar voort, en ik verzeker u, dat de eerstvolgende fout u eene +tuchtiging met de roede op den hals zal halen. Wie lacht daar? Welke kwajongen onderstaat +zich daar te lachen?” brulde de rector. +</p> +<p>En inderdaad, terwijl de meester die toespraak hield, was er een algemeen gegichel +achter hem in het schoolvertrek. De redenaar zat met zijn rug naar de open deur van +deze antieke kamer, en een heer, die zeer bekend was met deze plaats, want èn majoor +Arthur èn mijnheer John Pendennis hadden hier school gegaan, vroeg aan een jongen +van de vijfde klasse, die bij de deur zat, naar Pendennis. Grinnikend wees de knaap +naar den schuldige, over wien de rector den vloed zijner rechtmatige gramschap uitstortte. +Majoor Pendennis kon zijn lach niet weerhouden. Hij herinnerde zich dat hij bij denzelfden +pilaar gestaan had waar Pen junior thans stond, en tal van jaren geleden door des +rectors voorganger op dezelfde wijze gekastijd was. In één oogenblik ging het bericht +rond, dat het Pendennis’ oom was, en een honderdtal jeugdige gezichten, tusschen verwondering +en lachlust zwevende, keerden zich nu eens naar den nieuw aangekomene en dan eens +naar den gevreesden rector. +</p> +<p>De majoor verzocht den jongen uit de vijfde klasse zijn kaartje aan den rector te +willen geven, hetgeen de knaap met een guitigen blik deed. Majoor Pendennis had op +het kaartje geschreven: „Ik moet Arthur naar huis medenemen; zijn vader is zeer ziek.” +</p> +<p>Toen de rector het kaartje ontving en met een vrij onthutsten blik in zijne toespraak +bleef steken, barstte de tot nog toe half onderdrukte lachlust der jongens in een +algemeen gejoel uit. „Stilte!” gilde de rector, op den vloer stampende. Pen keek op +en zag wie zijn bevrijder was; de majoor wenkte hem ernstig met een van zijne witte +handschoenen en Pen wierp haastig zijne boeken neer en kwam tot hem. +</p> +<p>De rector haalde zijn horloge uit. Het was twee minuten over éénen. „Wij zullen Juvenalis +in de namiddagschool behandelen,” zeide hij, den oudsten scholier toeknikkende; en +al de jongens, begrijpende wat dit beteekende, pakten hunne boeken bijeen en stroomden +het vertrek uit. +</p> +<p>De jonge Pen zag aan het gezicht van zijn oom, dat er thuis iets gebeurd was. „Is +er een ongeluk met – moeder?” vroeg hij, maar hij kon ternauwernood spreken van ontroering +en van de tranen, die op het punt stonden uit zijne oogen te springen. +<span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span></p> +<p>„Neen,” antwoordde de majoor, „maar uw vader is ernstig ziek. Ga dadelijk uw koffer +pakken; er staat aan de poort een rijtuig op ons te wachten.” +</p> +<p>Pen spoedde zich naar zijn kosthuis, om te doen wat zijn oom hem beval; en de rector, +die nu alleen in het schoolvertrek over was gebleven, kwam zijn ouden schoolkameraad +de hand drukken. Men zou zich bezwaarlijk hebben kunnen voorstellen, dat dit dezelfde +man was. Evenals Asschepoetster op een gegeven uur van eene schitterende en prachtig +gekleede prinses in een gewoon meisje in een grijs gewaad veranderde, zoo verdween +al de donderende majesteit en schrikwekkende gramschap van den schoolmeester toen +de klok één sloeg. +</p> +<p>„Er is toch niets ernstigs, hoop ik?” zeide de rector. „Het zou jammer zijn den jongen +weg te halen, als dit niet het geval was. Het is een beste jongen, wel wat lui en +vadsig, maar een zeer fatsoenlijk kereltje, ofschoon ik hem niet zoo aan het construeeren +kan krijgen als ik wel wenschen zou. Komt gij niet binnen, om het tweede ontbijt mee +te gebruiken? Het zal mijne vrouw veel plezier doen u te zien.” +</p> +<p>Doch majoor Pendennis bedankte. Hij zeide, dat zijn broeder zeer ziek was en den vorigen +dag eene beroerte had gehad, zoodat het grootelijks de vraag was of zij hem nog levend +zouden aantreffen. +</p> +<p>„Er is geen andere zoon, niet waar?” zeide de rector, waarop de majoor antwoordde: +„Neen.” +</p> +<p>„Er is nog al – nog al – wat geld, geloof ik?” vroeg de eerste zoo losjes. +</p> +<p>„Hm! wel iets!” zeide de majoor. Daarmee liep dit gesprek ten einde, en Arthur Pendennis +nam met zijn oom in het rijtuig plaats, om nooit meer naar school terug te keeren. +</p> +<p>Toen men door Clavering reed, wenkte de stalknecht, die onder de poort van <i>het Wapen van Clavering</i> stond, den postiljon op eene onheilspellende wijze toe, alsof hij zeggen wilde, dat +alles gedaan was. De vrouw van den tuinier kwam het hek opendoen en liet de reizigers +met een sprakeloos hoofdschudden door. Al de luiken te Fairoaks waren gesloten en +het gelaat van den ouden huisknecht stond dof, toen hij hen binnenliet. Ook Arthur’s +gezicht was bleek, doch meer van schrik dan van smart. Welke warmte en liefde de overledene +mocht bezeten hebben (en hij had van ganscher harte zijne vrouw aangebeden en zijn +zoon liefgehad en bewonderd), hij had dat alles in zich zelven besloten, en de knaap +was nooit in staat geweest door die kille buitenschors heen te dringen. Maar Arthur +was zijn leven lang zijn vaders trots en roem geweest, en zijn naam was de laatste, +welken John Pendennis had trachten uit te spreken, toen hij daar neerlag met de hand +zijner vrouw tusschen zijne kille en klamme vingeren, de opflikkerende geest verdween +in de duisternis des doods, en het leven en de wereld voor hem voorbijging. +</p> +<p>Het kleine meisje, welks gelaat een oogenblik onder de luiken had heengegluurd toen +het rijtuig kwam aanrijden, opende de deur in het voorhuis, greep zwijgend Arthur’s +hand, toen hij nederboog om haar een kus te geven, en bracht hem de trap op bij zijne +moeder. De oude John ontsloot de eetzaal voor den majoor. Het vertrek was duister +ten gevolge van de gesloten luiken, en in het rond hingen al de sombere portretten +der Pendennis’en. Hij dronk een glas wijn. Die flesch was vier dagen vroeger voor +zijn broeder opengetrokken. Diens hoed lag geborsteld op <span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span>de tafel in het voorhuis, waar ook zijne nieuwsbladen lagen te wachten, met zijn brievenzak, +waarop in de koperen plaat gegraveerd stond: <i>Den weledelgeboren heer John Pendennis van Fairoaks</i>. De dokter en de procureur van Clavering, die het rijtuig hadden zien doorrijden, +kwamen een half uur na de aankomst van den majoor ook met postpaarden en gingen door +de achterdeur binnen. De eerste gaf een breedvoerig verslag van de ziekte en het overlijden +van den heer Pendennis, en weidde uit over zijne deugden en de achting, waarin hij +in den omtrek stond, en over het groote verlies, dat het collegie der vrederechters +en het bestuur van het provinciale hospitaal in hem leden, enz. Mevrouw Pendennis, +zeide hij, hield zich zeer goed, vooral sedert de aankomst van den jongen heer Arthur. +De procureur bleef talmen en dineerde met majoor Pendennis, terwijl zij den namiddag +besteedden met over zaken te spreken. De majoor was de executeur van zijn broeder +en toeziende voogd over diens zoon, die onder de voogdij van mevrouw Pendennis kwam. +Alles was onvoorwaardelijk aan haar vermaakt, behalve in het geval, dat zij een tweede +huwelijk aanging, – iets, hetgeen met eene zoo jonge en schoone dame licht zou kunnen +gebeuren, gelijk mijnheer Tatham zeer galant zeide, indien de overledene andere bepalingen +gemaakt had. De majoor zou zich natuurlijk bij deze indrukwekkende en treurige gelegenheid +met het geheele bestuur over alles belasten. Het was als erkenning van dit gezag, +dat de oude John de huisknecht, na den majoor de kaars gebracht te hebben om naar +bed te gaan, hem volgde met het zilvermandje, en hem den volgenden morgen den sleutel +van de klok in den gang kwam brengen, daar mijnheer, zooals John zeide, gewoon was +die elken Donderdag op te winden. De kamenier van mevrouw Pendennis bracht hem boodschappen +van hare meesteres. Zij bevestigde het bericht van den dokter, dat de aankomst van +den jongen heer Arthur zijne moeder aanmerkelijk had opgebeurd. +</p> +<p>Wat er tusschen die dame en den knaap voorviel gaat ons niet aan. Over die heilige +aandoeningen van liefde en smart is het gepaster, een sluier te werpen. Het moederlijk +gevoel is voor mij een heilig geheim. Wat men in de Roomsche kerken ziet verzinnelijkt +onder het beeld der Moedermaagd met eene borst van liefde overvloeiende, geloof ik, +dat men elken dag kan aanschouwen, waarvoor men de Almachtige Barmhartigheid dankbaar +mag zijn. Ik zag nog maar kort geleden eene joodsche vrouw met een kind op hare knieën, +van wier gelaat eene zoo engelachtige zachtheid op het kind afstraalde, dat ze eene +soort van heiligenglans rondom die beiden scheen te vormen. Ik verklaar plechtig, +dat ik voor haar had kunnen knielen om in haar de goddelijke goedertierenheid te aanbidden, +die ons begiftigde met de moederliefde, welke met het ontstaan van ons geslacht begon +en de geschiedenis der menschheid heiligt. +</p> +<p>Hierdoor was het, in één woord, dat mevrouw Pendennis zich over den dood van haar +gemaal troostte, dien zij echter altijd als den besten, oprechtsten, verstandigsten, +edelaardigsten, talentvolsten en meest ontzagwekkenden der mannen bleef vereeren. +Zou het leven uit te houden zijn, of de maatschappij aan den gang kunnen blijven, +indien de vrouwen geen afgoden van ons maakten? Ieder man mag wel bidden, dat geene +zijner vrouwelijke bekenden hem naar zijne wezenlijke waarde leere schatten. Indien +uwe vrouw u kende gelijk gij zijt, buurman, zou zij er niet hard over treuren als +zij uwe weduwe wierd en zij zou uwe graflamp zeer spoedig laten uitgaan, of misschien +zelfs niet eens de moeite nemen <span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span>om die te ontsteken, terwijl daarentegen Helena Pendennis een allerliefst gedenkteeken +voor haar echtgenoot oprichtte en het lampje aanhoudend van de kostelijkste olie voorzag. +</p> +<p>Wat Arthur Pendennis betreft, ik zou niet durven verzekeren, dat hij, na den vreeselijken +schok, welken het gezicht van zijn overleden vader hem moet hebben toegebracht, en +na den weemoed en de aandoening, die zulk een voorval ongetwijfeld opwekte, – dat +hij, zeg ik, niet op het oogenblik zelf van zijne smartelijke ontroering, en terwijl +hij zijne moeder omhelsde en haar teederlijk vertroostte, in zijn hart een heimelijken +triomf en opgetogenheid gevoelde. Hij was nu het hoofd en de meester. Hij was Pendennis, +en allen, die hem omringden, waren zijne dienstknechts en meiden. „Gij zult mij toch +niet wegsturen?” vroeg de kleine Laura, die naar hem toe trippelde en zijne hand vatte. +„Gij zult mij toch niet naar school zenden, – niet waar, Arthur?” +</p> +<p>Arthur gaf haar een kus en tikte haar op het hoofd. Neen, zij zou niet naar school +gaan. En dat hij zelf er ooit weer zou heengaan, dat was geheel buiten questie. Hij +had besloten, dat dit tooneel uit zijn leven niet meer herhaald zou worden. Te midden +van de algemeene smart en terwijl het lijk nog boven de aarde stond, had hij gelegenheid +gehad om te bepalen, dat hij voortaan altemaal vrije dagen zou hebben, dat hij niet +vroeger zou opstaan dan hij goedvond, dat hij zich niet meer den mantel zou laten +uitvegen door den rector, met honderd andere dergelijke voornemens en besluiten voor +de toekomst. Wat reizen onze gedachten snel! en hoe vaardig worden ze uit onze wenschen +geboren! Toen hij met Laura aan zijne hand, na het hondenhok, de kippenloopen en andere +geliefkoosde plaatsen bezocht te hebben, in de keuken kwam, stonden de dienstboden, +die bij deze treurige gelegenheid daar stemmig met hunne kennissen bijeen waren en +bier zaten te drinken, allen op en bogen of nijgden voor hem, – de eigenlijke dienstboden, +en de daglooners met hunne vrouwen, en Sally Potter, die met den brievenzak naar Clavering +ging, en de bakkersknecht van Clavering. Hij herinnerde zich dadelijk en met een onbeschrijfelijk +welgevallen, dat zij den laatsten keer, toen hij met vacantie thuis was geweest, nooit +voor hem waren opgestaan. De keukenmeid riep: „Heerejee!” en fluisterde: „Wat wordt +de jonge heer Arthur groot!” Thomas, de stalknecht, die juist wilde drinken, zette, +toen zijn meester verscheen, de kan verschrikt neer. De meester van Thomas was innig +gevleid met de eer, die hem daardoor bewezen werd. Hij stapte door en ging de jachthonden +zien. Flora stak haar neus in zijn vest en Ponto blafte van genoegen en rukte aan +zijn ketting. Pen gedroeg zich jegens de honden als een beschermer en zeide: „Koest, +koest, Flora!” op zijne genadigste manier. Vervolgens ging hij Laura’s kippen en de +varkens en den boomgaard en de melkerij in oogenschouw nemen; wie weet of hij niet +bloosde bij de herinnering, dat hij nog pas de vorige, vacantie den grooten appelboom +zoo wat geplunderd had en door de melkmeid beknord was omdat hij room had gesnoept. +</p> +<p>De weledelgeboren heer John Pendennis, „voormaals een aanzienlijk geneesheer te Bath +en later een uitstekend vrederechter, een welwillend landheer en een voorstander van +vele liefdadige inrichtingen en openbare instellingen zoo in dezen omtrek als in het +geheele graafschap,” werd in de abdijkerk van Clavering St. Mary ter aarde besteld. +Zijne begrafenis, zeide de koster, was eene der fraaiste, die men gezien had <span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span>sedert Sir Roger Clavering daarheen was gebracht. Eene schoone marmeren plaat, van +welke wij het vorenstaande opschrift gekopieerd hebben, werd boven de bank in de kerk, +die voor de bewoners van Fairoaks bestemd is, in den muur gemetseld. Men ziet daarop +tot den huidigen dag het wapen der Pendennis’en met het helmteeken, een adelaar, die +in de zon staart, met de wapenspreuk: <i lang="la">Nec tenui pennâ</i><a class="noteRef" id="xd33e365src" href="#xd33e365" title="Ga naar noot 1.">1</a>. Dominé Portman zinspeelde den volgenden Zondag zeer gepast en vriendelijk op den +overledene als „onze dierbare afgestorven vriend,” en Arthur Pendennis regeerde in +zijne plaats. +</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e365"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e365src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Niet met zwakke vleugelen. <a class="fnarrow" href="#xd33e365src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DERDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin Pendennis alsnog heel groen voorkomt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Arthur was, gelijk wij zeiden, omtrent zestien jaar oud, toen hij zijne regeering +aanving; wat zijn voorkomen betreft was hij wat zijn vrienden „eene dikke prop” noemden, +maar mama vond hem een net figuurtje. Zijn haar was van eene mooie bruine kleur, die +in den zonneschijn op goud geleek; zijn gezicht was rond, blozend, sproetig en goedhartig; +en zijne bakkebaarden (toen de natuur hem die gezichtssieraden schonk, waarnaar hij +zoo vurig smachtte) hadden bepaald eene roode tint; maar, zonder dat hij een mooie +jongen was, had hij, alles bijeengenomen, zulk een openhartig en goedig gezicht en +stonden zijne heldere blauwe oogen zoo opgeruimd, dat het geen wonder is, dat mevrouw +Pendennis hem als het pronkjuweel van het gansche graafschap beschouwde. Tusschen +zijn zestiende en achttiende jaar schoot hij van vijf voet zes duim tot vijf voet +acht duim op, en daar stond hij stil. Maar zijne moeder was vol bewondering daarover. +Hij was drie duim langer dan zijn vader. Hoe was het mogelijk, dat iemand drie duim +langer kon zijn dan mijnheer Pendennis? +</p> +<p>Men kan er gerust op wezen, dat hij niet meer naar school ging; de tucht van die instelling +was gansch niet naar zijn smaak en het beviel hem thuis veel beter. De vraag echter, +of hij weder naar school zou gaan, werd besproken en zijn oom was er voor. De rector +schreef, dat het voor Arthur’s vooruitzichten in de toekomst hoogst noodzakelijk was, +dat hij een Grieksch treurspel grondig kende; maar Pen wist zeer behendig zijner moeder +voor te spiegelen wat eene gevaarlijke plaats die school der Grauwebroeders was en +welke kwajongens sommige der leerlingen waren, en de bange ziel werd dadelijk ongerust +en stemde toe in zijn wensch om voortaan thuis te blijven. +</p> +<p>Nu deed de majoor het aanbod om van zijn invloed gebruik te maken bij zijne koninklijke +hoogheid den opperbevelhebber, die zoo goed was om hem zeer vriendelijk te behandelen, +en voor Pen eene luitenantsplaats bij de garde te voet te vragen. Pen’s hart klopte +van blijdschap toen hij dit vernam; hij had Zondags, wanneer hij met zijn oom uitging, +de militaire muziek in het St.-Jamespark gehoord. Hij had Tom Ricketts, van de vierde +klasse, die een buisje en broek placht te dragen zoo belachelijk nauw, dat de grootere +jongens hem een mijlpaal noemden – dienzelfden Tom Ricketts, gedost in karmozijn en +goud, <span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span>met eene reusachtige berenmuts op het hoofd, had hij onder het vaandel van het regiment +zien voortwaggelen. Tom had hem herkend en met een genadig knikje vereerd, – Tom, +een kleine bengel, dien hij nog het vorige kwartaal eene striem over zijn rug met +een stok geslagen had, en die daar nu midden op het plein stond, de vlag van zijn +vaderland torschende en van bajonetten, bandelieren en scharlaken omringd, terwijl +het muziekkorps op de trompetten blies en op de bekkens sloeg! daar stond hij familiaar +te praten met vervaarlijke krijgshelden met sikken aan hunne kin en Waterloo-medailles +op de borst! Wat had Pen niet willen geven om zulke epauletten te dragen en in een +dergelijken dienst te treden! +</p> +<p>Doch Helena Pendennis zette, toen haar zoon haar deze zaak voorstelde, een ijselijk +verschrikt en ontdaan gezicht. Zij zeide, dat zij niet wilde twisten, met degenen, +die er anders over dachten, maar dat, naar haar gevoelen, geen Christen gerechtigd +was, den wapenhandel tot een beroep te kiezen. Mijnheer Pendennis zou nooit – neen +nooit – gedoogd hebben, dat zijn zoon soldaat wierd. Kortom, zij zou rampzalig zijn, +indien hij er bij bleef. Pen nu zou zich liever neus en ooren afgesneden hebben dan +zijne moeder met voorbedachten rade, willens en wetens, rampzalig te maken; en daar +hij zoo mild van aard was, dat hij in staat was alles weg te geven aan iedereen, deed +hij zijn denkbeeldigen rooden rok en epauletten en zijne begeerte naar krijgsroem +dadelijk aan zijne moeder present. +</p> +<p>Zij hield hem voor het edelste schepsel op het wereldrond. Maar majoor Pendennis schreef, +toen zijn aanbod van eene luitenantsplaats onder dankbetuiging van de hand gewezen +werd, vrij stroef en wel wat geraakt aan de weduwe terug en gaf te verstaan, dat hij +haar zoon als een lummel beschouwde. +</p> +<p>Hij was echter weer tevreden toen hij, naar gewoonte met Kerstmis naar Fairoaks overgekomen, +zag hoe de knaap zich op de jacht gedroeg. Pen had eene zeer goede merrie, die hij +buitengewoon flink en bevallig bereed. Met de meeste koelbloedigheid, en echter met +overleg en zonder gezwets, sprong hij over de heggen en greppels. Hij schreef aan +de kameraden op school over zijne rijlaarzen en zijne heldendaden in het jachtveld. +Hij begon ernstig aan een rooden rijrok te denken, en zijne moeder moest erkennen, +dat het hem zeker bijzonder goed zou staan, ofschoon zij natuurlijk allerakeligste +uren gedurende zijne afwezigheid doorbracht en dagelijks verwachtte hem op eene draagbaar +thuis te zien brengen. +</p> +<p>Men denke niet, dat Pen onder deze uitspanningen, waarmee het wel wat al te druk ging, +zijne studiën geheel verwaarloosde. Hij had van nature liefhebberij in het lezen van +alle mogelijke boeken, die maar niet met zijn schoolwerk in verband stonden. Alleen +wanneer men hem met het hoofd in de wateren der kennis dompelde, weigerde hij te drinken. +Thuis verslond hij alle boeken, van Inchbald’s Tooneelwerken tot White’s Hoefsmid; +en hij brandschatte al de boekenkasten in den omtrek. Te Clavering vond hij eene oude +lading Fransche romans, die hij met vuur las; en uren lang kon hij op de bovenste +sport van dominé Portman’s bibliotheekladder zitten met een folio boekdeel op zijne +knieën, onverschillig of het Hackluyt’s <i>Reizen</i>, Hobbes’ <i>Leviathan</i>, de werken van Augustinus, of Chaucers <i>Gedichten</i> waren. Hij was zeer bevriend met den predikant, en nam van zijn weleerwaarde dien +kennerssmaak <span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span>voor portwijn over, die hem zijn leven lang gekenmerkt heeft. En wat die goede mevrouw +Portman betreft, die in het minst geen jaloezie koesterde, ofschoon haar dominé bekende, +dat hij verliefd was op mevrouw Pendennis, die hij voor verreweg de begaafdste dame +van het gansche graafschap verklaarde, – haar eenige spijt was, als zij met welgvallen +naar Pen opzag, die boven op de ladder zat, dat hare dochter Minny te oud voor hem +was, – en waarlijk dat was wel zoo, daar jufvrouw Myra Portman op dat oogenblik slechts +twee jaar jonger was dan Pen’s moeder en evenveel woog als Pen en mevrouw Pendennis +te zamen. +</p> +<p>Wie zou deze bijzonderheden flauw durven noemen? Zie op uwe eigen jeugd terug, goede +vriend, en vraag u eens af, hoe het er toen mee stond? Ik denk gaarne aan een welopgevoeden, +kloeken en vriendelijken, goedhartigen en liefhebbenden knaap, die de wereld met goedige +en eerlijke oogen in het gelaat ziet. Wat was ze toen met schitterende kleuren getooid +en wat hadt gij er eene pret in! Een man beleeft niet veel zulke jaren. Hij kent ze +niet, terwijl hij ze nog in zijne macht heeft. Eerst wanneer zij lang achter den rug +zijn, herinnert hij zich hoeveel waard en hoe gelukkig zij waren. +</p> +<p>Ten einde mijnheer Pen te behoeden tegen die luiheid, waarvan zijn vriend, de rector +der Cisterciensers, zulke huiveringwekkende gevolgen voorspeld had, werd mijnheer +Smirke, de hulpprediker van dominé Portman, tegen een ruim honorarium aangenomen, +om van Clavering naar Fairoaks te wandelen of te rijden en verscheidene uren daags +met den jongen heer door te brengen. Smirke was iemand, op wien men aan eene theetafel +geene de minste aanmerking zou hebben kunnen maken, die eene gekrulde lok op zijn +blank voorhoofd droeg en den knoop van zijne das met eene weemoedige gratie strikte. +Hij was tamelijk geleerd en een wiskundige, en hij leerde Pen zooveel als die knaap +genegen was te leeren, hetgeen niet heel veel om het lijf had. Want Pen was het spoedig +met zich zelven eens wat hij van zijn onderwijzer te denken had, die, wanneer hij +op zijn hit het stalplein van Fairoaks kwam oprijden, de teenen zoo gek naar buiten +draaide en zulk eene ruimte tusschen zijne knieën en het zadel liet, dat het voor +elken knaap, die een greintje geest bezat, onmogelijk zou zijn geweest, ontzag voor +zulk een ruiter te koesteren. Hij liet Smirke het bijna van schrik besterven door +hem op zijne merrie te zetten en met hem een ritje over een veld te doen, waar juist +de voshonden van het graafschap, op dat oogenblik aangevoerd door dien onvermoeiden +ouden jachtliefhebber, mijnheer Hardhead, van Dumplingbeare, bijeen waren. Op Pen’s +merrie Rebekka (aldus genaamd naar Pen’s geliefkoosde heldin, de dochter van Izaak +van York, uit den <i>Ivanhoe</i>) verschrikte mijnheer Smirke de honden evenzeer als hij den jager ergerde; hij maakte +een der eerstgenoemde kreupel door aanhoudend tusschen den troep te blijven rijden, +en werd door den laatstgenoemde op eene toespraak onthaald die zich door kracht van +taal onderscheidde boven eenige rede, welke hij gehoord had sedert hij de roeiers +te Oxford aan de oevers der Isis had verlaten. +</p> +<p>Smirke maakte zijn leerling in vertrouwen bekend met zijne Latijnsche en Engelsche +verzen, en bood mevrouw Pendennis een bundeltje dezer laatste, in zijne geboorteplaats +Clapham gedrukt, ten geschenke aan. Met kun beiden lazen zij de oude dichters en liepen +die op een pleizierig drafje door, dat veel verschilde van den bedaarden, onderzoekenden +<span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span>stap, waarmede de Cisterciensers den classieken bodem plachten te bewandelen, waarbij +zij elk woord naspeurden onderweg en elken wortel uit den grond opdolven. Pen hield +volstrekt niet van talmen, maar liet, als hij te kort schoot, zijn meester construeeren, +en galoppeerde in dier voege door de Ilias en de Odyssee, de treurspeldichters en +den zoo prettig ondeugenden Aristophanes (dien hij voor den grootsten van alle dichters +verklaarde). Doch hij vloog er met zulk eene dolle vaart doorheen, dat, ofschoon hij +inderdaad een groot eind weegs op de velden der oudheid aflegde, hij in zijn later +leven alles glad vergat, en slechts zulke flauwe herinneringen van de classieke studiën +zijner jeugd overhield als bijv. een lid van het Lagerhuis, die nog twee of drie aanhalingen +onthouden heeft, of een recensent, die, om zijn fatsoen te bewaren, een sprankje Grieksch +ten beste geeft. Ons volk is het meest prozaïsche, doch te gelijk het meest getrouwe +volk van de wereld; en met een merkwaardigen eerbied houden wij van geslacht tot geslacht +de bijgeloovigheid in stand, ten opzichte van hetgeen wij de opvoeding van een „gentleman” +noemen. +</p> +<p>Wij kunnen de verzekering geven, dat Pen, buiten de oude dichters, ook met groote +ingenomenheid de Engelsche las. Smirke zuchtte en schudde bedroefd het hoofd over +Byron en Moore beide. Doch Pen was een gezworen Vuuraanbidder en Zeeroover; hij kende +ze van buiten, en nam wel eens de kleine Laura bij het venster, om haar „Zuleika, +’k ben uw broeder niet!” op een zoo tragischen toon toe te roepen, dat het stille +meisje er hare groote oogen nog grooter van opzette. Zij zat gansche avonden, tot +het tijd werd naar bed te gaan, aan de knieën van mevrouw Pendennis te naaien en naar +het lezen van Pen te luisteren, zonder ooit een woord te begrijpen van hetgeen hij +voordroeg. +</p> +<p>Hij las Shakespeare aan zijne moeder voor (van wien zij verklaarde dat zij veel hield, +maar het was niet waar) en Byron en Pope, en zijne geliefkoosde <i>Lalla Rookh</i>, die haar maar zóó zóó beviel. Maar bisschop Heber en bovenal mevrouw Hemans, – als +Pen haar <i>die</i> schrijvers met zijne zachte jongensstem voorlas, dan smolt zij letterlijk weg en +verborg het gelaat in haar zakdoek. <i>Het Christelijk Jaar</i> was de titel van een boek, dat omstreeks dezen tijd verscheen. Moeder en zoon fluisterden +het elkander met diep ontzag toe. – Flauw, zeer flauw, en maar zelden, hoorde Pendennis +in zijn later leven die plechtige kerkmuziek; doch altijd dacht hij daaraan met liefde, +gelijk aan de tijden toen ze zijn hart trof, en hij, als de kerkklok des Zondagsmorgens +luidde, vol hoop en zonder twijfelingen door de velden liep. +</p> +<p>Het was omstreeks dezen tijd zijns levens, dat Pen opdook als dichter in de kolommen +der courant van het graafschap, met eenige verzen, waarover hij volkomen tevreden +was. Van hem zijn de verzen, onderteekend <span class="sc">Nep</span>., en gericht <i>Aan een traan, Op den verjaardag van den slag van Waterloo, Aan mevrouw Caradori toen +zij bij het houden der assises zong, Op den St. Bartholomeusdag</i> (eene vreeselijke akte van beschuldiging tegen het pausdom en eene plechtige vermaning +aan het volk van Engeland om zich als één man tegen de emancipatie der roomsch-katholieken +te verzetten), enz. enz., – welke meesterstukken mevrouw Pendennis ongetwijfeld alle +tot den huidigen dag bewaard heeft, met en benevens zijne eerste kousjes, het eerste +knipsel van zijn haar, zijne tuitkan en andere belangwekkende gedenkstukken uit zijne +kindsheid. Hij placht op Rebekka over de naburige Dumplingduinen of naar <span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span>de hoofdstad van het graafschap, die wij maar Chatteries zullen noemen, te galoppeeren +en onderwijl zijne eigen verzen uit te galmen, waarbij hij eene volmaakt Byroniaansche +bezieling bij zich zelven meende waar te nemen. +</p> +<p>Zijn genie droeg in dezen tijd bepaald een somberen stempel. Hij legde zijne moeder +een treurspel voor, dat haar, ofschoon er vóór het tweede bedrijf reeds zestien menschen +in werden omgebracht, zoodanig aan het lachen maakte, dat hij het meesterstuk in eene +vlaag van ergernis op het vuur smeet. Hij ontwierp een heldendicht in rijmlooze verzen, +<i>Cortez, of de verovering van Mexico, en de dochter van den Inca</i>. Hij schreef een gedeelte van <i>Seneca, of het noodlottige bad</i> en <i>Ariadne op Naxos</i>, beiden classieke stukken met reien en strophen en antistrophen, die de arme mevrouw +Pendennis een raadsel waren, en begon eene <i>Geschiedenis der Jezuïeten</i>, waarin hij die orde met vreeselijke gestrengheid geeselde en zijne protestantsche +landgenooten tegen hare kuiperijen waarschuwde. Het deed zijne moeder goed als zij +zag wat een vurig, standvastig, onwrikbaar aanhanger van kerk en koning hij in die +dagen was, en bij de verkiezingen, toen Sir Giles Beanfield als candidaat van de Blauwen +optrad tegen Lord Trehawk, den zoon van Lord Eyrie, een Whig en vriend der papisterij, +reed Arthur Pendennis met een reusachtigen strik voor hem zelven, die zijne moeder +gemaakt had, en een blauw lint voor Rebekka, naast den eerwaarden doctor Portman, +die op zijne grijze merrie <span class="sic">Slordebel</span> zat, aan het hoofd der kiezers van Clavering, die de doctor aanvoerde, om als één +man te stemmen voor den kampioen van het protestantismus. +</p> +<p>Dien dag hield Pen zijne eerste redevoering in het Blauwe Hotel en gebruikte, naar +het schijnt voor de eerste maal in zijn leven – een glaasje te veel. Genadige goedheid! +wat was dat een tooneel op Fairoaks, toen hij, de hemel weet hoe laat in den nacht, +kwam terugrijden! Wat was er eene beweging van lantarens op het plein en in de stallen, +ofschoon de maan helder scheen; wat een oploop van dienstboden, toen Pen kletterend +de brug over- en het stalplein opreed, met een half dozijn Claveringsche kiezers op +zijne hielen, die het Blauwe verkiezingslied uitgilden. +</p> +<p>Hij noodigde hen allen binnen om een glas wijn met hem te drinken – van dien besten +Madera – Jan, ga wat Madera halen, – en het is niet te gissen wat de boeren gedaan +zouden hebben, zoo mevrouw Pendennis niet verschenen was in een witten omslagdoek +en met eene kaars – en de volijverige Blauwen zoo erg verschrikt had met haar bleek +aanvallig gezichtje, dat zij de hoeden afnamen en wegreden. +</p> +<p>Behalve deze uitspanningen en verrichtingen, waarmede mijnheer Pen zich bezig hield, +was er nog ééne, die het hoofdbedrijf en vermaak der jeugd is, indien de dichters, +die Pen altijd bestudeerde, de waarheid spreken; en deze jonge kerel bezat een zoo +vurig hart en eene zoo levendige verbeelding, dat het niet te verwachten was, dat +hij aan den hartstocht, dien wij bedoelen en dien gij, dames, zeer juist gegist hebt +dat de Liefde was, lang ontsnappen zou. Pen zuchtte er eerst in het geheim naar, en +opende, gelijk de minzieke knaap bij Ovidius, zijne borst en riep: <i lang="la">Aura, veni</i>. Wat knaap van edelen aanleg, die in zijn tijd niet eene of andere dergelijke luchtige +geliefde vereerd heeft? +</p> +<p>Ja, Pen begon de noodzakelijkheid te gevoelen van eene eerste liefde – van een alverterenden +hartstocht – van een voorwerp, waarop hij al <span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span>die onbestemde en wisselende inbeeldingen kon vereenigen, waaronder hij zoo zoet leed +– van eene jonge dame, op wie hij in waarheid verzen kon maken, en die hij kon aannemen +en aanbidden in plaats van die denkbeeldige Ianthe’s en Zuleika’s, aan welke hij de +uitboezemingen van zijne milde muze richtte. Hij las en herlas zijne geliefkoosde +gedichten, hij wendde zich tot de Alma Venus, de lust van goden en menschen, hij vertaalde +Anacreon’s oden, en verzamelde regelen, op zijne kwaal toepasselijk, uit Waller, Dryden, +Prior en dergelijken. Smirke en hij werden niet moede, in hun samenzijn over de liefde +te praten. De trouwelooze onderwijzer hield hem met sentimenteele gesprekken in plaats +van vertoogen over algebra en Grieksch bezig; want Smirke was ook verliefd. Wie had +zich ook daartegen kunnen verweren wanneer hij dagelijks omgang had met zulk eene +vrouw? Smirke was dol verliefd (voor zoover zulk eene zachte vlam als die van mijnheer +Smirke dolheid mag genoemd worden) op mevrouw Pendennis. Die eerzame dame, die daar +beneden bezig was de kleine Laura piano te leeren spelen, of wollen rokken te maken +voor de armen in de buurt, of die zich op andere wijzen onledig hield met de kalme +bedrijven van haar stil en onberispelijk Christelijk leven, vermoedde weinig welke +stormen er broeiden in twee harten daar boven op de studeerkamer – in dat van Pen, +gelijk hij daar zat in zijn jachtbuis, met de ellebogen op de groene schrijftafel, +de handen in zijn bruin krulhaar geklemd en Homerus onder zijn neus, – en in dat van +den waardigen heer Smirke, met wien hij studeerde. Hier spraken zij over Helena en +Andromache. „Andromache is als mijne moeder,” placht Pen te beweren; „maar, bij den +hemel, Smirke, ik zou mijn neus willen geven om Helena eens te zien!” en dan rolden +zekere geliefkoosde regels van zijne lippen, die de lezer op hunne behoorlijke plaats +in het derde boek zal vinden. Hij schetste portretten van haar – zij zijn nog in wezen +– met een <span>rechte neus</span> en ontzaglijke oogen, met <i lang="la">Arthur Pendennis delineavit et pinxit</i> in stoute letters er onder geschreven. +</p> +<p>Mijnheer Smirke gaf natuurlijk de voorkeur aan Andromache, en was bijgevolg buitengemeen +welwillend voor Pen. Hij vereerde hem zijn Horatius van Elzevier, waarop de knaap +gesteld was, en zijn klein Grieksch Testament, dat zijne eigen mama te Clapham gekocht +en hem ten geschenke gegeven had. Hij kocht hem een zilveren potloodhouder, en liet +hem, wat het leeren betrof, juist zooveel of zoo weinig verrichten als hij zelf goedvond. +Hij scheen altijd op het punt om zijn hart voor Pen uit te storten; ja hij bekende +hem, dat hij eene – genegenheid, eene vurige liefde tot iemand koesterde. Pen brandde +van nieuwsgierigheid om alles daarvan te hooren, en zeide dus: „Kom, vertel ons nu +eens, ouwe jongen, is zij mooi? heeft zij blauwe of zwarte oogen?” Maar dominé Portman’s +hulpprediker slaakte een licht zuchtje, sloeg de oogen naar de zoldering op, en verzocht +met eene flauwe stem, dat Pen over iets anders zou spreken. Die arme Smirke! Hij noodigde +Pen om bij hem te komen dineeren op zijne kamer te Clavering boven madame Fribsby, +de modemaakster, en eens toen het regende en mevrouw Pendennis, die met haar hittenwagen +naar Clavering was gekomen om eenige beschikkingen te maken, waarschijnlijk over het +afleggen van den rouw, zich had laten overhalen om op de kamer van den hulpprediker +te komen, liet hij dadelijk koekjes halen. De sofa, waarop zij zat, werd hem van dien +dag af heilig, en in het glas, waaruit zij dronk, hield hij sedert altijd bloemen. +<span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span></p> +<p>Daar het mevrouw Pendennis nooit verveelde den lof van haar zoon te hooren verkondigen, +kunnen wij wel overtuigd zijn, dat die schelm van een onderwijzer geene gelegenheid +liet voorbijgaan om met haar over dat onderwerp te spreken. Het was voor hem misschien +wel een weinigje vervelend al die historiën te moeten aanhooren over Pen’s goed hart, +over zijn moed toen hij tegen dien grooten kwajongen vocht, over zijne geestigheid +en zijne grappen, zijne verbazende knapheid in het Latijn, de muziek, het rijden, +enz., – maar welke prijs was hem te hoog om met haar in gezelschap te zijn? en van +haar kant vond de weduwe, na deze gesprekken, dat mijnheer Smirke een heel onderhoudend +en kundig man was. Wat haar zoon betrof, was zij het met zich zelve nog niet eens +wat hij zou worden; de eerste te Cambridge en aartsbisschop van Canterbury of de eerste +te Oxford en lord-kanselier. Dat er in geheel Engeland zijns gelijke niet gevonden +werd, was eene zaak, waarover bij haar geen zweem van twijfel bestaan kon. +</p> +<p>Daar zij eene eenvoudige vrouw was, die geene de minste overhelling tot verkwisting +bezat, begon zij, ten nutte van haar zoon, dadelijk te sparen en misschien wel wat +al te zuinig te worden. Gedurende haar rouwjaar waren er natuurlijk geene partijen +op Fairoaks geweest. Maar ook nog vele, vele jaren daarna kwamen des dokters zilveren +schoteldeksels, waarop hij zoo trotsch was geweest en die over hunne geheele oppervlakte +met het wapen en helmteeken der Pendennis’en versierd waren, niet meer uit de zilverkisten. +De huishouding werd ingekrompen en hare kosten verminderd. Er werd een echte kluizenaarsmaaltijd +gehouden, als Pen niet thuis at, en hij zelf ondersteunde bij zijne moeder de klachten +der keukenbevolking over de verachterde hoedanigheid van het Fairoaks-bier. Zij werd +gierig om den wille van Pen. Wie heeft ook ooit de vrouwen van rechtvaardigheid beschuldigd? +Zij offeren altijd zich zelve of iemand anders op ten voordeele van een derden. +</p> +<p>Toevallig was er geen enkel meisje in den kleinen kring van vrienden, waarmee de weduwe +omgang hield, dat Pendennis bij mogelijkheid ze gelukkig kon maken met den onwaardeerbaren +schat van een hart, dat hij van verlangen brandde om weg te schenken. Sommige jonge +heeren vestigen in zijn geval hunne jeugdige genegenheid op Doortje de melkmeid, of +werpen teedere lonkjes toe aan Mietje, de dochter van den smid. Pen beschouwde een +Pendennis als een veel te hoog personage om zich zoo te verlagen. Hij was te hooghartig +voor eene alledaagsche minnarij, en voor het denkbeeld eener intrigue of verleiding, +indien zoo iets ooit bij hem ware opgekomen, zou zijn hart hebben teruggedeinsd als +voor eene laagheid of eerloosheid. Jufvrouw Myra Portman was te oud, te dik en te +veel verzot op het lezen van Rollin’s <i>Oude Geschiedenis</i>. De jufvrouwen Boardback, dochters van admiraal Boardback (van St. Vincents of den +Vierden Juni Huize, gelijk men het noemde) ergerden Pen met de Londensche manieren, +die zij van Gloucester Place, waar zij het Londensche seizoen passeerden, naar het +platteland meebrachten, en zagen ook op Pen als een vlasbaard neer. De drie meisjes +van den gepensioneerden kapitein Glanders, van het 50ste regiment gardedragonders, +droegen nog voorschooten van ongebleekt katoen en de tippen van hare vlechten waren +nog met vuil paarsch lint afgebonden. Daar onze jongeling de kunst van dansen nog +niet meester was, ontliep hij de gelegenheden, die hij had kunnen vinden om op de +bals te Chatteries met de schoone sekse in aanraking te komen; kortom, hij was nog +niet <span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span>verliefd, daar er niemand voorhanden was om op te verlieven. En de jonge schelm placht +dag aan dag uit te rijden, om Dulcinea’s op te sporen, en in de wagentjes, en equipages, +die over de straatwegen voortrolden, te gluren met een kloppend hart en eene heimelijke +vrees en hoop, dat zij mocht zitten in die gele reiskoets, die zwaaiende tegen den +heuvel opreed, of dat zij eene van de drie meisjes met kastoren hoeden mocht zijn +op het achterbankje van den grooten wagen, welken die dikke oude heer in het zwart +met eene vaart van vier mijlen in het uur bestuurde. De reiskoets bevatte eene snuivende +oude douairière van zeventig, met eene kamenier van denzelfden leeftijd. De drie meisjes +met de kastoren hoeden waren niet aanvalliger dan de knollen, die langs den weg geplant +stonden. <i>Wat</i> hij ook deed, en waarheen hij ook reed, de betooverde prinses, die hij moest bevrijden +en veroveren, was onzen eerzamen Pen nog niet verschenen. +</p> +<p>Over deze punten sprak hij niet met zijne moeder. Hij leefde in eene eigen wereld. +Welke edelaardige, vurige, levendige ziel bezit niet eene geheime plaats van uitspanning, +waar zij zich verlustigt? Laten wij die niet door eene lompe bespieding of eene onverstandige +bemoeienis in onze kinderen trachten te bederven. Acteon was een lomperd, dat hij +wilde doordringen tot de plaats waar Diana haar bad nam. Laat uw kind, indien het +eene dichterlijke ziel bezit, nu en dan ongemoeid, beste mevrouw! Zelfs uwe heerlijke +raadgevingen kunnen bij wijlen vervelend zijn. Gij zijt feilloos, maar daaruit volgt +nog niet, dat iedereen in uw gezin volkomen hetzelfde moet denken als gij. Dat kleine +kind daar ginds kan denkbeelden hebben, te diep zelfs voor uw veelomvattend verstand, +en invallende gedachten zoo schuchter en bedeesd, dat zij zich niet onthullen willen +als gij er bij zijt. +</p> +<p>Helena Pendennis giste alleen reeds door de kracht der liefde een groot aantal van +haar zoons geheimen. Doch zij bewaarde die dingen in haar hart (indien wij het zoo +mogen uitdrukken) en sprak er niet van. Bovendien had zij zich voorgenomen, dat hij +de kleine Laura moest trouwen, die achttien jaar zou zijn als Pen de zes en twintig +bereikt, zijne academische studiën voltooid en zijne reis door Europa gedaan had, +en gevestigd zou zijn te Londen, waar hij zeker de gansche hoofdstad verbazen zou +door zijne geleerdheid en welsprekendheid voor de balie, of nog liever in eene mooie +dorpspastorie tusschen maluwen en rozen, dicht bij een lief romantisch, met klimop +begroeid kerkje, op welks kansel Pen de schoonste leerreden, die ooit gepreekt waren, +uitspreken zou. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Terwijl deze natuurlijke opwellingen in de borst van den braven Pen strijd voerden +en verwarring stichtten, gebeurde het op zekeren dag, dat hij naar Chatteries reed, +ten einde aan het dagblad van het graafschap een hoogdravend en merg en been doordringend +gedicht voor het volgende nommer te brengen; en terwijl hij zijn paard als naar gewoonte +in het hotel „<i>George</i>” aldaar op stal bracht, ontmoette hij een ouden kennis. Eene fraaie zwarte chais +met scharlakenroode wielen kwam ratelend het plein van het logement op, toen Pen daar +met den stalknecht over Rebekka stond te spreken, en de persoon, die het rijtuig bestuurde, +riep op luiden, beschermenden toon: „Hé, Pendennis, ben jij daar?” Het kostte Pen +eenige moeite om onder den breedgeranden hoed en de groote overjassen en dassen, waarin +de vreemdeling gehuld was, den <span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span>persoon en de gestalte van zijn voormaligen schoolkameraad Foker te herkennen. +</p> +<p>Een jaar tusschenruimte had eene verbazende verandering bij dien heer teweeggebracht. +Een jongen, die nog maar weinige maanden geleden naar verdienste met de roede gekastijd +was, en al zijn zakgeld aan taartjes en koek verspild had, verscheen daar nu voor +Pen zoo uitgedost, dat men in hem datgeen voor zich had, wat het publiek – waaraan +ik in dit opzicht evenveel gezag toeken als aan Johnson’s <i>Woordenboek</i> – een „<i>piet</i>” noemt. Hij had een bulhond tusschen zijne beenen, en zijne roode shawldas was versierd +met eene speld, die weer uit een gouden bulhondje bestond; hij droeg een vest van +pluche met een aantal gouden kettingen er over; een groenen rok met ronde panden en +koperen knoopen, en eene witte overjas met schotelvormige knoopen, op elk waarvan +een jachttafereel of landschap gegraveerd was; al welke sieraden dezen jongen heer +zoo goed stonden, dat men waarlijk niet kon zeggen of hij meer op een „bokser” op +reis dan een koetsier in zijn zondagspak geleek. +</p> +<p>„Die plaats voorgoed verlaten, Pendennis?” vroeg mijnheer Foker, uit zijn rijtuig +stappende en Pendennis een vinger reikende. +</p> +<p>„Ja, zoo wat een jaar,” zeide Pendennis. +</p> +<p>„Beroerde ouwe kast,” merkte mijnheer Foker aan. „Haat die; haat den rector; haat +Towzer, den ondermeester; haat iedereen daar. Geen geschikte plaats voor een gentleman.” +</p> +<p>„In het geheel niet,” zeide Pen met eene houding van het allergrootste gewicht. +</p> +<p>„Voor den drommel, mijnheer, ik droom soms nog, dat de rector op mij losslaat,” ging +Foker voort (en Pen lachte bij de herinnering, dat hij zelf ijzingwekkende droomen +van dien aard had). „Wanneer ik nog, voor den drommel, aan het eten denk, mijnheer, +dan verwonder ik mij, hoe ik het uitgehouden heb. Schurftig schapenvleesch, taai rund +vleesch, alleen Zaterdags en Zondags podding, – om een mensch te vergiftigen! Bekijk +mijn paard eens – hebt ge ooit een mooier beest gezien? Van Baymouth hier naar toe +gereden. Legde de negen mijlen in twee en veertig minuten af. Daar zit gang in, mijnheer.” +</p> +<p>„Logeert gij te Baymouth, Foker?” vroeg Pendennis. +</p> +<p>„Ik ben daar met een kruiwagen,” zeide de ander met een knikje. +</p> +<p>„Wat!?” vroeg Pendennis op zulk een verwonderden toon, dat Foker het uitschaterde +en zeide, dat de drommel hem halen mocht als hij Pen niet voor groen genoeg hield, +om niet te weten wat een kruiwagen was. +</p> +<p>„Ik ben met een kruiwagen van Oxford gekomen. Een repetitor, begrijpt ge niet, ouwe +jongen?! Die kruit mij en eenige anderen voort, op weg naar het examen. Ik en Spavin +houden het rijtuig samen, en zoo kwam ik op den inval eens over te wippen, om hier +naar de komedie te gaan. Hebt ge ooit Rowkins de horlepijp zien dansen?” en dadelijk +begon mijnheer Foker op het plein voor het logement eenige passen van dien populairen +dans uit te voeren, waarbij hij den bijval van zijn knecht en van de stalknechts inoogstte. +</p> +<p>Pen zeide, dat hij ook wel lust had om naar de komedie te gaan; hij kon na den afloop +huiswaarts rijden, want het was maneschijn. Hij nam dus Foker’s uitnoodiging om met +hem te dineeren aan, en de beide jongelieden stapten het logement binnen, waar mijnheer +Foker naar het buffet ging en aan de jonge jufvrouw Rincer, de schoone <span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span>dochter van de kasteleines, die daar het bestuur voerde, verzocht hem zijn „drankje” +klaar te maken. +</p> +<p>Pen en zijne familie waren in den <i>George</i> bekend sedert den tijd, dat zij zich in die streek gevestigd hadden, en de heer Pendennis +stalde daar altijd zijne rijtuigen en paarden wanneer hij naar de hoofdstad van het +graafschap ging. De kasteleines maakte voor den erfgenaam van Fairoaks eene zeer eerbiedige +buiging, complimenteerde hem over zijn groei en zijn mannelijk voorkomen en vroeg +hoe het met de familie te Fairoaks, dominé Portman en de bekenden te Clavering ging, +alle welke vragen de jonge heer met de meeste minzaamheid beantwoordde. Doch hij sprak +tegen mijnheer en jufvrouw Rincer met die soort van vriendelijkheid, waarmee een jonge +prins het woord tot zijn vaders onderdanen richt; het kwam niet bij hem op, dat die +„goede menschen” zijne gelijken waren. +</p> +<p>Mijnheer Foker gedroeg zich geheel anders. Hij informeerde naar den welstand van Rincer +en hoe het met de koude in zijn hoofd ging, gaf aan jufvrouw Rincer een raadsel op, +vroeg aan de jonge jufvrouw Rincer wanneer zij hem het jawoord zou geven, en zeide +eenige vleierijen aan jufvrouw Brett, het meisje, dat het buffet bediende, en dit +alles binnen den tijd van eene minuut en met eene levendigheid en eene grappigheid, +die al deze dames aan het giggelen bracht; en hij klokte met zijne tong, ten bewijze +van zijne groote voldoening, toen hij het drankje naar binnen goot, dat de jonge jufvrouw +Rincer klaargemaakt en hem toegereikt had. +</p> +<p>„Ook een slokje hebben?” vroeg hij aan Pen. „Het is mij door den dokter aanbevolen +als eene – hoe heet zoo’n ding ook? – eene maagversterking, ouwe jongen. Geef dien +jongen heer ook een glas, Rincer, en schrijf het maar op rekening van uw toegenegen +Foker.” +</p> +<p>De arme Pen nam een glas, en ieder moest lachen over het gezicht, waarmee hij het +weer neerzette; – jenever, bitter en nog een ander vocht waren de bestanddeelen van +den drank, waarmee mijnheer Foker zoo hoog liep, dat hij dien met den naam van Fokersbitter +bestempelde. Toen Pen zich verslikte en proestte en akelige gezichten trok, nam Foker +de gelegenheid waar om aan Rincer mee te deelen, dat de jongen nog groen, heel groen +was, maar dat hij hem wel spoedig klaar zou krijgen. Daarop gingen zij over tot het +bestellen van het diner, hetgeen Foker bepaalde, dat uit schildpadsoep en wild moest +bestaan, terwijl hij de kasteleines bezwoer te zorgen, dat de wijn toch vooral goed +geijsd zou zijn. +</p> +<p>Vervolgens drentelden de heeren Foker en Pen de High Street op, de eerste met eene +sigaar in den mond, die hij uit een koker, bijna zoo dik als een valies, te voorschijn +had gehaald. Hij liet dien weer vullen in den winkel van Lewis, praatte een poosje +met dien heer, en zat onderwijl op de toonbank. Daarna wipte hij even binnen bij den +Fruitverkooper, om het mooie meisje daar te zien, waaraan hij gelijksoortige complimentjes +verkocht als hij aan het buffet in den <i>George</i> had uitgedeeld. Eindelijk gingen zij voorbij het redactiebureau van de graafschapscourant, +waarvoor Pen een pakje op zak had, gericht <i>Aan Thirsa</i>, doch dat de arme jongen niet in de brievenbus durfde steken, terwijl hij met zulk +een voornaam persoon als mijnheer Foker wandelde. Zij ontmoetten officieren van het +regiment zware dragonders, dat te Chatteries in garnizoen lag, en bleven staan en +praatten over de bals <span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span>te Baymouth, en wat een lief meisje die jufvrouw Brown en wat een drommels mooi wijf +die mevrouw Jones was. Tevergeefs riep Pen zich voor den geest wat een ezel die Foker +op school placht te zijn, die nauwelijks goed kon lezen, tamelijk slordig op zijn +persoon was en voor zijne bokken en domheid bekend stond. Foker had ook thans niet +méér van een gentleman dan in zijn schooltijd, en toch gevoelde Pen een heimelijken +trots, dat hij door de High Street kuierde met een mensch, die rijtuig hield, met +officieren sprak en schildpadsoep en wild voor zijn diner bestelde. Hij luisterde, +en wel met eerbied, naar mijnheer Foker’s verslag van hetgeen de studenten deden aan +de universiteit, van welke die zelfde heer Foker een sieraad was, en doorstond eene +lange reeks van verhalen betreffende roeitochtjes, vechtpartijen, uitspanningen op +de grasperken der academie en punch, zoodat hij begon te wenschen ook aan de academie +te zijn, om zulke manhaftige genoegens en uitspanningen te kunnen genieten. Toen Gurnett +de boer, die dient bij Fairoaks woont, juist op dit oogenblik voorbijreed en den hoed +voor Pen afnam, hield deze hem staande en gaf hem de boodschap aan zijne moeder mee, +dat hij een oud schoolkameraad ontmoet had en dus te Chatteries zou blijven eten. +</p> +<p>De beide jonge heeren zetten hunne wandeling voort en gingen het kerkplein om, waar +zij de muziek der middagkerk hoorden (eene muziek, die altijd den diepsten indruk, +de innigste aandoening bij Pen teweegbracht), doch waar mijnheer Foker alleen heenging, +om een oogje te laten weiden over de kindermeiden, die daar altijd door de olmenlaan +slenteren en te Chatteries bijzonder mooi zijn, en daar bleven zij ronddwalen tot +de kleine gemeente met eene krachtige finale naar buiten gespeeld werd. +</p> +<p>De oude dominé Portman behoorde onder de weinigen, die de eerwaardige poort uittraden. +Toen zijn oog op Pen viel, kwam hij naar hem toe en schudde hem de hand, terwijl hij +te gelijker tijd vol verwondering Pen’s vriend bezag, uit wiens mond en sigaar geurige +wolken opstegen, die rondom dominé’s eerzaam gelaat en breedgeranden hoed omhoogkronkelden. +</p> +<p>„Een oud schoolkameraad van mij, – mijnheer Foker,” zeide Pen. Dominé zeide: „Hm!” +en keek met een zuur gezicht naar de sigaar. Tegen eene pijp op zijne studeerkamer +had de waardige man niets, maar eene sigaar was hem een gruwel. +</p> +<p>„Ik had hier zaken voor den bisschop te verrichten,” zeide de dominé. „Als gij het +goedvindt, Arthur, rijden wij samen naar huis.” +</p> +<p>„Ik – ik heb mijn woord gegeven aan mijn vriend hier,” antwoordde Pen. +</p> +<p>„Gij zoudt beter doen, met mij naar huis te gaan,” hernam de predikant. +</p> +<p>„Zijne moeder weet, dat hij uitblijft, mijnheer,” merkte Foker aan; „niet waar, Pendennis?” +</p> +<p>„Maar dat is geen bewijs, dat hij niet beter zou doen, met mij naar huis te gaan,” +bromde de dominé en stapte met groote deftigheid weg. +</p> +<p>„Die ouwe jongen heeft het land aan eene sigaar, geloof ik,” zeide Foker. „Hé! wie +komt daar? – daar hebt ge den Generaal, en Bingley, den regisseur! Hoe gaat het, Cos? +Hoe vaart ge, Bingley? +</p> +<p>„Hoe vaart mijn geachte en dappere jonge vriend Foker?” vroeg de heer, die Generaal +genoemd werd, en een kalen militairen mantel <span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span>met een versleten kraag, en een zeer schuin opgezetten hoed droeg. +</p> +<p>„Ik hoop, dat gij in vollen welstand zijt, mijn allerwaardste heer, zeide de ander, +„en dat gij den Koninklijken Schouwburg heden avond met uwe tegenwoordigheid zult +vereeren. Wij geven <i>Menschenhaat en berouw</i>, waarin uw onderdanige dienaar.…” +</p> +<p>„In eene spanbroek en ruiterstevels kan ik u niet uitstaan, Bingley,” zeide de jonge +heer Foker, waarop de Generaal met een Iersch accent aanmerkte: „Doch ik geloof, dat +mejufvrouw Fotheringay als Mevrouw Haller u wel bevallen zal, of ik heet niet Jack +Costigan.” +</p> +<p>Pen beschouwde deze heeren met de grootste belangstelling. Hij had nooit van te voren +een acteur gezien, en, over den schouder van den Generaal heen, zag hij nog het roode +gelaat van dominé Portman, die blijkbaar heel misnoegd over de kennissen, in wier +handen Pen gevallen was, het kerkplein verliet. +</p> +<p>Misschien zou het veel beter voor hem geweest zijn, indien hij den raad van den predikant +gevolgd had en met hem naar huis gekeerd ware. Doch wie onzer kent zijn lot? +</p> +</div> +</div> +<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIERDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Mevrouw Haller.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In den <i>George</i> teruggekomen, zetten mijnheer Foker en zijn gast zich tot een fijnen maaltijd in +de koffiekamer neer, waar Rincer den eersten schotel met eene zoo diepe buiging opbracht, +alsof hij den lord-stadhouder van het graafschap bediende. Mijnheer Foker viel op +de schildpadsoep en het wild met dezelfde graagte aan, die hij het jaar te voren aan +den dag had gelegd, toen hij feest vierde met gemberbier en binnengesmokkelde taartjes. +Pen moest wel ontzag voor hem als kenner krijgen, toen hij den champagne voor afgekeurden +bessenwijn uitmaakte, maar bij den portwijn knipoogde. Dezen laatsten verklaarde hij +voor echt, terwijl hij aan de knechts verzekerde, dat men hèm niet „beet” kon nemen. +Hij kende al die gedienstige geesten bij hunne vóórnamen, en legde voor hunne huisgezinnen +eene groote belangstelling aan den dag; en toen de Londensche diligences voorkwamen, +welke in die dagen van den <i>George</i> afreden, wierp Foker het venster der koffiekamer open, riep de conducteurs en koetsiers +ook bij hunne vóórnamen aan, vroeg evenzeer naar hunne respectieve familiën, en bootste +met groote levendigheid en juistheid het hoorngetoet na, toen Jaap de stalknecht de +dekkleeden van de paarden afwipte, en de diligences lustig wegreden. +</p> +<p>„Eene flesch sherry, eene flesch champagne, eene flesch port en een kop koffie, – +dat is nog al zoo kwaad niet, niet waar, Pen?” zeide Foker, en verklaarde, nadat al +die lekkere dingen en een aantal noten en vruchten verbruikt waren, dat het tijd was +om uit te rukken. Pen sprong met fonkelende oogen en een gloeiend gezicht van zijn +stoel op, en beiden begaven zich naar den schouwburg, waar zij hun geld neerpasten +bij de aamechtige oude jufvrouw, die in het hokje van den kassier zat te sluimeren. +„Mevrouw Dropsicum, Bingley’s schoonmoeder, maak effect als Lady Macbeth,” zeide Foker +tot opheldering aan zijn metgezel. Foker kende <i>haar</i> ook al. +<span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span></p> +<p>Zij konden bijna overal gaan zitten waar zij wilden in de loges van den schouwburg, +die niet beter bezet was dan de schouwburgen in de provinciën doorgaans zijn, in weerwil +van het „buitengewone succes en den ontzaglijken toeloop,” waarvan Bingley in de tooneel-affiches +gewaagde. De banken van het parterre waren met een paar dozijn menschen bezet, op +de galerijen stonden nog eenigen te stampen en te fluiten, en een dozijn anderen, +die vrijkaartjes hadden gekregen, bevonden zich in de loges, waar onze jonge heeren +zaten. De eerste luitenants Rodgers en Podgers en de tweede luitenant Tidmus, allen +van de dragonders, hadden eene afgehuurde loge. De acteurs speelden genoegzaam alleen +met het oog op deze heeren, die als het ware gesprekken met hen voerden als zij niet +in hunne rol behoefden te spreken, en hen bij het applaudisseeren luidkeels met name +noemden. +</p> +<p>Bingley, de regisseur, die zich met al de groote tragische en comische rollen belastte, +behalve wanneer hij bescheiden terugweek voor de beroemde acteurs uit Londen, die +eene enkele maal naar Chatteries kwamen, was groot in de rol van den <i>Vreemdeling</i>. Hij droeg dan de nauwsluitende broek en de ruiterstevels, welke die miskende man +volgens de tooneeloverlevering dragen moet, met een wijden mantel en een breedgeranden +hoed en eene melancholische pluim, die over zijn oud en gerimpeld gelaat neergolfde +en slechts ten deele zijne bruine krulpruik bedekte. Hij had dan de tooneeljuweelen +ook aan, waaruit hij de grootste en flonkerendste ringen koos; en nu en dan kwam uit +zijn mantel zijn pink te voorschijn met een valschen juweelen ring aan het eerste +lid, dien hij in de oogen der toeschouwers in den bak liet flikkeren. Bingley rekende +het de jongere leden van het tooneelgezelschap als eene gunst aan, dat zij in vroolijke +blijspelrollen met dien ring mochten pronken. Het vleide hem als zij naar de geschiedenis +van dat kleinood vroegen. Het tooneel heeft evengoed als de kroon en de aanzienlijke +geslachten zijne erfjuweelen. Deze ring had aan George Frederik Cooke behoord, die +hem van Quin had, die hem – misschien voor een shilling had gekocht. Bingley verbeeldde +zich, dat de wereld betooverd werd door den luister van het gesteente. +</p> +<p>Hij las uit het tooneelboek voor – dat verbazende tooneelboek, dat ingebonden is gelijk +geen ander boek ter wereld, maar geblanket en opgeschikt gelijk de held of de heldin, +die het vasthoudt, en wel op eene wijze zooals nooit iemand een boek vasthoudt; en +die dan met zijn vinger op een regel wijst, en vervolgens oog en vinger naar de zoldering +opheft en zich houdt alsof hij innigen troost put uit het werk, dat in eene zoo nauwe +betrekking staat tot den hemel. Ieder, die ooit onzen grooten comiek X., in eene chitsen +kamerjapon zooals nooit iemand droeg, gezien heeft, wanneer hij zich voordoet als +een jong ongetrouwd edelman, die zijn tijd met een roman verdrijft tot zijn vriend +Sir Harry zal verschijnen, of zijn vader beneden zal komen om te ontbijten, – ieder, +zeg ik, die den grooten X. met een boek zonder letters heeft gezien, heeft waarlijk +een uitstekend genoegen gesmaakt en zich eene duurzame bron van overdenking zien openen. +</p> +<p>Zoodra de Vreemdeling de jonge heeren in het oog kreeg, speelde hij om hunne aandacht +te trekken, en zag plechtig over zijn verguld boek heen, terwijl hij daar op de tooneel-zodenbank +lag en zijne hand, zijn ring en zijne ruiterstevels liet zien. Hij berekende welken +indruk elk dezer versierselen op zijne slachtoffers zou maken; hij had besloten hen +<span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span>te betooveren, want hij wist, dat zij hun entrée betaald hadden, en in den geest zag +hij hunne familiën van buiten komen en op de matten stoelen in zijne loges plaats +nemen. +</p> +<p>Terwijl hij op de bank lag te lezen, maakte Frans, zijn knecht, opmerkingen over zijn +meester. +</p> +<p>„Alweêr lezen,” zeide Frans: „zoo gaat het maar door, van den morgen tot den avond. +Voor hem bezit de natuur geene schoonheid, het leven geene bekoorlijkheid. In drie +jaren heb ik hem niet zien glimlachen” (de sombere uitdrukking, die Bingley’s gelaat +bij deze opmerking van zijn trouwen dienaar aannam, was vreeselijk te aanschouwen). +„Niets schenkt hem afleiding. O, hechtte hij zich maar aan eenig levend wezen, al +ware het een dier – want iets moet de mensch lief hebben.” +</p> +<p><i>Tobias (Goll), uit de hut komende,</i> „O, hoe verkwikkelijk, na zeven lange weken deze warme zonnestralen weder te genieten. +Dank, algoede hemel, voor het genot, dat ik smaak.” Hij neemt zijne muts af, houdt +ze gedrukt tusschen beide handen, slaat het oog omhoog en bidt. De Vreemdeling ziet +hem oplettend aan. +</p> +<p><i>Frans, tot den Vreemdeling.</i> „Deze oude man kan slechts een luttel deel van aardsch geluk bezitten; en zie toch +hoe dankbaar hij is.” +</p> +<p><i>Bingley.</i> „Omdat hij, ofschoon reeds oud, slechts een kind is aan den leiband der hoop.” (Hij +ziet strak naar Foker, die echter koeltjes aan den knop van zijn rotting blijft zuigen.) +</p> +<p><i>Frans.</i> „De hoop is de voedster des levens.” +</p> +<p><i>Bingley.</i> „En hare wieg – is het graf.” +</p> +<p>De Vreemdeling sprak dit met het klagend geluid van een fagot, die op sterven ligt, +en vestigde de oogen zoo onafgewend op Pendennis, dat de arme jongen geheel van zijn +stuk geraakte. Hij dacht, dat al de aanwezigen hem zouden aanstaren, en sloeg de oogen +neer. Zoo dikwijls hij ze echter opsloeg, ontmoette hij weer die van Bingley. Het +geheele tooneel door speelde de regisseur voor hèm. Toen Bingley op het punt stond +eene weldaad te bewijzen, en Frans met het boek wegzond, opdat die knecht geen getuige +zou zijn van de edele daad, welke hij beraamde, legde hij er zorgvuldig eene vouw +bij, zoodat hij de lecture, des verkiezende, zou kunnen voortzetten, zoodra hij van +het tooneel af was. Maar dit alles werd rechtstreeks ten aanschouwe van Pendennis +gedaan, dien de regisseur zich had voorgenomen onverbrekelijk aan zich te boeien. +Wat viel den jongen een pak van het hart, toen dit tooneel was afgeloopen en Foker, +met zijn rotting stampende, uitriep: „Bravo, Bingley!” +</p> +<p>„Help eens een handje, Pendennis,” zeide Foker, „ge weet, iedereen heeft wel eens +hulp noodig,” en de goedhartige jonge heer en de lachende Pendennis en de dragonders +in de loge aan de overzijde begonnen met alle macht in de handen te klappen. +</p> +<p>Eene kamer in het slot Wintersen onttrok Tobias’ hut en den Vreemdeling en diens ruiterlaarzen +aan het oog, en er verschenen bedienden, die het druk hadden met stoelen en tafels +aan te brengen. „Dat is Hicks en Jufvrouw Thackthwaite,” fluisterde Foker, „Eene aardige +meid, vindt je niet, Pendennis? Maar wacht – hoera! – bravo! daar is de Fotheringay.” +</p> +<p>Het parterre daverde en stampte met zijne paraplu’s; eene volle laag applaudissementen +werd van de galerij afgevuurd; de dragonder-officieren en Foker klapten als razenden +in de handen, en hunne toejuichingen waren zoo luidruchtig, dat men gedacht zou hebben, +dat den zaal stampvol <span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span>was. Tusschen de coulissen zag men het roode gezicht en den haveloozen baard van mijnheer +Costigan uitgluren. Pen spalkte de oogen wijd open, toen mevrouw Haller met een neergeslagen +blik binnenkwam, vervolgens, door het gedruis der toejuichingen tot bezinning komende, +met een erkentelijken oogopslag de zaal rondzag en, de handen voor hare borst kruisende, +eene prachtige nijging maakte. Meer applaudissement, meer paraplu’s: Pen, door wijn +en geestdrift opgewonden, klapte harder in de handen en riep luider „bravo” dan iemand +anders. Mevrouw Haller zag hem en iedereen; en de oude Bows, de kleine eerste viool +van het orkest (dezen avond, door welwillende vergunning van kolonel Swallowtail, +versterkt met een detachement van het muziekkorps der dragonders) keek van den lessenaar, +waar hij zijnen plaats had, met zijne kruk naast hem, op en glimlachte over de verrukking +van den knaap. +</p> +<p>Zij, die jufvrouw Fotheringay eerst in later dagen, na haar huwelijk en hare introductie +in de Londensche kringen, gezien hebben, kunnen zich bezwaarlijk voorstellen welk +een prachtstuk van eene vrouw zij was, toen onze vriend Pen voor het eerst zijn oog +op haar liet vallen. Zij was eene der rijzigste vrouwen en verkeerde op haar toenmaligen +leeftijd van zes en twintig jaar – want zij was zesentwintig, ofschoon zij beweerde +slechts negentien te tellen – in den bloei en de volheid van bare schoonheid. Haar +voorhoofd was breed, het zwarte haar golfde er overheen met eene natuurlijke rimpeling +(welke de dames in den laatsten tijd hebben trachten na te bootsen met behulp van +friseerijzers) en was in glinsterende en dikke vlechten opgenomen langs een hals, +gelijk men er een ziet op de schouders van de Venus in de Louvre – die aanbiddenswaardige, +voor goden en menschen. Wanneer zij de oogen ophief om den blik op u te slaan, straalde, +eer zij de purperen oogleden met de lange wimpers weer liet dalen, er eene onpeilbare +teederheid en geheimzinnigheid uit. De Liefde en het Genie schenen daaruit te stralen +en zich dan schuchter terug te trekken, als beschaamd, dat zij aan het venster gezien +waren. Wie anders dan eene vrouw van grooten geest kon zulk een indrukwekkend voorhoofd +bezitten? Nooit lachte zij (want hare tanden waren niet mooi), maar er speelde een +onbeschrijfelijk teeder en zoet glimlachje om hare schoone lippen en in de kuiltjes +van hare wangen en van haar snoeperig kinnetje. Haar neus tartte in die dagen alle +beschrijving. Hare ooren waren als twee kleine paarlemoerschelpern, welke de oorringen, +die zij droeg (ofschoon de fraaiste onder de tooneeljuweelen), slechts ontsierden. +Zij was gedost in een lang en golvend zwart kleed, dat zij met verwonderlijke gratie +heen en weer liet wapperen, en uit welks plooien men slechts nu en dan hare sandalen +te voorschijn zag komen; zij waren niet al te klein, maar Pen vond ze betooverend +als de muiltjes van Asschepoetster. Doch hand en arm waren de hoofdsieraden van dit +heerlijke schepsel, en hoe het ook ging, men kon haar nooit zien dan daartusschen +door. Zij omringden haar. Wanneer zij ze met gelatenheid over hare borst kruiste; +wanneer zij ze in stomme smart liet neerhangen, of ze met eene trotsche, bevelende +beweging ophief; wanneer zij in speelsche dartelheid de handen voor zich liet fladderen +en huppelen als – wat zullen wij zeggen? – als de sneeuwwitte duiven voor de zegekar +van Venus, – dan was het met die armen en handen, dat zij hare bewonderaars wenkte, +terugwees, smeekte, omarmde – niet <span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span>één enkelen bewonderaar, want zij was gewapend met hare eigene deugd en met haar vaders +dapperheid, wiens zwaard uit de scheede zou gevlogen zijn wanneer zijn kind de minste +beleediging ware aangedaan, – maar de geheele zaal, die, gelijk men dat noemt, niet +tot bedaren te brengen was als zij nijgde, en boog en het publiek verrukte. +</p> +<p>Aldus stond zij een oogenblik, onberispelijk en schoon, terwijl Pen haar aanstaarde. +„Nu, Pen, is zij geen juweel?” vroeg mijnheer Foker. +</p> +<p>„Stil!” zeide Pen. „Zij gaat spreken.” +</p> +<p>Zij begon hare rol met eene diepe liefelijke stem. Ieder, die <i>Menschenhaat en berouw</i> kent, weet, dat de opmerkingen der daarin optredende personen zich niet door veel +verstand, nieuwheid of dichterlijkheid onderscheiden, ja, zoo men beweerde, dat het +een onbeduidend stuk is, zou men niet ver bezijden de waarheid zijn. Nooit heeft iemand +zóó gesproken. Indien wij in het dagelijksche leven dwazen ontmoeten, – hetgeen wel +eens gebeuren kan, – is het een groot geluk, dat zij niet zulke onzinnig hoogdravende +woorden gebruiken. De taal van den Vreemdeling is onecht, gelijk het boek, dat hij +leest, en het haar, dat hij draagt, en de bank, waarop hij zit, en de diamanten ring, +waarmee hij speelt, – doch door dat gebazel heen loopt dat echte gevoel voor liefde, +voor kinderen, voor schuldvergiffenis, waarnaar men zal luisteren waar het ook verkondigd +worde en dat de deelneming van iedereen eischt. +</p> +<p>Met welk eene gesmoorde smart, met welke treffende aandoening zeide mevrouw Haller +hare rol op! Aanvankelijk, toen zij als graaf Wintersen’s huishoudster alles moest +gereedmaken voor de komst van Zijne Excellentie en bevelen moest geven om het bed +en het huisraad, den maaltijd enz. in orde te brengen, deed zij dit met de stomme +radeloosheid der wanhoop. Maar toen zij van de botte bedienden ontslagen was en hare +aandoeningen aan het parterre en de geheele zaal kon ontboezemen, stortte zij zich +voor ieder toeschouwer uit alsof hij alleen haar vertrouwde was en zij hare smart +aan zijn schouder uitweende: de kleine violist in het orkest (op wien zij niet scheen +te letten, doch die onafgewend het oog op haar hield) schoof en draaide en knikte +en wees, en toen zij kwam aan de beroemde woorden: „Ook <i>ik</i> heb een Willem, indien hij nog leeft – ach ja, indien hij nog leeft! En zijne kleine +zuster ook! Waarom, o verbeelding, kwelt gij mij aldus? Waarom schildert gij mij mijne +kinderen, wegkwijnende op het ziekbed, en roepende om – om – hunne moe – moe – <i>oeder!</i>” – toen zij aan die woorden kwam, begroef de kleine Bows zijn gelaat in zijn blaaw +katoenen zakdoek, na eerst nog: „Bravo!” geroepen te hebben. +</p> +<p>Het gansche gezelschap was aangedaan. Foker haalde een grooten geel zijden zakdoek +te voorschijn en huilde als een kind. Pen, van zijn kant, was daarvoor te ver weg. +Hij volgde die vrouw overal waar zij ging; was zij niet op het tooneel, dan waren +tooneel en zaal ledig voor hem; de lichten en de roode officieren draaiden hem voor +de oogen. Hij begluurde haar wanneer zij tusschen de coulissen op hare beurt stond +te wachten om op het tooneel te komen en haar vader den shawl van hare schouders nam: +toen de verzoening plaats had, en zij zich aan den hals van mijnheer Bingley wierp, +terwijl de kinderen zich aan hunne knieën vastklemden, en de gravin (mevrouw Bingley) +en baron Steinforth (met groote levendigheid en veel vuur door Garbetts voorgesteld) +– kortom terwijl de overige personen eene groep rondom hen <span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span>vormden, zagen Pen’s gloeiende blikken alleen Fotheringay. Fotheringay. Het scherm +viel als een lijkkleed voor hem neder. Hij hoorde geen woord van Bingley, die opkwam +om het stuk voor den volgenden avond aan te kondigen en, als naar gewoonte, de daverende +toejuichingen op zijne eigene rekening stelde. Pen begreep zelfs niet duidelijk, dat +de toeschouwers mejufvrouw Fotheringay terugriepen, en evenmin scheen de regisseur +te vatten, dat iemand anders dan <i>hij</i> de oorzaak was van den opgang van het stuk. Eindelijk echter begreep hij het; hij +trad met een grijns terug, en verscheen onmiddellijk daarna met mevrouw Haller aan +zijn arm. Wat was zij schoon! Haar haar golfde los neder, de officieren wierpen haar +bloemen toe. Zij drukte die aan haar hart. Zij schoof het haar achterwaarts en keek +met een glimlach rond. Hare oogen ontmoetten die van Pen. Andermaal viel het scherm +en zij was weg. Hij hoorde geen noot van de ouverture, welke de blaasinstrumenten +der dragonders speelden – altijd met welwillende vergunning van kolonel Swallowtail. +</p> +<p>„Dat is een dooddoener, vindt ge niet?” vroeg Foker aan zijn metgezel. +</p> +<p>Pen wist niet recht wat Foker zeide en antwoordde maar met een enkel woord. Hij kon +den ander niet zeggen wat hij gevoelde; hij had op <i>dat</i> oogenblik tegen geen sterfelijk wezen kunnen spreken. Bovendien wist Pendennis niet +juist wat hij vooralsnog gevoelde: het was iets overstelpends, verbijsterends, overheerlijks, +een koortsachtig gevoel van woeste blijdschap en onbestemd smachten. +</p> +<p>Thans traden Rowkins en jufvrouw Thackthwaite op, om de geliefkoosde dubbele horlepijp +te dansen, en Foker gaf zich met evenveel geestdrift aan de genoegens van dit ballet, +als eenige minuten vroeger aan de tranen van het treurspel over. Pen gaf er niet om, +had zelfs geene aandacht voor den dans, dan om zich te herinneren, dat die vrouw met +<i>haar</i> gespeeld had toen zij voor het eerst optrad. Toen de dans was afgeloopen, keek hij +op zijn horloge, en zeide, dat het tijd voor hem was om heen te gaan. +</p> +<p>„Wees niet mal!” zeide Foker; „ge moet de <i>Bravo met de strijdbijl</i> blijven zien; daarin is Bingley prachtig; hij draagt eene roode kniebroek en moet +mevrouw Bingley over de Pijnboombrug van den Waterval dragen, maar zij is wat zwaar. +Het is allergrappigst. Blijf maar!” +</p> +<p>Pen keek de affiche in, met eene flauwe maar zoete hoop dat jufvrouw Fotheringay’s +naam hier of daar in de lijst der personen van het nastuk zou schuilen; maar die naam +was daar niet te vinden. Hij moest gaan. Hij had nog een langen weg naar huis te rijden. +Hij drukte Foker’s hand. Hij wilde spreken, maar hij kon niet, de stem bleef in de +keel. Hij verliet den schouwburg en liep, hij wist niet hoelang wel, de stad verbijsterd +rond. Daarop steeg hij aan den <i>George</i> te paard en draafde naar huis, en de klok van Clavering sloeg één uur, toen hij het +plein van Fairoaks opreed. De vrouw des huizes was misschien nog wakker, maar zij +hoorde alleen van den gang buiten zijne kamer, hoe hij in bed vloog en de dekens over +zijn hoofd haalde. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Pen was niet gewoon de nachten wakend door te brengen, en viel dus dadelijk in een +gezonden slaap. Zelfs in latere dagen, wanneer zorgen en andere onderwerpen hem wakker +houden, begint een mensch, door lange gewoonte of vermoeienis of wilskracht, met in +te slapen als <span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span>naar gewoonte, en doet een dutje eer de Bezorgdheid komt. Doch spoedig maakt zij hare +opwachting bij hem en trekt hem bij de mouw, met de woorden: „Kom, mannetje, werp +die dommeligheid van u af; word wakker, dan zullen wij eens wat praten.” En dan beginnen +zij te zamen in het holle van den nacht. Maar wat den armen kleinen Pen later ook +mocht weervaren, vooralsnog was hij zoo ver niet gekomen; hij verviel in een diepen +slaap, werd niet wakker vóór het vroege morgenuur, toen de kraaien in het boschje +voor het venster zijner slaapkamer begonnen te krassen, en – op dat eigen oogenblik +en toen zijne oogen opensprongen, stond hem het geliefde beeld voor den geest. „Mijn +beste jongen,” hoorde hij haar zeggen, „gij laagt in een gezonden slaap en ik wilde +u niet storen; doch ik heb al dien tijd naast uw bed gestaan, en ik wil niet, dat +gij mij zult verlaten. Ik ben de Liefde! Koorts en hartstocht, woest verlangen en +razende begeerte, rusteloos smeeken en zoeken breng ik met mij. Reeds sinds lang heb +ik mij door u hooren roepen; en zie, hier ben ik nu!” +</p> +<p>Was Pen door die woorden verschrikt? Gansch niet. Hij wist niet wat er komen zou; +het was tot nog toe alles woest vermaak en genot. Drie jaar geleden, toen hij op school +in de vijfde klasse werd geplaatst, had zijn vader hem een gouden horloge geschonken, +dat de knaap als hij ontwaakte van onder zijn kussen te voorschijn haalde en bekeek; +steeds zat hij het in het verborgen te poetsen en te polijsten en zonderde zich in +stille hoekjes af, om naar het tikken te luisteren, zoozeer was hij met zijn nieuwen +schat ingenomen; hij voelde in zijn vestzak, om zich te overtuigen, dat het daar veilig +zat, wond het des avonds op, en drukte het, zoodra hij wakker werd, aan zijne borst +en bezag het. – In het voorbijgaan zij gezegd, dat Pen’s eerste horloge een opzichtig, +slecht bewerkt stuk was; van den beginne af ging het reeds niet goed en aanhoudend +geraakte het van streek. En na het in eene lade weggeborgen en een tijdlang vergeten +te hebben, verruilde hij het eindelijk tegen een uurwerk, dat meer nut deed. +</p> +<p>Pen gevoelde zich vele jaren ouder sinds gisteren. Er was nu geene vergissing mogelijk. +Hij was zoo echt verliefd als de beste held van den besten roman, dien hij ooit gelezen +had. Met het grootste zelfvertrouwen verzocht hij Jan, hem zijn scheerwater te brengen. +Hij trok dezen morgen eenige zijner beste kleederen aan en kwam met eene houding van +gewicht aan de ontbijttafel. Hij nam een toon van bescherming tegen zijne moeder aan +en tegen de kleine Laura, die reeds sinds uren hare muziekles zat op te dreunen, en +hem, nadat hij het gebed gelezen had (waarvan hij geen woord verstond), met verwondering +over zijn deftig uitzicht, verzocht haar eens te vertellen waar het stuk op neerkwam. +</p> +<p>Pen weigerde dit lachend, en eigenlijk was het maar beter, dat zij het niet wist. +Daarop vroeg zij hem, waarom hij zijne mooie speld en dat nette nieuwe vest had aangedaan. +</p> +<p>Pen bloosde en deelde aan zijne moeder mede, dat de oude schoolkameraad, met wien +hij te Chatteries gedineerd had, onder toezicht van een gouverneur, een zeer geleerd +man, te Baymouth studeerde; en daar hij zelf naar de academie zou gaan en verscheidene +jongelieden hunne studiën te Baymouth onderhielden, wilde hij wel eens daarheen rijden, +om – te zien hoe zij hun werk inrichtten. +</p> +<p>Laura zette een lang gezicht. Helena Pendennis zag haar zoon scherp aan, daar zij +meer dan ooit beklemd werd door die onzekerheid en vrees, <span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span>die haar niet verlaten hadden sedert den vorigen avond, toen Gurnett, de boer, haar +de boodschap had gebracht, dat Pen niet thuis zou komen eten. Arthur’s oog doorstond +haar blik. Zij trachtte zich te troosten en haar angst te verdrijven. De jongen had +haar nooit eene onwaarheid verteld. Pen gedroeg zich onder het ontbijt zeer verwaand +en uit de hoogte, en, nadat hij afscheid van de oude en de jonge dame genomen had, +hoorde men hem een oogenblik later het stalplein afrijden. In den beginne ging hij +langzaam aan, doch, zoodra hij meende buiten het gehoor te zijn, begon hij als een +razende te galoppeeren. +</p> +<p>Smirke, die over zijne eigen zaken nadacht en zachtkens, met de teenen naar buiten, +kwam aanrijden om Pen zijne drie uren les te geven op Fairoaks, ontmoette zijn leerling, +die hem als een wervelwind voorbijvloog. Smirke’s hit werd schichtig, toen de ander +als een bliksemstraal langs hem heen schoot, en de zachtzinnige hulpprediker tuimelde +hals over kop tusschen de brandnetels bij de heg. Pen lachte toen zij elkander ontmoetten, +wees op den weg naar Baymouth en was reeds eene halve mijl ver in die richting, eer +de arme Smirke weer op de been kwam. +</p> +<p>Pen had besloten, dat hij Foker dien morgen <i>moest</i> zien: hij moest van haar hooren spreken, alles omtrent haar vernemen, met iemand +omgaan, die haar kende; en de eerzame Smirke overwoog van <i>zijn</i> kant met een spijtig gevoel, terwijl hij daar tusschen de brandnetels zat en zijn +hit bedaard het groen van de heg afknabbelde, of hij zich wel naar Fairoaks behoorde +te begeven, nu zijn leerling blijkbaar voor den ganschen dag was uitgegaan. Hij kwam +echter tot de overtuiging, dat het hem vergund was. Hij mocht mevrouw Pendennis wel +gaan vragen, wanneer Arthur zou terugkomen, terwijl hij de jonge juffer Laura dan +iets uit Watts’ Catechismus kon overhooren. Hij klom weder op zijn kleinen hit – beiden +waren aan zijn afglijden gewoon – en richtte zich naar het huis, waaruit zijn leerling +zoo even als in een stormwind was weggevlogen. +</p> +<p>Zoo maakt de liefde ons allen, groot en klein, tot dwazen; de hulpprediker was hals +over kop geduikeld, terwijl hij haar najoeg, en Pen was uitgevlogen in het eerste +vuur van de dollemansvaart. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJFDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Mevrouw Haller thuis.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zonder haar gang te vertragen was de merrie Rebekka tot Baymouth voortgegaloppeerd, +waar Pen haar in den stal van het logement bracht, en vervolgens recht naar Foker’s +kamers ging, die hij kende uit de inlichtingen, welke die heer hem den vorigen dag +had verstrekt. Toen Pen op die kamers kwam, boven den winkel van een drogist, wiens +voorraad van sigaren en sodawater snel van de hand ging door de klandizie van zijne +jonge inwoners, vond hij alleen mijnheer Spavin, Foker’s vriend en medeëigenaar van +het rijtuig, waarmede laatstgenoemde Chatteries was binnengereden, die zat te rooken +en een kleinen hond, die bij hem in de gunst stond, kunstjes leerde met een stukje +beschuit. +</p> +<p>Pen’s gezond gelaat, verhit door den rit, stak zonderling af bij de <span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span>waskleurige, ziekelijke kleine gelaatstrekken van Foker’s kameraad. Dezen viel dit +in het oog. „Wie is die kerel?” dacht hij. „Hij ziet er uit als melk en bloed. ’k +Wed vijf tegen één, dat <i>zijne</i> hand ’s morgens niet beeft.” +</p> +<p>Foker was in het geheel niet thuis gekomen. Dat was eene teleurstelling! Spavin kon +niet zeggen, wanneer zijn vriend zou terugkomen. Soms bleef hij een dag, soms eene +week weg. Tot welke academie behoorde Pen? Zou hij iets gebruiken? Daar stond een +goed glas ale. Spavin leerde Pendennis’ naam kennen, door het kaartje, dat Pen uithaalde +en neerlegde (het kan wel zijn, dat Pen in die dagen nog al trotsch was, dat hij een +kaartje had) – en aldus namen de jonge lieden afscheid van elkander. +</p> +<p>Daarop ging Pen langs de rotsen, drentelde rond op het zand, en beet op zijne nagels +aan het strand der luid ruischende zee, die zich helder en onmetelijk voor hem uitstrekte. +De blauwe wateren kwamen schuimend en met een heesch gebrul de baai inrollen; Pen +beschouwde ze met een afgetrokken blik en zag ze nauwelijks. Welk een getij overstroomde +op dat oogenblik het gemoed van den jonkman zelven, en hoe weinig kracht bezat hij +om het te stuiten! Pen wierp steenen in de zee, maar nog altijd rolde zij aan. Hij +was verwoed dat hij Foker niet zag. Hij had behoefte om Foker te spreken; hij <i>moest</i> hem spreken. „Mij dunkt ik moest den weg van Chatteries opgaan, om te zien of ik +hem ontmoeten kan,” dacht Pen. Een half uur later was Rebekka gezadeld en galoppeerde +zij over het gras den weg naar Chatteries op. Omtrent vier mijlen van Baymouth begint, +gelijk ieder weet, de weg paar Clavering, en de merrie was natuurlijk voornemens dien +in te slaan, maar Pen gaf haar een slag met de karwats over de schouder, liet dien +weg links en reed tot aan den slagboom door, zonder een zweem van de zwarte chais +met de roode wielen te zien. +</p> +<p>Nu hij toch aan den slagboom was, kon hij evengoed doorijden; dat was duidelijk. Dus +reed Pen naar den <i>George</i> en vernam van den stalknecht, dat Foker werkelijk daar was en den vorigen avond een +schrikkelijk „standje” gemaakt had met drinken en zingen, en dat hij met Tom den postiljon +had willen vechten, „waarvan hij, geloof ik,” zeide de man met een grijns, „slecht +zou afgekomen zijn.” – „Hebt gij uw meesters scheerwater al boven gebracht?” liet +hij er op zeer satirieken toon tegen Foker’s knecht op volgen, die op dit oogenblik +met de kleederen van zijn meester, heerlijk geborsteld en in orde gebracht, op het +plein kwam. „Wijs mijnheer Pendennis den weg eens,” en Pen volgde den knecht ten slotte +naar de kamer, waar mijnheer Harry Foker midden in een onmetelijk bed lag te rusten. +</p> +<p>Het veeren bed en de kussens zwollen geheel rondom mijnheer Foker op, zoodat men zijn +klein bleek gezicht en zijne rood zijden nachtmuts ternauwernood zien kon. +</p> +<p>„Hola!” zeide Pen. +</p> +<p>„Wie daar, broeder? spreek op!” klonk de stem uit het bed. „Hoe! Pendennis terug? +Weet uwe mama, dat gij uit zijt? Hebt gij gisterenavond met ons gesoupeerd? Neen – +wacht – wie soupeerde gisterenavond met ons, Domkop?” +</p> +<p>„Daar waren de drie officieren, mijnheer, en mijnheer Bingley, mijnheer, en mijnheer +Costigan, mijnheer,” antwoordde de man, die mijnheer Foker’s toespraak met de grootste +deftigheid aanhoorde. +<span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span></p> +<p>„O ja: de beker ging rond, met scherts gekruid. Wij zongen, en ik herinner mij, dat +ik met een postiljon heb willen vechten. Heb ik hem afgeranseld, Domkop?” +</p> +<p>„Neen, mijnheer; het is tot geen vechten gekomen,” antwoordde Domkop, altijd met onverstoorbaren +ernst. Hij bracht mijnheer Foker’s toiletdoos in orde, – zoo groot als een reiskoffer, +een geschenk van eene liefhebbende moeder, zonder hetwelk de jonge kerel nooit reisde. +De doos bevatte een verbazend talrijk stel in zilver: een zilveren zeepschotel, eene +zilveren kan, zilveren doozen en flesschen voor allerlei soort van reukwerken, en +eene keur van scheermessen tegen den tijd dat mijnheer Foker’s baard zou uitbotten. +</p> +<p>„Ik zal het maar een andere keer doen,” zeide de jonkman geeuwend, en sloeg de magere +armpjes boven zijn hoofd. „Neen, het is tot geen vechten gekomen; maar er is gezongen. +Bingley zong, ik zong, de Generaal zong – Costigan, bedoel ik. Hebt gij hem ooit <i>het Biggetje onder het bed</i> hooren zingen, Pen? +</p> +<p>„De man, dien wij gisteren ontmoetten?” vroeg Pen, geheel ontroerd, „de vader van +– ” +</p> +<p>„Van Fotheringay? – dezelfde. Is dat niet eene Venus, Pen?” +</p> +<p>„Mijnheer, mijnheer Costigan is in de zitkamer, mijnheer, en zegt, mijnheer, dat gij +hem op het ontbijt gevraagd hebt, mijnheer. Hij is er al vijfmaal geweest, mijnheer, +maar wilde volstrekt niet, dat ik roepen zou, en is al hier sedert elf uur, mijnheer +–” +</p> +<p>„Hoe laat is het nu?” +</p> +<p>„Eén uur Mijnheer.” +</p> +<p>„Wat zou de beste der moeders zeggen,” riep de kleine luiaard uit, „indien zij mij +op dit uur te bed zag? Zij heeft mij hierheen gezonden met een repetitor. Zij wenscht, +dat ik mijn verwaarloosd genie zal beschaven. Hè, Pen, dat is wat anders dan de school +’s morgens om zeven uur, – niet waar, ouwe jongen?” en de jonge heer begon zoo uitgelaten +als een schooljongen te lachen. Toen liet hij er op volgen: „Ga zoolang den Generaal +gezelschap houden, terwijl ik mij kleed, Pendennis, en vraag hem <i>het Biggetje onder het bed</i> voor u te zingen, dat is iets prachtigs.” Pen ging in groote ontroering heen om mijnheer +Costigan op te zoeken, en mijnheer Foker begon zijn toilet. +</p> +<p>Van mijnheer Foker’s beide grootvaders was de een, van wien hij een fortuin erfde, +een bierbrouwer; de andere was een graaf, die hem begiftigde met de inschikkelijkste +moeder ter wereld. De Foker’s waren van vader tot zoon op de school gegaan, alwaar +onze vriend (wiens naam men, over den muur der speelplaats heen, op het uithangbord +eener herberg kon zien, waar „<i>Fokersbier</i>” geschilderd stond) vreeselijk geplaagd werd wegens zijn vaders beroep, zijn lomp +voorkomen, zijn geringen aanleg voor geleerdheid of zindelijkheid, zijne gulzigheid +en andere zwakke zijden. Doch als men weet hoe een gevoelige knaap onder de dwingelandij +zijner schoolkameraden afgetrokken en gluiperig wordt, zal men begrijpen hoe hij zich +binnen weinige maanden na zijne bevrijding uit de knechtschap zoodanig had ontwikkeld +als nu het geval was, en hoe hij de luimige, sarcastische, schitterende Foker was +geworden, met wien wij kennis hebben gemaakt. Wel is waar, bleef hij altijd een domkop, +want men verwerft geene kennis door de school te verlaten en zich als student bij +eene academie te laten inschrijven; maar hij was nu (op zijne wijze) een evengroot +dandy als hij vroeger <span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span>een sloddervos was geweest, en toen hij de zitkamer binnentrad, om zijne beide gasten +op te zoeken, verscheen hij geparfumeerd en in fijn linnen gedost en oogverblindend +van toilet. +</p> +<p>Generaal of kapitein Costigan – want dezen laatsten titel scheen hij het liefst te +voeren – zat in het venster, het nieuwsblad op armslengte van zich afhoudende. De +oogen van den kapitein waren wat dof, en hij spelde de woorden met behulp van zijne +lippen zoowel als van zijne roode oogen, zooals men dat wel meer ziet van heeren, +voor wie het lezen eene zeldzame en moeielijke bezigheid is. Zijn hoed stond schuins +op één oor, en daar hij één zijner voeten op de vensterbank gelegd had, kon iemand, +die op zulke dingen lette, uit de gedaante en den versleten toestand der laarzen van +den kapitein opmaken, dat het hem niet bijzonder voor den wind ging. De armoede schijnt +eene bijzondere neiging te bezitten, om, alvorens zij zich geheel van iemand meester +maakt, in de eerste plaats zijne uiterste ledematen aan te tasten; zijne hoofd-, hand- +en voetbekleeding wordt hare eerste prooi. Al deze gedeelten van des kapiteins kleeding +waren buitengemeen slordig en kaal. Zoodra hij Pen zag, verliet hij zijne zitplaats +in de vensterbank en groette den binnengekomene, eerst op militaire wijze, door een +paar vingers (bedekt met een gescheurden zwarten handschoen) aan zijn hoed te brengen +en daarna dit sieraad geheel af te nemen. De kapitein had aanleg om kaal te worden, +doch vlijde eene hoeveelheid lang ijzergrauw haar over zijne kruin, terwijl een paar +lokken daarvan langs elke zijde van zijn gelaat neerhingen. Veel whisky had het <i>teint</i> bedorven, dat mijnheer Costigan in zijne jeugd misschien bezeten had. Zijn voormaals +knap gelaat was nu koperkleurig. Hij droeg eene zeer hooge stropdas, met scheurtjes +en vlekken op vele plaatsen, en een gekleeden rok, geheel toegeknoopt, behalve op +de plaatsen waar de knoopen afscheid van het laken hadden genomen. +</p> +<p>„De jonge heer, aan wien ik de eer had gisteren op het kerkplein voorgesteld te worden,” +zeide de kapitein met eene allersierlijkste buiging en een zwaai van zijn hoed. „Ik +hoop, dat gij wel zijt, mijnheer. Ik zag u gisterenavond in den schouwburg onder het +spel van mijne dochter; maar toen ik terugkwam, vond ik u niet meer. Ik had haar maar +even thuis gebracht, mijnheer, want Jack Costigan, ofschoon arm, is een gentleman; +en toen ik weer in den schouwburg kwam om mijn compliment te maken aan mijn vroolijken +jongen vriend, mijnheer Foker, waart gij reeds heengegaan. Wij hebben nog een genoeglijken +avond doorgebracht, mijnheer; – mijnheer Foker, de drie jonge en dappere dragonders +en uw onderdanige dienaar. Waarachtig, mijnheer, het deed mij weer denken aan sedert +lang verloopen avonden, toen ik officier was bij het beroemde honderd en derde regiment.” +En bij die woorden haalde hij eene oude snuifdoos uit den zak, en bood die met eene +deftige houding zijn nieuwen bekende aan. +</p> +<p>Arthur was verreweg te veel ontroerd om te spreken. Die kale en verloopen kwast was +– was <i>haar</i> vader. De kapitein was geparfumeerd met den geur der sigaren van den vorigen avond, +en krulde en trok het bosje haar aan zijne kin zoo kranig als een eerste jonge dandy. +</p> +<p>„Ik hoop, dat mejufvrouw F–, mejufvrouw Costigan welvarend is, mijnheer,” zeide Pen, +beginnende te blozen. „Zij – zij verschafte mij grooter genoegen, dan – dan ik – ik +– ik ooit in de komedie genoten <span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span>heb. Ik geloof, mijnheer – ik geloof, dat zij de knapste actrice ter wereld is,” bracht +hij met stokkenden adem uit. +</p> +<p>„Uwe hand, jonkman! want gij spreekt uit het hart,” riep de kapitein uit. „Ik dank +u, mijnheer; een oud soldaat en een liefhebbend vader dankt u. Zij <i>is</i> de eerste actrice ter wereld. Ik heb mevrouw Siddons gezien, mijnheer, en mejufvrouw +O’Nale – die waren groot, maar wat waren zij in vergelijking van jufvrouw Fotheringay? +Ik wil niet, dat zij haar eigen naam drage, zoolang zij op het tooneel is. Mijne familie, +mijnheer, draagt het hart hoog, en de Costigan’s van Costiganstown zouden denken, +dat een eerlijk man, die officier geweest is bij het honderd en derde, zich vernederde +door zijne dochter te veroorloven, het brood voor haar ouden vader te verdienen.” +</p> +<p>„Er kan voorwaar geen eervoller plicht bestaan,” zeide Pen. +</p> +<p>„Eervol! Voor den drommel, mijnheer, ik zou den man wel eens willen zien, die durfde +zeggen, dat Jack Costigan zou bewilligen in iets, dat <i>niet</i> eervol was. Ik heb een hart, mijnheer, ofschoon ik arm ben; ik houd van menschen, +die hart hebben. En daaronder behoort <i>gij</i>; dat lees ik in uw open gelaat en uw vasten blik. En zoudt gij wel willen gelooven,” +liet hij er na een poosje op volgen, terwijl hij vol aandoening fluisterde, „dat die +Bingley, die door mijn kind fortuin gemaakt heeft, haar slechts twee guinjes in de +week geeft, waaruit zij hare kleeding bekostigt, en dit, met mijne eigene geringe +middelen, ons geheele inkomen uitmaakt?” +</p> +<p>Nu moet het gezegd worden, dat de middelen van den kapitein zoo uiterst gering waren, +dat zij inderdaad onzichtbaar mochten heeten. Doch niemand weet hoe de wind verzacht +wordt voor de geschoren Iersche lammeren, en op welke wonderlijke plaatsen zij weide +vinden. Zoo kapitein Costigan, dien ik de eer had te kennen, zijne historie maar had +willen vertellen, zou het een belangrijk verhaal, vol zedelessen geweest zijn. Maar +hij zou die geschiedenis niet verteld hebben, indien hij het had kunnen doen, noch +het hebben kunnen doen, indien hij gewild had; want de kapitein was niet alleen buiten +machte om de waarheid te spreken, maar zelfs onbekwaam om de waarheid te denken, en +waarheid en verdichting golfden in zijn droomerig en dronken brein door elkander heen. +</p> +<p>Hij begon zijn leven onder schitterende vooruitzichten als vaandrig, met eene fraaie +gestalte en fraaie beenen, en eene der schoonste stemmen ter wereld. Tot zijn laatsten +dag zong hij met bewonderenswaardig gevoel en luim die merkwaardige Iersche balladen, +die zoo opgeruimd en zoo weemoedig maken, en hij was altijd de eerste, die van aandoening +daarover begon te schreien. Arme Cos! hij was te gelijk opgewekt en neerslachtig, +geestig en dwaas, maar altijd goedhartig, en soms kon men hem bijna vertrouwen. Tot +het laatste oogenblik zijns levens was hij bereid met iedereen te drinken en voor +iedereen borg te blijven; en zijn einde was in de gijzeling, waar de deurwaarder, +die hem had opgepakt, hart voor hem had gekregen. +</p> +<p>In den korten morgenstond zijns levens, was Cos de ziel der officierstafels, en had +de eer zijne drink- of sentimenteele liederen aan den disch der beroemdste generaals +en opperbevelhebbers te zingen, gedurende welk tijdperk hij driemaal meer wijn dronk +dan goed voor hem was en hij zijn gering erfdeel doorbracht. Wat er van hem werd nadat +hij het leger verlaten had, gaat ons niet aan. Ik wil wedden, dat geen oningewijde +<span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span>weet hoe een Iersch gentleman zonder geld leeft, hoe hij het hoofd boven water weet +te houden, welke ondernemingen hij, om wat te verdienen, met helden, die even ongelukkig +zijn als hij zelf, op touw zet, door welke middelen hij de meeste dagen van de week +zijne portie whisky met water weet te krijgen: dit zijn alle onoplosbare geheimen +voor ons, doch genoeg, wanneer wij zeggen, dat Jack, onder alle stormen des levens, +op de eene of andere wijze was blijven bovendrijven en zijn roode neus nooit bleek +had behoeven te worden. +</p> +<p>Eer hij en Pen een half uur met elkander gesproken hadden, was het hem gelukt den +jongen heer een paar goudstukken af te persen voor biljetten, voor de benefice zijner +dochter, die eerlang zou plaats hebben. Het was geene onderneming voor eigen rekening, +gelijk verleden jaar, toen de arme jufvrouw Fotheringay er nog vijftien shillings +bij had toegelegd, maar eene overeenkomst met den regisseur, volgens welke de dame +een zeker aantal plaatsbriefjes verkoopen en een aanzienlijk gedeelte van den prijs +voor zich zelve behouden kon. +</p> +<p>Pen had slechts twee pond in zijne beurs en stelde die aan den kapitein ter hand voor +de biljetten; hij zou niet meer hebben durven aanbieden, uit vrees van de kieschheid +van den krijgsman te kwetsen. Costigan krabbelde spoedig een biljet voor eene loge +neer, liet het geld luchtig in zijn vestzak glijden en sloeg met de hand op de plaats +waar het nu lag. Het scheen zijne oude ribben te verwarmen. +</p> +<p>„In vertrouwen, mijnheer,” sprak hij, „het duimkruid is tegenwoordig schaarscher bij +mij dan het placht te zijn. Ik won er zeshonderd op een enkelen avond, mijnheer, toen +mijn toegenegen vriend, zijne koninklijke hoogheid de hertog van Kent, te Gibraltar +was.” En dadelijk begon hij Pen eene reeks van verhalen op te disschen hoeveel wijn +er gedronken was, welke weddenschappen er waren aangegaan, welke wedrennen de officieren +van het garnizoen gehouden hadden, en daarmede hield hij den jongen heer aangenaam +bezig tot hun gastheer en het ontbijt binnenkwamen. +</p> +<p>Het was aardig te zien, hoe de kapitein zich tegenover den gevulden kalkoen en de +lamscôteletten hield! Aan zijne vertellingen was geen einde, en hij werd onder het +spreken met de jongelieden aanhoudend opgewekter. Wanneer de oude lazzarone een zonnestraaltje +opving, bakerde hij zich daarin; hij praatte over zijne eigen zaken en zijne vroegere +heerlijkheid en over al de lords, generaals en lord-stadhouders, die hij ooit gekend +had. Hij beschreef den dood van zijne teerbeminde Bessie, wijlen mevrouw Costigan, +en de uitdaging, die hij gezonden had aan kapitein Shanty Clancy van de Doodhakkers, +die mejufvrouw Fotheringay onbeschaamd aangekeken had toen zij in het park te Dublin +reed; en vervolgens zette hij uiteen hoe de kapitein verschooning had gevraagd, een +diner had gegeven in Kildare Street, waar zes van hen een en twintig flesschen wijn +hadden gedronken, enz. Hij verklaarde, dat het een geluk en iets roemrijks in het +leven van een oud soldaat was, met twee zulke edelaardige en milde jongelui aan te +zitten, en toen hij een tweede glas curaçao had gekregen, gevoelde hij zich zoo gelukkig, +dat hij begon te schreien. Alles te zamen genomen, zouden wij kunnen zeggen, dat de +kapitein geen man van een krachtigen geest of een wenschelijk gezelschap was voor +de jeugd; doch er zijn slechter menschen, die veel betere betrekkingen in het leven +bekleeden en oneerlijker zijn, en die nooit half zooveel slechte streken gedaan hebben +<span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span>als hij. Zij gingen uit, waarbij de kapitein, in een suffen staat van tevredenheid, +zijne beide dierbare jonge vrienden onder den arm hield. Hij keek schuins naar een +paar winkels, waar hij misschien geld schuldig was, alsof hij zeggen wilde: „Zie maar +eens in welk gezelschap ik ben – gij behoeft niet ongerust te zijn over uw geld,” +en eindelijk namen zij afscheid van mijnheer Foker bij eene biljartzaal, waar deze +afspraak had met eenige heeren van het regiment van kolonel Swallowtail. +</p> +<p>Pen en de schrale kapitein bleven op straat rondslenteren, waarbij de kapitein, op +zijne sluwe wijze, hem uithoorde omtrent mijnheer Foker’s fortuin en stand in de maatschappij. +Pen verhaalde hem, dat Foker’s vader een voornaam bierbrouwer en zijne moeder Lady +Agnes Milton, dochter van Lord Rosherville was. De kapitein barstte los in overdrevene +complimenten en loftuitingen ten aanzien van mijnheer Foker, „wiens aangeboren aristocratie +men,” zeide hij, „met een oogopslag zien kon, ofschoon ze slechts strekte om de andere +hoedanigheden die hij bezat, een doordringend verstand en een edelmoedig hart, te +verhoogen,” – van welke redevoering de kapitein zelf geen enkel woord volkomen geloofde. +</p> +<p>Verwonderd, vermaakt en verbijsterd naar het gepraat van zijn metgezel luisterende, +wandelde Pen voort. Het was den knaap nog niet in de gedachte gekomen, iets te betwijfelen, +dat men hem verhaalde, en daar hij zelf oprecht was, nam hij natuurlijk ook hetgeen +hem door anderen werd medegedeeld voor gave munt aan. Costigan had nooit een beter +toehoorder gehad, en was ten hoogste gevleid door de oplettendheid en het bescheiden +gedrag van den jonkman. +</p> +<p>Zoozeer was hij met den jongen gentleman ingenomen en zoo argeloos, eerlijk en aangenaam +scheen Pen hem toe, dat de kapitein hem ten slotte eene uitnoodiging deed, die hij +zeer zelden tot jongelieden richtte, en aan Pen vroeg, of deze hem de eer wilde doen +zijne nederige hut binnen te treden, die zeer dichtbij was en waar de kapitein de +eer zou hebben zijn jongen vriend aan zijne dochter, mejufvrouw Fotheringay, voor +te stellen? +</p> +<p>Pen was door deze uitnoodiging zoo heerlijk verrast, hij was zoo getroffen door het +geluk, hem dus onverwacht aangeboden, dat hij eerst dacht, dat hij van des kapiteins +arm zou gevallen zijn, en toen beefde, dat de ander zijne ontroering zou bemerken. +Hij stamelde eenige onsamenhangende woorden, die beteekenen moesten, dat het hem hoogst +aangenaam zou zijn aan eene dame te worden voorgesteld, wier – wier talenten hij zoo +bewonderde – zoo hoogelijk bewonderde; en hij volgde den kapitein, bijna zonder te +weten waar deze hem heenvoerde. Hij zou haar zien! Hij zou haar zien! Bij haar was +het middelpunt van het heelal. Zij was het hart der wereld voor Pen. De dag van gisteren, +toen hij haar nog niet kende, scheen onnoemelijk lang geleden; er lag eene geheele +omkeering tusschen hem en dien tijd, en eene nieuwe wereld stond op het punt van voor +hem geopend te worden. +</p> +<p>De kapitein voerde zijn jongen vriend naar dat stille straatje in Chatteries, Prior’s +Lane geheeten, dat in het kerkelijk gedeelte der stad ligt, nabij de huizen van den +deken Green en de kanunniken, en waarop de torens der hoofdkerk neerzien. Daar woonde +de kapitein heel bescheiden op de eerste verdieping van een huis met een lagen gevel +en met eene koperen plaat aan de deur, waarop: <i>Creed, heeren- en dames kleermaker</i> <span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span>te lezen stond. Creed was evenwel dood. Zijne weduwe was stovenzetster in de kerk +dichtbij; zijn oudste zoon was een kleine guit van een koorknaap, die kruis en munt +speelde, zijne broertjes tot allerlei kattekwaad aanzette en eene stem had als een +engel. Een paar van die broertjes zaten op het stoepje, dat men moest opgaan om in +den gang van het huis te komen, sprongen driftig hun huisgenoot te gemoet en vlogen +als bezetenen, tot Pen’s verbazing, op de rokspanden van den kapitein los, want doorgaans +bracht die goedhartige heer, als hij bij kas was, een appel of een stuk koek voor +deze kinderen mee, „zoodat de weduwe mij nooit lastig viel om de huur, wanneer het +mij niet schikte,” bekende hij later met een veelbeteekenenden blik aan Pen, terwijl +hij den vinger tegen zijn neus plantte. +</p> +<p>Pen tuimelde het stoepje op naar binnen, en terwijl hij zijn geleider op de oude krakende +trap volgde, knikten zijne knieën. Hij kon bijna niet zien, toen hij dicht achter +den kapitein binnentrad en in de kamer stond – in hare kamer. Hij zag iets zwarts, +dat zich bewoog alsof het eene nijging maakte, en hoorde, ofschoon zeer onduidelijk, +dat Costigan eene rede hield, waarbij de kapitein, met zijne gewone hoogdravendheid, +aan „zijn kind” zijn wensch betuigde om haar in kennis te brengen met „zijn dierbaren +en achtenswaardigen jongen vriend, mijnheer Arthur Pendennis, een gegoed jong gentleman +uit den omtrek, iemand van een beschaafden geest en innemende manieren, een oprecht +beminnaar van de dichtkunst en een man, begaafd: met een gevoelig en welwillend hart.” +</p> +<p>„Mooi weertje,” zeide mejufvrouw Fotheringay met een Iersch accent en eene diepe, +volle, melancholische stem. +</p> +<p>„Heel mooi,” antwoordde mijnheer Pendennis. Op deze min romantische wijze begon hun +gesprek, en spoedig vond hij zich gezeten op een stoel en had hij gelegenheid de jonge +dame aan te zien. +</p> +<p>Zij zag er buiten het tooneel nog bekoorlijker uit dan bij het lamplicht. In elken +stand, dien zij aannam, had zij iets indrukwekkends en koninklijks. Toen zij opstond +en tegen den schoorsteenmantel leunde, drapeerde haar kleed zich in klassieke plooien +rondom hare gestalte; hare kin rustte op hare hand en de overige lijnen harer figuur +vertoonden zich in harmonische golving; zij geleek eene peinzende muze. Toen zij zich +op een matten stoel zette, vlijde haar arm zich bevallig over den rug, hare hand zag +er uit alsof die een schepter behoorde te zwaaien, de plooien van haar gewaad vielen +van zelve regelmatig rondom haar neder, gelijk staatsdames een troon omringen: men +zou haar voor eene keizerin hebben aangezien. Elke beweging was bevallig en vorstelijk. +Bij den dag zag men, dat zij blauwzwart haar en eene oogverblindend blanke tint bezat, +terwijl een bewijsje van een blosje hare wangen kleurde. Zij had grijze oogen met +ongeloofelijk lange wimpers, en wat haar mond betreft, heeft mijnheer Pendennis mij +later verklaard, dat die zoo blinkend rood was, dat de schitterendste geranium, evenmin +als lak, of de uniform der garde, er mee kon wedijveren. +</p> +<p>„En heel warm,” ging deze keizerin en koningin van Scheba voort. +</p> +<p>Mijnheer Pen stemde dit weer toe en in dier voege ging het gesprek voort. Zij vroeg +aan Costigan of hij een genoeglijken avond in den <i>George</i> had doorgebracht, waarop hij verslag deed van het souper en opsomde hoeveel glazen +punch er gedronken waren. Haar vader vroeg van zijn kant, hoe zij haar morgen had +besteed. +</p> +<p>„Bows is tegen tien uur gekomen,” gaf zij ten antwoord, „en toen <span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span>hebben wij Ophelia bestudeerd. Dat is voor den vier en twintigsten, wanneer ik hoop, +mijnheer, dat wij de eer zullen hebben u te zien.” +</p> +<p>„Zeker, zeker!” riep mijnheer Pendennis uit, terwijl hij zich heimelijk verwonderde, +dat zij „Ophelia” met een Iersch accent had uitgesproken, hetgeen ook in het algemeen +met hare andere woorden het geval was, ofschoon men op het tooneel niet den minsten +Hibernischen tongval bij haar waarnam. +</p> +<p>„Ik heb hem voor uwe benefice geworven, schatje,” zeide de kapitein, op zijn vestzak +kloppende, die Pen’s souvereinen bevatte, en met een knipoogje tegen Pen, dat den +jongen een blos naar het gezicht joeg. +</p> +<p>„Mijnheer – mijnheer is heel vriendelijk,” zeide mevrouw Haller. +</p> +<p>„Ik heet Pendennis,” zeide Pen, weer blozende. „Ik – ik – hoop, dat gij het – het +zult kunnen onthouden.” Zijn hart bonsde zoo hevig toen hij deze vermetele woorden +sprak, dat hij er bijna in stikte. +</p> +<p>„Pendennis,” herhaalde zij langzaam en keek hem zoo vast, zoo duidelijk, zoo helder, +zoo betooverend in de oogen, zij sprak dien naam met zulk eene zoete, volle, diepe +stem uit, dat die blik en die stem Pen door merg en been drongen en hem met verrukking +bezielden. +</p> +<p>„Ik heb nooit vroeger geweten, dat het zoo’n lieve naam was,” zeide Pen. +</p> +<p>„Het is een heel lieve naam,” hernam Ophelia. „Pentweazle’s naam klinkt in het geheel +niet lief. Gij herinnert u toch nog wel, papa, toen wij te Norwich waren, dien jongen +Pentweazle, die tweede <i lang="fr">père noble</i> was, en met jufvrouw Rancy, de Colombine, getrouwd is? zij zijn nu te Londen bij +den Schouwburg der Koningin geëngageerd tegen vijf pond ’s weeks. Pentweazle was zijn +ware naam niet; Judkin had hem dien gegeven, ik weet niet waarom. Hij heette Harrington, +dat wil zeggen zijn eigenlijke naam was Potts. Hij was de zoon van een dominé, een +heel deftig man. Harrington kwam te Londen en stak zich in schulden. Het staat u zeker +nog wel voor, dat hij als Falkland optrad met mevrouw Bunce als Julia.” +</p> +<p>„Dat was eene mooie Julia!” viel de kapitein hier in: „eene vrouw van vijftig jaar +en moeder van tien kinderen! Gij hadt voor Julia moeten spelen, of ik heet niet Jack +Costigan.” +</p> +<p>„Ik speelde toen nog geen hoofdrollen,” sprak jufvrouw Fotheringay zedig: „ik was +er niet geschikt voor, tot Bows het mij leerde.” +</p> +<p>„Dat is waar, schatje,” zeide de kapitein, boog zich tot Pendennis over en liet er +op volgen: „Wij zijn wat afgetakeld, mijnheer; ik ben eenigen tijd schermmeester te +Dublin geweest (er waren maar drie mannen in het heele rijk, die mij in der tijd met +de floret aan het lijf konden komen, maar Jack Costigan wordt tegenwoordig oud en +stijf, mijnheer) en mijne dochter kreeg een engagement aan het tooneel; mijn vriend +mijnheer Bows, die haar aanleg zag en buitengewoon scherpzinnig is, gaf haar onderwijs +in de kunst en maakte haar tot hetgeen zij thans is. Wat hebt gij gedaan nadat Bows +vertrokken was, Emily?” +</p> +<p>„Wel, ik heb eene pastei gemaakt!” antwoordde Emily met de grootste eenvoudigheid. +</p> +<p>„Als gij die ten vier uur mee wilt proeven, mijnheer, zeg het dan maar,” zeide Costigan +op de voorkomendste wijze. „Dat meisje, mijnheer, maakt de beste kalfsvleesch- en +hampastei in geheel Engeland, en ik geloof, dat ik u wel een glas punch van het ware +gehalte ook beloven kan.” +<span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span></p> +<p>Pen had beloofd ten zes uur thuis te zullen zijn om te eten, maar de guit meende, +dat hij in dit opzicht zijn genoegen met zijn plicht kon vereenigen, en nam in verrukking +de uitnoodiging aan. Opgetogen en verwonderd zag hij, hoe Ophelia door de kamer trippelde +om de toebereidselen voor den maaltijd te maken. Zij zette de glazen gereed, spreidde +het kleine tafellaken en streek het glad, al welke plichten zij met eene bedaardheid, +eene bevalligheid en eene opgeruimdheid volbracht, die haar gast meer en meer betooverden. +Een der broertjes van den kleinen koorknaap bracht op het bepaalde uur de pastei van +den bakker; en ten vier uur zat Pen te dineeren – waarachtig te dineeren – met de +grootste tragedienne ter wereld en met haar vader, – met de lieftalligste vrouw uit +de gansche schepping, – met zijne verste en eenige geliefde, die hij aanbad – sinds +wanneer? – sinds gisteren, maar nu voor eeuwig! Hij at gebak van haar maaksel, hij +schonk haar een glas bier, hij zag haar een glaasje punch drinken – niet meer dan +een wijnglas vol – uit het bierglas, dat zij voor haar papa had gereedgemaakt. Zij +was heel welwillend en vroeg of zij voor Pen ook een glas mocht maken. Het was verbazend +sterk; Pen had nog nooit in zijn leven zooveel sterken drank met water verzwolgen. +Was het de punch of de punchmaakster, die hem bedwelmde? +</p> +<p>Zoodra de kapitein, die door zijne dochter met het meeste ontzag behandeld werd, onder +het diner ophield over zich zelven en zijne lotgevallen te praten, trachtte Pen jufvrouw +Fotheringay in een gesprek over de dichtkunst en haar eigen beroep te wikkelen. Hij +vroeg wat zij dacht van Ophelia’s waanzin, en of zij het er al dan niet voor hield, +dat Ophelia op Hamlet verliefd was? „Verliefd op zulk een akelig kereltje als die +domme regisseur van een Bingley?” Zij kookte van verontwaardiging bij de bloote gedachte. +Pen bracht haar aan het verstand, dat hij <i>haar</i> niet bedoelde, maar de Ophelia uit het treurspel. „O zoo! Nu, als er niets kwaads +bedoeld was, zou zij het er óók bij laten. Maar anders, die Bingley – zij gaf geen +zier om hem – kijk, dat glas punch niet.” Vervolgens stelde Pen haar op de proef met +Kotzebue. „Kotzebue? wie was dat?” – „De schrijver van het stuk, waarin zij zoo heerlijk +speelde.” – „Dat wist zij niet – de naam van den man op het titelblad van het boek +was Thompson,” gaf zij ten antwoord. Pen lachte over haar aanbiddelijken eenvoud. +Hij verhaalde haar, dat de schrijver van dat stuk zulk een noodlottig einde had gehad +en door Sand vermoord was. Het was voor het eerst van haar leven, dat jufvrouw Costigan +hoorde, dat er een Kotzebue bestaan had, doch zij zette een gezicht alsof zij er veel +belang in stelde, en die schijn van deelneming was voldoende voor den eerzamen Pen. +</p> +<p>Onder diergelijke gesprekken vloden de vijf kwartieren, die Pen zich veroorloven kon, +maar al te snel voorbij, zoodat hij afscheid nam en verdween, en den snellen rit naar +huis op den rug van Rebekka aanving. Het paard had bij de drie tochten, welke het +gedaan had, gelegenheid om te toonen waartoe het in staat was. +</p> +<p>„Wat sprak hij daar over de krankzinnigheid van Hamlet en de theorie van dien grooten +Duitschen schrijver?” vroeg Emily aan haar vader. +</p> +<p>„Ik weet het zoo waar niet, beste Milly,” gaf de kapitein ten antwoord. „Wij zullen +het Bows eens vragen als hij komt.” +</p> +<p>„In ieder geval is het een aardig en beleefd jonkman,” zeide de dame; „hoeveel plaatsen +heeft hij van u genomen?” +<span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span></p> +<p>„Wel, hij heeft er zes genomen en mij twee guinjes gegeven, Milly,” zeide de kapitein. +„Ik geloof, dat die jonge heeren niet al te ruim bij kas zijn.” +</p> +<p>„Hij vloeit over van geleerdheid,” ging jufvrouw Fotheringay voort. „Kotzebue! hi, +hi! – wat is dat een rare naam! en heeft die arme man zijn dood gevonden door zand? +Hebt ge ooit zoo iets raars gehoord? Daar zal ik Bows eens naar vragen, papa!” +</p> +<p>„Het is zeker een zonderlinge dood geweest,” merkte de kapitein op en liet daarop +dit pijnlijke onderwerp varen. „Het is een mooi paard dat de jonge heer berijdt,” +vervolgde Costigan, „en op het ontbijt, dat de jonge heer Foker ons gaf, viel niets +aan te merken.” +</p> +<p>„lk zou wel denken, dat hij twee particuliere loges en ten minste twintig biljetten +zal nemen.” zeide de dochter, een voorzichtig meisje, dat altijd de mooie oogen op +Nommer Eén gevestigd hield. +</p> +<p>„Daar geef ik u mijn woord op.” antwoordde papa; en op dien voet werd het gesprek +nog eenigen tijd voortgezet, totdat het bierglas met punch leeg was. Spoedig sloeg +ook het uur van vertrek, want jufvrouw Fotheringay moest ten half zeven weer in den +schouwburg zijn, waarheen haar vader haar altijd vergezelde; gelijk wij gezien hebben, +hield hij haar uit de coulisses in het oog, of dronk hij in de kleedkamer grog met +het daar vergaderde gezelschap. +</p> +<p>„Wat is zij schoon!” dacht Pen terwijl hij naar huis draafde. „Hoe eenvoudig en zacht! +Wat is het verrukkelijk, eene vrouw van haar weergaloos genie zich met de lieve, maar +nederige huishouding te zien bezig houden, haar gerechten te zien gereedmaken om haar +ouden vader genoegen te doen, of met hare teedere vingeren haar drank voor hem te +zien bereiden! Wat was het lomp van mij, dat ik over haar beroep begon te spreken, +en wat wist zij er behendig eene andere wending aan te geven! Zij sprak wel is waar +zelve over zaken van haar beroep, maar hoe geestig en luimig verhaalde zij dan ook +die geschiedenis van haar kennis Pentweazle, zooals zij hem noemde! Er gaat maar niets +boven Iersche geestigheid. Haar vader is wel wat langdradig, maar toch heel vriendelijk; +en hoe loffelijk van hem, dat hij, na den dienst verlaten te hebben, waar hij de lieveling +van den hertog van Kent was, les in het schermen gaf. Schermen! Ik zou mijn schermen +wel willen onderhouden, of ik zal alles vergeten wat Angelo mij geleerd heeft. Oom +Arthur had altijd gaarne, dat ik schermde, en zegt, dat het onmisbaar voor een gentleman +is. Kom aan, ik zal eenige lessen bij kapitein Costigan nemen. Voort, Rebekka! tegen +den heuvel op, oude Jufvrouw. Pendennis, Pendennis – wat sprak zij dien naam liefelijk +uit! Emily, Emily! Wat is zij goed, edel, schoon, volmaakt!” +</p> +<p>De lezer nu, die het geluk heeft gehad het heele gesprek van Pen met jufvrouw Fotheringay +bij te wonen, kan zelf over de mate van hare geestvermogens oordeelen, en zal misschien +meenen, dat zij bij dat onderhoud niets bijzonder geestigs of verstandigs gezegd had. +Zij is sedert gehuwd en heeft hare plaats in de maatschappij als eene smettelooze +en onbesprokene dame ingenomen; en ik ben verplicht te verklaren, in strijd met het +oordeel van mijn vriend Pen, dat zijne aangebeden Emily geen snuggere vrouw is. Zij +had werkelijk niet alleen van Kotzebue nooit gehoord, maar evenmin van Farquhar, Congreve +of eenig ander tooneelschrijver, in wiens stukken zij niet optrad, en van de stukken, +waarin zij eene rol vervulde, kende zij alleen het gedeelte, dat <span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span>haar zelve aanging. Een grappenmaker maakte haar eens diets, dat Dante te Algiers +geboren was, en vroeg haar wat Dr. Johnson het eerst geschreven had: „Irene” of „Iedereen +naar zijn aard.” Maar <i>zij</i> kwam er het best af, want zij had nooit van „Irene” of „Iedereen naar zijn aard” +of Dante of misschien zelfs, van Algiers gehoord. Het was haar allemaal hetzelfde. +Zij speelde zooals Bows het haar voorschreef. – Zij snikte waar hij zeide, dat zij +snikken moest, – zij lachte waar hij wilde dat zij zou lachen. Zij sprak een treffend +gezegde of een snedig antwoord uit zonder het minste begrip van de beteekenis. Zij +ging en gaat met een volkomen onbevlekten naam elken Zondag trouw ter kerk, en was +en is zoo vrij van gezond verstand als van eenige andere misdaad. +</p> +<p>Maar wat wist onze Pen van die dingen? Hij zag een paar schitterende oogen en geloofde +daaraan; hij zag een heerlijk beeld en wierp zich op de knieën om het te aanbidden. +Hij vulde den zin aan, die aan hare woorden ontbrak, en schiep zelf de godheid, die +hij vereerde. Was Titania de eerste, die op een ezel verliefde, of Pygmalion de eenige +kunstenaar, die waanzinnig werd om een steen? Hij had haar gevonden, – datgeen gevonden, +waarnaar zijne ziel dorstte. Hij wierp zich in den stroom en dronk met alle macht. +Laten degenen, die eenmaal ook dorstig zijn geweest, ons eens verhalen hoe heerlijk +die eerste teug smaakt! Toen Pen de laan, die naar zijn huis leidde, opreed, schaterde +hij het van lachen uit bij het zien van den eerwaarden heer Smirke, die weer bedaard +op zijn hit van Fairoaks aankwam. Smirke had gepraat en zich opgehouden in de hutten +langs den weg en daarna weer met Laura bij hare lessen getalmd, en was vervolgens +een kijkje gaan nemen naar den tuin en de daar ingevoerde verbeteringen, tot hij mevrouw +Pendennis eindelijk doodelijk verveelde, en eerst op het laatste oogenblik, toen de +uitnoodiging om te blijven dineeren, waarnaar hij snakte, uitbleef, afscheid had genomen. +</p> +<p>Pen was vervuld met een gevoel van welwillendheid en zegepraal. „Wat, weer opgestaan +en zonder gebroken ribben?” vroeg hij lachend. „Kom weer mee, ouwe jongen, en eet +mijn diner maar op – ik heb het mijne reeds binnen; maar wij zullen eene flesch van +den ouden wijn laten aanrukken en op hare gezondheid drinken, Smirke.” +</p> +<p>De arme Smirke keerde weer terug en hotste naast Arthur voort. Zijne moeder was opgetogen +hem zoo opgeruimd te zien en heette om zijnentwil mijnheer Smirke welkom, toen Arthur +zeide, dat hij den hulpprediker gedwongen had weer terug te komen om met hen te dineeren. +Hij gaf daarop een allerpotsierlijkst verslag, zoo van het stuk van den vorigen avond, +als van het spel van den regisseur Bingley in zijne krakende ruiterstevels en van +de zwaarlijvige mevrouw Bingley als de Gravin in verkreukt groen satijn en eene Poolsche +muts. Hij bootste hen zoo getrouw mogelijk na, tot groot vermaak van zijne moeder +en van de kleine Laura, die van genoegen in de handen klapte. +</p> +<p>„En mevrouw Haller?” vroeg mevrouw Pendennis. +</p> +<p>„Die is een dooddoener, moeder,” antwoordde Pen, lachende, met de eigen woorden van +zijn geachten vriend den heer Foker. +</p> +<p>„Een <i>wat</i>, Arthur?” vroeg de dame. +</p> +<p>„Wat <i>is</i> een dooddoener, Arthur?” riep Laura op denzelfden toon uit. +</p> +<p>Hij gaf dus eene luchtige beschrijving van mijnheer Foker, en voegde er bij, dat hij +op school Biervat en Graankorrel werd genoemd en nog andere schimpnamen moest hooren, +maar dat hij nu verbazend rijk was <span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span>en als een voornaam student bij het Bonifacius-Collegie ingeschreven stond. Doch hoe +vroolijk en spraakzaam mijnheer Pen ook was, repte hij geen lettergreep van zijn rit +naar Chatteries dien dag, noch van de nieuwe kennissen, die hij daar gemaakt had. +</p> +<p>Toen de beide vrouwen zich verwijderd hadden, vulde Pen met schitterende oogen twee +groote glazen met madera, zag Smirke vlak in de oogen en zeide toen: „Dat gaat op +hare gezondheid!” +</p> +<p>„En dit gaat op de hare!” antwoordde de hulpprediker met een zucht, terwijl hij zijn +glas oplichtte en het geheel leegdronk, zoodat zijn gezicht een klein blosje vertoonde, +toen hij het weer neerzette. +</p> +<p>Pen kreeg dien nacht nog minder slaap dan den vorigen. Des morgens ging hij bijna +vóór het krieken van den dag het huis uit, zadelde zelf de ongelukkige Rebekka en +reed als een razende de duinen met haar over. Andermaal had de Liefde hem gewekt, +en gezegd: „Word wakker, Pendennis! hier ben ik.” Hij koesterde die bekoorlijke koortsigheid, +dat verrukkelijke smachten, dat vuur en die onzekerheid, als troetelkinderen, die +hij voor alle schatten der wereld niet had willen verliezen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZESDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Handelt over liefde en oorlog beiden.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een tijdlang na deze voorvallen, bekommerde mijnheer Pen zich niet heel veel om Cicero +en Euripides, en de eerzame Smirke had het bij zijn leerling zeer gemakkelijk. Rebekka +was het dier, dat onder Pen’s tegenwoordigen gemoedstoestand het meeste leed, want, +buiten de dagen dat hij er rond voor kon uitkomen dat hij naar Chatteries ging om +schermles te nemen, en dus met voorkennis van zijne moeder daarheen reed, bediende +de jonge guit zich van elke gelegenheid dat hij over een drietal uren vrij beschikken +kon, om den weg naar Prior’s Lane in te slaan. Hij was even radeloos van spijt toen +Rebekka kreupel werd, als koning Richard te Bosworth geweest was, toen zijn paard +hem onder het lijf werd gedood; en hij geraakte diep in het krijt bij den stalhouder +te Chatteries voor het verzorgen van zijn paard en het huren van een ander dier. +</p> +<p>Maar dit was nog niet alles. Onder voorwendsel van een Grieksch tooneelstuk bij Smirke +te bestudeeren, ging onze jonge losbol misschien ééns in de week op den tijd uit, +dat de diligence <i lang="en">Competitor</i> hem kon opnemen, waarop hij een paar uren te Chatteries doorbracht, en met de diligence +<i lang="en">Rival</i>, die des avonds ten tien uur naar Londen vertrok, terugkeerde. Eens werd zijn geheim +bijna door Smirke’s onnoozelheid verklapt. Mevrouw Pendennis vroeg hem, of zij den +vorigen avond een goed eind met lezen gevorderd waren, of iets van dien aard, en Smirke +stond op het punt om naar waarheid te verklaren, dat hij mijnheer Pen in het geheel +niet gezien had, toen de hiel van dezen laatste met kracht op den teen des hulppredikers +onder tafel neerkwam, bij wijze van uitnoodiging om hem niet te verraden. +</p> +<p>Natuurlijk hadden zij menig gesprek over het teedere onderwerp met elkander gevoerd. +Het is (als men zelf niet bij het onderhoud betrokken is) heel aardig, twee mannen, +die verliefd zijn, te hooren spreken. <span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span>Er moet altijd een vertrouwde zijn, aan wien men zijn hart kan uitstorten. De hulpprediker +zeide met vrij wat ontroering, toen hij onder belofte van de onschendbaarste geheimhouding +in Pen’s gemoedstoestand was ingewijd, „dat hij hoopte, dat het geen onwaardig voorwerp +was, geene ongeoorloofde betrekking, die Pen had aangeknoopt,” – want ware dit het +geval, dan meende de arme man, dat hij verplicht zou wezen zijn woord te breken en +er Pen’s moeder kennis van te geven; en dan begreep hij – en het vervulde hem met +eene akelige bezorgdheid – dat er een twist op volgen zou, en hij nooit weer gelegenheid +zou hebben om datgeen te zien wat hij het liefst ter wereld zag. +</p> +<p>„Ongeoorloofd, onwaardig!” Pen vloog op bij die vraag van den hulpprediker. „Zij is +even rein als schoon; ik zou mijn hart aan geene andere vrouw schenken. Ik houd de +zaak geheim voor mijne familie, omdat – omdat – er gewichtige redenen voor bestaan, +die ik niet mag openbaren. Maar wie een woord ten nadeele van hare onschuld durft +zeggen, tast haar en mij in onze eer, en – ik verzeker u, dat ik het niet verdragen +zal.” +</p> +<p>Met een flauw lachje antwoordde Smirke alleen: „Nu, nu, daag mij niet uit, Arthur, +want gij weet, dat ik niet vechten mag!” maar door deze verklaring leverde de hulpprediker +zich meer dan ooit in de macht van zijn leerling over, en het Grieksch en de wiskunde +leden in evenredigheid daaronder. +</p> +<p>Indien de eerwaarde heer veel doorzicht bezeten en de dichterskolom van de <i lang="en">County Chronicle</i>, die met de post van Woensdag aankwam, ingezien had, zou hij er elke week „Mevrouw +Haller”, „Hartstocht en genie”, „Aan jufvrouw Fotheringay” en andere gedichten van +den sombersten, treffendsten en hartstochtelijksten inhoud in gevonden hebben. Doch +daar die verzen door hun sluwen schrijver niet meer <span class="sc">nep</span>, maar <span class="sc">eros</span> onderteekend waren, wist de leermeester evenmin als Helena, die goede ziel, die al +de verzen van haar zoon uit het nieuwsblad knipte, dat Nep niemand anders was dan +die brandende Eros, die in zulke krachtige tonen den lof der actrice bezong. +</p> +<p>„Wie is die dame,” vroeg mevrouw Pendennis eindelijk, „die door uw mededinger aanhoudend +in de <i lang="en">County Chronicle</i> bezongen wordt? Hij schrijft ongeveer in uw trant, lieve Pen, maar uwe verzen zijn +veel beter. Hebt gij jufvrouw Fotheringay gezien?” +</p> +<p>Pen zeide ja, en voegde er bij, „dat zij, dien avond toen hij <i>Menschenhaat en berouw</i> was gaan zien, als Mevrouw Haller was opgetreden. Ja, het was waar ook, zij zou hare +benefice hebben en de rol van Ophelia vervullen – wij moesten dat eens gaan zien – +van Shakespeare, weet ge, moeder? – wij kunnen wel paarden in <i>het Wapen van Clavering</i> krijgen.” De kleine Laura begon te dansen van pleizier, want zij zou zoo gaarne eens +een tooneelstuk zien. +</p> +<p>Pen sprak van „Shakespeare, weet ge” omdat de overleden heer Pendennis, gelijk een +man van zijn stand betaamde, eene buitengewone achting voor den zanger van den Avon +aan den dag gelegd had, in wiens werken, zeide hij – en hij kon het veilig zeggen +– meer poëzie te vinden was dan in al de werken van de Engelsche dichters, door Johnson +uitgegeven, bij elkander. En ofschoon mijnheer Pendennis de bedoelde werken niet veel +las, vermaande hij zijn zoon toch ze te bestudeeren, en dikwijls verklaarde hij, dat +het hem een groot genoegen zou zijn den knaap, zoodra hij den leeftijd had, met zijne +moeder naar <span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span>de opvoering van eenige goede stukken van den onsterfelijken dichter mee te nemen. +</p> +<p>De tranen welden op in de oogen der liefhebbende moeder, toen zij zich deze woorden +van haar man herinnerde, die reeds tot de ruste was ingegaan. Zij kuste haar zoon +hartelijk en beloofde, dat zij gaan zou. Laura huppelde van blijdschap. Wij zullen +niet onderzoeken of Pen opgetogen, dan wel beschaamd was. Toen zijne moeder aan zijn +hart lag, brandde hij van verlangen om haar alles te zeggen; maar hij bedwong zich. +Hij wilde eerst zien hoe zij aan zijne moeder beviel; de benefice moest daartoe het +middel zijn, en, gelijk Hamlet, zou hij zijne moeder door een tooneelstuk op de proef +stellen. +</p> +<p>In de goede luim, waarin Helena verkeerde, vroeg zij, of mijnheer Smirke ook niet +van de partij wilde zijn? De geestelijke heer was te Clapham door eene liefhebbende +moeder groot gebracht, die een afkeer van het tooneel had, zoodat hij nog nooit eene +opvoering had bijgewoond. Maar Shakespeare! – met mevrouw Pendennis te rijden en een +ganschen avond naast haar te zitten! – hij kon aan het vooruitzicht op zooveel genot +geen weerstand bieden, en hield eene weinig beteekenende rede, waarin hij van verzoeking +en erkentelijkheid sprak en eindelijk de allervriendelijkste uitnoodiging van mevrouw +Pendennis aannam. Onder het spreken wierp hij haar een blik toe, die haar erg hinderde. +Die blik had haar in den laatsten tijd meer dan eens getroffen. Met elken dag werd +de hulpprediker hatelijker in de oogen der weduwe. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Wij zullen niet breedvoerig uitweiden over Pens minnarij met jufvrouw Fotheringay, +want de lezer heeft reeds een staaltje van haar onderhoud gezien, waarvan wij dus +gewis niet veel behoeven mee te deelen. Pen zat uren achtereen bij haar en stortte +zijne oprechte, jeugdige ziel geheel voor haar uit. Hij vertelde haar al wat hij wist, +hoopte, gevoelde, dacht of gelezen had. Nooit werd hij moe van praten en van bij haar +te zitten. Naarmate de denkbeelden in zijn vurig brein opstegen, hulde hij ze in woorden +en deelde ze aan haar mede. Hare rol bij het <i lang="fr">tête-à-tête</i> bestond niet in spreken, maar in het aannemen van den schijn alsof zij begreep wat +Pen uitbraakte (hetgeen tamelijk moeielijk was, want de jonge heer sloeg geen geringe +hoeveelheid onzin uit); zij behoefde maar bovenmate lieftallig te zijn en veel belangstelling +aan den dag te leggen. Terwijl Pen iets heel moois zeide – en, verbaasd over zijne +eigen welsprekendheid, daarop misschien wel twintig minuten lang doordraafde – had +de aanvallige Emily, die geen tiende gedeelte van al wat hij voor den dag bracht begrijpen +kon (dit was het fijne van de zaak), gelegenheid om over hare eigen aangelegenheden +na te denken, en te overleggen hoe zij het koude vleesch zou gereedmaken of hoe zij +hare zwart satijnen japon zou keeren, of hoe zij met hare linten een hoed zou kunnen +maken gelijk dien nieuwen van jufvrouw Thackthwaite, en meer van dien aard. Pen vloeide +over van Byron en Moore, van hartstocht en poëzie: Emily vergenoegde zich, met hare +oogen omhoog te slaan of ze een oogenblik op zijn gelaat te laten rusten en uit te +roepen: „O hoe mooi! O hoe heerlijk! Och, zeg die regels nog eens op!” En dan stak +de knaap weer van wal en keerde zij tot hare eigen gedachten terug over het kleedje, +dat gekeerd, of het vleesch, dat gekookt moest worden. +</p> +<p>Pen’s verliefdheid was inderdaad niet lang verborgen gebleven voor <span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span>Emily of haar vader, en bij zijn tweede bezoek viel zijne vurige bewondering beiden +in het oog, zoodat de oude heer, toen hij vertrokken was, met een knipoogje over zijn +glas grog heen tegen zijne dochter zeide: „Waarlijk, mijn schatje, ik geloof, dat +gij dien jongen heer hebt aangehaakt.” +</p> +<p>„Bah! het is nog maar een jongen, papalief!” antwoordde Emily. „Het is nog niet veel +meer dan een kind.” Het zou Pen zeker veel pleizier gedaan hebben, als hij die verklaring +gehoord had! Maar hij reed nu, uitgelaten van blijdschap, onder het aanhoudend uitroepen +van haar naam, huiswaarts. +</p> +<p>„Gij hebt hem zonder twijfel aangehaakt,” herhaalde de kapitein, „en ik verzeker u, +dat het geen katvisch is. Ik heb er Tom in den <i>George</i>, en Flint, den kruidenier, die aan zijne moeder levert, naar gevraagd: – een belangrijk +vermogen – houdt rijtuig – mooi park en land – Fairoaks Park – eenige zoon – al die +bezittingen de zijne op zijn een en twintigste jaar: – gij zoudt lang kunnen zoeken, +jufvrouw Fotheringay, om eene betere partij te vinden.” +</p> +<p>„Die jongens praten meestal maar in de lucht,” zeide Milly zeer ernstig. „Gij weet +nog wel hoe gij te Dublin over den jongen Poldoody hebt doorgeslagen, en ik heb een +lessenaar vol met verzen, die hij mij schreef toen hij nog op de academie was; maar +hij ging buitenslands en zijne moeder huwde hem uit aan eene Engelsche dame.” +</p> +<p>„Lord Poldoody was een jong edelman, en van zulke heeren is dat natuurlijk. Gij stondt +ook nog niet op het standpunt, dat gij thans inneemt, lieve Milly. Maar gij moet dezen +jongen snaak niet te veel voet geven, want, waarachtig, Jack Costigan zou het niet +dulden, dat men den draak met zijne dochter stak.” +</p> +<p>„En dat zou zijne dochter ook niet, papa, daar kunt gij u op verlaten,” hernam Milly. +„Nog een teugje punch? – ze is heel lekker. Ge behoeft u niet bezorgd te maken over +dien jongen snaak – ik geloof, kapitein Costigan, dat ik oud genoeg ben om op mij +zelve te passen.” +</p> +<p>Pen kwam dus dag op dag en werd bij elk bezoek doller verliefd op het meisje. Soms +was de kapitein bij hun onderhoud tegenwoordig; doch daar hij zijne dochter volkomen +vertrouwde, liet hij het jonge paar dikwijls alleen, zette zijn hoed op één oor en +ging, als Pen binnenkwam, eene boodschap doen. Wat waren dat zalige bijeenkomsten! +De zitkamer van den Kapitein was een laag, met eikenhout beschoten vertrek, met een +groot venster, dat in den tuin van den deken uitzag. Daar zat Pen dan te praten tegen +Emily, die er bekoorlijk uitzag aan haar werk, en de zonneschijn viel door het groote +venster binnen en verlichtte hare indrukwekkende trekken en gestalte. Te midden van +het gesprek begon soms de groote klok te luiden, en hield Pen met een glimlach stil, +en bleef hij het stilzwijgen bewaren tot de nagalm dier statige tonen weggestorven +was. Soms gebeurde het ook wel, dat de kraaien in de olmen rondom de groote kerk tegen +het ondergaan der zon een geweldig geschreeuw aanhieven, of de tonen van het orgel +en van de koorzangers de stille lucht vervulden en Pen’s gepraat op zachte wijze tot +zwijgen brachten. +</p> +<p>In het voorbijgaan behoort hier vermeld te worden, dat jufvrouw Fotheringay elken +Zondag, dien zij beleefde, gekleed met een eenvoudigen shawl, een eenvoudig hoedje +en een sluier, ter kerk ging in gezelschap <span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span>van haar onvermoeiden vader, die bij den dienst de gebeden met een onmiskenbaar Iersch +accent opdreunde, de psalmen en liederen meezong en zich op de voorbeeldigste wijze +gedroeg. +</p> +<p>De kleine Bows, de huisvriend der familie, was ijselijk boos bij het denkbeeld, dat +jufvrouw Fotheringay in het huwelijk zou treden met een knaap, zeven of acht jaar +jonger dan zij. Bows, die kreupel ging en toegaf dat hij een weinigje mismaakter was +dan Bingley de regisseur en dus niet op het tooneel kon verschijnen, was een zonderling +hartstochtelijk manneke van geen geringe talenten en veel humor. Na eerst door de +schoonheid van jufvrouw Fotheringay aangetrokken te zijn, begon hij haar te leeren +hoe zij spelen moest. Met zijne schorre stem zeide hij de rollen op, die zijne leerlinge +van zijne lippen van buiten leerde en met hare fraaie stem nasprak. Hij gaf haar elke +houding aan en bracht hare schoone armen in beweging. Wie deze groote actrice op het +tooneel gezien heeft, zal zich herinneren, dat zij zich altijd letterlijk van dezelfde +gebaren, blikken en stembuigingen bediende; dat zij op dezelfde plank van het tooneel +in dezelfde houding stond, hare oogen op hetzelfde oogenblik en even ver liet rondgaan +en met dezelfde hartverscheurende smart bij stipt hetzelfde treffende woord weende. +Wanneer zij bevende van aandoening voor de toeschouwers opgetreden was en er zoo uitgeput +en verbrijzeld uitzag, dat men zou gedacht hebben, dat zij uit overmaat van ontroering +moest neerzinken, bond zij, zoodra zij achter de coulissen was, haar haar op en ging +naar huis om een lamscôteletje en een glas zwaar bier te gebruiken; en wanneer de +bezwarende arbeid van den dag over was, stapte zij in bed en snorkte zoo zwaar en +regelmatig als een kruier. +</p> +<p>Bows was dan verontwaardigd bij het denkbeeld, dat zijne leerlinge hare kans op fortuin +zou verspelen, door hare hand te schenken aan een klein landjonkertje. Hij voorspelde, +dat zij een engagement te Londen zou krijgen en grooten opgang maken, zoodra een Londensch +tooneel-directeur haar zag. Maar het ongeluk was juist, dat de Londensche directeuren +haar gezien hadden. Zij had drie jaar geleden te Londen gespeeld en toen door overmaat +van domheid de neerlaag geleden. Daarna had Bows zich haar aangetrokken en haar de +eene rol na de andere geleerd. Wat werkte en schreeuwde hij, wat spande hij zich in! +wat herhaalde hij eindeloos de regels! en met welk een onverstoorbaar geduld en botheid +volgde zij hem! Zij wist, dat hij eigenlijk haar maakte tot hetgeen zij was, en zij +liet het zich welgevallen. Zij was niet dankbaar of ondankbaar, of onvriendelijk of +netelig. Zij was niets anders dan dom, en Pen was dol op haar verliefd. +</p> +<p>De postpaarden uit <i>het Wapen van Clavering</i> kwamen op den bepaalden tijd voor en brachten het gezelschap naar den schouwburg +te Chatteries, waar het Pen genoegen deed te zien, dat een tamelijk groot getal toeschouwers +waren opgekomen. De jonge heeren uit Baymouth hadden eene loge genomen, waar mijnheer +Foker met zijn vriend Spavin, beiden in het sierlijkste avondtoilet gedost, voorin +zaten. Zij groetten Pen op vertrouwelijke wijze en namen zijn gezelschap eens op, +hetgeen hunne goedkeuring wegdroeg, want de kleine Laura was een aardig meisje met +blozende wangen en dikke glanzig-bruine lokken, en mevrouw Pendennis in haar zwart +fluweelen kleed met het diamanten kruis, dat zij bij staatsiegelegenheden droeg, zag +er buitengemeen voornaam en lieftallig uit. Achter deze beiden zat mijnheer Arthur, +en de zachtaardige <span class="pageNum" id="pb55">[<a href="#pb55">55</a>]</span>Smirke met de lok op zijn hoog voorhoofd en zijne witte das in de volmaaktste orde. +Hij bloosde, dat hij zich op eene dergelijke plaats bevond – maar hoe gelukkig gevoelde +hij zich, dat hij daar was! Hij en mevrouw Pendennis hadden de tekstboekjes van „Hamlet” +meegebracht om het stuk te volgen, zooals bij eerzame plattelandsbewoners gebruikelijk +is, wanneer zij in alle deftigheid naar den schouwburg gaan. Samuel, koetsier, palfrenier +en tuinman van mijnheer Pendennis, nam plaats in het parterre, waar men ook den knecht +van mijnheer Foker zag. Hier en daar ontwaarde men er tevens wachtmeesters van de +dragonders, wier muziek, met welwillende vergunning van kolonel Swallowtail, naar +gewoonte het orkest bezette; terwijl die zwaarlijvige en beroemde krijgsoverste zelf, +met zijne Waterloo-medaille en een aantal zijner jonge officieren, eene mooie vertooning +in de loges maakte. +</p> +<p>„Wie is die oude heer, die tegen u buigt, Arthur?” vroeg mevrouw Pendennis aan haar +zoon. +</p> +<p>Pen bloogde tot achter de ooren. „Dat is kapitein Costigan, mama,” gaf hij ten antwoord, +„een officier, die de veldtochten in Spanje meegemaakt heeft.” Het was werkelijk de +kapitein in een nieuw pak kleeren en met groote wit-glacé handschoenen, met een van +welke hij naar Pendennis wuifde, terwijl hij den andere over zijn hart en zijne roksknoopen +streek. Pen liet zich niet verder uit. Hoe zou mevrouw Pendennis ook geweten hebben, +dat mijnheer Costigan de vader van jufvrouw Fotheringay was? +</p> +<p>De heer Hornbull van Londen vervulde de rol van Hamlet, en mijnheer Bingley stelde +zich zedig tevreden met die van Horatio en bespaarde zijne wezenlijke krachten voor +de rol van William, in het nastuk „de Zwart-oogige Susanna.” +</p> +<p>Wij behoeven ons bij het stuk niet op te houden en zullen alleen zeggen, dat Ophelia +er bekoorlijk uitzag en zich met bewonderenswaardig pathos van hare taak kweet; dat +zij lachte, weende, verbijsterd rondstaarde, hare fraaie blanke armen zwaaide en in +den wegslependsten waanzin bloemen strooide en stukken van liederen zong. Wat heerlijke +gelegenheid om haar prachtig zwart haar langs hare schouders te laten golven! Zij +was het bekoorlijkste lijk, dat men met oogen zien kon; en terwijl Hamlet en Laertes +in haar graf streden, keek zij tusschen de coulissen nieuwsgierig naar de loge van +Pen en de daar vergaderde familie. +</p> +<p>Er ging maar ééne stem tot haar lof op. Mevrouw Pendennis was verrukt over hare schoonheid. +De kleine Laura was verbijsterd door het treurspel en den geest en het stuk in het +stuk (waarbij Pen, toen Hamlet aan Ophelias knieën lag, grooten lust gevoelde om mijnheer +Hornbull te worgen), maar zij was onuitputtelijk in lofspraken over het schoone meisje. +Pen stond opgetogen over den indruk, dien zij op zijne moeder gemaakt had – en de +dominé was, wat hem betrof, geheel in vervoering. +</p> +<p>Toen het scherm voor die groep van omgebrachte personages viel, die aan het slot van +den „Hamlet” zoo spoedig aan hun einde komen en wier overlijden de kleine Laura niet +weinig verbaasde, deed zich een vervaarlijk gejuich en handgeklap uit alle hoeken +van de zaal hooren; de manmoedige Smirke klapte, in hevige opgewondenheid, in de handen +en riep even hard: „Bravo! bravo!” als de dragonder-officieren zelven. Deze waren +in de hoogste mate opgewonden, – <i lang="fr">ils s’agitaient <span class="pageNum" id="pb56">[<a href="#pb56">56</a>]</span>sur leurs bancs</i>, om eene uitdrukking van onze buren te gebruiken. Onder gejuich werden zij in den +slag gevoerd door den statigen Swallowtail, die zijne muts zwaaide, terwijl de wachtmeesters +in het parterre natuurlijk hunne officieren onversaagd volgden. Het bravogeroep deed +de zaal daveren, en Pen behoorde onder degenen, die het luidst: „Fotheringay! Fotheringay!” +riepen, hetgeen de heeren Spavin en Foker uit hunne loge teruggalmden. Zelfs mevrouw +Pendennis begon met haar zakdoek te wuiven, en de kleine Laura danste, lachte, klapte +in de handen en zag met verwondering naar Pen omhoog. +</p> +<p>Hornbull leidde de beneficiante onder nieuwe uitbarstingen van geestdrift op, en met +het haar nog altijd langs hare schouders golvende, zag zij er zoo schoon en betooverend +uit, dat Pen ternauwernood zijne verrukking bedwingen kon, maar, over den rug van +zijn moeders stoel geleund, juichte en hoera riep en den hoed zwaaide. Hij moest bovenmenschelijke +kracht aanwenden om zijn geheim nog voor zijne moeder verborgen te houden en haar +niet toe te voegen: „Zie eens! Dat is nu die vrouw! Is zij niet weergaloos? Die is +het nu, die ik bemin!” Maar hij smoorde die gevoelens onder een vreeselijk gebrul +en hoerageschreeuw. +</p> +<p>Wat jufvrouw Fotheringay betrof en de wijze waarop, zij zich gedroeg, verwijzen wij +den lezer naar eene vroegere bladzijde. Zij deed letterlijk weer hetzelfde. Zij zag +de zaal met een dankbaren blik rond, zij beefde, zij bezweek bijna van aandoening +boven haar geliefkoosd valluik. Zij nam de bloemen op (Foker wierp haar een reusachtigen +ruiker toe, en zelfs Smirke beproefde het flauwtjes met eene roos en bloosde geweldig +toen die in het parterre viel), – zij nam dan de bloemen op en drukte ze aan haar +kloppend hart, enz, enz., – met één woord wij verwijzen den lezer naar bladzijde 34 +hierboven. De arme Pen zag op haar boezem een medaillon glinsteren, dat hij met den +laatsten shilling, dien hij bezat, en een goudstuk, dat hij van Mirke had geleend, +bij mijnheer Nathan in de Hoogstraat gekocht had. +</p> +<p>Nu volgde „de Zwart-oogige Susanna,” een lief stukje, dat onze goedhartige vrienden +bovenmate beviel en roerde, en waarin Susanna, met een bruin kleedje en een rood lintje +op hare muts, er volmaakt even lieftallig uitzag als Ophelia. Bingley was groot in +de rol van William. Goll, in de rol van den Admiraal, geleek op het beeld op den voorsteven +van een fregat, en Garbetts, als kapitein Boldweather, een schelm, die het plan smeedt +om de zwart-oogige Susanna te schaken en, onder het zwaaien van een onmetelijken steek, +zegt: „Wat er ook gebeure, hij zal haar ongeluk zijn,” – deze allen vervulden hunne +rollen met hun bekend talent; en met wezenlijke spijt zagen al onze vrienden het scherm +vallen en dat lieve en aandoenlijke stukje eindigen. +</p> +<p>Had Pen alleen bij zijne moeder in het rijtuig gezeten toen zij naar huis reden, hij +zou haar nog dien zelfden avond alles bekend hebben, maar hij zat in den maneschijn +op den bok eene sigaar te rooken naast Smirke, die zich met een pijpje verwarmde. +De chais en lantaarns van mijnheer Foker vlogen de bedaarde Claveringsche paarden +voorbij toen zij een paar mijlen op den terugweg gevorderd waren, en mijnheer Spavin +begroette het rijtuig van mevrouw Pendennis met eenige niet onbelangrijke variatiën +van <i lang="en">Rule Britannia</i> op de cornet à piston. +<span class="pageNum" id="pb57">[<a href="#pb57">57</a>]</span></p> +<p>Twee dagen na de boven beschreven vermakelijkheden gaf de eerwaarde deken van Chatteries +ten zijnen huize een diner aan een aantal vrienden van den geestelijken stand. Het +is hoogst waarschijnlijk, dat zij buitengewoon lekkeren portwijn dronken en aan het +dessert kwaad spraken van den bisschop, maar daarmede behoeven wij ons voor het oogenblik +niet in te laten. Onze vriend doctor Portman, van Clavering, behoorde onder de gasten +van den deken, en daar hij een galant heer was en van zijne plaats aan tafel de vrouw +van den deken de grasperken zag op- en neder wandelen, terwijl hare kinderen rondom +haar speelden en eene paarsche parasol haar lief kopje beschermde, stapte hij door +de glazen deur der eetzaal naar buiten op het perk, dat langs dat vertrek loopt, en +liet de andere gestukadoorde halzen tegen mylord den bisschop uitvaren. De doctor +bood aan mevrouw zijn arm en beiden begonnen dat antieke fluweelachtige perk, dat +reeds voor ontelbare dekens afgemaaid en gladgerold is, op die bedaarde, stille en +gemakkelijke wijze op- en neder te wandelen, waarop menschen van middelbare jaren +en een kalm humeur gewoon zijn na een goed diner zich in den stillen, gouden zomeravond +te vertreden, als de zon pas even achter de statige torens der groote kerk is weggezonken +en de sikkelvormige maan elk oogenblik helderder in het hemelruim begint te blinken. +</p> +<p>Nu lag, gelijk wij reeds vermeld hebben, het huis van jufvrouw Creed aan het einde +van den tuin van den deken, en de vensters der kamer op de eerste verdieping stonden +open, om de verkwikkelijke zomerlucht binnen te laten. Eene jonge dame van zes en +twintig jaar, wier oogen volmaakt goed open waren, en een rampzalige jongeling van +achttien jaar, die blind was van verliefdheid en dwaasheid, zaten in die kamer bij +elkander, en daar wij die personen reeds op dezelfde plaats aangetroffen hebben, zal +het den lezer niet moeielijk vallen mijnheer Arthur Pendennis en jufvrouw Costigan +te herkennen. +</p> +<p>De arme jongen had den sprong gewaagd. De arme Pen, die van hartstocht en ontroering +trilde, wiens hart angstig klopte en zwoegde, wien de tranen in spijt van hem zelven +uit de oogen sprongen, wiens stem van aandoening bijna in zijne keel bleef steken, +had de woorden uitgesproken, die hij niet langer terughouden kon, en zijn hart en +zijn ganschen schat van liefde, bewondering en vuur aan de voeten dezer rijpe schoone +nedergelegd. Zou hij de eerste zijn, die dit gedaan heeft? Heeft niemand vóór of na +hem al de schatten zijns leven voor een paar bedrieglijke oogen op het spel gezet, +evenals een wilde zijn land en zijne bezittingen voor een teug van het vuurwater der +blanken? +</p> +<p>„Weet uwe moeder hiervan, Arthur?” vroeg jufvrouw Fotheringay langzaam. Op die vraag +greep hij in driftige vervoering hare hand, die hij met duizend kussen bedekte en +die zij niet terugtrok. „<i>Weet</i> de oude dame er van?” dacht jufvrouw Costigan bij zich zelve: „Misschien weet zij +er wèl van,” en zij herinnerde zich daarbij het fraaie diamanten kruis, dat mevrouw +Pendennis op den avond van hare benefice aanhad. „Zeker,” overpeinsde zij, „zal dat +in de familie blijven.” +</p> +<p>„Bedaar, Arthur-lief,” sprak zij op haar vollen, diepen toon en lachte hem zoet maar +ernstig toe. Daarop streek zij met hare vrije hand zijn haar luchtig van zijn kloppend +voorhoofd weg. Hij verkeerde in zulk eene vervoering, in zulk een zwijm van gelukzaligheid, +dat hij ternauwernood spreken kon. Eindelijk bracht hij met moeite uit: „Moeder heeft +u gezien en bewondert u ten hoogste. Zij zal u spoedig leeren <span class="pageNum" id="pb58">[<a href="#pb58">58</a>]</span>liefhebben, want wie zou anders kunnen? Zij zal van u houden, omdat ik van u houd.” +</p> +<p>„Ja, waarlijk geloof ik, dat gij van mij houdt,” zeide jufvrouw Costigan, misschien +met een soort van medelijden met Pen. +</p> +<p>Zij <i>geloofde</i> het maar! Natuurlijk ging mijnheer Pen hier tot eene ontboezeming over, waarin wij, +daar wij ons volkomen meester zijn, den knaap niet zullen volgen. Het spreekt van +zelf, dat liefde, trouw en eeuwigheid er in voorkwamen, en dat er woorden gezocht +maar niet gevonden werden om de vervaarlijke diepte van zijne genegenheid te peilen. +Maar wij herhalen, dat wij met die redevoering niets te maken hebben. Zij was waarschijnlijk +niet heel verstandig, maar welk recht hebben wij om ze af te luisteren? Laat den armen +jongen zijn argeloos hart aan de voeten dier vrouw uitstorten en laten wij hem zacht +beoordeelen. Op eene verstandige manier te beminnen, is ongetwijfeld het beste; maar +op eene dwaze manier lief te hebben is beter dan in het geheel niet voor liefde vatbaar +te zijn. Sommigen onzer zijn er niet vatbaar voor en beroemen zich op hunne onmacht. +</p> +<p>Toen Pen’s rede gedaan was, kuste hij die vorstelijke hand nogmaals in vervoering, +en ik geloof, dat het op dat zelfde oogenblik was, juist toen de vrouw van den deken +en doctor Portman met elkander in gesprek waren, dat haar zoontje, de jonge heer Ridley +Roset, haar aan de achterplooien van haar omvangrijk gewaad trok, met de woorden: +</p> +<p>„Zeg eens, mama! kijk daar eens!” waarbij hij met zijn onschuldig kopje wenkte. +</p> +<p>Ja waarlijk, dat was een gezicht uit den tuin van den deken, zooals zelden door dekens +gezien – of in kapittels behandeld wordt. De arme Pen zat daar saluutschoten op de +rozenvingeren van haar, die hem betooverd had, af te vuren, en zij van haar kant nam +die hulde met onverstoorbare kalmte en gelijkmoedigheid aan. De jonge heer Ridley +keek op en grinnikte, de jonge jufvrouw Rosa keek haar broeder aan en stond van verbazing +met een open mond. Het gezicht, dat de vrouw van den deken zette, is niet te beschrijven, +en doctor Portman stond van woede en verwondering versteend toen hij dat tafereel +aanschouwde en zijn ouden gunsteling en beminden kweekeling Pen in het oog kreeg. +</p> +<p>Mevrouw Haller werd op hetzelfde oogenblik het gezelschap daar beneden gewaar, deinsde +even terug en begon te lachen. „Kijk eens, daar zijn menschen in den tuin van den +deken,” riep zij uit en verwijderde zich met onverstoorbare bedaardheid, terwijl Pen, +met een gezicht als eene kool vuur, wegvloog. Het gezelschap in den tuin was weer +naar binnen gegaan toen hij het waagde andermaal naar buiten te kijken. De halve maan +stond toen reeds helder aan den hemel te blinken, de sterren flikkerden, de klok der +hoofdkerk sloeg negen uur, de gasten van den deken (één uitgezonderd, die zijn paard +Dumpling had laten vóórkomen en reeds vroeg weggereden was) zaten een kopje thee met +krentenbroodjes in de gezelschapszaal der vrouw van den deken te gebruiken – toen +Pen van jufvrouw Costigan afscheid nam. +</p> +<p>Pen kwam op een behoorlijken tijd thuis en wilde juist naar bed sluipen, want de arme +jongen was zeer afgemat en van streek en zijne opgewondenheid grensde bijna aan waanzin, +– toen John, de oude lakei, hem met een onheilspellend gelaat kwam berichten, dat +zijne moeder hem beneden wenschte te spreken. +<span class="pageNum" id="pb59">[<a href="#pb59">59</a>]</span></p> +<p>Hij deed zijne das dus weer om en ging naar beneden, naar de gezelschapskamer. Daar +zat niet alleen zijne moeder, maar ook haar vriend, de eerwaarde doctor Portman. Helena’s +gezicht zag er bij het lamplicht zeer bleek uit, – dat van den doctor was daarentegen +rood en trilde van toorn en ontroering. +</p> +<p>Pen zag dadelijk in, dat de bom losgebarsten en de zaak ontdekt was. „Nu zal het er +op aankomen,” dacht hij. +</p> +<p>„Waar zijt gij geweest, Arthur?” vroeg Helena met bevende stem. +</p> +<p>„Hoe durft gij die – die achtenswaardige dame en een christelijk predikant in de oogen +zien, mijnheer?” viel de doctor uit, in weerwil van Helena’s smeekende blikken. „Waar +was hij geweest? Daar, waar zijn moeders zoon zich had moeten schamen te komen. Want +uwe moeder is een engel, mijnheer, een engel! Hoe durft gij dit huis bezoedelen, en +die reine vrouw rampzalig maken door de gedachte aan uw misdrijf?” +</p> +<p>„Mijnheer,” riep Pen uit. +</p> +<p>„Spreek het niet tegen, mijnheer,” bulderde de doctor. „Voeg geen leugens, mijnheer, +bij uwe andere schanddaden. Ik zelf heb u gezien, mijnheer! Ik heb u gezien uit den +tuin van den deken. Ik zag u de hand kussen van die vervloekte geblankette –” +</p> +<p>„Zwijg!” zeide Pen en sloeg met de gebalde vuist zoo krachtig op de tafel, dat de +lamp er van schudde en hooger opvlamde. „Ik ben nog zeer jong, maar ik verzoek u in +gedachte te houden, dat ik een gentleman ben. Ik wil geen kwaad hooren van die dame.” +</p> +<p>„Dame, mijnheer!” riep de doctor uit. „<i>Dat</i> eene dame? Staat gij hier – hier – staat gij hier voor uwe moeder en durft gij die +– die vrouw eene dame noemen?” +</p> +<p>„Voor iedereen durf ik haar zoo te noemen,” schreeuwde Pen. „Zij zou overal op hare +plaats wezen. Zij is zoo rein als eenige vrouw wezen kan; en zij is even deugdzaam +als schoon. Als iemand anders dan gij haar belasterde, zou ik hem vertellen hoe ik +daarover dacht; doch gij, als mijn oudste vriend, hebt zeker het recht om aan mijne +eer te twijfelen.” +</p> +<p>„Neen, neen, Pen, beste Pen!” riep Helena in overmaat van blijdschap uit. „Ik heb +het u wel gezegd, doctor, dat hij degeen niet was waarvoor gij hem hieldt.” En bij +die woorden kwam de teerhartige vrouw naar haar zoon en wierp zich aan zijn hals. +</p> +<p>Pen gevoelde zich man, hij gevoelde zich opgewassen tegen al de dominé’s in de christenheid. +Hij verheugde zich, dat het eindelijk tot deze verklaring gekomen was. „Gij hebt gezien +hoe schoon zij was,” sprak hij tot zijne moeder met het geruststellend en beschermend +voorkomen, dat Hamlet in het tooneelstuk tegenover Geertruida aanneemt. „En ik verzeker +u, moeder, dat zij evengoed is. Als gij haar kent, zult gij het ook zeggen. Met uitzondering +van u is zij de eenvoudigste, vriendelijkste, hartelijkste aller vrouwen. Waarom zou +zij niet op het tooneel mogen komen? Zij onderhoudt haar ouden vader door middel van +haar arbeid.” +</p> +<p>„Een dronken oude schelm,” bromde de doctor, maar Pen hoorde het niet, of gaf er niet +om. +</p> +<p>„Als gij hadt kunnen zien, gelijk ik er toe in de gelegenheid ben geweest, welk een +ordelijk leven zij leidt, hoe onberispelijk en godsdienstig zij leeft, – dan zoudt +gij, evenals ik, – ja, evenals ik –” (en <span class="pageNum" id="pb60">[<a href="#pb60">60</a>]</span>hierbij wierp hij een woesten blik op den doctor), – „den lasteraar verachten, die +haar durfde bezwalken. Haar vader was een officier, die zich in Spanje roemrijk onderscheidde. +Hij was een vriend van zijne koninklijke hoogheid den hertog van Kent en een goede +kennis van den hertog van Wellington en verscheidene der voornaamste officieren van +ons leger. Hij gelooft, dat hij oom Arthur bij Lord Hill ontmoet heeft. Hij behoort +tot eene der oudste en voornaamste familiën van Ierland, ja even aanzienlijk als de +onze. De – de Costigan’s zijn koningen van Ierland geweest.” +</p> +<p>„Wel, God bewaar me!” schreeuwde de doctor, niet wetende of hij lachen moest of boos +worden, „gij wilt toch niet zeggen, dat gij van plan zijt haar te <i>trouwen?</i>” +</p> +<p>Pen nam de houding aan van een prins en vroeg: „Wat zoudt gij denken, dat ik anders +van plan was, Dr. Portman?” +</p> +<p>De doctor, wiens aanval ten eenemale mislukt was en die door dezen plotselingen uitval +van Pen weerloos was gemaakt, had nog slechts de kracht om met eene beklemde stem +te zeggen: „Laat den majoor óverkomen, mevrouw Pendennis.” +</p> +<p>„Den majoor laten óverkomen? met het grootste genoegen,” zeide Arthur, prins van Pendennis +en groot-hertog van Fairoaks, met eene fiere handbeweging. En het gesprek eindigde +met het schrijven van die twee brieven, welke in den aanvang dezer waarachtige historie +van prins Arthur op de ontbijttafel van majoor Pendennis te Londen gelegd werden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de majoor verschijnt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze oude kennis, majoor Arthur Pendennis, verscheen op den bepaalden tijd te Fairoaks, +na een vervelenden nacht in de diligence te hebben doorgebracht, waar een dikke passagier, +door een aantal overjassen tot een onnatuurlijken omvang uitgezet, hem in een hoek +gedrongen en door ongemanierd snorken wakker gehouden had; waar eene dame in den rouw, +die tegenover hem zat, niet alleen door het ophalen van de glazen der portieren de +versche lucht afgesloten, maar den wagen met den geur van Jamaica-rum vervuld had, +waarvan zij telkens teugjes nam uit eene flesch, die zij in haar mandje borg; waar +de arme majoor, wanneer hij een oogenblikje insluimerde, door het toeten op den hoorn +bij de slagboomen, of het heen- en weer schuiven van zijn omslachtigen buurman, die +hem nog dichter inmetselde, of het trappen van de voeten der weduwe op zijne eigene +gevoelige teenen, telkens weer gewekt werd tot het bewustzijn van de ellende en de +werkelijkheid van het leven – van een leven, dat thans voorbijgegaan en te niet gedaan +is en alleen nog in de belangstellende herinnering leeft. Acht mijlen in het uur, +en dit vier- of vijf en twintig uren achtereen, eene benauwde diligence, harde zitplaatsen, +aanvechtingen van jicht, aanhoudende afwisseling van koetsiers, die bromden omdat +uwe fooi niet groot genoeg was, een medepassagier, die te veel van grog hield, – wie +heeft die ellende in den goeden ouden tijd niet doorstaan? Hoe konden de menschen +bij zulk een staat van zaken reizen? En toch deden zij het, en waren nog vroolijk +op den koop toe. Nabij het venster en <span class="pageNum" id="pb61">[<a href="#pb61">61</a>]</span>naast den bediende van den majoor boven op de diligence, zaten een paar schooljongens, +die naar huis gingen om de zomervacantie door te brengen. +</p> +<p>Majoor Pendennis zag hen met verbazing in het logement te Bagshot soupeeren, waar +zij eene hoeveelheid ham, eieren, pastei, zuur, thee, koffie en gekookt vleesch naar +binnen zonden, waarover de arme majoor ontzet stond, die een kopje zeer slappe thee +dronk, en met stille smart overdacht, dat juist op dit zelfde oogenblik Lord Steyne’s +diner aan den gang was. De onbewimpelde gretigheid der jongens vermaakte echter den +majoor, die zeer goedhartig was en nog meer belangstelling voor hen opvatte, toen +hij ontdekte, dat de knaap, die met hem in de diligence reisde, de zoon van een lord +was, wiens edele vader Pendennis natuurlijk in de voorname wereld, waarin hij verkeerde, +ontmoet had. De kleine lord sliep den ganschen nacht door, in weerwil van de benauwde +plaats en van het hoorngetoet en van de weduwe, en zag er zoo gezond als een visch +uit, (gelijk hij zich ook, volgens zijne verklaring, gevoelde), toen de majoor met +een geel gezicht, een ruigen baard, eene pruik uit de krul en pijnlijke rheumatische +schoten door verschillende leden van zijn vermoeid lichaam, aan de kleine portierswoning +te Fairoaks afstapte, waar hij door de portierster en tuinmansvrouw eerbiedig, en +nog eerbiediger door mijnheer Morgan, zijn knecht, begroet werd. +</p> +<p>Helena stond aan het venster en zag den gast, dien zij verwachtte, komen. Doch zij +kwam hem niet dadelijk begroeten, want zij wist, dat de majoor niet gaarne overvallen +werd en zich eerst wat moest opknappen, eer hij gezien wilde worden. Toen Pen nog +een kleine jongen was, had hij zich de hoogste ongenade van den majoor op den hals +gehaald, door van diens toilettafel een marokijnen doosje weg te nemen, hetwelk wij +bekennen moeten, dat des majoors kiezen bevatte, die hij natuurlijk uit zijn mond +liet zoolang hij in de botsende diligence zat, maar zonder welke hij zich niet vertoonen +wilde. Zijn knecht Morgan maakte een diep geheim van zijne pruiken, krulde die op +verborgene plaatsen en bracht ze heimelijk in zijn meesters kamer: en ook zonder zijn +hoofdhaar wilde de majoor geen lid zijner familie, geen zijner kennissen ontmoetten. +Hij ging dus naar het voor hem bestemde vertrek en verhielp die gebreken; en hij gromde +en bromde en zuchtte en verwenschte Morgan gedurende dat toilet, zooals een oud jong +heer, die den geheelen nacht door de rheumatiek is wakker gehouden en eene vervelende +taak in het vooruitzicht heeft, licht doet. Toen hij eindelijk zijn rijglijf aanhad, +zijne pruik had gekruld en recht op was gezet, ging hij met eene deftige en indrukwekkende +houding, gelijk iemand voegde, die te gelijk een man van zaken en een man van de wereld +was, naar de gezelschapskamer. +</p> +<p>Pen was er echter niet; alleen Helena en de kleine Laura, die aan hare knieën zat +te naaien en wie hij nooit meer dan zijn voorvinger gaf, gelijk hij nu, na zijne schoonzuster +gegroet te hebben, ook weder deed. Laura nam dien vinger bevende aan, liet hem weer +vallen en – pakte zich uit de kamer weg. Majoor Pendennis wilde haar volstrekt niet +in de kamer, noch zelfs in het huis houden en had zijne eigen redenen waarom hij niet +van haar hield en die wij misschien later wel eens zullen vermelden. Laura verdween +dus en zwierf op het buitentje rond, om Pen te zoeken, dien zij spoedig in den boomgaard +vond, waar hij in <span class="pageNum" id="pb62">[<a href="#pb62">62</a>]</span>ernstig gesprek met mijnheer Smirke de paden op- en neer wandelde. Hij had het zoo +druk, dat hij niet hoorde hoe Laura hem met haar helder stemmetje riep, tot Smirke +hem aan zijne jas trok en naar het meisje wees, dat kwam aanloopen. +</p> +<p>Toen zij bij hem was, legde zij hare hand in de zijne. „Kom mee, Pen!” sprak zij; +„er is iemand gekomen. Oom Arthur is er.” +</p> +<p>„Is hij er? is hij er?” riep Pen uit, waarbij zij voelde, dat hij haar handje kneep. +Met ongewone fierheid zag hij naar Smirke, alsof hij zeggen wilde, dat hij hem of +ieder ander zou staan. Mijnheer Smirke, sloeg echter als naar gewoonte de oogen omhoog +en slaakte een deemoedig zuchtje. +</p> +<p>„Ga maar vooruit, Laura,” zeide Pen, op een half verbolgen, half lachenden toon. „Ga +vooruit, en zeg dat ik bij oom zal komen.” Doch hij lachte, om zijn grooten angst +te verbergen, en verzamelde inwendig al zijn moed om de vuurproef, die hem wachtte, +te doorstaan. +</p> +<p>Sinds de beide laatste dagen had Pen mijnheer Smirke in zijn vertrouwen genomen en +na de uitbarsting, die op de ontdekking van doctor Portman volgde, en gedurende elk +der acht en veertig uren, welke hij in Smirke’s gezelschap had doorgebracht, over +niets anders tegen zijn leermeester gesproken dan over jufvrouw Fotheringay – jufvrouw +Emily Fotheringay – Emily enz., naar al welk gepraat Smirke zonder weerzin luisterde, +daar hij ook verliefd was, op allerhande wijze Pen’s gunst trachtte te winnen, en +bovendien zelf hoog liep met de bekoorlijkheden van die godin, wier gelijke hij nooit +gezien had, daar hij nog nooit van zijn leven in den schouwburg was geweest. Pen’s +geestdrift en spraakzaamheid, zijne vurige welsprekendheid en rijke dichterlijke beelden +en vergelijkingen, zijn manhaftig, welwillend, warm en hoopvol hart, dat geene gebreken +wilde zien in de persoon, die hij liefhad, en geene bezwaren, die hij niet zou kunnen +overwinnen, – dit alles had mijnheer Smirke half overtuigd, dat de schikking, die +mijnheer Pen ontworpen had, zeer uitvoerbaar en verstandig was, en dat het zeer wenschelijk +zou zijn, dat Emily op Fairoaks gevestigd, kapitein Costigan voor zijn leven in de +Gele Zaal onder dak gebracht en Pen op zijn achttiende jaar getrouwd zoude zijn. +</p> +<p>Het is maar al te waar ook, dat de knaap in die twee dagen zijne moeder bijna bepraat +en al hare tegenwerpingen de eene na de andere wederlegd had met die verontwaardiging +en dat gezond verstand, die dikwijls het toppunt van dwaasheid zijn; en dat hij haar +bijna in de stelling had doen berusten, dat, indien dit huwelijk in den hemel besloten +was, daaraan niets te veranderen viel, en dat, indien het jonge meisje braaf was, +zij van haar kant niets meer te eischen had; zoodat zij nu min of meer opzag tegen +het bezoek van den oom en voogd, die, zooals zij voorzag, op eene geheel andere dan +de eenvoudige, romaneske, nuchtere en hoogst ongerijmde wijze, waarop de weduwe reeds +geneigd was zaken van dezen aard op te nemen, Pen’s huwelijk beschouwen zou. +</p> +<p>Want, als in de oude fabel van het gouden en zilveren schild, waarover de twee ridders +twistten, heeft ieder gelijk, naar gelang van den kant, waarvan hij de zaak beschouwt. +Zoo is het ook met het huwelijk; de vraag of het dwaas of verstandig, wijs of het +omgekeerde is, hangt af van het oogpunt, waaruit men het beziet. Indien het een lief +huis op een deftigen stand beteekent, en mooie dinertjes en eene aardige equipage +om in het Park te rijden, en een voldoend inkomen niet enkel <span class="pageNum" id="pb63">[<a href="#pb63">63</a>]</span>voor het jonge paar, maar ook voor de telgen, die misschien te verwachten zijn, – +indien dit de behoeften des levens zijn (en voor vele fatsoenlijke lieden zijn zij +dat inderdaad), dan is het eene ongerijmdheid van iets anders te spreken; dan is bijv. +liefde in een hutje – eene kinderachtige genegenheid, waarbij men geen rijtuig kan +betalen, noch er eene fatsoenlijke modemaakster op kan nahouden – niets dan onverantwoordelijke +dwaasheid en een kinderlijk droombeeld. Indien gij aan den anderen kant van meening +zijt, dat menschen zonder een vast bestaan, maar met goede vooruitzichten om er een +te krijgen, en met hoop, gezondheid en vurige genegenheid als prikkels, eene kans +met de Fortuin om lief of leed kunnen wagen, dan wordt de fatsoenlijke theorie op +hare beurt eene dwaasheid; ja, erger dan eene dwaasheid, bijna eene oneerbiedigheid +degens het Opperwezen, een twijfel aan de voorzienigheid; en de man, die de vrouw +zijner keuze niet gelukkig wil maken voordat hij haar in een mooi rijtuig met een +paar paarden naar de kerk kan rijden, is niets anders dan een lafaard of beuzelaar, +die liefde noch fortuin waardig is. +</p> +<p>Ik zeg niet, dat de stedenbewoners geen gelijk hebben, maar Helena Pendennis was op +het platteland groot gebracht, en in het boek des levens, gelijk zij het verstond, +las zij eene andere geschiedenis dan de bladzijde bevat, die in de steden gelezen +wordt. Gelijk de meeste zachtzinnige en sentimenteele vrouwen, waren hare gedachten +voor een groot gedeelte aan het beramen van huwelijken gewijd, en ik houd mij overtuigd, +dat zij overwogen had hoe haar zoon eenmaal zou verliefd worden en trouwen, lang voor +dat dit denkbeeld in het brein van den jongen heer zelven opgerezen was. Met dat weemoedige +genoegen, hetwelk sommige vrouwen smaken bij de gedachte, dat zij zich opofferen, +peinsde zij over den dag wanneer zij alles zou overgeven aan Pen, als hij zijne vrouw +in huis bracht, wanneer zij de sleutels zou overhandigen en de beste slaapkamer afstaan, +wanneer zij onder aan de tafel zou zitten en hem gelukkig zien. Wat kon zij anders +in het leven verlangen dan dat het haar gegeven mocht worden den jongen gelukkig te +zien? Terwijl eene keizerin volstrekt niet te goed voor hem zou zijn en zich vereerd +moest achten mevrouw Pen te worden, zou de moeder aan den anderen kant, indien hij +de nederige Esther in plaats van koningin Vashti koos, zich tevreden stellen met de +keus van mylord. Onverschillig hoe onaanzienlijk of arm het meisje mocht zijn, hetwelk +die ongeloofelijke eer zou genieten, was mevrouw Pendennis bereid voor haar te buigen, +haar het welkom toe te roepen en haar de eerste plaats af te staan. Maar eene actrice +– eene vrouw van jaren, die sinds lang niet meer blozen kon dan door middel van blanketsel +wanneer zij voor duizenden nieuwsgierige oogen stond – eene onkundige en slechtopgevoede +vrouw, die waarschijnlijk in lichtvaardig gezelschap verkeerd en ongepaste taal gehoord +had, – o, het was hard, dat zulk eene vrouw de uitverkorene zou zijn en dat de matrone +van haar rang ontzet zou worden om plaats te maken voor zulk eene sultane! +</p> +<p>Al deze bedenkingen had de weduwe in de twee dagen, die noodwendig vóór de komst van +zijn oom moesten verloopen, aan Pen voorgehouden, die ze echter met die beminnelijke +rondheid en luchthartigeid, welke aan een jong heer in dat tijdperk des levens eigen +zijn, besproken en zijn moeders tegenwerpingen tot zijne eigene onbeschrijfelijke +voldoening weerlegd had. Jufvrouw Costigan was een toonbeeld van <span class="pageNum" id="pb64">[<a href="#pb64">64</a>]</span>deugd en fijn gevoel; zij was zoo kiesch als het beschroomdste meisje; zij was zoo +rein als pas gevallen sneeuw; zij bezat de beschaafdste manieren, de lieftalligste +geestigheid en genie, de bekoorlijkste verfijning en juistheid van oordeel in alle +zaken van smaak; zij had het beminnelijkste humeur en was de onderdanigste dochter +voor haar vader, een goed oud heer van aanzienlijke familie, maar gering vermogen, +die echter in de beste gezelschappen van Europa verkeerd had: hij had geen haast en +kon een onbepaalden tijd wachten – tot zijn een en twintigste jaar. Doch hij gevoelde +(en hier nam zijn gelaat eene ontzettende en zielroerende plechtstatigheid aan), dat +dit de eenige hartstocht van zijn leven was en dat alleen DE DOOD er een einde aan +kon maken. +</p> +<p>Helena verzekerde hem met een droevig glimlachje, terwijl zij haar hoofd schudde dat +men die hartstochten overleefde, en wat lange engagementen tusschen jonge mannen en +oude vrouwen betrof, wist zij door een voorbeeld in hare eigen familie – het voorbeeld +van Laura’s armen vader – hoe noodlottig die waren. +</p> +<p>Mijnheer Pen had echter besloten, dat de dood zijn lot moest zijn ingeval van teleurstelling, +en liever dan het zoover te laten komen (of, in waarheid, liever dan hem verdriet +te doen), zou deze dame zich elke opoffering of kwelling getroost, en knielend eene +Hottentotsche schoondochter den voet gekust hebben. +</p> +<p>Arthur kende de macht, die hij over de weduwe bezat, en de jonge tiran was geroerd, +terwijl hij die uitoefende. In die twee dagen bracht hij haar bijna tot onderwerping +en behandelde haar met genadige welwillendheid. Hij bracht den eenen avond bij de +bekoorlijke pasteimaakster te Chatteries door, waarbij hij op zijne macht over zijne +moeder snoefde; en den anderen avond besteedde hij aan het opstellen van een hartstochtelijk +en hoogdravend vers aan zijne godin, waarin hij gelijk Montrose zwoer, dat hij haar +door zijn degen vermaard en door zijne pen beroemd zou maken, en dat hij haar beminnen +zou zooals geene sterfelijke vrouw sinds de schepping van het vrouwelijk geslacht +aangebeden was. +</p> +<p>Dien zelfden avond, lang na het middernachtsuur, zag de slapelooze Helena, terwijl +zij op hare teenen voorbij de kamer van haar zoon sloop, een lichtstraal door de reet +der deur in den donkeren gang vallen en hoorde zij Pen in zijn bed woelen en draaien +en verzen mompelen. Zij bleef eene poos voor de deur staan en bezorgd naar hem luisteren. +Menigen nacht in vroeger tijd had de goede ziel aldus op wacht gestaan, wanneer hij +als kind in koortsen lag of als knaap ziek was. Zij draaide daarop het slot zeer zacht +om en trad zoo onhoorbaar binnen, dat Pen haar eenige oogenblikken lang niet ontwaarde, +want zijn gezicht was van haar afgewend. Zijn lessenaar was bestrooid met papieren +en op zijn bed lagen er nog meer. Hij beet op een potlood en bedacht rijmen en verbeeldde +zich allerlei dwaze en hartstochtelijke dingen. Hij was Hamlet, die in Ophelia’s graf +sprong; hij was de vreemdeling, die mevrouw Haller in zijne armen nam, de schoone +mevrouw Haller met de gitzwarte lokken over hare schouders golvende. Wanhoop en Byron, +Thomas Moore en de Liefde der Engelen, Waller en Herrick, Béranger en al de minneliederen, +die hij ooit gelezen had, woelden en kookten in het brein van dezen jongen heer, en +hij verkeerde juist in de hevigste vlaag van opgewondenheid, toen zijne moeder hem +kwam bezoeken. +<span class="pageNum" id="pb65">[<a href="#pb65">65</a>]</span></p> +<p>„Arthur,” riep zij met hare zachte zilveren stem, waarbij hij opsprong en zich omkeerde, +eenige papieren greep en die onder zijn hoofdkussen wegstopte. +</p> +<p>„Waarom gaat gij niet slapen, beste jongen?” vroeg zij met een zoet en teeder lachje, +terwijl zij zich op zijn bed nederzette en eene zijner gloeiende handen in de hare +nam. +</p> +<p>Pen zag haar een oogenblik met verwilderde blikken aan, „Ik kon niet slapen,” gaf +hij ten antwoord; „ik – ik was – ik was aan het schrijven.” En daarop, zijne armen +om haar hals slaande, riep hij uit: „O moeder! ik heb haar zoo lief, zoo lief!” Hoe +kon zulk eene teedere ziel als mevrouw Pendennis was, iets anders doen dan hem sussen +en beklagen? De lieve vrouw deed haar best daartoe, en dacht met verwondering en teederheid, +dat het, als het ware, pas gisteren was, dat hij als kind in dat bed lag en zij op +zon- en feestdagen bij hem placht te komen bidden vóór zijn ontwaken. +</p> +<p>Het waren zonder twijfel zeer treffende verzen, ofschoon jufvrouw Fotheringay ze niet +begreep; doch de oude Cos zeide met een knipoogje en veelbeteekenenden vinger tegen +zijn neus: „Berg ze maar bij de andere verzen weg, Milly, mijn schatje. Poldoody’s +gedichten zijn niets daarbij.” En Milly sloot dus de manuscripten weg. +</p> +<p>Toen nu de majoor gekleed en vertoonbaar was, vervoegde hij zich bij mevrouw Pendennis +en ontdekte binnen tien minuten, dat de arme weduwe niet alleen bedroefd was over +het huwelijk, dat Pen in den zin had, maar nog bedroefder bij de gedachte, dat de +knaap er zelf niet over op zijn gemak was en met zijn oom eene heftige woordenwisseling +over die zaak zou hebben. Zij bezwoer majoor Pendennis, om Arthur toch zacht te behandelen. +„Hij draagt het hart zeer hoog en kan geene onvriendelijke woorden verdragen,” gaf +zij te verstaan. „Doctor Portman heeft hem onlangs vrij ruw toegesproken – en ik moet +bekennen onrechtvaardig – want mijn lieve jongen is zoo nauwlettend op zijne eer als +zijne moeder wenschen kan – maar toch schrikte ik van Pen’s antwoord, zoo verontwaardigd +was hij. Bedenk, dat hij thans een man is, en wees heel – heel voorzichtig,” besloot +de weduwe en legde hare fraaie, tengere hand op den arm van den majoor. +</p> +<p>Hij nam die hand, drukte er galant een kus op en zag met verwondering en met eene +minachting, die hij te beleefd was om te toonen, in haar ontsteld gelaat. „<i lang="fr">Bon Dieu!</i>” dacht de oude diplomaat, „de knaap heeft haar reeds bepraat, en zij zou hem eene +vrouw bezorgen gelijk zij hem aan een stuk speelgoed zou helpen, als de jonge heer +er om schreide. Waarom hebben wij geen <i lang="fr">lettres de cachet</i> en geene Bastille voor jongelui van geboorte!” De majoor verkeerde in zulk goed gezelschap, +dat men hem lichtelijk vergeven zal, dat hij de begrippen van een edelman had. Hij +kuste de schuchtere hand der weduwe, drukte die in zijne beide handen en legde ze +weder op tafel met eene der zijne er overheen, terwijl hij glimlachte en haar in de +oogen keek. +</p> +<p>„Beken maar,” sprak hij, „dat gij overlegt hoe gij het met uw geweten overeen kunt +brengen, om den jongen zijn zin te geven.” +</p> +<p>Op die woorden bloosde en ontroerde zij, zooals vrouwen dat gewoon zijn. „Ik geloof, +dat hij zeer ongelukkig is – en ik ben bang –” +</p> +<p>„Om hem tegen te gaan of hem zijn zin te geven?” vroeg de ander, en liet er inwendig +met groote zelfvoldoening op volgen: „Ik mag – zijn, als hij het doen zal!” +<span class="pageNum" id="pb66">[<a href="#pb66">66</a>]</span></p> +<p>„Het is treurig er aan te denken, dat hij zulk eene dwaze, onaangename en noodlottige +minnarij heeft aangeknoopt,” zeide de weduwe, „die niet anders dan nadeelig kan afloopen, +wat er ook het einde van zij.” +</p> +<p>„Maar het einde zal geen huwelijk zijn, zusjelief,” zeide de majoor vastberaden. „Een +Pendennis, het hoofd van zijn huis, zal geen reizende kunstenmaakster uit eene kermistent +trouwen. Neen, neen, wij zullen ons niet met de kermisklanten verzwageren, mevrouw.” +</p> +<p>„Wanneer de verbintenis plotseling afgebroken wordt,” kwam de weduwe er tusschen, +„weet ik niet wat de gevolgen zullen zijn. Ik ken Arthur’s driftigen aard, de innigheid, +waarmee hij lief heeft, zijne diepe droefheid wanneer hij te leur wordt gesteld, en +ik beef voor <i>deze</i> teleurstelling, – als het er toe komen moet. Wezenlijk, het moet hem niet plotseling +treffen.” +</p> +<p>„Mevrouw-lief,” hernam de majoor met een gezicht, dat de diepste meewarigheid moest +uitdrukken, „ik twijfel er niet aan, of Arthur zal verschrikkelijk veel te doorstaan +hebben eer hij dezen kleinen tegenspoed te boven komt. Maar gelooft gij, dat hij de +eenige is, die een dergelijk ongeluk heeft ondervonden?” +</p> +<p>„Neen, waarlijk niet,” antwoordde Helena met neergeslagen oogen want zij dacht aan +hare eigen geschiedenis; zij was op dat oogenblik weer zeventien jaar en zoo rampzalig +mogelijk. +</p> +<p>„Ik zelf,” fluisterde haar schoonbroeder, „heb in mijn jongen tijd zulk eene teleurstelling +ondergaan. Eene jonge dame met vijftien duizend pond, nicht van een graaf, allerliefst +schepseltje; – met een derde van haar geld zou ik in een ommezien promotie gemaakt +hebben en op mijn dertigste jaar luitenant-kolonel geweest zijn; maar het mocht niet +wezen. Ik was maar een arme luitenant; hare ouders kwamen er tusschen, en ik vertrok +naar Indië, waar ik de eer had secretaris bij Lord Buckley te worden toen hij opperbevelhebber +was – zonder haar. Hoe ging het? wij zonden elkaar onze brieven terug en onze haarlokken” +(bij die woorden streek de majoor met de vingers door zijne pruik), „wij leden er +onder – maar wij kwamen het weer te boven. Zij is nu de vrouw van een baronet en heeft +dertien volwassen kinderen; zij is wel is waar veranderd, maar hare dochters herinneren +mij er aan hoe zij er uitzag, en de derde daarvan wordt in de volgende week ten hove +voorgesteld.” +</p> +<p>Helena gaf geen antwoord. Nog altijd dacht zij aan den ouden tijd. Ik geloof, dat, +al wierd men honderd jaar oud, er sommige voorvallen uit onze jeugd zijn, welker herinnering +ons altijd in het verledene zou terugvoeren, en dat Helena aan één daarvan dacht. +</p> +<p>„Denk maar eens aan mijn eigen broeder, lief kind,” vervolgde de majoor op galante +wijze; „hij ondervond zelf, dat weet gij, eene kleine teleurstelling toen hij zich +pas als – als geneeskundige nederzette. Er deed zich eene goede partij op. Jufvrouw +Balls, ik herinner mij den naam nog zeer goed, was de dochter van een apoth – een +geneeskundige met eene zeer groote praktijk, en mijn broeder was in zijn aanzoek bijna +geslaagd. Maar er rezen bezwaren; er volgde eene afwijzing en – ik moet bekennen, +dat hij geen reden had om de teleurstelling, die hem deze hand verschafte, te betreuren,” +eindigde de majoor, terwijl hij nogmaals met wellevendheid Helena’s vingers drukte. +</p> +<p>„Die huwelijken tusschen menschen van zoo verschillenden stand en leeftijd zijn akelige +dingen,” zeide Helena. „Ik heb gezien hoeveel ellende <span class="pageNum" id="pb67">[<a href="#pb67">67</a>]</span>zij teweegbrengen. Laura’s vader, mijn neef, die – die met mij werd groot gebracht,” +voegde zij er op zachten toon bij, „was er een voorbeeld van.” +</p> +<p>„Hoogst onverstandig!” viel de majoor in. „Ik weet voor een man niets pijnlijker dan +eene vrouw te trouwen, die boven hem staat in jaren, of beneden hem in rang. Verbeeld +u eens eene vrouw van lagen stand te huwen en uw huis vol te zien loopen met hare +verwenschte schooierige familie! Verbeeld u eens, dat uwe vrouw eene moeder heeft, +die de <i>h</i>’s weglaat, of Miet zegt in plaats van Maria! Hoe kunt gij haar in fatsoenlijk gezelschap +brengen? Lieve mevrouw Pendennis, ik zal geen namen noemen, maar ik heb mannen in +de beste kringen te Londen de pijnlijkste folteringen zien ondergaan, ik heb gezien, +dat men hen ontweek en dat zij ten eenemale verloren gingen, enkel omdat hunne vrouwen +van zoo gemeene afkomst waren. Wat denkt gij, dat Lady Snapperton verleden jaar op +haar <i lang="fr">déjeuner dansant</i> na het gemaskerd bal deed? Zij duwde Lord Brouncker toe, dat hij zijne dochters kon +meebrengen, of ze zenden mocht onder behoorlijk geleide, maar dat zij Lady Brouncker +niet ontvangen wilde, die de dochter van een drogist, of iets dergelijks was. Goede +hemel, wat zou de onbeduidende smart van eene dadelijke scheiding beteekend hebben, +in vergelijking met de aanhoudende foltering van eene mésalliance en omgang met gemeene +lui?” +</p> +<p>„Zeker niet veel,” antwoordde Helena, half geneigd om te lachen, maar die aanvechting +onderdrukkende, omdat zij zich herinnerde hoe verbazend veel ontzag haar overleden +echtgenoot altijd voor majoor Pendennis en zijne geschiedenissen uit de groote wereld +aan den dag had gelegd. +</p> +<p>„Verder is dit verwenschte vrouwmensch tien jaar ouder dan die onnoozele jonge schavuit +van een Arthur. Wat gebeurt er in zulke gevallen, mevrouw-lief? Ik schroom niet u +te zeggen, nu wij alleen zijn, dat ellende, hopelooze ellende daarvan in de hoogste +standen der maatschappij het gevolg is. Let eens op als Lord Clodworthy eene kamer +binnentreedt met zijne vrouw – wel, goede hemel, men zou haar voor zijne moeder aanzien! +Wat is er gebeurd tusschen Lord en Lady Willowbank, van wie het algemeen bekend is, +dat zij uit liefde gehuwd zijn? Hij heeft haar reeds tweemaal afgesneden, nadat zij +zich uit jaloerschheid op mademoiselle de Sainte Cunegonde, de danseres, opgehangen +had, en let eens op mijne woorden, goede hemel, dat er een dag zal komen, dat hij +de oude vrouw <i>niet</i> afsnijdt! Neen, mevrouwlief, gij verkeert niet in de wereld, maar ik wel; gij zijt +een weinigje romanesk en sentimenteel (dat weet gij ook wel – vrouwen met zulke mooie +groote oogen zijn het altijd); laat die zaak maar aan mijne ondervinding over. Die +vrouw trouwen! Een knaap van achttien met eene actrice van dertig – bah! bah! – hij +zou evengoed kunnen rondzien in de keuken en de meid trouwen!” +</p> +<p>„Ik weet hoe ongelukkig overhaaste engagementen zijn,” zuchtte Helena. Daar zij in +den loop van het medegedeelde gesprek niet minder dan driemaal hierop gezinspeeld +heeft; daar zij zoo doordrongen schijnt van het nadeelige van lange engagementen en +ongelijke huwelijken, en daar hetgeen wij gaan mededeelen datgeen zal ophelderen, +waarnaar misschien sommigen nieuwsgierig zijn, namelijk wie de kleine Laura is, die +reeds meer dan eens voor ons verscheen, zoo zat het niet ongepast zijn dit in een +nieuw hoofdstuk te behandelen. +<span class="pageNum" id="pb68">[<a href="#pb68">68</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ACHTSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin Pen aan de deur moet wachten, totdat de lezer onderricht is wie de kleine Laura +was.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er was dan eens een jong heer aan de hoogeschool te Cambridge, die de groote vacantie +kwam doorbrengen in het dorp, waar Helena Thistlewood met hare moeder, de weduwe van +den voor Kopenhagen gesneuvelden luitenant; woonde. Deze heer, de eerwaarde Francis +Bell, had mevrouw Thistlewood tot tante en was dus een volle neef van Helena, zoodat +het zeer natuurlijk was, dat hij zijn intrek bij zijne tante nam, die op een zeer +bescheiden voet leefde, en daar bracht hij de groote vacantie door, terwijl hij les +bleef geven aan drie of vier studenten, die hem naar het dorp vergezeld hadden. Mijnheer +Bell was „<i lang="en">fellow</i>” van een der collegiën en ging aan de academie voor een zeer geleerd man en bekwaam +onderwijzer door. +</p> +<p>De beide vrouwen begrepen, dat de eerwaarde heer geëngageerd was en slechts op eene +predikantsplaats, die zijn Collegie hem verschaffen zou, wachtte om zijn woord gestand +te doen. Zijne verloofde was de dochter van een ander predikant, die in vroegere jaren +Bell’s onderwijzer was geweest. Toen Bell nog onder het dak van mijnheer Coacher vertoefde +en een knaap van slechts zeventien of achttien jaar was, had hij zich in jeugdig vuur +aan de voeten van jufvrouw Martha Coacher geworpen, die hij in den tuin erwten hielp +plukken. Voor haar en de erwten op de knieën liggende, had hij zich tot eeuwige liefde +verbonden. +</p> +<p>Mevrouw Coacher was vele jaren ouder dan de jonge heer, en reeds had menige teleurstelling +op het gebied der liefde haar hart verscheurd. Niet minder dan drie leerlingen van +haar vader hadden met hare jeugdige genegenheid den draak gestoken. De dorpsapotheker +had haar op eene schandelijke wijze bedrogen. De dragonder-officier, met wien zij +zoo ontelbaar veel keeren gedanst had gedurende den zaligen tijd, dien zij met hare +jichtige grootmama te Bath had doorgebracht, had op zekeren dag vlug de teugels van +zijn paard aangehaald en was heen gegaloppeerd om nooit terug te komen. Kan het verwondering +baren, dat het hart van Martha Coacher, door zoovele pijlen van ondankbaarheid gewond, +smachtte om ergens rust te vinden? Zeer vriendelijk en goedaardig luisterde zij naar +de voorstellen van den linkschen, galanten, eerlijken knaap, en toen hij uitgesproken +had, riep zij: „Heere! Bell, gij zijt nog veel te jong om aan zoo iets te denken,” +maar gaf hem toch te kennen, dat zij het van haar kant ook in haar maagdelijken boezem +zou overwegen. Zij kon mijnheer Bell niet naar hare mama verwijzen, want mijnheer +Coacher was weduwnaar en kon, daar hij altijd in zijne boeken verdiept zat, natuurlijk +de zorg voor zulk een broos en zonderling voorwerp als een dameshart niet op zich +nemen, zoodat Martha zelve maar daarop letten moest. +</p> +<p>Eene lok van haar haar, met een blauw lintje samengebonden, maakte aan den overgelukkigen +Bell den uitslag van de inwendige overlegging der Vestaalsche maagd kenbaar. Reeds +driemaal te voren had zij eene van hare kastanjebruine lokken afgeknipt en weggegeven. +De bezitters van die panden waren trouweloos geworden, maar het haar was weer aangegroeid; +en Martha had wel reden, toen zij dit minnepand aan den <span class="pageNum" id="pb69">[<a href="#pb69">69</a>]</span>onnoozelen jongen overhandigde, er bij te voegen, dat de mannen bedriegers waren. +</p> +<p>Nommer 6 maakte echter eene uitzondering op de vorige engagementen: Francis Bell was +de trouwste der minnaars. Toen het tijd voor hem werd om naar de academie te gaan +en het dus noodig was mijnheer Coacher met de beraamde schikkingen bekend te maken, +riep de predikant uit: „Mijn hemel! ik had niet het minste vermoeden van zoo iets,” +hetgeen ook zeer waarschijnlijk was, want hij was er driemaal te voren juist op dezelfde +wijze ingeloopen; en zoo ging Francis naar de academie met het voornemen om lauweren +te behalen, ten einde die aan de voeten zijner geliefde Martha neer te leggen. +</p> +<p>De prijs, dien hij in het vooruitzicht had, spoorde hem tot ongeloofelijken ijver +aan. Na elken studietermijn kwam er bericht van de eerbewijzen, die hem ten deel gevallen +waren. Hij zond de boeken, die hij als prijzen voor zijne opstellen gekregen had, +aan den ouden Coacher, en den zilveren beker, dien hij behaalde bij den wedstrijd +in de welsprekendheid, aan Martha. Op den behoorlijken tijd nam hij eene der eerste +plaatsen onder de verdienstelijkste candidaten in en was hij „<i lang="en">fellow</i>” van zijn collegie; en bij al die omstandigheden onderhield hij eene drukke en teedere +briefwisseling met mejufvrouw Coacher, aan wier invloed hij, misschien niet zonder +reden, de zegepralen toeschreef, die hij behaald had. +</p> +<p>Op het tijdstip echter toen de eerwaarde heer Bell, meester in de vrije kunsten en +„<i lang="en">fellow</i>” en onderwijzer van zijn collegie, zes en twintig jaar oud was, wilde het geval, +dat jufvrouw Coacher vier en dertig jaar telde, en hare bekoorlijkheden, manieren +en humeur hadden ook geene verbetering ondergaan sedert dien zonnigen dag in den lentetijd +des levens, toen hij haar in den tuin erwten had zien plukken. Toen hij zijne graden +behaald had, verflauwde hij in zijne studiën, en misschien was zijn oordeel en smaak +ook iets veranderd. De zonneschijn van het erwtenbed had Martha verlaten, en de arme +Bell vond zich verloofd – en dat verbond in duizend brieven met zijne hand bekrachtigd +– aan eene ruwe, twistzieke, onbekoorlijke, ongemanierde vrouw van middelbaren leeftijd. +</p> +<p>Het was ten gevolge van een der vele twisten (waarin Martha’s welsprekendheid uitblonk, +– waarom zij zich dan ook dikwijls dat genoegen vergunde), dat Francis weigerde zijne +leerlingen naar Bearlender’s Green mee te nemen, waar mijnheer Coacher zijne pastorie +had en Bell gewoon was den zomer door te brengen. Hij kwam op den inval zijne vacantie +te gaan slijten in het dorp bij zijne tante, die hij in verscheidene jaren niet gezien +had, – eigenlijk niet sedert Helena als een klein meisje op zijne knie placht te zitten. +Hij kwam dus over en nam zijn intrek bij haar. Helena was nu tot eene schoone jonkvrouw +opgewassen. Neef en nicht waren bijna vier maanden, van Juni tot October, in elkanders +gezelschap. Zij wandelden in de zomeravonden, ontmoetten elkander op den vroegen morgen +en lazen uit hetzelfde boek, als de oude dame des avonds bij het kaarslicht zat te +dutten. Wat de kleine Helena wist, had Frans haar geleerd. Zij zong voor hem. Zij +schonk hem haar argeloos hart. Zijne gansche geschiedenis was haar bekend. Hij had +er immers geen geheim van gemaakt, maar het afbeeldsel der vrouw, met welke hij verloofd +was, laten zien, en tevens – met een blos – hare hardvochtige, scherpe, wreede brieven? +De tijd snelde voort, <span class="pageNum" id="pb70">[<a href="#pb70">70</a>]</span>elken dag waren zij gelukkiger en gevoelden zij zich nauwer tot elkander getrokken, +elke dag deed meer vriendelijkheid, vertrouwelijkheid, medelijden ontstaan. Eindelijk +kwam er een morgen in October, toen Francis naar de academie moest terugkeeren, en +het arme meisje gevoelde, dat haar teeder hart hem vergezelde. +</p> +<p>Ook Frans ontwaakte uit den heerlijken droom, om de afschuwelijke werkelijkheid zijner +eigen smart weer te gevoelen. Hij trok en rukte aan de keten, die hem bond. De wensch +om die te breken en weer vrij te zijn bracht hem bijna tot waanzin. Zou hij alles +bekennen, zijne spaarpenningen overlaten aan de vrouw, met wie hij verloofd was, en +haar verzoeken hem te ontslaan? Er was nog tijd en hij schoof het dus op de lange +baan. Misschien zou hij nog in jaren geene predikantsplaats bekomen. Neef en nicht +bleven droevige maar hartelijke brieven wisselen, terwijl de verloofde, in eene stuursche, +jaloersche en misnoegde stemming, zich bitter, en met reden, over de verandering in +den toon van haar Francis beklaagde. +</p> +<p>Eindelijk kwamen de zaken tot eene crisis en werd de nieuwe verbintenis ontdekt. Francis +bekende het, deed geene moeite om het te verbloemen, bestrafte Martha over haar slecht +humeur en haar heerschzuchtigen zin en verweet haar, wat nog het ergst van alles was, +hare onbeschaafdheid en hare jaren. +</p> +<p>Haar antwoord luidde, dat zij zijne brieven, indien hij zijn woord niet hield, bij +elke rechtbank in het rijk zou aanbrengen – brieven, waarin hij haar tienduizendmaal +trouw gezworen had; en dat zij, na hem als een meineedige en verrader ten toon gesteld +te hebben, zich zelve van het leven zou berooven. +</p> +<p>Frans had nog één onderhoud met Helena, die intusschen hare moeder verloren had en +nu gezelschapsdame bij de oude Lady Pontypool was, – een onderhoud, waarin besloten +werd, dat hij zijn plicht moest doen: met andere woorden, dat hij woord moest houden, +dat hij eene schuld moest betalen, die hem door een woekeraar afgedwongen werd, dat +twee brave menschen rampzalig moesten gemaakt worden. Dit beschouwden die twee als +hun plicht, en daarop scheidden zij. +</p> +<p>De predikantsplaats viel hem maar al te spoedig ten deel, maar desniettemin was Frans +Bell reeds grijs en afgeleefd toen hij in zijn ambt bevestigd werd. Helena schreef +hem bij zijn huwelijk een brief, beginnende: „Lieve neef,” en eindigende: „Altijd +de uwe.” De andere brieven en de lok van zijn haar – met uitzondering van een heel +klein vlokje – zond zij hem terug. Dat vlokje lag in haar lessenaar, toen zij met +den majoor zat te spreken. +</p> +<p>Bell bracht drie af vier jaar op zijne standplaats door, toen het predikantsambt op +Coventry-eiland openviel, waarom hij onder de hand aanzoek deed. Hij werd inderdaad +benoemd, en toen hij zijne aanstelling aan zijne vrouw meedeelde, had zij er veel +tegen, gelijk tegen alles. Op bitteren toon verklaarde hij, dat hij haar ook liefst +niet meenam, en nu ging zij mee. Bell vertrok ten tijde van gouverneur Crawley en +stond met dien heer in zijne latere jaren op zeer vertrouwelijken voet. Het was op +Coventry-eiland, jaren na zijn huwelijk en vijf jaar nadat hij de geboorte van Helena’s +zoon vernomen had, dat zijne eigen dochter geboren werd. +</p> +<p>Zij was geen dochter van de eerste mevrouw Bell, die aan de inheemsche koortsen van +het eiland overleden was, zeer kort nadat Helena <span class="pageNum" id="pb71">[<a href="#pb71">71</a>]</span>Pendennis en haar echtgenoot (dien Helena met al het voorgevallene bekend gemaakt +had) de geboorte van hun kind aan Bell gemeld hadden. „Ik was te oud, niet waar?” +zeide mevrouw Bell de eerste. „Ik was te oud, en kon in hare schaduw niet staan, niet +waar? Maar ik trouwde u toch, mijnheer Bell, en belette u, <i>haar</i> te trouwen!” en daarop stierf zij. Bell huwde vervolgens eene dame uit de kolonie, +die hij van harte liefhad. Maar het was niet voorbeschikt, dat hij gelukkig in zijne +liefde zou zijn, en toen deze vrouw in het kraambed stierf, bezweek Bell er ook onder, +en zond het kleine meisje naar Helena Pendennis en haar man, met de bede op zijne +stervende lippen, dat zij zich haar zouden aantrekken. +</p> +<p>Het schaapje kwam in rouwkleederen, in gezelschap van hare min, eene soldatenvrouw, +van Bristol op Fairoaks, – dus niet heel ver, – en weende bitter bij het scheiden +van hare voedster. Maar onder Helena’s moederlijke zorgen hield het verdriet van het +kind spoedig op. +</p> +<p>Zij droeg aan haar hals een medaillon met haar, dat Helena, o hoeveel jaren geleden! +den armen Francis geschonken had, die nu reeds dood was en begraven. Dit kind was +al wat er van hem overbleef, en Helena verzorgde, gelijk men van zulk eene teedere +ziel verwachten mocht, met volle liefde de kleine, die hij haar opgedragen had. Het +meisje heette, volgens den brief van den stervenden man, Helena Laura, maar John Pendennis +was, ofschoon hij het toevertrouwde pand aanvaardde, altijd eenigszins jaloersch op +de wees, en gelastte met een somber gelaat, dat zij bij den naam van hare eigen moeder +genoemd moest worden, en niet bij den eersten der beide namen, die haar vader haar +gegeven had. Zij was tot het laatste toe bevreesd voor mijnheer Pendennis; en eerst +toen haar echtgenoot ten grave gedaald was, durfde Helena ongedwongen toegeven aan +de teedere liefde, die zij het meisje toedroeg. +</p> +<p>Op zoodanige wijze werd Laura Bell de dochter van mevrouw Pendennis. Noch haar man, +noch diens broeder de majoor, zagen gunstig op het kind neer. Den eersten herinnerde +zij aan omstandigheden in het leven zijner vrouw, die hij zich moest getroosten, maar +die hij veel liever had willen vergeten; en met welke oogen kon de majoor haar aanzien? +Zij was niet verwant aan zijn eigen geslacht, noch aan eenigen edelman in het gansche +rijk, terwijl zij voor haar gansche fortuin niet meer dan een paar duizend pond bezat. +</p> +<p>En nu mag mijnheer Pen binnenkomen, die al dezen tijd heeft staan wachten. +</p> +<p>Na zijne zenuwen verstaald en zich buiten de deur op de ontmoeting voorbereid te hebben, +trad hij binnen met het vaste plan om zijn geduchten oom het hoofd te bieden. Hij +had zich ingeprent, dat het een vreeselijke strijd zou zijn, en had besloten zich +met al den moed en al de waardigheid der vermaarde familie, waarvan hij de vertegenwoordiger +was, er doorheen te slaan. Hij wierp dus de deur open en trad met eene zooveel mogelijk +barsche en krijgshaftige uitdrukking op zijn gelaat binnen, als het ware in harnas +gedost, met gevelde lans en wapperende pluimen, en met een blik op zijne tegenpartij +alsof hij zeggen wilde: „Val aan! – ik wacht u af!” +</p> +<p>Toen de oude wereldman de houding van den knaap opmerkte, kon hij een grijns over +diens onnoozele deftigheid nauwelijks weerhouden. Majoor Pendennis had van zijn kant +ook het terrein opgenomen; en daar <span class="pageNum" id="pb72">[<a href="#pb72">72</a>]</span>hij bevond, dat de weduwe reeds half op de hand van den vijand was en hij wel begreep, +dat bedreigingen en tragische vertoogen geen invloed zouden hebben op den knaap, die +onverzettelijk koppig en akelig ernstig wilde wezen, zag de majoor dadelijk van den +toon van gezag af, stak met het welwillendste en natuurlijkste lachje aan Pen de hand +toe, drukte vroolijk de lijdelijke vingers van den knaap en zeide: „Kom, Pen, mijn +jongen, vertel er ons nu eens alles van!” +</p> +<p>Helena was opgetogen over de edelmoedigheid en toegeeflijkheid van den majoor. De +arme Pen daarentegen was er geheel van onthutst en uit het veld geslagen, want zijne +zenuwen waren opgeschroefd voor een treurspel en hij gevoelde nu, dat zijne <i lang="fr">grande entrée</i> geheel mislukt en belachelijk was. Hij bloosde en beefde van gekwetste ijdelheid +en radeloosheid. Hij verkeerde in het grootste gevaar om in schreien uit te barsten. +„Ik – ik – ik heb zoo pas gehoord, dat gij hier waart,” zeide hij: „het is nu – nu +– zeker zeer druk in de stad?” +</p> +<p>Terwijl Pen ternauwernood de tranen onderdrukken kon, had de majoor de grootste moeite +om het niet uit te schateren. Hij draaide zich om en wierp vlug een comischen blik +op mevrouw Pendennis, die ook gevoelde, dat het een even bespottelijk als sentimenteel +tooneel was. En daar zij niets te zeggen had, ging zij naar mijnheer Pen en kuste +hem. Het is zeer waarschijnlijk, dat de knaap ook week werd, als het hem inviel hoe +lief zij hem had en hoe gaarne zij al zijne wenschen vervulde. +</p> +<p>„Wat een paar dwazen zijn dat toch!” dacht de oude voogd. „Als ik niet overgekomen +was, zou zij in staatsie uitgereden zijn om de familie der jonge dame een bezoek te +brengen en het meisje haar zegen te geven.” +</p> +<p>„Kom, kom!” sprak hij en zag nog altijd met een grijns het tweetal aan, „wij moeten +zoo weinig mogelijk aan onze aandoeningen toegeven. Kom, Pen, mijn beste jongen, vertel +ons maar de geheele geschiedenis eens.” +</p> +<p>Pen nam dadelijk zijne tragische en heldhaftige houding weer aan. „De geschiedenis +is gelijk ik die reeds aan u geschreven heb, oom. Ik heb kennis gemaakt met eene allerschoonste +en allerdeugdzaamste dame, van eene hoogst aanzienlijke familie, ofschoon in bekrompen +omstandigheden; ik heb de vrouw gevonden, waarvan ik weet, dat het geluk van mijn +leven afhangt; ik gevoel, dat ik nooit, – neen, nooit aan eene andere vrouw dan haar +zal kunnen denken. Ik weet, dat ik verschil van leeftijd en andere hinderpalen op +mijn weg ontmoet. Maar mijne liefde is zoo groot, dat ik gevoel, dat ik ze alle kan +overwinnen; – dat wij er beiden toe in staat zijn; en zij heeft toegestemd haar lot +met het mijne te verbinden, en mijn hart en mijn vermogen te aanvaarden.” +</p> +<p>„Hoeveel bedraagt dat, beste jongen?” vroeg de majoor. „Heeft iemand u geld nagelaten? +Ik weet althans niet, dat gij een duit in de wereld hebt.” +</p> +<p>„Gij weet, dat al het mijne het zijne is,” riep mevrouw Pendennis uit. +</p> +<p>„Hemeltje-lief, zwijg, mevrouw!” had de voogd wel willen zeggen, maar hij bedwong +zich, hoewel niet zonder moeite. „Zeker, zeker,” zeide hij dus, „Gij zoudt alles voor +hem opofferen. Dat weet iedereen. Maar het is dan toch in ieder geval <i>uw</i> fortuin, dat Pen aan de jonge dame aanbiedt, en die hij op zijn achttiende jaar in +bezit wenscht te nemen.” +<span class="pageNum" id="pb73">[<a href="#pb73">73</a>]</span></p> +<p>„Ik weet, dat moeder alles voor mij over heeft,” zeide Pen, met een tamelijk onthutst +gezicht. +</p> +<p>„Ja wel, beste jongen, maar bij alles moet men zijn verstand raadplegen. Als uwe moeder +het huis houdt, is het niet anders dan billijk, dat zij haar eigen gezelschap kiest. +Als gij haar huis terwijl zij leeft wegschenkt en hare gelden bij den bankier op uw +naam laat overschrijven ten voordeele van jufvrouw Dings – jufvrouw Costigan, – hadt +gij mijne zuster toch wel als eene der voornaamste van de betrokkene partijen mogen +raadplegen. Gij ziet, ik spreek met u zonder eenige boosheid of zonder het gezag te +gebruiken, dat de wet en uw vaders testament mij nog voor de drie volgende jaren toekennen +– maar als de eene man van de wereld tegen den ander, – en dan vraag ik u, of gij +denkt, dat gij, omdat gij alles wat gij wilt met uwe moeder doen kunt, ook het <i>recht</i> hebt om dat te doen? Zou het, daar gij van haar afhankelijk zijt, niet passender +geweest zijn een weinig te wachten eer gij dien stap deedt, en haar ten minste de +beleefdheid te bewijzen om hare toestemming te vragen?” +</p> +<p>Pen liet het hoofd hangen en begon een flauw vermoeden te krijgen, dat het bedrijf, +waarop hij zich verhoovaardigd had als op een hoogst romanesk en edelmoedig voorbeeld +van onbaatzuchtige genegenheid, misschien eene zeer zelfzuchtige en onbekookte dwaasheid +was. +</p> +<p>„Ik deed het in een oogenblik van opgewondenheid,” stamelde Pen; „ik wist niet recht +wat ik zeide of deed” (en in dit opzicht sprak hij volkomen de waarheid). „Maar nu +is het gezegd, en ik blijf er bij. Neen, ik kan noch wil het herroepen. Ik wil liever +sterven dan dat te doen. En ik – ik wil mijne moeder niet tot last wezen,” ging hij +voort. „Ik wil voor mij zelven werken. Ik zal op het tooneel gaan en met haar optreden. +Zij – zij verzekert mij, dat ik er zeer goed zou voldoen.” +</p> +<p>„Maar zal zij u op die voorwaarden willen nemen?” voegde de majoor er tusschen in. +„Let wel, dat ik niet zeg, dat jufvrouw Costigan niet de onbaatzuchtigste aller vrouwen +zou zijn; maar gelooft gij niet, oprecht gesproken, dat uwe positie als jongmensch +van oude afkomst en tamelijke vooruitzichten, voor een gedeelte de reden is, waarom +uw aanzoek haar welkom is?” +</p> +<p>„Ik zou liever sterven, dan mijne trouw aan haar te verbreken,” zeide Pen, terwijl +hij de vuisten balde en rood werd. +</p> +<p>„Wie vergt dat van u, vriendje-lief?” gaf de onverstoorbare voogd ten antwoord. „Natuurlijk +breekt geen gentleman zijn woord, wanneer hij het uit vrijen wil gegeven heeft. Maar +in ieder geval hebt gij zoo’n haast niet. Gij zijt iets aan uwe moeder, iets aan uwe +familie, iets aan mij, als den gemachtigde van uw vader, verschuldigd.” +</p> +<p>„O, natuurlijk,” zeide Pen, die zich min of meer verlicht gevoelde. +</p> +<p>„Nu, Arthur, wilt gij, daar gij uw woord aan haar verpand hebt, ons ook niet eene +belofte doen?” +</p> +<p>„En dat is?” vroeg Arthur. +</p> +<p>„Dat gij geen geheim huwelijk zult sluiten – dat gij geen uitstapje naar Schotland +zult doen, begrijpt ge?” +</p> +<p>„Dat zou eene laagheid zijn,” merkte Helena aan; „en Pen heeft zijne moeder nog nooit +bedrogen.” +</p> +<p>Pen liet andermaal het hoofd hangen en zijne oogen stonden vol tranen van schaamte. +Was niet deze heele intrigue eene laagheid tegenover <span class="pageNum" id="pb74">[<a href="#pb74">74</a>]</span>dat liefderijke en goedgeloovige schepseltje geweest, dat bereid was alles om zijnentwil +af te staan? Hij gaf zijn oom de hand. +</p> +<p>„Neen, oom, – op mijn woord van eer als gentleman.” zeide hij. „Ik zal nimmer zonder +mijn moeders toestemming trouwen!” en terwijl hij op Helena een laatsten helderen +blik vol vertrouwen en hartelijkheid wierp, verliet hij het vertrek om zich naar zijne +eigen kamer te begeven. +</p> +<p>„Het is een engel, het is een engel!” riep zijne moeder in eene van hare gewone vlagen +van vervoering uit. +</p> +<p>„Hij komt van een goeden stam, mevrouw,” zeide haar schoonbroeder, „van een goeden +stam van weerskanten.” De majoor was ten hoogste verheugd over den uitslag van zijn +diplomatisch gedrag, en wel in die mate, dat hij andermaal de toppen van mevrouw Pendennis +handschoenen aan zijne lippen drukte en den korten, mannelijken, oprechten toon, waarmede +hij tegen den knaap gesproken had, liet varen, en een zeker brouwen aannam, dat hem +altijd kenmerkte wanneer hij zich geaffecteerd en voornaam voordeed. +</p> +<p>„Zusje-lief,” zeide hij op zijn wellevendsten toon, „ik geloof, dat het zeer goed +was dat ik overkwam, en ik vlei mij, dat die laatste <i>botte</i> niet onverdienstelijk was. Ik zal u zeggen, hoe ik op het denkbeeld kwam. Drie jaar +geleden liet mijne waarde vriendin Lady Ferrybridge mij roepen; zij verkeerde in de +grootste ongerustheid omtrent haar zoon Gretna, wiens geschiedenis gij u wel herinnert, +en bezwoer mij, dat ik mijn invloed zou aanwenden bij dien jongen heer, die in eene +<i lang="fr">affaire de coeur</i> met de dochter van een Schotschen dominé, zekere jufvrouw Mac Toddy, gewikkeld was. +Ik smeekte en trachtte langs minnelijken weg mijn doel te bereiken; maar Lord Ferrybridge +van zijn kant was woedend en ging ruw te werk. Gretna was norsch en stil, zoodat zijne +ouders dachten, dat zij de overhand behouden hadden. Maar wat was het geval, mevrouw-lief? +De jongelui waren al drie maanden lang getrouwd, eer Lord Ferrybridge er de lucht +van had gekregen. Dat is de reden, waarom ik Pen die belofte afperste.” +</p> +<p>„Arthur zou nooit zoo iets gedaan hebben,” zeide mevrouw Pendennis. +</p> +<p>„Hij <i>heeft</i> het althans niet gedaan, dat is één troost,” antwoordde haar schoonbroeder. +</p> +<p>Majoor Pendennis, die een scherpzinnig en bezadigd man van de wereld was, drong bij +den armen Pen op het oogenblik niet verder aan, maar wilde het beste van den tijd +hopen, en verwachtte, dat de oogen van den jonkman eerlang genoegzaam zouden opengaan, +om de dwaasheid in te zien, waaraan hij zich had schuldig gemaakt. En toen hij bespeurd +had hoe gevoelig de knaap op het punt van eer was, werkte hij met groote bekwaamheid +op dat fijne gevoel. – Als zij na het diner hun glas wijn zaten te drinken, hield +hij Pen de noodzakelijkheid van de volkomenste oprechtheid en openhartigheid bij al +zijne handelingen voor oogen en drukte hem op het hart, dat hij zijn omgang met zijne +belangwekkende vriendin (gelijk de majoor jufvrouw Fotheringay zeer beleefd noemde) +alleen met voorkennis, zoo niet met goedkeuring, van mevrouw Pendennis zou voortzetten. +„In ieder geval, Pen,” zeide de majoor met eene natuurlijkheid en rondheid, die den +jonkman niet mishaagden en te gelijk de oogmerken van den onderhandelaar bevorderden, +„moet gij in gedachte houden, dat gij u zelven wegwerpt. Uwe moeder zal zich misschien +uw huwelijk getroosten, gelijk zij zich alles getroosten <span class="pageNum" id="pb75">[<a href="#pb75">75</a>]</span>zou wat gij begeeren mocht, indien gij er maar lang genoeg om aanhieldt; maar wees +zeker, dat het haar nooit genoegen kan doen. Gij haalt eene jonge vrouw van de planken +van een plattelandstooneel en geeft haar de voorkeur, want dat is het geval, boven +eene der achtenswaardigste dames in Engeland. En uwe moeder zal zich aan uwe keus +onderwerpen, maar gij kunt toch niet verwachten, dat zij zich daarin gelukkig zal +gevoelen. Ik heb mij dikwijls verbeeld, <i lang="fr">entre nous</i>, dat mijne zuster een huwelijk tusschen u en hare kleine pupil – Flora, Laura, hoe +heet zij ook? – op het oog had, en ik had mij altijd voorgenomen, zoover mijn gering +vermogen strekte, zulk een huwelijk tegen te houden. Voor zooveel ik weet, bezit dat +kind niet meer dan twee duizend pond. Alleen door de uiterste zuinigheid en overleg +kan mijne zuster voor eene fatsoenlijke huishouding en voor uwe verschijning en opvoeding +als gentleman zorgen; en ik wil u wel bekennen, dat ik andere en betere dingen met +u voorhad. Met uw naam en geboorte, mijnheer; met uwe talenten, die ik vooronderstel, +dat niet al te gering zijn; met de vrienden, die ik de eer heb te bezitten, zou ik +u uitmuntend hebben kunnen helpen, – een bijzonder goeden stand kunnen verschaffen +voor een jonkman van zulke uiterst geringe middelen, en ik had gehoopt, dat ik u ten +minste eene poging zou hebben zien doen, om onzen naam in zijn luister te herstellen. +Uw moeders weekhartigheid heeft een dier vooruitzichten verijdeld; anders hadt gij +generaal kunnen worden, gelijk onze dappere voorvader, die bij Ramillies en Malplaquet +streed. Ik had nog een ander plan gevormd; mijn uitmuntende en toegenegen vriend Lord +Bagwig, die veel voor mij overheeft, zou, ik twijfel er niet aan, u wel hebben willen +toevoegen aan zijn gezantschap naar Pumpernickel, en dan hadt gij in de diplomatische +loopbaan kunnen vooruitkomen. Maar vergeef mij, dat ik weder op dat onderwerp kom; +hoe kan iemand een jongmensch van achttien jaar van dienst zijn, die eene vrouw van +dertig wil trouwen, eene vrouw, die hij uit eene kermiskraam gehaald heeft? of neen, +geen kraam – eene loods. Die loopbaan is u voor goed ontzegd. ’s Lands dienst is voor +u gesloten, en de fatsoenlijke wereld ook. Gij ziet, beste vriend, waartoe gij u zelven +brengt. Misschien kunt gij in eene rechtsgeleerde loopbaan nog slagen, waarin ik vernomen +heb, dat mannen van talent soms hunne keukenmeid trouwen; maar in geen ander vak. +Of gij kunt u hier vestigen, en hier, <i lang="fr">mon Dieu!</i> voor altijd blijven leven” (en dit zeide de majoor met een moedeloos schouderophalen, +terwijl hij met onuitsprekelijke voorliefde aan Pall Mall dacht), „waar uwe moeder +de aanstaande mevrouw Arthur met de meeste welwillendheid ontvangen zal; waar de fatsoenlijke +lui van het graafschap u niet zullen komen bezoeken; en waar ik, bij den hemel, mijnheer, +zelf huiverig zal zijn u een bezoek te brengen, want ik spreek zooals ik het meen, +en ik wil u wel bekennen, dat ik liefst gentlemen tot vrienden heb; waar ge zult moeten +omgaan met grogdrinkende boeren en uw leven voortslepen als de jonge man van eene +oude vrouw, die, zoo zij uwe moeder het leven niet verbittert, die dame althans hare +positie in de maatschappij zal doen verliezen, en haar met zich naar beneden zal slepen +in dien twijfelachtigen stand van menschen, waaronder gij onvermijdelijk vervallen +zult. Het is eene zaak, die mij niet aangaat, waarde heer. Ik ben niet boos. Uw val +zal mij niet verder deren, dan dat hij de hoop vernietigt, die ik koesterde, om mijne +familie nog eenmaal hare plaats in de <span class="pageNum" id="pb76">[<a href="#pb76">76</a>]</span>wereld te zien hernemen. Alleen gij zelf en uwe moeder zult geruïneerd zijn. En ik +beklaag u beiden uit den grond van mijn hart. Reik den wijn eens aan; die is van een +partijtje, dat ik aan uw armen vader heb gezonden; ik herinner mij, dat ik het gekocht +heb op de veiling der nalatenschap van den armen Lord Levant. Maar daar gij u verbonden +hebt,” vervolgde de majoor, den wijn aandachtig proevende, „zult gij natuurlijk doen +wat u als man van eer betaamt, hoe nadeelig dat ook voor u uitvallen moge. Beloof +ons echter, beste jongen, hetgeen ik begonnen ben u te verzoeken, dat er niets in +het geheim zal geschieden, dat gij uwe studiën zult voortzetten en dat gij alleen +met voegzame tusschenpoozen uwe belangwekkende vriendin bezoeken zult. Schrijft gij +haar veel?” +</p> +<p>Pen bloosde toen hij antwoordde, dat hij haar inderdaad had geschreven. +</p> +<p>„Zeker verzen, hè, zoowel als proza? Ik deed vroeger zelf aan verzen. Ik herinner +mij, dat, toen ik pas officier was geworden, ik verzen voor mijne kameraden in het +regiment placht te schrijven, en ik heb vrij aardige dingen voor den dag gebracht. +Ik sprak met mijn ouden vriend generaal Hobbler over eenige regels, die ik in 1806 +voor hem op het papier wierp toen wij aan de Kaap waren, en, bij den hemel, hij kon +zich nog elken regel herinneren; want de oude schelm had ze ik weet niet hoeveel maal +gebruikt en er zich zelfs van bediend jegens mevrouw Hobbler, mijnheer, – die hem +zestig duizend pond aanbracht. Gij hebt zeker ook wel verzen gemaakt, hé, Pen?” +</p> +<p>Pen bloosde weer en zeide ja; hij had verzen gemaakt. +</p> +<p>„En antwoordt de schoone in dichtmaat of in proza?” vroeg de majoor, terwijl hij zijn +neef met eene zeer snaaksche uitdrukking aanzag, alsof hij zeggen wilde: „O Mozes +en Groene Brillen!<a class="noteRef" id="xd33e1181src" href="#xd33e1181" title="Ga naar noot 1.">1</a> wat is die knaap een uil!” +</p> +<p>Pen bloosde andermaal. Zij had geschreven, bekende de jeugdige minnaar, doch niet +in verzen, en daarbij gaf hij zijn borstzak eene neep, met den linkerarm, hetgeen +de majoor, als naar gewoonte, opmerkte. +</p> +<p>„Daar hebt gij de brieven, zie ik,” zeide de oude krijgsman, Pen toeknikkende en op +zijne eigen borst wijzende (die door den kleermaker Stultz dapper gewatteerd was). +„Dat zult gij mij niet tegenspreken. Ik zou een dubbeltje geven, om ze te zien.” +</p> +<p>„Wel,” zeide Pen, de steeltjes van de aardbeziën tusschen zijne vingers rollende, +„ik – ik –,” maar die volzin werd niet voltooid, want Pen keek zoo comisch en verlegen +terwijl de majoor hem aanzag, dat deze zich niet langer ernstig kon houden, maar in +eene lachbui schoot, waarmee Pen eene minuut later verplicht was in te stemmen, omdat +hij het ook moest uitschateren. +</p> +<p>Hierna traden zij in eene bijzonder goede luim in mevrouw Pendennis’ gezelschapskamer. +Het deed haar goed, hun lachen te hooren toen zij de vestibule doorgingen. +</p> +<p>„Slimme guit!” zeide de majoor, met den arm op Pen’s schouder en gaf een schalkschen +duw tegen den borstzak van den knaap. Hij voelde zonder twijfel de papieren, die daar +kraakten. De jonge kerel was opgetogen – hij was trotsch – hij triomfeerde, – in één +woord, hij was een uilskuiken. +<span class="pageNum" id="pb77">[<a href="#pb77">77</a>]</span></p> +<p>Het tweetal kwam in de vroolijkste bui aan de theetafel. De majoor was boven alle +beschrijving innemend. Hij had nooit zulke lekkere thee geproefd, en zulk brood was +alleen op het land te krijgen. Hij verzocht mevrouw Pendennis, een van hare heerlijke +liederen te zingen, waarbij hij verwonderd en opgetogen stond over de mooie stem van +den knaap. Hij bewoog Pen zijne kaarten en teekeningen te halen en prees die als wezenlijk +merkwaardige bewijzen van talent in een jongmensch. Hij maakte hem een compliment +over zijne uitspraak van het Fransch. Kortom, hij vleide den eenvoudigen knaap zoo +behendig als ooit een minnaar zijne geliefde gevleid heeft; en toen het tijd werd +om naar bed te gaan en moeder en zoon zich naar hun vertrek begaven, waren zij letterlijk +betooverd door den vriendelijken majoor. +</p> +<p>Toen ieder op zijne kamer was, houd ik het er voor, dat Helena zich als naar gewoonte +op de knieën wierp en Pen zijne brieven nog eens overlas alvorens in bed te stappen, +– alsof hij ze niet reeds woord voor woord van buiten kende. Eigenlijk bestonden er +maar drie van die documenten, en er was geene groote inspanning van het geheugen noodig, +om ze van buiten te leeren. +</p> +<p>In No. 1 doet jufvrouw Fotheringay haar compliment aan mijnheer Pendennis en bedankt +hem, ook namens haar papa, voor zijne <i>allerliefste geschenken</i>. Zij zal die altijd <i>zorgvuldig bewaren</i>; en jufvrouw F, en kapitein C, zullen nooit den <i>heerlijken avond</i> vergeten, dien zij verleden <i>Dinsdag</i> hebben doorgebracht. +</p> +<p>No. 2 luidde: „Waarde heer, wij krijgen aanstaanden Dinsdagavond een klein, stil gezelschapje +<i>goede vrienden</i> aan onzen <i>nederigen disch</i>, die vroeg komen theedrinken. Ik zal dan de <i>keurige sjerp</i> dragen, die ik, met de <i>begeleidende heerlijke verzen, altijd, altijd op hoogen prijs zal stellen</i>, en papa verzoekt mij te melden, dat het hem veel genoegen zal doen als gij deel +wilt nemen aan „<i>het feest des verstands en de uitstorting van de ziel</i>” in onzen vriendenkring, gelijk het een genoegen zal zijn voor <i>uwe dankbare</i> +</p> +<p class="signed"><span class="sc">Emily Fotheringay.”</span> +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>No. 3 was op eenigszins vertrouwelijker toon gesteld en droeg het bewijs, dat de zaak +vrij ver gevorderd was. „Gij waart gisterenavond <i>heel ondeugend</i>,” stond er in den brief. „Waarom zijt gij niet aan de deur van het tooneel gekomen? +Papa kon niet met mij gaan wegens zijn oog, want hij heeft er een ongemak aan gekregen +door een val, dien hij Zondagavond over een los kleed op de trap deed. Ik zag u den +ganschen avond naar jufvrouw Diggle kijken, en gij waart <i>zoo betooverd</i> door Lydia Languish, dat gij nauwelijks eens naar Julia hebt gezien. Ik had Bingley +wel kunnen <i>vernielen</i>, zoo <i>boos</i> was ik. Aanstaanden Vrijdag speel ik <i>Ella Rozenberg</i>; komt gij dan? <i>Jufvrouw Diggle speelt ook</i> – altijd uwe +</p> +<p class="signed">E. F.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Deze drie brieven las mijnheer Pen telkens over, bij dag en bij nacht, en drukte ze +met een genot en een vuur aan zijn hart, waartoe zulke schoone opstellen zeker alle +reden gaven. Minstens duizendmaal had hij met innigheid het gemuskeerde en gesatineerde +papier gekust, dat door de hand van Emily Fotheringay geheiligd was. Dit was al wat +hij er van had tot loon voor zijn hartstocht en zijn vuur, zijne geloften en uitboezemingen, +<span class="pageNum" id="pb78">[<a href="#pb78">78</a>]</span>zijne rijmen en zijne beeldspraak, zijne slapelooze nachten en gejaagde gedachten, +zijne liefde, zijne vrees en zijne dwaasheid. De jonge wijsneus had voor dit loon +alles verpand: zijn naam geteekend onder tallooze promessen, waarbij hij zijn hart +aan toonder toezeide; zich voor zijn leven gebonden, en een dubbeltje als equivalent +ontvangen had. Want jufvrouw Costigan was eene jonge dame van zulk eene vlekkelooze +deugd en zelfbeheersching, dat het nooit bij haar zou opgekomen zijn iets meer te +geven, en zij hield de schatten van hare genegenheid terug, tot zij die op wettige +wijze in de kerk zou kunnen overleveren. +</p> +<p>Hoe dit zij, mijnheer Pen was tevreden met de blijken van belangstelling, die hij +ontving, en tuurde in verrukking op zijn drietal brieven, en sliep in, opgetogen over +zijn vriendelijken ouden oom uit Londen, die mettertijd zeker wel aan zijne wenschen +zou toegeven, – kortom, in een ongeloofelijken staat van tevredenheid met zich zelven +en de gansche wereld. +</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e1181"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e1181src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Herinnering aan den <i lang="en">Vicar of Wakefield</i>, van Goldsmith. <a class="fnarrow" href="#xd33e1181src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">NEGENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de majoor den veldtocht opent.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Degenen, die wezenlijk en oprecht belang stellen in de Londensche groote wereld en +het voorrecht van eene <i>entrée</i> in de uitgelezenste kringen aldaar, zullen toegeven, dat majoor Pendennis zich door +het offer, dat hij nu bracht, als een man van meer dan gewone edelmoedigheid en welwillendheid +deed kennen. Hij verzaakte Londen in de maand Mei, – zijne nieuwsbladen en zijne ochtenden, +– zijne middagen in de eene of de andere club, zijne vriendschappelijke bezoeken bij +dames, zijne ritjes in het park, zijne diners, zijne plaats in de opera, zijne Zaterdags- +en Zondagsuitstapjes naar Fulham of Richmond, zijne buigingen voor mylord den hertog +of mylord den markies op de groote Londensche partijen en zijn naam in de <i lang="en">Morning Post</i> van den volgenden dag, – zijne stillere, fijnere, meer uitgezochte en heerlijke feestjes, +– al deze vermaken liet hij varen, om zich op een afgelegen buitentje op te sluiten +met eene eenvoudige weduwe en haar onnoozelen zoon, een zoetsappig hulpprediker en +een klein meisje van tien jaar. +</p> +<p>Hij bracht het offer, en het was des te verdienstelijker, omdat maar weinigen wisten +hoe groot het was. Zijne brieven kwamen gefrankeerd uit de hoofdstad, en met een zucht +toonde hij de uitnoodigingen aan Helena. Het was schoon en tragisch, hem de eene partij +na de andere te zien afslaan, – althans voor degenen, die de sombere grootheid van +zijne zelfverloochening konden waardeeren, – waartoe Helena niet in staat was. Hoogstens +glimlachte zij over den geduchten nadruk, waarmee de majoor van het <i>Adresboek der groote wereld</i> sprak; doch de jonge Pen las met eerbied de groote namen, in den hoek geschreven +op het adres van zijn ooms brieven, en luisterde met nooit verflauwende belangstelling +en deelneming naar de verhalen van den majoor aangaande die wereld. +</p> +<p>De oude Pendennis had duizend van die boeiende geschiedenissen in zijn welvoorzien +geheugen en stortte ze, met eene welsprekendheid, die nooit faalde, in Pen’s gewillig +oor uit. Hij kende den naam en den <span class="pageNum" id="pb79">[<a href="#pb79">79</a>]</span>stamboom van iedereen, die op de <i>Lijst der pairs</i> voorkwam, en ieders familiebetrekkingen. „Beste jongen,” zeide hij wel eens, met +een somberen ernst en naar waarheid, „gij kunt uwe geslachtkundige studiën niet te +vroeg aanvangen; ik zou u wel iederen dag in het Register der Pairs van Debrett willen +zien lezen, niet zoozeer het geschiedkundige gedeelte (want, onder ons, vele van die +stamboomen zijn zeer fabelachtig, en er bestaan weinige familiën, die hare afstamming +zoo duidelijk kunnen aantoonen als de onze), als wel de opgave der familieverbintenissen +en der onderlinge betrekkingen. Ik heb iemands vooruitzichten in het leven vernietigd +gezien, omdat hij op dit belangrijke, dit allerbelangrijkste punt onkundig was. Zie, +nog pas eene maand geleden, op een diner bij Lord Hobanob, begon een jonkman, die +eerst kortelings onder ons opgenomen was, mijnheer Suckling (ik geloof, dat hij een +werk geschreven heeft), zeer luchtig en, mijns inziens, op de meest ongepaste wijze +te spreken over de handelwijze van admiraal Bowser tegenover de ministers. Maar wie +denkt gij wel, dat er naast en tegenover dien mijnheer Suckling zaten? Nu, naast hem +zat Lady Grampound, de dochter van Bowser, en aan zijne overzijde Lord Grampound, +de schoonzoon van Bowser. De verwaande jongen bleef altijd-door zijne aardigheden +ten koste van den admiraal uitkramen, en verbeeldde zich, dat iedereen met hem meelachte; +maar ik laat aan uw eigen oordeel over wat Lady Hobanob – wat zeg ik? Hobanob? – wat +ieder welopgevoed man moest gevoelen, toen die ellendige indringer zich aldus ten +toon stelde. <i>Die</i> zal nooit meer in South-Street te dineeren gevraagd worden; <i>dat</i> verzeker ik u.” +</p> +<p>In dier voege onderhield de majoor zijn neef als hij op het terras voor het huis zijne +twee uren beweging nam, die hem voor zijne gezondheid was voorgeschreven, of wanneer +zij na het diner over hun wijn zaten. Het speet hem, dat Sir Francis Clavering na +zijn huwelijk niet op het park was komen wonen en daar geen middelpunt van verkeer +voor de aanzienlijke lieden uit de buurt gesticht had. Hij betreurde het, dat Lord +Eyrie niet buiten was, anders zou hij Pen meegenomen en aan mylord voorgesteld hebben. +„Hij heeft dochters,” zeide de majoor. „Wie weet? gij hadt misschien Lady Emily of +Lady Barbara Trehawk kunnen trouwen; doch al die droomen zijn voorbij; arme jongen, +ge hebt al gekozen en zult er wel bij moeten blijven.” +</p> +<p>Al wat de jonge Pendennis van dezen aard hoorde, maakte diepen indruk op hem. Het +is niet zoo boeiend in druk als wanneer het mondeling verhaald wordt; maar de anekdoten +van den majoor over den grooten George, over de prinsen van den bloede, over de staatslieden +en de schoone en voorname dames van dien tijd, vervulden den jongen Pen met verlangen +en bewondering, zoodat de gesprekken met zijn voogd, die de arme mevrouw Pendennis +vreeselijk verveelden en in de war brachten, hèm nooit te langdradig waren. +</p> +<p>Men kan niet zeggen, dat de nieuwe leidsman, leermeester en vriend van mijnheer Pen +de verhevenste onderwerpen met hem besprak of de onderwerpen, waarop hij zijne keus +vestigde, op de stichtelijkste wijze behandelde. Doch zijn zedelijk begrip, van welken +aard het dan ook ware, bleef zich altijd gelijk. Het zou misschien niet strekken om +iemand voor hiernamaals voor te bereiden; maar het was uitnemend geschikt om zijne +belangen hier op aarde te bevorderen. Men moet daarbij voor oogen houden, dat de majoor +geen oogenblik twijfelde, dat zijne inzichten de eenige <span class="pageNum" id="pb80">[<a href="#pb80">80</a>]</span>bruikbare waren en dat zijne leefwijze volkomen met deugd en fatsoen strookte. Hij +was, met één woord, een man van eer, en hij hield de oogen, zooals hij dat uitdrukte, +steeds goed open. Hij had medelijden met de groenheid van zijn neef en wilde hem ook +de oogen openen. +</p> +<p>Niemand ging, bij voorbeeld, wanneer hij zich ten platten lande bevond, geregelder +ter kerk dan de oude heer. „In de stad komt het er zooveel niet op aan, Pen,” zeide +hij, „want daar gaan de vrouwen, en de mannen mist men zoo niet. Maar wanneer een +gentleman <i lang="fr">sur ses terres</i> is, moet hij een goed voorbeeld aan de boeren geven; en als ik de wijs maar kon houden, +zou ik zeker meezingen. Als de hertog van St. Davids, dien ik de eer heb te kennen, +zich op het land bevindt, zingt hij altijd mee, en ik kan u verzekeren, dat het een +verduiveld mooi effect maakt uit de familiebank. En hier zijt gij iemand van beteekenis. +Wanneer de Clavering’s niet hier zijn, zijt gij de eerste persoon in de gemeente, +die voor niemand uit den weg behoeft te gaan. Gij zoudt nog voor de stad in het parlement +kunnen komen, als ge het goed wist aan te leggen. Uw arme goede vader zou er in gekomen +zijn, als hij maar lang genoeg geleefd had, en dat kan met u ook gebeuren. Maar niet +indien gij eene dame trouwt, waarmee de menschen hier, hoe lief zij ook is, niet in +aanraking willen komen. – Nu, nu; het is een pijnlijk onderwerp! Laten wij over wat +anders spreken, beste jongen,” Doch al veranderde majoor Pendennis van onderwerp, +hij kwam er twintigmaal daags op terug, en de moraal van de les was altijd, dat Pen +zich wegwierp. Nu zijn er niet veel vleierijen of listen noodig om een onnoozelen +jongen te overtuigen, dat hij een heele held is. +</p> +<p>Pen nam de raadgevingen van zijn oom ter harte en luisterde gretig, zooals wij zeiden, +naar het praten van den bejaarden heer. De gesprekken van kapitein Costigan waren +hem verre van aangenaam en de gedachte aan dien beschonken, ouden schoonvader vervulde +hem met angst. Hij kon dien man, ongeschoren en naar punch riekende, niet in gezelschap +met zijne moeder brengen. Zelfs over Emily begon hij te stotteren, wanneer zijn onbarmhartige +voogd hem daaromtrent vragen deed. „Bezat zij talenten?” Hij was verplicht, „neen” +te antwoorden. „Was zij geestig?” Ja, zij had een zeer goed dagelijksch verstand, +maar dat zij geestig was, kon hij niet bepaald zeggen. „Kom, laat ons hare brieven +eens zien.” Pen bekende, dat hij er niet meer bezat dan de drie, die wij reeds meegedeeld +hebben, en dat dit slechts nietsbeteekenende uitnoodigingen of antwoorden waren. +</p> +<p>„<i>Zij</i> is voorzichtig genoeg,” merkte de majoor droogjes aan. „Zij is ouder dan gij, arme +jongen!” en daarop vroeg hij met de grootste rondborstigheid en nederigheid verschooning, +beriep zich op Pen’s toegevendheid en verzocht hem niet boos te wezen op zijn liefhebbenden +ouden oom, die alleen de eer zijner familie op het oog had – want Arthur stond altijd +op het punt om in toorn te ontvlammen, zoodra jufvrouw Costigan’s oprechtheid betwijfeld +werd, en zwoer, dat hij niet lichtvaardig over haar wilde hooren spreken, en dat hij +haar nooit, nooit zou verzaken. +</p> +<p>Hij verzekerde dit herhaaldelijk aan zijn oom en zijne vrienden thuis, en ook, wij +moeten het bekennen, aan jufvrouw Fotheringay en hare beminnelijke familie te Chatteries, +waar hij nog altijd een gedeelte van zijn tijd ging doorbrengen. Jufvrouw Emily was +onthutst toen zij van de aankomst van Pen’s voogd hoorde, en oordeelde zeer juist, +dat deze <span class="pageNum" id="pb81">[<a href="#pb81">81</a>]</span>met vijandelijke bedoelingen ten haren opzichte kwam. „Nu zult gij mij zeker wel verlaten, +nu uw voorname oom uit Londen is gekomen. Hij zal u meenemen, mijnheer Arthur, en +gij zult uwe arme Emily vergeten!” +</p> +<p>Haar vergeten! In hare tegenwoordigheid, in die van jufvrouw Rouncy, de Colombine +van het tooneelgezelschap en Milly’s boezemvriendin, in tegenwoordigheid van den kapitein +zelven zwoer Pen, dat hij nooit aan eenige andere vrouw dan zijne beminde jufvrouw +Fotheringay zou denken; terwijl de kapitein, met een blik op zijne degens, die als +eene tropee aan den muur der kamer hingen, waar hij met Pen placht te schermen, barsch +zeide, dat hij niemand zou raden den spot te drijven met de genegenheid van zijne +dochter, en dat hij niet kon gelooven, dat zijn dappere jonge Arthur, dien hij als +zijn zoon beschouwde, dien hij zijn zoon noemde, zich ooit schuldig zou maken aan +een gedrag, zoo strijdig met alle begrippen van eer en menschelijkheid. +</p> +<p>Na dit gezegd te hebben, ging hij naar Pen en omhelsde hem. Hij schreide en veegde +met eene zijner groote, onzindelijke handen zich de oogen af, terwijl hij met de andere +Pen omarmde. Arthur huiverde onder die omhelzing en dacht aan zijn oom thuis. Zijn +schoonvader zag er buitengemeen smerig en kaal uit, en de lucht van jenevergrog was +nog sterker dan gewoonlijk. Hoe zou hij dien man en zijne moeder met elkander in gezelschap +brengen? Hij sidderde bij de gedachte, dat hij aan Costigan had geschreven (ten geleide +van een souverein ter leen, waaraan de waardige gentleman behoefte had), met de verklaring, +dat hij zich eenmaal zijn toegenegen zoon Arthur Pendennis hoopte te onderteekenen. +Hij was dien dag blij, dat hij van Chatteries, van jufvrouw Rouncy de vertrouwde, +van zijn ouden beschonken schoonvader, ja van de goddelijke Emily zelve, weg kon komen. +„O Emily. Emily!” riep hij bij zich zelven uit, toen hij op Rebekka’s rug naar huis +rende, „weinig vermoedt gij de offers, die ik voor u breng! – voor u, die altijd zoo +koel, zoo teruggetrokken, zoo wantrouwend zijt!” en daarbij dacht hij aan een zeker +karakter in de werken van Pope, waarmee hij haar dikwijls onwillekeurig vergeleken +had. +</p> +<p>Pen reed nooit naar Chatteries om daar een bezoek te gaan afleggen, of de majoor ontdekte +op welken tocht de jonkman was uitgeweest. Majoor Pendennis legde, getrouw aan zijn +plan, zijn neef geene belemmering of hinderpaal in den weg; maar ten gevolge van Pen’s +blijvend bewustzijn, dat de oude heer het oog op hem hield, en van zijne ergernis +en schaamte bij de onvermijdelijke bekentenis, die hem des avonds op de eenvoudigste +en natuurlijkste wijze werd afgeperst, ging hij minder dikwijls dan vóór de komst +van zijn oom zijn hart aan de voeten van haar, die hem betooverd had, uitstorten. +Het was nutteloos <i>hem</i> te willen misleiden; Arthur behoefde niet voor te wenden, dat bij bij Smirke ging +dineeren, of bij Foker Grieksche treurspelen lezen; wanneer Pen van een zijner vluchtige +uitstapjes terugkeerde, gevoelde hij, dat iedereen wist van waar hij kwam, zoodat +hij als een misdadiger voor zijne moeder en zijn voogd verscheen, die zaten te lezen +of een partijtje piket te spelen. +</p> +<p>Toen hij eens eene halve mijl buiten het hek van de buitenplaats naar de herberg van +Fairoaks gewandeld was, om met de diligence <i lang="en">Competitor</i>, die daar van paarden verwisselde, naar Chatteries te rijden, zag hij, dat een man +boven op het rijtuig den hoed voor hem afnam: het <span class="pageNum" id="pb82">[<a href="#pb82">82</a>]</span>was Morgan, de knecht van zijn oom, die eene boodschap voor zijn meester ging doen +en er, gelijk hij zeide, aan de buitenplaats op geklommen was. En mijnheer Morgan +kwam met de <i lang="en">Rival</i> weer terug, zoodat Pen in beide richtingen het gezelschap van dien knecht genoot. +Thuis werd er geen woord over gesproken. De knaap scheen alle betamelijke vrijheid +te hebben, en echter gevoelde hij, dat hij in stilte bespied en bewaakt werd en dat +er zelfs, als hij zich bij zijne Dulcinea bevond, oogen op hem rustten. +</p> +<p>Pen’s vermoedens waren dan ook niet ongegrond en zijn oom had moeite gedaan om alle +mogelijke inlichtingen omtrent den knaap en zijne belangwekkende jonge vriendin te +bekomen. De vernuftige mijnheer Morgan, een vertrouwd Londensch bediende, die zeer +goed wist waar hij spreken of zwijgen moest en op wien men zich volkomen kon verlaten, +had zich meer dan eens naar Chatteries begeven en daar alle mogelijke nasporingen +omtrent de vroegere geschiedenis en de tegenwoordige levenswijze van den kapitein +en zijne dochter gedaan. Ongemerkt hoorde hij de hotelbedienden, den stalknecht en +al de menschen in het buffet van den <i>George</i> uit, en vernam van hen alles wat zij aangaande den waardigen kapitein wisten. Men +scheen daar geen grooten dunk van hem te hebben. De knechts kregen nooit eene fooi +van hem, en hadden last den armen heer geen drank te schenken, wanneer anderen de +betaling niet op zich namen. Hij slenterde daar lusteloos door de koffiekamer, kauwde +op een tandenstoker, zag de courant eens door en bleef, als een vriend hem ten eten +noodigde. Morgan hoorde in den <i>George</i>, dat Pen met mijnheer Foker bekend was, en wipte naar Baymouth over, om kennis met +den knecht van dien heer aan te knoopen; doch de jonge student was eene zeilpartij +aan de kust gaan bijwonen en zijn bediende was natuurlijk met de toiletdoos meegereisd. +</p> +<p>Van de oppassers der officieren in de kazerne vernam mijnheer Morgan, dat de kapitein +zich daar zoo dikwijls en zoo schandelijk bedronken had, dat kolonel Swallowtail hem +den toegang tot de officierstafel had ontzegd. Vervolgens knoopte de onvermoeide Morgan +kennis met eenige der mindere acteurs van den schouwburg aan en hoorde hen bij sigaren +en punch uit, waarbij allen eenstemmig verklaarden, dat Costigan arm en kaal was, +in schulden stak en zich aan den drank overgaf. Maar op den naam van jufvrouw Fotheringay +kleefde geen smet; men had gehoord, dat haar vader meer dan eens zijn moed had betoond +jegens personen, die zijne dochter al te vrij wilden behandelen. Zij ging nooit anders +dan onder geleide van haar vader naar het tooneel; die gentleman hield in zijne beschonkenste +oogenblikken de wacht over haar. En eindelijk voegde mijnheer Morgan er uit eigen +waarneming bij, dat hij haar had zien spelen en er buitengewoon over voldaan was, +terwijl hij haar bovendien voor een pronkjuweel van eene vrouw verklaarde. +</p> +<p>Jufvrouw Creed, de stoelenzetster, bevestigde deze bijzonderheden aan doctor Portman, +die haar persoonlijk onder handen nam en haar op zekeren dag, na den namiddagdienst, +met al de straffen der Kerk bedreigde. Jufvrouw Creed kon niets ten nadeele harer +inwoonster zeggen. Zij ontving niemand dan een paar dames van het tooneel. De kapitein +bedronk zich wel eens en betaalde zijne huur niet altijd geregeld, maar deed dit zoodra +hij geld had, of liever, jufvrouw Fotheringay deed het. Sedert de jonge heer uit Clavering +les in het schermen <span class="pageNum" id="pb83">[<a href="#pb83">83</a>]</span>nam, waren er nog een paar uit de kazerne bijgekomen, namelijk Sir Derby Oaks en zijn +jonge vriend mijnheer Foker, die altijd met zijn rijtuig uit Baymouth kwam. Maar jufvrouw +F. was zelden bij die lessen tegenwoordig en kwam meestal naar beneden in de kamer +van jufvrouw Creed. +</p> +<p>De doctor en de majoor hielden raad, zooals zij dikwijls deden, en waren slechts weinig +gesticht over die inlichtingen. Majoor Pendennis gaf openlijk zijne teleurstelling +te kennen, en ik geloof, dat het den eerwaarden heer ook speet, dat hij geene zwakke +zijde in de reputatie van de arme jufvrouw Fotheringay kon vinden. +</p> +<p>Zelfs omtrent Pen luidden jufvrouw Creed’s berichten zoo gunstig, dat het was om er +wanhopig onder te worden. „Als hij komt,” zeide jufvrouw Creed, „zorgt zij altijd, +dat ik of een van de kinderen bij haar ben. „Jufvrouw Creed, jufvrouw,” zegt ze dan, +„doe mij het pleizier de kamer nooit te verlaten, als die jonge heer hier is.” Dikwijls +heb ik dien armen jongen zien kijken, alsof hij wenschte, dat ik weg was. Hij kwam +dan ook wel onder kerktijd, als ik natuurlijk uit was; maar dan liet zij altijd een +van mijne jongens bij haar komen, als haar pa niet thuis was, of den ouden heer Bows, +om haar les te geven, of een der jonge dames van het tooneel.” +</p> +<p>En dit was allemaal waar: welke aanmoediging Pen ook mocht gekregen hebben, voordat +hij zijne liefde verklaard had, jufvrouw Emily gedroeg zich verwonderlijk voorzichtig, +nadat dit gebeurd was; en de arme jongen matte zich vergeefs af tegen hare hopelooze +ingetogenheid, die te gelijk zijn vuur gaande hield en zijne ergernis opwekte. +</p> +<p>Met een zucht overzag de majoor den staat van zaken. „Als het maar eene tijdelijke +betrekking ware,” zeide die uitmuntende man, „zou men het nog kunnen dragen. Een jongmensch +moet eens aan den haal gaan; dat weet men. Maar eene eerlijke genegenheid is een ongeluk. +Dat komt van die verd … romaneske denkbeelden, die de jongens inzuigen, als zij door +vrouwen worden groot gebracht.” +</p> +<p>„Vergun mij op te merken, majoor, dat gij een beetje te veel als man van de wereld +spreekt,” gaf de doctor ten antwoord. „Er kan voor Pen niets wenschelijker zijn dan +eene eerlijke genegenheid voor eene jonge dame van zijn eigen rang en fortuin. Zijne +tegenwoordige verbinding betreur ik natuurlijk oprecht als gij. Ware ik zijn voogd, +ik zou hem bevelen er van af te zien.” +</p> +<p>„Dat zou, verzeker ik u, juist het middel zijn, om hem morgen met haar te doen trouwen. +Wij hebben tijd met hem gewonnen, dat is de hoofdzaak, en wij moeten zooveel mogelijk +daarvan partij trekken.” +</p> +<p>„Hoor eens, majoor,” zeide de doctor bij het slot van het gesprek, waarin het bovengenoemde +onderwerp behandeld was: „ik maak natuurlijk geen druk gebruik van den schouwburg, +– maar wat zoudt gij er van zeggen, indien wij haar eens gingen zien?” +</p> +<p>De majoor lachte; hij vertoefde reeds sinds veertien dagen op Fairoaks en had daaraan, +zonderling genoeg, nog niet gedacht. „Wel waarom niet?” hernam hij. „In ieder geval +is zij mijne nicht niet, maar jufvrouw Fotheringay de actrice, en wij hebben hetzelfde +recht als het overige publiek om haar te gaan zien als wij ons geld neerpassen.” En +zoo reden dan de beide oude heeren, op zekeren dag, toen Pen thuis zou eten en den +avond bij zijne moeder doorbrengen, met het rijtuig van den doctor naar Chatteries, +en dineerden daar als vroolijke jonggezellen in den <i>George</i>, alvorens naar den schouwburg te gaan. +<span class="pageNum" id="pb84">[<a href="#pb84">84</a>]</span></p> +<p>Er waren slechts twee andere gasten in de zaal, – een officier van het regiment, dat +te Chatteries in garnizoen lag, en een jong heer, dien de doctor meende reeds elders +gezien te hebben. Deze beiden bleven echter aan tafel terwijl de andere naar den schouwburg +gingen. Het was weer Hamlet. Shakespeare was het elfde gebod voor den dikken, ouden +doctor Portman, waarvan hij gaarne ten minste éénmaal ’s jaars openlijk getuigenis +aflegde. +</p> +<p>Wij hebben reeds vroeger de voorstelling beschreven en daarbij vermeld, dat degenen, +die jufvrouw Fotheringay als Ophelia zagen optreden, haar den eenen avond letterlijk +hetzelfde zagen doen als den anderen. De beide oude heeren keken met buitengewone +belangstelling toe, overleggende hoezeer de jonge Pen met haar ingenomen was. +</p> +<p>„Te drommel!” zeide de majoor binnensmonds, toen zij als naar gewoonte teruggeroepen +werd en voor het dun gezaaide publiek nijgde, „de jonge schavuit heeft geene slechte +keus gedaan!” +</p> +<p>De doctor juichte haar luid en oprecht toe. „Op mijn woord,” sprak hij, „zij is eene +zeer bekwame actrice, en ik moet zeggen, majoor, dat zij met groote lichamelijke bekoorlijkheden +begaafd is.” +</p> +<p>„Dat denkt die jonge officier daar in de hoekloge ook,” antwoordde majoor Pendennis +en vestigde doctor Portman’s aandacht op den jongen dragonder uit de koffiekamer van +den <i>George</i>, die in de genoemde loge zat en met de meeste geestdrift applaudiseerde. Zij zag +ook, naar de majoor meende, bijzonder liefelijk naar hem op; doch dat is de gewoonte +van die dames, dacht de majoor en sloot zijn sierlijken tooneelkijker, dien hij op +zak stak, alsof hij dien avond niets meer wilde zien. De doctor stelde natuurlijk +ook niet voor, dat zij om het nastuk zouden blijven; en dus stonden zij op en verlieten +de zaal: de doctor ging naar mevrouw Portman, die ten huize van den deken op bezoek +was, en de majoor wandelde in diep gepeins naar den <i>George</i>, waar hij een bed besproken had. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de majoor tegen den vijand oprukt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Langzaam voortdrentelende, bereikte de majoor weldra den <i>George</i> en vond daar aan de deur zijn trouwen dienaar, mijnheer Morgan, die zijn meester +tegenhield, toen deze juist eene kaars wilde nemen, om zich naar bed te begeven, en +hem, op zijne gewone eerbiedige, maar veelbeteekenende manier toevoegde: „Ik geloof, +mijnheer, dat gij in de koffiekamer een jongen heer zult vinden, dien gij misschien +wel zoudt willen spreken.” +</p> +<p>„Hoe? is mijnheer Arthur daar?” vroeg de majoor driftig. +</p> +<p>„Neen, mijnheer, – maar zijn boezemvriend, mijnheer Foker, mijnheer; de zoon van Lady +Agnes Foker, mijnheer. Hij heeft na tafel in de koffiekamer zitten slapen en heeft +nu juist om koffie gescheld, mijnheer. En ik dacht, mijnheer, dat gij hem misschien +zoudt willen spreken!” en met die woorden deed Morgan de deur der zaal open. +</p> +<p>De majoor trad binnen en zag daar inderdaad mijnheer Foker, die de eenige gast was. +Hij wreef zijne oogen uit en zat aan eene tafel, versierd met ledige flesschen en +overblijfselen van het dessert. Ook hij <span class="pageNum" id="pb85">[<a href="#pb85">85</a>]</span>was voornemens geweest naar den schouwburg te gaan, maar na het rijkelijke diner had +de slaap hem overrompeld, zoodat hij zijne beenen op een stoel uitgestrekt en een +dutje gedaan had, in plaats van zijne dramatische uitspanning te gaan genieten. De +majoor overlegde, hoe hij het woord tot den jonkman zou richten, maar deze bespaarde +hem die moeite. +</p> +<p>„Het avondblad inzien, mijnheer?” vroeg mijnheer Foker, die altijd spraakzaam en voorkomend +was, en nam de <i>Globe</i> op, die hij den binnentredende aanbood. +</p> +<p>„Ik ben u zeer verplicht,” zeide de majoor met eene buiging en een lachje van erkentelijkheid. +„Als ik mij niet vergis in de familietrekken, heb ik het genoegen, met mijnheer Henry +Foker, den zoon van Lady Agnes Foker, te spreken. Ik acht mij gelukkig, die dame onder +mijne bekenden te mogen tellen – en gij hebt, mijnheer, het gezicht van een Rosherville.” +</p> +<p>„Hola! vraag wel verschooning.” zeide mijnheer Foker. „Ik zag u aan” – „voor een handelsbediende,” +wilde hij zeggen, doch hield zich in en hernam: „Wien heb ik de eer te spreken?” +</p> +<p>„Den oom van een vriend en schoolkameraad van u – Arthur Pendennis, mijn neef, die +mij dikwijls met de grootste achting over u gesproken heeft. Ik ben majoor Pendennis, +van wien gij hem misschien ook wel hebt hooren spreken. Mag ik mijn glaasje sodawater +aan uwe tafel komen drinken? Ik heb het genoegen gehad aan uw grootvaders tafel aan +te zitten.” +</p> +<p>„Mijnheer, gij doet mij veel eer,” antwoordde mijnheer Foker met de meeste wellevendheid. +„En dus zijt gij de oom van Arthur Pendennis? Zoo!” +</p> +<p>„En zijn voogd,” liet de majoor er op volgen. +</p> +<p>„Beter kerel dan hij loopt er niet, mijnheer,” zeide Foker. +</p> +<p>„Het doet mij genoegen, dat gij zoo gunstig over hem denkt.” +</p> +<p>„En knap is hij ook. <i>Ik</i> ben altijd een ezel geweest, dat is waar! Maar ziet ge, mijnheer, ik kan zeer goed +onderscheiden of iemand knap is, en van zulke menschen houd ik.” +</p> +<p>„Gij toont uw goeden smaak en uwe zedigheid beiden,” hernam de majoor. „Ik heb Arthur +meermalen over u hooren spreken, en hij zeide altijd, dat gij een zeer goeden aanleg +hadt.” +</p> +<p>„Bij de boeken ben ik niet veel waard,” zeide mijnheer Foker en schudde het hoofd; +„daarin heb ik nooit zin gehad – Pendennis wel – hij maakte de helft van de verzen +voor de jongens – en echter,” viel de jonge heer hier eensklaps uit, – „gij zijt zijn +voogd, maar gij zult het mij niet euvel duiden, als ik zeg, dat ik hem houd voor hetgeen +wij heel groen noemen,” zeide de rondborstige jonkman. +</p> +<p>De majoor bevond zich plotseling midden in een hoogst belangwekkend en vertrouwelijk +gesprek, „En waarom is Arthur heel groen?” vroeg hij met een glimlach. +</p> +<p>„Weet je,” antwoordde Foker met een knipoogje; hij zou even onbeschroomd den hertog +van Wellington een knipoogje toegeworpen hebben, want hij verkeerde in dien staat +van halve bewustheid, oprechtheid en onbevreesdheid, waarin men soms komt na een paar +flesschen wijn gedronken te hebben – „Weet je, Arthur is heel groen, – ten aanzien +van de vrouwen, meen ik.” +</p> +<p>„Hij is niet de eerste van ons, dien het zoo gaat, waarde mijnheer <span class="pageNum" id="pb86">[<a href="#pb86">86</a>]</span>Harry,” merkte de majoor aan. „Ik heb er reeds iets van gehoord, maar doe mij het +genoegen er mij wat meer van te vertellen.” +</p> +<p>„Wel, zie je, mijnheer, – het is gedeeltelijk <i>mijne</i> schuld. Hij ging op zekeren avond naar den schouwburg – want, weet je, ik ben in +deze streek gekomen om mij gedurende de groote vacantie nog wat op mijne promotie +voor te bereiden, maar ik kom tamelijk druk met mijn rijtuig van Baymouth over. Nu +dan, mijnheer, wij gingen het stuk zien, en dadelijk was Pen smoorlijk op jufvrouw +Fotheringay – eigenlijk heet zij Costigan, en het is inderdaad eene prachtige meid. +Den volgenden morgen stelde ik hem aan den Generaal voor, zooals wij haar vader noemen +– een echte ouwe schavuit, die grog met emmers drinken kan; en daar is hij nu huisvriend +geworden. Hij is op haar verliefd geraakt, en ik zou mijn hoofd durven verwedden, +dat hij haar gevraagd heeft,” zeide Foker en sloeg met de hand zoo hard op tafel, +dat het dessertservies er van rammelde. +</p> +<p>„Hoe? weet gij dat ook al?” vroeg de majoor. +</p> +<p>„Of ik dat weet? Nog vrij wat meer bovendien. Wij spraken er gisteren aan de officierstafel +over en namen een loopje met Derby Oaks, totdat hij zoo razend werd als een stier. +Kent gij Sir Derby Oaks? Wij hebben heden middag samen gedineerd en daarop ging <i>hij</i> naar den schouwburg; ik herinner mij, dat wij aan de deur stonden te rooken, toen +gij binnenkwaamt om te dineeren” +</p> +<p>„Ik heb zijn vader, Sir Thomas Oaks, gekend eer hij nog ridder en baronet was. Hij +woonde in de Cavendish Square en was lijfarts van koningin Charlotte.” +</p> +<p>„Ik kan u verzekeren, dat de jonge het geld weder onder de menschen brengt,” zeide +mijnheer Foker. +</p> +<p>„En is Sir Derby Oaks ook een <i>soupirant</i>?” vroeg de majoor in groote opgetogenheid en spanning. +</p> +<p>„Een <i>wat</i>?” vroeg mijnheer Foker van zijn kant. +</p> +<p>„Ook een bewonderaar van jufvrouw Fotheringay?” verduidelijkte de majoor. +</p> +<p>„Dat zou ik denken! Wij noemen hem Maandag. Woensdag en Vrijdag, en Pen Dinsdag, Donderdag +en Zaterdag. Maar alles in eer en deugd. Neen, neen! jufvrouw F. houdt veel te goed +de oogen open, majoor! Zij houdt den eenen door den anderen in bedwang. Twee snaren +op hare viool, zooals men wel eens zegt.” +</p> +<p>„Mij dunkt, dat <i>gij</i> de oogen ook vrij goed open hebt, mijnheer Foker,” merkte Pendennis lachend aan. +</p> +<p>„Ja, vrij wel, dank u, mijnheer – hoe vaart <i>gij</i>?” antwoordde Foker met de meeste koelbloedigheid. „Ik ben misschien niet knap, maar +ik geloof, dat ik tamelijk slim ben, en welwillende vrienden zeggen, dat ik nog al +goed weet waar Abraham de mosterd haalt. Kan ik u ook in eenig opzicht van dienst +zijn?” +</p> +<p>„Op mijn woord,” hernam de majoor, ten hoogste verheugd, „ik geloof, dat gij mij een +zeer grooten dienst zoudt kunnen bewijzen. Gij zijt een jong heer, die de wereld gezien +heeft, en daarmee ga ik gaarne om. Als zoodanig behoef ik u niet te verzekeren, dat +onze familie volstrekt niet ingenomen is met die dwaze zaak, waarin Arthur zich gewikkeld +heeft.” +</p> +<p>„Neen, dat kan ik wel denken,” zeide mijnheer Foker. „Geen aanbevelenswaardige familie. +Te veel bier in huis gedronken. Liefst niet gediend van Ieren. Dat is waarschijnlijk +uwe bedoeling?” +<span class="pageNum" id="pb87">[<a href="#pb87">87</a>]</span></p> +<p>De majoor verklaarde, dat dit juist was wat hij meende, ofschoon hij Foker niet in +alle deelen begreep; en daarop hoorde hij zijn nieuwen bekende uit over de lieve familie, +waarin zijn neef wenschte te komen, en vernam weldra van dien rondborstigen getuige +een aantal bijzonderheden, betreffende de familie Costigan. +</p> +<p>Wij moeten mijnheer Foker het recht laten weervaren, dat hij zich zeer gunstig over +het zedelijk gedrag van mijnheer en jufvrouw Costigan uitliet. „Weet je,” zeide hij, +„de Generaal is verzot op een gezellig glaasje, en als ik heel zeker van mijn geld +wilde zijn, zou ik het niet in <i>zijn</i> zak bergen; maar hij heeft altijd over zijne dochter gewaakt en hij noch zij zullen +iets gedoogen, dat niet fatsoenlijk is. Pen’s beleefdheden jegens haar zijn het onderwerp +der gesprekken van het heele tooneelgezelschap, en ik hoor er alles van door eene +jonge dame, die vroeger zeer intiem met haar was en bij wier familie ik wel eens een +vriendschappelijk kopje thee ga drinken. Jufvrouw Rouncy zegt, dat Sir Derby Oaks, +sinds het eerste oogenblik dat zijn regiment hier gekomen is, op jufvrouw Fotheringay +een oogje gehad heeft; doch Pen is gekomen en heeft hem ten slotte verdrongen, hetgeen +den baronet zoodanig geërgerd heeft, dat hij op het punt heeft gestaan haar ook te +vragen. Ik wou, dat hij het deed; dan zoudt gij eens zien naar wien van beiden jufvrouw +Fotheringay zou toevliegen.” +</p> +<p>„Dat dacht ik ook wel,” zeide de majoor. „Gij hebt mij veel genoegen gedaan, mijnheer +Foker. Ik wenschte, dat ik u reeds vroeger gesproken had.” +</p> +<p>„Ik wilde er den neus niet in steken,” antwoordde de ander. „Ik spreek niet voordat +men mij vraagt, en dan, wanneer er niets is wat het verbiedt, zeg ik tamelijk onbewimpeld +mijn gevoelen. Ik vernam, dat uw knecht den mijnen uitgehoord had, – ik wist zelf +niet wat er gaande was, totdat jufvrouw Fotheringay en jufvrouw Rouncy die ruzie over +de struisveeren kregen, en toen vertelde jufvrouw R. mij alles, van A tot Z.” +</p> +<p>„Jufvrouw Rouncy, komt mij voor, is de vertrouwelinge van de andere!” +</p> +<p>„Vertrouwelinge? Het mocht wat! Zij is een vrij wat knapper meisje dan jufvrouw Fotheringay; +zij heeft verstand van letterkunde, en zoo meer, terwijl jufvrouw Foth nauwelijks +lezen kan.” +</p> +<p>„En schrijven,” zeide de majoor, die aan Pen’s borstzak dacht. +</p> +<p>Foker barstte het uit met een spottend: „Hi! hi!” „Rouncy schrijft hare brieven,” +zeide hij; „al hare brieven, zonder uitzondering; en nadat zij die ruzie gehad hebben, +weet zij niet hoe zij zich redden moet. Jufvrouw Rouncy schrijft eene heel mooie hand, +terwijl de andere ellendig schrijft en spelt, als Bows er niet bij is. Rouncy heeft +in den laatsten tijd hare brieven geschreven – zij heeft eene mooie hand, dat heeft +Rouncy.” +</p> +<p>„Ik geloof, dat gij dit best weet,” zeide de majoor schalksch, waarop Foker van zijn +kant tegen hem knipoogde. +</p> +<p>„Ik zou heel wat willen geven om een staaltje van haar schrift te hebben,” ging majoor +Pendennis voort. „Zoudt gij mij er niet aan kunnen helpen?” +</p> +<p>„Neen, neen, dat zou gemeen zijn,” gaf Foker ten antwoord. „Misschien had ik zooveel +niet moeten zeggen als ik gedaan heb. Het schrift van jufvrouw F, houd ik niet voor +zoo <i>heel</i> slecht; maar zij had jufvrouw <span class="pageNum" id="pb88">[<a href="#pb88">88</a>]</span>R. den eersten brief laten schrijven, en daarom is zij er mee voortgegaan. Let echter +eens op, dat er geen brieven meer komen zullen, tot zij weer goede vrienden zijn.” +</p> +<p>„Ik hoop, dat zij het nooit weer zullen bijleggen,” zeide de majoor uit den grond +van zijn hart; „en ik kan u niet zeggen hoezeer ik mij verheug over het geluk, dat +ik kennis met u heb mogen maken. Als man van de wereld, mijnheer, zult gij begrijpen +hoe noodlottig deze stap, dien mijn neef wil doen, voor zijne vooruitzichten moet +wezen, en hoezeer wij ons dus beijveren moeten om hem van dit dwaze engagement te +bevrijden.” +</p> +<p>„Het schijnt hem volle ernst te zijn,” merkte mijnheer Foker op; „ik heb zijne verzen +gezien; Rouncy heeft ze gekopieerd. Toen ik ze zag, zeide ik bij mij zelve: „Zij zullen +mij niet betrappen, dat ik verzen op eene vrouw maak” – anders niets.” +</p> +<p>„Hij heeft zich als een dwaas aangesteld, gelijk menige goede jongen vóór hem. Maar +hoe kunnen wij hem zijne dwaasheid doen inzien en hem er van genezen? Gij zult ons +zeker wel alle hulp willen verleenen om een jongmensch, voor wien men hart moet hebben, +te redden uit de handen van zulk een paar intriganten als die vader en dochter schijnen +te zijn. Liefde is aan den kant der dame zeker niet in het spel.” +</p> +<p>„Liefde!” riep Foker uit. „Als Pen, zoodra hij meerderjarig wordt, geen twee duizend +pond ’s jaars had –” +</p> +<p>„Als Pen <i>wat</i> niet had?” schreeuwde de majoor, buiten zich zelven van verbazing. +</p> +<p>„Twee duizend pond ’s jaars. Heeft hij dan geen twee duizend pond ’s jaars? De Generaal +zeide het toch.” +</p> +<p>„Beste vriend,” riep de majoor met een vuur, dat hij zelden aan den dag legde: „ik +dank u! ik dank u! Er gaat mij een licht op! Twee duizend pond ’s jaars! Zijne moeder +bezit geen cent meer dan vijf honderd pond ’s jaars. Zij kan licht tachtig jaar oud +worden, en Arthur bezit geen stuiver buiten hetgeen zij hem geven kan.” +</p> +<p>„Hoe? Is hij dan niet rijk?” vroeg Foker. +</p> +<p>„Op mijn woord van eer, hij bezit niets meer dan wat ik zeg.” +</p> +<p>„En zult <i>gij</i> hem niets nalaten?” +</p> +<p>De majoor had elken shilling, dien hij kon bijeenschrapen, besteed om eene lijfrente +te koopen, zoodat hij Pen natuurlijk niets zou nalaten; maar dit vertelde hij aan +Foker niet. „Denkt gij, dat een gepensioneerd majoor iets kan overleggen?” vroeg hij. +„Indien die menschen hem als eene goede partij hebben beschouwd, vergissen zij zich +geweldig – en – en gij hebt mij tot den gelukkigsten mensch ter wereld gemaakt.” +</p> +<p>„Zeer tot uw dienst, mijnheer,” zeide Foker beleefd, en toen zij scheidden, schudden +zij elkander met de grootste hartelijkheid de hand, terwijl de jonge heer aan den +ouden beloofde Chatteries niet te zullen verlaten eer zij elkander des morgens weer +gesproken hadden. Toen de majoor naar zijne kamer ging en mijnheer Foker nog eene +sigaar in de deur van den <i>George</i> stond te rooken, lag Pen waarschijnlijk, op tien mijlen afstands, in bed den brief +van zijne Emily te kussen. +</p> +<p>Eer mijnheer Foker den volgenden morgen met zijn rijtuig wegreed, had de slimme majoor +werkelijk een brief van jufvrouw Rouncy in zijn eigen zakboekje. Laat dit eene les +voor vrouwen zijn, hoe zij schrijven. <span class="pageNum" id="pb89">[<a href="#pb89">89</a>]</span>In groote opgetogenheid begaf majoor Pendennis zich naar doctor Portman, ten huize +van den deken, en verhaalde hem welke verblijdende ontdekkingen hij den vorigen avond +gedaan had. Terwijl zij aldus in de met eikenhout beschoten ontbijtkamer van den deken +in vertrouwelijk gesprek zaten, konden zij over het grasperk heen kapitein Costigan’s +venster zien, waar de arme Pen drie weken te voren maar al te zichtbaar was geweest. +De doctor was woedend over de onoprechtheid der hospita, jufvrouw Creed, die de aanhoudende +bezoeken van Sir Derby Oaks bij hare inwoners verborgen had, en dreigde haar uit de +groote kerk te bannen. Maar de scherpzinnige majoor meende, dat alles juist naar wensch +geloopen was; en, na zich dien nacht rijpelijk beraden te hebben, achtte hij zich +sterk genoeg om naar kapitein Costigan te gaan en hem onder de oogen te zien. +</p> +<p>„Ik ga den draak bevechten,” zeide hij lachend tegen doctor Portman. +</p> +<p>„Ik geef u absolutie, mijnheer, en hoop, dat het geluk uwe onderneming zal bekronen,” +antwoorde de doctor. +</p> +<p>Het kan wel zijn, dat hij en mevrouw Portman en jufvrouw Myra, terwijl zij bij hunne +vriendin, de vrouw van den deken, in de gezelschapskamer zaten, meer dan eens naar +het venster van den vijand heenzagen, om te ontdekken of zij ook eenig teeken van +den strijd konden waarnemen. +</p> +<p>De majoor ging, volgens de inlichtingen, die hij bekomen had, om de kerk heen, en +stond spoedig voor het deurtje van jufvrouw Creed. Hij ging binnen en kon, toen hij +de trap naar het vertrek van kapitein Costigan opklom, duidelijk het stampen van voeten +en het schreeuwen van: „Ha! ha!” daar binnen hooren. +</p> +<p>„Dat is Sir Derby Oaks, die schermles neemt,” zeide het kind, dat den majoor tot gids +diende. „Hij neemt les op Maandag, Woensdag en Vrijdag.” +</p> +<p>De majoor klopte aan en eindelijk kwam een lang heer, met een degen en een masker +in de eene en een schermhandschoen in de andere hand, te voorschijn. +</p> +<p>Pendennis maakte eene eerbiedige buiging tegen hem en zeide: „Ik geloof, dat ik de +eer heb kapitein Costigan te spreken – ik ben majoor Pendennis.” +</p> +<p>De kapitein salueerde met zijn wapen en antwoordde: „Majoor, de eer is aan mij; het +doet mij genoegen u te zien.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ELFDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">De onderhandeling.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De majoor en de kapitein waren oude krijgers en gewoon den vijand onder de oogen te +zien, zoodat wij mogen aannemen, dat beiden hunne tegenwoordigheid van geest volkomen +behielden; doch het overige gezelschap in de zitkamer van Cos was wel een beetje ontsteld +over de verschijning van Pendennis. Het koele hart van jufvrouw Fotheringay begon +voorzeker sneller te kloppen, want er kwam een sterke en gezonde blos op hare wang, +terwijl luitenant Sir Derby Oaks haar met een zuur gezicht aankeek. Het kromme, oude +mannetje in de vensterbank, <span class="pageNum" id="pb90">[<a href="#pb90">90</a>]</span>die het schermen der beide heeren aangezien had (wier stampen en springen zoo geweldig +was geweest, dat hij alle pogingen had moeten staken om de tooneelmuziek te blijven +kopieeren, waaraan hij bezig was geweest), zag nieuwsgierig naar den nieuw aangekomene +op, toen de majoor met de mooi gepoetste laarzen de kamer binnentrad en rechts en +links de bevalligste buigingen tegen de aanwezigen maakte. +</p> +<p>„Mijne dochter – mijn vriend mijnheer Bows – mijn dappere jonge leerling en vriend, +mag ik wel zeggen, Sir Derby Oaks,” zeide Costigan met vorstelijke beleefdheid, terwijl +hij de aandacht van den majoor op elk van die personen vestigde. „Binnen een oogenblik, +majoor, ben ik geheel tot uw dienst;” en met die woorden een belendend vertrekje, +waar zijne slaapplaats was, binnen te vliegen, om met zijn haarborstel (een antiek +en verwonderlijk voorwerp) zijn sluik haar op te strijken, zijne oude stropdas af +te rukken en eene nieuwe om te doen, die Emily voor hem gemaakt had, een schoon boordje +op te zetten en den nieuwen rok aan te trekken, dien hij bij gelegenheid van jufvrouw +Fotheringay’s benefice had besteld, was voor den nog altijd vluggen Costigan het werk +van een oogenblik. +</p> +<p>Sir Derby volgde hem en kwam ook spoedig uit dat kamertje te voorschijn, waar hij +zich in zijn uniformrokje gedost had, dat om zijne zware ledematen zeer eng sloot, +en hetgeen hij en jufvrouw Fotheringay, en misschien ook de arme Pen, ten hoogste +bewonderden. +</p> +<p>Intusschen was er een gesprek tusschen de actrice en den bezoeker begonnen en waren +de gebruikelijke opmerkingen over het weer gewisseld, toen Costigan in zijn nieuw +pak binnentrad. +</p> +<p>„Ik behoef mij tegen u niet te verontschuldigen, majoor,” zeide hij op zijne deftigste +maar beleefdste manier, „dat ik u in mijne hemdsmouwen ontving.” +</p> +<p>„Een oud soldaat kan zich niet nuttiger bezig houden dan met een jong krijgsman het +gebruik van zijn zwaard te leeren,” antwoordde de majoor met wellevendheid, „Ik herinner +mij wel in den ouden tijd gehoord te hebben, kapitein Costigan, dat gij het uwe zeer +goed kondt hanteeren.” +</p> +<p>„Hoe! hebt gij ooit van Jack Costigan gehoord, majoor?” vroeg de ander opgetogen. +</p> +<p>Dat had de majoor inderdaad gedaan. Hij had zijn neef aangaande alles wat betrof zijn +nieuwen vriend, den Ierschen officier, uitgehoord. Of hij niets anders van den kapitein +wist dan hetgeen hij op die wijze had vernomen, dan wel of hij zich in waarheid zijner +herinnerde, kunnen wij niet zeggen. Maar majoor Pendennis was een man van eer en onkreukbare +waarheidsliefde en beweerde zich zeer goed te herinneren, dat hij mijnheer Costigan +ontmoet had aan de tafel van Sir Richard Strachan, op Walcheren, waar hij hem had +hooren zingen. +</p> +<p>Bij den kalmen en hartelijken toon, waarop dit verkondigd werd, zag Bows geheel verbijsterd +op. „Maar wij zullen daar later nog wel eens over spreken,” zeide de majoor, die zich +misschien niet vast wilde praten; „aan jufvrouw Fotheringay is het, dat ik heden mijne +opwachting kom maken, en daarbij vereerde hij haar met eene zoo hoffelijke en bevallige +buiging, dat hij zich jegens eene hertogin niet eerbiediger had kunnen gedragen. +</p> +<p>„Ik hoorde van uw spel door mijn neef, mejufvrouw,” zeide de majoor; „die dweept met +u, zooals ik geloof, dat gij best weet. Doch <span class="pageNum" id="pb91">[<a href="#pb91">91</a>]</span>Arthur is maar een knaap, een opgewonden jonge kerel, wiens gezegden men niet letterlijk +moet opnemen, en dus beken ik, dat ik gaarne zelf wilde oordeelen. Vergun mij u thans +te zeggen, dat uw spel mij verrukte en verbaasde. Ik heb onze beste actrices gezien +en geloof, op mijn woord, dat gij die alle overtreft. Ge zijt zoo vorstelijk als mevrouw +Siddons.” +</p> +<p>„Waarachtig, dat heb ik ook altijd gezegd,” riep Costigan uit, met een knipoogje tegen +zijne dochter. „Ga zitten, majoor.” Milly stond bij dien wenk op, nam een losgetornd +satijnen kleedje van den eenigen ledigen stoel en bracht dien met eene van hare bevalligste +nijgingen aan majoor Pendennis. +</p> +<p>„Gij zijt zoo roerend als jufvrouw O’Neill,” ging hij voort na eene buiging en nam +plaats. „Uw gezang herinnerde mij aan mevrouw Jordan in haar besten tijd, toen wij +nog jonge heeren waren, kapitein Costigan, en uwe manieren brachten mij Mars voor +den geest. Hebt gij Mars ooit gezien, jufvrouw Fotheringay?” +</p> +<p>„Er waren twee Maher’s in den schouwburg van Crow Street,” antwoordde jufvrouw Emily; +„met Fanny ging het nog al, maar Biddy was niet veel bijzonders.” +</p> +<p>„De majoor meent zeker den god des oorlogs, beste Milly,” kwam de vader tusschen beiden. +</p> +<p>„Dien Mars meende ik eigenlijk niet, ofschoon het Venus zeker niet euvel te duiden +is, dat zij aan hem denkt,” antwoordde de majoor met een lachje rechtstreeks aan het +adres van Sir Derby Oaks, die nu in zijne uniform weer binnenkwam; doch de dame begreep +de woorden niet, die de majoor bezigde, en het compliment bracht Sir Derby niet in +goed humeur, die het waarschijnlijk evenmin vatte en het in ieder geval zeer stuursch +en stijf opnam, terwijl hij ongerust naar jufvrouw Fotheringay gluurde, met een gezicht +alsof hij vragen wilde: „wat drommel doet die vent hier?” +</p> +<p>Majoor Pendennis liet zich door de kwade luim van dien heer volstrekt niet van zijn +stuk brengen. Hij vermaakte er zich integendeel mede. „Zoo,” dacht hij, „er is een +mededinger in het veld,” en heimelijk uitte hij den wensch, dat Sir Derby niet alleen +de mededinger, maar de overwinnaar mocht zijn in den kampstrijd tusschen hem en Pen. +</p> +<p>„Ik vrees, dat ik uwe schermles gestoord heb, maar ik kan slechts kort te Chatteries +vertoeven, en ik brandde van verlangen om met mijn ouden wapenbroeder kapitein Costigan +kennis te maken en om eene dame, die mij op het tooneel zoozeer geboeid had, meer +van nabij te zien. Ik was gisterenavond niet de eenige, die opgetogen was, jufvrouw +Fotheringay (indien ik u zoo moet noemen, ofschoon uw eigen familienaam zeer oud en +edel is). Een geestelijk heer van mijne kennis ging verrukt over Ophelia naar huis, +en ik zag Sir Derby Oaks een ruiker werpen, die nooit door eenige actrice beter verdiend +werd. Ik zou er zelfs een meegebracht hebben, indien ik had kunnen vermoeden wat ik +zien zou. Zijn dat niet dezelfde bloemen, die ik ginds op den schoorsteenmantel in +een glas water zie staan?” +</p> +<p>„Ik houd dol veel van bloemen,” zeide jufvrouw Fotheringay, met een smachtend lonkje +naar Sir Derby Oaks, – maar de baronet bleef nog altijd een zuur gezicht zetten. +</p> +<p>„Schoon bij schoon – luidt het zoo niet in het stuk?” vroeg mijnheer Pendennis, die +zoo innemend mogelijk wilde zijn. +<span class="pageNum" id="pb92">[<a href="#pb92">92</a>]</span></p> +<p>„Waarlijk, dat weet ik niet. Waarschijnlijk wel. Ik doe niet veel aan de letterkunde,” +antwoordde Sir Derby. +</p> +<p>„Is dat mogelijk?” hernam de majoor, met voorgewende verwondering. „Hebt gij dus uw +vaders liefde voor de letteren niet geërfd, Sir Derby? Het was een degelijk geleerde, +en ik had de eer hem zeer goed te kennen.” +</p> +<p>„Zoo!” zeide de ander en schudde gemelijk het hoofd. +</p> +<p>„Hij redde mij het leven,” vervolgde Pendennis. +</p> +<p>„Wezenlijk?” riep jufvrouw Fotheringay uit en liet hare oogen eerst verwonderd op +den majoor en vervolgens met erkentelijkheid op Sir Derby rusten. Maar deze laatste +was tegen die lonken bestand, en wel verre van verheugd te schijnen, dat zijn vader, +de apotheker, het leven van majoor Pendennis had gered, zag de jonkman er veeleer +uit, alsof hij wenschte, dat de zaak een geheel anderen loop had genomen. +</p> +<p>„Mijn vader was een zeer bekwaam dokter, geloof ik,” zeide de baronet bij wijze van +antwoord. „Ik zelf behoor niet tot dat vak. Ik wensch u goedenmorgen, mijnheer. Ik +heb eene afspraak – adieu, Cos – jufvrouw Fotheringay, goedenmorgen.” En ondanks de +smeekende blikken en verlokkende lachjes der jonge dame, verliet de dragonder de kamer +met eene stroeve buiging. Men hoorde het kletteren van zijne sabel terwijl hij de +krakende trap afdaalde, en de toornige stem, waarmee hij tegen den kleinen Tom Creed +vloekte, die in den gang speelde en wiens tol Sir Derby met eene verwensching de straat +op schopte. +</p> +<p>Op het gelaat van den majoor kwam geen zweem van een glimlach, ofschoon hij alle reden +had om te lachen. „Een verbazend knap jonkman – zoo’n fiksch soldaat als ik ooit gezien +heb,” zeide hij tegen Costigan. +</p> +<p>„Een sieraad van het leger en van het gansche menschelijke geslacht,” antwoordde Costigan. +„Een jongmensch van beschaafde manieren, wellevend en minzaam in den omgang en met +een vorstelijk vermogen. Hij houdt eene rijke tafel; bij het regiment draagt men hem +op de handen, en hij weegt meer dan honderd kilo’s.” +</p> +<p>„Het is volmaakt een ridder uit den ouden tijd,” zeide de majoor lachend. „Ik houd +mij overtuigd, dat al de jonge dames hem bewonderen.” +</p> +<p>„In weerwil van zijne zwaarte, is hij niet onbevallig nu hij nog jong is,” merkte +Milly aan, „maar er zit niets bij.” +</p> +<p>„Hij is het best te paard,” zeide Bows, waarop Milly meedeelde, dat hij bij den wedren +de derde was geweest met zijn Brard Tearaway, en de majoor begon te begrijpen, dat +er bij de jonge dame zelve niet heel veel zat, en zich te verwonderen hoe zij zoo +onbeduidend kon zijn en toch zoo goed kon spelen. +</p> +<p>Met Iersche gastvrijheid drong Costigan natuurlijk er op aan, dat zijn gast iets gebruiken +zou; en de majoor, die even weinig honger had als gij zoudt hebben na een diner bij +den lord-mayor, verklaarde, dat hij aan een beschuitje en een glas wijn de voorkeur +gaf boven iets anders, daar hij flauw was van het lange vasten – want hij wist, dat +de gevers zich zeer gestreeld vinden wanneer men kleine bewijzen van welwillendheid +van hen aanneemt en dat de menschen u onvermijdelijk genegen moeten worden wanneer +zij u gastvrijheid mogen betoonen. +</p> +<p>„Wat van dien ouden madera, Milly, mijn liefje,” zeide Costigan met een wenk tegen +zijne dochter, waarop die dame, zich met een blik <span class="pageNum" id="pb93">[<a href="#pb93">93</a>]</span>van verstandhouding tot haar vader keerende, de kamer verliet en naar beneden ging, +waar zij haar kleinen boodschaplooper, den jongen heer Tommy Creed, stilletjes riep, +en hem een stuk geld gaf met last om in den <i>Druiventros</i> een half fleschje madera en bij den bakker een zakje beschuitjes te gaan halen, waarvoor +hij, als hij in een ommezien terug was, twee beschuitjes tot belooning zou hebben. +</p> +<p>Terwijl Tommy Creed daarop uit was, zat jufvrouw Costigan beneden bij jufvrouw Creed +en vertelde aan hare hospita, dat de oom van mijnheer Arthur Pendennis, de majoor, +boven was, een aardig, beleefd oud heer, de zachtzinnigheid zelf, en dat Sir Derby +razend jaloersch weggeloopen was, zoodat zij niet wist hoe zij den vrede tusschen +beiden moest herstellen. +</p> +<p>„Zij heeft de sleutels van den kelder onder hare bewaring, majoor,” zeide mijnheer +Costigan, toen het meisje de kamer verliet. +</p> +<p>„Op mijn woord van eer, gij houdt er een juweel van een keldermeester op na,” antwoordde +Pendennis galant, „en het verwondert mij niet, dat de jongelui dol op haar zijn. Toen +wij in hunne jaren waren, kapitein Costigan, geloof ik, dat wij ons met minder mooie +vrouwen zouden tevreden gesteld hebben.” +</p> +<p>„Dat moogt gij wel zeggen, mijnheer – en gelukkig de man, die haar krijgt. Vraag hier +mijn vriend, Bob Bows, maar eens, of jufvrouw Fotheringay niet nog schooner van ziel +dan van lichaam is, en of zij niet een beschaafden geest, een fijn verstand en een +lief humeur bezit?” +</p> +<p>„O, natuurlijk,” zeide mijnheer Bows, vrij droogjes. „Daar komt Hebe blozende uit +den kelder. Zoudt gij niet denken, dat het tijd wordt voor de repetitie, jufvrouw +Hebe? Gij valt in de boete als gij te laat komt,” en daarbij wierp hij een blik op +de jonge dame, die zeggen wilde, dat het beter was, dat zij heenging en de beide oude +heeren alleen liet. +</p> +<p>Op deze aanmaning nam jufvrouw Hebe hoed en doek, en zag er buitengemeen bekoorlijk, +opgeruimd en lachend uit; en Bows rolde zijne papieren op en strompelde de kamer door +om zijn hoed en stok te halen. +</p> +<p>„Moet gij al gaan?” vroeg de majoor. „Kunt gij ons niet nog eenige minuten schenken, +jufvrouw Fotheringay? Vergun een oud man, eer gij ons verlaat, u de hand te drukken, +en geloof mij, dat ik trotsch ben op de eer uwer kennismaking en dat ik oprecht zou +wenschen uw vriend te zijn.” +</p> +<p>Op deze galante toespraak maakte jufvrouw Fotheringay eene diepe nijging en de majoor +volgde haar tot aan de deur, waar hij hare hand op de vriendelijkste en vaderlijkste +wijze drukte. Bows stond verbaasd over dit vertoon van hartelijkheid. „De familie +van den knaap kan toch zeker niet wenschen, dat hij haar trouwt,” dacht hij – en aldus +vertrokken zij. +</p> +<p>„Nu gaat het er op los,” dacht majoor Pendennis. Costigan maakte dadelijk van de afwezigheid +zijner dochter gebruik om het overschot van den wijn uit te drinken en zond het eene +glas na het andere van den madera uit den <i>Druiventros</i> met eene haastige en bevende hand naar binnen. De majoor kwam aan de tafel terug, +nam het glas op en dronk het, joviaal met de lippen smakkende, uit. Indien het madera +uit den bijzonderen kelder van Lord Steyne en geen Kaapwijn uit eene herberg ware +geweest, had hij geene grootere tevredenheid kunnen toonen. +<span class="pageNum" id="pb94">[<a href="#pb94">94</a>]</span></p> +<p>„Lekkere madera, kapitein Costigan,” zeide hij. „Waar krijgt gij dien vandaan? Ik +drink met dit glas op de gezondheid van dat betooverende meisje. Nu, kapitein, het +verwondert mij niet, dat de hoofden der mannen door haar op hol geraken. Ik houd mij +overtuigd, dat zij even geestig als schoon is, en ik twijfel er niet aan, of zij is +even goedig als talentvol.” +</p> +<p>„Een goed meisje, mijnheer, een goed meisje,” zeide de verrukte vader, „en ik drink +van ganschen harte op hare gezondheid. Zal ik nog een fleschje uit den kelder laten +halen? Het is dicht bij de hand. Niet? Ja waarlijk, mijnheer, gij moogt wèl zeggen, +dat het een goed meisje is, de trots en de roem van haar vader, den eerlijken, ouden +Jack Costigan! De man, die haar krijgt, zal een juweel aan haar hebben, mijnheer. +Ik drink zijne gezondheid, en gij weet wel wien ik bedoel, majoor.” +</p> +<p>„Het verbaast mij volstrekt niet, dat oud en jong op haar verlieven,” antwoordde deze, +„en ik moet u ronduit verklaren, dat, ofschoon ik op mijn armen neef Arthur zeer boos +was toen ik van de verliefdheid van den jongen hoorde, ik het hem, nu ik de dame zelf +gezien heb, volmondig vergeven kan. Bij den hemel, ik zou zelf nog wel eene kans willen +wagen, indien ik niet te oud en te arm was.” +</p> +<p>„En een beter man zou zij niet kunnen krijgen, majoor, daar ben ik zeker van,” riep +Jack verrukt uit. „Uwe vriendschap, mijnheer, verheugt mij. Uwe bewondering voor mijne +dochter brengt mij de tranen in oogen. – tranen, mijnheer – manhaftige tranen, en +wanneer zij mijn nederig verblijf met uwe eigen prachtige woning verwisselt, hoop +ik, dat zij er een plaatsje voor haar armen, ouden vader, den armen ouden Jack Costigan, +zal openhouden.” De kapitein voegde de daad bij het woord, en terwijl hij tegen den +majoor sprak werden zijne met bloed beloopen oogen vochtig. +</p> +<p>„Uwe gevoelens doen u eer aan,” zeide de ander. „Maar, kapitein Costigan, ik kan mijn +lachlust niet bedwingen over één ding, dat gij daar gezegd hebt.” +</p> +<p>„En dat is, mijnheer?” vroeg Jack, die op een te hoog heroïsch en sentimenteel standpunt +stond, om er van af te dalen. +</p> +<p>„Gij hebt van onze „prachtige woning” gesproken – mijn zusters huis, vooronderstel +ik.” +</p> +<p>„Ik meen het park en de woning van den weledelgeboren heer Arthur Pendennis van Fairoaks +Park, dien ik nog eens lid van het parlement voor zijne geboorteplaats Clavering hoop +te zien, als hij oud genoeg is om die gewichtige betrekking op zich te nemen,” riep +de kapitein met groote deftigheid uit. +</p> +<p>De majoor glimlachte, toen hij een pijl uit zijn eigen koker herkende. Hij was het, +die bij Pen het denkbeeld opgewekt had, om zitting in het parlement te krijgen voor +het naburige vlek, en de arme jongen had er blijkbaar over gezwetst tegen Costigan +en de dame van zijn hart. „Fairoaks Park, waarde heer?” zeide de majoor. „Kent gij +onze geschiedenis? Wij zijn voorzeker van eene overoude familie, maar ik trad de wereld +in met nauwelijks geld genoeg om mijn luitenantsrang te koopen, en mijn oudste broeder +was een plattelandsapotheker, die elken stuiver van zijn geld met zijn mortier en +zijn stamper verdiend heeft.” +</p> +<p>„Ik heb besloten dit over het hoofd te zien, mijnheer, uit aanmerking van de erkende +oudheid uwer familie,” zeide Costigan majestueus. +<span class="pageNum" id="pb95">[<a href="#pb95">95</a>]</span></p> +<p>„Loop naar den duivel!” dacht de majoor, doch hij boog en glimlachte. +</p> +<p>„Ook de Costigan’s hebben tegenspoed gehad, en ons Huis het kasteel Costigan is in +geenen deel meer wat het was. Ik heb zeer deftige lui gekend, die apothekers waren, +mijnheer, en er zijn er wel in Dublin, die de eer hebben gehad aan de tafel van den +lord-stadhouder te dineeren.” +</p> +<p>„Gij zijt zeer vriendelijk, dat gij het niet zoo nauw met ons wilt nemen,” hervatte +de majoor; „doch veroorloof mij u te doen opmerken, dat dit de vraag niet is. Gij +hebt zoo even van mijn neefje gesproken als erfgenaam van Fairoaks Park en ik weet +niet wat meer.” +</p> +<p>„Ongetwijfeld nog inschrijvingen op het grootboek, majoor, en zeker op zijn tijd een +aardig legaatje van u zelven.” +</p> +<p>„Waarde heer, ik zeg u, dat de jongen de zoon van een plattelandsapotheker is,” schreeuwde +majoor Pendennis uit, „en dat hij, als hij meerderjarig wordt, geen stuiver te wachten +heeft.” +</p> +<p>„Kom, kom, majoor, gij steekt den draak met mij,” hernam mijnheer Costigan; „ik twijfel +niet of mijn jonge vriend heeft twee duizend pond ’s jaars te wachten.” +</p> +<p>„Twee duizend takkebossen! Ik vraag verschooning, beste heer; maar heeft de jongen +u misleid? dat ligt anders niet in zijn aard. Op mijn woord van eer, als gentleman +en bovendien als executeur van mijn broeders testament, verzeker ik u, dat hij niet +veel meer dan vijfhonderd pond ’s jaars naliet.” +</p> +<p>„En met overleg is dat ook nog een aardig sommetje, mijnheer,” antwoordde de kapitein. +„Wel, ik heb menschen dagelijks hunne flesch zien drinken en hunne koets met vier +paarden houden in Ierland van vijfhonderd pond ’s jaars, – met stipt overleg. Wij +zullen er wel mee rondkomen, mijnheer – laat dat maar aan Jack Costigan over.” +</p> +<p>„Waarde kapitein Costigan – ik geef u mijn woord, dat mijn broeder geen duit aan zijn +zoon Arthur heeft vermaakt.” +</p> +<p>„Houdt gij mij voor den gek, majoor Pendennis?” riep Jack Costigan uit. „Spot gij +met de gevoelens van een vader en een gentleman?” +</p> +<p>„Ik vertel u de zuivere waarheid,” hernam majoor Pendennis. „Al wat mijn broeder bezat, +heeft hij aan zijne weduwe vermaakt, ofschoon, dat is waar, met gedeeltelijken overgang +op den knaap. Maar zij is nog eene jonge vrouw en kan hertrouwen als hij haar boos +maakt, – of zij kan hem overleven, want zij stamt af uit een geslacht, waarvan allen +stokoud worden. En ik vraag u, als gentleman en man van de wereld, wat mijne zuster, +mevrouw Pendennis, uit een inkomen van vijf honderd pond ’s jaars, hetwelk haar gansche +fortuin uitmaakt, aan haar zoon kan afstaan, om hem in staat te stellen zich zelven +en uwe dochter in den rang, die zulk eene voortreffelijke jonge dame toekomt, te handhaven?” +</p> +<p>„Moet ik dus tot het besluit komen, mijnheer, dat de jonge heer, uw neef, dien ik +als mijn eigen vleesch en bloed heb getroeteld en liefgehad, een bedrieger is, die +met de genegenheid van mijn geliefd kind gespeeld heeft?” riep de Generaal, ziedend +van toorn, uit. „Hebt gij zelf op het ontvankelijke hart van den jonkman gewerkt, +om hem te bewegen zijn engagement en daarmede het hart van mijne aangebeden Emily +te breken? Pas op, mijnheer, dat gij met de eer van Jack Costigan niet spot! Als ik +dat van iemand ter wereld kon vooronderstellen, dan zou, bij den hemel, zijn bloed +moeten stroomen, mijnheer, onverschillig of hij oud of jong ware.” +<span class="pageNum" id="pb96">[<a href="#pb96">96</a>]</span></p> +<p>„Mijnheer Costigan!” riep de majoor uit. +</p> +<p>„Mijnheer Costigan kan en zal zijne eigene eer en die zijner dochter weten te beschermen,” +hernam de ander. „Ziet ge die latafel? Daarin liggen stapels brieven, door die slang +aan mijn onschuldig kind geschreven; daarin staan beloften, mijnheer, genoeg om er +eene hoededoos mee te vullen; en wanneer ik den schurk voor den rechter gesleept en +in zijne meineedigheid en schande ten toon gesteld heb, bezit ik nog een ander middel +van herstel in die mahoniekouten kist, mijnheer, dat mij recht zal verschaffen, mijnheer, +tegen iedereen – geef maar goed acht op mijne woorden, majoor Pendennis – tegen iedereen, +die uw neef heeft aangeraden om een krijgsman en gentleman te beleedigen. Hoe? Zou +mijne dochter verstooten, mijn grijze haar geschandvlekt worden door den zoon van +een apotheker? Bij den hemel, mijnheer, ik wou den man wel eens zien, die dat zou +durven doen!” +</p> +<p>„Moet ik daaruit afleiden, dat gij in de eerste plaats dreigt de brieven van een knaap +van achttien jaar aan eene vrouw van acht en twintig openbaar te maken, en in de tweede +plaats mij de eer te bewijzen om mij uit te dagen?” vroeg de majoor, nog altijd volmaakt +kalm. +</p> +<p>„Gij hebt mijne bedoeling zeer juist gevat, majoor Pendennis,” antwoordde de kapitein, +terwijl hij zijne verwarde bakkebaarden over zijne kin trok. +</p> +<p>„Nu, nu, dat zal het onderwerp van latere schikkingen uitmaken. Maar wees zoo goed, +waarde heer, eer wij tot kruit en kogels komen, bij u zelven eens na te gaan, waarmee +ter wereld ik u kan benadeeld hebben? Ik heb u verteld, dat mijn neef afhankelijk +is van zijne moeder, die weinig meer dan vijfhonderd pond ’s jaars hezit.” +</p> +<p>„Ik heb mijne eigen gedachten over de juistheid van die opgave,” zeide de kapitein. +</p> +<p>„Wilt gij er u van overtuigen bij de heeren Tatham alhier, de zaakwaarnemers van mijne +zuster?” +</p> +<p>„Ik wil met die heeren niets te maken hebben,” antwoordde de kapitein, zichtbaar ontsteld. +„Als het waar is wat gij zegt, dan ben ik door iemand schandelijk bedrogen, en op +dien persoon zal ik mij wreken.” +</p> +<p>„Is het mijn neef?” riep de majoor, terwijl hij opsprong en den hoed opzette. „Heeft +hij u ooit verteld, dat hij twee duizend pond ’s jaars bezat? Heeft hij dat gedaan, +dan heb ik mij in den knaap vergist. Leugens te vertellen is in onze familie nooit +gebruikelijk geweest, kapitein Costigan, en ik geloof, dat mijn broeders zoon dit +tot nu toe ook niet geleerd heeft. Onderzoek liever eens of gij u zelven niet misleid, +of dwaze overdrijvingen op hooren zeggen aangenomen hebt. Wat mij betreft, mijnheer, +verzeker ik u, dat ik niet bang ben voor al de Costigan’s in Ierland en zeer goed +weet hoe ik mij tegen bedreigingen van dien kant moet waarborgen. Ik kom hier als +de voogd van den knaap om te protesteeren tegen een allerdwaast en allerongerijmdst +huwelijk, dat niet anders dan armoede en ellende ten gevolge kan hebben; en wanneer +ik het belet, geloof ik, dat ik evenzeer de vriend ben van uwe dochter (die zonder +twijfel eene hoogst fatsoenlijke jonge dame is) als van mijne eigen familie; en beletten +zal ik dat huwelijk, mijnheer, met al de middelen, die in mijne macht staan. Daar, +dat is het wat ik te zeggen heb, mijnheer.” +</p> +<p>„Maar niet wat <i>ik</i> te zeggen heb, majoor Pendennis, en gij zult nog nader van mij hooren,” zeide mijnheer +Costigan, met een vervaarlijken blik. +<span class="pageNum" id="pb97">[<a href="#pb97">97</a>]</span></p> +<p>„Voor den –, mijnheer, wat bedoelt gij?” vroeg de majoor, zich op den drempel der +deur omkeerende en den onversaagden Costigan in de oogen ziende. +</p> +<p>„Ik meen in den loop van het gesprek vernomen te hebben, dat gij in het George-Hotel +logeert?” zeide mijnheer Costigan plechtstatig. „Een vriend van mij zal daar zijne +opwachting bij u komen maken eer gij vertrekt, mijnheer.” +</p> +<p>„Laat hij zich dan haasten, mijnheer Costigan,” riep de majoor, schier buiten zich +zelven van woede. „Ik wensch u goedenmorgen, mijnheer.” En terwijl majoor Pendennis +de trap afging maakte kapitein Costigan over, de leuning van het portaal eene prachtig +uitdagende buiging tegen hem. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWAALFDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin een schietpartijtje wordt voorgesteld.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vroeger is in deze geschiedenis gewag gemaakt van mijnheer Garbetts, den eersten held +in het treurspel, een veelbelovend en athletisch jong acteur, van gezelligen aard +en ongeregelde leefwijze, die met Costigan op een zeer vriendschappelijken voet stond. +Beiden waren de voornaamste sieraden van den vriendenkring in het hotel <i>de Ekster</i>, stonden elkander ten dienst in verschillende wisselzaken, die zij aan de hand hadden, +en leenden elkander hunne kostbare handteekening. Kortom, zij waren vrienden, ofschoon +mijnheer Garbetts zelden bij Costigan aan huis kwam, daar jufvrouw Fotheringay niet +van hem hield en mevrouw Garbetts van haar kant zeer jaloersch op haar was. Het ware +van de zaak was, dat Garbetts zijn hof aan jufvrouw Fotheringay gemaakt en van haar +een afwijzend antwoord ontvangen had, eer hij zijne hand aan mevrouw G. had aangeboden. +Hunne geschiedenis behoort echter niet tot dit verhaal; het zij genoeg, dat mijnheer +Garbetts, zoodra Emily en mijnheer Bows het huis verlaten hadden, door Costigan geroepen +werd, als een geschikt vriend, om in het tegenwoordige geval geraadpleegd te worden. +Hij was een zwaar gebouwd man met eene luide stem en een barsch voorkomen, die de +mooiste beenen van het gezelschap had, en voor de grap een pook stuk kon slaan op +zijn gespierden arm. +</p> +<p>„Loop eens gauw heen, Tommy,” zeide Costigan tegen den kleinen boodschaplooper, „en +haal mijnheer Garbetts van zijne kamers boven den varkensslager, ge weet wel waar +het is, en bestel dan in den <i>Druiventros</i> twee glazen whisky-grog, – heet, hoor!” Tommy ging er dus op uit en een oogenblik +later verschenen Garbetts en de whisky. +</p> +<p>Kapitein Costigan verhaalde hem niet al de vroegere voorvallen, die de lezer kent; +maar stelde, met behulp van den grog, een dreigenden brief aan majoor Pendennis op, +waarin hij vorderde, dat die heer geene hinderpalen aan het voorgenomen huwelijk van +mijnheer Arthur Pendennis met zijne dochter, jufvrouw Fotheringay, in den weg zou +leggen, maar een dag hoe eer hoe liever voor het sluiten van dat huwelijk bepalen, +of anders hem de voldoening, die tusschen mannen van eer gebruikelijk was, geven zou. +En indien majoor Pendennis geen lust mocht hebben in een dier alternatieven, gaf de +kapitein te verstaan, dat hij genoodzaakt zou wezen zijne karwats op het lichaam van +den majoor te <span class="pageNum" id="pb98">[<a href="#pb98">98</a>]</span>laten neerkomen. Wij kunnen de letterlijke bewoordingen van dien brief niet meedeelen, +om redenen, die dadelijk zullen blijken; maar hij was ongetwijfeld in den mooisten +stijl van den kapitein gesteld, en zorgvuldig gesloten met het groote zilveren cachet +der Costigan’s, – het eenige stuk van het familiezilver, dat de kapitein nog bezat. +</p> +<p>Garbetts werd met de boodschap en dien brief afgezonden, en met eene zegenbede drukte +de Generaal zijn ambassadeur de hand en zag hem vertrekken. Daarop haalde hij zijne +eerwaardige en moorddadige duelleerpistolen met de vuursteensloten te voorschijn, +die menigen lustigen knaap te Dublin tot zwijgen gebracht hadden; en na die onderzocht +en in behoorlijken toestand bevonden te hebben, haalde hij uit de latafel al de brieven +en verzen van Pen, die hij daar bewaarde en die hij altijd gelezen had, alvorens Emily +ze mocht inzien. +</p> +<p>Na een kwartiertje kwam Garbetts met een betrokken en neerslachtig gezicht terug. +</p> +<p>„Hebt gij hem gezien?” vroeg de kapitein. +</p> +<p>„Ja zeker,” antwoordde Garbetts. +</p> +<p>„En wanneer moet het zijn?” hernam Costigan, terwijl hij den haan van een der pistolen +onderzocht en ter hoogte van zijne roode oogen bracht. +</p> +<p>„Wanneer moet <i>wat</i> zijn?” vroeg mijnheer Garbetts. +</p> +<p>„De ontmoeting, beste jongen.” +</p> +<p>„Gij bedoelt toch geen duel, kapitein?” zeide Garbetts met ijzing. +</p> +<p>„Wat duivel zou ik anders bedoelen, Garbetts? Dien man, die mijne eer belaagd heeft, +wil ik doodschieten of zelf als zijn slachtoffer vallen.” +</p> +<p>„De duivel haal mij als ik uitdagingen overbreng,” hernam Garbetts. „Ik ben een huisvader, +kapitein, en wil niets met pistolen te maken hebben. Daar hebt gij uw brief terug;” +en tot verbazing en verontwaardiging van kapitein Costigan, wierp zijn afgevaardigde +bij die woorden den brief met zijn groot geklad opschrift en het slordige lak neder. +</p> +<p>„Hebt gij hem gezien en hem toch den brief niet gegeven?” riep de kapitein woedend +uit. +</p> +<p>„Ja, ik heb hem gezien, maar ik kon hem niet spreken, kapitein,” zeide mijnheer Garbetts. +</p> +<p>„En waarom niet, voor den duivel?” vroeg de ander. +</p> +<p>„Omdat er iemand bij was, met wien ik liefst niet in aanraking wilde komen, evenmin +als gij,” antwoordde de treurspeler met eene grafstem. „Dat lievertje van een Tatham +zat bij hem, kapitein.” +</p> +<p>„Die lafhartige schurk!” bulderde Costigan. „Hij is bang en wil mij aangeven.” +</p> +<p>„Let wel, dat ik niets met het vechten wil te maken hebben,” zeide de acteur norsch, +„en ik wou, dat ik Tatham ook niet gezien had, noch dat wisseltje –” +</p> +<p>„Houd uw mond, bluffert! Ik geloof, dat gij een bloodaard zijt,” sprak kapitein Costigan +met de woorden van „Sir Lucius O’Trigger,” welk karakter hij met talent op en buiten +het tooneel gespeeld had, en na nog eenige woordenwisseling ging het paar in alles +behalve goede luim van elkander. +</p> +<p>Wij hebben hun gesprek hier slechts verkort meegedeeld, en de lezer weet het hoofdpunt, +waarover het liep; doch hij zal nu ook inzien, dat wij den juisten inhoud van den +brief, dien de kapitein aan den majoor had geschreven, niet kunnen meedeelen, omdat +laatstgenoemde heer niet in de gelegenheid was geweest de missive te openen. +<span class="pageNum" id="pb99">[<a href="#pb99">99</a>]</span></p> +<p>Toen jufvrouw Costigan in gezelschap van den getrouwen Bows van de repetitie thuis +kwam, vond zij haar vader in groote spanning zijne kamer op en neer loopende, te midden +van eene sterke groglucht, die, naar het scheen, zijn onthutst gemoed niet tot bedaren +had kunnen brengen. De papieren van Pendennis lagen op tafel rondom de ledige glazen +en het nu overbodige theelepeltje, waarvan de kapitein zich bediend had om zijn glas +en dat van zijn vriend om te roeren. Toen Emily binnentrad, sloot hij haar in zijne +armen en riep haar op wanhopigen toon, en met oogen, die in tranen zwommen, toe: „Bereid +u op het ergste voor, mijn kind, mijn engel van een kind!” +</p> +<p>„Gij zijt weer beschonken, papa,” zeide jufvrouw Fotheringay, terwijl zij haar vader +op zeide duwde. „Gij hadt mij beloofd, dat gij vóór den eten geen drank zoudt gebruiken.” +</p> +<p>„Arm kind! ik heb maar een enkel slokje genomen om mijn verdriet te verzetten,” riep +de troostelooze vader uit; „het is om mijne zorgen te verdrinken, dat ik het glas +licht.” +</p> +<p>„Uwe zorgen hebben veel noodig om ze te verdrinken, waarde kapitein,” zeide Bows en +bootste daarbij den tongval van zijn vriend na; „wat is er gebeurd? Heeft dat lief +heertje met zijn pruikje u boos gemaakt?” +</p> +<p>„Die schelm met zijn uitgestreken gezicht! Ik dorst naar zijn bloed!” brulde Cos, +onderwijl jufvrouw Milly, die zich uit zijne omhelzing had losgerukt, naar hare kamer +was gegaan en daar hoed en shawl afdeed. +</p> +<p>„Ik dacht wel, dat hij iets kwaads brouwde: hij was al te beleefd,” zeide de ander. +„En wat is hij komen zeggen?” +</p> +<p>„O Bows! Hij heeft mij verpletterd!” antwoordde de kapitein, „Er is eene duivelsche +samenspanning tegen mijne arme dochter gesmeed; en ik houd het er voor, dat allebei +die Pendennis’en, oom en neef, helsche verraders en schurken zijn, die van het aangezicht +der aarde verdelgd moesten worden.” +</p> +<p>„Wat is het dan? wat is er gebeurd?” vroeg Bows in geen geringe spanning. +</p> +<p>Costigan maakte hem bekend met de mededeeling van den majoor, dat de jonge Pendennis +geen twee duizend, en zelfs geen tweehonderd pond ’s jaars bezat, en gaf lucht aan +zijne verbolgenheid, dat hij zijne onschuldige dochter door zulk een bedrieger had +laten vleien en bepraten, en dat hij zulk eene adder in zijn eigen boezem gekoesterd +had. „Maar ik heb die slang van mij af geschud,” zeide Costigan; „en wat zijn oom +betreft, ik zal op dien ouden heer zulk eene wraak nemen, dat hem den dag, waarop +hij een Costigan heeft durven beleedigen, berouwen zal.” +</p> +<p>„Wat wilt gij dan, generaal?” vroeg Bows. +</p> +<p>„Ik wil hem het leven benemen, Bows – zijn gemeen, verraderlijk leven, mijn jongen!” +en daarbij klopte hij onheilspellend en woest op de oude gehavende pistoolkist. Bows +had hem dikwijls een beroep hooren doen op die doodelijke wapenen, waarmede hij zijne +vijanden wilde vellen; maar de kapitein vertelde hem niet, dat hij reeds aan majoor +Pendennis eene uitdaging gezonden had, zoodat mijnheer Bows in dit geval niet veel +acht sloeg op de pistolen. +</p> +<p>Op dit oogenblik keerde jufvrouw Fotheringay met een volkomen gezond, gelukkig en +onverschillig voorkomen uit haar eigen vertrek in de zitkamer terug, als een treffend +en weldadig contrast met haar vader, die van woede, verdriet, ergernis en andere aandoeningen +beefde. Zij <span class="pageNum" id="pb100">[<a href="#pb100">100</a>]</span>bracht een paar satijnen schoenen mee, die vroeger wit waren geweest, en die zij nu +met broodkruim zooveel mogelijk schoon wilde wrijven, daar zij er den volgenden Dinsdagavond +als Ophelia – in welke rol zij dan weer zou optreden – de waanzinnige mee moest spelen. +</p> +<p>Zij bezag de papieren, die op de tafel lagen, bleef staan alsof zij iets vragen wilde, +doch bedacht zich, ging naar de kast, waar zij een bruikbaar stuk brood uitzocht om +er de satijnen schoenen mee te bewerken, en keerde toen weer naar de tafel terug, +ging er met de schoenen op haar gemak bij zitten en vroeg daarop, in haar ongekunstelden +Ierschen tongval, aan haar vader: „Waarom hebt ge de brieven en verzen en andere dingen +van den jongen heer Arthur voor den dag gehaald, pa? Gij zijt toch zeker niet voornemens +dien onzin weer door te lezen?” +</p> +<p>„O Emily!” riep de kapitein uit, „die knaap, dien ik als den zoon mijns boezems liefhad, +is niets dan een schurk en een bedrieger, gij arm meisje!” en daarbij zag hij zoo +tragisch mogelijk naar Bows aan de overzijde, die van zijn kant met zekere bezorgdheid +naar jufvrouw Costigan keek. +</p> +<p>„Kom, kom! De arme jongen is zoo onnoozel als een schoolknaap,” gaf zij ten antwoord. +„Al die kinderen schrijven verzen en onzin.” +</p> +<p>„Hij heeft de rol van eene adder aan deze haardstede en van een verrader in dit gezin +gespeeld,” schreeuwde de kapitein. „Ik zeg u, dat hij niets is dan een bedrieger.” +</p> +<p>„Wat heeft de arme jongen gedaan, papa?” vroeg Emily. +</p> +<p>„Gedaan? Hij heeft ons op de gruwelijkste wijze bedrogen,” antwoordde Emily’s papa. +„Hij heeft met uwe genegenheid den spot gedreven en mijne eigene fijngevoeligheid +gekwetst. Hij heeft zich voorgesteld als iemand van fortuin, en nu blijkt het, dat +hij niet veel meer dan een bedelaar is. Heb ik u niet dikwijls gezegd, dat hij twee +duizend pond ’s jaars bezat? En nu, jufvrouw Costigan, kan ik u verzekeren, dat hij +arm is; dat hij afhankelijk is van de mildheid zijner moeder, eene goede vrouw, die +weer hertrouwen kan, die misschien eeuwig zal blijven leven en die maar vijfhonderd +pond ’s jaars bezit. Hoe durft hij vergen, dat gij u aan eene familie verbinden zult, +die de middelen mist om u te verzorgen? Gij zijt gruwelijk bedrogen en om den tuin +geleid, Milly, en ik geloof, dat zijn oude schelm van een oom met de pruik in het +komplot tegen ons is.” +</p> +<p>„Die zachtzinnige oude heer? Wat heeft die gedaan, papa?” vroeg Emily weer, nog altijd +met onverstoorbare kalmte. +</p> +<p>Costigan deelde aan Milly mee, dat majoor Pendennis, met zijne dubbelhartige beleefde +Londensche manieren, hem na haar vertrek onderricht had, dat de jonge Arthur in het +geheel geen fortuin bezat en hem (Costigan) verwezen had naar de procureurs („die, +zooals hij wist, een wissel van mij in handen hebben, zoodat ik hen niet onder de +oogen kan komen,” merkte de kapitein tusschen haakjes aan), om het testament van den +vader van den knaap in te zien. Ten slotte verklaarde de kapitein, dat beiden een +helsch bedrog gepleegd hadden, zoodat hij een huwelijk of hun bloed eischte. +</p> +<p>Milly keek zeer ernstig en nadenkend, terwijl zij hare satijnen schoenen wreef. „Mij +dunkt, als er geen geld is, papa, zou het nutteloos zijn hem te trouwen,” sprak zij +zoo deftig als een orakel. +</p> +<p>„Waarom zeide de schavuit, dat hij geld had?” vroeg Costigan. +<span class="pageNum" id="pb101">[<a href="#pb101">101</a>]</span></p> +<p>„De arme jongen heeft altijd gezegd, dat hij arm was,” antwoordde het meisje. „<i>Gij</i> waart het, papa, die volhieldt, dat hij rijk moest zijn, en mij dwongt hem te nemen.” +</p> +<p>„Hij had oprecht moeten zijn en ons met zijne positie bekend maken, Milly,” hernam +haar vader. „Een jonkman, die een kostbaar paard berijdt en shawls en armbanden ten +geschenke geeft, is een bedrieger als hij geen geld heeft. Zijn oom zal ik de pruik +aftrekken, als ik hem tegenkom. Bows moet hem eene uitdaging brenger en hem dat vertellen. +Of er moet een huwelijk komen, of hij moet mij als man in het gevecht staan; anders +trek ik hem voor een hotel of op de wandelpaden van Fairoaks ten aanschouwe van iedereen +bij den neus, – zoo waar ik leef.” +</p> +<p>„En gij kunt, zoo waar ik leef, iemand anders met uwe boodschap zenden,” antwoordde +Bows lachende. „Ik ben een speelman en geen vechtersbaas, kapitein.” +</p> +<p>„Bah! gij hebt geen moed, mijnheer!” bulderde de generaal. „Dan zal ik, als niemand +mij helpen wil of partij voor mij trekt, mijn eigen secondant zijn. Ik zal mijne pistoolkist +meenemen en hem in de koffiekamer van den <i>George</i> neerschieten.” +</p> +<p>„En dus heeft de arme Arthur geen geld?” zuchtte jufvrouw Costigan op bijna klagenden +toon. „Arme jongen! Het was een goede jongen ook; hij was opgewonden en sprak onzin, +met zijne verzen en poëzie en zoo meer, maar hij was oprecht en mild; ik hield wezenlijk +van hem – en hij hield van mij ook,” liet zij er zachter op volgen, terwijl zij aanhoudend +haar schoen wreef. +</p> +<p>„Waarom trouwt gij hem dan niet, als gij zooveel van hem houdt?” viel mijnheer Bows +tamelijk driftig uit. „Hij is niet meer dan tien jaar jonger dan gij. Zijne moeder +zal er zich misschien in schikken, en dan kunt gij op Fairoaks Park gaan wonen en +geborgen zijn. Waarom wordt gij geen groote dame? Ik zou mijn kost kunnen verdienen +met de viool, en de Generaal zou van zijn pensioen kunnen leven. Waarom trouwt gij +hem niet? Gij weet, dat hij van u houdt.” +</p> +<p>„Er zijn anderen, die evenveel van mij houden, Bows, en die geen geld hebben en oud +genoeg zijn,” antwoordde jufvrouw Milly deftig. +</p> +<p>„Ja voor den –,” vloekte Bows op bitteren toon, „die oud en arm en gek genoeg zijn.” +</p> +<p>„Er zijn oude gekken en jonge ook. Dat hebt gij zelf dikwijls gezegd, malle vent,” +hernam de gebiedende schoone met een veelbeteekenenden blik op het oude heertje. „Als +Pendennis geen geld genoeg heeft om er van te leven, zou het eene dwaasheid zijn hem +te trouwen; en daarmee is het uit!” +</p> +<p>„En de jongen?” vroeg Bows. „Waarachtig, jufvrouw Costigan, gij werpt een man als +een ouden handschoen weg.” +</p> +<p>„Ik weet niet wat gij bedoelt, Bows,” antwoordde jufvrouw Fotheringay kalm, en begon +aan den tweeden schoen te wrijven. „Bezat hij de helft van de twee duizend pond ’s +jaars, die papa hem toekende, of de helft van die helft, ik zou hem trouwen. Maar +waartoe leidt het, als men een bedelaar neemt? Wij zijn reeds arm genoeg. Het zou +nergens toe dienen, dat ik ging wonen bij eene oude dame, die misschien stuursch en +kregel is, en mij elke bete zou misgunnen. (Het is waarlijk haast etenstijd, en nog +heeft Suze de tafel niet gedekt.) En,” voegde Jufvrouw Costigan er volmaakt argeloos +bij, „indien er eens kleintjes <span class="pageNum" id="pb102">[<a href="#pb102">102</a>]</span>kwamen? – wel, papa, dan zouden wij niet eens zoo goed af wezen als tegenwoordig.” +</p> +<p>„Neen, waarlijk, dat zoudt ge ook niet, beste Milly,” gaf haar vader ten antwoord. +</p> +<p>„En dus is het uit met al die mooie praatjes over Arthur Pendennis van Fairoaks Park, +– van de vrouw van het parlementslid,” zeide Milly met een lachje. „Wij zouden zulke +mooie rijtuigen en paarden hebben om te rijden! – daar hadt gij altijd den mond van +vol, papa! Maar het is altijd hetzelfde! Zoodra een man mij maar aankeek, moest gij +u inbeelden, dat hij mij zou trouwen; en als hij een goeden rok aanhad, was hij in +uwe oogen zoo rijk als Crezes.” +</p> +<p>„– Als Croesus,” zeide mijnheer Bows. +</p> +<p>„Nu, noem hem zooals gij het goedvindt. Doch het is waar, dat papa mij in de laatste +acht jaar wel twintigmaal heeft uitgehuwd. Zou ik niet Lady Poldoody van Oystertown +Castle worden? Verder hadden wij dien kapitein ter zee te Porthsmouth, en dien ouden +chirurgijn te Norwich, en dien methodisten-predikant hier verleden jaar, en wie weet +hoeveel meer! Nu, ik wil wedden, dat ik in weerwil van al uwe plannen ten slotte nog +als Milly Costigan zal sterven. En dus heeft die arme kleine Arthur geen geld? Blijf +hier eten, Bows; wij hebben eene heerlijke vleeschpastei.” +</p> +<p>„Ik zou wel eens willen weten of zij al klaar is met Sir Derby Oaks,” dacht Bows, +wiens oogen en gedachten haar altijd bespiedden. „De kunstgrepen van de vrouwen gaan +alle bevatting te boven, en ik ben zeker, dat zij dien knaap niet zoo licht zou opgeven, +als zij niet een ander plan in het hoofd had.” +</p> +<p>Het zal niemands aandacht ontgaan zijn, dat jufvrouw Fotheringay, ofschoon zij over +het algemeen het stilzwijgen bewaarde en niet veel waard was wanneer het gesprek over +poëzie, letterkunde of de schoone kunsten liep, in haar eigen familiekring onbeschroomd +en bovendien verstandig spreken kon. Men kon haar juist geen romanesk meisje noemen; +hare letterkundige begaafdheden waren niet groot; zoodra zij het tooneel verliet, +sloeg zij geen oog meer in Shakespeare, en al den tijd, dat zij het tooneel versierde, +begreep zij geen woord van hem; doch over een podding of een naaiwerk, of hare eigen +huiszaken, kon zij zoo goed oordeelen als iemand ter wereld; en daar zij door geene +sterke verbeelding of hartstochtelijkheid van den weg gebracht werd, had zij best +de gelegenheid om een kalm oordeel te vellen. Toen Costigan, onder hun maaltijd, zich +zelven en zijn gezelschap trachtte diets te maken, dat de opgave van den majoor aangaande +Pen’s geldelijke aangelegenheden ongeloofwaardig en niets dan eene list van dien ouden +schijnheilige was, om hun aanleiding te geven, dat zij zelven het engagement afbraken, +wilde jufvrouw Milly volstrekt niet toegeven, dat er misleiding van de zijde der tegenpartij +mogelijk was, terwijl zij duidelijk in het licht stelde, dat het haar vader was, die +zich zelven had misleid en niet de arme kleine Pen, die nooit getracht had hun een +rad voor de oogen te draaien. Wat dien armen knaap betrof, verzekerde zij, dat zij +hem uit den grond van haar hart beklaagde. Zij at met buitengewoon veel smaak, tot +verbazing van mijnheer Bows, die eene opmerkelijke bewondering en te gelijk minachting +voor die vrouw koesterde; en onder en na dien maaltijd besprak het drietal de beste +wijze, om gaan deze liefdesgeschiedenis een einde te maken. Costigan’s <span class="pageNum" id="pb103">[<a href="#pb103">103</a>]</span>plan om den majoor bij den neus te gaan trekken, vervloog in rook onder het gebruik +van zijn glas whisky-grog na den eten; hij was zeer onderdanig jegens zijne dochter +en bereid tot elk plan, dat zij mocht vaststellen met betrekking tot de crisis, die +zij zag dat ophanden was. +</p> +<p>De kapitein, die Pen en zijn oom beiden had willen aanvliegen en neervellen zoolang +hij zich voor de beleedigde partij hield, deinsde nu wel eenigszins terug voor de +gedachte om den eerstgenoemde te ontmoeten, en vroeg „wat zij voor den drommel tegen +den jongen zeggen moesten, wanneer hij zich aan het engagement hield en zij het van +hun kant verbraken?” „Hoe?” zeide Bows. „Weet gij niet hoe men een man afschepen moet? +Laat eene vrouw het u dan maar eens uitleggen!” en daarop legde jufvrouw Fotheringay +uit, dat zoo iets zeer eenvoudig kon geschieden en niets gemakkelijker was. „Papa +schrijft aan Arthur en vraagt hem welke beschikkingen hij in geval van een huwelijk +denkt te maken en wat zijne middelen zijn. Arthur schrijft terug en meldt wat hij +bezit, en dan wed ik, dat alles bevonden zal worden zooals de majoor zegt. Daarop +schrijft papa weer, dat dit niet genoeg is en dat het beter is, dat het engagement +afgebroken worde.” +</p> +<p>„En natuurlijk sluit gij er een regeltje van afscheid in, waarbij gij zegt, dat gij +hem altijd als een broeder zult beschouwen,” zeide mijnheer Bows, haar op zijne spottende +wijze aanziende. +</p> +<p>„Natuurlijk zal ik dat doen,” antwoordde jufvrouw Fotheringay. „Het is in mijn oog +een zeer brave jongen. Och, reik mij het zout eens aan. Wat zijn dat mooie noten!” +</p> +<p>„En zal er dus niemand bij den neus getrokken worden, Cos, beste jongen? Het spijt +mij, dat gij zoo te leur gesteld wordt,” zeide mijnheer Bows. +</p> +<p>„Neen, denkelijk niet,” antwoordde Cos, zijn eigen neus wrijvende. „Wat zult gij met +die brieven en verzen en gedichten doen, Milly, mijn schatje? Gij moet ze terugzenden.” +</p> +<p>„Pruikenburg zou er honderd pond voor geven,” zeide Bows op hoonenden toon. +</p> +<p>„Ja, dat zou hij zeker,” zeide kapitein Costigan, die zich nu leiden liet zooals men +wilde. +</p> +<p>„Papa,” zeide jufvrouw Milly, „zoudt gij er niet voor zijn, om den armen jongen zijne +brieven terug te zenden? Die brieven en gedichten behooren mij toe. Zij waren heel +lang en vol van onzin en latijn en dingen, waarvan ik de helft niet begreep; om de +waarheid te zeggen, heb ik ze niet alle gelezen, maar wij zullen ze aan hem terugzenden, +als het er tijd voor is.” En daarop begaf jufvrouw Fotheringay zich naar eene lade +en nam er een nommer van den <i lang="en">County chronicle and Chatteries champion</i> uit, waarin Pen gloeiende verzen geschreven had, die hare optreding in de rol van +Imogene verheerlijkten, en na het blad, waarop dat gedicht voorkwam, op zijde gelegd +te hebben (want gelijk de dames van haar beroep gewoon zijn, verzamelde zij alle gunstige +recensiën en beschrijvingen van haar spel), pakte zij er al de brieven, gedichten, +ontboezemingen en hersenschimmen van Pen in en bond het pakje netjes met een touwtje +toe, zooals zij een zakje suiker zou gedaan hebben. +</p> +<p>Onder dat bedrijf was zij in het minst niet aangedaan. Hoeveel uren had de knaap niet +over die papieren doorgebracht! Van hoeveel liefde en smachten, van hoeveel edele +trouw en manhaftige toewijding, van <span class="pageNum" id="pb104">[<a href="#pb104">104</a>]</span>hoeveel doorwaakte nachten en koortsige uren, in eenzaamheid doorleefd, hadden zij +niet kunnen getuigen! Zij bond ze toe als een pakje uit den kruidenierswinkel, en +ging zitten en zette de thee met een volkomen rustig en tevreden hart: terwijl Pen +op tien mijlen afstands naar haar zat te verlangen en haar beeld in het binnenste +zijner ziel koesterde. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch13" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DERTIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Eene crisis.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In den tusschentijd verwonderde men zich op Fairoaks, dat de majoor nog niet terug +was. Doctor Portman en zijne vrouw gaven op hunne terugreis naar Clavering aan de +woning van Helena’s portier een kort briefje van majoor Pendennis voor haar af, waarin +hij meldde, dat hij nog een dag te Chatteries zou vertoeven, daar hij gaarne den procureur +Tatham wilde spreken, en hem dien namiddag zou zien; maar er stond geen woord in over +de zaken, waarmee hij zich des morgens had bezig gehouden. Het briefje was dan ook +geschreven in de oogenblikken van stilstand na het eerste gedeelte van den strijd, +toen de majoor er bepaald het slechtst afgekomen was. +</p> +<p>Pen wilde zich liefst niet in de stad vertoonen zoolang zijn oom daar was. Hij wilde +niet onder den indruk verkeeren, dat zijn voogd hem van het grasperk van dien akeligen +deken bespiedde terwijl hij zijn hof aan jufvrouw Costigan op hare kamers maakte; +en het genoegen van eene wandeling (eene zaligheid, die hij maar zelden genieten mocht) +zou bedorven zijn geweest, indien hij daarop den man met de mooi gepoetste laarzen +ontmoet had. Zijne bescheidene liefde kon zich in het publiek door geene uitwendige +teekenen kenbaar maken, behalve door zijne oogen (waarmee de arme kerel verbazend +lonkte en staarde); zij was stom in de tegenwoordigheid van anderen; en dat was ook +goed, want van al het gepraat, dat in de wereld plaats vindt, is dat van verliefden +het flauwste voor de oningewijden. Het is eene woordenlijst, waarvan men den sleutel +niet heeft; eene lamp, waarvan men de vlam niet ziet. Laat degeen, die dit boek in +handen heeft, eenige oude minnebrieven herlezen of herdenken, die hij (of zij) bezeten +en vergeten heeft. Wat schijnen zij zinledig en nietsbeteekenend! Welke opgewondene +dwaasheid moet het geweest zijn, die dien onzin schoon deed schijnen! Men moet zich +verwonderen, hoe zulk zuchten en wauwelen ooit iemand gelukkig heeft kunnen maken. +En echter is er een tijd geweest, toen gij die zotte brieven in vervoering moest kussen, +toen gij op zes dwaze regels eene week lang leefdet, en toen gij, tot de tijd van +omkeer kwam, rusteloos en ongelukkig waart, zoolang gij geen nieuwen toevoer van onzin +ontvingt. +</p> +<p>Dit is de reden waarom wij geen der brieven en verzen zullen meedeelen, die mijnheer +Pen in dit tijdperk zijns levens schreef; wij laten het na uit loutere zorg voor den +goeden naam van den jonkman. Zij zijn te kinderachtig en opgewonden. Men moest ze +aan geen jonge meisjes in koelen bloede laten lezen. Wacht uw tijd af, jonge dames; +misschien zult gij iets dergelijks zelve spoedig ontvangen en schrijven. Intusschen +zullen wij mijnheer Pen’s eerste ontboezemingen ontzien, en <span class="pageNum" id="pb105">[<a href="#pb105">105</a>]</span>ze in de couranten opgevouwen laten liggen, waar jufvrouw Fotheringay ze met een touwtje +toegebonden en kapitein Costigan ze met zijn groot zilveren cachet verzegeld heeft. +</p> +<p>De majoor keerde met zooveel opgekropte verbolgenheid van zijn onderhoud met kapitein +Costigan terug, dat het gevaarlijk was hem nabij te komen. „Die onbeschaamde schelm +van een landlooper durft <i>mij</i> dreigen!” dacht hij. „Durft er van spreken om zijne verwenschte Costigan’s te vernederen +door hen met een Pendennis te laten trouwen! <i>Mij</i> eene uitdaging zenden! Als de kerel iemand, die op een gentleman gelijkt, vinden +kan om mij de uitdaging te brengen, dan heb ik grooten lust om hem zijn zin te geven! +– Bah! wat zou de wereld er van zeggen, als ik met een dronken spelleman ging vechten +wegens een twist over eene actrice uit eene kermistent!” Toen de majoor dus doctor +Portman sprak, die hem in gespannen verwachting naar den afloop van, zijn gevecht +met den draak vroeg, wilde mijnheer Pendennis den geestelijken heer niet bekend maken +met het onbeschaamde gedrag van den Generaal, maar zeide hij eenvoudig, dat het eene +leelijke en onaangename zaak was, waarvan men het einde nog niet voorzien kon. +</p> +<p>Hij drukte den doctor en mevrouw Portman op het hart, niets van het geval op Fairoaks +te vertellen, waarheen hij zelf slechts het briefje verzond, dat wij reeds vermeld +hebben. Daarop keerde hij naar zijn hotel terug, waar hij zijn toorn tegen zijn knecht +Morgan luchtte, „en alle duivels bij elkaar vloekte,” gelijk die heer tegen Foker’s +knecht zeide, toen zij samen in de dienstbodenkamer van den <i>George</i> aten. +</p> +<p>De laatstgenoemde bracht dit nieuws aan zijn meester over. Mijnheer Foker, die tegen +dezen tijd – het was twee uur des namiddags – zijn ontbijt geëindigd had, was nieuwsgierig +naar den uitslag van het gesprek tusschen zijne beide vrienden, en na het nommer der +zitkamer van den majoor gevraagd te hebben, liep hij over in zijne zijden kamerjapon +en tikte aan. +</p> +<p>Majoor Pendennis had, gelijk hij had opgegeven, eenige zaken betrekkelijk een huurcontract +van de weduwe te verrichten, waarover hij den ouden procureur Tatham wilde spreken, +die zijn broeders zaak waarnemer was geweest en een hulpkantoor te Clavering had, +waar hij en zijn zoon op markt- en andere dagen, drie- of viermaal in de week, te +spreken waren. Deze heer en zijn client zaten nu in gesprek, toen mijnheer Foker met +zijne prachtige kamerjapon en zijn geborduurd mutsje aan de deur van majoor Pendennis +verscheen. +</p> +<p>Toen de bescheiden jonkman zag, dat de majoor met papier en zegels bezig was en een +oud heer met een grijs hoofd bij zich had, wilde hij terugkeeren. „O, hebt gij zaken +– dan zal ik wel eens terugkomen,” zeide hij. Maar Pendennis wilde hem gaarne spreken +en verzocht hem dus, met een lachje, binnen te komen; waarop mijnheer Foker zijne +geborduurde muts (eigenhandig door de teederste der moeders gewerkt) afnam en, tegen +de heeren buigende, met een innemend lachje naderde. Mijnheer Tatham had nog nooit +zulk eene schitterende vertooning gezien als dien jongen heer in „het zij,” die in +een armstoel plaats nam, de karmozijnen panden van zijne kamerjapon breed uitspreidde +en de twee anderen met de meeste minzaamheid en onbeschroomdheid aanzag. +</p> +<p>„Mijne kamerjapon schijnt u te bevallen, mijnheer,” zeide hij tegen Tatham. „Mooi, +niet waar? Heel netjes, en in het minst niet opzichtig. En hoe vaart gij, majoor Pendennis? +kunt ge het hier nog al vinden?” +<span class="pageNum" id="pb106">[<a href="#pb106">106</a>]</span></p> +<p>Er was in Foker’s manieren en voorkomen iets, dat een inquisiteur in goede luim zou +gebracht hebben, en het deed dan ook de rimpels onder Pendennis’ pruik verdwijnen. +</p> +<p>„Ik heb een gesprek met dien Ier gehad (gij kunt vrij uitspreken in tegenwoordigheid +van mijn vriend hier, mijnheer Tatham, die al de familiezaken kent) en ik moet bekennen, +dat het niet veel stof tot tevredenheid geeft. Hij wil niet gelooven, dat mijn neef +arm is; hij zegt, dat wij allebei leugenaars zijn, en hij deed mij de eer, toen ik +vertrok, te verstaan te geven, dat ik een lafaard was. Ik dacht, toen gij aan de deur +kwaamt kloppen, dat gij de heer zoudt zijn, dien ik met eene uitdaging van mijnheer +Costigan verwacht. Dat is de wijze hoe ik het hier maak, mijnheer Foker.” +</p> +<p>„Gij meent dien Ier, den vader der actrice, toch niet?” vroeg mijnheer Tatham, die +een afgescheidene was en van het tooneel niet hield. +</p> +<p>„Dien Ier, den vader der actrice – juist denzelfden. Hebt gij niet gehoord, hoe mijn +neef zich aan dat meisje verslingerd heeft?” Mijnheer Tatham, die nooit een voet binnen +de muren van een schouwburg zette, had niets gehoord, zoodat majoor Pendennis nogmaals +de geschiedenis der verliefdheid van zijn neef aan den procureur moest vertellen, +waartusschen mijnheer Foker op zijne gewone gemeenzame wijze nu en dan toepasselijke +aanmerkingen maakte. +</p> +<p>Tatham verstomde van verbazing bij dat verhaal. Waarom, dacht hij, had mevrouw Pendennis +geen man van eene ernstige denkwijze getrouwd – mijnheer Tatham was weduwnaar – en +dien rampzaligen knaap van het verderf teruggehouden? Wat Costigan’s dochter betrof, +wilde hij niets zeggen; haar beroep was toereikend om <i>haar</i> te doen kennen. Hier kwam mijnheer Foker er tusschen met de opmerking, dat hij verscheidene +zeer achtenswaardige lui op de planken – zooals hij den Tempel der Muzen noemde – +gekend had. Nu, het kon waar zijn, mijnheer Tatham hoopte dat ten minste – maar den +vader kende Tatham persoonlijk als een man van de slechtste reputatie, een dronkaard +en een steunpilaar van kroegen en biljartkamers, en een kale bedelaar. +</p> +<p>„Ik begrijp zeer goed, majoor,” zeide hij, „waarom de kerel niet op mijn kantoor wilde +komen, om de waarheid van uwe opgaven te onderzoeken. Wij hebben een vonnis tegen +hem en een anderen gemeenen kerel, ook een van de acteurs, wegens een wissel, dien +zij aan mijnheer Skinner alhier, een voornaam kruidenier en handelaar in wijnen en +sterke dranken, een lid van het genootschap der Kwakers, afgegeven hebben. Die Costigan +kwam schreiende de genade van mijnheer Skinner inroepen – hij stond te huilen in zijn +winkel, en wij hebben het vonnis tegen den een zoo min als tegen den ander ten uitvoer +gelegd, daar van geen van beiden een duit te halen is.” +</p> +<p>Terwijl mijnheer Tatham deze historie vertelde, werd er weder aan de deur geklopt +en kwam er een heer van athletische gestalte in eene kale jas met lussen binnen, met +een brief, die een groot gespat rood lak droeg, in zijne hand. +</p> +<p>„Mag ik de eer hebben majoor Pendennis afzonderlijk te spreken?” begon hij. „Ik heb +eenige woorden aan u alleen te zeggen, mijnheer. Ik breng eene boodschap van mijn +vriend kapitein Costigan!” doch hier hield de man met de basstem op, begon te stotteren +en werd bleek, – want hij kreeg het roode gezicht van mijnheer Tetham, dat hij zich +maar al te goed herinnerde, in het oog. +<span class="pageNum" id="pb107">[<a href="#pb107">107</a>]</span></p> +<p>„Kom aan, Garbetts, spreek op!” riep mijnheer Foker vroolijk. +</p> +<p>„Wel, beware, dat is de andere onderteekenaar van den wissel!” zeide mijnheer Tatham. +„Wacht eens, mijnheer, wacht eens!” Maar Garbetts stamelde met een gezicht zoo bleek +als dat van Macbeth, wanneer hem Banquo’s geest verschijnt, eenige onsamenhangende +woorden en vluchtte de kamer uit. +</p> +<p>De majoor kon zijne deftigheid niet bewaren en schaterde het uit, evenals mijnheer +Foker, die uitriep: „Bij den hemel, dat was mooi!” evenals de procureur, ofschoon +deze krachtens zijn beroep een ernstig man was. +</p> +<p>„Ik geloof niet, dat het tot een gevecht zal komen, majoor,” zeide de jonge Foker +en begon den acteur na te bootsen. „Als het zoover komt, dan kan deze oude heer – +Tatham, niet waar? – veel eer, kennis met u te maken, mijnheer Tatham – de deurwaarders +zenden om de strijders te scheiden,” hetgeen mijnheer Tatham ook beloofde te zullen +doen. De majoor was volstrekt niet spijtig over den belachelijken afloop van den twist. +„Gij schijnt altijd te moeten komen, mijnheer,” zeide hij tegen Foker, „om mij in +goede luim te brengen.” +</p> +<p>En dit was niet de eenige dienst, die mijnheer Foker dezen dag aan de familie Pendennis +bewijzen zou. Wij hebben gezegd, dat hij toegang had ten huize van kapitein Costigan, +en des namiddags kwam hij op het denkbeeld den Generaal een bezoek te brengen, om +uit zijn eigen mond te vernemen wat er dien morgen bij het onderhoud met mijnheer +Pendennis voorgevallen was. Kapitein Costigan was niet thuis; zijne dochter had hem +verlof gegeven, ja aangespoord, om naar den vriendenkring in <i>de Ekster</i> te gaan, waar hij ongetwijfeld op dat zelfde oogenblik zat te zwetsen over zijn lust +om zekeren schavuit te vermoorden; want hij was niet alleen dapper, maar hij wist +dat ook, en hield er dus van om zijn moed te toonen en als het ware te luchten te +hangen. +</p> +<p>Costigan was er dan niet, maar jufvrouw Fotheringay was thuis en spoelde het theegoed +om, terwijl Bows tegenover haar zat. +</p> +<p>„Net met het ontbijt klaar, zie ik – hoe vaar je?” vroeg mijnheer Foker, terwijl hij +zijn kluchtig hoofdje binnen de deur stak. +</p> +<p>„Pak je weg, kleine guit!” riep jufvrouw Fotheringay. +</p> +<p>„Gij meent, kom binnen!” gaf de ander ten antwoord. „Daar zijn we!” en met gekruiste +armen binnengetreden zijnde, begon hij het hoofd met eene ongeloofelijke vlugheid +rechts en links te draaien, evenals de clown in de pantomimes, als hij uit den dop +of uit een zak te voorschijn komt. Jufvrouw Fotheringay schudde van lachen; zij kon +om eene enkele beweging van Foker in den lach schieten, terwijl de bitterste spotternij +van Bows haar geen glimlach ontlokte en de mooiste toespraak van Pen haar slechts +in de war bracht. Toen de arlekinade afgeloopen was, liet Foker zich op ééne knie +zakken en kuste haar de hand. „Gij zijt het potsierlijkste kereltje, dat ik ooit gezien +heb,” sprak zij en gaf hem schertsend een tikje. Pen beefde als hij hare hand kuste +en zou het van een tikje bestorven zijn. +</p> +<p>Na deze inleiding begon het drietal te praten, waarbij Foker hen vermaakte door hun +de nederlaag van Garbetts, welke hij bijgewoond had, te beschrijven, waardoor zij +voor het eerst vernamen hoe ver de Generaal zijne wraakzucht tegen majoor Pendennis +gedreven had. Foker betoogde in de sterkste bewoordingen, dat de majoor een waarheidlievend +man en een man van eer was, en beschreef hem als een eersten <span class="pageNum" id="pb108">[<a href="#pb108">108</a>]</span>piet, die in de voornaamste kringen verkeerde en zich tot geen bedrog verlagen zou, +en wel het allerminst ten aanzien van zulk eene betooverende jonge dame als jufvrouw +Foth. +</p> +<p>Met kieschheid gleed hij over de teedere huwelijks-questie heen, ofschoon hij tegen +wil en dank liet doorschemeren, dat hij van Pen geen groote gedachten had. Hij koesterde +ook werkelijk eene misschien niet ongegronde minachting voor Pen’s hoog opgeschroefde +sentimentaliteit, daar hij meende van zijn kant aan dat euvel niet mank te gaan. +</p> +<p>„Ik wist, dat het niet gaan zou, jufvrouw Foth,” zeide hij en knikte met het kleine +hoofdje. „Het kon niet gaan! Ik wilde er mij niet mede bemoeien, maar ik wist, dat +er niets van komen zou. Hij is te jong en te groen voor u, veel te groen, en hij blijkt +bovendien arm als job te zijn. Gij kunt hem voor geen prijs krijgen, – niet waar, +mijnheer Bows?” +</p> +<p>„En toch is het een aardige jongen,” zeide jufvrouw Fotheringay tamelijk treurig. +</p> +<p>„Een arme bedelaar!” zeide Bows met de handen in zijne zakken en een zonderlingen +blik op jufvrouw Fotheringay. Misschien dacht hij met verwondering na over de wijze, +waarop de vrouwen met de mannen spelen, hun hoop geven en aan zich kluisteren en dan +weer verstooten. +</p> +<p>Doch mijnheer Bows maakte niet het minste bezwaar, om te erkennen, dat jufvrouw Fotheringay +zeer goed handelde met mijnheer Arthur Pendennis te laten loopen en dat het huwelijk, +zijns inziens, eene dwaasheid zou geweest zijn en jufvrouw Costigan bekende, dat zij +er zelve zoo over gedacht had, maar dat zij geen twee duizend pond ’s jaars van de +hand had kunnen wijzen. „Alles komt daarvan, dat papa allerlei dwaze praatjes gelooft,” +sprak zij; „nu, ik beloof u, dat ik een andermaal voor mij zelve zal kiezen,” en hoogst +waarschijnlijk kwam op dat oogenblik de zwaarlijvige beeltenis van luitenant Sir Derby +Oaks haar voor den geest. +</p> +<p>Na majoor Pendennis geprezen te hebben, dien jufvrouw Costigan van top tot teen voor +een echt gentleman verklaarde, die naar lavendel rook en door een ringetje kon gehaald +worden, terwijl hij, naar het oordeel van Bows, een goede kerel was, ofschoon wel +een beetje te veel een oude fat, kwam mijnheer Foker plotseling op den inval om beiden +uit te noodigen tot een diner nog dien zelfden avond op zijne kamer in den <i>George</i>, waar zij den majoor zouden ontmoeten. „Hij heeft beloofd hij mij te komen dineeren, +en ik geloof, dat het – na de kleine onaangenaamheid van heden morgen, waarbij ik +moet zeggen, dat de Generaal ongelijk had – niet anders dan beleefd zou zijn, begrijpt +ge? Ik weet dat de majoor op u verliefd is, jufvrouw Foth: hij heeft het mij zelf +gezegd.” +</p> +<p>„Zoodat ze toch nog mevrouw Pendennis kan worden,” zeide Bows spottend. „Neen, ik +dank u, mijnheer F., – ik heb reeds gegeten.” +</p> +<p>„Ja, maar dat was om drie uur,” zeide jufvrouw Costigan, die een gezegenden eetlust +bezat, „en zonder u kan ik niet gaan.” +</p> +<p>„Wij zullen kreeftensalade en champagne hebben,” zeide het kleine monster, dat geen +regel latijn kon construeeren en geen som kon maken, die hooger ging dan de regel +van drieën. Nu zou jufvrouw Costigan om kreeftensalade en champagne – altijd in eer +en deugd – een uur ver geloopen zijn, en zoo zat dan majoor Pendennis ten zeven uur +<span class="pageNum" id="pb109">[<a href="#pb109">109</a>]</span>inderdaad te dineeren in gezelschap van mijnheer Bows, een speelman van beroep, en +jufvrouw Costigan, wier vader hem slechts weinige uren geleden voor den kop had willen +schieten. +</p> +<p>Om de kroon op het genoeglijk samenzijn te zetten, zond mijnheer Foker, die de plaatsen +kende waar Costigan zich het liefst ophield, zijn knecht „Domkop” naar de club in +<i>de Ekster</i> (waar de Generaal bezig was een roerend lied te zingen), om hem ook aan het maal +te noodigen. Dat hij zijne dochter en Bows aan den disch gezeten vond, mocht waarlijk +wel eene verrassing heeten. Majoor Pendennis lachte en stak hartelijk zijne hand uit, +die de Generaal <i lang="fr">avec effusion</i>, zooals de Franschen zeggen, greep. Eigenlijk was hij al aardig beschonken en had +hij reeds bij zijne eigen liederen gehuild, eer hij zich bij het gezelschapje in den +<i>George</i> voegde. Hij barstte gedurende den maaltijd meer dan eens in tranen los en noemde +den majoor zijn dierbaarsten vriend. Domkop en Foker brachten hem thuis, terwijl de +majoor op galante wijze den arm aan jufvrouw Costigan gaf. Hij werd met groote voorkomendheid +ontvangen, toen hij den volgenden dag een bezoek kwam afleggen, bij welke gelegenheid +de beide heeren elkander met beleefdheden overlaadden. Bij het afscheidnemen gaf de +majoor zijn vurigen wensch te kennen om jufvrouw Costigan zoo mogelijk van dienst +te zijn, terwijl hij hartelijk en dankbaar mijnheer Foker’s hand schudde en verklaarde, +dat die heer hem den grootst mogelijken dienst had bewezen. +</p> +<p>„Goed zoo!” antwoordde mijnheer Foker, waarop zij met een wederkeerig gevoel van achting +van elkander scheidden. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Toen majoor Pendennis den volgenden dag op Fairoaks terugkwam, vertelde hij niet wat +er den vorigen avond gebeurd was, evenmin als hij van het gezelschap gewaagde, waarin +hij dien avond had doorgebracht. Maar hij noodigde mijnheer Smirke uit om te blijven +eten; en iemand, die zijne manieren kende, zou ongetwijfeld, als hij er bij was geweest, +opgemerkt hebben, dat er in zijne vroolijkheid en spraakzaamheid iets gedwongens was +en dat hij zich ongemeen voorkomend en oplettend gedroeg als hij met zijn neef sprak. +Hij wenschte Pen op de nadrukkelijkste wijze „eene aangename nachtrust,” toen de knaap +zich naar bed begaf: en toen hij van mevrouw Pendennis afscheid nam, was het alsof +hij iets zeggen wilde; maar hij bedacht nog tijdig, dat hij, indien hij iets zeide, +hare nachtrust bederven kon, en dus vergunde hij haar in vrede te gaan slapen. +</p> +<p>Den volgenden morgen was hij vroeger dan naar gewoonte in de ontbijtkamer, waar hij +iedereen met bijzondere hartelijkheid verwelkomde. Doorgaans kwam de post tegen het +einde van het ontbijt aan. Toen John, de oude bediende, binnentrad en de brieven en +nieuwsbladen uit den brievenzak uitstortte, keek de majoor strak naar Pen, toen de +knaap de zijne kreeg. Arthur bloosde en legde zijn brief neer. Hij kende de hand, +die van den ouden Costigan, en wilde het geschrift niet in het bijzijn van de anderen +lezen. Majoor Pendennis kende den brief ook: hij had hem den vorigen dag zelf te Chatteries +op de post gedaan. +</p> +<p>Hij zeide tegen de kleine Laura, dat zij moest heengaan, hetgeen het kind dadelijk +deed, want zij had een onoverwinnelijken afkeer van hem; en zoodra de deur achter +haar gesloten was, nam hij de hand van mevrouw Pendennis en wees haar met een veelbeteekenenden +blik op den brief onder de courant, die Pen veinsde te lezen. „Gaat ge mee <span class="pageNum" id="pb110">[<a href="#pb110">110</a>]</span>naar de zitkamer?” vroeg hij. „Ik moet u spreken.” En daarop volgde zij hem vol verwondering +in de vestibule. +</p> +<p>„Wat is er?” vroeg zij gejaagd +</p> +<p>„De zaak is uit,” antwoordde majoor Pendennis. „Hij heeft daar een brief, die hem +zijn afscheid geeft. Ik zelf heb het schrijven gedicteerd. Er zijn eenige regelen +van de dame bij, om hem vaarwel te zeggen. Het is alles uit.” +</p> +<p>Helena snelde naar de eetzaal terug, door haar broeder op den voet gevolgd. Pen had +zich, zoodra zij weg waren, op zijn brief geworpen dien met stomme verbazing gelezen. +Het schrijven behelsde wat de majoor gezegd had, namelijk, dat mijnheer Costigan gevoelig +was voor de vriendelijkheid, waarmee Arthur zijne dochter had behandeld, doch dat +hij thans eerst op de hoogte van de geldelijke omstandigheden van mijnheer Pendennis +was gekomen; en deze waren van dien aard, dat van een huwelijk voor het oogenblik +geen sprake kon zijn, terwijl het ook, uit aanmerking van het groote verschil tusschen +beider leeftijd, voor het vervolg eene onmogelijkheid zou wezen. In dezen stand van +zaken zeide mijnheer Costigan, hoewel met het diepste leedwezen en met een waar gevoel +van hoogachting, Arthur vaarwel, waarbij hij hem een wenk gaf, dat hij, althans een +tijdlang, zijne bezoeken zou staken. +</p> +<p>Er lagen eenige regelen van jufvrouw Costigan in. Zij berustte in het besluit van +haar papa, en herinnerde, dat zij verscheidene jaren meer dan Arthur telde, zoodat +er aan geen engagement te denken was. Zij zou hem altijd erkentelijk blijven voor +de welwillendheid, die hij haar bewezen had, en hoopte zijne vriendschap te mogen +behouden. Doch voor het oogenblik, en tot het pijnlijke gevoel der scheiding zou uitgewischt +zijn, wenschte zij, dat zij elkander niet meer ontmoeten zouden. +</p> +<p>Pen las Costigan’s brief en de ingesloten letteren werktuiglijk door, bijna onbewust +van wat hij onder de oogen had. Woest keek hij op en zag hoe zijne moeder en zijn +oom hem met meewarige blikken aanstaarden. Uit Helena’s oogen voorzeker sprak de teederste +moederlijke bezorgdheid. +</p> +<p>„Wat – wat is dat?” vroeg Pen. „Dit is eene aardigheid. Het is haar schrift niet. +Dit is het schrift van eene keukenmeid. Wie steekt aldus den draak met mij?” +</p> +<p>„Dit briefje was in de enveloppe van haar vader gesloten” zeide de majoor. „De briefjes, +die gij vroeger van haar ontvangen hebt, waren niet van hare hand – <i>dit</i> wel.” +</p> +<p>„Hoe weet gij dat?” vroeg Pen barsch. +</p> +<p>„Ik heb het haar zien schrijven,” antwoordde zijn oom. Op die woorden stoof de jongen +op en zijne moeder trad vooruit en greep zijne hand, maar hij duwde haar terug. +</p> +<p>„Hoe zijt gij bij haar gekomen? Hoe hebt gij u tusschen mij en haar gesteld? Waarmee +heb ik dit aan u verdiend? Neen, het is niet waar, het is niet waar!” gilde Pen uit, +met een woesten vloek. „Zij kan dit niet uit eigen beweging gedaan hebben! Zij kan +het niet meenen! Zij heeft mij haar jawoord gegeven. Wie heeft haar leugens op de +mouw gespeld, om haar met mij te doen breken?” +</p> +<p>„Leugens zijn in onze familie niet gebruikelijk, Arthur,” gaf majoor Pendennis ten +antwoord. „Ik heb de waarheid verteld, namelijk, dat hij geen geld bezat om haar te +onderhouden; want haar dwaze vader had u als rijk afgeschilderd. En toen zij vernam +hoe arm gij waart, <span class="pageNum" id="pb111">[<a href="#pb111">111</a>]</span>zag zij dadelijk van u af, zonder dat ik haar behoefde te overreden. En zij had volkomen +gelijk. Zij is tien jaar ouder dan gij. Zij is geheel ongeschikt om uwe vrouw te worden, +en zij weet dat. Bekijk haar schrift eens, en vraag dan u zelven, of zulk eene vrouw +de gezellin van uwe moeder kan zijn?” +</p> +<p>„Ik wil van haar zelve vernemen of het waar is,” zeide Arthur, het papier ineenfrommelende. +</p> +<p>„Wilt gij mij op mijn woord van eer niet gelooven? Hare brieven werden door eene vertrouwde +vriendin geschreven, die beter schrijft dan <i>zij</i> – zie maar eens! Hier is een brief van die dame aan uw vriend mijnheer Foker. Gij +hebt haar bij jufvrouw Costigan gezien, wie zij tot secretaris diende” – en bij die +woorden, welke de majoor met een bijna onmerkbaren spot uitsprak, legde hij een briefje +neder, dat Foker hem ter hand gesteld had. +</p> +<p>„Dat is het niet,” zeide Pen, van schaamte en ergernis gloeiend. „Ik wil wel aannemen, +mijnheer, dat het waar is wat gij zegt, maar ik wil het uit haar eigen mond hooren.” +</p> +<p>„Arthur!” sprak zijne moeder op smeekenden toon. +</p> +<p>„Ik <i>wil</i> haar zien,” hernam Arthur. „Ik zal haar nogmaals vragen, of zij mij trouwen wil. +Dat zal ik. En niemand zal mij dat beletten.” +</p> +<p>„Wat? eene vrouw, die <i>genegenheid</i> met twee <i>ee</i>’s en eene <i>t</i> schrijft? Onzin, vriendje. Wees man, en herinner u, dat uwe moeder eene dame is. +Zij is nooit bestemd geweest om op gelijken voet met dien beschonken ouden oplichter +of zijne dochter te verkeeren. Wees man en vergeet haar, gelijk zij <i>u</i> vergeet!” +</p> +<p>„Wees man en strek uwe moeder tot steun, lieve Arthur,” zeide Helena, terwijl zij +naar hem toe ging en hem omhelsde; en daar majoor Pendennis zag, dat beiden diep ontroerd +waren, verliet hij het vertrek en sloot de deur achter zich, daar hij met recht oordeelde, +dat het best zou zijn hen alleen te laten. +</p> +<p>Hij had eene volkomen overwinning behaald. Hij had zelfs Pen’s brieven in zijn valies +uit Chatteries meegebracht, en, toen Costigan ze teruggaf, dien heer verblijd met +de teruggave van eene kleine schuldbekentenis, welke hem en mijnheer Garbetts van +alle verdere bezorgdheid onthief en die de majoor van den heer Tatham gekocht had. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Pen snelde dien dag in eene woeste vlaag naar Chatteries, doch deed vergeefsche pogingen +om jufvrouw Costigan te spreken, voor wie hij dus een brief, ingesloten in een schrijven +aan haar vader, achterliet. Mijnheer Costigan zond den ingesloten brief terug, met +verzoek, dat alle briefwisseling zou ophouden; en na nog een paar verdere pogingen +van den knaap, verklaarde de Generaal, dat er een einde aan hunne kennismaking moest +komen. Hij liep Pen op straat voorbij, alsof hij hem niet kende. Op zekeren dag toen +Arthur en Foker de Kasteellaan op en neer wandelden, kwamen zij Emily aan den arm +van haar vader tegen. Zij ging zonder een knikje van herkenning verder, en Foker voelde, +dat de beklagenswaardige Pen aan zijn arm sidderde. +</p> +<p>Zijn oom wenschte, dat hij eene reis zou doen en die streek voor eenigen tijd verlaten, +en zijne moeder drong er ook op aan, want hij viel af en scheen zwaar te lijden. Maar +hij weigerde en zeide ronduit, dat hij niet wilde heengaan. In dit geval was hij niet +voornemens te gehoorzamen, en zijne moeder was te veel verteederd en zijn <span class="pageNum" id="pb112">[<a href="#pb112">112</a>]</span>oom te verstandig om hem te dwingen. Telkens als jufvrouw Fotheringay speelde, reed +hij naar Chatteries om haar te zien. Op zekeren avond waren er zoo weinig menschen +in de zaal, dat de regisseur het geld liet teruggeven. Pen kwam thuis en ging ten +acht uur met de koorts naar bed. „Als dat zoo doorgaat,” dacht de majoor in eene wanhopige +stemming, „gaat zijne moeder het meisje nog halen.” En Pen van zijn kant dacht, dat +hij zou gaan sterven. Wij zullen zijne gevoelens niet beschrijven, noch een vervelend +dagboek van zijne wanhoop en zijn hartstocht meedeelen. Zijn er ook niet andere heeren, +buiten Pen, in hunne liefde gedwarsboomd? Ja, waarlijk; doch zeer weinigen sterven +aan die ziekte. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch14" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch14.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VEERTIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin jufvrouw Fotheringay een nieuw engagement sluit.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Kort na de hiervoren vermelde gebeurtenissen trad de regisseur Bingley in zijne beroemde +rol van Rolla in <i>Pizarro</i> voor eene zoo buitengemeen dun bezette zaal op, dat men bijna tot de gevolgtrekking +zou gekomen zijn, dat die rol op verre na zoo gunstig niet bij de bevolking van Chatteries +aangeschreven stond als bij den acteur zelven. Er was schier niemand in den schouwburg. +De arme Pen kon over bijna al de loges beschikken en zat daar eenzaam en met roode +oogen over den rand te leunen en als wezenloos naar het tooneel te staren, toen Cora +opkwam. Als zij niet op de planken was, zag hij niets. Spanjaarden en Peruanen, optochten +en gevechten, priesters en zonnemaagden verschenen en verdwenen en redeneerden met +elkander, zonder dat Arthur eenigszins acht op hen sloeg; hij zag alleen Cora, naar +wie hij zuchtte. Later verklaarde hij, dat het hem verwonderde, dat hij geen pistool +meegenomen en haar doodgeschoten had, zoo dol was hij van liefde, woede en wanhoop, +en wie weet of hij, zonder zijne moeder thuis, met wie hij over zijn rampspoed sprak, +maar wier stille deelneming en meewarigheid den eenvoudigen knaap, wiens hart half +gebroken was, staande hield, niet tot een wanhopigen stap zou gekomen zijn en zijn +leven ontijdig op het voorplein der gevangenis van Chatteries zou geëindigd hebben? +Daar zat hij dan nu in zijne ellende naar haar te staren, maar zij sloeg even weinig +acht op hem, als <i>hij</i> op de overige toeschouwers. +</p> +<p>Jufvrouw Fotheringay zag er ongemeen lieftallig uit, in een wit gewaad en een luipaardsvel, +met eene zon op hare borst en opzichtige prulbraceletten aan hare fraaie blanke armen. +Heerlijk declameerde zij de weinige woorden van hare rol, en haar voorkomen beantwoordde +er nog beter aan. Die oogen, die Pen bekoord hadden, rolden en blonken even schitterend +als altijd; maar het was niet naar hem, dat zij zich dezen avond richtten. Hij wist +niet op wien zij het gemunt hadden, en merkte het tweetal heeren in de loge naast +de zijne niet op, waar de blikken van jufvrouw Fotheringay aanhoudend heengingen. +</p> +<p>Evenmin was aan Pen de ongeloofelijke verandering in het oog vallen, die er, kort +na de verschijning van die twee heeren in den schouwburg, op het tooneel had plaats +gehad. Er was zoo weinig publiek in de zaal, dat het eerste bedrijf van het stuk zich +lusteloos voortsleepte, en zelfs was er sprake van geweest om het geld terug te geven, +<span class="pageNum" id="pb113">[<a href="#pb113">113</a>]</span>evenals op dien ongelukkigen avond toen de arme Pen weggedreven werd. De acteurs bekommerden +zich volstrekt niet om hunne rol, geeuwden onder hunne samenspraken en praatten in +de pauzen hardop tegen elkander. Zelfs Bingley was zonder lust en mevrouw B., als +Elvira, sprak zoo zacht, dat men haar bijna niet verstaan kon. +</p> +<p>Vanwaar kwam het, dat mevrouw Bingley plotseling hare stem verhief en begon te bulken +als de ossen van Bazan? vanwaar, dat Bingley, zijne lusteloosheid afschuddende, als +een Kean over het tooneel vloog en gilde? Waarom gaven Garbetts en Rowkins en jufvrouw +Rouncy zich zooveel moeite om hun talent of bevalligheid ten toon te spreiden, en +waarom speelden, gesticuleerden, keken en declameerden zij zoo luid, met het oog op +de twee heeren in loge Nº. 3? +</p> +<p>De een was een stil mannetje in het zwart, met een grijs hoofd en een opgeruimd, slim +gezicht. De ander was in alle opzichten een in het oog loopend en opmerkelijk persoon. +Het was een rijzig en zwaarlijvig heer met een haviksneus en een overvloed van bruin +krulhaar en bakkebaarden. Zijne jas was rijk met lussen en fluweel versierd. Hij droeg +een fraai vest, schitterende ringen, eene juweelen speld, en een horlogeketting om +den hals. Toen hij met de eene hand, in een witten glacéhandschoen gestoken, zijn +gelen zakdoek uithaalde, verspreidde zich een heerlijke geur van muskus en bergamot +door de zaal. Het was blijkbaar een heer van hoogen stand, en het kleine tooneelgezelschap +van Chatteries speelde voornamelijk om hem te behagen. Het was, om kort te gaan, niemand +anders dan mijnheer Dolphin, de groote Londensche tooneeldirecteur, vergezeld van +zijn trouwen vriend en secretaris, mijnheer William Minns, zonder wien hij nooit op +reis ging. Hij was nog geen tien minuten in den schouwburg, of zijne hooge tegenwoordigheid +werd door Bingley en de overigen ontdekt, waarop allen om het mooist begonnen te spelen +en zijne aandacht poogden te trekken. Zelfs jufvrouw Fotheringay’s koel hart, dat +anders door niets van streek werd gebracht, begon misschien een weinig te kloppen, +toen zij voor den beroemden Londenschen directeur optrad. Zij behoefde in hare rol +niet veel anders te doen dan er bekoorlijk uit te zien en in eene schilderachtige +houding te staan, terwijl zij haar kind omvatte; en deze taak volbracht zij op eene +bewonderenswaardige wijze. Tevergeefs poogden de verschillende acteurs den bijval +van den grooten tooneel-sultan te verwerven. Pizarro kon hem geen teeken van aanmoediging +afpersen. Bingley bulkte en mevrouw Bingley gilde, maar de directeur nam slechts een +snuifje uit zijne groote gouden doos. Eerst bij het laatste tooneel, als Rolla waggelend +opkomt met het kind (Bingley is zoo sterk niet meer als vroeger, en zijn vierde zoontje, +de jonge heer Talma Bingley, is een monsterachtig dik kind voor zijn leeftijd), als +Rolla waggelend met het kind naar Cora komt, die met een gil toespringt en uitroept: +„O God, hij is bebloed!” – eerst toen klapte de Londensche directeur in de handen +en barstte in luide bravo’s uit. +</p> +<p>Toen mijnheer Dolphin met zijne toejuiching klaar was, tikte hij zijn secretaris op +den schouder en zeide: „Bij den hemel, Billy, wij zullen haar kunnen gebruiken!” +</p> +<p>„Wie heeft haar dat kunstje geleerd?” vroeg Billy, een satiriek oud heertje; „ik herinner +mij, haar in den Olympischen schouwburg gezien te hebben, en ik laat mij hangen als +zij eene <i>a</i> voor eene <i>b</i> kende.” +</p> +<p>Mijnheer Bows in het orkest was het, die haar dat „kunstje” geleerd <span class="pageNum" id="pb114">[<a href="#pb114">114</a>]</span>had. Het gansche tooneelgezelschap hoorde de toejuiching en schaarde zich, toen de +gordijn gevallen was, rondom jufvrouw Fotheringay om haar geluk te wenschen en haar +te benijden. +</p> +<p>Dat mijnheer Dolphin in den kleinen schouwburg van het afgelegene Chatteries verscheen, +had de volgende oorzaak. In weerwil van al zijne inspanningen, in weerwil van de aanhoudende +triomfkreten, van de uitgelezen sujetten, van de zegepralen van het echt oude Engelsche +tooneel, welke zijne aanplakbiljetten verkondigden, verkeerde zijn schouwburg (dien +wij, met uw welnemen, om niemands gevoeligheid noch belangen te kwetsen, het Museum +Theater zullen noemen) in gansch geen bloeienden toestand, en de beroemde directeur +stond aan den rand van den ondergang. De groote Hubbard had twintig avonden in deftige +drama’s gespeeld en niemand had er voordeel van gehad dan hij zelf; de vermaarde mijnheer +en mevrouw Cawdor waren in het treurspel van mijnheer Rawhead en met hun eigen geliefkoosd +repertoire opgetreden en hadden geen publiek getrokken. De Duitsche Herr Garbage had +met zijne leeuwen en tijgers een korten tijd opgang gemaakt, totdat een der dieren +een stuk uit den schouder van den „<i lang="de">Herr</i>” gebeten had, waarop de lord-kamerheer er zich mee bemoeide en een einde aan deze +soort van vertooningen maakte. En het groote lyrische drama, ofschoon met ongeëvenaarde +pracht en bijval opgevoerd, met monsieur Poumons als eersten tenor en een ontzaglijk +orkest, had op zijn zegetocht den armen Dolphin bijna verpletterd; zoodat zijn genie +en zijn vermogen, hoe groot beiden ook waren geweest, uitgeput schenen. Hij sleepte +zich met halve salarissen, kleine opera’s, onbeduidende oude blijspelen en zijn corps +de ballet treurig door het overige van het seizoen voort, en iedereen verwachtte hem +den eenen of anderen dag in de lijst der bankroetiers in de <i lang="en">Gazette</i> vermeld te zien. +</p> +<p>Een heer, wiens naam in een vroeger verhaal<a class="noteRef" id="xd33e1887src" href="#xd33e1887" title="Ga naar noot 1.">1</a> voorkomt, de ervaren kunstbeschermer en verlichte voorstander van de muziek en het +drama, de hooggeboren heer markies van Steyne, behoorde onder de voorname vrienden +van het Museum Theater en bezat daar eene groote tooneelloge. Ten gevolge zijner drukke +werkzaamheden op staatkundig gebied kon zijn lordschap niet dikwijls en dan nog niet +vroeg in den schouwburg komen. Doch bij wijlen kwam hij tijdig genoeg voor het ballet, +en altijd werd hij met het grootste ontzag door den directeur bejegend, van wien hij +zich soms verwaardigde een bezoek in zijne loge te ontvangen. Die loge had gemeenschap +met het tooneel, en als er iets gebeurde, dat hem bijzonder behaagde, wanneer hij +een nieuw gezichtje onder de koristen ontdekte, of als eene schoone danseres hare +passen buitengemeen bevallig of vlug uitvoerde, werd mijnheer Wenham, mijnheer Wagg +of een ander adjudant van den markies achter de coulissen gezonden, om de goedkeuring +van den grooten man kenbaar te maken of de vragen te doen, waartoe zijn lordschaps +nieuwsgierigheid, of belangstelling in de dramatische kunst, aanleiding gaf. De toeschouwers +konden Lord Steyne niet zien, want hij zat zedig achter eene gordijn en keek alleen +naar het tooneel, – maar dat hij aanwezig was, kon men zien aan de blikken, die het +geheele corps de ballet en de voornaamste danseressen naar zijne loge wierpen. Zoo +heb ik, bij voorbeeld, bij den palmendans in het ballet van „<i>Cook op Otaheite</i>,” waarin <span class="pageNum" id="pb115">[<a href="#pb115">115</a>]</span>niet minder dan honderd twintig mooie wilde meisjes met palmtakken en voorschootjes +van veeren rondom Floridor als kapitein Cook moeten dansen, vele dozijnen oogen naar +die loge zien lonken, terwijl zij er vóór dansten, en dikwijls heb ik mij verbaasd +over de tegenwoordigheid van geest van mademoiselle Sauterelle, of mademoiselle de +Bondi, bijgenaamd <i lang="fr">la petite Caoutchouc</i>, die, terwijl zij al volants in de lucht zweefden, altijd met hare mooie oogen naar +de loge, waar de groote Steyne zat, bleven lonken. Nu en dan hoorde men eene krassende +stem achter de gordijn: „Brava! brava!” roepen, of zag men een paar witte handschoenen +daaruit te voorschijn komen, die een aanvang maakten met het applaudissement. Wanneer +Bondi of Sauterelle weer op den grond kwamen, nijgden en glimlachten zij inzonderheid +voor die handen, eer zij weer hijgend en verheugd naar hare plaatsen op het tooneel +terugkeerden. +</p> +<p>Op zekeren avond zat deze groote man dan met eenige uitverkoren vrienden in zijne +loge in het Museum Theater, waar zij zooveel gedruis maakten en zoo luid lachten, +dat het parterre zich begon te ergeren en vele verontwaardigde stemmen zoo gebiedend: +„Stilte!” riepen, dat Wagg zich verwonderde, dat de politie die rumoermakers niet +naar buiten bracht. Wenham vermaakte het gezelschap in de loge met uittreksels uit +een brief, dien hij van majoor Pendennis ontvangen had, wiens uitstapje naar het platteland +in het midden van het Londensche seizoen door zijne vrienden opgemerkt en natuurlijk +betreurd was. +</p> +<p>„Het geheim is ontdekt,” zeide mijnheer Wenham, „er is eene vrouw in het spel.” +</p> +<p>„Wel verd –, Wenham, hij is van uw leeftijd!” zeide de heer achter de gordijn. +</p> +<p>„<i lang="fr">Pour les âmes bien nées, l’amour ne compte pas le nombre des années</i>,” antwoordde mijnheer Wenham heel galant. „Ik hoop, wat mij betreft, er een slachtoffer +van te blijven tot aan mijn dood en mijn hart geregeld eens in het jaar te breken.” +Hetgeen eigenlijk met andere woorden zeggen wilde: „Mylord, daar moest <i>gij</i> niet van spreken; ik ben drie jaar jonger dan gij, en tweemaal zoo goed geconserveerd.” +</p> +<p>„Wenham, gij roert mij,” zeide de groote man met een zijner gebruikelijke vloeken. +„Bij den –, dat doet gij! Ik mag het wel, dat iemand al de illusiën der jeugd tot +op uw leeftijd behoudt, en dat zijn hart zoo warm blijft als het uwe. Wel voor den +–, mijnheer, het is mij een genoegen zulk een edelaardig, onschuldig schepsel aan +te treffen. – Wie is die meid daar in de tweede rij, met de blauwe linten, de derde +van het tooneel – mooie meid! Ja, gij en ik, wij zijn sentimenteele kerels. Wagg, +geloof ik, geeft er niet veel om – gij geeft meer om uwe maag dan om uw hart, Wagg, +– niet waar, mijn jongen?” +</p> +<p>„Ik houd van alles wat lekker is,” antwoordde Wagg onbewimpeld. „<i lang="fr">Belles</i> en Bourgogne, Venus en vogels. Ik zal niet zeggen, dat de tortelduiven van Genus +te verachten zijn, omdat men ze in de <i lang="en">London Tavern</i> niet gebraden kan krijgen; maar – maar vertel ons eens alles van den ouden Pendennis, +mijnheer Wenham,” eindigde hij plotseling, – want zijne aardigheid viel in het water, +daar hij zag, dat zijn beschermheer niet luisterde. Steyne had zijn kijker voor de +oogen en keek naar iets op het tooneel. +</p> +<p>„Ja wel, ik heb die aardigheid over de tortelduiven van Venusen en de <i lang="en">London Tavern</i> al meer gehoord – gij begint af te takelen, arme Wagg. <span class="pageNum" id="pb116">[<a href="#pb116">116</a>]</span>Als gij niet oppast zal ik een anderen hofnar moeten zoeken,” zeide Lord Steyne, terwijl +hij zijn kijker neerlegde, „Ga voort, Wenham, met hetgeen den ouden Pendennis betreft.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Waarde Wenham,” – zoo begint hij, las mijnheer Wenham, – „daar mijn goede naam sinds +de drie laatste weken in uwe handen overgeleverd is geweest en gij mij ongetwijfeld +volgens uwe gewoonte naar hartelust over den hekel hebt gehaald, zoudt gij tot afwisseling +wel eens hulpvaardig kunnen zijn en mij een dienst bewijzen. Het betreft eene kiesche +zaak, – <i lang="fr">entre nous, une affaire de coeur</i>. Een jong vriend van mij is dol verliefd geraakt op zekere jufvrouw Fotheringay, +eene actrice van den schouwburg alhier, die, ik beken het, eene zoo schoone vrouw +is als men ergens zien kan en die, naar mijn oordeel, zoo goed speelt als de beste +actrice, die zich ooit blankette. Zij speelt Ophelia, Lady Teazle, Mevrouw Haller +en zulke rollen. Zij doet zich, op mijn woord, zoo goed voor als Georges in haar besten +tijd, en munt, voor zooveel ik het beoordeelen kan, verre uit boven alles wat wij +op ons tooneel hebben. <i>Ik zou een engagement te Londen voor haar wenschen.</i> Kunt gij uw vriend Dolphin niet bewegen haar eens te komen zien, – haar te engageeren, +– haar van hier weg te halen? Een enkel woord van een voornaam vriend van ons (gij +weet wel wien ik meen) zou alles afdoen, en indien gij den heer van Gaunt House op +mijne hand kondt krijgen, zou ik tot <i>elken</i> wederdienst bereid zijn, want gij zoudt mij den grootsten dienst bewijzen, <i>die mogelijk is</i>. Kom, bewijs me, dat gij een best mensch zijt, zooals ik <i>altijd gezegd heb</i>, en beschik wederkeerig over uw toegenegen +</p> +<p class="signed"><span class="sc">A. Pendennis.</span>” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Die zaak is heel duidelijk,” zeide mijnheer Wenham, toen hij den brief uitgelezen +had; „de oude Pendennis is verliefd.” +</p> +<p>„En wil die vrouw te Londen hebben – dat is zoo klaar als de zon,” merkte mijnheer +Wagg aan. +</p> +<p>„Ik wou Pendennis, met zijne rheumatiek, wel eens op de knieën zien liggen,” hernam +mijnheer Wenham. +</p> +<p>„Of hem het voorwerp zijner liefde eene lok van zijn haar zien vereeren,” vervolgde +Wagg. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Gekheid,” zeide de groote man. „Heeft hij niet familie op het land? Hij heeft ons +gesproken van een neef, die veel invloed kon uitoefenen op de verkiezing van een parlementslid. +Let er eens op: het zal iets met dien neef zijn. Die jongen zit in ongelegenheid. +Het is mij ook overkomen – ik zat te Eton in de vijfde klasse – dochter van een groenteboer +– en zwoer, dat ik haar trouwen zou. Ik was smoorlijk op haar verliefd – arme Polly!” +Hier hield hij op, en misschien rees het verledene Lord Steyne voor den geest en was +George Gaunt weer een knaap en nog niet geheel verloren. „Het moet, naar het verslag +van Pendennis, eene mooie vrouw zijn. Roep Dolphin eens, en laten wij hooren of hij +iets van haar weet.” +</p> +<p>Op die woorden vloog Wenham de loge uit, snelde den bediende voorbij, die aan de deur, +welke met het tooneel gemeenschap had, op wacht stond en mijnheer Wenham met den diepsten +eerbied groette, en had weinig moeite, daar hij op die plaats gemeenzaam bekend was, +<span class="pageNum" id="pb117">[<a href="#pb117">117</a>]</span>om den directeur te vinden, die bezig was, gelijk wel meer gebeurde, tegen de dames +van het corps de ballet te razen en te vloeken, omdat zij haar plicht niet gedaan +hadden. +</p> +<p>De vloeken verstierven op Dolphin’s lippen, zoodra hij Wenham zag, en hij trok de +vuist terug, waarmede hij eene der nalatige koristen dreigde, om de hand van den nieuwaangekomene +te drukken. „Hoe vaart ge, mijnheer Wenham? Hoe gaat het heden avond met mylord? Hij +ziet er bijzonder goed uit,” zeide de directeur met een lachje, alsof hij nooit uit +zijn humeur was geweest, waarop hij met het grootste genoegen Lord Steyne’s ambassadeur +volgde, om zijne opwachting bij den grooten man te maken. +</p> +<p>De tocht naar Chatteries was het gevolg van dat gesprek, en mijnheer Dolphin schreef +uit de stad aan mylord, dat hij zich de eer gaf den markies van Steyne te verwittigen, +dat hij de dame gezien had, van wie mylord had gesproken, dat hij evenzeer door hare +talenten als door haar voorkomen getroffen was, en dat hij een engagement met jufvrouw +Fotheringay had gesloten, die weldra de eer zou hebben voor het Londensche publiek +en voor zijn edelen en verlichten beschermer, den markies van Steyne, op te treden. +</p> +<p>Pen las het bericht van jufvrouw Fotheringay’s nieuw engagement in het blad van Chatteries, +waarin hij zoo dikwijls hare bekoorlijkheden bezongen had. De redacteur sprak met +lof van haar talent en hare schoonheid en voorspelde haar eene schitterende toekomst +in de hoofdstad. Bingley, de regisseur, begon te adverteeren: „De laatste avond van +jufvrouw Fotheringay’s engagement.” De arme Pen en Sir Derby Oaks waren trouwe bezoekers +van den schouwburg, – Sir Derby in de tooneelloge, waaruit hij ruikers wierp en waarin +hij lonkjes ontving, en Pen in de bijna ledige loges, verbijsterd, rampzalig en eenzaam. +Buiten die twee bekommerde niemand er zich om, of jufvrouw Fotheringay ging of bleef +– of wèl misschien nog iemand, te weten, mijnheer Bows in het orkest. +</p> +<p>Bows verliet op zekeren avond die plaats en begaf zich naar de loge, waar Pen zat, +dien hij de hand toereikte en verzocht naar buiten te komen en met hem mee te wandelen. +Zij liepen al pratende de straat op, en gingen in het maanlicht op de brug van Chatteries +zitten en spraken over <i>haar</i>. „Wij mogen wel op dezelfde brug zitten,” sprak Bows, „want wij hebben lang in dezelfde +schuit gevaren. Gij zijt niet de eenige man, wiens hoofd door die vrouw op hol is +gebracht. En ik ben minder te verontschuldigen dan gij, omdat ik ouder ben en haar +beter ken. Zij heeft evenmin een hart als de steen, waartegen gij leunt; en die steen, +of gij, of ik, zou in het water kunnen vallen en nooit weer boven kunnen komen, zonder +dat zij er zich over bekommerde. Ja toch – zij zou zich om <i>mij</i> bekommeren, omdat zij mij voor haar onderricht noodig heeft; en zij zal zonder mij +zich niet kunnen redden en genoodzaakt zijn uit Londen om mij te schrijven. Maar zij +zou het niet doen, indien zij mij niet noodig had. Zij heeft geen hart en geen hoofd, +geen begrip, geen gevoel, geen verdriet en geen zorg; – niets hoegenaamd! Ik had bijna +gezegd, dat zij geen genoegen ook had – maar zij houdt van eten en het streelt haar +als de menschen haar bewonderen.” +</p> +<p>„En dat doet <i>gij</i> ook?” zeide Pen, zich zelven vergetende en verwonderd over het mismaakte, eenvoudige +oude mannetje. +</p> +<p>„Dat is eene gewoonte, evenals snuiven of borrels drinken,” gaf hij <span class="pageNum" id="pb118">[<a href="#pb118">118</a>]</span>ten antwoord. „Ik bewonder haar sinds vijf jaar uit gewoonte en kan haar niet meer +missen. <i>Ik</i> ben het, die haar gemaakt hebt tot hetgeen zij is. Als zij mij niet laat roepen, +zal ik haar volgen; maar ik weet, dat zij mij ontbieden zal. Zij heeft mij noodig. +Eenmaal zal zij trouwen en mij wegwerpen, zooals ik dit eindje sigaar doe!” +</p> +<p>Het gloeiende vonkje viel in het water daar beneden en verdween, en toen Pen dien +avond naar huis reed, dacht hij werkelijk nog aan iemand anders dan aan zich zelven. +</p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e1887"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e1887src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Vanity Fair (De Kermis der IJdelheid). <a class="fnarrow" href="#xd33e1887src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="ch15" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch15.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJFTIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Het gelukkige dorp.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zoolang de vijand niet geheel uit het gezicht der vesting teruggetrokken was, had +majoor Pendennis besloten te Fairoaks garnizoen te blijven houden. Hij scheen Pen’s +gedrag niet te bespieden, noch eenigen dwang op zijne handelingen uit te oefenen; +maar desniettemin wist hij den knaap voortdurend onder zijn eigen oog, of dat zijner +handlangers te houden, en alle gangen van den jongen Arthur waren diens waakzamen +voogd ten volle bekend. +</p> +<p>Vermoedelijk is er geen mensch, onder al degenen, die dezen of een anderen roman lezen, +die niet vroeger of later door het lot, de omstandigheden, de valschheid eener vrouw, +of eigen schuld, in zijne liefde gedwarsboomd is. Laat zoo iemand zich dan zijne eigen +gemoedsstemming in dat geval voor den geest roepen en zich daardoor Pen’s zielesmart +voorstellen. O, wat treurige nachten en koortsige uren! O, wat dolzinnige begeerten, +die tegen de rots der onmogelijkheid of der onverschilligheid opgolfden en van het +onwrikbare graniet afstuitten! Indien wij dezen zelfden nacht eene lijst konden opmaken +van de jammerkreten en gedachten en verwenschingen van rusteloos ronddwalende minnaars +te Londen, wat een catalogus zou dat niet zijn! Ik zou wel eens willen weten, hoeveel +percent van de mannelijke bevolking des morgens ten twee of drie ure wakker liggen, +de trage uren tellen, en zich onrustig, smachtend en wanhopig van de rechter- op de +linkerzijde wentelen. Wat is het eene vlijmende smart! Wel heb ik nooit gehoord, dat +een man bepaald van verliefdheid gestorven is, maar ik heb wel een man van 150 pond +onder den druk eener ongelukkige liefde tot 110 pond zien inkrimpen, zoodat men kan +zeggen, dat ongeveer een vierde gedeelte van hem verloren was gegaan, – wat inderdaad +geen kleinigheid mag heeten. Later heeft hij echter zijne vroegere zwaarte herkregen; +misschien is hij thans dikker dan ooit; zeer waarschijnlijk heeft eene nieuwe genegenheid +zijn hart en zijne ribben omvat en deze op hun gemak gebracht, en de jonge Pen is +een man, die zich, gelijk anderen, troosten zal. Wij zeggen dit, opdat de dames hem +niet te voorbarig beklagen, noch zich ernstig ongerust maken over zijne ziekte. Zijne +moeder was dat wèl, maar wat bestaat er, dat de moederliefde niet zou vreezen of zich +inbeelden? „Wees zeker, mijne waardste,” zeide majoor Pendennis op galante wijze tegen +haar, „dat de jongen er van zal opkomen. Zoodra wij haar weg hebben, zullen wij hem +wel ergens heen brengen en hem een beetje van het leven laten zien. Wees intusschen +gerust. De helft der smart, die men ondervindt wanneer <span class="pageNum" id="pb119">[<a href="#pb119">119</a>]</span>men eene vrouw verliest, is eer een gevolg van ijdelheid dan van liefde. Door eene +vrouw verlaten te zijn, is zeker verschrikkelijk; maar let eens op, hoe gemakkelijk +wij <i>haar</i> verlaten.” +</p> +<p>Mevrouw Pendennis wist niets daarvan. Deze soort van kennis was niet binnen den kring +van de ondervinding dezer eenvoudige dame gevallen. Zij hield dan ook niet van dit +onderwerp en sprak er liefst niet over; haar hart had zijne eigene kleine ramp gehad, +had er zich boven verheven en was genezen; en misschien had zij niet veel medelijden +met de verliefdheid van anderen, – natuurlijk die van Arthur uitgezonderd, met wiens +lijden zij zich vereenzelvigde, – zoodat zij zeer waarschijnlijk bij de vele ongesteldheden +en smarten van den knaap aanmerkelijk meer dan Pen zelf leed. In zijne tegenwoordige +droefenis hield zij met ijverzuchtige en stille meewarigheid het oog op hem, ofschoon +hij, gelijk wij reeds vermeld hebben, niet met haar sprak over zijn rampzaligen toestand. +</p> +<p>Het verdient gezegd te worden, dat de majoor niet weinig talent en lijdzaamheid, en +eene allerloffelijkste belangstelling voor zijne familie aan den dag legde. Het leven +op Fairoaks moest onuitstaanbaar vervelend zijn voor een man, die tot de helft der +huizen van Londen toegang had en gewoon was zich elken avond op drie of vier partijen +te vertoonen. Nu en dan een diner met doctor Portman, of een landjonker uit den omtrek, +en een lusteloos spelletje triktrak met de weduwe, – die alles in het werk stelde +om hem aangenaam bezig te houden, – dit behoorde tot zijne voornaamste uitspanningen. +Hij zag reikhalzend naar de komst van den brievenzak uit en las het avondblad van +den eersten regel tot den laatsten. Vlijtig nam hij allerlei gezondheidsmaatregelen +in acht, want hij meende, dat een stil leventje, gedurende eenigen tijd, hem nuttig +zou zijn na de Londensche feestdagen. Elken morgen en middag kleedde hij zich met +zorg, en nam hij geregelde beweging, door het terras op en neer te wandelen. Deze +waardige en wereldsche wijsgeer vrijwaarde zich aldus met zijn wandelstok, zijn toilet, +zijn medicijnkistje, zijn triktrakbord en zijn nieuwsblad tegen de verveling; en zoo +majoor Pendennis niet, gelijk de bijen tegen den tuinmuur der weduwe, van elk zonnig +uur partij trok, bracht hij uur op uur door, zooals hij het best vermocht, waardoor +hij zich zijne ballingschap eventjes draaglijk maakte. Het trok de aandacht, dat hij +na dit tijdperk zijns levens gaarne het gesprek op den Amerikaanschen oorlog, den +moord van Wyoming en de schitterende bedrijven van Saint-Lucie bracht, waarvan de +geheime oorzaak was, dat hij een paar deelen der <i>Britsche Jaarboeken</i> op zijne slaapkamer gevonden en vlijtig doorgelezen had. Aldus weet een man van geregelde +levenswijze zich naar de omstandigheden te schikken en zich met een kalm gelaat boven +het lot verheven te toonen. +</p> +<p>Pen ging soms des avonds aan het triktrakbord zitten, of luisterde des zomeravonds +naar de eenvoudige muziek, die zijne moeder maakte, – maar hij was, in weerwil van +dit alles, gejaagd en ellendig. Men zag hem zelfs vóór het aanbreken van den dag opstaan +en naar een karpervijver in Clavering Park gaan, een somber water met ontelbare ruischende +rietstengels en elzeboomen, waar eene melkmeid zich ten tijde van den grootvader van +den baronet verdronken had en haar geest, naar men zeide, nog spookte. Maar Pen verdronk +zich niet, waarvoor zijne moeder misschien bang was. Hij ging daar gaarne visschen +en op <span class="pageNum" id="pb120">[<a href="#pb120">120</a>]</span>zijn gemak peinzen, terwijl de dobber in de kleine kringetjes van den vijver op en +neer danste en de visschen er rondom sprongen. Als hij beet kreeg, was hij zeer opgetogen, +en op die wijze bracht hij meer dan eens karpers, zeelten en palingen thuis, die de +majoor op de wijze, gelijk op het vasteland gebruikelijk was, toebereidde. +</p> +<p>Bij dien vijver, en onder een boom, die zijn geliefkoosd toevluchtsoord was, vervaardigde +Pen een aantal verzen, op zijne omstandigheden toepasselijk – verzen, waarover hij +in later tijd bloosde, daar hij zich verwonderen moest, dat hij ooit zulke wartaal +voor den dag had kunnen brengen. En wat dien boom aangaat – wel, het is in eene holte +van dien zelfden boom, waar hij zijn tinnen doosje met wormen en andere vischbehoeften +neerzette, dat hij later – doch wij zijn voorbarig! Genoeg voor het oogenblik, dat +hij verzen schreef en daarbij veel verlichting vond. Wanneer iemands verdriet of hartstocht +van dien aard is, dan moge hij zijne smart luid ontboezemen, maar zij is niet erg. +Wanneer een heer zijn brein foltert, om op <i>hemel</i> een ander rijmwoord te vinden dan <i>gewemel</i> en <i>kemel</i>, dan is zijn verdriet dichter bij het einde dan hij zelf weet. En zoo was het ook +met Pen. Hij had zijne heete en koude koorts, zijne dagen van neerslachtigheid of +knorrigheid en doffe gelatenheid of wanhoop, en tusschenbeide dolle vlagen van woede +en verlangen, waarin hij Rebecca zadelde en als een dolleman over de velden of naar +Chatteries galoppeerde, waarbij hij den rug van het paard met de armen zat te molenwieken, +en roerlieden en tolgaarders verwonderd deed opzien, door in het voorbijrijden den +naam der ongetrouwe schoone luidkeels uit te galmen. +</p> +<p>Mijnheer Foker legde in dezen tijd talrijke en welkome bezoeken op Fairoaks af, waar +zijne opgeruimdheid en zijne grappen den majoor en Arthur niet weinig vermaakten en +daarentegen de weduwe en de kleine Laura verbaasden. Zijn wagentje veroorzaakte groote +opschudding op de markt te Clavering, waar hij een stalletje omverreed, den poedel +van jufvrouw Pybus over het kaalgeschoren lichaam reed en een glaasje bitter in <i>het Wapen van Clavering</i> dronk. Het gansche plaatsje vernam wie hij was en zocht in het <i>Jaarboek der pairs</i> zijn naam onder de aanverwanten van den adel op. Maar hij was nog zóó jong en hunne +uitgaven van het Jaarboek waren zóó oud, dat zijn naam in vele dier jaargangen niet +voorkwam; en zijne mama, thans eene vrij bejaarde dame, stond er, onder de kinderen +van den graaf van Rosherville, nog vermeld als Lady Agnes Milton. Doch zijn naam, +rijkdom en deftige af komst waren spoedig in Clavering bekend, waar men zeker kan +zijn, dat de kleine liefdesgeschiedenis van Pen met de actrice te Chatteries ook zeer +vrijmoedig besproken werd. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Wanneer men van den weg naar Londen, die langs de portierswoning van Fairoaks loopt, +den blik op het oude stadje Clavering St. Mary slaat en den snelvlietenden en blinkenden +Brawl van de stad af langs de bosschages van Clavering Park ziet kronkelen en den +ouden kerktoren en de puntige daken der huizen ziet uitsteken tusschen boomen en oude +muren, achter welke zich een achtergrond van zonnige heuvelen verheft, die westwaarts +van Clavering naar zee loopen, – dan schijnt het plaatsje zoo vroolijk en gezellig, +dat menig reiziger van den top der diligence een smachtend verlangen daarnaar moet +ondervonden en de gedachte gekoesterd hebben, dat het toch wel aangenaam zou zijn, +<span class="pageNum" id="pb121">[<a href="#pb121">121</a>]</span>aan het einde van den strijd des levens in zulk een kalm en vriendelijk hoekje een +toevluchtsoord te vinden. Tom Smith, de koetsier der diligence <i lang="en">Alacrity</i>, wees dikwijls een boom bij de rivier aan, van waar men een fraai gezicht op de kerk +en de stad had, en verhaalde dan aan zijn reisgezel op den bok, dat schilders van +daar de kerk uitteekenden, die vroeger eene abdij was geweest, – en inderdaad was +het een mooi gezicht, dat ik aan de schilders Stanfield en Roberts op hun eerstvolgend +reisje aanbeveel +</p> +<p>Gelijk Konstantinopel, van den Bosphorus gezien, gelijk mevrouw Rougemont, wanneer +men van de overzijde der zaal haar in hare loge ziet zitten, gelijk menig voorwerp +dat wij in het leven najagen en bewonderen zoolang wij het niet bezitten, is Clavering +liefelijker op een afstand dan bij nadere kennismaking. De stad, die op eenige ellen +afstands zoo vroolijk schijnt, ziet er zeer doodsch en vervelend uit. Men ziet niemand +op straat dan op marktdagen. Het gekletter van een paar klompen klinkt de halve stad +door, en men kan het kraken van het oude verroeste uithangbord van <i>het Wapen van Clavering</i> hooren, zonder dat men door eenig ander geluid afgeleid wordt. Er is in de societeit +geen bal geweest sedert de partij, die de vrijwilligers van Clavering aan hun kolonel, +den ouden Sir Francis Clavering, gaven; en de stallen, die eenmaal de paarden van +dat prachtige, maar uitgestorven regiment bevatten, zijn thans somber en leeg, behalve +Donderdags, wanneer de boeren daar uitspannen en hunne huifkarren en chaisen een flauwen +schijn van levendigheid aan het plaatsje bijzetten, of wanneer op de rechtsdagen de +rechterlijke ambtenaren vergadering houden in de kamer, die vroeger aan het kaartspel +gewijd was. +</p> +<p>Aan de zuidzijde der markt staat de kerk met hare groote grijze torens, welker fijn +beeldhouwwerk in het zonnelicht schittert, hetwelk de schaduwen der zware steenen +beren donker kleurt en de schitterende vensters en vlammende weerhanen verguldt. Eeuwen +geleden werd het beeld van de beschermheilige der kerk boven het voorportaal weggebroken; +de heiligenbeelden, welke in dien tijd van vrome vernielzucht binnen het bereik van +steenen of hamers stonden, zijn hoofdeloos en verminkt, en van die, welke er ongeschonden +afkwamen, kent alleen doctor Portman de namen en de geschiedenis, want zijn hulpprediker +Smirke bemoeit zich niet veel met de oudheidkunde en mijnheer Simcoe (de gemaal eener +„freule,” die thans mevrouw Simcoe is) beschouwt, als predikant en oprichter van de +Kapel der Ruste in het lagere gedeelte der stad, die beelden als iets verfoeilijks. +</p> +<p>De pastorie is een hecht, breed gebouw van baksteen, uit den tijd van koningin Anna. +Zij komt met verschillende uitgangen in de kerk en op de markt uit, en staat aan den +ingang van Yew-Tree-Lane, waar zich de school van den eerwaarden Wapshot, Yew-Tree-Cottage +van jufvrouw Flather, het slachthuis van den vleeschhouwer, eene oude schuur of brouwerij +uit de dagen der abdij, en de jongejufvrouwen-kostschool der dames Finucane bevinden. +De zitplaatsen van de leerlingen der beide scholen waren op de galerij aan beide zijden +van het orgel, totdat de doctor – toen de abdijkerk tamelijk leeg werd door het wegblijven +van vele leden der gemeente, die zich naar de kettersche kapel in het lagere gedeelte +der stad lieten lokken – de dames Finucane bewoog haar lieve kuddeke naar beneden +te laten komen, waar de hoedjes der jonge dames aan de vrij leege banken eenig leven +bijzetten. In de groote bank <span class="pageNum" id="pb122">[<a href="#pb122">122</a>]</span>der familie Clavering ziet men niets dan de beeltenissen der overledene baronets en +hunne vrouwen; daar is Sir Poyntz Clavering, ridder en baronet, met een baard van +vierkante snede, geknield tegenover zijne vrouw met een ontzaglijken halskraag; eene +zeer dikke dame, Rebecca Clavering, in haut-relief, wordt hemelwaarts gedragen door +twee engeltjes, die er eene zware vracht aan schijnen te hebben – en meer van dien +aard. Wat herinnerde Pen zich in latere jaren die beelden duidelijk, en wat zat hij +ze in zijne jeugd nauwkeurig te bekijken als de doctor zijne leerrede van den preekstoel +opdreunde en Smirke’s zachtmoedig gezicht met de ééne krul op zijn voorhoofd over +het groote gebedenboek aan den lezenaar heenkeek! +</p> +<p>De bewoners van Fairoaks gingen trouw naar de oude kerk; hunne bedienden hadden er +eene bank, evenals die van Wapshot en van de dames Finucane, drie meiden en een knap +jonkman in livrei. De familie Wapshot was talrijk en geloovig. Glanders en zijne kinderen +kwamen geregeld ter kerk, en een der apothekers ook. Jufvrouw Pybus ging om beurten +naar de kerk in de stad en naar de abdijkerk. De leerlingen der armenschool en hunne +bloedverwanten kwamen natuurlijk. Wapshot’s jongens maakten een luid en hartverkwikkend +gedruis, door met de voeten te schuifelen wanneer zij de kerk binnenmarcheerden en +de trap naar de galerij opliepen, en hunne neuzen zeer dikwijls onder den dienst snoten. +Om kort te gaan, de gemeente zag er zoo ordelijk uit als men in dezen slechten tijd +verwachten mocht. De abdij kerk bezat een prachtig koorhek en vele wapens aan de muren +en op de grafzerken. De doctor besteedde een groot gedeelte van zijn inkomen om zijne +geliefde kerk op te knappen, en had haar met een heerlijk geschilderd glasvenster, +dat in de zuidelijke Nederlanden gekocht was, en een orgel, groot genoeg voor eene +hoofdkerk, begiftigd. +</p> +<p>Doch in spijt van orgel en venster – of wel denkelijk ten gevolge van dit laatste, +dat uit een papistisch land gekomen en vol afgodische voorstellingen was – bloeide +de nieuwlichterskerk te Clavering op de ergerlijkste wijze onder den neus der orthodoxie, +en vele leden der gemeente van den doctor liepen naar mijnheer Simcoe en de freule, +zijne vrouw, over. Door hunne onvermoeide pogingen was zelfs de methodisten-kapel +in de nabijheid leeggeloopen, die vóór Simcoe’s komst zoo vol placht te zijn, dat +men de ruggen der toehoorders als het ware uit de kerkramen zag puilen. De traktaatjes +van mijnheer Simcoe fladderden de deur van alle huisjes, die tot het gebied van den +doctor behoorden, binnen, en werden even gretig aangenomen als de soep der welwillende +mevrouw Portman, welke door de ondankbare schepsels nog al afgekeurd werd. Bij de +werklieden in de lintfabriek, die bij het veer aan den Brawl lag en rondom welke de +nieuwe stad was opgerezen, kon de orthodoxie in het geheel geen ingang vinden. De +bedaarde jufvrouw Myra werd door de vurige mevrouw Simcoe en hare vrouwelijke adjudanten +geheel uit het veld geslagen. Ach, het was eene zware beproeving voor de vrouw van +den doctor, haar mans gemeente te zien wegsmelten; bij de weinige gelegenheden, wanneer +zij met elkander in aanraking kwamen, den voorrang te moeten laten aan de vrouw van +een afgescheiden dominé, omdat deze de dochter van een Ierschen pair was; en te weten, +dat er in Clavering, hunne eigen stad Clavering, waaraan de doctor veel meer dan de +inkomsten van zijn ambt besteedde, eene partij bestond, die hem in een kwaden naam +bracht, omdat hij een partijtje whist <span class="pageNum" id="pb123">[<a href="#pb123">123</a>]</span>speelde, en hem een heiden noemde, omdat hij den schouwburg bezocht. In hare verdrietige +stemming spoorde zij hem aan den schouwburg en het kaartspel te laten varen – en het +was werkelijk reeds zeer moeielijk een partijtje bijeen te krijgen, zoo luide werd +dat tijdverdrijf veroordeeld; – maar de doctor verklaarde, dat hij doen zou wat recht +was in zijne oogen en wat de groote en goede George III deed (wiens kapelaan hij was +geweest); en wat betrof het afzien van het whisten, omdat die dwaze menschen er aanmerking +op maakten, verklaarde hij, dat hij liever tot zijn laatsten dag toe met zijne vrouw +en Myra met den blinde spelen zou, dan voor die verfoeilijke vervolging te buigen. +</p> +<p>Van de beide familiën, die bezitters waren van de fabriek (door welke de forellenvangst +in den Brawl bedorven en al het kwaad in de stad gebracht was), ging de oudste compagnon, +mijnheer Rolt, naar de methodistische kapel, en de jongste, mijnheer Barker, naar +de nieuwe kerk. In één woord, de menschen krakeelden in dit kleine plaatsje oneindig +meer dan buren te Londen doen; en in het leeskabinet, dat de voorzichtige en vredelievende +Pendennis opgericht had en dat een onzijdig gebied had behooren te zijn, werd zóó +hevig getwist, dat men tegenwoordig bijna niemand meer in de leeszaal aantrof, behalve +Smirke, die, ofschoon door eene flauwe vriendschapsbetrekking met de factie van Simcoe +verbonden, nog altijd zekeren smaak voor tijdschriften en wereldsgezinde litteratuur +behouden had; en den ouden Glanders, wiens grijs hoofd en ruige knevels men aan het +venster kon zien; en natuurlijk de kleine mevrouw Pybus, die ieders brieven, welke +de post aanbracht, bekeek (want de leeszaal te Clavering was, gelijk ieder weet, in +de leesbibliotheek van Baker in London Street, vroeger Hog Lane) en alle advertentiën +uit de courant las. +</p> +<p>Men kan begrijpen welk eene opschudding de tijding van Pen’s liefdesgeschiedenis te +Chatteries, in dit lieftallige maatschappijtje, teweegbracht. Het nieuws werd van +huis tot huis rondgedragen en maakte het onderwerp der gesprekken bij hoogkerkschen, +laagkerkschen en geenkerkschen uit; het werd tusschen de dames Finucane en hare secondanten +besproken en hoogst waarschijnlijk ook door de jonge dames op de slaapzalen behandeld; +de groote jongens van Wapshot kenden eveneens eene lezing van het verhaal en bekeken +Pen nieuwsgierig als hij in zijne bank in de kerk zat, of wezen hem spottend met den +vinger aan als hij over straat liep. Zij hadden altijd een hekel aan hem gehad en +noemden hem Lord Pendennis, omdat hij geen grove kleeren droeg gelijk zij, een paard +hield en zich zoo kwasterig voordeed. +</p> +<p>Om de waarheid te zeggen, was het mevrouw Portman zelve, die de schiedenis van Pen’s +verliefdheid hoofdzakelijk in omloop had gebracht. Elk nieuwtje, dat deze openhartige +vrouw vernam, bracht zij onvermijdelijk aan hare buren over; en toen zij door het +opzienbarende geval te Chatteries in het bezit van Pen’s geheim was gekomen, wist +de arme doctor Portman, dat het den volgenden dag in het geheele kerspel, waar hij +predikant was, bekend zou zijn. En dit was ook werkelijk het geval; het gansche stadje +was op de hoogte; binnen weinige uren had de schiedenis de ronde gedaan door het leeskabinet, +den modewinkel, en schoenenwinkel, den komenijswinkel aan den hoek der markt, bij +mevrouw Pybus, bij de Glanders’, op de oefening bij mevrouw Simcoe, bij de eigenaren +der fabriek, ja, in de fabriek zelve, en was de dwaasheid van Arthur Pendennis op +ieders tong. +<span class="pageNum" id="pb124">[<a href="#pb124">124</a>]</span></p> +<p>Al de kennissen van doctor Portman hielden hem staande, toen hij den volgenden dag +over straat ging. De arme dominé wist, dat zijne Betsy de verspreidster van het nieuws +was, en ergerde zich inwendig. Maar, het zou <i>toch</i> binnen een paar dagen uitgekomen zijn, en dan was het maar beter, dat de stad de +ware toedracht der zaak kende. Wij behoeven hier niet te beschrijven wat de inwoners +van Clavering dachten over de slechte opvoeding, die mevrouw Pendennis aan haar zoon +gegeven had, en over de vermetelheid van dien baardeloozen schavuit van een Arthur, +die met eene actrice had willen trouwen. Zoo er in ons vaderland hoogmoed bestaat +(en zeker bezit men er meer dan genoeg van), dan is die nergens dieper geworteld dan +bij niet rijke oude jufvrouwen in kleine plaatsjes. „Goede hemel!” ging de kreet op, +„wat is die moeder blind voor dien brutalen en eigenzinnigen jongen, die op zijn volbloedpaard +de houding van een lord aanneemt, voor wien <i>ons</i> gezelschap niet goed genoeg is, en die eene leelijke, geblankette actrice uit eene +kermistent, waar hij zich zeker ook wil engageeren, zou willen trouwen. Als de goede +oude heer Pendennis nog leefde, zou dit schandaal nooit gebeurd zijn.” +</p> +<p>Neen, dat zou het waarschijnlijk niet, en wij zouden nu niet bezig zijn met Pen’s +geschiedenis te verhalen. Het was waar, dat hij tegenover de bevolking van Clavering +een zekeren hoogmoed aan den dag legde. Daar hij van nature fier en rondborstig was, +verveelden hem hun gekakel en praatjes en nagemaakte voornaamheid, en legde hij daarvoor +eene minachting aan den dag, die hij niet verbergen kon. De doctor en de hulpprediker +waren de eenige menschen daar ter plaatse, in wie Pen belang stelde, – zelfs mevrouw +Portman deelde in het algemeene wantrouwen omtrent hem en zijne moeder, de weduwe, +die zich aan den omgang met de inwoners onttrok en dienovereenkomstig gehekeld werd, +omdat zij – men zou zeggen! – zich op gelijken voet met de groote familiën van het +graafschap wilde plaatsen. Zij moest zich schamen! Mevrouw Barker aan de fabriek nam +viermaal meer vleesch van den slager dan de bewoners van Fairoaks, – in weerwil van +al hunne voorname airs. +</p> +<p>Enz., enz., enz. De lezer kan dit verder met bijzonderheden aanvullen, naar gelang +van zijn smaak voor dorpspraatjes en zijne ondervinding daarvan. Het meegedeelde is +genoeg om te doen zien op welke wijze eene brave vrouw, die zich alleen met de vervulling +van hare plichten jegens hare naasten en hare kinderen bezig hield, en een oprechte, +ronde knaap, met een warm hart en vol goede eigenschappen, die aan elk mensch ter +wereld het beste toewenschte, vijanden en lasteraars vonden onder lieden, waar zij +ver boven stonden en wien zij nooit een zweem van leed berokkend hadden. De honden +van Clavering liepen rondom het huis van Fairoaks te janken en vonden er hun vermaak +in, Pen te vervolgen. +</p> +<p>Doctor Portman en Smirke zorgden wel, dat zij der weduwe het hoofd niet warm maakten +met de aanhoudende praatjes, die over den armen Pen liepen, ofschoon deze er van op +de hoogte gehouden werd door Glanders, die een vriend des huizes was. Men kan zich +zijne verontwaardiging voorstellen: was er niemand in het stadje, van wien hij rekenschap +kon vorderen? Eerlang begonnen sommige grappenmakers: „Lang leve Fotheringay!” en +andere sarcastische toespelingen op het gebeurde, met krijt op de poort van Fairoaks +te schrijven. Iemand <span class="pageNum" id="pb125">[<a href="#pb125">125</a>]</span>anders bracht eene groote tooneelaffiche van Chatteries mede en plakte die daar op +zekeren nacht met ouwels aan. Toen Pen eens de lagere stad doorreed, meende hij, dat +de werklieden der fabriek hem najouwden; en eindelijk, toen hij eens door de deur +van den doctor het kerkhof opstapte, waar eenige der jongens van Wapshot rondslenterden, +nam de grootste van deze, een jonge heer van omtrent twintig jaar, de zoon van een +klein landbezitter uit de buurt, die in de hoedanigheid van kostleerling bij mijnheer +Wapshot woonde, eene tooneelachtige houding bij een pas gedolven graf aan en begon, +met een afschuwelijken grijns, Ophelia’s verzen uit Hamlet op te zeggen. +</p> +<p>Pen ontstak zoodanig in woede, dat hij met een uitroep, die heel veel naar een vloek +geleek, op den langen Hobnell toesprong, hem met de karwats, die hij in de hand hield, +een geweldigen striem over het gezicht gaf, de karwats daarop wegwierp, den lafhartigen +schavuit toeriep, dat hij zich verdedigen moest, en een oogenblik later den verbluften +jongen schelm in het graf smeet, dat op een geheel anderen bewoner wachtte. +</p> +<p>Daarop riep hij, met gebalde vuisten en een gezicht, dat van drift en verontwaardiging +trilde, Hobnell’s kameraden toe, dat hij al die schurken afwachtte, als zij maar durfden. +Maar mokkend deinsden zij achteruit en bliezen den aftocht toen doctor Portman naar +zijn hek kwam, terwijl mijnheer Hobnell, met akelig bebloeden neus en lippen, weer +uit het graf kroop. +</p> +<p>Met blikken, die dood en verderf aan de naar hunne zijde van het kerkhof terugtrekkende +jongens verkondigden, keerde Pen door het hek van den doctor terug en onderging een +verhoor van dien heer. Hij was zoo ontroerd, dat hij ternauwernood spreken kon. Toen +hij antwoordde, brak hij in snikken los. „De – lafaard heeft mij beledigd, mijnheer,” +en de doctor zag den vloek, waarvan dit gezegde vergezeld ging, door de vingers en +eerbiedigde de gevoelens van dit eerlijke en zooveel lijdende jonge hart. +</p> +<p>De oude Pendennis, die als echt man van de wereld eene gepaste en aanhoudende vrees +voor het oordeel zijner medemenschen koesterde, was verbazend geërgerd over het zotte +stormpje, dat in Chatteries woedde en Pen’s reputatie heen en weer slingerde. Doctor +Portman en kapitein Glanders moesten de aanvallen der gansche maatschappij van Chatteries +tegen den jeugdigen verworpeling, die als een monster van slechtheid beschouwd werd, +afslaan. Pen zeide thuis niets van het gevecht op het kerkhof, maar begaf zich naar +Baymouth, om zijn vriend den heer Henry Foker te raadplegen, die dadelijk met zijn +rijtuig voor <i>het Wapen van Clavering</i> kwam, en van daar door middel van Domkop een briefje „aan den weledelgeboren heer +Thomas Hobnell, ten huize van den eerwaarden heer Wapshot” zond, met de beleefde vraag +wanneer hij dien heer zou mogen spreken. +</p> +<p>Domkop bracht de boodschap terug, dat het briefje door mijnheer Hobnell geopend en +aan een half dozijn van de grootste jongens voorgelezen was, op welke het diepen indruk +scheen te maken; en dat Hobnell, nadat zij samen gepraat en gelachen hadden, gezegd +had, dat hij na de namiddagschool, waarvoor de bel reeds luidde, een antwoord zou +zenden, en dat toen juist mijnheer Wapshot in zijn doctors tabbaard te voorschijn +was gekomen, – want Domkop was ervaren in de academische costumen, daar hij mijnheer +Foker reeds op de Academie bediend had. +<span class="pageNum" id="pb126">[<a href="#pb126">126</a>]</span></p> +<p>Foker ging in den tusschentijd de merkwaardigheden van Clavering bezien, maar daar +hij geen smaak voor de schoone bouwkunde had, boeide doctor Portmans fraaie kerk hem +weinig en verklaarde hij den toren voor zoo rot als eene oude Stiltonsche kaas. Hij +slenterde de straten door en bekeek de weinige winkels. Kapitein Glanders zag hij +aan het venster der leeszaal staan, en, na dien heer goed bekeken te hebben, knikte +hij hem eens toe, ten bewijze van zijne tevredenheid. Bij den slager informeerde hij +met den schijn van de grootste belangstelling naar den prijs van het vleesch, en vroeg +wanneer er weer geslacht werd. Hij drukte zijn kleinen neus tegen de winkelkast van +madame Fribsby plat, om te zien of er niet een mooi modemaakstertje in den winkel +zat; maar er was geen mooier gezichtje aanwezig dan dat van den mutsenbol met eene +Fransche muts op, die voor de glazen stond, en madame Fribsby zelve, die slechts onduidelijk +in het achterkamertje te zien was, waar zij een roman zat te lezen. Dit voorwerp was +niet belangwekkend genoeg om mijnheer Foker tot eene langdurige beschouwing uit te +lokken, zoodat hij, na alles bezichtigd te hebben in de stad en in de stallen, waar +geene andere beesten stonden dan een enkel oud paar huurpaarden, die den karigen kost +verdienden door de fatsoenlijke lui naar de diners in het graafschap te rijden, gevaar +liep geheel ten prooi der verveling te worden, toen men eindelijk iemand met eene +boodschap van mijnheer Hobnell aandiende. +</p> +<p>Dit was geen mensch anders dan de heer Wapshot in eigen persoon, die in de grootste +verontwaardiging, met Pen’s brief in de hand, kwam binnenstuiven en aan Foker vroeg +hoe hij zulk eene onchristelijke boodschap als eene uitdaging aan een leerling van +zijne school durfde overbrengen. +</p> +<p>Werkelijk kwam het schrijven van Pen aan zijn vijand van den vorigen dag daarop neer, +dat, indien Hobnell, na de kastijding, die zijne onbeschaamdheid ruimschoots verdiend +had, de voldoening mocht verlangen, die onder gentlemen gebruikelijk is, de vriend +van mijnheer Arthur Pendennis, de heer Henry Foker, gemachtigd was alle schikkingen +met den heer Hobnell te maken. +</p> +<p>„En dus heeft hij u met het antwoord gezonden, mijnheer?” vroeg Foker, den schoolmeester +van top tot teen in zijn geestelijk gewaad opnemende. +</p> +<p>„Als hij die goddelooze uitdaging had aangenomen, zou ik hem afgeranseld hebben,” +zeide mijnheer Wapshot met een blik op mijnheer Foker, waarin men lezen kon: „en ik +zou <i>u</i> ook wel eens een ferm pak willen toedienen.” +</p> +<p>„Dat is bepaald heel vriendelijk van u,” antwoordde Pen’s gemachtigde. „Ik heb mijn +principaal al verteld,” ging hij met groote deftigheid voort, „dat de ander naar mijn +inzien niet vechten zou. Hij wil zeker liever geranseld worden dan vechten. Zult ge +ook iets gebruiken, mijnheer .….? ik heb het geluk niet, uw naam te kennen.” +</p> +<p>„Ik heet Wapshot, mijnheer, en ben de meester van de school, mijnheer,” schreeuwde +de ander; „en ik verkies niets te gebruiken, mijnheer, dank je wel, en ik heb geen +lust om kennis met je te maken, mijnheer.” +</p> +<p>„Nu – de uwe heb ik bepaald niet gezocht,” antwoordde mijnheer Foker. „In gevallen +van dezen aard, weet je, vind ik het heel verkeerd, er dominés in te halen, maar – +over den smaak valt niet te oordeelen, mijnheer.” +<span class="pageNum" id="pb127">[<a href="#pb127">127</a>]</span></p> +<p>„En <i>ik</i> vind het heel verkeerd, dat jongens, mijnheer, zoo lichtvaardig over moord spreken +als <i>gij</i> dat doet,” brulde de schoolmeester, „en als ik u op mijne school had –” +</p> +<p>„Dan zoudt ge het mij zeker <i>beter</i> leeren, mijnheer,” vulde Foker met eene buiging den volzin aan. „Maar, dank je wel, +mijnheer! <i>Mijne</i> opvoeding is voltooid, mijnheer, en ik ga niet weer naar school, mijnheer. <i>Als</i> het ooit gebeurt, dan zal ik uw vriendelijk aanbod in gedachte houden. Jan, laat +dezen heer eens uit – en natuurlijk, daar mijnheer Hobnell zich verkiest te laten +afranselen, kunnen wij daar niets tegen hebben, mijnheer, maar zal het ons een genoegen +zijn hem daarop te onthalen, als hij ons ooit weer in den weg komt.” +</p> +<p>Bij deze woorden maakte de jonge schavuit eene buiging tegen den bejaarden heer, die +zijne kamer verliet, en ging een briefje aan Pen schrijven, waarin hij dezen berichtte, +dat mijnheer Hobnell niet vechten wilde, en berustte onder de kastijding, die Pen +hem had toegediend. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch16" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch16.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZESTIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Nog meer stormen in een glas water.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Pen’s handelwijze in dit geval werd natuurlijk spoedig bekend en ergerde zijn vriend +doctor Portman niet weinig, terwijl majoor Pendennis er zich alleen over vermaakte. +De goede mevrouw Pendennis daarentegen geraakte bijna van streek, toen zij van den +twist en van Pen’s onchristelijk gedrag hoorde. Alle mogelijke ellende, last, misdaad +en ergernis scheen uit het geval, waarin de rampzalige knaap zich gewikkeld had, voort +te spruiten, en meer dan ooit haakte zij er naar, hem voor eenigen tijd uit Chatteries +weg te krijgen, – overal heen, waar het ook was, als hij maar verre van de vrouw kwam, +die hem in zoovele moeielijkheden had gebracht. +</p> +<p>Toen Pen door zijne liefhebbende moeder vermaand en door den doctor hevig berispt +werd over zijne ruwheid en zijne bloeddorstige oogmerken, nam hij met de verwaandheid +en deftigheid, aan de jeugd eigen, de zaak <i lang="fr">au grand sérieux</i>, en zeide, dat het voorgevallene hem zelven zeer speet, dat de beleediging hem was +aangedaan zonder dat hij er eenige aanleiding toe gegeven had, en dat hij niemand +veroorloven zou hem over deze zaak te hoonen zonder zijne eer te verdedigen; en zich +daarop met groote waardigheid op zijn oom beroepende, vroeg hij, of hij als gentleman +anders had kunnen handelen dan hij gedaan had door den smaad te wreken, die hem aangedaan +was, en voldoening aan te bieden aan den persoon, dien hij had gekastijd. +</p> +<p>„<i lang="fr">Vous allez trop vite</i>, waarde jongen,” antwoordde zijn oom een beetje verlegen, want hij had zijn neef +eenige zijner begrippen over het punt van eer zelf ingeplant – ouderwetsche begrippen, +die veel meer naar het leger en de pistool roken dan onze bedaarder opvattingen van +den tegenwoordigen tijd. – „Tusschen mannen van de wereld wil ik er niets van zeggen; +maar tusschen twee schooljongens is zulk eene zaak heel belachelijk, beste jongen, +heel belachelijk.” +</p> +<p>„Het is zeer goddeloos, en van mijn zoon had ik zoo iets niet verwacht,” <span class="pageNum" id="pb128">[<a href="#pb128">128</a>]</span>zeide mevrouw Pendennis met tranen in de oogen en geheel ontsteld over de stijfhoofdigheid +van den knaap. +</p> +<p>Pen gaf haar een kus en zeide met verbazenden ernst: „Weet wat, moederlief, vrouwen +verstaan die zaken niet – ik heb het geheel aan Foker overgelaten – geen andere weg +stond voor mij open.” +</p> +<p>Majoor Pendennis grinnikte en haalde de schouders op. Hij was van oordeel, dat de +jongelui zeer groote vorderingen maakten. Mevrouw Pendennis verklaarde, dat die Foker +een goddeloos en akelig ventje was, die haar lieven jongen zeker ongelukkig maken +zou, als Pen naar dezelfde academie ging als hij. „Ik denk er sterk over, hem in het +geheel niet te laten gaan,” sprak zij; en zoo de liefhebbende moeder zich niet herinnerd +had, dat de vader van den knaap altijd den wensch had uitgedrukt, dat zijn zoon studeeren +zou dáár, waar hij zelf zijne korte academische opleiding had genoten, zou zij waarschijnlijk +geweigerd hebben hem naar de hoogeschool te laten vertrekken. +</p> +<p>Al de machten die over het lot van den knaap gezag uitoefenden, waren het met elkander +eens geworden, dat hij gaan zou en wel met den eerstvolgenden herfst-cursus. Foker +had beloofd hem in het beste gezelschap te introduceeren, en majoor Pendennis hechtte +er groote waarde aan, dat hij het leven en den omgang aan de academie door tusschenkomst +van dien bewonderenswaardigen jongen heer zou leeren kennen. „Mijnheer Foker gaat +om met de voornaamste jongelui aan de academie,” zeide de majoor, „en Pen zal daar +kennissen maken, die hem later van het grootste nut zullen zijn. De jonge markies +van Plinlimmon, de oudste zoon van den hertog van St. David’s, is er; Lord Magnus +Charters, zoon van Lord Runnymede, is er ook; het is een volle neef van mijnheer Foker +(gij herinnert u toch wel, dat Lady Runnymede vroeger Lady Agatha Milton was). Lady +Agnes zal hem zeker op Logwood vragen; en wel verre, dat wij zouden te vreezen hebben +voor Arthur’s omgang met haar zoon, die wel een zonderling en snaaksch, maar toch +zeer omzichtig en achtenswaardig jonkman is, aan wien wij groote verplichting hebben +wegens zijn verdienstelijk gedrag in dat geval met jufvrouw Fotheringay, beschouw +ik het als eene zeer gelukkige omstandigheid voor Pen, dat hij met dezen alleronderhoudendsten +jongen heer kennis gemaakt heeft.” +</p> +<p>Helena zuchtte, maar nam aan, dat de majoor het wel het beste zou weten. Mijnheer +Foker had hun in die zaak met jufvrouw Costigan ontegenzeglijk veel vriendschap betoond +en zij was er hem dankbaar voor. Maar desniettegenstaande had zij een schemerachtig +voorgevoel, dat het niet goed zou gaan; en al die krakeelen en twisten en wereldsche +zaken hadden haar voor de toekomst van haar zoon ongerust gemaakt. +</p> +<p>Doctor Portman was stellig van oordeel, dat Pen naar de academie moest gaan. Hij hoopte, +dat de knaap daar studeeren zou en tevens, met mate, van het beste gezelschap zou +genieten. Hij geloofde, dat Pen zich zou onderscheiden; Smirke getuigde zeer gunstig +van zijne kunde; en de doctor had hem zelf onderzocht, en verklaarde, dat hij het +er zeer goed afgebracht had. In ieder geval was het een punt van belang, dat hij verre +van Chatteries zou zijn; en Pen, door de velerlei onaangenaamheden, waartoe hij onwillekeurig +aanleiding gegeven had, van zijn eigen verdriet afgeleid, zeide somber, dat hij gehoorzamen +zou. +</p> +<p>Gedurende een gedeelte van de maanden Augustus en September werden <span class="pageNum" id="pb129">[<a href="#pb129">129</a>]</span>de zittingen van het hof van assises te Chatteries gehouden en waren daar wedrennen +en partijen en dientengevolge een toevloed van bezoekers, en jufvrouw Fotheringay +bleef nog altijd doorspelen en in den schouwburg van Chatteries van het publiek afscheid +nemen. Niemand anders dan degenen, die wij reeds genoemd hebben, schenen zich hare +aanwezigheid of haar aangekondigd vertrek bijzonder aan te trekken; en de voorname +lui van het graafschap, die huizen te Londen hadden en jufvrouw Fotheringay waarschijnlijk +verbazend toejuichten in de hoofdstad, toen de mode, die haar tot troetelkind had +aangenomen, hun voorschreef, dat zij dit doen moesten, schenen niets bijzonders te +vinden in de actrice, die op het kleine tooneel van Chatteries optrad. Om dezelfde +reden heeft menig genie en menige kwakzalver voor en na den tijd van jufvrouw Costigan +hetzelfde lot ondergaan. Deze eerzame dame droeg ondertusschen de veronachtzaming +van het publiek en alle andere kruisen of bezwaren, die zij nog verder in haar leven +te dragen had, met hare gewone gelijkmoedigheid; zij at, dronk, speelde en sliep met +die regelmatigheid en kalmte, aan menschen van haar gestel eigen. Hoeveel verdriet, +zorg en andere nadeelige aandoeningen worden niet door eene gezonde botheid en eene +blijmoedige onverschilligheid voorkomen! Ik wil niet zeggen, dat deugd geen deugd +is, omdat zij nooit van den rechten weg wordt afgelokt, maar alleen, dat botheid eene +veel kostbaarder gave is dan wij gewoonlijk gelooven, en dat sommige lieden, die de +natuur met eene goede hoeveelheid van dat verdoovingsmiddel begiftigd heeft, zeer +gelukkig zijn. +</p> +<p>Pen liep gedurende dit seizoen den schouwburg van Chatteries lusteloos in en uit, +meerendeels naar gelang zijne luim het hem ingaf. Zijn gedrag beangstigde zijne moeder +niet weinig en dikwijls zou zij er uit bezorgdheid over gesproken hebben, indien de +majoor haar niet telkens weerhouden en te gelijk bemoedigd had; want die scherpzinnige +man van de wereld meende een gunstigen keer in Pen’s ziekte waargenomen te hebben. +Onder andere verschijnselen strekte vooral eene geweldige uitbarsting van verzenmakerij +tot verblijding van Pen’s voogd en geneesheer. Men hoorde hem verzen opdreunen in +de wandelpaden van den tuin, of ze binnensmonds mompelen als hij des avonds bij de +huisgenooten zat. De majoor vond, toen hij eens in Pen’s afwezigheid het huis doorsnuffelde, +een groot boek met gedichten in de studeerkamer van den knaap. Het waren Engelsche +en Latijnsche verzen, met aanhalingen uit de klassieke schrijvers, op geleerde wijze, +aan den voet der bladzijden. „Het kan niet heel erg met hem zijn,” dacht de wijsgeer +uit Pall Mall zeer te recht; en hij maakte Pen’s moeder opmerkzaam (misschien viel +het haar heimelijk wel wat tegen, want gelijk andere zachtzinnige vrouwen helde zij +over naar het romaneske), dat de jonge heer gedurende de laatste veertien dagen des +avonds zeer hongerig aan tafel gekomen was en ook des morgens bij het ontbijt een +bewonderenswaardigen eetlust aan den dag had gelegd. „Te drommel, ik wenschte, dat +ik hetzelfde van mij kon zeggen,” riep de majoor, met smart aan de pillen denkende, +die hij tot bevordering van zijne spijsvertering gebruiken moest. „Wees er zeker van, +dat de knaap goed begint te slapen.” Het was wel wreed, maar toch waar. +</p> +<p>Daar Pen geen ander schepsel had, wien hij zijn vertrouwen kon schenken (want hij +kon met zijne moeder niet over zijne liefdesmart spreken, zijn oom praatte er op een +minachtenden en wereldschen toon over, die, <span class="pageNum" id="pb130">[<a href="#pb130">130</a>]</span>ofschoon in zorgvuldig berekende en beleefde bewoordingen vervat, toch het gevoel +van mijnheer Pen pijnlijk kwetste, en Foker was veel te ruw om die verfijnde sentimenteele +geheimen op den waren prijs te schatten) – verdubbelde hij zijne vriendschap voor +den hulpprediker, of liever Smirke kon nooit te veel naar dit onderwerp luisteren. +Wat is een minnaar zonder vertrouweling! Pen maakte van mijnheer Smirke het gebruik, +dat Corydon van den olmboom maakte, namelijk om er den naam zijner geliefde in te +snijden. Hij bezigde hem als echo voor den naam der schoone Amaryllis. Als de herder +het liedje niet meer speelt, bekommert hij zich niet veel om de fluit; doch Pen meende +eene groote vriendschap voor Smirke te gevoelen, omdat hij zijn leermeester zijne +liefde en zijne smart in het oor mocht fluisteren, en Smirke had zijne eigene redenen, +om altijd op de wenken van den knaap te vliegen. +</p> +<p>Pen’s liefde ontboezemde zich in eene menigte sonnetten aan den vriend zijns harten, +– gelijk hij den hulpprediker betitelde, – waarmede deze zeer ingenomen was. Hij verblijdde +Smirke met sapphische en alcaïsche Latijnsche verzen. De minneliederen stroomden uit +zijne vlugge pen, en Smirke verklaarde en geloofde, dat zij heerlijk waren. Aan den +anderen kant drukte Pen eene onbegrensde erkentelijkheid uit, dat de hemel hem op +zulk een oogenblik een dergelijken vriend toegezonden had. Hij gaf zijn onderwijzer +zijne fraaist gebonden boeken en zijn gouden horlogeketting ten geschenke, en wilde +hem ook zijn dubbel jachtgeweer opdringen. Hij ging naar Chatteries en kocht daar +een gouden potlood op krediet (want hij had geen geld en stond zelfs nog voor eenige +der geschenken aan jufvrouw Fotheringay bij Smirke in het krijt), en bood dit Smirke +aan met een versje, ten bewijze van zijne onveranderlijke en eeuwige toegenegenheid +jegens den hulpprediker, die van zijn kant natuurlijk met elk vriendschapsbewijs van +den knaap ingenomen was. +</p> +<p>De arme hulpprediker was zeer ontstemd over het aanstaand vertrek van zijn leerling. +Wanneer Arthur heenging, zouden Smirke’s bezigheden en genoegens ook ophouden. Welk +voorwendsel kon hij vinden om dagelijks een bezoek op Fairoaks af te leggen en dat +vriendelijk woord of dien vriendelijken blik van de bewoonster op te vangen, die hem +even onmisbaar waren geworden als het sobere diner dat madame Fribsby hem voordiende? +Wanneer Arthur weg was, zou hij er enkel bezoeken, op den voet van elk anderen bekende, +kunnen afleggen; de kleine Laura kon niet ten zijnen gevalle meer dan ééne catechisatie +’s weeks nemen; hij had zich als klimop rondom Fairoaks geslingerd; hij kwijnde weg +bij de gedachte, dat hij die plaats moest loslaten. Zou hij uitspreken wat hem op +het hart lag en zich voor de weduwe op de knieën werpen? Hij peinsde over sommige +punten, die hem hoop gaven. Mevrouw Pendennis had drie weken te voren zijne preek +geprezen; zij had hem meer dan hartelijk dank gezegd voor een meloen, dien hij ten +geschenke had gezonden voor een dinertje, dat zij geven zou; zij had hem verzekerd, +dat zij altijd erkentelijk zou blijven voor de welwillendheid, die hij Arthur bewezen +had; en toen hij verklaarde, dat zijne liefde en genegenheid voor dien lieven jongen +geene grenzen kende, had zij bepaaldelijk op eene sentimenteele wijze geantwoord, +waaruit hare vurige erkentelijkheid en achting voor al de vrienden van haar zoon bleek. +Zou hij er voor uitkomen, of zou hij het nog uitstellen? Gaf hij zijn hart lucht en +werd hij afgewezen, dan was het eene ijselijke gedachte, dat de poort <span class="pageNum" id="pb131">[<a href="#pb131">131</a>]</span>van Fairoaks voor eeuwig voor hem gesloten zou worden en – wat binnen die poort lag +was de wereld voor Smirke. +</p> +<p>Zoo zien wij, welwillende lezers, hoe iedereen zijne eigene smarten en belangen heeft, +waardoor hij meer gedrukt of bezig gehouden wordt dan door de smarten of verdrietelijkheden +van iemand anders. Terwijl mevrouw Pendennis zich ongerust maakt, dat zij haar zoon +zal verliezen en die nauwlettende zorg moet opgeven, die zij voor hem gedragen heeft +zoolang hij in het ouderlijk nest vertoefde, waaruit hij nu zijne vlucht zal nemen +in de wijde wereld, – terwijl de groote ziel des majoors met inwendige spijt overdenkt, +welke groote partijen thans te Londen gegeven worden, waar hij, indien die verwenschte +zaken hem niet in een ellendig gat ten platten lande ophielden, zich in den zonneschijn +der blikken van hertogen en hertoginnen zou kunnen koesteren, – terwijl Pen heer en +weer geslingerd wordt tusschen zijn hartstocht en eene aangenamer gewaarwording, waarvan +hij zich nog geen duidelijke rekenschap kan geven, maar die reeds een grooten invloed +op hem uit oefent, namelijk zijne begeerte om de wereld te zien, – terwijl dit alles +plaats heeft, zit er bij Smirke eene eigen zorg naast zijne sponde en achter hem op +den hit, en is hij evenmin tevreden als wij. Wat zijn wij eenzaam in de wereld; hoe +zelfzuchtig en achterhoudend is iedereen! Gij hebt veertig jaar lang met uwe vrouw +op dezelfde peluw gerust en verbeeldt u, dat gij beide één van zin zijt. „Bah!” schreeuwt +<i>zij</i> het uit, wanneer <i>gij</i> de jicht hebt, of ligt <i>gij</i> slapeloos te woelen, als <i>zij</i> kiespijn heeft? Uwe argelooze dochter, oogenschijnlijk de onschuld zelve, die zich +enkel met hare mama en de piano-les bemoeit, denkt aan geen van beiden, maar aan den +jongen luitenant, met wien zij op het laatste bal gedanst heeft. De opene, ronde jongen, +die juist van school komt, berekent heimelijk hoeveel geld gij hem zult geven en denkt +aan de schuld, die hij bij den suikerbakker heeft. De oude grootmoeder, die in een +hoekje weggedoken zit en over eenige maanden naar eene betere wereld zal overgaan, +heeft zaken of zorgen, die haar alleen betreffen; het is zeer waarschijnlijk, dat +zij terugdenkt aan dien avond, vijftig jaar geleden, toen zij zooveel opgang maakte +en een cotillon met den kapitein danste, voordat uw vader hare hand vroeg; of dat +zij overpeinst, wat een over het paard getild zottinnetje uwe vrouw is en hoe dwaselijk +gij met haar ingenomen zijt. En wat uwe vrouw betreft – o, wijsgeerige lezer, antwoord +mij eens: Vertelt gij <i>haar</i> alles? Och, mijnheer – onder uw hoed beweegt zich eene geheel andere wereld dan onder +den mijne – alle zaken in de natuur doen zich aan iedereen verschillend voor – de +vrouw, die wij aanzien, heeft niet dezelfde trekken; de schotel, waaruit wij eten, +niet denzelfden smaak voor den een als voor den ander. Gij en ik, wij zijn slechts +een paar Eilandjes, met eenige gelijksoortige Eilandjes, meer of minder dicht in onze +nabijheid. Maar laten wij naar den eenzamen Smirke terugkeeren. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Smirke had ééne vertrouwde zijner liefde – die alleronverstandigste madame Fribsby. +Hoe zij madame Fribsby geworden was, wist niemand; zij was als jufvrouw Fribsby uit +Clavering naar eene modemaakster te Londen gegaan, en beweerde, dat zij den bedoelden +rang gedurende een verblijf te Parijs gekregen had. Maar hoe kon de koning der Franschen, +al ware hij er volkomen toe bereid geweest, haar zulk een titel verleenen? Wij zullen +echter niet in dat geheim trachten door <span class="pageNum" id="pb132">[<a href="#pb132">132</a>]</span>te dringen. Het zij genoeg, dat zij als bloeiend en jeugdig meisje vertrokken was, +dat zij vrij bejaard en met een Madonnatoer en een zwaarmoedig gelaat terugkwam, dat +zij de zaak van wijlen jufvrouw Harbottle voor een appel en een ei kocht, hare oude +moeder bij haar liet inwonen, zeer goed voor de armen was, trouw ter kerk kwam en +in een uitmuntenden naam stond. Doch er was niemand in geheel Clavering, die zooveel +romans las als madame Fribsby, zelfs mevrouw Portman niet. Zij had ook ruimschoots +den tijd voor die uitspanning, want buiten de bewoners van de pastorie en van Fairoaks +riepen zeer weinigen hare diensten in; en door het aanhoudend lezen van dergelijke +werken (die toenmaals op verre na zoo fatsoenlijk of stichtelijk niet waren als tegenwoordig) +was zij zoo dwaas sentimenteel geworden, dat het gansche leven in haar oog niets anders +was dan eene reusachtige liefdesgeschiedenis, en zij kon geen twee menschen in elkanders +gezelschap zien, of zij verbeeldde zich, dat zij van liefde voor elkander wegkwijnden. +</p> +<p>Van den dag af van het bezoek van mevrouw Pendennis bij den hulpprediker, waarvan +wij reeds vele bladzijden geleden gesproken hebben, had madame Fribsby bij zich zelve +vastgesteld, dat mijnheer Smirke op de weduwe verliefd moest zijn, waarop zij al wat +zij vermocht in het werk stelde, om dien hartstocht aan beide zijden aan te vuren. +Mevrouw Pendennis zag zij zelden anders dan in het publiek en in de kerkbank. Die +dame held zich weinig met modes op en maakte hare meeste kleedjes en mutsen zelve; +doch bij de schaarsche gelegenheden, dat madame Fribsby bezoeken van mevrouw Pendennis +ontving, of zelve hare opwachting op Fairoaks ging maken, verzuimde zij nooit den +lof van den hulpprediker tegen de weduwe uit te bazuinen en te beschrijven hoe engelachtig, +hoe zachtaardig, hoe vlijtig, hoe eenzaam hij was, waarbij zij dan hare verwondering +te kennen gaf, dat geene dame zich over hem wilde ontfermen. +</p> +<p>Helena lachte over die sentimenteele beschouwingen en gaf <i>hare</i> verwondering te kennen, dat madame zelve zich niet over haar kostganger ontfermde +en hem troostte. Madame Fribsby schudde haar Madonnatoer en zeide: „<i lang="fr">Mong cour a boco souffer</i>,” waarbij zij de hand legde op hetgeen zij haar <i lang="fr">cour</i> noemde. „<i lang="fr">Il est mor en Espang, Madame</i>,” vervolgde zij met een zucht. Zij liet zich veel voorstaan op hare bekendheid met +het Fransch, dat zij eerder vlug dan zuiver sprak. Mevrouw Pendennis stelde geen belang +in de geheimen van dit gewonde hart; behalve voor hare weinige vrienden, was zij eene +ingetogene en wellicht wat hooghartige vrouw. Zij beschouwde den leermeester van haar +zoon slechts als een volgeling van den jongen prins en dus als iemand, die ongetwijfeld +als geestelijke geacht moest worden, maar altijd op een afstand, als een onderhoorige +van het huis Pendennis. Madame’s aanhoudende toespelingen op den hulpprediker waren +haar dan ook niet zeer aangenaam. Er was een zeer vindingrijke sentimenteele geest +toe noodig, om te ontdekken, dat de weduwe eene heimelijke genegenheid voor mijnheer +Smirke koesterde, eene verderfelijke dwaling, waarvan madame Fribsby zich niet wilde +laten terugbrengen. +</p> +<p>Smirke was van zijn kant veel bereidvaardiger om over dat onderwerp met zijne gevoelige +huisvrouw te spreken. Telkens als zij den hulpprediker tegen mevrouw Pendennis geprezen +had, verliet zij deze dame met de overtuiging, dat deze zelve hem geprezen had. „<i lang="fr">Etre soul au <span class="pageNum" id="pb133">[<a href="#pb133">133</a>]</span>monde est bien onnuyan</i>,” sprak zij, het oog omhoogslaande naar het portret van een Franschen karabinier, +met eene groene uniform en een koperen borstharnas, die hare kamer versierde, „Wees +zeker, dat, als de jonge heer Pendennis naar de academie gaat, zijne ma zich zeer +eenzaam zal gevoelen. Zij is nog heel jong. Men zou haar nauwelijks voor vijf en twintig +aanzien. <i lang="fr">Monsieur le curé, song cour est touché – j’on suis sure – je conné cela bien – Ally, +monsieur Smirke!</i>” +</p> +<p>Hij bloosde eventjes, hij zuchtte, hoopte, vreesde, twijfelde; en soms gaf hij zich +geheel over aan het heerlijke denkbeeld. Het was een zijner grootste genoegens in +madame Fribsby’s kamer te zitten en met haar over dat onderwerp te spreken, waarvan +hare oude moeder (die in den tijd huishoudster, en vrouw en weduwe van den hofmeester +in de familie Clavering was geweest) nauwelijks eene lettergreep verstond, daar de +modemaakster het grootste gedeelte van het gesprek in het Fransch voerde. +</p> +<p>Vandaar, dat, toen majoor Pendennis aan den leermeester van zijn neef kennis gaf, +dat de jonge heer in October naar de academie zou gaan en zijn pupil dus mijnheer +Smirke’s onwaardeerbaar onderricht niet meer zou noodig hebben; – voor welk onderricht +de majoor, die uit de hoogte sprak als een lord, hoogst erkentelijk verklaarde te +zijn, zoodat hij het zich tot een genoegen zou rekenen, als hij mijnheer Smirke eenigen +wederdienst kon bewijzen, – vandaar, zeggen wij, dat de hulpprediker nu gevoelde, +dat het kritieke oogenblik gekomen was, en door de vlijmende smarten vervolgd en gefolterd +werd, aan dezen loop van zaken eigen. +</p> +<p>Madame Fribsby had natuurlijk het meeste belang gesteld in mijnheer Pen’s liefdesgeschiedenis +met jufvrouw Fotheringay. Zij was naar Chatteries geweest om het spel der actrice +te zien en had verklaard, dat deze oud en veel te veel opgehemeld was. Zij had Pen’s +verliefdheid in haar winkel tallooze malen besproken met het half dozijn oude jufvrouwen +en oude wijven in manskleeren, die men in kleine landstadjes aantreft en die de fatsoenlijke +bevolking van Clavering uitmaakten. De gepensioneerde kapitein Glanders had verklaard, +dat Pen een drommels gevaarlijke jongen zou worden en al vroeg begonnen was, waarop +mevrouw Glanders hem verzocht had, diergelijke gemeene dingen niet te zeggen en, als +het hem beliefde, zijne eigen vrouw te respecteeren. Zij beweerde, dat het eene les +voor Helena zou zijn, wegens hare trotschheid en hare dwaze ingenomenheid met dien +knaap. Mevrouw Pybus zeide, dat vele menschen trotsch waren op nietigheden, en dat +zij, wat haar betrof, niet begrijpen kon hoe eene apothekersweduwe zich zoo voornaam +kon voordoen. Mevrouw Wapshot riep op zekeren dag, toen Pen op Rebecca voor den zadelmaker +stilhield om eene nieuwe lis aan zijne zweep te laten maken, hare dochters van die +zijde der straat terug. Al die menschen hadden uit bloote nieuwsgierigheid bezoeken +op Fairoaks afgelegd om de weduwe te troosten of de zaak van jufvrouw Fotheringay +op het tapijt te brengen; maar allen waren zij op hunne beurt afgestuit op de trotsche +ingetogenheid van mevrouw Pendennis, – geholpen door de koele beleefdheid van haar +zwager den majoor. +</p> +<p>Deze teleurstellingen maakten echter geen einde aan de praatjes, en de laster ten +aanzien van de rampzalige familie op Fairoaks nam aanhoudend toe. Glanders, de gepensioneerde +cavalerie-officier, wiens pensioen en groot gezin hem noodzaakten, na zijn ontslag +uit den dienst, <span class="pageNum" id="pb134">[<a href="#pb134">134</a>]</span>zich met brandewijngrog in plaats van rooden wijn te bedwelmen, had nu en dan toegang +op Fairoaks en lichtte zijn vriend den majoor omtrent al de verhalen in, die te Clavering +in omloop waren. Mevrouw Pybus had eene plaats in de diligence naar Chatteries genomen +en was naar den <i>George</i> gegaan om bijzonderheden te vernemen. De knecht van mevrouw Speers had met soortgelijke +oogmerken den knecht van mijnheer Foker te Baymouth op een borreltje onthaald. Men +vertelde, dat Pen zich uit wanhoop in den boomgaard opgehangen had, maar door zijn +oom afgesneden was; dat het jufvrouw Costigan was, die slecht behandeld was, en niet +de jonge Arthur; en dat de zaak alleen gesmoord was door de betaling van eene groote +som, welker juiste bedrag verscheidene inwoners van Clavering konden noemen en welke +som natuurlijk telkens verschillend opgegeven werd, volgens de inzichten der verhalers. +</p> +<p>Pen schudde zijne manen en brulde als een woedende leeuw, toen hem deze praatjes, +die jufvrouw Costigan’s eer en de zijne raakten, ter oore kwamen. Waarom was mevrouw +Pybus geen man (zij had er baard genoeg voor), dat hij haar kon uitdagen en doodschieten? +Toen Simcoe voorbijging, gluurde Pen, op Rebecca, hem zoo woest aan en omklemde zijne +karwats op zulk eene dreigende wijze, dat de dominé dadelijk naar huis ging en eene +preek schreef, of althans ontwierp (want hij kon zeer breedvoerig uit het hoofd preeken), +waarin hij op eene zoodanige wijze sprak van Jezabel, van tooneelvoorstellingen (dat +waren twee vliegen in één klap, want het was bekend, dat doctor Portman, de dominé +der oude kerk, die wel bezocht) en van jongelingen, die ter helle voeren, dat de domste +mensch begreep, dat Pen de bedoelde persoon was en zich op den pasgenoemden gevaarlijken +weg bevond. Wie zou al de verhalen kunnen opsommen, die over den jongen Pendennis +in omloop waren, terwijl hij, als een Achilles in zijne tent, om het verlies zijner +geroofde Briseïs zat te treuren! +</p> +<p>Na het gebeurde met Hobnell was Pen zoowel een moordenaar als een losbol, en zijn +naam verwekte schrik en afgrijzen in Clavering. Maar dit was nog niet genoeg: hij +was niet de eenige van het gezin, waarover men in het dorp de hoofden bij elkander +begon te steken, en zijne beklagenswaardige moeder was het eerstvolgende slachtoffer +van de dorpspraatjes. +</p> +<p>„Het is alles al bepaald,” zeide mevrouw Pybus tegen mevrouw Speers; „de jongen moet +naar de academie en dan zal de weduwe zich wel troosten.” +</p> +<p>„Hij komt elken dag ongegeneerd bij haar, lieve mevrouw,” merkte mevrouw Speers aan. +</p> +<p>„Het is genoeg om den armen heer Pendennis zich in zijn graf te doen omkeeren,” zeide +mevrouw Wapshot. +</p> +<p>„Zij heeft ook nooit van hem gehouden, dat weten wij best,” hernam No. 1. +</p> +<p>„Zij trouwde hem om zijn geld, dat is bekend. Zij was eene doodarme afhangelinge van +Lady Pontypool,” zeide No. 2. +</p> +<p>„Maar het is toch al te onbeschaamd, om een minnaar aan te moedigen onder voorwendsel, +dat hij komt om uw zoon te onderwijzen!” riep No. 3 uit. +</p> +<p>„Stil! daar komt mevrouw Portman,” zeide een uit het gezelschap, terwijl de goede +dominé’svrouw den winkel van madame Fribsby binnentrad, om de juist uit Londen ontvangen +maandelijksche modeplaten <span class="pageNum" id="pb135">[<a href="#pb135">135</a>]</span>te zien. De eigenlijke toedracht der zaak was, dat madame Fribsby niet langer in staat +was geweest haar mond te houden; en op zekeren dag, nadat zij met den hulpprediker +had zitten praten over Pen’s naderend vertrek, en Smirke was heengegaan om dien jongen +heer eene zijner laatste lessen te geven, had zij aan mevrouw Pybus, die juist met +mevrouw Speers binnenkwam, haar vermoeden, ja, bijna hare zekerheid te kennen gegeven, +dat er eene neiging bestond tusschen zeker geestelijk heer en zekere dame, wier weerbarstige +zoon geheel onhandelbaar was, en dat een zeker huwelijk wel spoedig tot stand zou +komen. +</p> +<p>Mevrouw Portman doorzag alles natuurlijk dadelijk, zoodra de zaak geopperd werd. Wat +een sluw mensch was toch die hulpprediker! Hij helde tot de afgescheidenen over en +zij had het nooit op hem gehad. En denk eens, dat mevrouw Pendennis zin in hem had, +na met zoo’n man als mijnheer Pendennis getrouwd te zijn geweest! Zij kon het ternauwernood +vijf minuten bij madame Fribsby uithouden, zoozeer brandde zij van verlangen om naar +de pastorie te loopen en het nieuws aan doctor Portman mee te deelen. +</p> +<p>En toen doctor Portman het nieuws hoorde, was hij zoo boos op zijn hulpprediker, dat +zijne eerste gedachte was met mijnheer Smirke te breken en hem te verzoeken zijne +diensten in een ander kerspel te gaan aanbieden. „Zou zoon melkbaard durven denken, +dat hij eene vrouw als mevrouw Pendennis waardig was!” viel hij uit. „Hoever zal de +onbeschaamdheid nog gaan!” +</p> +<p>„Zij is veel te oud voor mijnheer Smirke,” merkte mevrouw Portman aan; „die lieve +mevrouw Pendennis zou haast zijne moeder kunnen zijn.” +</p> +<p>„Gij zoekt altijd de liefderijkste reden, Betsy,” riep de doctor. „Eene vrouw met +een volwassen zoon – zij zou nooit aan hertrouwen denken!” +</p> +<p>„Gij meent, dat alleen <i>mannen</i> mogen hertrouwen, doctor Portman,” antwoordde zijne vrouw geraakt. +</p> +<p>„Gij mal vrouwtje!” zeide de doctor, „als ik weg ben, kunt gij wien gij wilt trouwen. +Ik zal het in mijn testament zetten. Ik zal aan mijn opvolger een trouwring vermaken, +en mijn geest zal op uwe bruiloft komen dansen.” +</p> +<p>„Het staat een dominé heel leelijk, zoo iets te zeggen,” hernam de dame met een vaardigen +tranenvloed. Doch die kleine wolkjes aan den hemel van des doctors huwelijksheil dreven +altijd spoedig voorbij, en werden door kalmte en zonneschijn opgevolgd. De doctor +bediende zich van een maatregel om mevrouw Portman’s onthutst gelaat tot bedaren te +brengen, die van groote kracht is wanneer hij aangewend wordt tusschen een achtenswaardig +paar, dat elkander oprecht liefheeft, en die ik geloof, dat „Philemon” op zijn zestigste +jaar evenzeer betaamt als toen hij nog de zwartlokkige jongen van vijf en twintig +was. +</p> +<p>„Zou het niet goed zijn mijnheer Smirke eens te spreken, Jan?” vroeg mevrouw Portman. +</p> +<p>„Als Pen naar de academie gaat, <i lang="la">cadit quaestio</i>,” antwoordde de dominé; „Smirke’s bezoeken op Fairoaks houden dan van zelf op, zoodat +het niet noodig is er de weduwe mee lastig te vallen. Zij heeft hoofdbrekens genoeg +met de zaken van dien dwazen jongen schavuit, zonder dat men haar nog het hoofd behoeft +warm te maken met de koffiepraatjes van dit stadje; die malle Fribsby heeft het allemaal +uit haar duim gezogen!” +<span class="pageNum" id="pb136">[<a href="#pb136">136</a>]</span></p> +<p>„Ik heb u altijd tegen haar gewaarschuwd, dat weet ge wel, beste Jan,” kwam mevrouw +Portman er tusschen. +</p> +<p>„Dat hebt ge gedaan; gij doet dat zeer dikwijls, schatje,” antwoordde de doctor lachende. +„Het is voorzeker niet uit gebrek aan waarschuwingen van uwe zijde, dat ik mijn eigen +gevoelen heb over de meeste vrouwen, waarmee wij bekend zijn. Madame Fribsby is eene +malloot en eene praatster, en zoo zijn er nog meer. Maar zij is goed voor de armen, +zij onderhoudt hare moeder en zij komt elken Zondag tweemaal ter kerk. En wat Smirke +betreft, mijn schatje –” hier kreeg het gezicht van den doctor voor een oogenblik +eene comische uitdrukking, welke mevrouw Portman niet opmerkte (want zij zag juist +uit het venster en verwonderde zich, dat mevrouw Pybus op de markt weer op een paar +kippen stond te dingen, daar zij nog pas twee dagen te voren gevogelte van Livermore +had gekocht) – „wat Smirke betreft, Betsylief, wilt ge mij beloven, dat gij nooit +aan eenig sterfelijk wezen zult verklappen wat ik u als een diep geheim zal meedeelen?” +</p> +<p>„Wat is het, Jan-lief? – natuurlijk zal ik het aan niemand vertellen,” antwoordde +de predikantsvrouw. +</p> +<p>„Nu dan – let wel, ik zeg niet, dat het waar is – maar indien gij eens hoordet, dat +Smirke op dit oogenblik – of eigenlijk reeds sinds jaren – geëngageerd was met zekere +jonge dame, eene jufvrouw – eene jufvrouw Thompson, als gij den naam weten wilt, die +op Clapham Common woont – ja, op Clapham Common, niet ver van mevrouw Smirke, – wat +zou er dan van uw verzinsel omtrent Smirke en mevrouw Pendennis worden?” +</p> +<p>„Waarom hebt gij mij dat niet vroeger verteld?” zeide mevrouw. „Hoelang hebt gij het +al geweten? – Wat hebben wij ons allen in dien man vergist!” +</p> +<p>„Waarom zou ik mij met de zaken van een ander bemoeien, schatje?” hernam de doctor. +„Ik kan een geheim bewaren – en misschien is dit <i>ook</i> maar een uitstrooisel, evenals die andere dwaze geschiedenis; ten minste, mevrouw +Portman, zou ik u dit nooit verteld hebben, als het andere er geen aanleiding toe +gegeven had, hetgeen ik u verzoek tegen te spreken waar gij het hoort.” En met die +woorden begaf de doctor zich naar zijne studeerkamer, terwijl mevrouw Portman, ziende, +dat het bijzonder mooi weer was, begreep, dat zij daarvan gebruik moest maken om eenige +bezoeken te gaan afleggen. +</p> +<p>Toen de doctor uit het venster zijner studeerkamer keek, zag hij de vrouw zijns harten +een oogenblik later in hare beste kleeren uitgaan. Zij stak de markt over, groette +de verkoopsters rechts en links, wierp een blik op den komenijswinkel aan den hoek, +sloeg London Street (voormaals hog Lane) in, stond een oogenblik voor de winkelkast +van madame Fribsby naar de modes te kijken en scheen onzeker, of zij er binnen zou +treden; doch zij ging voorbij en stond niet stil, voordat zij den tuin en het groene +hek van mevrouw Pybus bereikt had, waar zij binnenging en op de woning van die dame +toestapte. +</p> +<p>Daar verloor doctor Portman zijne vrouw natuurlijk uit het oog. „O, wat heb ik haar +beetgehad!” sprak hij bij zich zelven, „en de hemel vergeve mij, dat ik mijn eigen +vleesch en bloed gefopt heb. Maar er moeten geen praatjes en laster meer omtrent die +familie in omloop komen. Ik moet er een eind aan maken en Smirke spreken. Ik zal hem +nog heden ten eten vragen.” +<span class="pageNum" id="pb137">[<a href="#pb137">137</a>]</span></p> +<p>Daar de doctor eene preek moest opstellen, ging hij zitten werken en had het daarmee +zoo druk, dat hij eerst omstreeks vijf uur des namiddags gereed was. Daarop ging hij +naar de woning van Smirke, met oogmerk om aan zijne gastvrije plannen ten aanzien +van dien heer gevolg te geven. Juist toen hij aan de deur van madame Fribsby was, +kwam de hulpprediker er uit. +</p> +<p>Mijnheer Smirke was prachtig gekleed en vertoonde, toen hij zich op zijne teenen omdraaide, +een paar elegante opengewerkte zijden kousen en blinkende schoenen. Zijne witte das +was in een stevigen mooijen strik gelegd en zijne gouden hemdsknoopen schitterden +op het sneeuwwitte linnen. Zijn haar krulde rondom zijne blanke slapen. Had hij madame +Fribsby’s krulijzers geleend, om aan zijne lokken die sierlijke golving te geven? +Zijn wit batisten zakdoek was geurig van het heerlijkste eau-de-cologne. +</p> +<p>„<i lang="la">O gracilis puer</i>! waar moet dat heen?” riep de doctor uit. „Ik kwam u vragen om bij ons te dineeren.” +</p> +<p>„Ik heb mijn woord gegeven om op – Fairoaks te dineeren,” antwoordde Smirke met een +licht blosje, terwijl hij met zijn geparfumeerden zakdoek zwaaide. Daar zijn hit gereed +stond, steeg hij op en reed meesmuilend de straat uit. Dien dag trof hem geenerhande +onheil, zoodat hij met zijne das in den onberispelijksten toestand ten huize van mevrouw +Pendennis aankwam. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch17" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch17.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVENTIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarmede het eerste gedeelte van dit verhaal besloten wordt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De hulpprediker was zijn dagelijksch bezoek op Fairoaks komen afleggen en bevond zich +boven, op Pen’s kamer, waar hij den schijn aannam van met zijn leerling te studeeren. +Het was vroeg dien zelfden namiddag, toen mevrouw Portman, na bij mevrouw Pybus afgedaan +te hebben, het weer zoo buitengemeen fraai vond, dat zij besloot hare wandeling tot +Fairoaks uit te strekken en daar een bezoek aan hare hooggeschatte vriendin te brengen. +In den loop van het gesprek vertelde de dominésvrouw aan mevrouw Pendennis en den +majoor een zeer groot geheim aangaande mijnheer Smirke, den hulpprediker, hetgeen +niets minder betrof, dan dat hij eene liefde, eene zeer oude liefde koesterde, die +hij lang verborgen had gehouden. +</p> +<p>„En aan wie heeft mijnheer Smirke zijn hart geschonken?” vroeg mevrouw Pendennis, +trotsch, maar toch inwendig wel wat ongerust. +</p> +<p>„Wel, mevrouw,” antwoordde de andere dame, „toen hij pas hier was en wel eens bij +ons at, zeiden de menschen, dat wij hem voor Myra trachtten te winnen, zoodat wij +hem niet meer konden vragen. Toen zeide men, dat hij zijn oog ergens elders had laten +vallen; maar, wat mij betreft, ik sprak het altijd tegen en zeide, dat gij –” +</p> +<p>„<i>Ik!</i>” riep mevrouw Pendennis uit: „wat zijn de menschen toch onbeschaamd! Mijnheer Smirke +is hier gekomen als onderwijzer van Arthur, en ik sta verstomd, dat iemand zou durven +–” +</p> +<p>„Bij mijne ziel, dat gaat een beetje ver!” zeide de majoor, terwijl hij de courant +en zijn dubbel lorgnet neerlegde. +<span class="pageNum" id="pb138">[<a href="#pb138">138</a>]</span></p> +<p>„Ik kan die mevrouw Pybus niet uitstaan,” ging Helena verontwaardigd voort. +</p> +<p>„Ik zeide haar ook, dat er niets van aan was,” hernam mevrouw Portman. „Ik heb het +<i>altijd</i> gezegd, mevrouw-lief, en nu komt het uit, dat onze ingetogene heer geëngageerd is +met eene jonge dame – zekere jufvrouw Thompson, van Clapham Common – ik weet niet +hoelang al; en ik ben er, wat mij betreft en voor Myra, blij om, want een ongetrouwd +hulpprediker is altijd lastig in huis. Natuurlijk blijft dit geheel onder ons, maar +ik meende het u te moeten vertellen, om onaangenaamheden te voorkomen. Maar onthoud +wel: als het u belieft geen enkel woord over deze zaak!” +</p> +<p>Mevrouw Pendennis antwoordde, met de grootste oprechtheid, dat zij dat nieuws met +buitengewoon genoegen vernomen had, en drukte de hoop uit, dat mijnheer Smirke, die +een zeer welwillend en beminnelijk mensch was, eene goede vrouw zou treffen. Toen +de bezoekster weg was, bespraken Helena en haar broeder de zaak nog eens met het meeste +welgevallen, en de vriendelijk gezinde dame verweet zich haar hooghartig gedrag tegenover +den heer Smirke, dien zij in den laatsten tijd ontweken had, in plaats van hem dankbaar +te zijn voor de aanhoudende zorgen, die hij aan Arthur wijdde. +</p> +<p>„Erkentelijkheid mag men jegens dat soort van menschen wel betoonen,” zeide de majoor, +„maar van gemeenzaamheid kan geen sprake zijn. Deze heer geeft zijne lessen en krijgt +er zijn geld voor, gelijk ieder ander meester. Gij zijt te nederig, mijne beste! Verschil +van standen en zoo voorts moet blijven bestaan. Ik heb u al vroeger gezegd, dat gij +te voorkomend waart jegens mijnheer Smirke.” +</p> +<p>Maar Helena gaf dit niet toe; en nu Arthur op het punt van vertrekken stond en zij +zich herinnerde hoe uiterst beleefd mijnheer Smirke was geweest, hoe hij boodschappen +voor haar had gedaan, boeken gebracht en muziek gekopieerd, hoe hij Laura zooveel +geleerd en haar een aantal lieve geschenkjes gegeven had; nu verweet zij zich in haar +hart, dat zij den hulpprediker ondankbaar had bejegend; en dit gevoel werd zoo sterk, +dat zij, toen hij met Pen naar beneden ging en, alvorens te vertrekken, nog in het +voorhuis talmde, naar buiten kwam en hem met een vrij sterken blos de hand gaf, met +uitnoodiging om hare huiskamer binnen te treden, waar men, zeide zij, hem tegenwoordig +in het geheel niet meer zag. Daar er dien dag een vrij goed diner zou zijn, noodigde +zij mijnheer Smirke ook uit om er aan deel te nemen; en wij kunnen ons overtuigd houden, +dat hij die heerlijke uitnoodiging met de grootste blijdschap aannam. +</p> +<p>Helena, die door de ontvangen mededeelingen van allen vroegeren twijfel en achterdocht +ten opzichte van den hulpprediker verlost was, gedroeg zich onder den maaltijd bovenmate +vriendelijk en lieftallig jegens mijnheer Smirke en verdubbelde hare beleefdheden, +misschien wel omdat majoor Pendennis zeer hoog en terughoudend jegens den leermeester +van zijn neef was. Wanneer de majoor aan Smirke een glas wijn aanbood, sprak hij tegen +hem als een vorst tegen een geringen onderhoorige, en wel met zooveel nederbuigende +goedheid, dat zelfs Pen er om lachen moest, ofschoon hij overigens van zijn kant geneigd +was even verwaand te zijn als de meeste jongelui. +</p> +<p>Maar Smirke trok zich de ongemanierdheden van den majoor niet aan, zoolang zijne gastvrouw +hem vriendelijk behandelde. Hij bracht <span class="pageNum" id="pb139">[<a href="#pb139">139</a>]</span>een heerlijk uurtje naast haar aan tafel door, wendde al zijne spraakzaamheid aan +om haar te behagen, handelde over geestelijke en wereldsche dingen, over de armen-loterij +en de jaarlijksche vergadering van het zendeling-genootschap, over den laatst uitgekomen +roman, over die mooie preek van den bisschop en over de voorname partijen te Londen, +waarvan hij een verslag in de dagbladen gelezen had; kortom, hij verzuimde geen der +kunstgrepen, waardoor een pas van de academie gekomen geestelijk heer, met aanleg +zoowel voor luchtige als ernstige zaken en tevens met de zucht naar het voorname bezield, +die een onberispelijk leven leidt en een gevoelig hart bezit, een aangenamen indruk +kan trachten te maken op haar, aan wie hij zijne genegenheid schenkt. +</p> +<p>Majoor Pendennis kwam zeer spoedig nadat zijne zuster en de kleine Laura de eetzaal +hadden verlaten, geeuwende dat vertrek uit. „Wat is die man onuitstaanbaar vervelend, +en wat sloeg hij door!” zeide de majoor. +</p> +<p>„Hij is zeer vriendelijk voor Arthur geweest, die heel veel van hem houdt,” antwoordde +mevrouw Pendennis. „Ik zou wel eens willen weten, wie die jufvrouw Thompson is, met +wie hij gaat trouwen.” +</p> +<p>„Ik dacht altijd, dat de kerel zijne oogen ergens anders had laten vallen,” hernam +de majoor. +</p> +<p>„Waar dan?” vroeg mevrouw Pendennis met de grootste argeloosheid. „Op Myra Portman?” +</p> +<p>„Op Helena Pendennis, als gij het dan weten wilt,” antwoordde haar schoonbroeder. +</p> +<p>„Op <i>mij</i>? Onmogelijk!” zeide Helena, die volmaakt goed wist, dat dit wel degelijk het geval +was geweest. „Zijn huwelijk zal eene gelukkige gebeurtenis zijn. Ik hoop, dat Arthur +niet te veel wijn zal drinken.” +</p> +<p>Nu had Arthur, vrij trotsch op het voorrecht, dat <i>hij</i> de sleutels van den kelder onder zijne berusting had, en zich herinnerende, dat hij +waarschijnlijk weinige diners meer met zijn dierbaren vriend Smirke zou hebben, eene +goede hoeveelheid wijn voor den maaltijd laten uitzetten, en toen de oudere gasten +met de kleine Laura vertrokken waren, begon hij met den hulpprediker de flesch tamelijk +druk aan te spreken. +</p> +<p>Eéne flesch gaf spoedig den geest; eene andere stortte meer dan de helft van haar +bloed, voordat de twee drinkebroers nog een half uur bij elkander hadden gezeten. +Pen had met een hollen lach en eene holle stem een beker geledigd op de valschheid +der vrouwen, en er op sarcastische wijze bijgevoegd, dat de wijn in ieder geval eene +minnares was, die nooit bedrog pleegde en een man altijd het welkom toebracht. +</p> +<p>Smirke merkte zachtzinnig aan, dat hij, wat hèm betrof, wel vrouwen kende, die enkel +oprechtheid en teederheid waren; en met zijne oogen naar de zoldering en een zucht +alsof hij aan een dierbaar wezen dacht, dat niet genoemd mocht worden, nam hij zijn +glas op en dronk het uit, waarop het rozeroode vocht zijn gelaat begon te kleuren. +</p> +<p>Pen dreunde eenige verzen op, dien morgen door hem gemaakt, waarin hij aan zich zelven +verkondigde, dat de vrouw, die zijne liefde versmaad had, niet waardig kon zijn hem +te bezitten; dat hij uit den waanzinnigen liefdesdroom ontwaakt was en in dien staat +van zaken de hardvochtige bedriegster natuurlijk ging verlaten; dat een geslachtsnaam, +die eens beroemd was geweest in het land, daar nog wel eens weerklinken kon, hoewel +hij nooit meer de gelukkige en onbezorgde knaap <span class="pageNum" id="pb140">[<a href="#pb140">140</a>]</span>zou zijn, die hij slechts weinige maanden geleden was, en dat zijn hart nooit meer +zou wezen wat het geweest was eer de hartstocht het vervuld en de smart het bijna +gebroken had; dat, ofschoon de dood hem persoonlijk even welkom was als het leven, +en hij niet zou terugdeinzen om van dit laatste te scheiden, indien het niet ware +om den wille van dat ééne teedere wezen, welks geluk van <i>zijn</i> geluk afhing, – hij toch hoopte te toonen, dat hij eene waardige spruit was van zijn +geslacht, en dat de valsche vrouw eenmaal zou leeren verstaan hoe groot de schat en +hoe edel het hart was, dat zij verworpen had. +</p> +<p>Pen, zeg ik, die een zeer prikkelbaar gestel bezat, droeg deze verzen met zijne volle +aangename stem voor, die van ontroering trilde terwijl hij sprak. Als hij in dezen +staat van opgewondenheid verkeerde, bloosde hij altijd, en ook zijne groote, eerlijke, +grijze oogen leverden de bewijzen van een zoo oprecht, welgemeend en manhaftig gevoel, +dat jufvrouw Costigan, indien zij een hart bezeten had, onvermijdelijk door hem vermurwd +had moeten worden; en zeer waarschijnlijk is het, dat zij, gelijk hij zeide, de genegenheid, +die hij aan haar verspild had, ten eenemale onwaardig was. +</p> +<p>De sentimenteele Smirke werd aangestoken door de ontroering, die zijn jeugdigen vriend +bevangen had. Over de dessertborden en de wijnglazen greep hij Pen’s hand. Hij zeide, +dat de verzen heerlijk waren, dat Pen een dichter, een groot dichter was en, indien +de hemel het vergunde, eene grootsche loopbaan in de wereld te gemoet ging. „Het geluk +vergezelle u, lieve Arthur,” riep hij uit; „de wonden, waaraan gij thans lijdt, zijn +slechts tijdelijk en juist uwe smart zal uw hart reinigen en versterken. Ik heb u +altijd de grootste en de schitterendste toekomst voorspeld, zoodra gij eenige gebreken +en zwakheden zult hebben afgelegd, die u tot nog toe aankleven. Doch gij zult die +overwinnen, beste jongen, gij zult ze overwinnen, en als gij bekend en beroemd zijt, +gelijk eenmaal het geval zal wezen, gedenk dan uw ouden leermeester en de gelukkige +dagen uwer vroege jeugd!” +</p> +<p>Pen zwoer, dat hij dit doen zou, en bevestigde het met een nieuwen handdruk over de +glazen en de abrikozen heen. „Ik zal nooit vergeten hoe vriendelijk gij voor mij zijt +geweest, Smirke,” sprak hij. „Ik weet niet, hoe ik er zonder u zou gekomen zijn. Gij +zijt mijn beste vriend.” +</p> +<p>„Ben ik dat <i>wezenlijk</i>, Arthur?” vroeg Smirke, strak door zijn bril kijkende, terwijl zijn hart zoo hevig +begon te kloppen, dat hij dacht, dat Pen het hooren moest. +</p> +<p>„Mijn <i>beste</i> vriend, mijn vriend <i>voor eeuwig</i>,” antwoordde Pen. „God zegen je, ouwe jongen!” en bij die woorden dronk hij het laatste +glas van de tweede flesch van dien vermaarden wijn, dien zijn vader had opgedaan, +die zijn oom in veiling had gekocht, dien Lord Levant van buitenslands had laten komen, +en die nu, als een slaaf, wien het onverschillig was, genoegen verschafte aan zijn +tegenwoordigen eigenaar en zijn jongen meester opvroolijkte. +</p> +<p>„Wij zullen <i>nog</i> eene flesch laten komen, ouwe jongen,” zeide Pen, „bij de onsterfelijke goden, nog +ééne flesch! Hoera! – de wijn kost geen geld. Oom heeft mij verteld, dat hij Sheridan +in de club vijf flesschen heeft zien drinken, behalve nog eene flesch maraskijn. Dit +is een van de fijnste wijnen in Engeland, zegt hij. En dat is het ook! Niets kan er +mee in vergelijking komen. <i lang="la">Nunc vino pellite curas – cras ingens iterabimur aequor</i> – schenk nog eens in, ouwe Smirke, een okshoofd <span class="pageNum" id="pb141">[<a href="#pb141">141</a>]</span>van dien wijn zou u geen kwaad doen!” En daarop begon mijnheer Pen het drinklied uit +den Freischütz te zingen. De vensters der eetzaal stonden open en zijne moeder wandelde +zachtkens het grasperk daar buiten op en neer, terwijl de kleine Laura naar het ondergaan +der zon keek. De volle, frissche tonen van den knaap troffen het oor der weduwe. Het +deed haar hart goed, dat zij hem hoorde zingen. +</p> +<p>„Gij – gij drinkt te veel, Arthur,” zeide Smirke zacht – „gij windt u te veel op.” +</p> +<p>„Neen,” zeide Pen, „van vrouwen krijgt men hoofdpijn, maar hiervan niet. Schenk in, +ouwe jongen, en laten wij drinken – zeg eens, Smirke, beste jongen – laten wij op +haar drinken – op <i>uwe</i> haar, meen ik, – niet op de mijne, waar ik zweer dat ik geen zier meer om geef – +neen, geen duit – neen, geen pijp tabak – neen, dit glas wijn niet! Vertel eens alles +van die dame, Smirke; ik heb u dikwijls om haar hooren zuchten.” +</p> +<p>„O!!” zeide Smirke, en zijn mooi batisten overhemd met de glinsterende hemdsknoopjes +zwoegde van de aandoening, die zijn teeder en overstelpt hart bewoog. +</p> +<p>„O!! wat een zucht!” riep Pen uit, die buitenmate vroolijk werd; „schenk in, mijn +jongen, en drink eens uit; gij moogt niet <i>neen</i> zeggen; geen gentleman weigert een toast! Dit gaat op hare gezondheid; ik wensch +u veel geluk, en hoop, dat zij spoedig mevrouw Smirke zal wezen!” +</p> +<p>„Meent gij dat inderdaad?” vroeg Smirke, bevend als een rietje. „Meent gij dat werkelijk, +Arthur?” +</p> +<p>„Of ik dat meen? Natuurlijk meen ik het. Uitgedronken! Op de gezondheid van mevrouw +Smirke: hip, hip, hoera!” +</p> +<p>Krampachtig zwolg Smirke zijn glas wijn in en Pen zwaaide het zijne boven zijn hoofd +en juichte zoo luidruchtig, dat zijne moeder en Laura op het grasperk er zich over +verwonderden en zijn oom, die in de huiskamer over zijn dagblad zat te dutten, opsprong +en bij zich zelven zeide: „Die jongen drinkt te veel! Smirke moest er een einde aan +maken.” +</p> +<p>„Ik ben u dankbaar voor uwe vriendelijkheid,” zeide de hulpprediker blozende en met +beklemde borst. „O, beste Arthur, gij – gij kent haar wel –” +</p> +<p>„Hoe! – is het Myra Portman? Wees er gelukkig mee. Zij heeft wel een verduiveld breed +middel; maar ik wensch u toch geluk, ouwe jongen!” +</p> +<p>„O, Arthur!” kermde de hulpprediker weder, en knikte sprakeloos met zijn hoofd. +</p> +<p>„Ik vraag u wel verschooning. Het zou mij spijten als ik u beleedigd had; maar het +is toch waar, <i>dat</i> zij een breed middel, een verduiveld breed middel heeft,” hernam Pen, bij wien de +derde flesch zichtbaar begon te werken. +</p> +<p>„Het is juffer Portman niet,” zeide de ander met eene wanhopige stem. +</p> +<p>„Is het iemand te Chatteries of te Clapham? Iemand <i>hier</i>? Kom – het is toch de oude Pybus niet, of de jonge jufvrouw Rolt uit de fabriek? +– die is pas veertien jaar.” +</p> +<p>„Het is iemand, die wel wat ouder is dan ik, Pen,” bekende Smirke, terwijl hij de +oogen naar zijn vriend ophief en ze daarna weer met schuldbesef op zijn bord sloeg. +</p> +<p>Pen barstte nu in lachen uit. „Het is madame Fribsby! bij den hemel, het is madame +Fribsby! Madame Frib, bij de onsterfelijke goden!” +<span class="pageNum" id="pb142">[<a href="#pb142">142</a>]</span></p> +<p>Nu kon de hulpprediker zich niet langer bedwingen. „O, Pen!” riep hij uit; „hoe kunt +gij gelooven, dat iemand van die – van die meer dan alledaagsche wezens, die gij hebt +opgenoemd, indruk zou hebben kunden maken op mijn hart, terwijl ik dagelijks in de +gelegenheid was, de volmaaktheid te aanschouwen! Misschien ben ik krankzinnig, misschien +wil ik mij te vermetel verheffen, misschien ben ik aanmatigend – maar twee jaar lang +is mijn hart slechts met één beeld vervuld en kent het geen anderen afgod. Heb ik +u niet als een zoon liefgehad, Arthur? – spreek op: heeft Charles Smirke u niet als +een zoon bemind?” +</p> +<p>„Ja, ouwe jongen, je bent heel goed voor me geweest,” antwoordde Pen, wiens genegenheid +voor zijn onderwijzer echter in geenen deele op die van een zoon voor zijn vader geleek. +</p> +<p>„Mijne middelen, ik moet het bekennen, zijn voor het oogenblik beperkt,” draafde Smirke +door, „en mijne moeder is niet zoo mild als ik zou kunnen wenschen; maar wat zij bezit, +zal bij haar dood aan mij komen. Hoorde zij, dat ik eene dame van stand en fortuin +trouwde, dan zou zij wèl mild zijn, daarvan ben ik zeker. Wat ik bezit of later erven +mocht – en dat is minstens vijfhonderd pond ’s jaars – zou ik voor haar vastzetten +– en – en bij mijn dood zoudt <i>gij</i> – dat wil zeggen –” +</p> +<p>„Wat drommel bedoelt gij toch? en wat heb <i>ik</i> met uw geld te maken?” vroeg Pen, die er niets van begreep. +</p> +<p>„Arthur! Arthur!” riep de ander opgewonden uit: „gij zegt, dat ik uw beste vriend +ben. Laat ik méér voor u zijn. O, begrijpt gij dan nog niet, dat het engelachtige +wezen, hetwelk ik bemin – de reinste, de beste der vrouwen – niemand anders is dan +uw lieve, lieve engel van een – moeder!” +</p> +<p>„Mijne <i>moeder!</i>” riep Arthur uit, terwijl hij opsprong en in een oogenblik nuchter was. „Wel verduiveld, +Smirke, gij moet gek wezen! zij is zeven of acht jaar ouder dan gij!” +</p> +<p>„Hebt <i>gij</i> u daardoor laten weerhouden?” vroeg Smirke op klagenden toon en met blijkbare toespeling +op het bejaarde voorwerp van Pen’s hartstocht. +</p> +<p>De knaap voelde den steek en bloosde tot achter de ooren. „Die gevallen staan niet +gelijk, Smirke,” gaf hij ten antwoord, „en gij hadt die woorden wel vóór u kunnen +houden. Een man kan zijn rang wel eens vergeten en eene vrouw daartoe opheffen; maar +vergun mij op te merken, dat onze omstandigheden zeer verschillend zijn.” +</p> +<p>„Wat bedoelt gij, beste Arthur?” vroeg de hulpprediker weemoedig, wegkrimpende bij +de gedachte, dat zijn doodvonnis hem aangekondigd zou worden. +</p> +<p>„Wat ik bedoel? Ik bedoel wat mijne woorden uitdrukken. Mijn meester, ik zeg <i>mijn meester</i>, heeft geen recht, eene vrouw van mijn moeders stand ten huwelijk te vragen. Het +is misbruik van vertrouwen! Dat zeg ik, Smirke, en dat het ongepast, heel ongepast +is – eene laagheid!” +</p> +<p>„O, Arthur!” begon de hulpprediker met gevouwen handen en een verslagen gezicht; maar +Arthur stampte op den grond en trok aan de bel. „Laten wij er niet meer over spreken. +Wij zuilen een kop koffie gebruiken, als gij het goedvindt,” zeide hij majestueus +en verzocht daarop den ouden knecht, die op het schellen binnenkwam, dien drank te +brengen. +<span class="pageNum" id="pb143">[<a href="#pb143">143</a>]</span></p> +<p>Jan zeide, dat hij juist de koffie in de huiskamer had gebracht en dat majoor Pendennis +den jongen heer Arthur verzocht daar te willen komen, waarbij de oude man een verbaasden +blik op de drie leege wijnflesschen wierp. Smirke zeide, dat hij – dat hij liever +niet meer binnen zou komen, waarop Arthur hooghartig antwoordde: „Zooals het u behaagt,” +en last gaf mijnheer Smirke’s paard voor te brengen. De arme jongen zeide, dat hij +den weg in den stal wel wist en zelf zijn hit zou halen, waarop hij in het voorhuis +in de treurigste stemming zijne jas aantrok en zijn hoed opzette. +</p> +<p>Pen volgde hem blootshoofds naar buiten. Helena wandelde nog altijd het fluweelzachte +grasperk op en neer, terwijl de zon onderging. De hulpprediker nam den hoed af, boog +bij wijze van afscheid, en richtte zich naar de staldeur, door welke beiden verdwenen. +Smirke kende, gelijk hij gezegd had, den weg naar den stal zeer goed. Hij frommelde +aan de zadelriemen, die Pen voor hem vastmaakte, legde den teugel aan en voerde den +hit op het plein. De knaap was geroerd door de droefheid, die hij op het gelaat van +den ander onder het opstijgen waarnam. Pen reikte hem de hand, die Smirke sprakeloos +in de zijne drukte. +</p> +<p>„Zeg eens, Smirke,” voegde Pen hem met eene ontroerde stem toe, „vergeef mij, als +ik u iets hards gezegd heb, – want gij zijt altijd heel, heel vriendelijk voor mij +geweest. Maar dit kan niet zijn, ouwe jongen, het <i>kan</i> niet zijn. Wees man! God zegen je!” +</p> +<p>Smirke knikte zwijgend en reed het hek van het park uit. Pen zag hem nog een paar +minuten na, tot hij op den weg verdween en het hoefgekletter wegstierf. Helena talmde +nog altijd op het grasperk tot haar jongen terugkwam. Toen streek zij het haar van +zijn voorhoofd weg en kuste hem hartelijk. Zij vreesde, sprak zij, dat hij te veel +wijn gebruikt had. Waarom was mijnheer Smirke heengegaan zonder thee te blijven drinken? +</p> +<p>Pen keek haar met eene goedhartige vroolijkheid aan en zeide lachend, dat Smirke niet +heel wel was. In langen tijd had Helena haar zoon niet zoo opgeruimd gezien. Hij nam +haar in den arm en wandelde met haar voor het huis op en neer. Laura begon op de ruiten +der huiskamer te trommelen en te lachen en te knikken. „Komt binnen, gij met u beiden!” +riep majoor Pendennis: „de koffie wordt ijskoud!” +</p> +<p>Toen Laura naar bed was, kwam Pen, die van zijn geheim bijna stikte, er mee voor den +dag en beschreef het pijnlijke, maar potsierlijke tooneel, dat plaats had gevonden. +Helena hoorde het gebeurde aan, onder menig blosje, hetwelk op haar bleek gelaat zeer +goed stond, en met eene verlegenheid, waarin Arthur een ondeugend pleizier had. +</p> +<p>„Het is verduiveld onbeschaamd!” zeide majoor Pendennis, terwijl hij zijne kaars opnam. +„Hoever zal de vermetelheid van die menschen nog gaan?” Pen en zijne moeder voerden +dien avond nog een lang gesprek, vol van liefde, vertrouwen en vroolijkheid, en de +knaap sliep geruster en werd opgeruimder wakker dan in vele maanden het geval was +geweest. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Alvorens de groote Dolphin Chatteries verliet, sloot hij niet alleen een voordeelig +engagement met jufvrouw Fotheringay, maar stelde hij haar ook op onbekrompen wijze +eene som gelds ter hand, om de schulden af te doen, die de kleine familie gedurende +haar verblijf kon gemaakt <span class="pageNum" id="pb144">[<a href="#pb144">144</a>]</span>hebben en die, vooral ten gevolge van de zuinigheid en het beleid der dame, niet belangrijk +waren. De kleine rekening bij den drankverkooper, welke majoor Pendennis vereffend +had, was Costigan’s voornaamste schuld, en ofschoon de kapitein eens verzekerde, dat +hij dat geld tot den laatsten stuiver zou terugbetalen, schijnt hij aan die bedreiging +geen gevolg gegeven te hebben, en de wetten der eer schreven hem ook in het minst +niet voor, dat hij zich op die wijze wreken moest. +</p> +<p>Toen jufvrouw Costigan gezorgd had, dat de uitstaande rekeningen tot den laatsten +stuiver voldaan waren, stelde zij het overschot aan haar vader ter hand, die zijne +vrienden nu mild onthaalde, en aan de kleine Creeds meer appelen en koek gaf dan hij +hun ooit te voren geschonken had, zoodat jufvrouw Creed de gedachtenis van haar huisgenoot +altijd later in eerbiedige herinnering hield en de kleinen bitter schreiden toen hij +heenging. In één woord, hij sprong zoo aardig met het geld om, dat het binnen weinige +dagen geheel verteerd was en hij, toen de dag van vertrek ophanden was, op den heer +Dolphin moest trekken voor eene som tot bestrijding van de reiskosten. +</p> +<p>In eene herberg van dat landstadje hield een genootschap van heeren, die zich „de +Boekaniers” noemden, wekelijks eene vergadering van een zeer levendigen, ja, van zeer +luidruchtigen aard. Eenige der schranderste bollen van Chatteries behoorden tot die +vroolijke club. Groves, de apotheker (geen beter kerel stak ooit eene pijp in den +mond), Smart, de verdienstelijke en grappige portretschilder uit de High Street, Croker, +de slimme directeur van het verkoophuis, en de onversaagde Hicks, sedert drie en twintig +jaar de talentvolle redacteur van den <i lang="en">County Chronicle and Chatteries Champion</i>, behoorden tot de equipage der Boekaniers, waar de regisseur Bingley zich Zaterdagsavonds +ook gaarne bijvoegde, als hij verlof van zijne vrouw kreeg. +</p> +<p>Costigan was nu en dan ook wel eens een Boekanier geweest. Maar wegens onnauwkeurigheid +in zijne betalingen was hij in den laatsten tijd nagenoeg van het gezelschap uitgesloten, +waar hij onaangename aanmerkingen van den kastelein te verduren had, volgens wiens +beweren een Boekanier, die zijne verteringen niet betaalde, onwaardig was een zeebandiet +te wezen. Doch toen de Niers – gelijk de leden der club zich bij verkorting noemden +– vernamen, dat jufvrouw Fotheringay een uitstekend engagement had gekregen, kwam +er een groote omkeer in de gevoelens ten aanzien van kapitein Costigan. Solly, de +kastelein van <i>de Druiventros</i> (ik behoef niet te zeggen, dat er nooit achtenswaardiger kastelein achter het buffet +stond), verhaalde op zekeren avond aan de heeren in de vergaderzaal der Boekaniers, +hoe loffelijk de kapitein zich gedragen had, die al zijne schulden te Chatteries had +afgedaan, met inbegrip van de drie pond veertien shillings, die hier nog van hem stonden. +Solly verklaarde, dat Cos een goede kerel en door en door een gentleman was, gelijk +hij ook altijd gezegd had, en ten slotte wist hij zoo krachtig op de gemoederen der +Boekaniers te werken, dat zij besloten den kapitein een diner aan te bieden. +</p> +<p>Dit feestmaal had op den laatsten avond van Costigan’s verblijf te Chatteries plaats +en was op de gewone uitnemende wijze door Solly bezorgd. Zijne vrouw had een eenvoudig, +maar zoo degelijk oud-Engelsch diner gereedgemaakt, als ooit op eene tafel dampte. +Omtrent achttien heeren zaten aan den feestdisch neder. Mijnheer Jubber (de groote +lakenkooper uit de High Street) was president en had den geachten gast <span class="pageNum" id="pb145">[<a href="#pb145">145</a>]</span>der club aan zijne rechterhand. De bekwame en gelijkmoedige Hicks was bij deze gelegenheid +vice-president. De meeste leden waren tegenwoordig, en ook de heeren Foker en Spavin +namen, als vrienden van kapitein Costigan, deel aan de partij. +</p> +<p>Toen het dessert was opgebracht, zeide de president: „Costigan, er is wijn, als gij +dien hebben wilt;” doch daar de kapitein de voorkeur aan punch gaf, werd er bij acclamatie +tot dien drank besloten, en nadat <i lang="la">Non nobis</i> heerlijk gezongen was door de heeren Bingley, Hicks en Bullby (van het koor der hoofdkerk, +een pretmaker van de eerste soort), stelde de president een toast in op den koning, +die met geestdrift door de heeren van Chatteries gedronken werd, waarna hij, zonder +verdere voorafspraak, het welzijn instelde van „hun vriend, kapitein Costigan.” +</p> +<p>Toen het daverend gejuich, dat door het oude Chatteries weergalmde, opgehouden had, +stond kapitein Costigan op, om te antwoorden en hield eene rede van twintig minuten, +waarbij hij meer dan eens door zijne aandoening overweldigd werd. +</p> +<p>De dappere kapitein zeide, dat men hem vergeven moest indien zijne woorden den behoorlijken +samenhang misten, daar zijn hart te vol was om te spreken. Hij zou eene stad gaan +verlaten, beroemd om hare oudheid, om hare gastvrijheid, om de schoonheid harer vrouwen, +om de standvastige trouw, de edelmoedigheid, de gulheid harer mannen (toejuichingen). +Hij verwisselde die antieke en eerwaardige stede, waar aan hij, zoolang zijn geheugen +hem bleef, niet zonder aandoening en liefde zou denken, met eene hoofdstad, waar de +talenten zijner dochter ten volle zouden kunnen schitteren en waar hij als een beschermengel +over haar waken zou. Hij zou nooit vergeten, dat het Chatteries was, waar zij de bekwaamheid +verkregen had, waarmede zij nu in een anderen kring ging prijken, en in haar naam +en zijn eigen naam zeide Jack Costigan hun hartelijk dank en wenschte hij hun Gods +besten zegen toe. Deze rede van den dapperen officier werd met donderende toejuichingen +ontvangen. +</p> +<p>Mijnheer Hicks, de vice-president, stelde daarop in sierlijke en krachtige bewoordingen +jufvrouw Fotheringay’s gezondheid voor. +</p> +<p>Daarvoor betuigde kapitein Costigan weer zijn dank in een diep gevoeld en welsprekend +antwoord. +</p> +<p>Mijnheer Jubber bracht een toast uit op het drama en het tooneel van Chatteries. Mijnheer +Bingley wilde dien beantwoorden, doch werd daarin verhinderd door kapitein Costigan, +die, uit hoofde van zijne langdurige betrekking tot het tooneel van Chatteries en +ten behoeve zijner dochter, het gezelschap bedankte. Hij deelde hun daarbij mee, dat +hij te Gibraltar en te Malta in garnizoen gelegen en de inneming van Vlissingen bijgewoond +had. De hertog van York was een voorstander van het drama, hij had dikwijls de eer +gehad met zijne koninklijke hoogheid en den hertog van Kent te dineeren, en de eerste +werd met recht de vriend van den soldaat genoemd (toejuichingen). +</p> +<p>Hier volgde een toast op het leger, en andermaal bedankte kapitein Costigan daarvoor. +In den loop van den avond zong hij zijne welbekende liederen: <i>de Deserteur, <span class="sic">Jan van Vooght</span>, het Biggetje onder het bed</i> en <i>het Dal van Avoca</i>. Deze avond was een groote triomf voor hem, – maar eindigde toch. Alle triomfen en +alle avonden nemen een einde. Den volgenden dag zaten hij en zijne dochter (die van +al hare vriendinnen <span class="pageNum" id="pb146">[<a href="#pb146">146</a>]</span>afscheid genomen en zich met jufvrouw Rouncy verzoend had, aan wie zij een halsketting +en eene wit satijnen japon tot eene gedachtenis geschonken had) in de diligence <i lang="en">Competitor</i> en reden de poort van Fairoaks Lodge voorbij, zonder dat Pendennis er iets van wist. +</p> +<p>Tom Smith de koetsier maakte mijnheer Costigan, die in een dampkring van brandewijngrog +op den bok zat, opmerkzaam op Fairoaks. Maar de kapitein zeide, dat het een heel min +buitentje was, en voegde er bij: „Ge moest het kasteel Costigan in het graafschap +Mayo eens zien, mijn jongen!” – waarop Tom antwoordde, dat hij het inderdaad heel +graag eens zou willen zien. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Zij waren weg, en Pen had niets van hen gezien! Hij vernam hun vertrek eerst den volgenden +dag uit de courant, en galoppeerde toen dadelijk naar Chatteries, om te vernemen of +het wel waar was. Zij waren inderdaad vertrokken. Vóór het lieve, welbekende venstertje +hing een blad papier met de aankondiging: „Kamers te huur.” Hij snelde naar boven, +om de kamer nog eens te zien. Lang bleef hij in de oude vensterbank, van waar hij +en Emily zoo dikwijls te zamen naar buiten hadden gezien, in den tuin van den deken +staren. Met eene soort van huivering trad hij haar thans ledige slaapkamertje binnen. +Het was uitgeschrobd en voor nieuwe bewoners ingericht. De spiegel, die haar schoon +gelaat had teruggekaatst, hing te blinken voor hare opvolgster. De gordijnen lagen +vierkant opgevouwen op het bedje. Hij wierp zich neer en verborg zijn aangezicht in +het verlaten kussen. +</p> +<p>Laura had een beursje geknoopt, waarin zijne moeder eenige goudstukken had gestoken, +hetwelk Pen dien zelfden morgen op zijne toilettafel had gevonden. Hij gaf één dier +munten aan het kleine meisje, dat de Costigan’s bediend had, en één aan de kinderen, +omdat zij zeiden, dat zij zooveel van haar hielden. Het was slechts weinige maanden +geleden, en wat schenen er toch vele jaren verloopen sedert hij den eersten voet in +die kamer gezet had! Hij besefte, dat alles voorbij was. Zelfs dat hij de diligence +niet gezien had, scheen een noodlottig teeken. De arme knaap gevoelde zich verlaten, +afgemat, diep rampzalig en eenzaam. +</p> +<p>Zijne moeder zag aan zijn blik toen hij weer thuis kwam, dat <i>zij</i> weg was. Hij was nu ook verlangend om weg te vliegen, evenals andere personen binnen +en buiten Chatteries. De arme Smirke wilde zich uit de nabijheid der weduwe, die eene +sirene voor hem geweest was, verwijderen. Foker had genoeg van Baymouth en meende, +dat nu eenige academische soupertjes geene onaangename afwisseling zouden opleveren. +Majoor Pendennis snakte er naar om ook weg te komen en wat fazanten te Stillbrook +te gaan schieten en zich aan al de ergernissen en praatjes van het dorp te onttrekken. +De weduwe en Laura begonnen in zenuwachtige spanning Pen’s bagage gereed te maken +en koffers met zijne boeken en zijn linnen te vullen. Helena schreef kaartjes met +den naam „Arthur Pendennis”, die behoorlijk op de kisten gespijkerd werden, en waarnaar +zij en Laura met droevige en betraande oogen keken. Eerst lang, zeer lang na dat hij +vertrokken was, herinnerde zich Pen welk eene standvastige en teedere genegenheid +die vrouwen hem betoond hadden en hoe zelfzuchtig hij zich gedragen had. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Spoedig breekt de avond aan, dat eene diligence met hoorngeschal en brandende lantarens +aan het hek van Fairoaks stilhoudt, en terwijl de <span class="pageNum" id="pb147">[<a href="#pb147">147</a>]</span>koffers van Pen en van zijn oom boven op het rijtuig worden geplaatst, klimmen beiden +een oogenblik later er in. Helena en Laura staan bij de groene boschjes in het schijnsel +der lantarens van de diligence; de conducteur roept, dat alles klaar is; het rijtuig +rolt weer voort, de lantarens verdwijnen en Helena’s hart en gebeden gaan mee. Haar +heilige zegen volgt den vertrekkenden knaap. Hij heeft het ouderlijk nest verlaten, +waar het hem te nauw was geworden, doch waarheen hij, na de allereerste vlucht, bebloed +en gewond teruggekeerd was. Hij smacht om weer uit te vliegen en zijne onrustige vleugels +te beproeven. +</p> +<p>Wat ziet het huis er zonder hem eenzaam uit! De koffers met touwen er om en de boekenkisten +staan op zijne ledige studeerkamer. Laura vraagt verlof, om in Helena’s kamer te komen +slapen; en nadat zij zich daar in slaap heeft geweend, begeeft hare moeder zich zachtkens +naar Pen’s ontruimd vertrek, werpt zich op de knieën voor het bed, waarop het maanlicht +nu schijnt, en bidt voor haar zoon, zóó als alleen moeders weten te bidden. Terwijl +hij mijlen ver wordt heengevoerd, weet hij, dat haar reine zegen hem volgt op zijn +weg. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch18" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch18.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ACHTTIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Alma mater.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Hoe kort of roemloos iemands academische loopbaan geweest zij, zal hij zich zijne +oude academievrienden en academiedagen altijd met genoegen en teederheid herinneren. +De jonge man begint pas te leven; de aap is van den leiband bevrijd en geniet al de +hem tot nu toe onbekende vermaken en voorrechten der vrijheid. Voor het oogenblik +denkt hij aan geen zorgen, slechte gezondheid, schurkenstreken, armoede of latere +teleurstellingen. Het stuk is nog niet zóó dikwijls gespeeld, dat het hem reeds verveelt. +De nasmaak, wanneer wij verder werktuiglijk den beker lichten, moge flauw en bitter +zijn; maar wat was die eerste schuimende teug des vermaaks zuiver en paarlend! Hoe +gretig werpt de knaap zich op den beker en met welk eene wilde haast drinkt hij dien +leeg! Doch oude epicuristen, die van de tafelgenoegens verstoken zijn en zich tot +een zacht gekookt ei en een glas water moeten bepalen, zien gaarne menschen met een +gezonden eetlust; en daar, als men zelf niet veel meer om eene pantomime geeft, het +daarop volgende grootste genoegen <i>dit</i> is, dat men de kinderen er pret in ziet hebben, zoo hoop ik, dat er geen zoodanige +trap van ouderdom of ondervinding, waartoe een sterveling geraken kan, bestaan moge, +dat hij zulk een somber philosoof zou zijn, om zich niet te verheugen bij het zien +van de blijde jeugd. Toen ik voor eenige weken terugkwam van een kort verblijf aan +de oude hoogeschool van Oxbridge, waar mijn vriend de heer Arthur Pendennis een gedeelte +van zijn leven heeft doorgebracht, deed ik de reis per spoorweg naast een jongen kerel, +die thans student is aan die Academie. Hij had, door welke kunstgrepen dan ook, verlof +gekregen en was voornemens een dag pleizierig te Londen door te brengen. Zijn mond +stond niet stil van het begin tot het einde der reis (hetgeen wij, naar mijn zin, +veel te spoedig bereikten, want ik kon niet te veel van zijne aardigheden en ongedwongen +lachbuien hooren); en toen wij aan <span class="pageNum" id="pb148">[<a href="#pb148">148</a>]</span>het station kwamen, moest hij volstrekt een rijtuig hebben, om des te spoediger in +de stad te zijn en zich in de vermaken te storten, die hem daar wachtten. De jongeling +rolde weg, terwijl de blijdschap uit zijn open gelaat sprak; en daar des lezers onderdanige +dienaar slechts een klein valiesje bij zich had, klom ik boven op een omnibus, waar +ik geduldig zat te wachten tusschen een joodschen marskramer, die stinkende sigaren +rookte, en een heerenknecht, die op een poedel moest passen, tot wij onzen vereischten +toevoer van passagiers en koffers kregen, waarop de voerman op zijn gemak wegreed. +<i>Wij</i> hadden geen haast om in de stad te komen. Geen van ons was bijzonder verlangend om +in dat rookende Babylon te komen, noch had plan om dien avond in de Club te dineeren, +of op het Casino te dansen. Nog maar weinige jaren, en mijn jonge vriend van den spoorweg +zal geen greintje ongeduldiger zijn. +</p> +<p>In de dagen toen Arthur Pendennis naar de beroemde academie van Oxbridge ging, waren +er nog geene spoorwegen; maar hij reed daarheen in eene nette diligence, binnen in +en buitenop vol met oud-studenten en nieuwelingen, met hunne voogden, die hen naar +de academie brachten. Een dik oud heer met grijze kousen, uit de City, die in de diligence +naast majoor Pendennis zat, met zijn bleeken zoon tegenover hem, was buiten zich zelven +van schrik, toen hij hoorde, dat de wagen een paar stations ver gereden was door den +jongen heer Foker van de Academie, die een vriend van alle menschen, de koetsiers +daaronder begrepen, was, en die evengoed als Tom Hicks in eigen persoon kon rijden. +Pen zat bovenop en beschouwde den wagen, de passagiers en de landstreek met groote +belangstelling en genoegen. Zijn hart klopte van blijdschap, toen men de beroemde +academiestad in het gezicht kreeg en het prachtige tafereel der eerwaardige torens +en spitsen, der hooge olmen en der blinkende rivier zich voor hem ontrolde. +</p> +<p>Pen had, alvorens zij naar Oxbridge vertrokken, eenige dagen met zijn oom in diens +kwartier in de Bury Street doorgebracht. Majoor Pendennis meende, dat de garderobe +van den knaap wel eens vernieuwd mocht worden, en Arthur was van geen plan afkeerig, +dat hem nieuwe jassen en vesten kon bezorgen. Er kwam geen einde aan de bemoeienissen, +die de oom zich met zelfopoffering ten gevalle van den jongeling getroostte. Londen +was vreeselijk eenzaam. Pall Mall was verlaten en tot zelfs de roodrokken waren uit +de stad. Men zag bijna geen mensch aan de groote vensters der clubs. De majoor bracht +zijn neef in een paar van die verlatene paleizen en schreef in één daarvan den naam +van den knaap op de lijst der candidaten. Arthur was buiten zich zelven van blijdschap +over die beleefdheid van zijn voogd. Met eene trilling van vreugde zag hij zich in +het perkementen boek vermeld als „de weledelgeboren heer Arthur Pendennis, van Fairoaks +Lodge in –shire en St. Bonifacius Collegie te Oxbridge; voorgesteld door majoor Pendennis +en geappuyeerd door burggraaf Colchicum.” – „Gij zult binnen een jaar of drie aan +de beurt van ballotage komen, en in dien tijd zult gij uw graad gehaald hebben,” sprak +zijn voogd. Pen verlangde, dat de drie jaren voorbij mochten zijn, en beschouwde de +gestukadoorde zalen en uitgestrekte bibliotheken en gezelschapskamers, alsof zij reeds +zijn eigendom waren. De majoor lachte in zijn vuistje toen hij de deftige houding +van den onnoozelen jongen bij het verlaten van het gebouw waarnam. Met Foker reed +hij in diens rijtuig op zekeren dag <span class="pageNum" id="pb149">[<a href="#pb149">149</a>]</span>naar de Grauwebroeders en vernieuwde daar de kennis met sommige oude kameraden. De +jongens schoolden rondom het rijtuig samen, terwijl dit voor de poort der Grauwebroeders +stond, waar de beide heeren binnentraden, en bewonderden het bruine paard, de spanbroek, +de livrei en de deftigheid van Domkop, den knecht. De bel luidde voor de middagschool, +terwijl zij, met hunne oude kameraden sprekende, over de speelplaats drentelden. De +geduchte doctor ging met de spraakkunst in zijne hand de school in. Foker was niet +op zijn gemak en deinsde een weinig terug, maar Pen stapte blozend op den grooten +man toe en gaf hem de hand. Hij moest lachen bij de herinnering hoe dikwijls hij met +die welbekende Latijnsche spraakkunst om zijne ooren had gehad. Hij was luchthartig, +voorkomend en, in één woord, zeer verwaand en met zich zelven ingenomen. +</p> +<p>Vervolgens reden zij naar de brouwerij van Foker’s vader. Die inrichting, uit een +ontzaglijk aantal gebouwen bestaande, ligt niet ver van de Grauwebroeders, en de naam +der vermaarde firma staat in gouden letters op de uithangborden van tallooze herbergen +in den omtrek, die door de vasallen der firma bewoond zijn. De achtbare jongste compagnon +en directeur bewees de honneurs aan den jongen lord der biervaten en diens vriend, +en schonk hun uit zilveren bekers zulk krachtig bier, dat men zou gedacht hebben, +dat niet alleen het vriendenpaar, maar zelfs het paard van mijnheer Henry Foker door +dien drank bevangen was, want het ijlde zoo snel huiswaarts naar het westeinde der +stad, dat het de uitstallingen en de vrouwen op de hoeken der straten in gevaar bracht, +de trede der <i>cab</i> deed botsen tegen de lantarenpalen, en Domkop, die achterop stond, vreeselijk heen +en weer deed zwaaien. +</p> +<p>De majoor was zeer in zijn schik als Pen zich in gezelschap van zijn jeugdigen bekende +bevond; hij luisterde met de grootste belangstelling naar Foker’s ongekunstelde verhalen, +en gaf de beide knapen een fijn diner in een koffiehuis in Covent Garden, van waar +zij allen naar den schouwburg gingen; maar hij was vooral verblijd, toen de heer Foker +en Lady Agnes Foker, die zich nog te Londen bevonden, de eer verzochten majoor Pendennis +en mijnheer Arthur Pendennis ten hunnent in Grosvenor Street op het diner te mogen +zien. „Na <i>entrée</i> ten huize van Lady Agnes Foker bekomen te hebben,” zeide hij tegen Pen met eene minzame +deftigheid, die aan het gewicht der zaak beantwoordde, „zij het uwe zorg, beste jongen, +die te behouden. Gij moet <i>nooit</i> vergeten een bezoek in Grosvenor Street af te leggen, als gij te Londen komt. Ik +druk u op het hart, om in het werk van Debrett de huwelijksverbintenissen en den stamboom +der graven van Rosherville nauwkeurig na te lezen en, als gij het doen kunt, eenige +toespelingen op de familiegeschiedenis te maken, iets historisch, toepasselijks en +vleiends, hetgeen u, die een dichterlijken geest bezit, niet moeielijk kan vallen. +Mijnheer Foker zelf is een achtenswaardig mensch, ofschoon van geene hooge afkomst +en zelfs niet van veel opvoeding. Hij stelt er eene eer in, na het diner iets van +zijne familie-porter te laten ronddienen, waarvoor gij onder geen voorwendsel hoegenaamd +bedanken moet en die ik zelf zal drinken, ofschoon <i>alle</i> bier mij verduiveld slecht bekomt.” En de onversaagde martelaar offerde zich, gelijk +hij gezegd had dat hij doen zou, werkelijk op het diner op, toen de oude heer Foker, +aan het hoofd van de tafel, zijne gewone aardigheid over het Fokersbier uitkraamde. +Ik geloof, dat het ons allen pleizier zou gedaan hebben <span class="pageNum" id="pb150">[<a href="#pb150">150</a>]</span>als wij den majoor hadden zien grijnzen, toen de waardige oude heer zijne aloude grap +aan den man bracht. +</p> +<p>Lady Agnes, die zich met Henry vereenzelvigd had, de teederste der moeders en eene +der goedhartigste, hoewel niet der verstandigste, onder de vrouwen was, ontving den +vriend van haar zoon met groote voorkomendheid, en verbaasde Pen met een verhaal over +de onafgebroken studiën van haar lieveling, waarmee zij vreesde, dat hij zijne dierbare +gezondheid zou benadeelen. De oude Foker barstte bij sommige van die mededeelingen +in een luiden lach los en de zoon des huizes wierp zijn vriend snaaksche knipoogjes +toe. Vervolgens liep Lady Agnes haar zoons geschiedenis sinds den vroegsten tijd door +en verhaalde hoe vreeselijk hij aan de mazelen en den kinkhoest geleden had, hoe hij +bijna verdronken was, en hoe schandelijk men hem mishandeld had op die akelige school, +waar mijnheer Foker hem volstrekt wilde heenzenden omdat hij er zelf opgevoed was, +maar zij van haar kant zou het dien barbaarschen doctor nooit vergeven. Nadat Lady +Agnes een uur lang zoo onophoudelijk over haar zoon gesproken had, dat men er geen +speld tusschen kon krijgen, verklaarde zij, dat de beide heeren Pendennis zeer onderhoudende +menschen waren; en toen de fazanten bij het tweede gerecht verschenen en de majoor +opmerkte, dat het de mooiste vogels waren, die hij ooit gezien had, zeide mevrouw, +dat zij van Logwood kwamen (hetgeen de majoor zeer goed wist) en dat zij hoopte, dat +beiden haar daar een bezoek zouden brengen – met Kerstmis, of als haar beste Henry +met vacantie thuis was. +</p> +<p>„Ik ben over u tevreden, mijn jongen,” zeide Pendennis tegen Arthur, toen zij later +in Bury Street hunne kaarsen ontstaken om naar bed te gaan. „Gij hebt die kleine zinspeling +op Agincourt, waar een der Rosherville’s zich roemrijk onderscheidde zeer goed te +pas gebracht, ofschoon Lady Agnes het niet volkomen begreep; maar het was uitstekend +goed voor een eerstbeginnende – hoewel gij, tusschen haakjes, niet zoo moest blozen +– en ik bezweer u, waarde Arthur, steeds indachtig te zijn, dat gij met eene entrée +– let wel, eene <i>goede</i> entrée – even gemakkelijk goed als slecht gezelschap kunt hebben, en dat het een +man, wanneer hij behoorlijk in die kringen ingeleid is, geen meerdere moeite of <i>soins</i> kost om op een goeden voet in de beste huizen van Londen te staan, als om met een +procureur op Bedford Square te dineeren. Houd dit steeds voor oogen wanneer gij te +Oxbridge uwe studiën voortzet, en wees, om ’s hemels wil, zeer nauwlettend op de kennissen, +die gij maakt. De <i lang="fr">premier pas</i> in het leven is de gewichtigste van alle. – Hebt gij vandaag aan uwe moeder geschreven? +Niet? Nu, doe het dan eer gij naar de academie vertrekt, en vraag mijnheer Foker om +eene couvert, die hij als parlementslid kan geven en die vrijdom van port schenkt. +Die menschen hebben gaarne, dat men er hen om vraagt. Goedennacht. De hemel zegene +u!” +</p> +<p>Pen schreef een potsierlijk verslag van zijne ervaringen te Londen, van den schouwburg, +van zijn bezoek bij de Grauwebroeders, van de brouwerij en de partij bij den heer +Foker, aan zijne „dierbaarste moeder,” die in het eenzame huis te Fairoaks, met een +hart vol liefde en onuitsprekelijke teederheid voor den knaap, hare gebeden ten hemel +zond. Zij en Laura herlazen dezen brief, en al die er op volgden, tallooze malen en +peinsden er over zooals vrouwen dat doen. Het was Pen’s eerste stap in het leven. +– Ach, wat is het eene gevaarlijke reis, waarop de <span class="pageNum" id="pb151">[<a href="#pb151">151</a>]</span>onversaagdste struikelen en de sterkste bezwijken kan! Moogt gij, broeder en reisgenoot! +een vriendelijken arm vinden om u op den weg te steunen, en zelf eene vriendenhand +hebben, ter hulp bereid voor degenen, die naast u nederzinken. Moge de waarheid u +leiden, de barmhartigheid u aan het einde vergiffenis schenken en de liefde u altijd +vergezellen. Wat zou de reiziger zonder die lamp blind en de weg donker en vreugdeloos +zijn! +</p> +<p>De wagen hield stil voor het oude en welingerichte logement <i lang="en">the Trencher</i> in de Main Street te Oxbridge, en Pen zag met blijdschap en nieuwsgierigheid voor +het eerst studenten in hunne tabbaarden voorbijgaan; hij hoorde de klokken van kapellen +luiden (te Oxbridge luiden de klokken van den vroegen morgen tot den laten avond) +en zag torens en spitsen kalm en statig boven de trapgevels en antieke daken der eenvoudige +en bedrijvige stad uitsteken. Er had vooraf eene briefwisseling plaats gehad tusschen +doctor Portman en den heer Buck, leeraar van het Bonifacius-Collegie, onder wien Pen +komen zou; en zoodra majoor Pendennis zich genoeg had opgeknapt om een gunstigen indruk +op Pen’s onderwijzer te maken, wandelde het paar de Main Street op, ging onder de +groote poort en den klokkentoren van het St.-George-Collegie door en kwam zoo, gelijk +men hun opgegeven had, aan St. Bonifacius, waar Pen’s hart weer begon te kloppen toen +zij het deurtje van de eerwaardige en met klimop begroeide poort van het Collegie +binnengingen. Daarboven verrijst een antieke koepel, die bijna geheel met slingerplanten +bedekt en met de afbeelding van den heilige, aan wien de inrichting haar naam ontleent, +en met vele wapens van hare vorstelijke en adellijke weldoeners versierd is. +</p> +<p>De portier wees een vreemdsoortigen ouden toren in den hoek van het vierkant plein +aan, door welken men in mijnheer Buck’s vertrekken moest komen, en de beide heeren +staken dus dat plein over, welks omtrekken zich voor nu en altijd in Pen’s geheugen +prentten. De fraaie fontein, die in het midden van de nette grasperken sprong; de +hooge vensters en steenen beren der kapel, die zich aan de rechterhand verhief; het +voorportaal met zijne hooge glazen lantaren en zijn rond venster; de speelkamer, waar +de directeur van het Collegie op eene indrukwekkende wijze uitkwam, in ruischende +zijden toga gekleed; de lijnen der omliggende gebouwen, bekoorlijk afgebroken door +gebeeldhouwde schoorsteenen, grijze torentjes en vreemdsoortige puntgevels, – dit +alles namen Pens oogen op met de gretigheid, eigen aan alle eerste indrukken, terwijl +majoor Pendennis alles bekeek met eene kalmte, welke een heer betaamt, die zich om +het schilderachtige niet bekommert en wiens oogen een weinig verduisterd zijn door +de aanhoudende schittering van de straatsteenen in Pall Mall. +</p> +<p>St. George is het aanzienlijkste Collegie der hoogeschool van Oxbridge, met zijne +vier pleinen en zijne fraaie groote zaal en tuinen, en de Georgianen, zooals men de +studenten van dat Collegie noemt, dragen tabbaarden van eene bijzondere snede en nemen +een toon van meerderheid jegens al de andere jongelui aan. Het kleine Bonifacius is +maar een nietig kluizenaarsverblijf in vergelijking met het reusachtige en voorname +gebouw waarnaast het ligt Doch zijn omvang in aanmerking genomen, heeft het aan de +hoogeschool altijd in een goeden naam gestaan. De toon is er zeer goed; de beste familiën +uit zekere graafschappen hebben hare zonen sinds onheuglijken tijd naar <span class="pageNum" id="pb152">[<a href="#pb152">152</a>]</span>St. Bonifacius gezonden; de predikantsplaatsen, die het Collegie te begeven heeft, +zijn buitengemeen goed; de plichten der <i lang="en">fellows</i> zijn niet zwaar; de studenten van Bonifacius hebben altijd meer dan hun evenredig +deel van de academieprijzen behaald; hunne boot was de derde bij de wedstrijden op +de rivier; het koor hunner kapel staat niet achter bij dat van St. George zelf; en +de Bonifacius-ale is de beste in Oxbridge. In de gezellige oude Collegiezaal, met +hare eikenhouten beschotten, hangen in de nabijheid van het standbeeld van St. Bonifacius +door Roubilliac (dat een zegen over de buitengewoon goede tafel der <i lang="en">fellows</i> schijnt uit te spreken) de portretten van vele der beroemdste Bonifacianen. Daar +ziet men den geleerden Dr. Griddle, die onder de regeering van Hendrik VIII ter dood +gebracht werd, en den aartsbisschop Bush, die hem liet verbranden, – den lord-opperrechter +Hicks, – den hertog van St. David’s, ridder van den Kouseband, kanselier der hoogeschool +en lid van dit Collegie, – Sprott den dichter, op wiens roem het Collegie met recht +trotsch is, – doctor Blogg, den vorigen directeur van het Collegie en vriend van doctor +Johnson, die hem in St. Bonifacius kwam bezoeken, – en andere advocaten, geleerden +en theologanten, wier beeltenissen van de muren af rondzien, of wier wapens in smaragd +en robijnkleur, in goud en azuur op de hooge vensters der eetzaal prijken. De achtbare +kok van het Collegie is een der voornaamste artistes te Oxbridge (zijn zoon behaalde +de hoogste graden aan de zusteracademie van Camford), en de wijn op de kamers der +<i lang="en">fellows</i> is sinds lang beroemd om zijne qualiteit en zijn overvloed. +</p> +<p>In dit zeker niet minst aangename priëel in de academische bosschages zocht Pen nu +zijn weg aan den arm van zijn oom, en spoedig bereikten zij de vertrekken van mijnheer +Buck en werden zij in de kamer van dien wellevenden heer binnengelaten. +</p> +<p>Hij was vooraf door doctor Portman omtrent Pen ingelicht, over wiens afkomst, fortuin +en aanleg de eerzame doctor met niet weinig geestdrift had uitgeweid. Portman had +namelijk Pen aan den geleerde geschetst als „een jong heer met eenig vermogen, een +landbezitter, uit eene der oudste familiën des rijks gesproten en die een karakter +en genie bezat, welke hem, onder behoorlijke leiding, een sieraad van het collegie +en de academie zouden doen worden.” Na zulk eene aanbeveling ontving de onderwijzer +den nieuweling en zijn voogd natuurlijk zeer hartelijk, noodigde den laatste ter maaltijd +in de eetzaal van het Collegie, waar hij het genoegen zou hebben zijn neef in zijn +tabbaard voor het eerst met de andere studenten te zien dineeren, en verzocht beiden +na het diner op een glas wijn ten zijnent. Hij zeide, dat het hem een genoegen zou +zijn, na de hoogst gunstige getuigenis, die hij aangaande mijnheer Arthur Pendennis +ontvangen had, hem de beste vertrekken van het Collegie te geven, die, ten gevolge +van het vertrek van een <i lang="en">gentleman-pensioner</i>, juist beschikbaar waren. Zij namen nu afscheid van elkaar tot aan het diner, dat +reeds dicht ophanden was, en majoor Pendennis verklaarde, dat mijnheer Buck wezenlijk +buitengewoon beleefd was. Wanneer een hooggeplaatst academisch beambte zich de moeite +wil geven om beleefd te zijn, dan kan niemand uitstekender hoffelijkheid aan den dag +leggen. Deze achtbare mannen, onder hunne boeken bedolven en door het gewicht hunner +bezigheden van de wereld afgescheiden, nemen dan eene complimenteuse deftigheid aan, +waarin zij ruischen en zich uitzetten, gelijk in hunne ruime staatsiegewaden. Die +<span class="pageNum" id="pb153">[<a href="#pb153">153</a>]</span>zijde en brocaat trekken zij echter niet iederen dag voor den eersten den besten bezoeker +aan. +</p> +<p>Toen de beide heeren van den geleerde in zijne studeerkamer afscheid hadden genomen +en door mijnheer Buck’s voor- of leeskamer terugkeerden, een zeer fraai vertrek met +een smirnaasch tapijt belegd en versierd met uitstekende platen en schilderijen in +rijke lijsten, stond daar de bediende reeds op hen te wachten, in gezelschap van een +man met een zak vol baretten en een aantal tabbaarden, waaruit Pen eene baret en een +tabbaard mocht kiezen, terwijl de bediende er ongetwijfeld een commissieloon van kreeg, +geëvenredigd aan de diensten, die hij bewezen had. Mijnheer Pen tintelde van genoegen, +toen de drukke kleermaker hem een tabbaard aanpaste en verklaarde, dat die hem als +geschilderd stond, en hij vervolgens de elegante baret van dit Collegie tamelijk fatterig +en een beetje op één oor opzette, zooals hij die door Fiddicombe, den jongsten meester +bij de Grauwebroeders, had zien dragen. Hij beschouwde het geheele costuum met het +grootste behagen in een der kolossale vergulde spiegels, die mijnheer Buck’s leeskamer +versierden; want verscheidene van die geleerden stellen evenveel belang in spiegels +als eene dame, en bekijken daarin hun gewaad en hun hoofddeksel even nauwlettend als +eenig lid van het schoone geslacht. De majoor glimlachte toen hij den knaap zich zag +bewonderen in den spiegel, want de oude heer was niet ontevreden over het voorkomen +van den knappen jongen. +</p> +<p>Vervolgens bracht Davis, de bediende, met de sleutels in de hand, hen over het plein +(en op dien tocht bloosde Pen niet weinig in zijn nieuw academisch gewaad, dat hem +toch zeer behaagde) naar de kamers, die voor den nieuweling bestemd en door het vertrek +van mijnheer Spicer, den <i lang="en">gentleman-pensioner</i>, opengekomen waren; zij waren zeer gezellig, met groote kruisbalken, hooge lambriseeringen, +kleine vensters en dikke muren. Mijnheer Spicer’s ameublement stond er nog, dat volgens +taxatie kon overgenomen worden, en majoor Pendennis vond goed ten behoeve van zijn +neef over te nemen wat nog bruikbaar was, maar bedankte lachend (hetgeen Pen overigens +van zijn kant ook deed) voor zes prenten met jachten of wedrennen en vier groepjes +operadanseressen met gazen kleedjes, die de kunstverzameling van den vorigen bewoner +uitmaakten. +</p> +<p>Daarop begaven zij zich naar de eetzaal, waar Pen zich bij de andere nieuwelingen +voegde en hun maal deelde, terwijl de majoor aan de hooge tafel geplaatst werd bij +de professoren en de vaders of voogden, die hunne zonen of pupillen te Oxbridge gebracht +hadden. Na den maaltijd dronken zij een glas wijn bij mijnheer Buck en begaven zich +vervolgens naar de kapel, waar de majoor met groote deftigheid in de hooge bank zat +en een goed gezicht had op den directeur van het Collegie in zijne gebeeldhouwde bank +onder de orgelgalerij, waar die heer, de geleerde doctor Donne, eene prachtige vertooning +maakte en, met het groote gebedenboek voor hem, een toonbeeld van deftigheid en godsvrucht +was. Al de nieuwelingen gedroegen zich zeer fatsoenlijk, maar Pen ergerde zich over +dien onbeschaamden kleinen Foker, die zeer laat kwam, en over een half dozijn zijner +kameraden in de banken der <i lang="en">gentlemen-pensioners</i>, die grinnikten en babbelden alsof zij in de stalles van de opera zaten. Doch men +gelieve in het oog te houden, dat dit een aantal jaren geleden voorviel, toen Willem +IV nog <span class="pageNum" id="pb154">[<a href="#pb154">154</a>]</span>koning was. De jongelui gedragen zich tegenwoordig veel betamelijker en bovendien +was St. Bonifacius een Collegie van pretmakers. +</p> +<p>Pen kon dien nacht op zijne kamer in <i lang="en">the Trencher</i> den slaap nauwelijks vatten, zoo begeerig was hij om het academieleven aan te vangen +en zijne eigene kamers te betrekken. Waaraan dacht hij, terwijl hij slapeloos lag +rond te woelen? Aan zijne moeder thuis, wier vrome ziel zich met de zijne vereenzelvigd +had? Ja, laten wij hopen, dat hij aan haar althans een weinigje dacht. Aan jufvrouw +Fotheringay en zijne onuitbluschbare liefde, die den slaap zoovele nachten uit zijne +oogen had gehouden en hem zooveel ellende en hartzeer berokkend had? Hij bloosde zeer +licht, en als men zich in zijne kamer bevonden had en de kaars niet uitgedoofd ware +geweest, had men het gezicht van den jonkman meer dan eens kunnen zien kleuren, terwijl +hij in hartstochtelijke en onsamenhangende uitroepingen omtrent die noodlottige gebeurtenis +in zijn leven losbrak. De lessen van zijn oom waren bij hem in een vruchtbaren bodem +gevallen; de nevel van den hartstocht was thans van zijne oogen weggetrokken en hij +zag haar zooals zij was. Te moeten bedenken, dat hij, Pendennis, door zulk eene vrouw +gekluisterd en daarna door haar afgewezen was! dat hij zich zoo laag had neergebogen, +om in het slijk vertrapt te worden! dat er een tijd in zijn leven was geweest – en +dat nog maar zoo weinige maanden geleden – toen hij bereid was een Costigan tot zijn +schoonvader te nemen! +</p> +<p>„Die arme ouwe Smirke!” Pen schaterde het na een oogenblik uit. „Nu, ik zal hem eens +schrijven en den armen jongen trachten te troosten. Hij zal aan zijne liefde niet +sterven!” De majoor had, ware hij wakker geweest, reeksen van zulke uitroepen van +Pen kunnen hooren, terwijl deze slapeloos en onrustig den eersten nacht van zijn verblijf +te Oxbridge doorbracht. +</p> +<p>Misschien zou het voor een jonkman, die den strijd des levens den volgenden morgen +beginnen moest, beter zijn geweest, den voorgaanden avond met een ander soort van +waken door te brengen; doch de wereld, onder de gedaante van zijn ouden zelfzuchtigen +Mentor, had macht over hem verkregen; en ieder, die met belangstelling het karakter +van Pen heeft nagegaan, moet reeds bespeurd hebben, dat hij zoowel zeer zwak als zeer +hartstochtelijk, zoowel zeer ijdel als zeer oprecht was, en, zoo hij een edelmoedigen +aanleg bezat, toch niet weinig egoïstisch bij zijne mildheid en te gelijk wispelturig +was, gelijk allen, die slechts hun eigen genoegen raadplegen. +</p> +<p>Die hartstocht van zes maanden had hem veel ouder gemaakt. Er lag eene onmetelijke +klove tusschen Pen, het slachtoffer der liefde, en Pen, den onschuldigen knaap van +achttien jaar, die naar liefde smachtte. Daardoor bezat Pendennis die ervaring en +meerderheid boven de jongelui, waarmee hij nu zou omgaan, die later door zijne verwaandheid +en aanmatiging nog versterkt werd. +</p> +<p>Hij bracht met zijn oom den morgen zeer genoeglijk door met het doen van aankoopen +tot betere inrichting van de kamers, die hij betrekken zou. Het porselein en glaswerk +van mijnheer Spicer verkeerde in een zeer haveloozen toestand; zijne lampen waren +onbruikbaar en zijne boekenkasten op verre na zoo ruim niet als noodig zou zijn, indien +zij den inhoud der boekenkisten moesten opnemen, die in het voorhuis op Fairoaks gereed +stonden en reeds, in de hand van de arme Helena, het adres van Arthur droegen. +<span class="pageNum" id="pb155">[<a href="#pb155">155</a>]</span></p> +<p>Die kisten, welke zijne moeder met zooveel zorg gepakt had, kwamen binnen weinige +dagen aan. Pen was geroerd toen hij de adressen in die welbekende hand zag en borg +al de boeken, zijne oude vrienden, en al het linnen en het tafelgoed, dat Helena uit +den familievoorraad had bijeen gezocht, en al de geleipotten, die de kleine Laura +in stroo had gepakt, en al die honderden eenvoudige geschenkjes uit het ouderlijke +huis, op de daarvoor bestemde plaatsen. Hij had nu eene andere Alma Mater. Doch niet +al hare kinderen bejegenen haar met liefde. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch19" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch19.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">NEGENTIENDE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Pendennis van Bonifacius.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze vriend Pen had geen spijt toen zijn Mentor den tweeden dag na beider aankomst +te Oxbridge afscheid van hem nam, en daarentegen kunnen wij ook zeker wezen, dat de +majoor van zijn kant heel blij was, dat hij zijn plicht vervuld had en die taak nu +achter den rug was. Meer dan drie maanden van zijn kostbaren tijd had die martelaar +van een majoor aan zijn neef gewijd. Is ooit een grooter offer van een zelfzuchtig +mensch gevorderd? Kent gij veel menschen of majoors, die er eveneens toe in staat +zouden zijn? Het kan gebeuren, dat een man zijn hoofd op het blok legt, of zijn leven +in gevaar stelt voor zijne eer; maar laten wij hem niet te licht vragen, om zijn gemak +of de begeerte van zijn hart ten offer te brengen. Weinigen onder ons kunnen die beproeving +doorstaan. Zeg eens, waardste lezer, – zoudt gij, indien gij bij geval een baard hadt, +dien opofferen? Ik wil niet zeggen, dat vrouwen niet tot zulk eene verloochening in +staat zouden zijn. Zij zijn er aan gewoon; wij dragen behoorlijk zorg, haar aan opofferingen +te gewennen; maar de mate van zelfopoffering, waarde heer, die gij in den loop uws +levens aan den dag hebt gelegd, zal, wanneer het elders op uwe rekening wordt geboekt, +waarschijnlijk uw batig slot niet veel vergrooten. Maar het spreken over zulke onaangename +onderwerpen dient tot niets, en gij zijt zeker te beleefd om mij het gemeene <i lang="la">tu quoque</i> toe te roepen. Ik wensch echter eens voor al te verklaren, dat ik den majoor ten +hoogste bewonder voor zijn gedrag gedurende dit kwartaal, en dat ik geloof, dat hij +alle recht op vacantie heeft. Foker en Pen brachten hem naar de diligence, waar het +den eerstgenoemden heer behaagde den koetsier te verzoeken, om vooral goed op dien +ouden heer daar binnen te passen. De oude Pendennis zag zijn neef gaarne in gezelschap +van een jonkman, die hem zeker met de voornaamste studenten der academie in aanraking +zou brengen. De majoor snelde naar Londen en van daar naar Cheltenham, om zich uit +die badplaats naar eenige omliggende aanzienlijke huizen te begeven, wier bewoners +niet op reis waren gegaan en waar men eene flinke jacht en goed gezelschap kon aantreffen. +</p> +<p>Wij hebben thans een vierde van ons gansche werk aan het verslag van ééne gebeurtenis +in Pen’s leven gewijd, en het is duidelijk, dat wij niet al zijne lotgevallen zóó +uitvoerig kunnen beschrijven, tenzij een afstammeling van den schrijver bij diens +dood de pen opvatte en het verhaal voor de nakomelingen van het tegenwoordige geslacht +van lezers <span class="pageNum" id="pb156">[<a href="#pb156">156</a>]</span>voortzette. Wij zullen de academische loopbaan van den jonkman op verre na niet zoo +breedvoerig schetsen. Helaas! eigenlijk kan het leven van zulke knapen niet voegzaam +in al zijne bijzonderheden verhaald worden. Ik wenschte, dat het mogelijk ware. Maar +ik vraag u: zou dit met <i>uw</i> leven het geval zijn? Zeker is uwe ziel vrij gerust, zoolang datgeen, wat wij onze +„eer” noemen, onbesmet is. De vrouwen zijn rein, maar niet de mannen. De vrouwen offeren +zich op, maar de mannen niet. Ik zou van den armen Arthur Pendennis niet willen zeggen, +dat hij slechter was dan zijne kameraden; maar slecht zijn die kameraden voor het +meerendeel. Laten wij oprecht genoeg zijn, om dit ten minste te bekennen. Kunt gij +onder al uwe bekenden tien onberispelijke mannen opnoemen? <i>Mijne</i> lijst van kennissen is vrij lang, maar <i>ik</i> kan er geen tien heiligen op vinden. +</p> +<p>Gedurende den eersten termijn van het academieleven woonde mijnheer Pen de collegiën +in de oude letteren en de wiskunde tamelijk trouw bij; maar toen hij na korten tijd +weinig smaak of aanleg voor de wiskundige wetenschappen bij zich ontdekte en het hem +misschien hinderde, dat een paar heel gemeene jongelui, die zelfs geen sous-pieds +gebruikten om hunne verfoeielijk lompe schoenen en kousen te verbergen, hem op de +collegiën voorbijstreefden, onttrok hij zich aan dien cursus en berichtte aan zijne +liefhebbende moeder, dat hij zich uitsluitend aan de studie der Grieksche en Romeinsche +letterkunde zou wijden. +</p> +<p>Mevrouw Pendennis had er volkomen vrede mee, dat haar lieve jongen dat vak zou beoefenen, +waarvoor hij den meesten lust gevoelde, en verzocht hem alleen maar, zijne gezondheid +niet te ondermijnen door al te veel studeeren, want zij had de treurigste voorbeelden +gehoord van studenten, die zich overwerkt en daardoor zich hersenkoortsen berokkend +hadden en ontijdig, te midden van hunne academische loopbaan, weggerukt waren. En +Pen, merkte zij te recht aan, die altijd eene zwakke gezondheid had gehad, moest meer +voor die gezondheid dan voor ijdele eereprijzen zorgen. Ofschoon Pen niets wist van +eenige verborgen kwaal, die zijn leven in gevaar bracht, beloofde hij echter gaarne +aan zijne mama, dat hij des nachts niet te laat zou zitten studeeren; en hij hield +woord te dien aanzien, veel beter dan in andere opzichten, waarin hij misschien wel +wat nalatig was. +</p> +<p>Spoedig begon hij in te zien, dat het bestudeeren der klassieke schrijvers hem van +weinig nut was. Zijne medestudenten waren hem te dom, gelijk zij hem op het gebied +der wiskunde te geleerd waren geweest. Buck, de onderwijzer, was niet geleerder dan +menige jongen uit de vijfde klasse bij de Grauwebroeders; hij mocht eenige geringe +kennis van het metrum en de taalkundige constructie van een regel uit Æschylus of +Aristophanes hebben, maar hij had even weinig begrip van poëzie als jufvrouw Binge, +die Pen’s bed opmaakte. Het verveelde Pen dus, de domme studenten en den dommen onderwijzer +over eenige regels van een tooneelstuk te hooren sukkelen, die hij in een tiende gedeelte +van den tijd, dien <i>zij</i> er aan besteedden, kon lezen. Alles bijeen genomen, was eigen studie, gelijk hij +het begon te beschouwen, de eenige studie, die wezenlijke vruchten kon opleveren; +en hij gaf dus aan zijne mama kennis, dat hij in zijne afzondering veel meer en op +het openbaar collegie veel minder studeeren zou. De achtenswaardige vrouw wist even +weinig van Homerus als van de algebra, maar zij was volkomen <span class="pageNum" id="pb157">[<a href="#pb157">157</a>]</span>tevreden met Pen’s beschikkingen omtrent den verderen gang zijner studiën en hield +zich innig overtuigd, dat haar lieveling de plaats zou veroveren, die hem toekwam. +</p> +<p>Pen kwam eerst na Kerstmis thuis, eenigszins tot spijt van zijne liefhebbende moeder +en van Laura, die van verlangen brandde om eene mooie sneeuwvesting voor hem te maken, +zooals hij er drie winters geleden zelf eene gebouwd had. Maar hij was op Logwood +genoodigd geweest bij Lady Agnes Foker, waar liefhebbers tooneelvoorstellingen gaven +en een vroolijk en voornaam Kerstgezelschap vereenigd was, hetgeen majoor Pendennis +voor geen geld ter wereld wilde, dat zijn neef verzuimen zou. Pen bracht echter voor +het minst drie weken van de vacantie thuis door, en Laura zag met verbazing wat eene +groote hoeveelheid nieuwe kleeren hij meebracht, terwijl zijne moeder zijn fikscher +voorkomen en zijn manhaftigen en beslissenden toon bewonderde. +</p> +<p>Met Paschen kwam hij <i>niet</i> thuis, maar toen hij met de groote vacantie overkwam, bracht hij nog meer fraaie +kleeren mee. Des morgens vertoonde hij zich in schitterende jachtbuizen met verbazende +knoopen, en des avonds in prachtige fluweelen vesten, rijk geborduurde dassen en allerfijnst +linnengoed. Terwijl zij op zijne kamer rondsnuffelde, zag zij o zoo’n mooie toiletdoos +met zilveren beslag en een aantal beeldjes van ringen en andere snuisterijen. Bovendien +bezat hij een nieuw Fransch horloge met gouden ketting in plaats van den dikken ouden +chronometer met de rinkelende cachetten, die uit den vestzak van John Pendennis gebengeld +hadden. Bij den secondewijzer van dit uurwerk had de overleden dokter den pols van +menig patiënt gevoeld. Het was nog maar weinige maanden geleden, dat Pen vurig naar +dat horloge verlangd had, hetwelk in zijn oog het kostbaarste en achtbaarste uurwerk +ter wereld was; en toen hij naar de academie zou gaan, had Helena het uit haar juweelkistje +genomen (waar het sedert den dood van haar man onopgewonden had gelegen) en het aan +Pen met eene kleine, maar plechtige en toepasselijke aanspraak betreffende zijn vaders +deugden en het gepaste gebruik van den tijd overhandigd. Pen verklaarde dezen deftigen +en kostbaren chronometer thans voor ouderwetsch en maakte zelfs zekere vergelijkingen +tusschen dat kunstwerk en een knol, die Laura zeer oneerbiedig vond. Hij liet het +horloge in eene lade liggen, in gezelschap van bevlekte paarsche handschoenen, dassen, +die uit de mode waren, en dat andere horloge uit zijn schooltijd, hetwelk vroeger +in dit verhaal vermeld is. Onze oude vriendin Rebecca was volgens Pen niet meer in +staat hem te dragen, zoodat hij haar tegen een ander en sterker paard verruilde, waarop +hij nog eene aanzienlijke som moest bijbetalen. Mevrouw Pendennis gaf den knaap het +geld voor het nieuwe paard en Laura schreide toen Rebecca werd weggehaald. +</p> +<p>Pen bracht ook eene groote kist sigaren mee, die met <i>Colorados, Afrancesados, Telescopios</i>, „Fudson, Oxford Street” en andere vreemde namen gemerkt waren, en begon die niet +alleen bij de stallen en broeikasten te rooken, waar zij zeer goed waren voor Helena’s +planten, maar op zijne eigen kamer, welke gewoonte in den beginne aan zijne moeder +niet behaagde. Maar hij zeide, dat hij bezig was aan een prijsvers en dat hij zonder +sigaar niet werken kon, waarbij hij dan de regels van wijlen den betreurden Lord Byron, +ten gunste van het rooken, aanhaalde. Daar hij met zulk een goed doel rookte, kon +zijne moeder hem <span class="pageNum" id="pb158">[<a href="#pb158">158</a>]</span>natuurlijk haar verlof niet onthouden. Zelfs gebeurde het eens, dat de goede ziel, +toen zij midden onder Pen’s werk in zijne kamer kwam (hij doorbladerde een pas verschenen +roman, want het betaamde iederen student zich op de hoogte van de lichte litteratuur +zoowel van zijn eigen land als van het buitenland te houden) – dat zij, zeggen wij, +toen zij Pen op de sofa met dit werk bezig vond, liever dan hem te storen, lucifers +en sigaren uit zijne naburige slaapkamer haalde, hem eigenhandig eene sigaar in den +mond stak en de lucifer afstreek om hem te laten aansteken. Pen lachte en kuste de +hand, die zijne moeder over den rug der sofa liet hangen. „Moedertje-lief,” sprak +hij, „als ik u verzocht het huis in brand te steken, zoudt gij het, geloof ik, doen.” +Zeer waarschijnlijk is het, dat Pen gelijk had en dat die dwaze vrouw zelfs daartoe +in staat zou geweest zijn. +</p> +<p>Behalve de Engelsche „lichte litteratuur”, die deze vlijtige student verslond, bracht +hij kisten vol met de lichte litteratuur van het naburige Frankrijk mee, en als Helena +wel eens een blik daarin sloeg, las zij dingen, die haar groote oogen deden opzetten. +Maar Pen legde haar uit, dat <i>hij</i> die boeken niet geschreven had, ofschoon het volstrekt noodig was, dat hij zijn Fransch +onderhield door thuis te zijn in de beroemdste schrijvers van zijn tijd, en dat het +even duidelijk zijn plicht was om den verdienstelijken <i>Paul de Kock</i> te lezen als Swift of Molière te bestudeeren. En mevrouw Pendennis schikte er zich +in met een zucht, die van haar twijfel getuigde. Maar jufvrouw Laura werd tegen die +boeken gewaarschuwd, zoowel door de bezorgde moeder als door den strengen zedemeester +mijnheer Arthur Pendennis zelven, die, al was hij genoodzaakt elken tak der letterkunde +te bestudeeren, ten einde zijn geest te vormen en zijn stijl te volmaken, zulk een +cursus toch in het geheel niet wilde aanbevelen voor eene jonge dame, wier levenstaak +van gansch anderen aard was. +</p> +<p>In den loop dezer lange vacantie dronk mijnheer Pen den wijn uit, dien zijn vader +had opgedaan en waaromtrent wij den zoon hebben hooren verzekeren, dat men van een +geheel okshoofd geen hoofdpijn zou krijgen. Toen die wijn op was, schreef hij om een +nieuwen voorraad aan „zijne wijnkoopers”, de heeren Binney en Latham in Mark Lane +te Londen, bij wie werkelijk de oude doctor Portman onzen Pen had geraden eene hoeveelheid +port en sherry op te doen, toen hij naar de academie ging. „Gij zult uwe jonge vrienden +zonder twijfel wel eens een glas wijn moeten schenken,” had de eerzame dominé tegen +den knaap gezegd. „Dat was in mijn tijd de gewoonte aan de academie, en dus raad ik +u, dat gij uw kleinen voorraad wijn liever van eerlijke en geachte wijnkoopers te +Londen neemt, dan van de handelaars te Oxbridge, wier waar, als ik het mij wel herinner, +van slechte hoedanigheid en buitensporigen prijs was.” En de gehoorzame jonge heer +volgde den raad van den doctor en begunstigde, op diens aanbeveling, de heeren Binney +en Latham met zijne klandizie. +</p> +<p>Toen hij die heeren dus schreef, om eene hoeveelheid wijn voor de kelders van Fairoaks +af te zenden, gaf hij hun te verstaan, dat zij zijne academie-wijnrekening maar te +gelijk met de rekening voor Fairoaks moesten opzenden. De arme weduwe stond ontzet +over het bedrag. Doch Pen lachte om hare ouderwetsche begrippen, zeide, dat de rekening +heel matig was, dat iedereen tegenwoordig zijn rooden wijn en champagne dronk, en +de weduwe eindigde met te betalen, maar gevoelde, <span class="pageNum" id="pb159">[<a href="#pb159">159</a>]</span>dat hare huishoudelijke uitgaven belangrijk toenamen en dat haar beperkt inkomen ternauwernood +toereikend zou zijn om ze te bestrijden. Het waren echter slechts tijdelijke uitgaven. +Pen kwam voor: weinige weken met de vacantie thuis. Zij zou zich met Laura kunnen +bekrimpen als hij weer weg was. Moesten zij het hem, gedurende den korten tijd, dat +hij bij haar vertoefde, niet naar den zin maken? +</p> +<p>Arthur genoot gedurende al dien tijd eene ruime toelage, veel ruimer dan de zonen +van heel wat rijker lieden. Jaren geleden was, de zuinige en liefhebbende John Pendennis, +wiens vurigste wensch het was, dat zijn zoon eene academische opleiding zou ontvangen, +waarvan John door de verkwistingen van zijn vader verstoken was gebleven, begonnen +wat geld ter zijde te leggen, waaraan hij den naam van Arthur’s Opvoedings-Fonds gaf. +Zijne executeuren vonden in zijn boek jaar voor jaar sommen opgeschreven ten name +van A. O. F., waarbij de weduwe sinds haar mans dood en vóór Arthur’s vertrek naar +de academie nog verscheidene sommen gevoegd had, zoodat het fonds, toen Arthur naar +Oxbridge ging, een aanzienlijk bedrag uitmaakte. „Geef hem een flink jaargeld,” was +de raad van majoor Pendennis. „Laat hem eerst zijne <i>entrée</i> in de wereld doen als een gentleman en zijne plaats onder menschen van rang en stand +innemen. Heeft men hem eenmaal op dat standpunt geholpen, dan is het <i>zijne</i> zaak er zich staande te houden. Niets is zoo verkeerd als een jongen kort te houden, +of hem minder toe te leggen dan zijne kameraden hebben, Arthur zal spoedig genoeg +tegenover de wereld staan en er zich doorheen moeten slaan. In den tusschentijd zullen +wij hem op die wijze goede vrienden en de manieren van een gentleman bezorgd hebben, +zoodat hij goed toegerust en ervaren zal zijn tegen den tijd, dat de wezenlijke strijd +aankomt.” De majoor sprak zeker in dezen milden geest, ten eerste omdat hij hetgeen +hij zeide voor waarheid hield, en ten andere omdat het geld niet uit zijn eigen zak +behoefde te komen. +</p> +<p>Ten gevolge van dit alles scheen de jeugdige Pen, de eenige zoon van een grondbezitter +ten platten lande, met een ruim inkomen en het voorkomen en de manieren van een gentleman, +een persoon van veel meer gewicht dan hij inderdaad was; en de leeraren, de winkeliers +en de studenten te Oxbridge beschouwden hem als een „heer” en een lid der aristocratie. +Hij had ronde, vrije, misschien wel wat al te vrije manieren, zooals men van een levendig +jongmensch verwachten kan. Hij was onbekrompen en mild met het geld, waarvan hij een +ruimen voorraad scheen te bezitten. Hij hield van pret en had eene goede stem voor +een liedje. Het roeien was in Pen’s tijd nog niet zoo in de mode, als wij vernomen +hebben, dat het sedert dien tijd aan de academie geworden is; het rijden met paard +en rijtuig was toen vooral in den smaak bij de levenslustige jeugd. Pen nam loffelijk +deel aan de lange jacht, en droeg een rooden jachtrok, en ofschoon hij niet buitensporig +was in het rijden noch in eenig ander vermaak, gelukte het hem toch eene niet onaardige +rekening bij den stalhouder Nile en bij verscheidene anderen te maken. Inderdaad bezat +deze gelukkige jonge heer bijna elke liefhebberij in hoogen graad. Hij hield heel +veel van boeken van allerlei soort; doctor Portman had hem met den lust voor zeldzame +uitgaven bezield, en zijn eigen smaak viel op sierlijke banden. Het was ongeloofelijk +hoeveel exemplaren op groot papier en hoeveel verguldsel, marmering en blinddruk de +boekverkoopers en boekbinders op zijne planken plaatsten. Hij bezat een zeer fijnen +smaak op het gebied der <span class="pageNum" id="pb160">[<a href="#pb160">160</a>]</span>kunst en eene vurige begeerte naar platen uit de goede school – geen van die Fransche +ballet-danseressen of bonte jachtprenten, die de oogen van zijn voorganger, mijnheer +Spicer, verkwikt hadden; maar Stranges, en etsen van Rembrandt, en Wilkie’s vóór de +letter, waarmee zijn vertrek eerlang smaakvol versierd was, zooals men aan de academie +erkende, waar deze jonkman zich eene groote reputatie verwierf. Wij hebben reeds gezegd, +dat hij belangstelling in ringen en snuisterijen en mooie kleeren van allerlei aard +aan den dag legde; en moeten erkennen, dat hij gedurende zijn verblijf aan de academie +vrij veel van eene modepop had en zich gaarne in al zijn luister vertoonde. Hij en +zijne voorname vrienden kleedden zich met zooveel zorg om bij elkander te gaan dineeren, +als andere lieden zouden doen om eene geliefde te gaan veroveren. Men gaf hem na, +dat hij over zijne glacé handschoenen heen ringen droeg, hetgeen hij echter altijd +tegenspreekt; maar tot welke dwaasheden is niet de jeugd met de haar eigene bewonderenswaardige +deftigheid en onnoozelheid in staat! Waarheid is het, dat hij geparfumeerde baden +nam; maar hij zegt, dat dit noodig was, als hij in de collegiezaal dicht bij sommige +heel gemeene jongelui had gezeten. +</p> +<p>In Pen’s tweede studiejaar, toen jufvrouw Fotheringay den meesten opgang te Londen +maakte en hare portretten bij dozijnen werden uitgegeven, hing hij één daarvan in +zijne slaapkamer op en deelde aan de studenten van zijne kennis mede, hoe ontzettend, +hoe woest, hoe dol, hoe hartstochtelijk hij op die vrouw verliefd was geweest. Hij +liet hun in vertrouwen de verzen zien, die hij aan haar gericht had, en zijne wenkbrauwen +fronsten zich, zijne oogen rolden, zijne borst zwoegde van aandoening, wanneer hij +zich dat noodlottige tijdperk zijns levens voor den geest bracht en de smart en de +folteringen beschreef, die hij doorstaan had. Die verzen werden afgeschreven, ter +lezing gegeven, bespot en bewonderd, en kwamen uit de eene hand in de andere. Er zijn +weinige zaken, die een knaap méér in de schatting van andere knapen verheffen, dan +de roep, die van hem uitgaat, dat hij een vurigen en romantischen hartstocht gekoesterd +heeft. Misschien is er onder alle omstandigheden iets edels in gelegen; onder jongelui +wordt het als iets heldhaftigs beschouwd. Pen werd dus voor een fameusen kerel verklaard. +Men zeide dat hij bijna een zelfmoord gepleegd en met een baronet om haar geduelleerd +had. Groenen wezen hem elkander aan. Als hij tegen den wandeltijd ten twee ure, omgeven +van zijne aanhangers, heel kwasterig uit het Collegie naar buiten stapte, was het +geld waard hem te zien. Hij was zoo sierlijk mogelijk gekleed. Hij lonkte naar de +dames, die de academie bezochten en hem aan den arm van gelukkige oud-studenten voorbijgingen, +en gaf met de deftigheid van een criticus, wiens ervaring hem het recht toekent met +gezag te spreken, zijn oordeel over hare bekoorlijkheden of toiletten te kennen. De +studenten bluften er op, dat zij met Pendennis gewandeld hadden, en waren zoo blij +als zij met hem gezien werden, als sommigen onzer zijn zouden als zij met een hertog +door Pall Mall wandelden. Hij en de <i>proctor</i> groetten elkander deftig, alsof zij wederzijds naijverige mogendheden waren, en de +studenten hadden bezwaarlijk kunnen zeggen wie van beide de voornaamste was. +</p> +<p>In den loop van zijn tweede studiejaar was Arthur Pendennis dan ook een van de toongevers +aan de academie geworden. Die vaardige bewondering en die trouwhartige aanhankelijkheid +der jeugd is werkelijk iets merkwaardigs. De jongelui hechten zich aan een aanvoerder, +en bewonderen <span class="pageNum" id="pb161">[<a href="#pb161">161</a>]</span>hem, houden van hem en bootsen hem na. Ik geloof niet, dat er ooit een knaap van edele +inborst bestaan heeft, die niet een zeker gevoel van bewondering voor dezen of genen +anderen jonkman heeft gekoesterd; en Monsieur Pen had te Oxbridge zijne school, zijn +trouw gevolg van vrienden, en zijne mededingers. Als de jongelui in de kleerenwinkels +vernamen, dat mijnheer Pendennis van Bonifacius zoo even eene karmozijn satijnen das +besteld had, kon men zeker zijn in den loop der week een paar dozijn karmozijn satijnen +dassen in Main Street te zullen zien, en Simon, de juwelier, verkocht niet minder +dan twee gros Pendennis-spelden, van een model, dat die jonge heer uitgekozen had. +</p> +<p>Wanneer nu iemand, die aanleg voor de rekenkunst bezit, de moeite wil nemen eens op +te tellen, hoeveel geld er noodig is om onbekrompen te kunnen toegeven aan al de liefhebberijen, +die wij vermeld hebben dat mijnheer Pen bezat, dan zal hij zien, dat een jongmensch, +die zoo ruimschoots aan zijne smaak en zijne zucht naar genoegens voldoet, noodwendig +binnen twee of drie jaren een mooien duit gelds moet uitgeven, of schuldig blijven. +Wij hebben reeds gezegd, dat onze vriend Pen geen overleg bezat. Hij dreef geen zijner +liefhebberijen tot het buitensporige. Het is zeker, dat Paddington’s kleermakersrekening, +Guttlebury’s rekening bij den kok voor diners, Dillon Tandy’s rekening bij den prentverkooper +Finn, voor Raphaël Morghens en proefdrukken van Landseer, Wormall’s rekening bij den +grooten boekhandelaar Parkton voor Aldijnsche uitgaven, folio’s met Gothische letters +en rijk geschilderde misboeken uit de zestiende eeuw, Snaffle’s of Foker’s rekening +bij den paardenkooper Nile, – dat elk dier rekeningen, zeggen wij, oneindig hooger +was dan het weinige, waarvoor mijnheer Pen bij die winkeliers in het krijt stond. +Maar Pendennis van Bonifacius bezat boven al die jonge heeren, zijne vrienden en kameraden, +het voordeel, dat hij in <i>alles</i> liefhebberij had; en terwijl de jonge Lord Paddington geen duit gaf om de mooiste +prent, noch belang stelde in de mooiste vergulde lijst als zij geen spiegels omvatte, +en Guttlebury er zich volstrekt niet om bekommerde hoe hij gekleed ging en een afkeer +van paarden had, ja zelfs bang was voor het rijden, en Snaffle nooit een ander boek +dan het <i>Jaarboek der wedrennen</i>, of het aan jacht en boksen enz. gewijde blad <i lang="en">Bells Life in London</i> las, noch zich om eenig ander manuscript dan het zakboekje, waarin hij zijne weddenschappen +opteekende, bekommerde, – hield onze veelzijdige jonge vriend zich met elk dier takken +van wetenschap of vermaak bezig en was in geen daarvan onverdienstelijk. +</p> +<p>Op deze wijze verkreeg de jonge Pen eene verbazende reputatie aan de academie, waar +men hem als een soort van model roemde. De prijs voor het beste Engelsche vers, waarmede +wij hem op Fairoaks zoo druk bezig hebben gezien, werd dit jaar wel is waar door Jones +van het Jezus-Collegie behaald, maar de jongere studenten vonden het vers van Pen +veel mooier. Hij liet zijne verzen voor zijne eigen rekening drukken en deelde die, +in marokijn, verguld op snee, aan zijne kennissen uit. Een exemplaar daarvan, dat +ik onlangs in een stoffigen hoek van mijnheer Pen’s boekenkasten vond, ligt thans +voor mij, en is samengebonden met een aantal oude verhandelingen uit Oxbridge, academische +reglementen, prijsverzen van zegevierende en overwonnen candidaten, declamatiën, die +in de kapel van het Collegie gehouden waren, redevoeringen, uitgesproken in de debatteerclub +en waarin Arthur zijn naam en dien van zijn Collegie geschreven had: <i>Pendennis – Bonifacius</i>, of <span class="pageNum" id="pb162">[<a href="#pb162">162</a>]</span>die hem door zijn toegenegen vriend, Thompson of Jackson den auteur, aangeboden waren. +Hoe zonderling zien die opschriften in die nog bijna jongensachtige handen er uit, +en welk eene aandoening overvalt ons bij het gezicht dier stukken, na verloop van +eenige vijftallen jaren! Wat heeft het lot er, sinds dien tijd, verscheidene weggerukt, +anderen van ons vervreemd, en allen geducht gehavend! Menige hand is thans verstijfd, +die deze vriendelijke gedachtenissen schreef en die wij met de trouwhartige en edelaardige +opwelling der jeugd drukten. Wat was onze vriendschap in die dagen hartstochtelijk, +ongekunsteld en onbewolkt! De arm, dien gij nooit te lang onder den uwen kondt hebben +in de fraaie lanen van het Collegie, of aan den oever der rivier, waar zij de Magdalen +Gardens, of de Christ-Church Meadows bespoelt, of zich tusschen de Trinity en Kings-Collegiën +heenkronkelt, die arm werd onvermijdelijk teruggetrokken toen gij kort daarna de wereld +waart ingetreden en ieder zijn eigen weg moest kiezen, om door het gedrang op den +levensweg heen te komen en er zich doorheen te slaan. Zijn wij nog dezelfde menschen, +die deze opschriften nederstelden? die deze verzen lazen? die deze zoo onbeduidende, +zoo hoogdravende of zoo belachelijk deftige verhandelingen en redevoeringen, zoo zonder +erg uit boeken nagemaakt, en met uitgestreken baardelooze gezichten en eene verwonderlijke +naäperij van wijsheid en ernst uitgesproken, zelf voordroegen of aanhoorden? Hier +ligt het boek voor mij; het is ternauwernood vijftien jaar oud. Hier schreeuwt Jack, +wiens academische loopbaan uit onafgebroken pretmakerij bestond, het van wanhoop en +Byroniaanschen menschenhaat uit. Hier heb ik Tom’s vermetele verdediging van den zelfmoord +en de republikeinsche instellingen in het algemeen, naar aanleiding van den dood van +Roland en de Girondijnen, – van Tom, die thans de stijfste halsboordjes uit het gansche +bisdom draagt en zich liever zou laten ophangen dan op een Vrijdag in de Vasten een +biefstuk te eten. Hier is Bob, de beroemde advocaat bij de hoven van assises, die +fortuin gemaakt heeft door spoorwegzaken voor commissiën uit het parlement te bepleiten +en die zulke goede diners geeft – die Bob buldert hier met Tancred en Godfried van +Bouillon: „Bestormt de bres, gij krijgers, die de kruisbanieren zwaait! Rukt af de +Saracenenvaan, die van den walmuur waait. Op, schutters! dat een pijlenvlucht uw sterken +boog ontsnell’; De strijdbijl doet zijn bloedig werk, met lans en mangonel. Beuk, +stormram! Werp uw steenval uit, geduchte katapult. Jeruzalem is ons, is ons! God lof! +<i lang="la">id Deus vult!</i>” Waarop eene zoetvloeiende beschrijving van de tuinen van Sharon en de maagden van +Salem volgt, en eene profetie, dat rozen de gansche uitgestrektheid van Syrië zullen +bedekken en spoedig het rijk des vredes zal gesticht worden, – alles in onberispelijke +versmaat en met de kluchtigste naäperij van gezond verstand en sentiment en dichterlijk +gevoel. Naast die ernstige parodieën en jongensoefeningen (die te gelijk echt en onnatuurlijk, +opgeruimd en toch in zekere mate weemoedig zijn) vindt men verhandelingen en gedichten +van jeugdige handen, die nooit meer schrijven zullen. Het lot is onheilspellend tusschen +beide gekomen, en die jeugdige stemmen zijn tot stilzwijgen verwezen en die eenmaal +zoo levendige hersens werken niet meer. Deze had genie en was van aanzienlijke geboorte, +zoodat eerbewijzen, die thans weinig waarde voor hem bezitten, voor hem weggelegd +schenen. Die andere bezat deugd, geleerdheid en genie – iedere eigenschap en gave, +die hem liefde, bewondering en <span class="pageNum" id="pb163">[<a href="#pb163">163</a>]</span>wereldschen roem verzekeren kon; en nu is een weinig bekend en eenzaam kerkhof het +graf van zoovele hoopvolle verwachtingen; op den steen, die getuigt, dat zij zijn +heengegaan, zag ik in den herfst van verleden jaar de zon schijnen, en uit de dorpskerk +in de nabijheid hoorde ik het wegslepende gezang oprijzen. Wat doet het er toe of +uwe asch in de Westminster Abdij of bij een klein dorpskerkje rust, en of de wereld +u eenige dagen vroeger of later vergeet? +</p> +<p>Onder deze vrienden dan en een aantal anderen bracht Pen ruim twee schitterende en +gelukkige jaren zijns levens door. Hij genoot volop vermaak en populariteit. Geen +diner of souper was volledig zonder hem; zijne geestigheid, zijne liedjes, zijn moed +en zijn rond en manhaftig gedrag betooverde al de jonge studenten en ontwapenden zelfs +de onderwijzers, die zich aan zijne luiheid ergerden en over zijne kostbare levenswijze +meesmuilden. Ofschoon hij de gunsteling en de toongever werd van jongelieden, die +in rang en rijkdom ver boven hem stonden, was hij veel te hooghartig om te trachten +hen door laagheden of kruipen op zijne hand te krijgen. Hij zou den geringsten zijner +kennissen niet verwaarloosd hebben, om een wit voetje bij den rijksten jongen grande +van de academie te krijgen. Zijn naam wordt nog in de debatteerclub herdacht als die +van een der schitterendste redenaars van zijn tijd. Wij kunnen hier in het voorbijgaan +aanteekenen, dat hij, na als groen een vurig Tory te zijn geweest, plotseling omkeerde +en een der heftigste liberalen werd. Hij verklaarde, dat hij het met Danton eens was, +en hield vol, dat Lodewijk XVI zijn verdiend loon had gekregen. Wat Karel I betreft, +zwoer hij, dat hij met eigen hand het hoofd van dien monarch zou hebben afgehouwen, +indien deze zich op dat oogenblik in de debatteerclub had bevonden en Cromwell geen +anderen scherprechter voor den verrader had kunnen vinden. Hij en de vroeger genoemde +Lord Magnus Chatteries, de zoon van den markies van Runnymede, waren de bloeddorstigste +republikeinen van hun tijd. +</p> +<p>In het gemeenebest der studenten ontstaan reputatiën van dezen aard, geheel onafhankelijk +van de academische hiërarchie. Een student kan aan het hoofd der lijst van eereprijzen +staan en echter geheel onbekend zijn aan zijne medestudenten, die eigen koningen en +opperhoofden kiezen, welke zij bewonderen en gehoorzamen, evenals slaven zwarte souvereinen +in hun midden bezitten, aan wie zij in het geheim onderdanigheid bewijzen buiten die, +welke zij openlijk voor hunne meesters en opzieners aan den dag leggen. Onder de jonge +studenten werd Pen beroemd en populair, want hij voerde wel niet veel uit, maar er +bestond eene algemeene overtuiging dat hij heel wat zou kunnen doen, indien hij het +maar verkoos. „O, als Pendennis van Bonifacius maar wilde,” zeiden de studenten, „zou +hij alles kunnen!” Men wedde, dat hij den prijs voor de Grieksche ode zou behalen, +die echter aan Smith van het Trinity-Collegie ten deel viel; iedereen hield zich verzekerd, +dat hij den prijs voor Latijnsche hexameters zou krijgen, waarmee echter Brown van +het St.-John-Collegie ging strijken, en in dier voege ontging hem de eene academieprijs +na den anderen, totdat mijnheer Pen, na twee of drie teleurstellingen, ophield met +mee te dingen. Maar hij verwierf een prijs voor het declameeren in zijn eigen Collegie, +en bracht naar Fairoaks een stel prijsboeken voor zijne moeder en Laura mede, gestempeld +met het wapen van het Collegie en zoo dik, zoo mooi gebonden, zoo prachtig, dat de +beide dames dachten, dat er nooit te <span class="pageNum" id="pb164">[<a href="#pb164">164</a>]</span>voren in eenig Collegie zulk een prijs als die van Pen was uitgereikt, en dat hij +het allerhoogste eerbewijs behaald had, hetgeen Oxbridge bij machte was te verleenen. +</p> +<p>Toen de eene vacantie na de andere en de eene cursus na den anderen verliep zonder +dat er tijding kwam, dat Pen naar eenige academische onderscheiding gestaan noch eenigen +graad verworven had, legde doctor Portman zijne ernstige ontevredenheid aan den dag +en behandelde Arthur met eene norsche hoogheid, die de knaap met gelijke munt vergold. +Gedurende eene der vacantiën legde hij in het geheel geen bezoek bij den doctor af, +tot groot verdriet zijner moeder, die het als eene gunst beschouwde, dat men den voet +in de pastorie te Clavering mocht zetten, en met onverstoorbaren eerbied naar doctor +Portman’s ouderwetsche aardigheden en verhalen luisterde, hoe dikwijls zij die ook +gehoord had. „Ik kan de meerderheid, die de doctor aanneemt, niet uitstaan,” zeide +Pen. „Bij behandelt mij veel te vriendelijk en veel te vaderlijk. Ik heb knapper lui +gezien dan hij is, en ik ben niet voornemens mij dood te kniezen bij zijne vervelende +oude geschiedenissen en zijn flauwen ouden portwijn.” Die stille veete tusschen Pen +en den doctor bracht de weduwe van streek, zoodat zij ook Portman ontweek en bang +was om naar de pastorie te gaan, als Arthur thuis was. +</p> +<p>Op zekeren zondag in de laatste groote vacantie dreef de rampzalige jonkman zijn verzet +zoo ver, dat hij niet naar de kerk ging, maar aan de deur van <i>het Wapen van Clavering</i> eene sigaar stond te rooken, ten aanschouwe van de geheele gemeente, die uit de kerk +kwam. De gansche dorpsmaatschappij geraakte in geduchte opschudding, en doctor Portman +profeteerde Pen’s ondergang en zuchtte over den oproerigen jongen losbol. +</p> +<p>Helena beefde in het binnenste harer ziel en Laura evenzeer. Laura was ondertusschen +een aardig, bevallig, schoon meisje geworden, dat zich aan Helena vastklemde en de +weduwe met hartstochtelijke genegenheid vereerde. Beide vrouwen gevoelden, dat de +knaap veranderd was. Hij was niet langer de eenvoudige Pen van vroeger, die zoo vrijmoedig, +zoo oprecht, zoo teeder was. Zijn gelaat droeg de sporen van zorg en smart, zijne +stem klonk holler, zijn toon was meer sarcastisch. De zorg scheen hem te vervolgen; +doch hij lachte eens wanneer zijne moeder hem onder handen nam en keerde hare angstige +vragen met eene of andere spotternij af. Hij bracht ook niet veel van zijne vacantiën +thuis door; meestal ging hij bij den een of anderen voornamen vriend logeeren, en +dan verschrikte hij het eenvoudige paar vrouwen te Fairoaks door zijn verslag van +de aanzienlijke huizen waar hij genoodigd was en door lords bij hun naam te noemen +zonder hun titel. +</p> +<p>De goede Henry Foker, die Arthur Pendennis in kennis had gebracht met die soort van +jongelui aan de academie, van wier omgang en vriendschap zijn oom zooveel voordeel +voor hem verwacht had; die Arthur tot het zingen van zijn eerste liedje op zijn eerste +souper had uitgenoodigd; en die hem had voorgehangen in de Barmeciden-club, waarin +alleen de voornaamste jongelui van Oxbridge werden toegelaten (zij bestond in Pen’s +tijd uit zes edellieden, acht <i lang="en">gentlemen-pensioners</i> en twaalf der voornaamste burger-jongelui aan de academie), zag spoedig, dat hij +in de voorname wereld van Oxbridge verre achtergelaten werd door den jongen groen; +en daar hij een edelmoedige en brave kerel was, die geen greintje nijd in zijn hart +koesterde, was hij buitengemeen verheugd <span class="pageNum" id="pb165">[<a href="#pb165">165</a>]</span>over den opgang, dien zijn jonge beschermeling maakte, en bewonderde Pen even sterk +als iemand dat doen kon. Hij was het, die Pen nu navolgde en zijne geestigheden rondvertelde, +die zijne liedjes leerde, ze op minder aanzienlijke soupers zong en ze nooit te veel +uit den mond van den begaafden jongen dichter zelven hooren kon, – want mijnheer Pen +besteedde een groot gedeelte van den tijd, dien hij met veel meer vrucht aan de voortzetting +zijner studiën had kunnen wijden, aan het opstellen van balladen, die hij, volgens +academisch gebruik, op de partijen zong. +</p> +<p>Het zou voor Arthur gelukkig zijn geweest, indien de goede Foker nog eenigen tijd +aan de academie ware gebleven, want in weerwil van zijne levendigheid was hij een +voorzichtig jongmensch, die Pen’s overhelling tot verkwisting dikwijls gestuit had. +Maar Foker’s academische loopbaan duurde niet lang meer, nadat Arthur in Bonifacius +was opgenomen. Ten gevolge van herhaalde oneenigheden met de academische autoriteiten +moest mijnheer Foker de universiteit van Oxbridge ontijdig verlaten. Hij bleef, in +strijd met de bevelen zijner academische overheden, de wedrennen op de naburige Hungerfordsche +heide bijwonen. Men kon hem de kapel van het Collegie niet met de regelmatige vroomheid +doen bezoeken, die de Alma Mater van hare kinderen eischt; opene karretjes, die een +verfoeisel in de oogen der professoren en leeraren waren, maakten Foker’s grootste +liefhebberij uit, en hij reed zoo roekeloos, richtte zooveel ongelukken aan en viel +zoo dikwijls om, dat Pen van een toertje met hem altijd zeide: „gevaar behaagt.” En +eindelijk toen mijnheer Foker op zijne kamer een dinertje gaf aan eenige Londensche +vrienden, rustte hij niet voordat hij mijnheer Buck’s deur met vermiljoen geverfd +had, waarbij hij op heeter daad betrapt werd door den <i>proctor</i>; en ofschoon de jonge <i>Zwarte Gordel</i>, de beroemde negerbokser, die een van mijnheer Foker’s geachte gasten was en den +verfpot hield terwijl de jeugdige kunstenaar de deur met zijn schilderwerk versierde, +twee bedienden van den <i>proctor</i> neervelde en wonderen van dapperheid verrichtte, deden die heldendaden mijnheer Foker +meer kwaad dan goed; want de <i>proctor</i> had hem herkend en bovendien was hij met den kwast in de hand gegrepen, zoodat hij +bij summier proces veroordeeld en van de academie weggejaagd werd. +</p> +<p>De onderwijzer schreef daarover een zeer beleefden en gevoeligen brief aan Lady Agnes, +houdende, dat iedereen met den jonkman ingenomen was, dat hij nooit iemand leed had +gedaan, en dat de onderwijzer – wat hem betrof – zeer gaarne die jeugdige en schadelooze +dartelheid zou vergeven hebben, indien alles niet ongelukkigerwijze algemeen bekend +was geworden, zoodat men het voorgevallene onmogelijk door de vingers kon zien. Hij +besloot met de vurigste wenschen voor het welzijn van den jonkman, en die wenschen +waren ongetwijfeld oprecht gemeend, want wij weten, dat Foker van moeders kant uit +eene adellijke familie afstamde en van vaders kant verscheidene duizenden ponden ’s +jaars zou erven. +</p> +<p>„Het komt er niet op aan,” zeide Foker, toen hij het gebeurde met Pen besprak; „een +weinigje vroeger of later doet er niet toe. Ik zou weer gedropen zijn, dat weet ik; +ik kan dat Latijn niet in mijn hoofd stampen, en mama zou haar verdriet dan met den +volgenden cursus gehad hebben. De ouwe zal razen en tieren, dat weet ik zeer goed, +– maar dan moet hij maar weer bedaren. Ik zal denkelijk buitenslands <span class="pageNum" id="pb166">[<a href="#pb166">166</a>]</span>gaan, om mijn verstand door reizen te scherpen. Ja, ja, <i lang="fr">parley-voe</i> is het wachtwoord, – Italië, en zoo voorts. Ik zal naar Parijs gaan, om te leeren +dansen en mijne opvoeding te voltooien. Maar het is niet over mij zelven, dat ik bezorgd +ben, Pen. Zoolang men bier blijft drinken, zie ik er geen bezwaar in: voor <i>u</i>, beste jongen, ben ik echter bang. Gij zijt te hard van stal geloopen, en, ik verzeker +u, gij kunt dat niet volhouden. Ik zeg dat niet om de vijftig pond, die ik nog van +u krijg – betaal die of betaal die niet, naar het u schikt, – maar ik heb het oog +op uw dagelijksch leven, en, geloof mij, dat zal u te gronde richten. Gij leeft alsof +het geld in de kous thuis onuitputtelijk ware. Gij moest geen diners geven, maar ze +krijgen. Men stelt er prijs op, u in het gezelschap te hebben. Gij moest geen geld +voor paarden schuldig zijn, maar de paarden van andere kerels berijden. Gij hebt even +weinig verstand van het wedden als ik van de algebra; de kameraden zullen u uw geld +afwinnen, als gij hun de gelegenheid daartoe geeft. Gij waagt u aan alles. Ik zag +u verleden week écarteeren bij Trumpington, en daarna met de dobbelsteenen bezig, +na dat souper bij Ringwood. Zij zijn u de baas, beste Pen, al spelen zij eerlijk, +hetgeen ik niet zeg dat zij doen, evenmin als ik zeg, let wel, dat zij het <i>niet</i> doen. Maar <i>ik</i> zou niet met hen spelen. Gij zijt niet tegen hen opgewassen. Gij zijt niet zoo knap +als zij. Het is alsof de <i>Zwarte Gordel</i> het opnemen wilde tegen Tom Spring; de Zwarte is een knap bokser, maar, bewaar me! +zijn arm is niet lang genoeg om Tom te raken; en ik herhaal nog eens, gij waagt het +met kerels, die u de baas zijn. Hoor eens! als gij mij beloven wilt nooit meer te +wedden, noch een dobbelsteen of kaart aan te raken, dan scheld ik u de vijftig pond +kwijt!” +</p> +<p>Maar Pen antwoordde lachend, „dat, ofschoon het hem op dit oogenblik niet schikte +dat geld te betalen, hij echter niet kwijtgescholden wilde hebben wat hij naar recht +schuldig was,” en daarop namen Pen en Foker afscheid van elkander, de laatste niet +zonder een angstig voorgevoel ten opzichte van zijn vriend, die, zijns inziens, snel +voortholde op den weg des verderfs. +</p> +<p>„Men moet met de wolven huilen,” zeide Pen vrij pedant, en liet daarbij eenige goudstukken +in zijn vestzak rammelen, „Een bedaard spelletje écarté kan iemand, die tamelijk goed +speelt, niet veel schaden. Ik ben veertien souvereinen rijker van Ringwood’s souper +heengegaan; en waarlijk! ik kon dat geld goed gebruiken.” En daarop ging hij, na afscheid +van den armen Foker genomen te hebben, die met stille trom en zonder de diligence +uit Oxbridge te rijden, aftrok, een klein diner besturen, dat hij op zijne kamers +zou geven, voor welke diners de kok van het Collegie, die eene groote achting voor +mijnheer Pendennis koesterde, altijd bijzondere zorg droeg. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch20" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch20.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">De weg des verderfs.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Korten tijd vóór mijnheer Foker’s vertrek uit Oxbridge was er in het Bonifacius-Collegie +een heer gekomen, die vroeger, gelijk in het vervolg <span class="pageNum" id="pb167">[<a href="#pb167">167</a>]</span>bleek, student aan de andere hoogeschool van Camford was geweest, welke hij wegens +onaangenaamheden met het bestuur had moeten verlaten. Deze heer, Horace Bloundell +geheeten, behoorde tot de oude Suffolksche familie Bloundell-Bloundell, – van Bloundell-Bloundell +Hall in Bloundell-Bloundellshire, zooals de jonge snaken plachten te spotten; en zeker +was het uit hoofde van die afkomst en omdat Dr. Donne, de directeur van het Bonifacius-Collegie, +uit Suffolk geboortig en wellicht met dat geslacht verwant was, dat mijnheer Horace +Bloundell in het Bonifacius-Collegie was opgenomen, na door St. George en twee andere +Collegiën te zijn afgewezen. De familie Bloundell had eene rijke predikantsplaats +te begeven, die mijnheer Horace gaarne hebben wilde; en daar hij bij een regiment +dragonders stond toen zijn derde broeder, voor wien de plaats aanvankelijk bestemd +was, ziek werd en stierf, besloot hij dadelijk de karmozijnen broek en de zwarte shako +te verruilen tegen den zwarten rok en de witte das van een Engelschen dominé. De kleine +ongelukjes te Camford brachten eenige stoornis in mijnheer Bloundell’s plannen; maar +ofschoon de gewezen dragonder aldus op ééne plaats de nederlaag leed, liet hij zich +niet ontmoedigen en trachtte hij elders de overwinning te behalen. +</p> +<p>In den loop van Pen’s tweede studiejaar legde majoor Pendennis een kort bezoek bij +zijn neef af, die hem met verscheidene zijner academie vrienden in kennis bracht, +zooals met den innemenden en beleefden Lord Plinlimmon, den ronden en openhartigen +Magnus Charters, den slimmen en geestigen Harland, den rijmoedigen Ringwood, die in +de debatteerclub Prins Rupert werd genoemd uithoofde van zijne politieke gevoelens +en de koelbloedigheid waarmee hij bokken schoot; met Broadbent, bijgenaamd Barebones +Broadbent wegens zijne republikeinsche begrippen (hij behoorde tot eene afgescheiden +familie te Bristol en was in het debat een echte Boanerges); en eindelijk met mijnheer +Bloundell-Bloundell, die dadelijk zijne plaats onder de voornaamste jongelui aan de +academie had ingenomen. +</p> +<p>Ofschoon majoor Pendennis Harland’s Grieksche aanhalingen niet verstond, noch bijzonder +ingenomen was met Broadbent’s dikke schoenen en onzindelijke handen, was hij echter +wel in zijn schik met den vriendenkring, die zich rondom zijn neef geschaard had, +en gaf hij zijne goedkeuring over al die jongelui te kennen, behalve over dien éénen, +die zich het grootste gezag aanmatigde en het meest wilde toonen, dat hij een man +van de wereld was. +</p> +<p>Terwijl de majoor den morgen na de partij op Pen’s kamer met dezen laatste zat te +ontbijten, gaf hij zijn gevoelen over die jongelui te kennen, waarmee hij zeer ingenomen +was. Hij had hen op sommige zijner geschiedenissen onthaald, die, ofschoon niet zeer +versch meer te Londen (waar de menschen op het gebied van anekdotes altijd naar iets +nieuws hunkeren), echter te Oxbridge geheel nieuw waren, en die de jongelieden met +die oprechte belangstelling, dat levendig genoegen, dat luidruchtig gelach, of dien +diepen eerbied aanhoorden, die in Londen zoo zeldzaam zijn en voor den verteller van +beroep zoo streelend moeten wezen. Slechts een paar keeren onder het verhalen van +die anekdotes droeg mijnheer Bloundell’s gelaat een minachtenden trek, of verried +het door zijne uitdrukking, dat hij met die geschiedenissen reeds bekend was. Eens +zelfs had hij de vermetelheid de waarheid der bijzonderheden van eene anekdote, die +majoor Pendennis verhaalde, in twijfel te <span class="pageNum" id="pb168">[<a href="#pb168">168</a>]</span>trekken, en gaf hij zijne eigene lezing van die gebeurtenis, die hij zeker wist, dat +de juiste was, want hij had het in de club openlijk door dien en dien en dien anderen, +die er zelf bij waren geweest, hooren verhalen. De studenten staarden hun kameraad, +die den majoor durfde tegenspreken, met verwondering aan. Weinigen waren in staat +de melancholische gratie en wellevendheid te waardeeren, waarmee majoor Pendennis +dadelijk met mijnheer Bloundell’s lezing der anekdote instemde en hem bedankte voor +de terechtwijzing. Zij zetten nog grooter oogen in hunne volgende bijeenkomst op, +toen Bloundell met minachting over den ouden Pen sprak en zeide, dat iedereen hem +kende als een klaplooper op Gaunt House, een vervelenden ouden kerel, in één woord +een ouden kwast. +</p> +<p>Van zijn kant hield majoor Pendennis geen zier van mijnheer Bloundell. Deze soort +van sympathie is onder mannen en vrouwen doorgaans wederkeerig, en indien een belangstellend +vriend mij vertelt, dat die en die kwaad van mij gesproken heeft, kan ik bijna zeker +zijn, dat ik van mijn kant ook een hekel aan hem heb. Wij houden al of niet van elkander, +op dezelfde wijze als de menschen al of niet van den geur van sommige bloemen, of +van zekere gerechten, wijnen of boeken houden. Wij kunnen niet zeggen waarom. – maar +in het algemeen zal niets ter wereld ons dezen of genen doen liefhebben, en even zeker +als wij een hekel aan hem hebben, zal hij een hekel hebben aan ons. +</p> +<p>De majoor zeide dus: „Pen, mijn beste jongen, uw diner liep <i lang="fr">à merveille</i> af; gij hebt de <i lang="fr">honneurs</i> met tact waargenomen; gij hebt zeer goed voorgesneden; het doet mij genoegen, dat +gij het voorsnijden geleerd hebt; meestal wordt dit tegenwoordig in de voorname huizen +aan het buffet gedaan, maar het is nog altijd een punt van belang en kan u onder den +middelstand van dienst zijn. Lord Plinlimmon is een heel aardig jonkman, het evenbeeld +van zijne lieve moeder (die ik nog als Lady Aquila Brownbill gekend heb); en die republikeinsche +denkbeelden zullen bij Lord Magnus wel uitslijten. Zij staan een jong patriciër bij +zijne intrede in het leven niet slecht, ofschoon niets zoo stuitend is onder menschen +van onzen stand. Die Broadbent schijnt welbespraakt te zijn en veel gelezen te hebben. +Uw vriend Foker is altijd onderhoudend. Maar die kennis van u, die mijnheer Bloundell, +schijnt mij in alle opzichten iemand toe, waarmee gij niet moest omgaan.” +</p> +<p>„Hoe is het mogelijk, oom!” riep Pen lachend uit. „Bloundell – Bloundell is de gevierdste +man van de gansche academie. Wij verkozen hem de eerste week van zijne komst tot lid +van de Barmeciden-club en hielden daarvoor nog wel eene buitengewone vergadering. +Hij is van voorname familie – de Bloundell’s van Suffolk, die van Blondel, den getrouwen +minnezanger van Richard Leeuwenhart, afstammen: zij voeren eene harp in hun wapen +en het devies: „<i>O Mong Roy</i>.”” +</p> +<p>„Men kan een heel mooi wapen voeren en toch een ploert zijn, beste jongen,” zeide +de majoor, terwijl hij zijn ei schilde. „Let maar op mijne woorden; die man is een +ploert, een gemeene vent. Ik wil wedden, dat hij zijn regiment, een heel goed regiment +(want een achtenswaardiger man dan mijn vriend Lord Martingale heeft nooit in den +zadel gezeten), niet met eere verlaten heeft. Die mijnheer Bloundell draagt in zijn +voorkomen de onmiskenbare getuigenis van gemeene taal en gemeene levensmanieren. Hij +loopt in dobbelhuizen en biljartholen – hij is thuis in clubs van den derden rang +– dat kan ik hem aanzien; ik <span class="pageNum" id="pb169">[<a href="#pb169">169</a>]</span>zie het aan zijne houding. In die soort van zaken heb ik mij nooit vergist. Hebt ge +wel opgelet, wat overdaad van ringen en andere sieraden hij draagt? Zoo ooit op iemands +gezicht het woord Schurk heeft te lezen gestaan, dan is het op het zijne. Neem mijne +woorden maar ter harte en laat hem links liggen. En laten wij nu maar over iets anders +spreken. Het diner was <i>een beetje</i> te fijn, maar ik heb er niet tegen, dat gij eenige extra <i lang="fr">frais</i> maakt, als gij vrienden ontvangt. Natuurlijk geeft gij niet dikwijls diners, en gij +doet dat zeker alleen aan degenen, die het uw belang is te <i>fêteeren</i>. De côteletten waren uitmuntend en de <i>soufflé</i> was bijzonder licht en smakelijk. Die derde flesch champagne was niet noodig geweest; +maar gij hebt een goed inkomen, en zoolang gij het niet overschrijdt zal ik u niet +beknorren, beste jongen.” +</p> +<p>Arme Pen! uw achtenswaardige oom vermoedde weinig hoe dikwijls er van die diners waren, +daar de onbedachtzame jonge Amphitryon gaarne zijne gulheid en zijne ervaring in tafelzaken +toonde. Er is geen kunst, waarin jongelui zich zoo gaarne als kenners voordoen, en +echter is er geene, die eene zoo langdurige studie vereischt, die zoo moeielijk is +te leeren, die zoo ontoegankelijk en boven de middelen is van vele beklagenswaardige +menschen! Kennis van wijnen en fijne schotels beschouwen de jongelui als het kenmerk +van den <i lang="fr">roué</i>, den man van de wereld. Ik zie hen wel gaarne een glas wijn tegen het licht houden, +alsof zij er heel wat van wisten, en over de verdiensten van een ragoût praten – arme +jongens! Eerst als zij grijs worden zien zij, dat zij niets van de wetenschap verstaan, +en dan fluistert hun geweten hun misschien in, dat die wetenschap de moeite haast +niet waard is, en dat een schapebout, in tevredenheid genoten, tegen eene vorstelijke +tafel kan opwegen. Maar de kleine Pen beschouwde het, in zijne rol van groot heer, +als eene noodzakelijkheid, dat hij een kenner en gever van diners moest zijn. Wij +hebben dan ook hierboven gesproken van de groote achting, die de kok van zijn Collegie +hem toedroeg, en zullen spoedig in de gelegenheid komen om het te betreuren, dat die +brave man zulk een blind vertrouwen in hem gesteld had. In het derde jaar van Pens +verblijf te Oxbridge was zijne trap volstrekt niet versperd door schotels en dessertbenoodigdheden, +of knechts, die gerechten binnenbrachten, of jongens die de flesschen champagne glacé +opentrokken. Scharen van geheel andere bezoekers met stuursche of neerslachtige gezichten +klommen die trap op en af, en vielen den beklagenswaardigen knaap aan, als hij uit +zijn schuilhoek te voorschijn kwam. +</p> +<p>De raad van zijn oom had ook geen invloed en bewoog Pen niet om den omgang met den +weinig aanbevelenswaardigen heer Bloundell af te breken. Wat de jongelui in hunne +kameraden bewonderen en wat aan Pen een groot gedeelte van zijn eigen aanzien en populariteit +verschaft had, is eene wezenlijke of vermeende kennis van de wereld. Een man, die +de wereld gezien heeft, of er met een gewichtig voorkomen van spreken kan, een <i lang="fr">roué</i> of een Lovelace, die zijne avonturen kan vertellen, is zeker eene schare bewonderaars +te vinden onder de jongelui. Het is verdrietig dit te moeten zeggen, maar het is de +waarheid. Wij koesteren eerbied voor die soort van dapperheid. Sinds onze schooljaren +hebben wij er bewondering voor leeren koesteren. Zijn er onder de honderden Engelsche +knapen, die hunne opleiding aan onze groote scholen en collegiën ontvangen hebben, +onder elke honderd slechts vijf, <span class="pageNum" id="pb170">[<a href="#pb170">170</a>]</span>die niet zouden moeten bekennen, dat zij op zekeren tijd huns levens <i>Don Juan</i> gelezen en mooi gevonden hebben? Hoe vreeselijk breidt het kwaad zich niet uit. Dat +denkbeeld behoorde den man, die de pen voert, te doen sidderen van vrees, om er onwaarheid, +onreinheid, ongerechten toorn, of onverdienden lof uit te doen vloeien. +</p> +<p>Een enkel schurftig schaap van dezen aard is toereikend om eene gansche kudde aan +te steken, en de professoren van het Bonifacius-Collegie begonnen te bemerken, dat +spoedig na mijnheer Bloundell’s aankomst te Oxbridge de fatsoenlijkheid van het Collegie +verminderde en de jongelui onhandelbaar en bijna gemeen begonnen te worden. De voorname +jongelui van het naburige Collegie van St. George, die Pen goed mochten lijden en +met hem omgingen, lieten zich door Bloundell’s oppervlakkige deftigheid en zijne nagemaakte +voorname manieren niet om den tuin leiden. Broadbent noemde hem Kapitein Macheath +en zeide, dat hij lang genoeg zou leven om opgehangen te worden. Foker wilde met karakteristieke +omzichtigheid, gedurende den korten tijd, dien hij nog met Macheath aan de academie +doorbracht, niets ten nadeele van den Kapitein zeggen, doch gaf aan Pen een wenk, +dat hij beter zou doen Bloundell bij het whisten tot maat dan tot tegenpartij te nemen +en dat hij bij het écarté liever vóór dan tegen hem moest wedden. „Ge weet wel, dat +hij beter speelt dan gij,” merkte die slimme jonge heer aan; „hij speelt bijzonder +goed, die Kapitein, dat doet hij; – en als ik u was, Pen, zou ik niet te hoog tegen +hem wedden. Ik geloof ook niet, dat de Kapitein te dik in het geld zit.” Doch verder +dan deze duistere zinspelingen en algemeene opmerkingen wilde de voorzichtige Foker +zich niet uitlaten. +</p> +<p>Zijn raad zou echter toch niet méér gebaat hebben bij een eigenzinnig jongmensch, +dan gewoonlijk met goeden raad het geval is bij een knaap, die zich voorgenomen heeft +zijn eigen zin te volgen. Pen was met eene onverzadelijke zucht naar vermaak bezield +en wierp er zich, wanneer de gelegenheid bestond, met eene gretigheid op, die voor +zijn vurigen aard en zijne jeugdige gezondheid getuigde. Pleizier hebben noemde hij +„in de wereld rondzien,” en daarbij haalde hij welbekende regels uit Terentius, Horatius +en Shakespeare aan, om te bewijzen dat men alles moest doen wat een man betaamt. Hij +was goed op weg om binnen weinige jaren geheel op en een <i lang="fr">roué</i> te zijn, als hij op den tegenwoordigen voet voortging. +</p> +<p>Op zekeren avond was er op een avondpartijtje in het Collegie, dat Pen en Macheath +bijwoonden, een bedaard spelletje <i lang="fr">vingt-et-un</i> gespeeld, eene veel aangenamer uitspanning voor studenten van het tweede en derde +jaar, dan die rumoerige gewoonte om liedjes te zingen, die de <i>proctors</i> naar de kamers lokt, en die ook vervelend is geworden, omdat ieder student al wat +hij weet reeds honderden malen gezongen heeft. Toen de gasten hunne baretten hadden +genomen en zouden heengaan, na weinig verloren of gewonnen te hebben, nam Bloundell +als voor de grap een groen wijnglas van de tafel, aan welke men gesoupeerd had, een +glas, dat voor een „afzakkertje” bestemd was geweest, maar waarin hij nog iets veel +verderfelijkers deed, namelijk een paar dobbelsteenen, die mijnheer uit zijn vestzak +haalde. Hij gaf aan het glas een bevalligen zwaai, die getuigde, dat zijne hand geoefend +was in het werpen van de dobbelsteenen, riep daarbij „onder de zeven,” liet de ivoren +blokjes zacht over de tafel rollen, schoof ze weer met eene lichte handbeweging in +<span class="pageNum" id="pb171">[<a href="#pb171">171</a>]</span>het glas, en herhaalde dit alles twee- of driemalen. De anderen zagen dit aan, en +natuurlijk ook Pen, die tot nog toe nooit de dobbelsteenen gehanteerd had dan voor +een vervelend spelletje triktrak thuis. +</p> +<p>Mijnheer Bloundell, die eene vrij goede stem bezat, begon het koor uit de opera <i lang="fr">Robert le Diable</i> op te dreunen, die toen zeer in de mode was, en aan dat koor namen vele der studenten +deel, inzonderheid Pen, die zeer vroolijk was, daar hij met het <i lang="fr">vingt-et-un</i> heel wat kleingeld gewonnen had, – en een oogenblik later waren de meeste gasten, +in plaats van naar huis te gaan, rondom de tafel gezeten en met dobbelen bezig, waarbij +het groene glas van hand tot hand ging, totdat Pen het eindelijk in stukken brak, +na zesmaal de hoogste oogen geworpen te hebben. +</p> +<p>Van dien avond af dompelde Pen zich tot over de ooren in de genoegens van het hazardspel, +met al het vuur, waarmee hij gewoon was elk nieuw vermaak na te jagen. Men kan evengoed +’s morgens als na het diner of souper dobbelen. Bloundell kwam na het ontbijt op Pen’s +kamer, en het was verbazend hoe snel de tijd omvloog wanneer zij de dobbelsteenen +lieten rollen. Zij maakten er aardige partijtjes met gesloten deuren, die geen opzien +baarden, en Bloundell vond een beker uit, die van binnen met vilt bekleed was, zoodat +de dobbelsteenen geen gedruis maakten, – wat hen had kunnen verraden en de scherphoorende +onderwijzers naar de kamers lokken. Eens waren Bloundell, Ringwood en Pen bijna betrapt +door mijnheer Buck, die, toen hij over het vierkante voorplein ging, uit Pen’s open +venster de woorden „twee tegen één op den eersten worp” meende te hooren; maar toen +de onderwijzer op Arthur’s kamer kwam, vond hij de drie jongelui met hun neus over +drie Homerus’en gebogen. Pen zeide, dat hij het de beide anderen trachtte in te stampen, +en vroeg met een uitgestreken gezicht aan mijnheer Buck, in welken staat de rivier +Scamander tegenwoordig verkeerde en of zij al dan niet bevaarbaar was. +</p> +<p>Arthur Pendennis verdiende bij die samenkomsten met mijnheer Bloundell niet veel geld, +noch leerde hij veel goeds, behalve den slag van te wedden bij het hazardspel, wat +hij ook uit boeken had kunnen leeren. +</p> +<p>De Kapitein bezat nog andere talenten, waarmee hij Pen van dienst was. Zijne verhalen +maakten een diepen en noodlottigen indruk op Arthur, die nooit moe werd naar Bloundell’s +geschiedenissen van veroveringen in zijne garnizoensplaatsen en heldendaden ten platten +lande te luisteren. Hij was te Parijs geweest en kende eene menigte verhalen betrekkelijk +het Palais Royal, het Salon en Frascati. Hij was op zekeren avond naar het Salon geweest, +na gedineerd te hebben in het <span lang="fr">Café de Paris</span>, „waar wij allemaal een verduivelden tik hadden aangekregen; en toen ik den volgenden +morgen op mijne kamer wakker werd, vond ik twaalf duizend franken onder mijn hoofdkussen +en honderd negen en veertig napoleons in een mijner laarzen. Was dat geen aardig fortuintje, +hé?” vroeg de Kapitein. Pen’s oogen schitterden van geestdrift bij dit verhaal. Hij +zag tegen den man op, die zóóveel geld kon winnen, en zuchtte onder de bekentenis, +dat hij er geheel mee uit den nood geholpen zou zijn. De Kapitein lachte en schonk +hem nog een glaasje maraskijn. „Ik zou u nog heel wat wonderlijker geschiedenissen +kunnen vertellen,” en dat had de Kapitein ook inderdaad wel kunnen doen, zonder eenig +ander behulp dan die der fictie, met welk deel der dichterlijke begaafdheid de natuur +hem ruimschoots voorzien had. +<span class="pageNum" id="pb172">[<a href="#pb172">172</a>]</span></p> +<p>Hij lachte Pen, uit over diens verliefdheid op jufvrouw Fotheringay, toen hij van +Arthur iets er van vernam, zooals vrij spoedig gebeurde, want Pen was, gelijk wij +gezegd hebben, geneigd om die geschiedenis aan zijne vertrouwde vrienden te verhalen, +en hij en zij waren tamelijk trotsch op het gebeurde. Maar Bloundell benam Pen alle +verwaandheid in dit opzicht, niet door de dwaasheid van deze verliefdheid van den +knaap voor eene onbeschaafde vrouw, die veel ouder was dan hij, in het licht te stellen, +maar door hem te wijzen op de ongerijmdheid van zijn voornemen, om dien hartstocht +op eene wettige wijze te bevredigen. „Hadt gij <i>haar</i> willen trouwen!” riep hij uit: „gij hadt evengoed – kunnen trouwen,” en daarbij noemde +hij eene der meest beruchte tooneeldames. „Er was geen aasje fatsoen aan haar.” Hij +kende twintig mannen, die openlijk als hare aanbidders bekend stonden; hij noemde +hunne namen en de sommen, die elk hunner aan haar verkwist had. Ik ken geen soort +van laster, vreeselijker of algemeener dan deze wijze om vrouwen van haar goeden naam +te berooven, geene mannen, die gewetenloozer en gevaarlijker zijn dan degenen, die +er zich lichtvaardig van bedienen, en geen lafaards, verachtelijker dan de lieden, +die deze lasteringen uitvinden. +</p> +<p>Is het al of niet een ongeluk, dat iemand, die zelf een openhartig karakter bezit +en, gelijk onze vriend, gewoon is bij alle voorkomende gelegenheden de waarheid ronduit +te zeggen, zijn leven begint met alles te gelooven wat men hem vertelt? Zou het voor +een jongmensch beter wezen, minder goed van vertrouwen en dus minder argelooste zijn? +Het vereischt geen geringe mate van menschenkennis, om gewaar te worden, dat iemand, +die er geen bijzondere redenen toe heeft, u leugens vertelt. Ik weet niet of het maar +niet het beste is, een tijdlang gedupeerd te worden. Hoe het zij, onze brave Pen bezat +van nature eene lichtgeloovigheid, die hem alles voor goede munt deed aannemen wat +men hem vertelde, zoodat hij al de verdichtsels van den Kapitein geloofde, alsof het +onbetwistbare historische feiten waren. +</p> +<p>Bloundell’s mededeelingen omtrent jufvrouw Fotheringay verwekten dus groote smart +en schaamte bij Pen. Was hij vroeger reeds beschaamd geweest over zijne verliefde +bui, wat moesten thans wel zijne gevoelens zijn, nu het voorwerp van zulk eene reine +vereering, ja aanbidding, slechts eene verachtelijke bedriegster bleek te zijn, eene +bedriegster, door iedereen behalve hem doorgrond! Het kwam bij Pen niet op, aan de +zaak te twijfelen, noch te onderzoeken of de beweringen van een man gelijk zijn nieuwen +vriend, die nooit van eenige vrouw iets goeds zeide, een schijn van waarheid hadden. +</p> +<p>Gedurende eene der Paaschvacantiën, toen Pen aan zijne moeder en zijn oom bericht +had, dat hij, in plaats van naar buiten te komen, te Oxbridge zou blijven doorstudeeren, +liet hij zich echter overhalen met zijn vriend Bloundell een kort uitstapje naar Londen +te doen. Zij namen hun intrek in een hotel in Covent Garden, waar Bloundell „thuis +was,” zooals hij het noemde, en genoten de genoegens der stad met den ijver, dien +men van jonge studenten gewoon is. Bloundell was nog altijd lid van eene militaire +club, waar hij Pen een paar malen meenam om te dineeren (de jongelui reden daar met +eene <i>cab</i> naar toe, uit vrees van majoor Pendennis op zijne wandeling door Pall Mall te ontmoeten), +en hier werd Pen voorgesteld aan een aantal heeren met sporen en knevels, waarmee +hij ’s morgens <i lang="en">pale ale</i> dronk en ’s avonds de <span class="pageNum" id="pb173">[<a href="#pb173">173</a>]</span>stad doorslenterde. Hij zag op die wijze heel wat van de wereld en liep niet veel +gevaar om zijn voogd in de schouwburgen en op de concerten te ontmoeten, die deze +luidruchtige jonge losbollen bezochten. Op zekeren avond waren zij echter zeer dicht +in elkanders nabijheid, want Pen, die in eene loge in het Museum-Theater zat, was +alleen door een houten beschot van den majoor gescheiden, die zich met Lord Steyne +in de loge van dien geachten edelman bevond. Jufvrouw Fotheringay pronkte in al den +glans van haar roem. Zij had opgang gemaakt, of, met andere woorden, zij had bijna +een jaar lang zeer volle zalen gehad; zij had de provinciën met den meest gunstigen +uitslag bereisd, was te Londen teruggekomen, om daar met eenigszins getaanden luister +te schitteren, en speelde nu „met steeds klimmenden bijval, enz.” en „tot roem van +het goede oude Britsche drama,” zooals de affiches zeiden, voor zalen, waarin nog +plaats genoeg was voor iedereen, die haar wilde zien. +</p> +<p>Het was de eerste maal dat Pen haar zag, sedert dien gedenkwaardigen dag toen zij +te Chatteries gescheiden waren. Het jaar te voren, toen zij te Londen zoo grooten +roem inoogstte en de dagbladen hare schoonheid ophemelden, had Pen een voorwendsel +weten te vinden om onder den studietijd naar de hoofdstad te gaan, waar hij dadelijk +naar den schouwburg vloog, om zijne oude geliefde te zien. Hij riep zich de oude genegenheid +eerder in het geheugen dan dat hij die hernieuwde. Hij herinnerde zich met welke gespannen +verwachting hij te Chatteries de rol van den acteur bespiedde, die vóór Ophelia of +Mevrouw Haller optrad. Toen die acteur nu bij deze gelegenheid optrad, gevoelde Pen +eene soort van zwakke trilling; toen de zaal van toejuichingen begon te daveren en +Ophelia met hare oude buiging en diepe nijging optrad, ondervond Pen eene lichte aandoening, +maar hij bloosde sterk toen hij haar aanzag en dacht onwillekeurig, dat alle aanwezigen +naar hem keken. Hij hoorde haar nauwelijks gedurende de eerste helft van het stuk, +en dacht met zooveel ergernis aan de vernedering, waaraan zij hem had blootgesteld, +dat hij zich begon in te beelden, dat hij jaloersch was en haar nog liefhad. Maar +die zinsbegoocheling duurde niet lang. Hij liep naar de zijdeur van het tooneel om +haar zoo mogelijk te zien; doch dit mislukte. Zij ging wel met eene gezellin rakelings +langs hem heen, maar hij kende haar niet en zij van hare zijde herkende hem evenmin. +Den volgenden avond kwam hij laat en bleef hij bedaard zitten om het nastuk te zien; +en den derden en laatsten avond van zijn verblijf te Londen – wel, toen zou Taglioni +in de opera dansen – Taglioni! en dan werd er <i>Don Giovanni</i> gegeven, dien hij boven alles bewonderde. Derhalve ging mijnheer Pen <i>Don Giovanni</i> en Taglioni zien. +</p> +<p>Ditmaal was de illusie ten haren opzichte geheel voorbij. Zij was niet minder bevallig, +maar toch, om welke reden dan ook, dezelfde niet meer. Het licht, dat vroeger uit +hare oogen straalde, was verdwenen, of Pen werd er niet langer door verblind. Hare +volle stem klonk als vanouds, maar deed Pen’s hart niet als vroeger trillen. Het kwam +hem voor, dat hij het Iersch accent er tusschen door hoorde en dat de toon nu grof +en valsch was. Het ergerde hem, dat hij weer denzelfden nadruk op dezelfde woorden +hoorde, alleen een weinigje luider; en meer nog, dat hij die in het oog loopende navolging +ooit voor genie had kunnen aanzien, – dat het van buiten geleerde snikken en zuchten +hem van aandoening had doen wegsmelten. Hij had een gevoel alsof het in een ander +leven was geweest, ja alsof het een ander mensch <span class="pageNum" id="pb174">[<a href="#pb174">174</a>]</span>was, die haar zoo dolzinnig lief had gehad. Hij was beschaamd en diep vernederd en +gevoelde zich als het ware verlaten. Ach, arme Pen, de dwaling is soms beter dan de +waarheid, een schoone droom beter dan een treurig ontwaken! +</p> +<p>De vrienden hadden dien avond een luidruchtig souper en mijnheer had den volgenden +morgen haarpijn, waarmee hij naar Oxbridge terugkeerde, na al zijne comptante penningen +verteerd te hebben. +</p> +<p>Daar dit verhaal uit Pen’s eigen aanteekeningen getrokken is, zoodat de lezer zeker +kan zijn, dat het woord voor woord waarheid bevat, maar Pen zelf zich nooit een duidelijk +denkbeeld heeft kunnen vormen van de wijze, waarop hij eigenlijk zijn geld doorbracht +en zich in aanhoudend grootere financieele moeielijkheden gewikkeld had gedurende +zijn heilloos verblijf aan de hoogeschool van Oxbridge, zoo is het mij natuurlijk +onmogelijk zijne ongelegenheden nauwkeuriger te schetsen dan door het algemeen overzicht +van zijne levenswijze, hetwelk wij in de vorige bladzijden gegeven hebben. Hij spreekt +niet al te bitter over de afzetterijen van de winkeliers in de academiestad, noch +van die te Londen, die hij in den aanvang zijner academische loopbaan met zijne klandizie +vereerde. Zelfs Finch de geldschieter, met wien Bloundell hem in kennis bracht en +hij meer dan eens zaken had, waarbij de jonge schavuit zijne handteekening op gezegeld +papier zette, behandelde Pen, volgens diens eigen bekentenis, met inschikkelijkheid +en zette hem nooit meer dan honderd percent af. De oude kok van het Collegie, die +hem eene vurige bewondering toedroeg, maakte eene afzonderlijke rekening voor hem +op, wilde hem tot het laatste oogenblik diners blijven leveren en zou hem tot zijn +laatsten ademtocht niet gemaand hebben. Arthur Pendennis had eene vriendelijkheid +en openhartigheid over zich, welke de meeste menschen innam, die met hem in aanraking +kwamen, en die hem, terwijl hij daardoor aan den eenen kant gemakkelijker ten prooi +viel aan schurken, aan den anderen kant meer welwillendheid dan hij verdiende van +den kant van brave menschen verwierf. Het was onmogelijk aan zijne goedhartigheid +weerstand te bieden of, in zijne berispelijkste oogenblikken, niet te hopen, dat hij +voor den algeheelen ondergang bewaard zou blijven. +</p> +<p>Toen hij nog in den vollen roes der academievermaken verkeerde, zou hij de vroolijkste +partij verlaten hebben, om een zieken vriend gezelschap te gaan houden. In de behandeling +zijner bekenden maakte hij nooit onderscheid tusschen aanzienlijken en geringen, hoewel +de smaak van den rampzaligen knaap, welke naar het weelderige overhelde, hem de voorkeur +aan voornaam gezelschap deed geven; hij was maar al te bereidvaardig om eene guinje +met een behoeftig vriend te deelen, en als hij geld had, bezat hij een onweerstaanbaren +lust om te betalen, hetgeen hij zijn gansche leven door niet heeft kunnen afleeren. +</p> +<p>In zijn derde studiejaar begonnen de schuldeischers op eene afgrijselijke manier rondom +hem samen te scholen en was er eene vergadering voor zijne deur, die de leeraars vertoornde +en menig stouter hart dan het zijne in de schoenen zou hebben doen zinken. Met sommige +dier heeren disputeerde hij; anderen snauwde hij af (volgens den raad van mijnheer +Bloundell, die doctor mocht heeten in die wetenschap, ofschoon hij het in geene andere +werd) en bij enkelen bakte hij zoete broodjes. Men zegt, dat toen de kleine Mary Frodsham, +de dochter van een armen vergulder en lijstenmaker, dien mijnheer Pen wel had willen +begunstigen <span class="pageNum" id="pb175">[<a href="#pb175">175</a>]</span>en die een aantal mooie lijsten voor zijne kostbare prenten had vervaardigd, met een +hartbrekend verhaal tot hem kwam, dat haar vader ziek lag aan de koorts en zijn boel +bij executie verkocht zou worden, – dat Pendennis toen in eene vlaag van berouw wegijlde, +zijn groot horloge en elk kleinood – met uitzondering van twee oude gouden hemdsknoopjes, +die aan zijn vader behoord hadden – verpandde en zich met het ontvangen bedrag naar +Frodsham’s winkel spoedde, waar hij den armen ambachtsman, met tranen in de oogen +en met de diepste wroeging en nederigheid, om vergiffenis smeekte. +</p> +<p>Wij houden u dit niet voor, jonge heeren, als een bewijs van Pen’s deugd, maar veeleer +van zijne zwakheid. Het zou veel deugdzamer geweest zijn, als hij in het geheel geen +prenten had gekocht. Hij was nog altijd het geld schuldig voor de snuisterijen, die +hij verpand of verkocht had om Frodsham’s rekening te voldoen, en zijne moeder moest +zich op de pijnlijkste wijze bekrimpen om de nota van den juwelier te betalen, zoodat +bij slot van rekening zij het was, die voor de onverantwoordelijke loszinnigheid en +dwaasheden van den jonkman boeten moest. Wij stellen u Pen niet voor als een held +of tot voorbeeld, maar alleen als een knaap, die, bij duizend ijdelheden en zwakheden, +nog eenige edele opwellingen overgehouden heeft en niet geheel en al een schelm is. +</p> +<p>Wij hebben vermeld, dat het eene ergernis voor den onderwijzer Buck was, dat Pen’s +uitspattingen bekend werden. Om de wijze, waarop hij aan de academie was gekomen, +de vrienden, waarmee hij omging, en de aanbevelingen van doctor Portman en den majoor, +had Buck een tijdlang gedacht, dat zijn leerling een schatrijk personage was, zoodat +hij zich zelfs eenigszins verwonderd had, dat Pen zoo eenvoudig leefde. Eens toen +hij naar eene receptie ten hove te Londen gegaan was, om een adres van zijner majesteits +getrouwe hoogeschool van Oxbridge over te brengen, had Buck den majoor Pendennis op +het paleis van St. James in gesprek gezien met twee ridders van den Kouseband, en +de verbijsterde geleerde zag hem na de receptie in het rijtuig van een hunner wegrijden. +Zoodra hij te Oxbridge terugkwam, vroeg hij Pen op een glas wijn, stelde hem meer +dan ooit vrij van het bijwonen van kerkdienst en lessen, en hield zich volkomen verzekerd, +dat Pen een zeer vermogend jongmensch was. +</p> +<p>Hij stond dus als van den donder getroffen toen hij de waarheid vernam en Pen zelf +hem de noodlottige bekentenis deed. Pen’s academieschulden waren aanzienlijk, en met +de Londensche schulden behoefde de onderwijzer zich niet in te laten, gelijk Pen er +hem natuurlijk ook niet van inlichtte. Wie is er, die, door zijne vrienden aangespoord +om te zeggen wat hij schuldig is, <i>alles</i> vertelt? De onderwijzer vernam genoeg om nu te weten, dat Pen arm was, dat hij een +ruim, ja bijna rijk jaargeld had doorgebracht, en zulk een weelderigen oogst van schulden +rondom zich had laten opgroeien, dat het bijna bovenmenschelijke krachten zou vorderen +om die af te maaien, want er is geen plant, die sneller opwast dan deze, wanneer zij +eenmaal wortel heeft geschoten. +</p> +<p>Misschien omdat zijne moeder zoo teeder was en goed, schrikte Pen terug voor de gedachte, +dat zij zijne zonden zou vernemen. „Ik kan het haar niet bekennen,” verklaarde hij +aan zijn onderwijzer in zijne radeloosheid en zielesmart; „ik heb haar gemeen behandeld, +mijnheer.” Hij had diep berouw; hij wenschte de gelegenheid te hebben om alles <span class="pageNum" id="pb176">[<a href="#pb176">176</a>]</span>te boven te komen, en hij vroeg zich af, waarom zijn oom er zoo op aangedrongen had, +dat hij met groote lui zou omgaan, en in welk opzicht zijne voorname kennissen hem +van voordeel waren geweest? +</p> +<p>Zij, van hun kant, ontweken Pen niet, maar hij dacht het, en hield zich dus gedurende +den laatsten tijd van zijn verblijf aan de academie op een afstand. Hij was somber +als een doodshoofd op de partijen, die hij ook zooveel mogelijk ontweek, zoodat zijne +jonge vrienden ophielden hem te vragen. Iedereen wist, dat Pendennis op het punt stond +van te „sjeezen.” Die Bloundell, die niemand kon betalen en na die cursussen genoodzaakt +was te vertrekken, had hem in het verderf gestort, zeiden de studenten. Men kon Pen’s +melancholische gestalte met eene gedeukte oude baret en een gescheurden tabbaard over +de pleinen van de academie zien sluipen, en de man, die nog pas een jaar te voren +de trots van de hoogeschool was, tegen wien de jonge studenten met eerbied opzagen, +was nu het onderwerp der gesprekken op de partijtjes der groenen, die met verwondering +en vreeze van hem gewaagden. +</p> +<p>Eindelijk kwamen de examens. Menig jonkman, te gelijk met Pen aangekomen, met wiens +zwaar bespijkerde schoenen Pen den draak gestoken, of wiens gezicht of kleeding hij +bespottelijk gemaakt had, – menig student, dien hij in de collegiezaal met smaad bejegend +of door zijne welsprekendheid in de debatteerclub overschaduwd had, menig student +uit zijn eigen kring van bekenden, die niet de helft van zijn aanleg, maar wat meer +werkzaamheid of bestendigheid bezat, kwam er met grooten lof, of althans draaglijk +door. Maar waar op de examenlijst stond de prachtlievende Pen, de geestige en kwasterige +Pen, de dichterlijke en welsprekende Pen? Ach, waar was Pen, de lieveling en de eenige +roem der weduwe te vinden? Wij verbergen ons hoofd en maken een einde aan dit hoofdstuk. +De lijsten werden openbaar gemaakt, en als een loopend vuurtje vloog de ontzettende +mare de academie door, dat Pendennis van het Bonifacius-Collegie gedropen was. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch21" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch21.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">EEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">De vlucht na de nederlaag.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Ieder, die slechts de minste kennis van de wapen- en geslachtkunde bezit, weet ongetwijfeld, +dat de adellijke familie, waartoe Helena Pendennis, zooals wij gezien hebben, behoorde, +als helmteeken een nest vol kleine pelikaantjes voert, de bebloede borst van een groote +wijfjespelikaan pikkende, die de kleine schelmpjes overvloedig voorziet van het voedsel, +waarmee de heraldieke legende zegt, dat zij groot gebracht worden. Het is zeer waarschijnlijk, +dat de wijfjes-pelikanen gaarne zoo bloeden onder de egoïstische bekjes harer jongen, +en zeker is het, dat dit het geval met de vrouwen is. De pijn der zelfopoffering moet +met een soort van genoegen gepaard gaan, waarvan wij mannen geen begrippen hebben, +en ik geloof werkelijk, dat sommige vrouwen bij voorkeur aldus lijden. Zij houden +er van, zich op te offeren ten behoeve van het voorwerp, dat haar instinct haar leert +lief te hebben. Of het voor een verkwistend echtgenoot, een losbandig zoon, een lieve +schavuit van een broer zij, – hoe bereidvaardig is haar hart om zijne dierbaarste +schatten uit te storten ten voordeele van den geliefde; en <span class="pageNum" id="pb177">[<a href="#pb177">177</a>]</span>wat zijn wij van onzen kant bereidvaardig, om die lieve schepseltjes eene ruime mate +van die weelde te verschaffen! Er is bijna geen man, die dit leest, die niet op deze +wijze genoegen heeft verschaft aan zijne vrouwelijke betrekkingen; die haar niet onthaald +heeft op het genot van hem vergiffenis te mogen schenken. Het kan haar niet schelen +hoe zij zelve leven; maar als de verloren zoon terugkomt, richten zij een feestmaal +aan en slachten het gemeste kalf voor hem; en bij den allereersten schijn, dat de +zondaar weerkeert, maken die lieve engelen haar onthaal gereed, en gaan de Barmhartigheid +en de Vergevensgezindheid hem met een glimlach te gemoet. Ik hoop, dat dit ons allen +steeds weervaren moge! moesten wij ons alleen op de Gerechtigheid verlaten, dan sta +de hemel ons bij! +</p> +<p>Gedurende den laatsten tijd van Pen’s verblijf aan de academie was de genegenheid +van zijn oom ten zijnen opzichte aanmerkelijk toegenomen. De majoor was trotsch op +Arthur, die een fieren geest, beste manieren, een goed voorkomen en de houding van +een volmaakt gentleman bezat. Het deed den Londenschen ouden vrijer goed, Pen te zien +omgaan met de jonge patriciërs der hoogeschool. Majoor Pendennis, die nooit vrienden +noodigde en wiens schrielheid tot een spreekwoord was geworden onder sommige snaken +in de club, die hem de vele uitnoodigingen, welke hij ontving, benijdden en zijne +armoede niet in aanmerking verkozen te nemen, gaf met genoegen aan zijn neef en de +jonge lords allerprettigste dinertjes op zijne eigene kamers en onthaalde hen op goeden +wijn en zijne beste <i lang="fr">bon mots</i> en vertellingen, waarvan verscheidene te veel verliezen zouden als wij ze hier herhaalden; +want de majoor bezat een ongeëvenaard talent om duidelijk en onderhoudend te vertellen, +terwijl echter de herhaling van sommige zijner geschiedenissen niemand tot heil zou +strekken. De majoor vleide de ouders door middel van de kinderen, en zich zelven als +het ware door hun gezelschap. Hij deed meer dan eens een uitstapje naar Oxbridge, +waar de jongelui er vermaak in vonden den ouden heer te onthalen en zij partijtjes, +dejeuners en fêtes gaven, gedeeltelijk om eene grap met hem te hebben en gedeeltelijk +om hem eer te bewijzen. Hij vergastte hen op zijne verhalen, werd weer jeugdig en +uitgelaten in het gezelschap der jeugdige lords, ging Pen bij eene groote vergadering +der debatteerclub hooren, schreeuwde en applaudisseerde, stampte met zijn rotting +in koor met de studenten en stond verstomd over de welsprekendheid en het vuur van +den knaap. Hij hield zijn neef voor een jongen Pitt. Hij droeg Pen eene bijna vaderlijke +genegenheid toe, schreef hem brieven met schertsende raadgevingen en nieuwtjes uit +Londen, snoefde op Arthur in zijne clubs en haalde hem gaarne in zijne gesprekken +aan. Voor den drommel, zeide hij, die jongelui groeien de ouwen boven het hoofd; de +aankomende jongens, de jonge Lord Plinlimmon, een vriend van mijn neef, de jonge Lord +Magnus Charters, een kameraad van dien guit, enz., zouden meer figuur in de wereld +maken dan hunne vaders ooit gedaan hadden. Hij vroeg verlof om Arthur op eene groote +partij op Gaunt House mee te brengen, waar hij hem met onbeschrijfelijke zelfvoldoening +met de zusters der bovengenoemde jonge edellieden zag dansen, en hij gaf zich zooveel +moeite voor den knaap uitnoodigingen in sommige voorname huizen te bekomen, alsof +hij eene mama ware geweest, die eene dochter uit te huwelijken had, en niet een oud +gepensioneerd officier met eene pruik. Overal zwetste hij op de groote <span class="pageNum" id="pb178">[<a href="#pb178">178</a>]</span>talenten en de verbazende redenaarsgaven van zijn neef, en op het schitterend examen, +dat hij zou afleggen. Lord Runnymede zou hem op zijne ambassade meenemen, of de hertog +van Wellington zou hem voor een zijner plaatsjes tot parlementslid doen verkiezen; +dit schreef hij onophoudelijk aan Helena, die van haar kant maar al te gewillig was +om alles te gelooven wat men ten gunste van haar zoon geliefde te zeggen. +</p> +<p>En al die fierheid, al die genegenheid van oom en moeder had Pen door zijne verwenschte +kwistzucht en luiheid door het slijk gesleept. Ik had niet in Pen’s plaats willen +zijn, toen hij nadacht over hetgeen hij gedaan had. Terwijl hij had liggen slapen, +had de schildpad den prijs in den wedloop behaald. Eene loopbaan, die schitterend +had kunnen zijn, had hij reeds in den eersten aanvang bedorven. Onedelmoedig had hij +de hand in de beurs eener milde moeder gestoken en haar bescheiden spaarpenning op +laaghartige en roekelooze wijze verspild. O, het was eene lafhartige hand, die een +zoo teeder schepseltje kon mishandelen en uitplunderen! En mogen wij, indien Pen gevoel +had van het onrecht, dat hij jegens anderen had bedreven, niet vooronderstellen, dat +een jong heer, met zooveel ijdelheid als hij, nog scherper de schande gevoelde, waarmede +hij zich zelven beladen had? Wij kunnen ons verzekerd houden, dat geene wroeging folterender, +geen gekerm hartbrekender is dan wanneer gekwetste eigenliefde er de oorzaak van is. +Evenals Joe Miller’s vriend, die bij het examen den hoogsten graad behaald had, uit +zijne loge in den schouwburg tegen het publiek boog, omdat hij toevallig te gelijker +tijd met den koning binnenkwam, zoo hield ook Arthur Pendennis, met eene geenszins +even streelende verwaandheid, zich overtuigd, dat gansch Engeland zou opmerken, dat +zijn naam niet op de lijst der gepromoveerden voorkwam, en den mond vol zou hebben +van zijn tegenspoed. Hoe kon hij zijn verontwaardigden onderwijzer, zijne talrijke +schuldeischers, zijn oppasser en de beddenopmaakster, de studenten uit zijne eigene +en uit jongere studiejaren, waarover hij den baas had gespeeld, of die hij bespot +had, voortaan weer onder de oogen komen? Hij snelde naar zijne kamer, sloot zich daar +op en wierp een brief aan zijn onderwijzer op het papier, vol van betuigingen van +dank en achting, berouw en wanhoop, waarbij hij verzocht, dat zijn naam van de registers +zou geschrapt worden, en den wensch en de verwachting te kennen gaf, dat de dood spoedig +een einde zou maken aan het lijden van den geschandvlekten Arthur Pendennis. +</p> +<p>Toen sloop hij weg, ternauwernood wetende waar hij heenging; maar werktuiglijk sloeg +hij de stille straatjes achter de collegiegebouwen in, kwam zoo buiten het gebied +der academie, volgde de oevers der Camisis, die nu stil was, maar anders zoo levendig +kon zijn door menigen roeiwedstrijd en scharen van juichende studenten, en wandelde +altijd maar voort, tot hij zich eenige mijlen van Oxbridge bevond, of liever daar +gevonden werd door een paar kennissen, die de stad verlieten. +</p> +<p>Terwijl Pen een heuvel beklom, waarbij een Januari-motregen hem in het gelaat sloeg +en zijn gehavende tabbaard achter hem wapperde – want hij had zijne academische kleedij +sedert dien morgen niet afgelegd – kwam een reiswagen langs den weg aanrollen, met +een bediende op den bok, terwijl een jong heer binnen in, of liever half uit het portier, +eene sigaar lag te rooken en met luider stemme den postiljon tot spoed aanspoorde. +Het was niemand anders dan mijnheer Spavin, onze jeugdige kennis uit Baymouth, die +zijn graad gehaald had en nu <span class="pageNum" id="pb179">[<a href="#pb179">179</a>]</span>met postpaarden in triomf naar huis reed. Spavin kreeg de gestalte in het oog, die +met de gebaren van een waanzinnige tegen den heuvel opklauterde, en herkende, terwijl +het rijtuig voorbijstoof, het bleeke en verwrongen gezicht van Pen. +</p> +<p>„Halt!” brulde mijnheer Spavin den postiljon toe, die de paarden in hunne dolle vaart +stuitte en het rijtuig ongeveer vijftig ellen voor Pen deed stilhouden. Deze hoorde +nu zijn eigen naam roepen en zag het bovenlijf van mijnheer Spavin, die hem met driftige +gebaren tot zich wenkte, uit het venster van het rijtuig te voorschijn komen. +</p> +<p>Pen stond stil, bedacht zich, schudde daarop met drift het hoofd en wees vooruit, +alsof hij verlangde, dat de postiljon zou voortrijden. Hij sprak geen woord, maar +hij moet er heel wanhopig hebben uitgezien, want na hem een oogenblik met sprakelooze +ontzetting te hebben aangestaard, sprong Spavin uit het rijtuig, liep met uitgestrekte +hand naar Pen, greep die van onzen vriend en riep uit: „Zeg eens, ouwe jongen, waar +gaat ge naar toe, en wat is er aan het handje?” +</p> +<p>„Ik ga waar ik naar toe behoor te gaan,” antwoordde Pen met een vloek. +</p> +<p>„Maar <i>dat</i> is de weg niet,” hernam Spavin met een glimlach. „Die loopt naar Fenbury. Kom aan, +Pen, laat uwe hersens niet op hol gaan, omdat ge gedropen zijt. Wanneer men er maar +wat aan gewoon is, trekt men het zich niet meer aan. <i>Ik</i> ben driemaal gedropen, ouwe jongen, – en na den eersten keer kon het me niet meer +schelen. Het doet me echter pleizier, dat het nu uit is. De volgende maal zal het +u meevallen.” +</p> +<p>Pen zag zijn vroegeren bekende aan, die gedropen was, die gesjeesd was, die pas na +herhaalde mislukte pogingen behoorlijk had leeren lezen en schrijven en die, ondanks +al deze ongunstige omstandigheden, tot de eer van een academischen graad was gekomen. +„Deze man,” dacht hij, „is er dóórgekomen, en <i>ik</i> ben gedropen!” Het was bijna te veel, om te doorstaan. +</p> +<p>„Vaarwel, Spavin,” hernam hij; „het doet mij genoegen, dat gij er door zijt. Laat +ik u niet ophouden; ik heb haast – ik ga van avond nog naar Londen.” +</p> +<p>„Gekheid,” zeide mijnheer Spavin. „Dat is de weg naar Londen niet, ik zeg u nog eens, +dat hij naar Fenbury loopt.” +</p> +<p>„Ik wou juist omkeeren,” hervatte Pen. +</p> +<p>„Al de diligences zijn vol met studenten, die naar Londen gaan,” zeide Spavin. Pen +scheen te schrikken. „Voor een bankje van tien pond zoudt ge geen plaats krijgen. +Kom maar mede in mijn rijtuig; ik zal u te Mudford afzetten, waar ge misschien nog +eene plaats in de diligence naar Fenbury zult vinden. Ik zal u een hoed en eene jas +leenen; ik heb er eene menigte bij mij. Kom aan; er in gesprongen, ouwe jongen! Vooruit, +postiljon!” en zoo zat Pen een oogenblik later in Spavin’s wagen en reed met dien +heer naar <i>de Ram</i> te Mudford, vijftien mijlen van Oxbridge, waar de diligence van Fenbury van paarden +verwisselde en Pen eene plaats naar Londen machtig werd. +</p> +<p>Den volgenden dag heerschte er eene vreeselijke opschudding in het Bonifacius-Collegie +te Oxbridge, want tot schrik van Pen’s onderwijzer en leveranciers was het gerucht +in omloop gekomen, dat hij, uit wanhoop, omdat hij zijn graad niet verkregen had, +zich van kant had gemaakt; men had althans drie mijlen ver op den weg van Fenbury, +in de <span class="pageNum" id="pb180">[<a href="#pb180">180</a>]</span>nabijheid van een molenvliet, eene afgedragen baret met zijn nog nauwelijks leesbaren +naam er in en een wapen met zijn helmteeken, een adelaar, die in eene nu uitgedoofde +zon staarde, gevonden, en vier en twintig uren lang geloofde men, dat Pen in den vliet +gesprongen was, – tot er brieven van hem met het Londensche postmerk aankwamen. +</p> +<p>De diligence kwam op het stille uur van vijven des morgens te Londen aan. Pen haastte +zich naar zijn gewoon logement in Convent Garden, waar de altijd wakkere portier hem +binnenliet en eene slaapkamer aanwees. Pen zag den man scherp aan, en was heimelijk +nieuwsgierig of de laarzenpoetser óók zou weten, dat hij gedropen was. In bed kon +hij den slaap niet vatten. Hij lag daar tot het aanbreken van het troebele Londensche +daglicht te woelen, sprong toen wanhopig op en ging naar de woning van zijn oom in +Bury Street, waar de meid, die de trappen schrobde, hem achterdochtig aankeek, daar +hij ongeschoren was en zijn linnen van den vorigen dag nog droeg. Hij verbeeldde zich, +dat zij ook al van zijn tegenspoed wist. +</p> +<p>„Goeden hemel! Meneer Arthur, is er een ongeluk gebeurd?” vroeg Morgan de kamerdienaar, +die juist de zorgvuldig geborstelde kleederen en glimmende laarzen aan de deur van +zijn meesters slaapkamer gebracht had en nu met de pruik van den majoor naar binnen +ging. +</p> +<p>„Ik moet oom spreken,” riep Pen met eene holle stem en liet zich op een stoel nedervallen. +</p> +<p>Morgan deinsde met een verschrikten en verwonderden blik voor het bleeke en wanhopige +gezicht van den jongeling terug en verdween in de kamer van zijn meester. +</p> +<p>„Zoo? Het examen afgeloopen? Eerste op de lijst, bovenaan in alle vakken, hè?” vroeg +de oude heer. „Ik kom dadelijk,” en daarop verdween het hoofd. +</p> +<p>„Zij weten nog niet wat er gebeurd is,” kermde Pen; „wat zullen zij wel zeggen als +zij alles weten?” +</p> +<p>Pen had met den rug naar het venster in dat twijfelachtige licht gestaan, waarmee +Bury Street zich op een mistigen Januarimorgen bedeeld ziet, zoodat zijn oom de uitdrukking +van zijn gelaat en den somberen en wanhopigen blik, die zelfs Morgan in het oog was +gevallen, niet had kunnen zien. Toen de majoor netjes en deftig uit zijne kleedkamer +te voorschijn kwam, voorafgegaan door zoete geuren uit den winkel van Delcroix, waar +hij de reukwerken voor zijne pruik en zijn zakdoek kocht, reikte hij Pen de hand en +wilde hem juist met zijne opgeruimde stem toespreken, toen hij eindelijk het gelaat +van den jongeling opmerkte en, diens hand latende vallen, uitriep: „Goede god, Pen! +wat is er gaande?” +</p> +<p>„Gij zult het aan het ontbijt in de courant zien, oom,” antwoordde Pen. +</p> +<p>„<i>Wat</i> zien?” +</p> +<p>„Dat mijn naam er niet in staat, oom.” +</p> +<p>„Wel, voor den drommel, waarom <i>zou</i> die er in staan?” vroeg de majoor, nog niets van de zaak begrijpende. +</p> +<p>„Ik heb alles verloren, oom,” bracht Pen klagend uit; „mijne eer is verspeeld; ik +ben reddeloos verloren; ik kan niet meer naar Oxbridge terugkeeren.” +</p> +<p>„Uwe eer verspeeld!” schreeuwde de majoor. „In ’s duivels naam! gij wilt toch niet +zeggen, dat gij u als een lafaard gedragen hebt?” +</p> +<p>Pen lachte bitter. „Neen, oom, dàt niet,” sprak hij. „Ik ben niet <span class="pageNum" id="pb181">[<a href="#pb181">181</a>]</span>bang om doodgeschoten te worden; ik wenschte, dat iemand het maar wou doen. Ik heb +mijn graad niet gehaald. Ik heb er op het examen langs gekregen.” +</p> +<p>De majoor had wel eens gehoord van „er langs te krijgen,” doch maar zeer terloops +en oppervlak, zoodat hij zich ingebeeld had, dat dit eene ceremonie was, die lichamelijk +aan weerspannige studenten voltrokken werd. „Ik begrijp niet hoe gij mij na zulk eene +schande nog onder de oogen durft komen, mijnheer,” zeide hij, „en het verwondert mij, +hoe gij als gentleman er u aan onderworpen hebt.” +</p> +<p>„Ik heb er niets aan kunnen doen, oom. Mijn werk over de klassieken was vrij goed, +maar die verwenschte wiskunde, die ik altoos verwaarloosd heb, heeft het mij gedaan.” +</p> +<p>„En gebeurde dat – gebeurde dat in het publiek, mijnheer?” vroeg de majoor. +</p> +<p>„Wat?” +</p> +<p>„Toen gij er langs hebt gekregen?” hernam de voogd en zag zijn pupil met gespannen +verwachting aan. +</p> +<p>Pen ontdekte thans in welke dwaling zijn voogd verkeerde. De bok, dien de majoor geschoten +had, perste den armen jongen, in weerwil van zijne ellende, een flauwen glimlach af, +en deed het gesprek van den tragischen toon afdalen, waarop Pen voornemens was geweest +het voort te zetten. Hij legde zijn oom nu uit, dat hij zich voor zijn examen aangemeld +had, maar er niet doorgekomen was; waarop de majoor antwoordde, dat het, ofschoon +hij iets beters van zijn neef verwacht had, echter geen groot ongeluk was, en er ook, +zoover hij zien kon, geen schande in stak, zoodat Pen het maar opnieuw moest beproeven. +</p> +<p>„<i>Ik</i> weer naar Oxbridge gaan, na zulk eene vernedering!” dacht Pen, want hij gevoelde, +dat hij geen voet meer in die stad kon zetten, zoo hij haar ten minste niet kwam platbranden. +</p> +<p>Eerst toen hij zijn oom inlichtte omtrent zijne schulden, ontstak deze voorgoed in +verbazing en toorn en barstte hij in de hevigste verwijten tegen Pen los, waaraan +de jonkman, zoo goed mogelijk, zich onderwierp. Hij had besloten open kaart te spelen +en daarom had hij eene volledige, waarachtige lijst van al zijne rekeningen en schulden +te Oxbridge en te Londen opgemaakt. Zij bestonden uit verschillende posten, zooals: +</p> +<ul> +<li>Kleermaker te Londen. </li> +<li>Dito te Oxbridge. </li> +<li>Modewinkel, voor hemden en handschoenen. </li> +<li>Juwelier. </li> +<li>Kok van het Collegie. </li> +<li>Aan Crump, voor desserten. </li> +<li>Laarzenmaker. </li> +<li>Wijnkooper te Londen. </li> +<li>Dito te Oxbridge. </li> +<li>Rekening voor paarden. </li> +<li>Prentenverkooper. </li> +<li>Boeken. </li> +<li>Boekbinder. </li> +<li>Kapper en parfumerieën. </li> +<li>Logementrekening te Londen. </li> +<li>Diversen. </li> +</ul><p> +<span class="pageNum" id="pb182">[<a href="#pb182">182</a>]</span></p> +<p>Al deze posten kan de lezer naar goedvinden invullen. De ouders van vele studenten +hebben dergelijke rekeningen onder de oogen gehad. Die van mijnheer Pen beliepen bij +elkander de som van ongeveer zevenhonderd pond, en men kon berekenen, dat hij nog +het dubbele in gereed geld gedurende zijn verblijf te Oxbridge uitgegeven had. Die +som had hij doorgebracht, en welke waarde kon hij er voor toonen? +</p> +<p>„Gij behoeft iemand, die al in het slijk ligt, niet nog meer er door te halen, oom,” +voegde Pen den majoor op somberen toon toe. „Ik weet zeer goed hoe slecht en lui ik +geweest ben. Mijne moeder zou mij niet gaarne geschandvlekt zien, mijnheer,” ging +hij voort, terwijl zijne stem hem begaf, „en ik weet, dat zij deze rekeningen betalen +zal. Maar ik zal haar niet verder om geld vragen.” +</p> +<p>„Zooals gij goedvindt, mijnheer,” antwoordde de majoor. „Gij zijt meerderjarig en +ik wasch mijne handen van uwe zaken. Maar gij kunt zonder geld niet leven, en hebt, +zoover ik weet, geen middel om geld te verdienen, ofschoon gij uitmuntend de kunst +verstaat om het te verteren, en ik houd het er voor, dat gij zult voortgaan zooals +gij begonnen zijt, en dat gij uwe moeder zult ruïneeren eer wij vijf jaar verder zijn. +– Goedenmorgen! Het is mijn tijd om te gaan ontbijten. Ik zal u wegens mijne bezigheden +niet veel kunnen zien gedurende uw verblijf te Londen. Gij zult zeker uwe moeder bekend +maken met het nieuws, dat gij mij zoo even hebt meegedeeld?” +</p> +<p>En zijn hoed op het hoofd drukkende en eenigszins bevende, stapte majoor Pendennis +vóór zijn neef de kamer uit, om verdrietig zijn gewone hoekje in de club te gaan innemen. +Hij zag de lijsten der examens te Oxbridge in de morgenbladen en las de namen, ofschoon +hij van de zaak niet veel begrip had, met sombere aandacht na. In den loop van den +dag raadpleegde hij verscheidene oude heeren van zijne kennis in de clubs: Wenham, +een deken, en verscheidene ambtenaren. Hij vroeg hun gevoelen, toonde hun het bedrag +der schulden van zijn neef, die hij op den achterkant van een kaartje had genoteerd, +en vroeg hun wat daaraan te doen was, en of zij zulk een schuldbedrag niet monsterachtig +en ongehoord vonden? Wat was er aan te doen? Niets anders dan te betalen. Wenham en +de anderen deelden den majoor gevallen mee van jongelui, die tweemaal zooveel, vijfmaal +zooveel schulden hadden als Arthur, zonder middelen hoegenaamd om te betalen. Die +beraadslagingen, berekeningen en oordeelvellingen stelden den majoor wat gerust. <i>Hij</i> was het althans niet, die betalen moest. +</p> +<p>Doch hij dacht met bitterheid aan de vele plannen, die hij gesmeed had om een groot +man van zijn neef te maken, aan de opofferingen, die hij zich getroost had, en aan +de wijze, waarop hij te leur gesteld was geworden. En daarop schreef hij een brief +aan doctor Portman, waarbij hij hem de noodlottige gebeurtenissen meedeelde, die voorgevallen +waren, en den doctor verzocht er Helena op voor te bereiden. Want de stijve oude heer +hield zich in alle dingen aan de gewoonte, en oordeelde, dat het beter was iemand +op een slecht nieuws te doen „voorbereiden” door middel van een bode (die licht onhandig +of gevoelloos kan zijn), dan het eenvoudig met een briefje naar zijne bestemming te +zenden. De majoor dan schreef aan doctor Portman, en ging toen uit dineeren als een +der neerslachtigste mannen, welke dien middag te Londen aan een disch hebben aangezeten. +</p> +<p>Pen schreef ook zijn brief en slenterde het overige van den dag door <span class="pageNum" id="pb183">[<a href="#pb183">183</a>]</span>de straten van Londen rond, waar hij zich verbeeldde, dat iedereen hem aankeek en +tegen zijn buurman fluisterde: „Dat is Pendennis van Bonifacius, die gisteren gedropen +is.” Teederheid en zielswroeging spraken uit zijn brief aan zijne moeder; hij stortte +er de bitterste tranen over, en het berouw en de ontboezemingen brachten hem, in zekere +mate, tot rust. +</p> +<p>Hij zag een gezelschap luidruchtige jonge studenten van Oxbridge in de koffiekamer +van zijn logement, maar hij sloop weg en stapte de straat weer op. Hij zegt, dat hij +zich de prenten herinnert, die hij onder den regen in den winkel van Ackermann zag +hangen, en een boek, dat hij aan een stalletje nabij den Tempel las: des avonds ging +hij in het parterre van den schouwburg om jufvrouw Fotheringay te zien, maar hij kan +zich volstrekt niet meer voor den geest brengen in welk stuk het was. +</p> +<p>Den tweeden dag kwam er een vriendelijke brief van zijn repetitor, die vele ernstige +en toepasselijke opmerkingen bevatte over den tegenspoed, die hem weervaren was, maar +hem krachtig aanspoorde om zijn naam niet van de registers der hoogeschool te laten +schrappen, en integendeel alles in te spannen om een ongeluk uit te wisschen, hetwelk +ieder wist, dat alleen aan zijne achteloosheid toe te schrijven was, en dat hij, door +eene maand ijverig te werken, kon herstellen. Hij voegde er bij, dat hij Pen’s oppasser +gelast had eenige koffers met de kleederen van den jongen heer te pakken, die ook +behoorlijk aankwamen, met nieuwe afschriften van al de rekeningen van Pen er boven +in. +</p> +<p>Den derden dag kwam er een brief van huis, dien Pen op zijne slaapkamer las, met dat +gevolg, dat hij op de knieën neerzonk, met het hoofd in zijne beddelakens, en daar +uit den grond zijns harten bad en zich verootmoedigde. Vervolgens ging hij naar beneden, +ontbeet stevig, stapte de straat op en nam in de <i lang="en">Bull and Mouth</i> in Piccadilly eene plaats in de diligence, welke dien avond naar Chatteries vertrok. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch22" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch22.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWEE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">De terugkomst van den verloren zoon.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Een brief als die van den majoor joeg natuurlijk doctor Portman naar Fairoaks, en +hij spoedde er zich heen met die vlugheid, die een goedhartig mensch aan den dag legt +als hij eene onaangename tijding moet meedeelen. Hij wenschte dat zoo spoedig mogelijk +achter den rug te krijgen. Het doet hem leed, maar <i lang="fr">que voulez-vous?</i> de tand moet er uit en hij duwt u in den stoel neer, en het is verbazend met hoeveel +moed, met welk eene krachtige vuist hij er de tang aan zet. Misschien zou hij niet +volkomen dezelfde vlugheid of vaardigheid aan den dag leggen als het <i>zijn</i> tand was; maar kort en goed, het is voor u plicht den <i>uwen</i> te laten trekken. De doctor las dus den brief aan Myra en mevrouw Portman voor, vergezeld +van vele afkeurende ontboezemingen over den jongen schavuit, die zich al dieper en +dieper in het verderf stortte, stelde die dames in de gelegenheid om de tijding in +Clavering uit te bazuinen, hetgeen zij ook met hare gewone nauwkeurigheid en vlugheid +deden, en wandelde toen naar Fairoaks, om de weduwe op het nieuws voor te bereiden. +<span class="pageNum" id="pb184">[<a href="#pb184">184</a>]</span></p> +<p>Maar zij wist het al. Zij had Pen’s brief gelezen en het had haar in zekere mate verlicht. +Vele, vele maanden lang had haar een benauwend voorgevoel van iets kwaads, dat in +aantocht was, neergedrukt. Het ergste wist zij nu en haar lieveling was met een berouwhebbend +en verbrijzeld hart tot haar teruggekeerd. Wat had zij meer noodig? Al wat de dominé +wist aan te voeren (en zijne aanmerkingen werden hem ingegeven door zijn gezond verstand, +en waren door hare ouderwetschheid van nog meer gewicht) was niet in staat om bij +Helena eenige verontwaardiging of bijzondere verdrietelijkheden op te wekken, tenzij +misschien de vrees, dat de jonkman zich ongelukkig zou gevoelen. Wat was die graad, +waarom zooveel beweging gemaakt werd, en welk nut zou hij Pen doen? Waarom hadden +doctor Portman en zijn oom er zoo op aangedrongen om den jongen naar eene plaats te +zenden, waar hij zooveel verleiding te duchten had en zoo weinig goeds kon leeren? +Waarom lieten zij hem niet thuis bij zijne moeder? Wat zijne schulden betrof, die +moesten natuurlijk betaald worden, – zijne schulden! – kwam al het geld van zijn vader +hèm niet toe en had hij het recht niet om het te verteren? Op deze wijze weerlegde +de weduwe den eerzamen doctor en, zonderling! al de pijlen zijns toorns gleden machteloos +van haar zachtzinnigen boezem af. +</p> +<p>Een aangenaam bedrijf, sinds de oudste tijden bekend, waardoor broeders en zusters +hunne genegenheid jegens elkander aan den dag leggen en waarmee ook Pen en zijn zusje +Laura zich tamelijk druk in hunne kindsche dagen hadden bezig gehouden, was met de +wederzijdsche toestemming van beiden sedert eenigen tijd nagelaten. Toen mijnheer +Arthur, na in eenige maanden niet thuis geweest te zijn, van de academie terugkwam, +vond hij, in plaats van het dood eenvoudige meisje, dat hij achtergelaten had, eene +rijzige, slanke, bevallige jonkvrouw, wie hij zich niet verstouten kon den kus aan +te bieden, dien hij vroeger gewoon was geweest haar toe te dienen; eene jonkvrouw, +die hem ontving met eene gracieuse nijging, eene toegestoken hand en een sterken blos, +die hare wang juist op die plaats kleurde, waar de jonge Pen zijn kus placht aan te +brengen. +</p> +<p>Ik heb geen slag om vrouwelijk schoon te beschrijven, en, om de waarheid te zeggen, +geef ik er ook niet om, daar goedhartigheid en deugd, naar mijne overtuiging, veel +nuttiger voor eene jonge dame zijn loutere bekoorlijkheden van gelaat en gestalte. +Ik zal dus geene bepaalde schets van Laura Bell op zestienjarigen leeftijd trachten +te geven. Zij had toen reeds hare tegenwoordige lengte van vijf voet vier duim bereikt, +zoodat zij door sommigen van haar eigen geslacht, die liever zien, dat eene vrouw +klein is, eene sliersperge en door anderen een boonenstaak genoemd werd; maar indien +zij een boonenstaak was, droeg die toch fraaie rozen, en staat het vast, dat vele +herders er gaarne rondom zouden gedanst hebben. Doorgaans zag zij er bleek uit, met +een zwak blosje op de wangen; doch zij werden in een oogenblik rood als de gelegenheid +het meebracht en bloosden nog heel lang na, want de rozen bleven, als de aandoening +reeds voorbij was, die de lieve bloempjes in het leven had geroepen. Wij hebben reeds +vroeger gezegd, dat hare oogen sinds hare vroegste jeugd zeer groot waren, en die +eigenaardigheid ook later behielden. Welwillende critici (altijd dames) zeiden, dat +zij met die oogen „werkte” en de heeren en dames, die in haar gezelschap waren, altijd +toelonkte; doch zij schitterden van <span class="pageNum" id="pb185">[<a href="#pb185">185</a>]</span>nature en konden het evenmin helpen, dat zij dit deden, als de eene ster het helpen +kan, dat zij helderder flikkert dan de andere. Het was zeker om dit schitteren te +temperen, dat mejufvrouw Laura’s oogen met een paar sluiers begiftigd waren in den +vorm van de langste en fijnst mogelijke zwarte wimpers, zoodat dezelfde menschen, +die zooveel aanmerking op die oogen hadden, van haar vertelden, dat zij, wanneer zij +de oogen sloot, dit deed om hare wimpers te laten zien. Ik moet dan ook bekennen, +dat het een lief gezicht moet geweest zijn haar te zien slapen. +</p> +<p>Hare kleur was bijna zoo blank als die van Lady Mantrap, en dat wel zonder behulp +van het poeier, waarvan die dame zich bedient. Haar neus moet ik aan de verbeeldingskracht +van den lezer overlaten. Indien haar mond misschien wat groot was (zooals jufvrouw +Piminy beweert, wier mond men zou meenen met een stuivertje te kunnen bedekken, als +men niet wist, dat er zulke geduchte brokken in konden), gaf iedereen toe, dat zij +een bekoorlijken lach had en daarbij twee rijen parelwitte tanden liet zien, terwijl +hare stem zoo zacht en liefelijk was, dat men muziek meende te hooren als men naar +haar luisterde. Daar zij gewoon is zeer lange kleedjes te dragen, zeggen de menschen +natuurlijk, dat hare voeten niet heel klein zijn; maar zij zijn misschien van de grootte, +die aan hare gestalte voegt, en al steekt mevrouw Pincher <i>haar</i> voet uit, dan volgt daaruit nog niet, dat alle andere dames de hare ook eeuwigdurend +op het tapijt moeten brengen. Met één woord, jufvrouw Laura Bell was op haar zestiende +jaar een heel lief jong meisje. Laten wij hopen, dat er zoo nog vele duizenden gevonden +worden in dit land, waar nog geen gebrek aan goedheid, zedigheid, reinheid en schoonheid +bestaat. +</p> +<p>Jufvrouw Laura nu was sedert den tijd toen zij zelfstandig begon te denken (en in +de twee laatste jaren had zij naar lichaam en geest eene buitengewone ontwikkeling +gekregen) maar half tevreden geweest over Pen’s gedrag en manieren. Zijne brieven +aan zijne moeder waren in den laatsten tijd zeer schaars en kort geworden. Tevergeefs +voerde de liefhebbende weduwe aan, hoe druk Arthur het had met studeeren en hoe gebonden +hij was. „Het is beter, dat hij een prijs verliest,” zeide Laura, „dan dat hij zijne +moeder vergeet; en bovendien, mama, kan ik niet zien, dat hij vele prijzen behaalt. +Waarom komt hij zijne vacantie niet bij u doorbrengen, in plaats van in de deftige +huizen zijner voorname vrienden? Er is daar niemand, die half zooveel van hem houdt +als – als gij.” „Als <i>ik</i> alleen, Laura?” zuchtte mevrouw Pendennis. Laura verklaarde onbewimpeld, dat <i>zij</i> geen zier om Pen gaf als hij zijne plichten jegens zijne moeder niet in acht nam; +en zij liet zich niet overtuigen door de argumenten, die Helena in hare teerhartigheid +opzocht, dat de knaap zijn weg in de wereld moest banen; dat zijn oom gaarne zag, +dat hij kennis maakte met personen, die hem in zijn verder leven van nut konden zijn; +dat mannen duizenden plichten en bezigheden moesten nakomen, waarvan de vrouwen geen +begrip hebben, en meer van dien aard. Misschien geloofde Helena even weinig aan die +redenen van verschooning als hare pleegdochter; maar zij trachtte te gelooven, dat +zij er aan geloofde, en troostte zich met hare moederlijke verblinding. Het is een +punt, waarover vermoedelijk menig man heeft nagedacht, dat wij, wat wij ook uitvoeren, +tamelijk zeker zijn van het hart eener vrouw, hetwelk wij eenmaal bezeten hebben, +en dat <span class="pageNum" id="pb186">[<a href="#pb186">186</a>]</span>die onvermoeide teederheid en vergevensgezindheid ons nooit verlaten. +</p> +<p>Al verder had er in Arthur’s gesprekken en manieren in den laatsten tijd eene vrijheid, +om niet te zeggen roekeloosheid geheerscht, die Laura had gekwetst en geërgerd. Wel +had hij haar nooit door ruwheid beleedigd, noch haar een enkel woord toegevoegd, dat +zij niet had moeten hooren; want mijnheer Pen was een gentleman en gedroeg zich van +nature, en ten gevolge van zijne opvoeding, wellevend jegens elke vrouw, van welken +stand ook; doch hij sprak lichtvaardig en oneerbiedig over de vrouwen in het algemeen +en was minder beleefd in zijne handelingen dan in zijne woorden, en achteloos in verschillende +opzichten en in kleinigheden. Het ergerde mejufvrouw Laura, dat hij zijne akelige +pijpen binnenshuis rookte, dat hij met zijne moeder niet naar de kerk wilde gaan, +dat hij niet met haar ging wandelen of bezoeken afleggen, en dat men hem met een roman +en in zijne kamerjapon geeuwende vond als de zachtzinnige weduwe van de vervulling +dier plichten terugkeerde. De held uit Laura’s kindsche dagen, over wien zij zoo ontelbaar +vele avonden had zitten praten met Helena (die eindelooze verhalen opdischte van de +deugden, de hartelijkheid en den moed, die de jongen aan den dag had gelegd toen hij +op school was), verschilde geheel en al van den jonkman, dien zij tegenwoordig kende, +die onbeschroomd en geestig, spotziek en tartend was, die den draak scheen te steken +met de eenvoudige bezigheden, vermaken of zelfs godsdienstige oefeningen der vrouwen, +bij welke hij zich nu bevond en die hij onder zulke gezochte voorwendsels verliet. +</p> +<p>Ook het gebeurde met jufvrouw Fotheringay wekte Laura’s ergernis en verontwaardiging +op, toen zij er van hoorde, eerst door eenige spottende aanmerkingen van majoor Pendennis +bij gelegenheid van een bezoek, dat hij op Fairoaks aflegde, en vervolgens door de +buren te Clavering, die haar op dat punt ruimschoots konden inlichten. Had een Pendennis +zich aan zulk eene vrouw willen wegwerpen! Moest de zoon van Helena dag op dag van +zijn eigen huis wegrijden, om voor eene actrice op de knieën te vallen en met haar +akeligen vader te zitten drinken! Kon een goed zoon zulk een man en zulk eene vrouw +in zijn huis willen brengen, en haar boven zijne moeder stellen! „Ik zou weggeloopen +zijn, mama; dat zou ik, al had ik barrevoets door de sneeuw moeten gaan!” zeide Laura. +</p> +<p>„En dus zoudt <i>gij</i> mij ook verlaten hebben?” zeide Helena, waarop Laura natuurlijk hare woorden introk, +en de beide vrouwen elkander in de armen snelden, met die drift, die aan beiden eigen +was, en die niet weinigen van hare kunne kenmerkt. Vanwaar, dat jufvrouw Laura zoo +verontwaardigd was over Arthur’s liefdesgeschiedenis? Misschien wist zij niet, dat, +zoo de mannen zich aan vrouwen wegwerpen, de vrouwen zich evenzeer wegwerpen aan mannen; +en dat men evenmin reden kan geven van de liefde als van eenige andere physieke voor- +of tegeningenomenheid. Misschien was zij ook verkeerd ingelicht door de menschen te +Clavering en de oude mevrouw Portman, die zeer verbitterd was op Pen, vooral sedert +zijn ongemanierd gedrag jegens den doctor en sedert de rampzalige jongeling sigaren +gerookt had onder kerktijd. En in de laatste plaats kan het zijn, dat zij jaloersch +was, maar dit is eene ondeugd, waartoe men zegt, dat de dames slechts zelden vervallen. +</p> +<p>Was zij boos op Pen, jegens zijne moeder bezielde haar een dergelijk gevoel niet. +Zij wijdde zich aan Helena met al de kracht harer jeugdige <span class="pageNum" id="pb187">[<a href="#pb187">187</a>]</span>genegenheid – eene genegenheid zooals vrouwen, wier hart nog vrij is, gewoon zijn +aan de vriendin, die haar het naast is, toe te dragen. Het was eene toewijding, het +was een hartstocht, het was eene mengeling van allerlei teerhartigheid en dwaasheid; +het was een regen van lief koozingen, zoete woordjes en vleierijen, welke koele geschiedschrijvers +met baarden niet mogen oververtellen. Wij mannen moeten op die instinctmatige uitingen +niet laag neerzien, al kunnen wij ze zelven niet gevoelen. Die vrouwen zijn voor ons +gemak en veraangenaming geschapen, mijne heeren, – evenals de andere mindere diersoorten. +</p> +<p>Doch nauwelijks had jufvrouw Laura vernomen, dat Pen rampspoedig en verdrietig was, +of al haar toorn verdween dadelijk en maakte plaats voor het teederste en onredelijkste +medelijden. Hij werd op eens weer de oude Pen voor haar, de ronde en hartelijke, de +edelaardige en teerhartige Pen. Dadelijk trok zij met Helena partij tegen doctor Portman, +toen deze het uitschreeuwde over Pen’s gruwelijke misdrijven, Schulden? Wat bedroegen +zijne schulden? Het was eene kleinigheid; op last van zijn oom was hij in een kring +gekomen, die kostbaar was, en natuurlijk moest hij op denzelfden voet leven als de +jonge heeren, met wie hij verkeerde. Schande, dat hij zijn graad niet gehaald had? +de arme jonen was ziek toen hij zich aan het examen onderwierp; hij kon juist door +die schulden, die hem drukten, niet aan de wiskunde en al die gekheid denken; zeker +waren ook wel eenige van die akelige onderwijzers en leeraren jaloersch op hem, en +hadden zij hunne eigene gunstelingen, die vóór moesten gaan. En zij was zeker, dat +ook nog wel <i>andere</i> menschen een hekel aan hem hadden, hardvochtig voor hem waren en hem niet goed behandelden. +In dier voege redeneerde dat jonge schepseltje, met gloeiende wangen, en oogen, die +van toorn schitterden, en daarop ging zij vaar Helena, wier hand zij greep en ten +aanschouwe van den doctor kuste, waarbij hare blikken hem trotseerden en schenen te +vragen, hoe hij een woord durfde inbrengen tegen den zoon van hare „moeder?” +</p> +<p>Toen de eerwaarde heer, niet weinig te leur gesteld en verbaasd over de onwrikbare +hardnekkigheid dier vrouwen, vertrokken was, herhaalde Laura hare omhelzingen en argumenten +met tiendubbele warmte jegens Helena, die gevoelde, dat er in de meeste dezer laatste +veel waars lag. Er moest eene samenzwering tegen Pen bestaan. Zij hield zich overtuigd, +dat hij een der examinatoren beleedigd had, die nu eene laaghartige wraak op hem had +genomen: niets was waarschijnlijker. Alles bij elkander genomen, deed de tijding van +Pen’s ongeluk deze beide dames zeer weinig aan. Pen, die te Londen van schaamte en +verdriet wegkromp en door wroeging gefolterd werd als hij aan de smart zijner moeder +dacht, zou zeer verbaasd hebben gestaan, indien hij gezien had hoe kalm zij den slag +verdroeg. Ja, slagen zijn aan vrouwen welkom, als zij meenen, dat deze de afgedwaalde +genegenheid weer zullen doen terugkeeren. Wees zeker, indien gij aan uwe geliefde +slechts eene korst brood hebt overgelaten, dat zij er niet onder zal wegkwijnen, maar +slechts een zeer klein stukje voor zich zelve zal nemen, als <i>gij</i> dan het overige maar in haar gezelschap wilt komen opeten. +</p> +<p>Zoodra de doctor weg was, zorgde Laura, dat er vuur in de kamers van mijnheer Arthur +aangelegd en zijn beddegoed gelucht werd, en daarmede was zij ongeveer op hetzelfde +oogenblik klaar toen Helena een allerteersten en allerhartelijksten brief aan Pen +voltooid had; waarop <span class="pageNum" id="pb188">[<a href="#pb188">188</a>]</span>het meisje, met een lieftallig lachje, hare mama bij de hand nam en naar die vertrekken +bracht, waar het vuur zoo vroolijk knetterde, en hier zetten de beide liefhebbende +schepseltjes zich op het bed en spraken, ik weet niet hoelang wel, over Pen. Laura +voegde een postscriptum bij Helena’s brief, waarin zij hem haar liefsten Pen noemde +en uitnoodigde om <i>dadelijk</i> (met twee van de aardigste streepjes onder dat woord) thuis te komen en een gelukkig +leventje bij zijne moeder en zijn toegenegen zusje Laura te leiden. +</p> +<p>In het holle van den nacht (nadat deze twee damen des avonds heel wat in den Bijbel +gelezen en, onder het gaan naar hare slaapkamer, nog eens even in Pens vertrekken +gekeken hadden) – in het holle van den nacht dan gebeurde het, dat Laura, die niet +zelden het kussen gebruikte, waarop de slaapmuts van den overleden Pendennis gerust +had, plotseling uitriep: „Zijt gij wakker, mama?” +</p> +<p>Helena schrikte en antwoordde: „Ja, ik <i>ben</i> wakker.” Ofschoon zij al dien tijd zoo stil als een muisje had gelegen, had zij inderdaad +nog geen oog toegedaan, maar naar het nachtlichtje op den schoorsteen liggen kijken, +en uur op uur aan Pen gedacht. +</p> +<p>Daarop begon mejufvrouw Laura (die evenzeer gehuicheld had en, in hare eigen gedachten +verzonken, zoo stil had gelegen als Helena’s speld met het haar van Pen en Laura, +op het met kant omzoomde witte speldenkussen op de kaptafel) een merkwaardig plan +aan mevrouw Pendennis uiteen te zetten, dat zij in hare bedrijvige hersentjes overlegd +had, en waardoor alle bezwaren voor Pen in één oogenblik en zonder den minsten last +voor iemand ter wereld zouden worden uit den weg geruimd. +</p> +<p>„Ge weet, mama,” zeide de jonge dame, „dat ik tien jaar bij u gewoond heb en dat gij +al dien tijd geen stuiver van mijn geld genomen, maar mij behandeld hebt, alsof ik +om Godswil werd onderhouden. Dit nu heeft mij erg zeer gedaan, want ik ben trotsch +en heb niet gaarne verplichting aan iemand. En daar het, als ik op kostschool was +gegaan – maar dat heb ik niet willen doen – mij ten minste vijftig pond ’s jaars zou +gekost hebben, is het duidelijk, dat ik u tienmaal vijftig pond schuldig ben, die +ik weet, dat gij voor mij in de bank te Chatteries geplaatst hebt, maar die mij in +het geheel niet toekomen. Nu zal ik morgen naar Chatteries gaan, om dien lieven ouden +mijnheer Rowdy met zijn kale hoofd te spreken en er hem om te vragen, – ik meen niet +om zijn hoofd, maar om die vijfhonderd pond. Hij zal er zeker nog wel tweehonderd +pond bij willen geven, die wij kunnen uitsparen en teruggeven; daarop zullen wij dat +geld aan Pen zenden, die er al zijne schulden mee kan betalen, zonder dat het iemand +deert, en dan zullen wij verder gelukkig met elkander leven.” +</p> +<p>Wij behoeven niet te herhalen wat Helena op die kleine redevoering antwoordde, daar +de repliek der weduwe bestond uit een aantal onsamenhangende uitroepen, omhelzingen +en andere betuigingen, die niets ter zake deden. Doch de beide vrouwen sliepen na +dat onderhoud rustig in, en toen het nachtlichtje knetterend uitging en de zon schitteren +boven de purperen heuvelen verrees en de vogels vroolijk begonnen te zingen en te +fluiten in de bladerlooze boomen en blinkende sparren van Fairoaks, ontwaakte Helena +ook, en toen zij een blik sloeg op het lieve gelaat van het meisje, dat naast haar +lag te slapen, met hare lippen tot een glimlach geopend, met blosjes op hare wangen, +terwijl haar boezem <span class="pageNum" id="pb189">[<a href="#pb189">189</a>]</span>in zachte golvingen rees en daalde alsof er blijde droomen over heenzweefden, toen +gevoelde Pen’s moeder zich zoo gelukkig en dankbaar, dat geene andere woorden het +konden uitdrukken dan die, welke vrome vrouwen naar den weldadigen Gever van liefde +en genade opzenden, tot wiens eere onophoudelijk een koor van dergelijke lofgezangen +uit alle oorden van den aardbol opstijgt. +</p> +<p>Ofschoon men Januari had en het vrij koud was, gevoelde mijnheer Pen zulk een oprecht +berouw en stond zijn plan om zuinig te zijn zoo vast, dat hij geen plaats binnen in +de diligence wilde nemen, maar achterop zat met zijn vriend den conducteur, die, zich +zijner vroegere mildheid herinnerende, hem een overvloed van winterjassen leende. +Misschien was de kou de oorzaak, dat zijne knieën knikten toen hij aan de portierswoning +afstapte, of wellicht was hij ontroerd bij de gedachte, dat hij het vriendelijke wezen +zou weerzien, welks liefde hij op zulk eene zelfzuchtige wijze vergolden had. De oude +Jan stond te wachten om zijn meesters bagage aan te nemen, maar vertoonde zich nu +in een bombazijnen jasje en droeg niet langer zijne bruine en blauwe livrei, „Ik ben +nu tuinier en stalknecht en woon in het portiershuisje,” zeide de waardige man toen +hij met een lachje en eene soort van kleur Pen verwelkomde; doch zoodra Pen den hoek +van het geboomte om was en uit de diligence niet meer gezien kon worden, kwam Helena +te voorschijn met een gelaat, dat van liefde en vergevensgezindheid straalde; want +vergeven is eene zaak, waaraan sommige vrouwen de voorkeur geven boven alles. +</p> +<p>Wij kunnen ons overtuigd houden, dat de weduwe, die zeker ander doelwit beoogde, geen +tijd verzuimd had met het edele, grootmoedige, schitterende aanbod van Laura aan Pen +te schrijven, waarbij zij haar brief verder opvulde met een stortvloed van zegeningen +over hare beide kinderen. Het was waarschijnlijk de kennis van die geldelijke verplichting, +die Pen zoo erg deed blozen bij het ontmoeten van Laura, die hem in het voorhuis opwachtte +en deze maal – deze maal alleen – de kleine overeenkomst verbrak, die wij hiervoren +gezegd hebben, dat in de laatste jaren tusschen haar en Arthur bestond; doch – wij +hebben in het tegenwoordige hoofdstuk al veel te veel van kussen gesproken. +</p> +<p>Dus kwam de verloren zoon weer thuis; men slachtte het gemeste kalf voor hem en het +werd hem zoo aangenaam gemaakt als twee eenvoudige vrouwen dat vermochten. In den +eersten tijd werden geene toespelingen gemaakt op het ongelukkige geval te Oxbridge, +noch vragen gedaan omtrent zijne verdere plannen. Doch Pen overlegde alles druk bij +zich zelven en op zijne eigen kamer, waar hij veel tijd in overdenking doorbracht. +</p> +<p>Weinige dagen na zijne thuiskomst reed hij met zijn paard naar Chatteries en keerde +hij boven op de diligence terug. Hij deelde daarop aan zijne moeder mede, dat hij +zijn paard had weggebracht om het te laten verkoopen, en toen dit geschied was overhandigde +hij haar den wissel voor het bedrag, hetgeen zij – en Pen misschien ook – als eene +daad van buitengewone deugd en zelfverloochening beschouwde, doch hetgeen Laura verklaarde +niet meer dan een staaltje van zijn plicht te zijn. +</p> +<p>Zelden sprak hij over de leening, die Laura had aangeboden en die de weduwe dan ook +slechts onder zekere voorwaarden aanvaard had; maar een paar malen zinspeelde hij +zeer verlegen en stotterend op die <span class="pageNum" id="pb190">[<a href="#pb190">190</a>]</span>welwillendheid en betuigde er zijn dank voor; maar blijkbaar kwetste het zijne ijdelheid, +dat hij aan de weeze verplichting had voor dien bijstand. Hij kwelde zijn geest om +middelen te vinden, om het haar te vergelden. +</p> +<p>Hij staakte het wijndrinken en bepaalde zich, hoewel op zeer matige schaal, tot whisky-grog. +Hij liet ook het rooken van sigaren na, maar wij moeten bekennen dat hij in de laatste +jaren evenveel, zoo niet meer, van pijpen en tabak hield, zoodat dit offer hem niet +zwaar viel. +</p> +<p>Na den eten, wanneer hij zich bij de dames in de gezelschapskamer voegde, dutte hij +veel, en het is ontegenzeglijk, dat hij zeer somber en melancholisch was. Hij keek +met veel belangstelling naar het voorbijrijden der diligence, kuierde geregeld naar +Clavering om de couranten te lezen, dineerde met iedereen, die zoo goed was hem te +noodigen (en het deed de weduwe genoegen, als hij op die eenzame plaats eenige afleiding +kon hebben), en speelde menig partijtje met kapitein Glanders. +</p> +<p>Hij ontweek doctor Portman, die op zijne beurt telkens zeer strenge blikken van onder +zijn breedgeranden hoed op Pen wierp, als zij elkander tegenkwamen. Hij ging echter +geregeld met zijne moeder ter kerk en las in hare plaats de dagelijksche gebeden voor +de huishouding. Die huishouding, altijd op een bescheiden voet ingericht, had nu nog +eene groote vermindering ondergaan; een paar meiden deden al het huiswerk en de zilveren +tafelstellen zagen in het geheel het daglicht niet meer. Jan trok des Zondags, als +hij ter kerk ging, zijne livrei aan, om zijn stand op te houden, maar dat was enkel +voor den vorm. Hij was tuinier en deed het buitenwerk, want zijn voorganger Upton +had zijn ambt nedergelegd en was vertrokken. Er was maar een klein vuurtje in de keuken +op Fairoaks, en Jan en de meiden dronken daar des avonds hun bier bij het licht van +ééne enkele kaars. Dit alles was het bedrijf van mijnheer Pen en die staat van zaken +kon niet bijdragen om zijne opgeruimdheid te vermeerderen. +</p> +<p>Een tijdlang zeide Pen, dat geene macht ter aarde hem zou bewegen naar Oxbridge terug +te keeren, nadat hij er zoo akelig vandaan was gekomen; doch op zekeren dag verklaarde +hem Laura met menig blosje, dat zij van oordeel was, dat hij, als eene soort van vergoeding, +eene soort van zelfbestraffing voor zijne – zijne luiheid, naar de academie behoorde +terug te keeren om zijn graad te halen, indien hij dien op die wijze bekomen kon; +en derhalve keerde mijnheer Pen daarheen terug. +</p> +<p>Een gedropen student is een ongelukkig voorwerp aan eene academie; hij behoort daar +tot geene bepaalde klasse van jongelui en niemand wil met hem te doen hebben. Pen +gevoelde, dat al de mooie veeren, die hij gedurende zijne jaren van luister verworven +had, hem ontvallen waren, en vertoonde zich dus zelden buiten zijn Collegie, want +hij ging ’s morgens geregeld naar de kapel der academie en sloot zich des avonds in +zijne kamer op, ver van het gedruis en de soupers der oud-studenten. Er zwierven geen +schuldeischers rondom zijne vertrekken, want zij waren allen betaald. Er werd ternauwernood +een enkel kaartje bij hem afgegeven. De studenten van zijn tijd hadden hun graad behaald +en waren vertrokken. Hij onderwierp zich aan zijn tweede examen en kwam er met het +meeste gemak door. Hij herkreeg een weinig rust, toen hij zijn graad als candidaat +behaald had. +<span class="pageNum" id="pb191">[<a href="#pb191">191</a>]</span></p> +<p>Op zijne terugreis van Oxbridge legde hij een bezoek bij zijn oom te Londen af; maar +de oude heer ontving hem zeer koel en reikte hem ternauwernood den wijsvinger. Toen +hij zich voor de tweede maal aanmeldde, zeide Morgan de kamerdienaar, dat mijnheer +niet thuis was. +</p> +<p>Pen keerde naar Fairoaks, zijne boeken, zijne ledigheid, zijne eenzaamheid en zijne +wanhoop terug. Hij begon verscheidene treurspelen te schrijven en vervaardigde een +aantal verzen, die een somberen geest ademden. Hij vormde allerlei plannen van studie +en liet die weer varen. Hij dacht er aan om dienst te nemen, om zich bij het Spaansche +legioen te laten inlijven, – om het een of ander beroep te kiezen. Hij ergerde zich +over zijne gevangenschap en verwenschte zijne luiheid, die er de oorzaak van was. +Helena zeide, dat hij het zich te veel aantrok, en zijne neerslachtigheid was haar +eene foltering. Zoodra zij het met hunne geldmiddelen konden schikken, zou hij eene +buitenlandsche reis doen – hij zou naar Londen gaan – hij zou van het vervelende gezelschap +van twee arme vrouwen bevrijd worden. En het was vervelend – dat leed geen tegenspraak. +De gewone zwaarmoedigheid der teerhartige weduwe scheen in eene nog somberder stemming +over te gaan; en Laura zag met angst, dat hare dierbare vriendin ieder jaar meer verkwijnde +en afviel terwijl hare bleeke wangen voortdurend holler werden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch23" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch23.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DRIE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Nieuwe gezichten.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Terwijl de bewoners van Fairoaks dit eentonige leven leidden ontwaakte het groote +huis op den heuvel, aan de overzijde van het riviertje de Brawl, uit den sluimer, +waarin het gedurende het leven van twee geslachten zijner eigenaren verzonken had +gelegen, en begon het ongewone teekenen van vernieuwde drukte te toonen. +</p> +<p>Juist omstreeks den tijd van Pen’s kleinen tegenspoed, toen hij zoo diep in rouw gedompeld +was, dat hij geen acht kon slaan op de lotgevallen van personen, waarin hij minder +belang stelde dan in Arthur Pendennis, verscheen er in de provinciale bladen een bericht, +dat althans in het graafschap, en in al de steden, dorpen, heerenhuizen, buitenplaatsen +en pastorieën, vele mijlen rondom Clavering, groot opzien baarde. Op de markt te Clavering, +op de kermis te Cackleby, bij de zittingen van het hof van assises te Chatteries, +op de weide van Gooseberry, wanneer het rijtuig van den landjonker het éénspanssjeesje +van den hulpprediker tegenkwam en beiden stilhielden om even een praatje te maken; +aan de deur der kerk van Tinckleton, terwijl de klok op den zonnigen morgen luidde +en de witte jurken en roode mantels in grooten getale over de groene weide aanstroomden +om den zondagsdienst bij te wonen, in honderd gezelschappen in den omtrek – overal, +kortom, had men er den mond vol van, dat Clavering Park op het punt stond van weer +bewoond te worden. +</p> +<p>Een vijftal jaren geleden had men uit advertentiën in de bladen van het graafschap +vernomen, dat jonkheer Francis Clavering, eenige zoon van den baronet Sir Francis +Clavering, van Clavering Park, in de kapel van het Britsche gezantschap te Florence +gehuwd was met Jemima <span class="pageNum" id="pb192">[<a href="#pb192">192</a>]</span>Augusta, dochter van den heer Samuel Snell te Calcutta en weduwe van den heer J. Amory. +Het praatje ging toenmaals in het graafschap, dat Clavering, die sedert vele jaren +geruïneerd was, eene niet onbemiddelde weduwe uit Indië had getrouwd. Sommige personen +uit het graafschap hadden het pasgehuwde paar gezien. De Kicklebury’s hadden hen op +hunne reis door Italië ontmoet. Clavering woonde toen in het paleis Poggi te Florence, +gaf partijen en leefde er goed van, maar keerde niet naar Engeland terug. Een volgend +jaar was de jonge Peregrine, van Cackleby, die in de groote vacantie eene reis deed, +met de Clavering’s in aanraking gekomen, die toen het kasteel Schinkenstein aan het +Mummelmeer bewoonden. Degenen, die er belang in stelden, hoorden nu en dan iets van +het waardige paar te Rome, te Lucca, te Nizza, op de bad- en speelplaatsen aan den +Rijn en in België, en geruchten, hen betreffende, woeien als het ware met buien naar +Clavering’s voorouderlijke woning over. +</p> +<p>Hunne laatste verblijfplaats was Parijs, waar zij met glans en op een grooten voet +schijnen geleefd te hebben, nadat de dood van den heer Snell te Calcutta aan zijne +dochter in Europa bekend was geworden. +</p> +<p>Van het vroegere leven van Sir Francis Clavering is weinig te zeggen, dat dien geachten +baronet tot eer zou verstrekt hebben. Die heer, de zoon van een vader, die in zijn +land niet durfde terugkomen en op een somber oud kasteel in de nabijheid van Brugge +woonde, had eene flauwe poging gedaan om het leven te beginnen als luitenant bij een +regiment Dragonders, maar was bijna dadelijk op weg blijven steken. Het bezoeken der +speeltafels bracht hem spoedig ten val, zoodat hij na een paar jaar dienst verplicht +was zijne officiersplaats te verkoopen, eenigen tijd in harer majesteits gevangenis +van Fleet Street doorbracht en toen naar Ostende overstak, om zijn vader, den jichtigen +balling, op te zoeken. In België, Frankrijk en Duitschland kon men vervolgens dezen +kalen en verongelukten verkwister eenige jaren lang zien rondsluipen in koffiehuizen +en badplaatsen, zijn geluk wagen in speelhuizen, dansen op bals in kosthuizen, en +aan wedrennen deel nemen, op de paarden van anderen. +</p> +<p>Het was in een kosthuis te Lausanne, dat Francis Clavering – zooals hij het noemde +– een gelukkigen <i>coup</i> deed en trouwde met de weduwe Amory, die eerst onlangs uit Calcutta was teruggekeerd. +Zijn vader stierf kort daarop, en ten gevolge van dat overlijden werd zijne vrouw +Lady Clavering. Mijnheer Snell van Calcutta was zoo opgetogen over dien titel, dat +hij het jaargeld zijner dochter verdubbelde en iets later bij zijn overlijden aan +haar en hare kinderen een fortuin naliet, dat, indien het door het gerucht niet vergroot +was, inderdaad schitterend mocht heeten. +</p> +<p>Vóór dien tijd hadden er omtrent de dame geruchten geloopen, die wel niet ongunstig +voor hare reputatie luidden, maar toch een onaangenamen indruk nalieten. De voornaamste +Engelschen in het buitenland ontweken hare kennismaking; hare manieren waren niet +van de fijnste, en zij was van eene jammerlijk lage en onbekende afkomst. De Indische +oudgasten, die men in grooten getale aantreft in elke stad op het vasteland waar Engelschen +komen, spraken met minachting van haar vader, den slecht befaamden procureur en indigo-smokkelaar, +en van haar eersten man Amory, die stuurman op den Oostindievaarder was geweest, waarmee +jufvrouw Snell naar haar vader te Calcutta terugkeerde. <span class="pageNum" id="pb193">[<a href="#pb193">193</a>]</span>Vader noch dochter verkeerden in de voorname wereld te Calcutta, en op het paleis +van den gouverneur-generaal had men nooit van hen gehoord. De oude Sir Jasper Rogers, +voormaals president van het gerechtshof te Calcutta, had eens tegen zijne vrouw gezegd, +dat hij eene rare historie van Lady Clavering’s eersten man zou kunnen vertellen; +maar tot groote spijt van Lady Rogers en van de jonge dames zijne dochters, had men +den ouden president nooit kunnen bewegen het geheim te verklappen. +</p> +<p>Iedereen verscheen echter gaarne op de partijen, die Lady Clavering gaf, toen zij +zich in het hotel Bouilli, in de Rue Grenelle te Parijs, vestigde en gedurende den +winter van 183– in de voorname wereld luisterrijk optrad. De Faubourg St. Germain +nam zich harer aan. Burggraaf Bagwig, onze hooggeschatte ambassadeur, behandelde haar +blijkbaar met achting. De prinsen van den bloede bezochten hare salons. De stijfste +en aanzienlijkste Engelsche dames, die zich in de hoofdstad van Frankrijk ophielden, +wilden haar wel kennen en hielden hare eer op, zooals de onbesproken Lady Elderbury, +de stugge Lady Rockminster en de eerbiedwaardige gravin van Southdown, menschen, in +één woord, die wegens hunne strengheid bekend waren en wier deugd iedereen in de oogen +schitterde; – zulk een algemeenen en weldadigen invloed had het bezit van tien duizend +pond ’s jaars (sommigen zeiden zelfs twintig duizend) op den naam en de faam van Lady +Clavering uitgeoefend. Daaraan paarde zij eene onbegrensde mildheid en liefdadigheid. +Iedereen (die tot de groote wereld behoorde) kon over hare beurs beschikken, zoodra +een liefdadig plan op touw werd gezet. De Fransche <i lang="fr">dames de charité</i> ontvingen bijdragen van haar, tot ondersteuning van scholen en kloosters; zonder +onderscheid te maken, schreef zij in voor den Armenischen patriarch, voor pater Barbarossa, +die naar Europa gekomen was om liefdegaven voor zijn klooster op den berg Athos in +te zamelen; voor den zendingspost der doopsgezinden te Quashyboe, en voor de Episcopaalsche +kolonie Feefawfoe, het grootste en meest woeste der Kannibalen-Eilanden. Men vertelt, +dat, op denzelfden dag toen madame de Cricri vijf napoleons van haar ontving tot ondersteuning +van de arme vervolgde Jezuïeten, die op dat oogenblik in Frankrijk in zeer kwaden +reuk stonden, zij zich door Lady Budelight op de lijst liet zetten voor eene bijdrage +ten behoeve van dominé J. Ramshorn, die in een visioen den last ontvangen had om den +paus te Rome te gaan bekeeren. En behalve dit alles, en wel ten genoegen der wereldlingen, +gaf de dame de beste diners en de luisterrijkste bals en soupers, die gedurende dat +seizoen te Parijs gegeven waren. +</p> +<p>In dien tijd moet het geweest zijn, dat de goedhartige dame de zaken met de schuldeischers +van haar echtgenoot heeft weten te vereffenen; want Sir Francis vertoonde zich weder +in zijn vaderland, zonder dat hij voor gijzeling beducht behoefde te zijn; de <i lang="en">Morning Post</i> en het blad van het graafschap vermeldden, dat hij zijn intrek in Mivart’s hotel +genomen had, en op zekeren dag zag de oude huishoudster op Clavering House, die van +nieuwsgierigheid brandde, een rijtuig met vier paarden de lange laan oprijden, en +voor het met mos begroeide bordes van de groote en sombere portiek stilhouden. +</p> +<p>Het was een open rijtuig, waarin drie heeren zaten. Op het achterbankje zat onze oude +kennis, de heer Tatham van Chatteries, terwijl de eereplaatsen ingenomen werden door +een heer van een knap en deftig <span class="pageNum" id="pb194">[<a href="#pb194">194</a>]</span>uitzicht, met snorren, bakkebaarden, pelskraag en mantel uitgedost, en een bleek man +met een lusteloos uitzicht die, schijnbaar zeer zwak, uit het rijtuig steeg, toen +de kleine procureur en de heer in het bont er reeds luchtig uitgesprongen waren. +</p> +<p>Zij klommen de groote bemoste stoep op en begaven zich naar de hoofddeur van het gebouw, +waar een buitenlandsche knecht, met oorringen en eene pet met goudgalon, geweldig +aan den grooten schelknop der gebarsten en gebeeldhouwde poort trok. Men hoorde het +geluid der schel door het uitgestrekte en sombere gebouw weergalmen. Na eenige oogenblikken +klonken er voetstappen door den marmeren gang, de deur werd geopend en daar stonden +jufvrouw Blenkinsop, de huishoudster, Polly haar adjudant, en Smart de boschwachter +nederig te buigen. +</p> +<p>Smart trok aan eene lok van het hooikleurige haar, dat zijn door de zon verschroeid +voorhoofd versierde, sloeg met den linkerhiel achteruit alsof een hond hem in de kuiten +beet, en stak het hoofd vooruit om eene buiging te maken. De oude jufvrouw Blenkinsop +maakte eene nijging. De kleine Polly, haar adjudant, nijgde eveneens en liet daarop +verscheidene haastige buigingen volgen, terwijl jufvrouw Blenkinsop erg aangedaan +stamelde: „Welkom op Clavering, Sir Francis. Het doet mij in het hart goed, nog eens +iemand van de familie te zien.” +</p> +<p>Die toespraak en die buigingen waren altemaal gericht tot dien voornamen heer met +het bont en den mantel, die den hoed zoo kranig op één oor droeg en met zooveel zelfbehagen +de snorren opkrulde. Maar die heer schaterde het uit van lachen en antwoordde: „Gij +slaat de plank mis, oudje, – <i>ik</i> ben Sir Francis niet, die het erfslot zijner voorvaderen komt bezoeken. Vrienden +en vasallen, ziet daar uw wettigen heer!” +</p> +<p>En met die woorden wees hij op den bleeken, kwijnenden heer, die van zijn kant antwoordde: +„Stel je zoo mal niet aan, Ned!” +</p> +<p>„Ja, jufvrouw Blenkinsop,” ging hij voort, „<i>ik</i> ben Sir Francis Clavering; ik herinner mij u nog zeer goed. <i>Mij</i> hebt gij zeker vergeten? Hoe vaart ge?” en daarbij greep hij de bevende hand: der +oude jufvrouw en knikte haar niet onvriendelijk toe, in weerwil van haar verbaasd +gezicht. +</p> +<p>Jufvrouw Blenkinsop verzekerde op haar geweten af, dat zij Sir Francis overal zou +herkend hebben, want dat hij het evenbeeld was van Sir John, die dezen voorafgegaan +was. +</p> +<p>„Ja, ja – dank je – dat spreekt – zeer verplicht – en zoo voorts,” zeide Sir Francis, +terwijl hij een wezenloozen blik door de groote zaal liet gaan. „Akelige ouwe spelonk, +vindt je niet, Ned? Maar ééns van mijn leven hier geweest, toen mijn vader ruzie had +gehad met mijn grootvader, in ’23.” +</p> +<p>„Akelig? Heerlijk, zeg <i>ik!</i> Precies het kasteel van Otranto! Hier kunnen wij waarachtig de geheimen van Udolpho +hebben!” antwoordde de heer, die met den naam van Ned werd aangesproken. „Wat een +haard! Men zou er een olifant kunnen braden! Mooi gebeeldhouwde galerij! Het is zeker +door Inigo Jones gebouwd. Ik wed vijf tegen twee, dat het van Inigo Jones is?” +</p> +<p>„Het bovengedeelte is van Inigo Jones; het benedengedeelte is in den tijd van George +I door den beroemden Hollandschen architect Van der Putty verbouwd, op last van Sir +Richard, den vierden baronet,” berichtte de huishoudster. +<span class="pageNum" id="pb195">[<a href="#pb195">195</a>]</span></p> +<p>„Zoo – oo!” zeide de baronet. „Nu, Ned, <i>gij</i> weet ook alles!” +</p> +<p>„Ja, ik weet wel het een en ander,” antwoordde Ned. „Ik weet, dat dit schoorsteenstuk +geen Snijders is – drie tegen één, dat het eene kopie is. Dat zullen wij restaureeren, +beste jongen. Ge zult verwonderd staan, hoe het van een streekje vernis zal opkomen. +Die ouwe heer in zijn rood costuum is zeker Sir Richard?” +</p> +<p>„Die sheriff van het graafschap en in den tijd van koningin Anna lid van het parlement +was,” zeide de huishoudster vol verbazing over de kennis van den vreemdeling; „die +dame aan zijne rechterhand is Theodosia, de vrouw van Harbottle, den tweeden baronet, +geschilderd door Lely en voorgesteld in het karakter van Venus, de godin der schoonheid; +– naast haar staat haar zoon Gregory, de derde baronet, afgebeeld als Cupido, de minnegod, +met boog en pijlen in de hand; in het andere vak ziet men Sir Rupert, die door Karel +I tot ridder-banneret verheven werd en wiens bezittingen door Olivier Cromwell verbeurdverklaard +zijn.” +</p> +<p>„Dank je, jufvrouw Blenkinsop, maar ge behoeft niet verder voort te gaan,” zeide de +baronet. „Wij zullen het gebouw wel alleen doorwandelen. Frosch, geef mij eene sigaar. +Oók eene sigaar, mijnheer Tatham?” +</p> +<p>De kleine Tatham probeerde het met de sigaar, die de koetsier van Sir Francis hem +gaf, maar trok er de akeligste gezichten bij. „Gij behoeft niet met ons om te gaan, +jufvrouw Blenkinsop. Zeg eens, jij – hoe heet je ook weer? – Smart, geef de paarden +voer en wasch hun den bek. Ik zal niet lang blijven. Kom mee, Strong, – ik ken den +weg, ik ben in ’23 hier geweest, in het laatst van grootvaders leven.” En Sir Francis +ging met kapitein Strong, want dezen naam en titel voerde de vriend van den baronet, +uit de groote zaal naar de receptiekamers en liet de teleurgestelde jufvrouw Blenkinsop +vrij, om zich door eene zijdeur naar hare vertrekken te begeven, die voor het oogenblik +de eenige bewoonbare kamers in het zoo lang ongebruikt gebleven heerenhuis waren. +</p> +<p>Het gebouw was zoo reusachtig groot, dat geen huurder rijk genoeg was om het te bewonen, +en toen Sir Francis en zijn vriend de eene kamer na de andere doorliepen, hadden zij +de gelegenheid, om de ruimte, somberheid en voormalige pracht te bewonderen. Rechts +van den hoofdingang waren de salons en gezelschapskamers en aan de andere zijde de +eikenhouten kamer, de huiskamer, de eetzaal en de bibliotheek, waar Pen in vroeger +dagen boeken gevonden had. Langs drie zijden der vestibule liep eene galerij, uit +welke men door afzonderlijke gangen in de voornaamste slaapkamers kwam, waarvan vele +een indrukwekkenden omvang hadden en nog overblijfselen van den ouden luister vertoonden. +Op de tweede verdieping vond men een doolhof van kleine, ongemakkelijke zoldertjes, +bestemd voor de bedienden der groote lui, die het huis in aloude tijden bewoonden. +Ik ken geen verblijdender teeken van de meerdere menschlievendheid, die onzen tijd +eigen is, dan de tegenstelling tusschen onze tegenwoordige wijze van bouwen en die +onzer voorvaderen, en de betere zorg voor de dienstboden en de armen dan in die dagen +toen mylord en mylady onder vergulde verhemelten sliepen en hunne bedienden zich op +bovenvertrekjes behelpen moesten, die niet zoo luchtig of zindelijk waren als onze +hedendaagsche stallen. +</p> +<p>Bij die wandeling der beide heeren door het huis was de eigenaar zeer stil en legde +weinig blijdschap over het bezit van zijn eigendom aan den dag, terwijl daarentegen +zijn vriend de kapitein de plaatselijke <span class="pageNum" id="pb196">[<a href="#pb196">196</a>]</span>gesteldheid met zooveel belangstelling en aandacht opnam, dat men hem voor den meester +en den ander voor een onverschillig bezoeker van het gebouw zou gehouden hebben. „Ik +zie, dat er wat van te maken is,” riep de kapitein uit. „Laat het maar eens aan mij +over, en met geringe kosten zal ik het tot een sieraad van het land maken. Wat eene +mooie tooneelzaal zou de bibliotheek kunnen zijn; het scherm zou tusschen de kolommen +kunnen hangen, die de zaal verdeelen! Wat eene heerlijke kamer voor een galop! het +gansche graafschap zou er in kunnen! Wij zullen de zaal behangen met het tapijtwerk +uit uw tweede salon in de Rue de Grenelle en de eikenhouten kamer met die middeleeuwsche +kabinetten en wapenrustingen meubileeren. Wapenrustingen steken heerlijk tegen donker +eikenhout af, en er is op de Quai Voltaire een Venetiaansche spiegel te krijgen, die +op een haar in dien hoogen schoorsteen passen zal. De lange zaal moet natuurlijk wit +en karmozijn hebben, de gezelschapszaal geel satijn, en de kleine gezelschapskamer +lichtblauw met kant er overheen, hé?” +</p> +<p>„Ik herinner mij, dat mijn ouwe heer mij in die kleine kamer afroste,” zeide Sir Francis +deftig; „de ouwe had altijd een hekel aan mij.” +</p> +<p>„Chits zal wel waarschijnlijk de stof moeten zijn in de kamers van mylady en in de +suite op het bovenportaal, de slaapkamer, de zitkamer en de kleedkamer? Wij zullen +van het balkon eene broeikas maken. Waar wilt gij uwe kamers hebben?” +</p> +<p>„Laat de mijne maar in den noordervleugel zijn,” antwoordde de baronet geeuwende, +„buiten het bereik van jufvrouw Amory’s verwenschte piano. Die kan ik niet uitstaan. +En van ’s morgens tot ’s avonds zit zij er bij te gillen.” +</p> +<p>De kapitein schaterde het uit. In den verderen loop van hunne wandeling door het gebouw +stelde hij de geheele overige inrichting der vertrekken vast, en toen de tocht was +afgeloopen, traden zij de kamer van den rentmeester, nu bij jufvrouw Blenkinsop in +gebruik, binnen, waar mijnheer Tatham een platten grond van het landgoed zat te bestudeeren +en de oude huishoudster een collation ter eere van haar heer en meester had aangericht. +</p> +<p>Vervolgens namen zij de keuken en de stallen op, voor welke Sir Francis veel belangstelling +aan den dag legde, waarna kapitein Strong den tuin wilde bezoeken, doch de baronet +riep uit: „Laat de tuin en al die boel naar den drommel loopen!” Ten slotte reed hij +van de plaats even onverschillig weg als hij er gekomen was, en dien avond vernamen +de bewoners van Clavering, dat Sir Francis Clavering het park bezocht had en voornemens +was er zijn verblijf te vestigen. +</p> +<p>Toen dit te Chatteries bekend werd, geraakte de gansche bevolking in beweging, zoowel +hoogkerkschen als laagkerkschen, gepensioneerde kapiteins en oude vrijsters en douairières, +jachtminnende landjonkertjes uit den omtrek, boeren, winkeliers en fabriekarbeiders: +kortom, jan en alleman binnen en buiten het plaatsje. Het nieuws woei naar Fairoaks +over en werd daar door de dames en mijnheer Pen met zekere opgewektheid vernomen. +„Jufvrouw Pybus zegt, dat er een heel lief meisje in huis is, Arthur,” zeide Laura, +die op dit punt even voorkomend en lief was als de vrouwen doorgaans zijn, – „zekere +jufvrouw Amory, Lady Clavering’s voordochter. Natuurlijk zult gij, zoodra zij aankomt, +op haar verliefd worden.” +<span class="pageNum" id="pb197">[<a href="#pb197">197</a>]</span></p> +<p>„Praat toch zoo mal niet, Laura!” riep Helena uit, terwijl Pen er om lachte en uitriep: +„Nu, er is een jonge Sir Francis voor u.” +</p> +<p>„Die is pas vier jaar oud,” hernam jufvrouw Laura. „Maar ik zal mij met dien knappen +officier troosten, dien vriend van Sir Francis. Hij zat verleden Zondag in de kerk +in de bank der Claverings, en hij draagt heel mooie knevels.” +</p> +<p>Het aantal leden van Sir Francis’ gezin (die alle in de bovenstaande regelen genoemd +zijn) was vrij spoedig in het stadje bekend, evenals al wat verder zijne huishouding +betrof, voor zoover menschelijke nieuwsgierigheid en vernuft het konden nasporen. +De lanen en wandelpaden van het park werden nu op zomeravonden druk bezocht door de +inwoners der stad, die zich naar het groote huis richtten, overal rondgluurden en +hunne aanmerkingen maakten over de veranderingen, waarmee men bezig was. Ontelbare +wagens uit Chatteries en Londen brachten de eene vracht meubelen na de andere aan, +maar hoeveel er ook waren, kapitein Glanders wist wat elke wagen bevatte en geleidde +de bagage naar het huis. +</p> +<p>Want hij was reeds een vertrouwde kennis van kapitein Strong geworden. Deze laatste +bewoonde te Clavering dezelfde kamers, die vroeger den vreedzamen Smirke gehuisvest +hadden, en stond hoog in de gunst bij zijne huisvrouw, madame Fribsby. De kapitein +had in persoon en kleeding een prachtig voorkomen; hij bezat eene frissche kleur, +blauwe oogen, zwarte bakkebaarden, eene breede borst en eene athletische gestalte; +eene kleine overhelling tot gezetheid benadeelde zijne flinke gestalte volstrekt niet +en nooit bood dapperder soldaat den vijand eene breeder borst aan. Als hij de High +Street te Clavering opging met den hoed op één oor, met zijn stok op de steenen slaande, +en hij dien rondzwaaide en er houwen en steken mee uitvoerde, waarbij zijn vroolijke +lach door de anders zoo stille straten weergalmde, dan was hij in het stadje zoo welkom +als de zonneschijn en een troost voor de inwoners. +</p> +<p>Reeds den eersten marktdag kende hij elk mooi meisje, dat ter markt kwam; hij maakte +grappen met al de vrouwen, praatte met de boeren over hun vee en at des middags aan +de boerentafel in <i>het Wapen van Clavering</i>, waar hij allen door zijne aardigheden en geestige zetten deed schudden van lachen. +„Het is een aardige kerel, dat valt niet tegen te spreken,” was het eenparig gevoelen +der heerenboeren. Hij schudde er wel twintig de hand toen zij op hunne oude knollen +van het plein der herberg wegreden en wuifde hen zwierig met zijn hoed na, terwijl +hij aan de deur van het logement zijne sigaar stond te rooken. In den loop van den +avond was hij aan het buffet volkomen thuis, en wist hij hoeveel huur de kastelein +betaalde, hoeveel bunders land hij in pacht had, hoeveel mout hij in zijn zwaar bier +deed, en of hij zich ooit van Baymouth of van de visschersdorpen aan de kust wat brandewijn +verschafte, waarvoor geen accijns betaald was. +</p> +<p>Hij had zich eerst in het heerenhuis trachten in te richten, maar vond het zoo vervelend, +dat hij het niet kon uithouden. „Ik ben voor de gezelligheid geboren,” zeide hij tegen +kapitein Glanders. „Ik ben hier, om Clavering’s huis wat in orde te brengen, want, +onder ons gezegd, Frans heeft geen vast karakter, mijnheer, geen vast karakter; hij +heeft er geen hart voor, mijnheer,” (en bij die woorden zette hij zijne eigen borst +op), „maar <i>ik</i> moet gezellig verkeer hebben. De oude jufvrouw Blenkinsop gaat om zeven uur naar +bed en neemt Polly mee. De twee <span class="pageNum" id="pb198">[<a href="#pb198">198</a>]</span>eerste avonden was er in dat groote huis niemand dan ik en het Spook, en, ik wil er +wel voor uitkomen, mijnheer, ik houd van gezelschap. Dat doet een oud soldaat meestal.” +</p> +<p>Glanders vroeg waar Strong gediend had, waarop de kapitein zijne knevels opkrulde +en met een lachje antwoordde, dat de ander liever moest vragen waar hij <i>niet</i> had gediend. „Ik begon, mijnheer, als cadet bij de Hongaarsche ulanen, en toen de +Grieksche onafhankelijkheidsoorlog uitbrak, verliet ik dien dienst ten gevolge van +onaangenaamheden met mijn ouwe; ik behoorde tot de zeven, die zich uit Missolonghi +redden, en vloog in de lucht met een van Bozzaris’ branders, alles nog pas op mijn +zeventiende jaar. Ik zal u mijn kruis van den Verlosser laten zien, indien gij van +avond op mijne kamer een glas grog wilt komen drinken, kapitein. Ik heb nog eenige +andere van die nesterijen in mijn lessenaar liggen. Ik bezit den Witten Adelaar van +Polen, dien ik op het slagveld van Ostrolenka uit handen van Skrzynecki ontving” (hij +sprak Skrzynecki’s naam met eene verwonderlijke juistheid en welgevallen uit). „Ik +was luitenant bij het vierde regiment, mijnheer, en wij marcheerden door de liniën +van Diebitsch – dwars er doorheen, mijnheer, Pruisen in, zonder een schot te lossen. +Och, kapitein, dat was eene slecht berekende onderneming! Deze wond ontving ik aan +de zijde van den koning vóór Oporto – waar hij die volgelingen van Pedro, die alleen +van beursspeculatiën verstand hadden, zou vernield hebben, indien Bourmont mijn raad +had willen volgen. Vervolgens diende ik in Spanje bij de troepen van den koning tot +aan den dood van mijn waarden vriend Zumalacarreguy; – toen ik zag, dat het spel uit +was, zoodat ik mijn degen aan den wand hing, kapitein. Alva bood mij een regiment +aan, de Muleteros der koningin; maar ik kon het niet van mij verkrijgen – waarachtig, +ik kon het niet, – en nu, mijnheer, nu weet gij wie Ned Strong – de chevalier Strong, +zooals men mij in het buitenland noemt – wie Ned Strong is, zoogoed als hij het zelf +weet.” +</p> +<p>Op deze wijze leerde bijna iedereen te Clavering Ned Strong kennen. Hij vertelde het +aan madame Fribsby, aan den kastelein van den <i>George</i>, aan Baker in het leesmuseum, aan mevrouw Glanders en de kinderen aan tafel; en eindelijk +vertelde hij het aan mijnheer Arthur Pendennis, die op zekeren dag, toen hij uit verveling +Clavering binnendrentelde, den chevalier Strong in gezelschap met kapitein Glanders +vond, die met zijn nieuwen bekende ten hoogste ingenomen was. +</p> +<p>Het duurde maar heel kort, of kapitein Strong was evengoed thuis in Helena’s huiskamer +als op de eerste verdieping bij madame Fribsby, en hij vroolijkte het eentonige huis +met zijn opgeruimden zin en zijn onvermoeid gepraat op. De beide dames hadden nog +nooit zoo iemand gezien. Hij hield haar bezig met duizenderlei verhalen van gevechten +en gevaren, van Grieksche gevangenen, Poolsche schoonen en Spaansche nonnen. Hij kende +dozijnen liederen in een half dozijn talen, zette zich aan de piano en zong ze met +eene volle krachtige stem achter elkander af. De twee dames zeiden, dat hij alleraardigst +was, en dat was hij ook; ofschoon zij tot nog toe niet veel ondervinding van mannelijk +gezelschap hadden gehad, daar zij in den loop van haar leven slechts weinige mannen +gezien hadden buiten den ouden Portman, den majoor en mijnheer Pen, die zonder tegenspraak +een genie was, maar genieën zijn thuis nog al saai en vervelend. +</p> +<p>Kapitein Strong maakte zijne nieuwe vrienden te Fairoaks niet alleen <span class="pageNum" id="pb199">[<a href="#pb199">199</a>]</span>met zijn eigen levensloop, maar ook met de gansche geschiedenis der familie, die nu +op Clavering zou komen wonen, bekend. <i>Hij</i> was het, die het huwelijk tusschen zijn vriend Frans en de weduwe Amory beklonken +had. <i>Zij</i> had behoefte aan rang en <i>hij</i> aan geld. Kon men een doelmatiger huwelijk bedenken? <i>Hij</i> was het, die het tot stand gebracht en die twee menschen gelukkig gemaakt had. Er +bestond geen zweem van romaneske verliefdheid tusschen die beiden; de weduwe was van +geen leeftijd of gestalte voor romaneske buien, en als Sir Francis maar zijn spelletje +biljart en zijn diner had, bekommerde hij zich om weinig anders. Maar zij waren zoo +gelukkig als iemand maar zijn kan. Clavering zou naar zijn land en geboorteplaats +terugkeeren, het fortuin zijner vrouw zou de hypotheken helpen aflossen, en zijn zoon +en erfgenaam zou een der mannen van het graafschap worden. +</p> +<p>„En jufvrouw Amory?” vroeg Laura, die buitengewoon nieuwsgierig ten opzichte van die +jonge dame was. +</p> +<p>Strong begon te lachen. „O,” zeide hij, „jufvrouw Amory is eene muze – jufvrouw Amory +is een mysterie – jufvrouw Amory is eene <i lang="fr">femme incomprise</i>” – „Wat is dat?” vroeg de eenvoudige mevrouw Pendennis; maar de chevalier gaf haar +geen antwoord en kon dat misschien ook niet. „Jufvrouw Amory schildert, jufvrouw Amory +schrijft gedichten, jufvrouw Amory componeert muziek, jufvrouw Amory rijdt als Diana +Vernon. Met één woord, jufvrouw Amory is een pronkjuweel.” +</p> +<p>„Ik heb een hekel aan knappe vrouwen,” zeide Pen. +</p> +<p>„Dank je,” zeide Laura. Wat <i>haar</i> betrof, was zij zeker, dat zij jufvrouw Amory allerliefst zou vinden; zij smachtte +letterlijk naar zulk eene vriendin. En daarbij keek zij Pen recht in de oogen, alsof +elk woord, dat de kleine huichelares sprak, een Evangelie was. +</p> +<p>Aldus werd van te voren de weg tot kennismaking tusschen de bewoners van Fairoaks +en hunne rijke buren van het park gebaand; en Pen en Laura zagen even verlangend naar +hunne overkomst uit, als de nieuwsgierigsten onder de bewoners van Clavering. Een +Londenaar, die elken dag nieuwe gezichten ziet en er bij geeuwt, zal misschien lachen +om de belangstelling, waarmee landbewoners een bezoeker te gemoet zien. Een bewoner +der hoofdstad, die hen bezocht heeft, leeft in de herinnering zijner landelijke vrienden +nog jaren na dat hij hen verlaten en, ver weg gespoeld op de onmetelijke Londensche +zee, hen hoogst waarschijnlijk vergeten heeft. Doch de eilanders herinneren het zich +nog lang na dat de zeeman weer heengestevend is en kunnen u nog opnoemen wat hij zeide +en wat hij droeg, hoe hij er uitzag en hoe hij lachte. Om kort te gaan, de komst van +een vreemde heeft op het land eene belangrijkheid, welke wij niet kunnen begrijpen, +wij, die niet weten wie er naast ons woont en het ook liefst niet willen weten. +</p> +<p>Toen de schilders en behangers en meubelmakers hunne taak op het heerenhuis volbracht +hadden en het onder oppertoezicht van kapitein Strong zoodanig hadden verfraaid, dat +hij zich wel op zijn smaak mocht beroemen, verklaarde die heer, dat hij naar Londen +ging, waar thans de gansche familie was aangekomen, en dat hij spoedig zou terugkomen, +om haar in hare herstelde woonstede te installeeren. +</p> +<p>Zij werden voorafgegaan door detachementen bedienden. Rijtuigen werden van over zee +aangevoerd en van Baymouth overgebracht door paarden, die daar reeds vooraf onder +geleide van koetsiers en stalknechts waren aangekomen. Op zekeren dag kwamen er boven +op de diligence <span class="pageNum" id="pb200">[<a href="#pb200">200</a>]</span><i lang="en">Alacrity</i> twee groote, droefgeestige mannen mee, die met hunne koffers aan de portiersloge +werden afgezet. Het waren de heeren Frederik en James, lakeien, die in hoofdsteden +thuis behoorden, maar zich wel een verblijf op het platteland wilden getroosten, en +de gala- en gewone livreien der familie Clavering meebrachten. +</p> +<p>Een anderen dag zette de wagen een buitenlandsch heer, die met vele lokken en kettingen +versierd was, aan den ingang der buitenplaats af. Hij maakte aan het portiershuisje +groot rumoer tegen de vrouw van den boschwachter (die, uit de westelijke graafschappen +afkomstig, geen woord van zijn Engelsch of van zijn Gasconsch Fransch verstond), omdat +er geen rijtuig gereed stond om hem naar het huis te rijden, dat eene mijl verder +lag, en omdat hij in zijn vermoeiden toestand en met zijne verlakte laarzen geen uren +ver kon loopen. Dit was monsieur Alcide Mirobolant, vroeger <i>chef</i> van zijne hoogheid den hertog van Borodino, van zijne eminentie kardinaal Beccafico +en tegenwoordig <i lang="fr">chef de bouche</i> van Sir Francis, baronet. Monsieur Mirobolant’s boekerij, schilderijen en piano waren +reeds vroeger aangekomen onder geleide van een jong Engelschman van goeden aanleg, +zijn adjudant. Hij werd verder bijgestaan door eene ervaren Londensche keukenmeid, +die vrouwelijke beambten van minder rang onder hare bevelen had. +</p> +<p>Hij dineerde niet in de kamer van den rentmeester, maar gebruikte zijn voedsel in +eenzaamheid, in zijne eigen vertrekken, waar een dienstmeisje tot zijne beschikking +was gesteld. Het was indrukwekkend, hem in zijne kamerjapon een <i>menu</i> te zien opstellen. Voordat hij daartoe overging, zette hij zich altijd aan de piano, +om eenigen tijd te spelen. Indien hij daarin gestoord werd door de dienstbode, beklaagde +hij zich op een aandoenlijken toon, want, zeide hij, elk groot kunstenaar had behoefte +aan de eenzaamheid, om zijne werken tot volmaaktheid te brengen. +</p> +<p>Maar in de overmaat onzer genegenheid en vereering voor monsieur Mirobolant loopen +wij te ver vooruit en voeren wij hem vóór zijn tijd ten tooneele. +</p> +<p>De chevalier Strong was bij het huren van al de Londensche bedienden betrokken geweest +en scheen in werkelijkheid de heer des huizes te zijn. Sommigen hunner zeiden, dat +hij de rentmeester was, maar vergunning had met de familie aan tafel te eten. Hoe +het zij, hij wist zich te doen eerbiedigen en twee der aangenaamste kamers van het +heerenhuis werden voor hem afgezonderd. +</p> +<p>Hij wandelde op den gewichtigen dag op het terras, toen een open rijtuig en een dier +reiskoetsen of familie-arken, zooals alleen de Engelsche ouderliefde kon uitvinden, +onder het daverend luiden van de kerkklokken te Clavering, van welke de vlag wapperde, +met snuivende paarden door het parkhek naar den hoofdingang van het huis rolden. De +beide vleugeldeuren der gebeeldhouwde poort vlogen open. Twee hoogere beambten in +het zwart, de groote en melancholische heeren thans in livrei en met poeier in het +haar, en de plattelandsdienstboden, die aangenomen waren om hen te helpen, stonden +in de vestibule hun meester op te wachten en bogen als rijzige olmen wanneer de najaarswind +door het park huilt. Tusschen deze twee rijen bedienden ging Sir Francis Clavering +met een volmaakt onverschillig gezicht heen; Lady Clavering met een paar schitterende +zwarte oogen en een goedhartig gelaat, terwijl zij zeer genadig boog en knikte; de +jonge heer Francis Clavering, die <span class="pageNum" id="pb201">[<a href="#pb201">201</a>]</span>zijne mama aan haar kleed hield (en den optocht stuitte om den grootsten lakei te +bekijken, wiens voorkomen den jongen heer scheen te treffen) en juffer Blandy, de +gouvernante van den jongen heer Francis, en jufvrouw Amory, de dochter der lady, aan +den arm van kapitein Strong. Het was zomer, doch er brandden vreugdevuren in den schoorsteen +der groote zaal en in de kamers, die de leden van het gezin betrekken zouden. +</p> +<p>Monsieur Mirobolant had den optocht van achter een der lindeboomen in de laan begluurd. +„<i lang="fr">Elle est là</i>,” zeide hij, en legde zijne met ringen versierde hand op zijn rijk geborduurd fluweelen +vest met glazen knoopen. „<i lang="fr">Je t’ai vue, je te bénis, o ma sylphide, o mon ange!</i>” en daarop dook hij weer in het struikgewas weg en spoedde zich naar zijne fornuizen +en ketels terug. +</p> +<p>Den volgenden Zondag nam hetzelfde gezelschap, dat wij zijn intocht op Clavering Park +hebben zien doen, openlijk de antieke bank in de kerk in bezit, waar zoovele voorouders +van den baronet gebeden hadden en nu in afbeeldsel knielden. Er was zulk een toeloop +om de nieuw aangekomenen te zien, dat de afgescheiden kerk, tot groote ergernis van +haar dominé, leeg bleef staan; en toen de staatsiekoets met de schimmels en den koetsier +met zijne zilverwitte pruik en de statige lakeien voor de oude kerkdeur stilhield, +was daar zulk een gedrang als men in een aantal jaren niet gezien had. Kapitein Strong +kende iedereen en groette voor het gansche gezelschap. De landbewoners verklaarden, +dat mylady in het geheel niet mooi was, maar brillant gekleed ging, hetgeen ook de +waarheid was, want zij droeg den fijnsten shawl, de keurigste pelisse, den prachtigsten +hoed met bloemen, dien men zich voorstellen kan, benevens eene macht van ringen, cameeën, +broches, kettingen, gespen en andere snuisterijen, waarvan ik den naam niet weet, +terwijl linten van alle breedten en met alle kleuren van den regenboog rondom haar +heen wapperden. Jufvrouw Amory was gelijk eene vestaalsche maagd zedig in eene duivenkleur +gedost, en de jonge heer Francis droeg het toenmaals zeer in zwang zijnde costuum +van Rob Roy Macgregor, een vermaard Schotsch bandiet. De baronet legde meer levendigheid +dan gewoonlijk aan den dag; hij had eene soort van benijdenswaardige ongevoeligheid +over zich, die hem een diner, een sterfgeval of eene trouwpartij met dezelfde kalme +onverschilligheid zou hebben doen te gemoet gaan. +</p> +<p>De bedienden van Clavering hadden plaatsen in eene afzonderlijke bank, en de opgetogen +gemeente zag de Londensche heeren „met meel op hun hoofd” en den verbazenden koetsier +met zijne zilveren pruik zich daar nederzetten, zoodra hij zijne paarden in <i>het Wapen van Clavering</i> onder dak had gebracht. +</p> +<p>Toen de godsdienstoefening aan den gang was, begon de jonge heer Francis zulk een +keel op te zetten, dat Frederik, de langste der lakeien, door zijn meester gewenkt +werd en op diens last den jongen heer wegdroeg, die het daarbij uitgilde en hem zoo +heftig op het hoofd sloeg, dat het poeier als wierookwolken rondvloog. Hij kwam niet +eer tot bedaren, dan toen men hem op den bok van het rijtuig geplaatst had, waar hij +met John’s zweep koetsiertje speelde. +</p> +<p>„Gij begrijpt wel, dat de kleine schavuit nooit te voren in de kerk was geweest, jufvrouw +Bell,” zeide de baronet op slaperigen toon tegen eene jonge dame, die een bezoek bij +de familie aflegde; „geen wonder, <span class="pageNum" id="pb202">[<a href="#pb202">202</a>]</span>dat hij zooveel lawaai maakte. In de stad ga ik ook niet naar de kerk, maar ik geloof, +dat men buiten een goed voorbeeld moet geven – en zoo voorts.” +</p> +<p>Met een lachje antwoordde jufvrouw Bell, dat de kleine jongen geen bijzonder goed +voorbeeld had gegeven. +</p> +<p>„Och, dat weet ik niet,” zeide de baronet. „Het is geen kwaad voorbeeld ook. Als Frans +iets hebben wil, schreeuwt hij er om, en als hij schreeuwt krijgt hij het ook.” +</p> +<p>Hier begon het kind om een schotel gebakjes te huilen, die op de tafel stond, en er +plotseling over het tafellaken heen zijn arm naar uitstekende, wierp hij een glas +wijn over het beste vest van een der aanwezige gasten, mijnheer Arthur Pendennis, +die erg boos was, dat hij zulk een mal figuur maakte en zijn vlekkeloos overhemd nu +met wijn bezoedeld was. +</p> +<p>„Wij bederven hem zoo!” zeide Lady Clavering tegen mevrouw Pendennis met een innigen +blik op het engeltje, welks handen en gezicht op dit oogenblik vol zaten met het schuim, +waarmee de gebakjes, die men <i lang="fr">meringues à la crême</i> noemt, gevuld waren. +</p> +<p>„Het is heel verkeerd,” zeide mevrouw Pendennis, alsof zij zelve nooit een kind bedorven +had. +</p> +<p>„Mama zegt, dat zij mijn broertje bederft – houdt gij dat wel voor mogelijk, jufvrouw +Bell? Zie hem eens aan, – is het geen engeltje?” +</p> +<p>„Ziet ge wel, dat ik gelijk had?” zeide de baronet. „Hij heeft geschreeuwd, en nu +heeft hij het gekregen. Ga je gang maar, Frans, ouwe jongen!” +</p> +<p>„Sir Francis is een zeer verstandig vader,” fluisterde jufvrouw Amory. „Vindt ge niet, +jufvrouw Bell? Maar ik zal u niet meer jufvrouw Bell noemen – ik zal Laura zeggen. +Ik heb u in de kerk zoo bewonderd. Uw kleed was niet gemaakt naar den laatsten smaak +en uw hoed was niet heel frisch meer; maar ge hebt zulke mooie grijze oogen en zulk +eene lieve kleur!” +</p> +<p>„Ge zijt wel goed,” hernam jufvrouw Bell lachend. +</p> +<p>„Uw neef is een mooie jongen en weet dit van zich zelven. Hij is verlegen <i lang="fr">de sa personne</i>. Hij heeft de wereld nog niet gezien. Heeft hij genie? Eene zekere jufvrouw, een +klein vrouwtje in verkreukt satijn en met fluweelen schoenen – zekere jufvrouw Pybus +– is hier geweest en zeide, dat hij geleden heeft. Ik heb ook geleden, – en hoe is +het met u, Laura, is uw hart ooit getroffen?” +</p> +<p>Laura antwoordde: „Neen!” maar bloosde misschien een weinigje bij die gedachte, of +op die vraag, zoodat de andere voortging: +</p> +<p>„O Laura, ik ben er al achter! Het is de <i lang="fr">beau cousin</i>. Vertel er mij eens alles van, want ik heb u reeds als eene zuster lief.” +</p> +<p>„Gij zijt heel vriendelijk,” hernam jufvrouw Bell met een glimlach, „en – en ik kan +niet ontkennen, dat het eene zeer plotselinge genegenheid is.” +</p> +<p>„Dat is het geval met elke genegenheid. Het is iets electrisch, iets onwillekeurigs. +Het is eene zaak van het oogenblik. Ik wist van het eerste oogenblik af, dat ik van +u houden zou. Gevoelt ge het ook niet?” +</p> +<p>„Voor het oogenblik nog niet,” antwoordde Laura, „maar – het zal zeker wel komen, +als ik er mij op toeleg.” +</p> +<p>„Noem mij dan voortaan bij mijn naam.” +</p> +<p>„Maar ik ken dien nog niet,” riep Laura uit. +<span class="pageNum" id="pb203">[<a href="#pb203">203</a>]</span></p> +<p>„Mijn naam is Blanche, – een lieve naam, niet waar? Noem mij voortaan zoo.” +</p> +<p>„Blanche – waarlijk een heel lieve naam.” +</p> +<p>„En, terwijl mama met die vriendelijke dame spreekt – in welke betrekking staat die +tot u? Zij moet eenmaal zeer mooi geweest zijn, maar zij is nu eenigszins <i lang="fr">passée</i>; zij is niet behoorlijk <i lang="fr">gantée</i>, maar zij heeft eene fraaie hand. Terwijl mama haar bezig houdt, kunt gij wel eens +meegaan naar mijne kamer –– mijne eigen, eigen kamer! Het is een juweeltje van eene +kamer, ofschoon die akelige kapitein Strong ze ingericht heeft. Zit gij <i lang="fr">éprise</i> van hem? Hij zegt dat van u, maar ik weet wel beter; het is de <i lang="fr">beau cousin</i>. Ja, <i lang="fr">il a de beaux yeux. Je n’aime pas les blonds ordinairement. Car je suis blonde, moi +– je suis Blanche et blonde</i>,” en bij deze woorden keek zij in den spiegel en maakte eene <i lang="fr">moue</i>, terwijl zij geen oogenblik naar Laura’s antwoord op hare vragen wachtte. +</p> +<p>Blanche was blond en geleek eene sylphide. Zij had blond haar, met hier en daar een +groenen weerschijn. Maar daarbij had zij donkere wenkbrauwen en lange zwarte wimpers, +die heerlijke bruine oogen overschaduwden. Zij had zulk een dun middeltje, dat het +verwonderlijk was, en zulke kleine voetjes, dat men denken moest, dat het gras er +ternauwernood onder zou buigen. Hare lippen waren als lichtgekleurde rozenknoppen, +en haar stemmetje gleed als glas over de liefste pareltjes van tandjes, die men zien +kan. Zij liet ze ook dikwijls zien, want zij waren zeer mooi. Zij was zeer goedhartig, +en een lachje deed niet alleen die tanden heerlijk uitkomen, maar liet ook twee lieve +kuiltjes zien, die zich op hare beide wangen genesteld hadden. +</p> +<p>Zij liet hare teekeningen aan Laura zien, die ze heerlijk vond. Zij speelde haar vlug +en schitterend eenige van hare walsen voor en Laura was nog meer verrukt. En eindelijk +las zij haar eenige gedichten in het Fransch en Engelsch voor, die ook van hare compositie +waren en bewaard werden in een eigen boek – haar eigen, lief, klein boekje, dat in +blauw fluweel gebonden was, met een verguld slot, en op het plat in gouden letters +den titel droeg: <i lang="fr">Mes Larmes</i>. +</p> +<p>„Is dat geen lieve naam, <i lang="fr">Mes Larmes?</i>” vroeg de jonge dame, die met al wat zij deed ingenomen was, en ook alles zeer goed +deed. Laura erkende, dat het een lieve naam was. Zij had nog nooit in haar leven zoo’n +meisje gezien, zoo iets liefs, zoo talentvol, zoo teer en zoo bekoorlijk; een meisje, +dat als een vogeltje kwinkeleerde, door zulk een prettig kamertje rondtrippelde, en +van zulk een aantal mooie boeken, schilderijen en bloemen omringd was. In hare opgetogenheid +vergat het oprechte en welwillende landmeisje zelfs jaloersch te zijn. „Waarlijk, +Blanche,” sprak zij, „alles in uw kamertje is lief, en <i>gij</i> zijt het liefste van alles.” Blanche lachte eens, keek in den spiegel, keerde naar +Laura terug, wier beide handen zij greep en kuste, zette zich aan de piano en galmde +een liedje uit, alsof zij een nachtegaal ware. +</p> +<p>Dit was het eerste bezoek van Fairoaks op Clavering Park, ter beantwoording van het +bezoek van Clavering Park aan Fairoaks, naar aanleiding dat Fairoaks eenige dagen +na de aankomst van Sir Francis’ gezin kaartjes op Clavering Park afgegeven had. De +vriendschap tusschen de beide jonge dames groeide zoo snel op als de boonenstaak in +het sprookje, die in één nacht tot aan de wolken opschoot. De lange lakeien waren +aanhoudend met rosé briefjes op weg naar Fairoaks, waar men een knap <span class="pageNum" id="pb204">[<a href="#pb204">204</a>]</span>meisje in de keuken vond, hetgeen die heeren wellicht naar eene zoo nederige plaats +lokte. Jufvrouw Amory zond muziek of een nieuwen roman of eene plaat uit het <i lang="fr">Journal des Modes</i> aan Laura; of er kwamen vruchten met het compliment van mylady; of jufvrouw Amory +verzocht en bezwoer jufvrouw Bell te komen dineeren, met de lieve mevrouw Pendennis, +indien zij zich sterk genoeg gevoelde, en mijnheer Arthur, indien een bedaard gezelschapje +niet te vervelend voor hem was; zij zou den hittenwagen zenden om mevrouw Pendennis +af te halen en zij nam geene weigering aan. +</p> +<p>Arthur was evenmin als Laura voornemens het te weigeren. Helena, die zich werkelijk +niet al te wel gevoelde, was blij, dat die twee ten minste genoegen zouden hebben, +zag hen met een liefdevollen blik na toen zij vertrekken, en bad inwendig, dat zij +niet mocht opgeroepen worden voordat die twee menschen, die zij liever had dan iemand +anders ter wereld, vereenigd zouden zijn. Terwijl zij bij hun vertrek de brug overgingen, +herinnerde zij zich andere zomeravonden, vijf en twintig jaar geleden, toen ook zij +haar korten lentetijd van liefde en geluk genoot. Dat alles was nu voorbij. De maan +zag uit de purperen lucht neder en de sterren stonden daar te flikkeren evenals op +die vroegere avonden, die haar nog zoo levendig voor den geest stonden. Hij lag daar +in het verre land in het graf en de rollende golven scheidden hen van elkander. Goede +hemel! wat herinnerde zij zich de uitdrukking van zijn gelaat bij hun afscheid nog +duidelijk! Het zag haar nu nog even treurig en helder aan als op dat oogenblik, uit +het verre verschiet van die vele jaren. +</p> +<p>Mijnheer Pen en jufvrouw Laura vonden het gezelschap op Clavering Park een buitengemeen +aangenaam toevluchtsoord op zomeravonden. Blanche verklaarde, dat zij van Laura <i>raffoleerde</i>, en hoogst waarschijnlijk was mijnheer Pen met Blanche wel ingenomen. Zijne levendigheid +keerde terug en hij lachte en snaterde, dat Laura het met verbazing aanhoorde. De +vlugge en geestige, de lachende en net gekleede Pen in Lady Clavering’s gezelschapskamer +was niet meer dezelfde Pen, die in zijn jachtbuis in de huiskamer op Fairoaks zat +te geeuwen. Soms werd er muziek gemaakt. Laura had eene liefelijke alt-stem en zong +dan met Blanche, die het beste onderwijs in het buitenland genoten had en verrukt +was hare vriendin tot leermeesteres te kunnen strekken. Nu en dan nam mijnheer Pen +deel aan die concerten, maar veel meer gebeurde het, dat hij jufvrouw Blanche opgetogen +zat aan te kijken terwijl zij zong. Enkele malen werden er veelstemmige liederen gezongen, +waarbij kapitein Strong groote diensten bewees en een daverenden bas uitgalmde, waarop +de kapitein niet weinig trotsch was. +</p> +<p>„Aardige kerel, die Strong, – vindt ge niet, jufvrouw Bell?” voegde Sir Francis haar +wel eens toe. „Speelt écarté met Lady Clavering – kan alles spelen, kruis of munt, +piano, kaart, wat ge verkiest. Hoelang denkt ge wel, dat hij al bij mij is? Kwam met +een reiszak eene week logeeren, en waarachtig, nu is hij al drie jaar gebleven. Aardige +kerel, niet waar? Weet echter niet hoe hij aan een duit geld komt, – weet het waarachtig +niet, jufvrouw Laura!” +</p> +<p>En echter betaalde de chevalier altijd als hij aan Lady Clavering verloor; en zoo +hij drie jaar bij zijn vriend had gewoond, had hij dat ook betaald – met opgeruimdheid, +met voorkomendheid, met gezelligheid, met duizend kleine diensten, waardoor hij zich +aangenaam maakte. <span class="pageNum" id="pb205">[<a href="#pb205">205</a>]</span>Wie zou een beter vriend begeeren dan iemand, die altijd vroolijk, nooit te ver of +te dichtbij, en tot elk dienstbetoon voor zijn patroon bereid was, hetzij om een liedje +te zingen of eene conferentie met een advocaat te houden, een duel te vechten, of +een kapuin voor te snijden? +</p> +<p>Ofschoon Laura en Pen doorgaans te zamen naar Clavering Park gingen, deed mijnheer +Pen soms zonder haar gezelschap eene wandeling daarheen, hetgeen hij haar niet vertelde. +Hij kreeg liefhebberij in het hengelen in de Brawl, die door het Park loopt en niet +ver van den tuinmuur voorbijstroomt, en door een toevalligen samenloop van omstandigheden +wandelde jufvrouw Amory dan ook (daar zij naar hare bloemen was gaan zien) en was +zeer verwonderd mijnheer Pendennis daar aan het visschen te vinden. +</p> +<p>Ik ben benieuwd hoeveel forellen Pen ving, terwijl de jonge dame er naast stond te +kijken? dan wel of jufvrouw Blanche het lieve vischje was, dat rondom zijne vlieg +dartelde en dat mijnheer Pen trachtte te verschalken? Hij werd in ieder geval een +groot liefhebber van die gezonde en versterkende hengeloefeningen en liet zijne vlieg +aanhoudend op de wateren van de Brawl dansen. +</p> +<p>Jufvrouw Blanche van haar kant bezat een gevoelig hart, en daar zij, gelijk zij zelve +verklaarde, gedurende haar kort leven en ondervinding vrij wat „geleden” had, kon +zij natuurlijk sympathie koesteren voor andere teergevoelige wezens, zooals Pen, die +ook geleden hadden. Hare genegenheid voor Laura en die lieve mevrouw Pendennis verdubbelde; +als deze niet op het Park waren, kon zij niet rusten voordat zij zelve te Fairoaks +was. Zij speelde met Laura en las Fransch en Duitsch met haar, terwijl mijnheer Pen +van zijn kant Fransch en Duitsch met beiden las, hij zette sentimenteele balladen +van Schiller en Goethe voor de dames in Engelsche dichtmaat over, en Blanche ontsloot +<i lang="fr">Mes Larmes</i> voor hem en deelde hem eenige der klagende ontboezemingen van hare eigene teedere +muze mede. +</p> +<p>Het bleek uit die gedichten, dat dit jeugdig schepseltje inderdaad verbazend moest +geleden hebben. Zij was met het denkbeeld van zelfmoord vertrouwd. Aanhoudend smachtte +zij naar den dood. Eene verwelkte roos vervulde haar met zulke hevige smart, dat men +gedacht zou hebben, dat zij er aan had moeten sterven. Het was wonder hoe zulk een +jong meisje (dat een aangenaam „te huis” had, of op eene flinke kostschool geweest +was en, voor zoover men zien kon, over geen verdrietelijkheden of harde behandeling +te klagen had) zooveel geleden kon hebben, in zulk een oceaan van wanhoop en hartstochtelijkheid +zich had kunnen storten (gelijk een ondeugende jongen, die volstrekt naar zee <i>wil</i>) en, na daarop rondgezwalkt te hebben, er het levend had kunnen afbrengen. Wat moet +zij een aanleg voor schreien gehad hebben, om zoovele van <i lang="fr">Mes Larmes</i> te kunnen storten! +</p> +<p>Het is waar, jufvrouw Blanche’s tranen waren niet bijzonder zilt; maar Pen, die hare +verzen las, beschouwde ze als zeer voldoende voor eene dame, en schreef zelf eenige +verzen voor haar. Zij waren zeer woest en hartstochtelijk, zeer gloeiend, zoet en +krachtig; en hij schreef niet alleen verzen, maar – o die schelm! o die bedrieger! +hij werkte verzen uit vroeger tijd, die voor zekere jufvrouw Emily Fotheringay geschreven +waren, ten behoeve van jufvrouw Blanche Amory om en maakte ze op haar vóórnaam toepasselijk. +<span class="pageNum" id="pb206">[<a href="#pb206">206</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch24" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch24.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIER EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Een onschuldje.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Elk huis heeft zijn kruis en het kan sommigen, die zich ongelukkig gevoelen, wellicht +tot troost verstrekken, dat hunne gelukkigste en rijkste buren eveneens hunne rampen +en redenen van ongerustheid hebben. Onze kleine onschuldige muze van eene Blanche, +die zoo lief sprak en zoo zoet zong, dat men zou gedacht hebben dat zij overal waar +zij kwam zonneschijn moest verspreiden, was het kruis, of de ramp, of de straf, of +de Nemesis van Clavering House en van de meeste zijner bewoners. Gelijk een steentje +in uw schoen, of tusschen het hoefijzer van uw paard, genoeg is om u beiden op de +pijnbank te leggen en uw tocht tot eene hel te maken, zoo is in het leven een klein +bezwaar toereikend om uw verderen loop te stremmen en u aan onophoudelijke verdrietelijkheden +en onrust prijs te geven. Wie zou vermoed hebben, dat zoo’n kleine lachende fee als +Blanche Amory een twistappel in een gezin had kunnen zijn? +</p> +<p>„Zeg eens, Strong,” zeide de baronet op zekeren dag, toen beiden na het diner, met +behulp van eene sigaar, die groote ontlokster van geheimen, aan het biljart vertrouwelijk +met elkaar keuvelden, „zeg eens, Strong, ik wou voor den drommel, dat uwe vrouw dood +was.” +</p> +<p>„Ik ook, daar geef ik u mijn woord op! Maar zij wil niet; zij blijft eeuwig leven; +– ge zult zien, dat ze het doet. Maar waarom, Frans, zoudt gij wenschen, dat zij van +de baan was, beste jongen?” +</p> +<p>„Wel, dan kondt ge <i>juffie</i> trouwen. Zij ziet er niet slecht uit en zij brengt tien duizend pond mee, wat een +heele schep geld is voor zulk een armen drommel als gij zijt,” antwoordde de ander +op sleependen toon. „Want waarachtig, Strong, ik begin elken dag een grooter hekel +aan haar te krijgen.” +</p> +<p>„Ik zou haar met nog eens zooveel geld niet willen hebben,” gaf kapitein Strong lachend +ten antwoord. „Ik heb nooit van mijn leven zoo’n kleine heks gezien.” +</p> +<p>„Ik zou haar wel willen vergeven,” hernam de baronet op plechtigen toon; „dat zou +ik!” +</p> +<p>„Wel, wat heeft zij nu weer uitgevoerd?” vroeg zijn vriend. +</p> +<p>„Niets bijzonders,” gaf Sir Francis ten antwoord; „niets dan hare oude streken. Die +meid heeft zulk een slag om iedereen uit zijn humeur te brengen, dat ik er verstomd +van sta. Gisterenavond was zij oorzaak, dat de gouvernante schreiend van tafel wegliep. +Later, toen ik voorbij Frans’ kamer kwam, hoorde ik den armen kleinen schelm in den +donker huilen, en vernam ik, dat zijne zuster hem doodsbang gemaakt had, door hem +van de spoken hier in huis te vertellen. Aan het tweede ontbijt gaf zij mylady een +veeg, en ofschoon mijne vrouw niet hoog timmert, is het toch eene goede ziel, – waarachtig, +dat is zij.” +</p> +<p>„Wat deed <i>juffie</i> tegen haar?” vroeg Strong. +</p> +<p>„Wel, de duivel haal me als ze niet begon te spreken over den dooden Amory, mijn voorganger,” +antwoordde de baronet met een grijns. „Zij sloeg een portret in het <i lang="en">Keepsake</i> op en zeide, dat dit zeker op haar lieven vader moest gelijken. Zij wilde weten waar +haar vader begraven was. Ik wou, dat haar vader ik weet niet waar zat! Als jufvrouw +Amory <span class="pageNum" id="pb207">[<a href="#pb207">207</a>]</span>over hem begint, barst mijne vrouw altijd in tranen uit, en de kleine heks spreekt +over hem, om hare moeder van haar stuk te brengen. Toen zij er vandaag weer over begon, +werd ik woedend en zeide, dat <i>ik</i> haar vader was, en – zoo meer, en toen, mijnheer, begon zij over <i>mij</i>.” +</p> +<p>„En wat zeide ze wel van u, Frans?” vroeg mijnheer Strong steeds lachende aan zijn +vriend en beschermer. +</p> +<p>„Voor den drommel, zij gaf mij ten antwoord, dat ik haar vader <i>niet</i> was; dat ik niet in staat was haar te begrijpen; dat haar vader een man van genie +en fijn gevoel moet geweest zijn, en meer van dien aard, en eindelijk, dat ik hare +moeder alleen om haar geld getrouwd had.” +</p> +<p>„Nu, is dat niet waar?” zeide Strong. +</p> +<p>„Al is het waar, dan is het niet prettig zoo iets te moeten hooren,” gaf Sir Francis +Clavering ten antwoord. „Ik heb geen verstand van letterkunde en zulke dingen; maar +daarom ben ik zoo’n gek niet als zij mij afschildert. Ik weet niet hoe het komt, maar +zij brengt mij altijd in het nauw, weet je? Zij regeert het heele huis op hare stille +manier en met hare verwenschte sentimenteele airs. Ik wou, dat zij dood was, Ned!” +</p> +<p>„Zoo even was het mijne vrouw, die gij dood wildet hebben,” hernam Strong, steeds +met dezelfde opgeruimdheid, waarop de baronet met zijne gewone rondborstigheid antwoordde: +„Wel, als de menschen mij zoo ergeren, dat ik het haast besterf, dan wensch ik, dat +zij dood waren, en ik zou uit den grond van mijn hart willen, dat <i>juffie</i> onder in een put lag.” +</p> +<p>Men ziet uit bovenstaand verslag van dit openhartig gesprek, dat ons talentvol vriendinnetje +eenige kleine eigenaardigheden of gebreken bezat, die haar niet zeer bemind maakten. +Het was eene jonge dame met eene zekere mate van genie, eene verbazende gevoeligheid +en groote letterkundige bekwaamheid, die, gelijk zoo menig ander genie, met bloedverwanten +moest verkeeren, die niet in staat waren haar te begrijpen. Noch hare moeder noch +haar stiefvader bezaten letterkundigen aanleg. De lectuur van den baronet bepaalde +zich tot <i lang="en">Bell’s Life in London</i> en den <i>Almanak der wedrennen</i>, en Lady Clavering schreef nog altijd als een schoolmeisje met eene ongeloofelijke +onverschilligheid omtrent spelling of taalregelen. En daar jufvrouw Amory diep gevoelde, +dat zij niet naar waarde geschat werd en dat zij met menschen verkeerde, die haar +in verstand of maatschappelijke gaven niet evenaarden, liet zij geene gelegenheid +voorbijgaan, om de leden van het gezin te doen gevoelen, dat zij beneden haar stonden; +zij was niet enkel eene martelares, maar zorgde ook, dat iedereen dit wist. Indien +zij werkelijk zoo zwaar leed als zij zeide en meende, kunnen wij ons dan verwonderen, +dat een jeugdig schepseltje met zulk een teer gevoel heel wat gilde en schreide? Zonder +deelneming heeft het leven niets te beteekenen en zou het dan geen gebrek aan oprechtheid +in haar zijn geweest, indien zij eene opgeruimdheid had voorgewend, die zij niet gevoelde, +of achting had gehuicheld jegens degenen, voor wie het onmogelijk was, dat zij eenigen +eerbied zou koesteren? Indien eene dichteres niet over haar lot mag weeklagen, waartoe +ter wereld dient dan hare lier? Blanche ontlokte aan de hare alleen de droevigste +tonen, en maakte elegieën op hare afgestorven hoop en treurzangen op de door den killen +winteradem gedoode bloesems harer jeugdige genegenheid, gelijk aan zulk eene treurige +lotsbestemming en muze betaamde. +<span class="pageNum" id="pb208">[<a href="#pb208">208</a>]</span></p> +<p>Hare wezenlijke rampen waren, gelijk wij reeds zeiden, tot op dit oogenblik niet groot +geweest; maar hare smart huisde, zooals bij de meesten van ons, in hare eigene ziel, +en daar deze neerslachtig en meestal ontevreden was, verwondere zich niemand, dat +zij weende. Daarom stroomden <i lang="fr">Mes Larmes</i> ten allen tijde op kommando uit hare oogen; zij kon eene onbepaalde hoeveelheid tranen +leveren, en door langdurige oefening leerde zij die met steeds toenemende gemakkelijkheid +storten. Want het gevoel, gelijk eene andere kwaal, waarvan Horatius spreekt, neemt +toe wanneer men zich niet weet te onthouden (het spijt mij, dames, dat de bedoelde +kwaal waterzucht heet) en hoe meer men schreit, des te meer zal men dit kunnen en +willen doen. +</p> +<p><i>Juffie</i> was reeds op zeer jeugdigen leeftijd begonnen tranen te storten. Zoodra zij besef +genoeg had om iets te gevoelen, werd Lamartine haar geliefkoosde bard, en verder had +zij haar gemoed gevormd door eene vlijtige studie van de groote hedendaagsche schrijvers +in de Fransche taal. Er bestond geen roman van Balzac of George Sand, welken het onvermoeide +schepseltje niet verslonden had voordat zij zestien jaar was; en hoe weinig zij ook +met hare huisgenooten sympathiseerde, had zij vrienden in de geestenwereld, zeide +ze, waarmee zij de teedere Indiana, de hartstochtelijke en poëtische Lelia, den beminnelijken +Trenmor, dien grootmoedigen misdadiger, dien engel der galeien, den vurigen Stenio, +en de andere tallooze helden der Fransche romans bedoelde. Terwijl zij nog school +ging, was zij op prins Rodolphe en prins Djalma verliefd geweest, en de vraagstukken +over de echtscheiding en de rechten der vrouw had zij met Indiana uitgemaakt, nog +voordat zij het hooge voorschoot had afgelegd. Het levendige dametje speelde minnaar +en minnares met die denkbeeldige helden, gelijk zij nog kort te voren moedertje gespeeld +had met hare pop. Het is merkwaardig die aardige, dichterlijke zieltjes te zien omgaan +met dat speelgoed. Vandaag staat de pop met de blauwe oogen in gunst en wordt die +met de zwarte oogen in de lade weggeborgen. Morgen ligt die met de blauwe oogen weer +achter de bank, en krijgt een akelig monstertje, met een afgeschroeiden neus of een +kaal hoofd en in het geheel geene oogen, de eerste plaats in de genegenheid van het +juffertje, dat hem in hare armen troetelt en koestert. +</p> +<p>Daar men het er voor houdt, dat romanschrijvers alles weten, tot zelfs de geheimen +van vrouwenharten, waarvan de eigenaressen misschien zelve onkundig zijn, willen wij +hier mededeelen, dat mademoiselle Betsy, zooals jufvrouw Amory toen genoemd werd, +op haar elfde jaar eene teedere neiging had opgevat voor een jongen Savoyaard met +een orgel te Parijs, dien zij verkoos te blijven beschouwen als een jongen prins, +aan zijne ouders ontroofd; dat op haar twaalfde jaar een oude, afzichtelijke teekenmeester +(maar ach, welke jaren of lichaamsgebreken zijn proefhoudend tegen vrouwenliefde?) +haar jong hartje had doen kloppen, en dat er op haar dertiende, toen zij op de kostschool +was bij madame de Caramel in de Champs Elysées (gelegen, zooals men weet, naast de +jongeheeren-kostschool van monsieur Rogron, ridder van het legioen van eer), eene +briefwisseling plaats had tusschen de <i lang="fr">séduisante miss Betsy</i> en twee jonge heeren van het Collége Charlemagne, die bij den ridder Rogron in den +kost waren. +</p> +<p>In bovenstaande regels hebben wij onze jonge vriendin bij een anderen doopnaam genoemd +dan dien, onder welken wij haar kortelings voorgesteld <span class="pageNum" id="pb209">[<a href="#pb209">209</a>]</span>hebben. Jufvrouw Amory, door hare huisgenooten <i>juffie</i> genoemd, was werkelijk Betsy gedoopt, maar had uit eigen wil en fantasie den naam +van Blanche aangenomen en zich daarmede gekroond; en het zwaard, dat de baronet haar +stiefvader aanhoudend boven haar hoofd hield, was de bedreiging, dat hij haar openlijk +Betsy zou noemen, waarvoor zij zoo bang was, dat hij er de jonge oproermaakster soms +weer mede tot haar plicht bracht. +</p> +<p>Wij spraken zoo even van kinderpoppen en van de manier, waarop de kleintjes hare geliefde +popjes opnemen en wegwerpen, en hoogst waarschijnlijk zal dit verhaal verder wel in +het licht stellen, dat jufvrouw Blanche hare levende poppen met dezelfde kinderlijke +onbestendigheid tot zich trok en ze weer wegsmeet. Zij had zwermen van lieve, lieve +boezemvriendinnen gehad en bewaarde in haar juweelkistje een klein museum van haarlokken, +die zij op haar sentimenteelen levenstocht had bijeengezameld. Sommige dierbare vriendinnen +waren getrouwd, eenige waren naar andere scholen gegaan; eene harer lievelingen, hare +zielsvriendin, hare Léocadie, had zij na de kostschool uit het oog verloren en, o +gruwel! teruggevonden in den winkel van haar vader, een kruidenier in de Rue du Bak, +waar zij het boek hield; kortom, zij was vele malen gedesappointeerd en gedesillusioneerd, +gelijk zij het in haar aardig Fransch mengelmoes uitdrukte, en had voor zoo’n jonge +dame al heel wat gezien en geleden. Maar de gevoeligen moeten altijd lijden en het +is het lot dergenen, die te goed van vertrouwen zijn, bedrogen te worden, zoodat zij +gevoelde, dat zij in deze smarten en teleurstellingen slechts het lot onderging, dat +aan het genie bereid is. +</p> +<p>Intusschen vond zij gelegenheid om hare moeder, die goede vrouw, zoo ongelukkig te +maken als de omstandigheden het toelieten, en bracht zij haar waardigen stiefvader +zoo ver, dat hij wenschte, dat zij dood was. Met uitzondering van kapitein Strong, +wiens onverstoorbare goedmoedigheid bestand was tegen de stekelige gezegden van het +dametje, beheerschte zij iedereen in huis met hare tong. Als Lady Clavering van „sparzie” +in plaats van „asperges” sprak, of „eindelijk” zeide in plaats van „eigenlijk”, wat +die ongelukkige dame wel eens overkwam, verbeterde <i>juffie</i> kalmpjes die uitdrukkingen, en bracht hare moeder, die goede ziel, zoodanig van streek, +dat zij nog veel meer fouten maakte, omdat zij in de tegenwoordigheid van hare dochter +hoe langer hoe zenuwachtiger werd. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Als wij in aanmerking nemen welke groote belangstelling de aankomst der familie op +Clavering Park aan de bewoners van het stadje ingeboezemd had, dan is het niet te +vooronderstellen, dat madame Fribsby alleen onder al de bewoners van Clavering onverschillig +en vrij van nieuwsgierigheid zou gebleven zijn. Bij de eerste verschijning der familie +in de kerk nam madame elk stuk van het toilet der dames, van hare hoeden tot hare +laarsjes, nauwkeurig op en liet ook haar oog over de kleeding der kameniers in de +haar toegewezen bank gaan. Het is te vreezen, dat doctor Portman’s preek, ofschoon +eene zijner oudste en doorwrochtste opstellen, dien dag weinig indruk op madame Fribsby +maakte. Binnen weinige dagen had zij een onderhoud met Lady Claverings vertrouwde +kamenier in de kamer der huishoudster op het park weten te verkrijgen, en waren hare +adreskaartjes in het Fransch en Engelsch, die vermeldden, dat zij de nieuwste modes +uit Parijs van hare <span class="pageNum" id="pb210">[<a href="#pb210">210</a>]</span>correspondente madame Victorine ontving en dat zij de hof- en balcostumes voor den +adel en de groote lui van het graafschap vervaardigde, in handen van Lady Clavering +en jufvrouw Amory, die er, gelijk zij tot haar genoegen hoorde, gunstig over dachten. +</p> +<p>Jufvrouw Bonner, Lady Clavering’s kamenier, werd spoedig eene trouwe bezoekster van +madame Fribsby en nam aan menige versnapering ten koste van de modemaakster deel. +Een kopje groene thee, wat kwaadspreken, wat koekjes en een beetje romanlectuur waren +altijd tot jufvrouw Bonner’s dienst, als zij des avonds naar de stad mocht gaan. En +daarvoor vond zij veel meer gelegenheid dan hare jongere ambtgenoote, jufvrouw Amory’s +kamenier, die zelden een vrijen dag kon krijgen en door die onverbiddelijke kleine +muze, hare meesteres, zoo hard afgebeuld werd als eene fabriekarbeidster. +</p> +<p>De muze was gaarne mooi gekleed en daar zij eene levendige verbeeldingskracht bezat +en met de zucht der dichters naar verandering behebt was, moest zij elken dag iets +anders aanhebben. Daar hare kamenier de modemaaksterskunst verstond (dewijl zij te +Parijs, alvorens in jufvrouw Blanche’s dienst te komen, bij eene modiste geweest was) +werd zij van den morgen tot den avond bezig gehouden met het veranderen en vermaken +van jufvrouw Amory’s kleederen, zoodat zij zeer vroeg opstond en zeer laat te bed +ging, ten gevolge van de onophoudelijke grillen van hare kleine meesteres. Het meisje +was de dochter van fatsoenlijke Engelsche ouders, zooals er vele te Parijs wonen, +die betere dagen gekend hebben, niet geheel geruïneerd zijn, niet geheel van „tegemoetkoming” +leven en deze toch niet kunnen missen; en daar haar vader gebrekkig was en buiten +staat om te werken, en hare terugkomst het bezwaar en de ellende van het gezin slechts +zou vermeerderen, wilde de arme Pincott gaarne blijven waar zij zelve den kost kon +winnen en nog iets voor hare ouders afzonderen. +</p> +<p>Met de rondheid, die onze muze kenmerkte, liet zij nooit na, hare kamenier aan hare +positie te herinneren. „Ik zou lust hebben u weg te zenden, Pincott, want gij zijt +veel te zwak en uwe oogen deugen niet, terwijl gij ook altijd zit te snikken en den +dokter noodig hebt; maar ik zie het gaarne, dat gij uwe ouders ondersteunt; – onthoud +dus, dat ik het mij om hunnentwil getroost,” zeide die lieve Blanche tegen haar bedeesd +kameniertje. Of een andermaal „Pincot, uw vervallen voorkomen en slaafsche manieren +en roode oogen jagen mij migraine aan; mij dunkt, ik moest u laten blanketten, om +u wat vroolijker te doen uitzien,” of „Pincott, ik kan niet toelaten, al is het ook +om uwe hongerlijdende ouders, dat gij zoo voortgaat met mij het haar uit het hoofd +te trekken; ik zal hun moeten schrijven, dat ik u bedankt heb.” Na onder dergelijke +toespraken het sidderende meisje een uur lang bezig gehouden te hebben aan heur haar, +dat de jonge dame gaarne liet uitkammen, terwijl zij een van hare geliefkoosde Fransche +romans zat te lezen, ging zij tegen één uur te bed en zeide: „Kom, Pincott, geef mij +een Goedennacht! Zorg, dat mijn paarsch kleedje morgenochtend klaar is,” waarna zij, +met een zegenwensch aan hare kamenier, zich omkeerde en insliep. +</p> +<p>De muze kon ’s morgens zoolang in bed blijven liggen als zij verkoos en maakte ook +van dat voorrecht gebruik; maar Pincott moest zeer vroeg opstaan, om gereed te komen +met de taak, waarmee hare meesteres haar belast had, zoodat zij zich den volgenden +dag weer met dezelfde <span class="pageNum" id="pb211">[<a href="#pb211">211</a>]</span>roode oogen en hetzelfde ingevallen gelaat vertoonde, dat jufvrouw Amory zoo tegenstond +wegens het gemis van elke blijde uitdrukking, en haar boos maakte, omdat hare dienares +maar altijd goedvond er ziekelijk en neerslachtig te blijven uitzien. Maar het kwam +geen oogenbilk bij Blanche in de gedachte, dat zij eene harde meesteres was. Bij wijlen +behandelde zij Pincott als eene boezemvriendin en schreef zij eenige aardige verzen +op „het eenzaam kameniertje, wier hart elders is.” Onze beminde Blanche was een hooger +wezen en verwachtte als zoodanig bediend te worden. Ik weet niet of er nog meer dames +zijn, die hare dienstboden of ondergeschikten op zulk eene wijze behandelen; doch +wellicht zijn zij er, en dan is de dwingelandij, die zij over hare ondergeschikten +uitoefenen, en de dolksteek, dien zij hun met eene lieve stem en een heel fatsoenlijk +lachje weten toe te brengen, even wreedaardig als de folteringen, die de blank-officier +met een vloek en de zweep de slaven doet ondergaan. +</p> +<p>Maar Blanche was eene muze, een teer schepseltje, dat van gevoeligheid trilde en welks +oogen bij de geringste aandoening vol tranen schoten; en wie weet of niet juist de +fijnheid van haar gevoel de oorzaak was, dat het zoo gemakkelijk werd gekwetst. Men +verplettert een vlinder, wanneer men dien maar aanraakt. Gewone menschen hebben er +geen begrip van, hoe gevoelig eene muze is! +</p> +<p>De kleine Pincott dus, die dag en nacht aan het stikken, zoomen, afscheuren, kammen, +strijken en plooien voor hare meesteres werd gehouden en haar moest voorlezen als +zij te bed lag (want het meisje kende de beide talen en bezat eene lieve stem en een +goeden toon), kon geen deel nemen aan madame Fribsby’s soirées; maar men miste haar +ook niet en achtte haar niet van genoegzaam gewicht, om op die partijen te verschijnen. +</p> +<p>Maar er was een ander lid van het huishouden der Clavering’s, dat een trouw bezoeker +van onze vriendin de modemaakster werd, en dit was de <i>chef</i> der keukens, monsieur Mirobolant, met wien madame Fribsby eerlang innig bevriend +werd. +</p> +<p>Daar de boersche inwoners van Clavering niet gewoon waren aan het voorkomen van, of +den omgang met personen van de Fransche natie, maakten de manieren en het uiterlijk +van monsieur Alcide niet zulk een gunstigen indruk op hen, als die heer wel zou gewenscht +hebben. Zonder iets kwaads te vermoeden, wandelde hij op zekeren zomerschen namiddag, +toen zijne tegenwoordigheid op het Heerenhuis niet vereischt werd, het stadje Clavering +binnen in zijn geliefkoosd costuum, namelijk eene groene jas of paletot, een karmozijn +fluweelen vest met blauwe glazen knoopen, eene Schotsche pantalon met heel groote +en hard gekleurde ruiten, eene oranje satijnen das en stoffen laarzen met verlakte +punten. Dit alles, met zijne goudgeborduurde muts, zijn rijk vergulden stok en verschillende +andere sieraden van soortgelijken aard, maakte zijn gewoon Zondagspak uit, waaraan +hij zich vleide, dat niets opzichtigs was (tenzij misschien de schoonheid zijner gestalte +de aandacht mocht trekken), en waarmee hij meende, dat hij zich geheel als een heer +van den besten Parijschen toon voordeed. +</p> +<p>Hij wandelde dus op dien stillen zomeravond de straten door, elke vrouw tegenlachende +en haar toelonkende met blikken, die hij dacht, dat haar dadelijk betooveren moesten, +en over de hekken en in alle vensters kijkende, waar hij eene vrouw ontdekte. Doch +Betsy, de meid <span class="pageNum" id="pb212">[<a href="#pb212">212</a>]</span>van jufvrouw Pybus, deinsde terug met een: „Heere, bewaar me!” toen Alcide haar over +het laurierboschje een lonkje toewierp; de jufvrouwen Baker en hare mama keken verwonderd +op, en na eenige oogenblikken begon een zwerm havelooze straatjongens en kinderen +den merkwaardigen vreemdeling te volgen en lieten zij de modderpoddingen, die zij +bezig waren te vervaardigen, in den steek om hem na te loopen. +</p> +<p>Hij dacht eenigen tijd, dat het alleen een gevoel van bewondering was, dat deze personen +zijne voetstappen deed volgen, zoodat hij voortwandelde met het aangename bewustzijn, +dat hij zeer gemakkelijk aan anderen een onschuldig genoegen verschafte. Maar bij +de kinderen en modderhoopfabrikanten voegde zich spoedig meer volwassen nieuwsgierigen, +en een aantal mannen en vrouwen van de fabriek, die juist naar huis gingen, vermeerderden +den oploop en begonnen te lachen, te fluiten, te schreeuwen en den Franschman uit +te schelden. Sommigen riepen: „Fransoos! Fransoos!” anderen: „Kikkert!” Eén van den +troep vroeg om wat van zijn haar, dat zeer lang was en in golvende lokken neerhing, +en eindelijk begon de arme artiste te bemerken, dat hij veeleer een voorwerp van bespotting +dan van bewondering voor het lachende en onbeschaafde grauw was. +</p> +<p>Het was op dit oogenblik, dat madame Fribsby dien rampspoedigen heer met den stoet +op zijne hielen gewaar werd en het smadelijk gejoel hoorde, dat hem vervolgde. Zij +liep naar buiten, de straat op, naar den vervolgden vreemdeling toe, reikte hem de +hand, sprak hem in zijne eigene taal aan en noodigde hem in haar huis, en toen zij +hem veilig binnen de deur had, plaatste zij zich onversaagd op den drempel voor de +smalende arbeiders en arbeidsters der fabriek en verklaarde hun, dat zij zich lafhartig +gedroegen door een arm man te vervolgen, die hunne taal niet machtig was en alleen +en zonder hulp stond. De kleine oploop liet nog wel eenig ironisch gejuich en gejoel +hooren, maar gevoelde desniettemin de waarheid van madame’s krachtige toespraak en +droop af; want de oude jufvrouw stond in het stadje goed aangeschreven en hare eigenaardigheden +en hare voorkomendheid hadden haar daar vele vrienden verworven. +</p> +<p>De arme Mirobolant was hartelijk dankbaar, dat hij zijne moedertaal, hoe slecht dan +ook, hoorde spreken. De Franschen vergeven onze vergrijpen tegen hunne taal veel gereeder +dan wij hun slecht Engelsch verschoonen, en zullen onze lompe fouten in den loop van +een langdurig gesprek aanhooren, zonder de minste neiging tot lachen aan den dag te +leggen. De geredde artiste verklaarde, dat madame Fribsby zijn beschermengel was, +en zwoer, dat hij tot nog toe zooveel vriendelijkheid en wellevendheid niet bij <i lang="fr">les Anglaises</i> aangetroffen had. Hij was even beleefd en complimenteus tegen haar alsof hij tot +de schoonste en voornaamste dame sprak; want Alcide Mirobolant bracht op deze wijze +hulde aan het gansche vrouwelijke geslacht en kende geen verschil van rang in het +rijk der schoonheid, gelijk hij zich uitdrukte. +</p> +<p>Den volgenden dag bracht een der adjudanten van den <i>chef</i> in een mandje eene crême met ananas-geur, eene kreeftensalade met mayonnaise-saus, +die hij zich vleide, dat zijner kunst evenmin onwaardig was als haar, aan wie hij +de eer had deze hulde te bieden, en eene doos met geconfijte zuidvruchten ten huize +van de modemaakster, met een galant briefje aan de beminnelijke madame Fribsby. „Hare +vriendelijkheid,” schreef Alcide, „was gelijk eene oase in de woestijn zijns levens; +<span class="pageNum" id="pb213">[<a href="#pb213">213</a>]</span>– hare lieftalligheid zou in zijn geheugen altijd afsteken tegen de <i lang="fr">grossièreté</i> van de boersche ingezetenen, die niet waardig waren zulk een juweel te bezitten.” +Op deze wijze ontstond er eene kennismaking van den vertrouwelijksten aard tusschen +de modemaakster en den <i>chef</i> der keukens; maar ik weet niet of de vriendschapsbetuigingen van den jongen Alcide +haar genoegen dan wel verdriet veroorzaakten, want hij bleef haar onveranderlijk <i lang="fr">la respectable Fribsbi, la vertueuse Fribsbi</i> noemen en aanhoudend verklaren, dat hij haar als zijne moeder zou beschouwen, terwijl +hij hoopte, dat zij hem als haar zoon zou behandelen. Ach, dacht Fribsby, het was +toch zoo lang niet geleden, dat men haar, in dat lieve fransch, woorden toegesproken +had, die van een geheel andere soort van genegenheid getuigden. En toen zuchtte zij +en wierp een blik op het portret van haar karabinier. Want het is verbazend hoe jong +het hart van sommige menschen nog blijft, als hun hoofd reeds behoefte heeft aan een +pruikje of wat haarkleursel, – en op dit oogenblik gevoelde zich madame Fribsby, gelijk +zij den jeugdigen Alcide verklaarde, zoo romanesk als een meisje van achttien. +</p> +<p>Wanneer het gesprek deze wending nam – en zoodra zij goed bekend werden, deed madame +Fribsby tamelijk veel moeite om het die wending te doen nemen – bracht Alcide altijd +zeer beleefd een ander onderwerp op het tapijt: hij verkoos de goede modemaakster +maar niet anders dan als eene moeder te beschouwen. Hij wilde haar in geene andere +hoedanigheid erkennen en de vriendelijke jufvrouw was genoodzaakt zich met die verwantschap +tevreden te stellen, toen zij ontdekte hoe diep de genegenheid van den kunstenaar +elders geworteld was. +</p> +<p>Het duurde niet lang, of hij beschreef haar het voorwerp en den oorsprong zijner liefde. +</p> +<p>„Ik declareerde mij aan haar,” zeide Alcide met de hand op zijn hart, „op eene wijze, +die, naar ik mij vlei, even nieuw als aangenaam was. Waar zou de liefde niet kunnen +doordringen, achtenswaardige madame Fribsby? Cupido is de vader der uitvindingen! +– Ik onderzocht bij de bedienden welke <i>plats</i> mademoiselle het liefst at, en richtte dienovereenkomstig mijne kleine batterij in. +Op zekeren dag, toen hare ouders uit dineeren waren gegaan (en het grieft mij te moeten +zeggen, dat een <i lang="fr">grossier diner</i> bij een restaurateur op den boulevard, of in het Palais Royal, eene heerlijkheid +voor die van fijnen smaak ontbloote personen scheen te zijn), onthaalde de bekoorlijke +Miss eenige kameraadjes van de kostschool, en ik besloot een klein diner boven te +zenden, dat voor zulke fijne jonge verhemelten geschikt was. Haar lieftallige naam +is Blanche. De sluier der maagd is wit, en de krans van rozen, dien zij draagt, is +eveneens wit. Ik nam mij voor, dat mijn diner zoo smetteloos als sneeuw zou zijn. +Op het gewone uur zond ik, in plaats van den lompen <i lang="fr">gigot à l’eau</i>, die doorgaans op hare al te eenvoudige tafel werd voorgediend, een kleine <i lang="fr">potage à la reine</i> – ik noemde het <i lang="fr">à la reine Blanche</i> – zoo blank als haar eigen kleur en toebereid met de geurigste room en amandelen. +Daarna legde ik op haar altaar een <i lang="fr">filet de merlan à l’Agnes</i> neder, en een keurigen schotel, dien ik <i lang="fr">éperlan à la Sainte-Thérèse</i> betitelde, en waarvan mijne charmante Miss met genoegen gebruikte. Ik liet hierop +twee kleine <i lang="fr">entrées</i> van gebak met kip volgen, en het eenige bruine, dat ik mij op dit diner veroorloofde, +was een klein lams-rôti, dat ik in een weiland van spinazie plaatste, omringd van +<i lang="fr">croustillons</i>, die lammetjes voorstelden, en opgeluisterd <span class="pageNum" id="pb214">[<a href="#pb214">214</a>]</span>met madeliefjes en andere wilde bloemen. Daarop kwam mijn <i lang="en">second service</i>; een podding <i lang="fr">à la reine Elisabeth</i> (die, zooals madame Fribsby weet, eene maagdelijke vorstin was), een schotel opaalgekleurde +pluviereieren, dien ik <i lang="fr">nid de tourtereaux à la roucoule</i> noemde en waar ik twee van die teedere vogeltjes in het midden geplaatst had, die +zaten te trekkebekken, alles toebereid uit boter; een korfje kleine <i lang="fr">gateaux</i> met abrikozen, waar, dit weet ik, alle jonge dames dol op zijn; en een maraskino-gelei, +blank, betooverend, bedwelmend als de aanblik der schoonheid; dit noemde ik <i lang="fr">ambroisie de Calypso à la Souveraine de mon Coeur</i>. En het ijs – een ijs van <i lang="fr">plombière</i> en kersen – hoe denkt gij wel, dat ik dat gefatsoeneerd had, madame Fribsby? In den +vorm van twee harten aan een pijl geregen, waarover ik, voordat het binnengebracht +werd, een bruidssluier van geknipt papier had gelegd, en daarop een maagdenkrans van +oranjebloesems. Ik stond aan de deur te wachten, om te zien welk een indruk deze <i lang="fr">entrée</i> zou maken. Het was één uitroep van opgetogenheid! De drie jonge dames vulden hare +glazen met de bruisende Aï en brachten een toast op mij uit. Ik hoorde Miss van mij +spreken – ik hoorde haar roepen: „Zeg aan monsieur Mirobolant, dat wij hem laten bedanken +– dat wij hem bewonderen – dat wij hem liefhebben!” Mijne knieën knikten toen zij +sprak. +</p> +<p>„Kan ik, na dat voorval, met eenigen grond twijfelen, dat de jonge artiste zekere +vorderingen gemaakt heeft in het hart der Engelsche Miss? Ik ben nederig, maar mijn +spiegel zegt mij, dat ik er niet onbevallig uitzie. Nog andere veroveringen hebben +mij daarvan overtuigd.” +</p> +<p>„Gevaarlijk mensch!” riep de modemaakster uit. +</p> +<p>„De blonde misses van Albion zien in de sombere bewoners van haar nevelachtig eiland +niets, dat in vergelijking kan komen met het vuur en de levendigheid der kinderen +van het Zuiden. Wij brengen den zonneschijn met ons; wij zijn Franschen en gewoon +aan veroveringen. Zoudt gij denken, dat ik zonder deze liefdesgeschiedenis, zonder +mijn besluit om eene Anglaise te trouwen, op dit eiland blijven zou (dat niet ten +eenemale ondenkbaar is, daar ik hier eene teedere moeder in de respectabele madame +Fribsbi gevonden heb), op dit eiland en in die familie? Mijn genie zou verstompen +in het gezelschap van die boeren; – die vleeschetende eilanders kunnen de poëzie mijner +kunst niet begrijpen. Neen – de mannen zijn akelig, maar de vrouwen – de vrouwen, +waarde Fribsbi, dat moet ik bekennen, zijn verleidelijk! Ik heb gezworen, dat ik er +eene trouwen zou; en daar ik niet op uwe markten kan komen om er volgens landsgebruik +eene te koopen, heb ik besloten mij naar een ander gebruik te voegen en er met eene +naar Gretna Green te vluchten. De blonde Miss zal wel meegaan. Zij is betooverd. Hare +blikken hebben mij daarvan overtuigd. De blanke duif wacht maar op een sein, om uit +te vliegen.” +</p> +<p>„Hebt gij ooit brieven met haar gewisseld?” vroeg Fribaby vol verbazing, niet wetende +of de jonge dame dan wel de minnaar aan eene romaneske inbeelding leed. +</p> +<p>„Ik correspondeer met haar door middel van mijne kunst. Zij gebruikt van de gerechten, +die ik opzettelijk voor haar gereedmaak. Op die wijze geef ik haar duizend wenken, +die zij, daar zij enkel geest is, ook zeer goed begrijpt. Maar ik moest andere hulp +in hare nabijheid hebben.” +</p> +<p>„Daar hebt ge Pincott, hare kamenier,” zeide madame Fribsby, die, <span class="pageNum" id="pb215">[<a href="#pb215">215</a>]</span>of uit aanleg of uit ervaring, eenige kennis van minnarijen scheen te hebben; maar +de groote artiste fronste de wenkbrauwen op die raadgeving. +</p> +<p>„Madame,” gaf hij ten antwoord, „er zijn punten, waaromtrent een galant man zich zelven +het stilzwijgen moet opleggen; ofschoon hij, indien hij het geheim verraadt, dit nog +op de minst onvoegzame wijze aan zijne beste vriendin, aan zijne pleegmoeder doet. +Weet dan, dat er eene reden bestaat waarom Miss Pincott mij vijandig is, – eene reden, +niet ongewoon bij uwe sekse: – de jaloezie.” +</p> +<p>„Trouwelooze verrader, die gij zijt!” riep de confidante. +</p> +<p>„Ach neen,” hernam de kunstenaar met eene diepe basstem en een tragischen toon, die +de Porte Saint Martin en hare geliefkoosde melodrama’s waardig was: „niet trouweloos, +maar noodlottig. Ja, ik ben een noodlottig mensch, madame Fribsbi. Het is mijn lot, +hopelooze liefde in te boezemen. Het is mijne schuld niet, dat de vrouwen mij beminnen. +Kan ik het helpen, dat die jonge vrouw bij den dag vermagert en wegkwijnt, omdat zij +verteerd wordt door eene liefdevlam, die ik niet kan beantwoorden? Hoor eens! Er zijn +nog anderen in die familie, die in dezelfde ongelukkige omstandigheden verkeeren. +De gouvernante van den jongen Milor heeft mij op mijne wandelingen ontmoet en mij +aangezien op eene wijze, die slechts voor ééne uitlegging vatbaar is. En Milady zelve, +die reeds van rijpen leeftijd is, maar oostersch bloed in de aderen heeft, heeft een +paar malen complimenten aan den eenzamen artiste gericht, waarin men zich niet vergissen +kan. Ik vermijd de leden van het huisgezin; ik zoek de afzondering en ik onderwerp +mij aan mijn lot. Ik kan er maar ééne trouwen en heb besloten, dat het eene dame van +uwe natie zal zijn. En ik geloof, dat juist Miss mij het best zou passen, indien haar +fortuin voldoende is. Ik zou wel wenschen te weten wat zij bezit, alvorens ik haar +naar Gretna Green voer.” +</p> +<p>Wij moeten aan het oordeel van den lezer overlaten of Alcide een even onweerstaanbaar +veroveraar als zijn naamgenoot, dan wel eenvoudig stapelgek was. Doch indien de lezer +het geluk heeft gehad vele Franschen te leeren kennen, heeft hij misschien wel mannen +onder hen aangetroffen, die zich als even onverwinnelijk beschouwden en, indien men +hen gelooven wilde, evenvele veroveringen op de harten van <i lang="fr">les Anglaises</i> hadden gemaakt. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch25" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch25.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJF EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Handelt zoowel over liefde als over jaloezie.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze lezers zijn reeds bekend gemaakt met Sir Francis Clavering’s rondborstige meening +over de dame, die hem haar fortuin geschonken en de middelen verschaft had om in zijn +vaderland en in de voorvaderlijke woning terug te keeren, en het is maar al te waar, +dat de baronet zich niet geheel vergiste in zijn oordeel over zijne echtgenoote en +dat Lady Clavering niet tot de verstandigste of best opgevoede vrouwen behoorde. Zij +had gedurende een paar jaren eene Europeesche opleiding genoten in de voorstad Hackney +te Londen, die zij tot haar laatsten levensdag ’Ackney bleef noemen, en van daar had +haar vader haar op <span class="pageNum" id="pb216">[<a href="#pb216">216</a>]</span>vijftienjarigen leeftijd naar Calcutta terug ontboden. Op die terugreis aan boord +van den Oostindievaarder <i>Ramchunder</i>, kapitein Bragg, met welk schip zij twee jaar te voren naar Europa gekomen was, maakte +zij kennis met mijnheer Amory, haar eersten man, die op dat vaartuig den post van +derden stuurman bekleedde. +</p> +<p>Wij zullen niet in de bijzonderheden van dat vroegere leven van Lady Clavering treden; +maar kapitein Bragg, onder wiens opzicht jufvrouw Snell naar haar vader terugreisde +– die een der patroons van den kapitein en aandeelhouder in den <i>Ramchunder</i> en vele andere schepen was, – zag zich genoodzaakt zijn oproerigen stuurman in de +boeien te doen slaan en hem vervolgens aan de Kaap achter te laten, en leverde eindelijk +het meisje aan haar vader te Calcutta uit, na eene stormachtige en noodlottige reis, +waarbij de <i>Ramchunder</i> met zijne lading en passagiers groot gevaar liep en veel schade leed. +</p> +<p>Eenige maanden daarna verscheen Amory, die vóór den mast van de Kaap gekomen was, +weer te Calcutta, trouwde de dochter van den rijken procureur tegen wil en dank van +dien ouden duitendief, vestigde zich als indigoplanter en ging failliet, beproefde +zijn geluk als handelsagent en ging andermaal failliet, werd redacteur van den <i lang="en">Sunderbund Pilot</i> en ging ten derden male failliet, gedurende al welke ondernemingen en tegenspoeden +hij aanhoudend met zijn schoonvader en zijne vrouw overhoop lag, en besloot eindelijk +zijne loopbaan met zeker opzienbarend geval, dat hem verplichtte Calcutta te verlaten +en naar de straf koloniën van Nieuw Zuid-Wallis te reizen. Het was in deze rampspoedige +omstandigheden, dat mijnheer Amory waarschijnlijk Sir Jasper Rogers, den hooggeschatten +president van het hoog gerechtshof te Calcutta, leerde kennen; en, als wij de waarheid +moeten zeggen, was het ten gevolge van het ongepast gebruik van den naam van zijn +schoonvader, die heel goed kon schrijven en geen hulp noodig had, dat de Fortuin mijnheer +Amory voorgoed in den steek liet en hem noodzaakte allen verderen strijd met haar +op te geven. +</p> +<p>Daar het Europeesche publiek de gerechtelijke verslagen uit Calcutta niet zeer trouw +leest, kende het die gebeurtenissen niet zoo goed als de ingezetenen van Bengalen, +en vermits mevrouw Amory en haar vader het verblijf in Indië niet meer zeer aangenaam +vonden, werd er bepaald, dat de dame naar Europa zou terugkeeren, met haar dochtertje +Betsy, of Blanche, toenmaals vier jaar oud. Zij werden vergezeld door Betsy’s min, +die wij in het voorgaande hoofdstuk aan den lezer voorgesteld hebben als jufvrouw +Bonner, Lady Clavering’s vertrouwde kamenier, en kapitein Bragg nam voor de vrouwen +een huis in de nabijheid zijner eigene woning in Pocklington Street. +</p> +<p>Het was een zeer ongunstige zomer en een tijdlang na mevrouw Amory’s aankomst stortregende +het dag aan dag. Bragg gedroeg zich zeer hoog en onaangenaam; misschien schaamde hij +zich om de Indische dame aan haar lot over te laten en wellicht wenschte hij van haar +af te zijn. Zij geloofde, dat iedereen te Londen over de schande van haar man sprak +en dat de koning, de koningin en de directeuren der Oost-Indische Compagnie hare ongelukkige +geschiedenis kenden. Zij genoot een ruim jaargeld van haar vader en er bestond geen +reden waarom zij in Engeland zou blijven wonen, zoodat zij besloot buitenslands te +gaan. Zij vertrok derhalve, blijde aldus aan het benauwende toezicht van dien akeligen +bullebak, kapitein Bragg, te kunnen ontsnappen. Niemand maakte bedenking, <span class="pageNum" id="pb217">[<a href="#pb217">217</a>]</span>in de steden van het vasteland waar zij stilhield en in de onderscheidene kosthuizen +waar zij flink betaalde, om haar te ontvangen. Wel is waar noemde zij Hackney altijd +’Ackney (ofschoon zij anders het Engelsch met een licht buitenlandsch accent uitsprak, +dat zeer aardig en niet onaangenaam was), kleedde zij zich opzichtig, trok zij de +aandacht door haar eet- en drinklust, en maakte <i>curries</i> en <i>pillaus</i> gereed in elk kosthuis waar zij vertoefde; doch hare eigenaardigheden in spreken +en doen gaven juist iets ongemeens aan haar omgang en mevrouw Amory was dus te recht +populair. Zij was de goedhartigste, opgeruimdste en edelmoedigste vrouw, die men zien +kon. Dadelijk was zij voor elk partijtje gereed, wie het ook had voorgesteld, en bij +de „picnics” bracht zij driemaal meer champagne, gevogelte en ham mee, dan iemand +anders. Zij nam tallooze plaatsen voor den schouwburg en biljetten voor de gemaskerde +bals, en gaf die aan iedereen weg. Zij betaalde de houders der kosthuizen maanden +vooruit, en hielp arme, kale dandies met prachtige knevels en douairières, wier remises +maar niet aankwamen, aanhoudend met hare beurs. In dier voege reisde zij Europa door +en vertoonde zij zich te Brussel, te Parijs, te Milaan, te Napels, te Rome, naarmate +hare luim zulks ingaf. Zij ontving de tijding van Amory’s overlijden in laatstgenoemde +stad, waar kapitein Clavering op dat oogenblik ook vertoefde, buiten machte om de +rekening in zijn logement te betalen, gelijk ook het geval was met zijn vriend, den +chevalier Strong; en de goedhartige weduwe trouwde den afstammeling van het oude geslacht +der Clavering’s, zonder veel verdriet over het verlies van haar schavuit van een man +aan den dag te leggen. Aldus hebben wij hare geschiedenis geschetst tot op het tegenwoordige +oogenblik nu zij de meesteres van Clavering Park was, onder welks geboomte de beroemde +schilder Pinkney haar heeft afgebeeld met haar zoontje aan hare zijde. +</p> +<p><i>Juffie</i> vergezelde mama op de meeste harer omzwervingen en kreeg aldus heel wat van de wereld +te zien. Een tijdlang had zij eene gouvernante en na het hertrouwen van hare moeder +genoot zij het voorrecht van eene opleiding op madame de Caramel’s voorname kostschool +in de Champs Elysées. Toen de Clavering’s naar Engeland overkwamen, kwam zij natuurlijk +mede. Eerst eenige jaren na den dood van haar grootvader en de geboorte van haar broertje +begon zij te bemerken, dat hare positie in het leven veranderd was en dat jufvrouw +Amory, de dochter van een onaanzienlijk man, een zeer onbeduidend personage in huis +was, in vergelijking met den jongen heer Francis Clavering, den erfgenaam van een +ouden baronetstitel en een aanzienlijk landgoed. Ware de kleine Frans er niet geweest, +zij zou eene erfdochter geweest zijn in weerwil van den stand van haar vader; en ofschoon +zij niet veel verstand had van geld en er zich ook niet veel om bekommerde, omdat +zij er nooit gebrek aan had gehad, en hoewel zij eene romaneske kleine muze was, gelijk +wij gezien hebben, zoo kon men toch in redelijkheid niet verwachten, dat zij jegens +de personen, die zooveel hadden toegebracht om haar te benadeelen, dankbaarheid zou +koesteren; zij wist zelfs niet eens nauwkeurig wat haar ware toestand was, voordat +zij wat verder gekomen was en eene juistere kennis van de wereld had verkregen. +</p> +<p>Doch zooveel was duidelijk, dat haar stiefvader suf was en zwak van karakter; dat +mama de <i>h</i>’s wegliet waar zij behoorden, en niet fatsoenlijk in manieren en voorkomen kon heeten; +en dat de kleine Frans een bedorven, <span class="pageNum" id="pb218">[<a href="#pb218">218</a>]</span>ondeugende bengel was, die altijd zijn zin moest hebben, haar altijd in den weg zat, +altijd zijn eten op haar kleedje morste en haar van haar erfdeel beroofde. Zij was +overtuigd, dat geen van die allen haar begreep; en haar eenzaam hart haakte dus naar +andere banden en zocht iemand, dien zij met de kostbare gave van hare onverdeelde +genegenheid kon gelukkig maken. +</p> +<p>Het lieve meisje was dus zoo aangenaam in huis uit gebrek aan sympathie, of om andere +redenen, en maakte hare moeder zoo zenuwachtig en ergerde haar stiefvader zoo zeer, +dat allen even sterk wenschten als zij zelve, dat zij maar trouwen zou. Vandaar de +wensch, dien Sir Francis Clavering in het vorige hoofdstuk aan zijn vriend ontboezemde, +dat mevrouw Strong sterven mocht en dat de chevalier dan Blanche tot zijne tweede +echtgenoote zou nemen. +</p> +<p>Daar dit echter niet gebeuren kon, zou men haar gaarne aan ieder ander gegund hebben; +en een knap jonkman van een goed uiterlijk en eene goede opvoeding, zooals onze vriend +Arthur Pendennis, had haar vrij mogen vragen, indien hij er lust toe had gevoeld, +en zou door Lady Clavering met open armen als schoonzoon zijn ontvangen, wanneer hij +moed genoeg had bezeten om naar jufvrouw Amory’s hand te staan. +</p> +<p>Behalve andere gebreken evenwel, die Pen bezat, verkoos hij ook eene groote nederigheid +ten opzichte van zich zelven te gevoelen. Hij was beschaamd over het mislukken zijner +plannen in den laatsten tijd, over zijn lui en nutteloos leven, over de armoede, waarin +hij zijne moeder door zijne dwaze streken gestort had, en onder dat weifelen en die +bedeesdheid school evenveel ijdelheid als berouw. Hoe kon hij ooit op zulk een hoogste +lot uit de loterij als de schitterende Blanche Amory hopen, die op een prachtig park +en kasteel woonde en door een dozijn kerels als boomen, in livrei, bediend werd, terwijl +op Fairoaks een dienstmeisje het sober maal binnenbracht en zijne moeder verplicht +was uit te zuinigen en te berekenen om rond te komen? Hij zag hinderpalen, die van +zelf zouden verdwenen zijn indien hij er dapper op ware losgegaan, voor onoverkomelijk +aan en wilde liever wanhopen, of zijne wenschen bedwingen (die hij zich echter misschien +nog niet duidelijk had voorgesteld), dan te trachten het doelwit zijner begeerte manmoedig +te veroveren. Menig jonkman, die het maar voor het vragen zou hebben, mist zijn doel +door die soort van ijdelheid, die men bedeesdheid noemt. +</p> +<p>Wij willen daarmede echter niet zeggen, dat Pen hiervan tot nog toe een helder bewustzijn +had, of dat hij veel meer deed dan zich voor te nemen verliefd te worden. Jufvrouw +Amory was een bekoorlijk en levendig meisje, dat hem door duizenderlei kunstgreepjes +of natuurlijke bevalligheden en vleierijen betooverde en streelde. Maar er waren, +buiten bedeesdheid en ijdelheid, verborgen redenen, die hem terughielden. Pen’s moeder +had het meisje, in weerwil van hare talenten en betuigingen en bekoorlijkheden, doorzien +en vertrouwde haar niet. Mevrouw Pendennis zag, dat Blanche lichtvaardig en grillig +was, en ontdekte in haar vele gebreken, die bij de reine en godsdienstige vrouw afkeuring +verwekten; onder anderen een gemis van eerbied voor hare ouders en, gelijk Helena +meende, voor nog veel heiliger zaken, kortom wereldzin en zelfzucht, onder mooie woorden +en lieve uitdrukkingen vermomd. In den beginne bestreden Laura en Pen de weduwe met +vuur, want Laura was voor het oogenblik nog vol geestdrift voor hare nieuwe vriendin, +en Pen was nog niet verliefd genoeg om eenige poging te <span class="pageNum" id="pb219">[<a href="#pb219">219</a>]</span>doen om zijne ware gevoelens te verbergen. Hij lachte om Helena’s bedenkingen en zeide: +„Bah! moeder, gij zijt jaloersch op Blanche – alle vrouwen zijn jaloersch!” +</p> +<p>Maar toen Helena binnen een paar maanden, terwijl zij het paar met die angstvalligheid +gadesloeg, waarmee bezorgde moeders nagaan aan wie hare zonen hunne liefde wijden +(en waarbij ik het voor zeker houd, dat de moeder eene sexueele jaloezie en een heimelijk +hartzeer ondervindt) – toen Helena, zeg ik, zag, dat de kennismaking inniger werd +en de beide jongelieden aanhoudend voorwendsels wisten te vinden om elkander te ontmoeten +en dat jufvrouw Blanche elken dag op Fairoaks, of mijnheer Pen op het Huis was, toen +begon de moed der arme weduwe te verflauwen, want haar geliefkoosd plan scheen in +damp te vervliegen; zoodat zij op zekeren dag aan haar gevoel toegaf en ronduit aan +verklaarde, wat hare bedoeling en hoop was geweest; dat zij gevoelde, dat zij zelve +verminderde en niet lang meer op deze wereld zou verwijlen, en dat zij dus hoopte +en bad, dat zij vóór haar verscheiden hare beide kinderen vereenigd mocht zien. De +voorvallen van den laatsten tijd, Pen’s leven en zijne vroegere liefde voor de actrice +hadden den moed dezer teedere vrouw neergedrukt. Zij gevoelde, dat hij haar ontsnapt +was en niet meer tot het ouderlijk nest behoorde, en daarom klemde zij zich met eenige +wanhopige hartelijkheid aan Laura, aan die Laura, welke haar door Francis in den hemel +nagelaten was. +</p> +<p>Pen gaf haar een kus en stelde haar op zijne voorname en beschermende wijze gerust. +Hij had er wel iets van gemerkt; hij had al sinds lang vermoed, dat zijne moeder dit +huwelijk tot stand wilde brengen. Wist Laura er iets van? (Neen, antwoordde mevrouw +Pendennis; voor geen geld ter wereld zou zij er een woord van tegen Laura gerept hebben). +Nu, nu, men had er nog den tijd mee; zijne moeder zou zoo gauw niet sterven, zeide +Pendennis lachend; daarvan wilde hij niets weten; en wat de muze betrof, die was eene +veel te groote dame om aan een zoo onbeduidend persoon als hij was, te denken; en +Laura – wie wist of zij hem wel wilde hebben! „Natuurlijk zal zij alles doen wat gij +haar voorschrijft,” sprak hij. „Maar ben ik haar waardig?” +</p> +<p>„O Pen, dat zoudt gij kunnen zijn,” antwoordde de weduwe. Om de waarheid te zeggen, +had Pen daaraan nooit getwijfeld; een gevoel van onbeschrijfelijke opgetogenheid en +zelfbehagen beving hem, toen hij over het voorstel nadacht en zich Laura voor den +geest riep, gelijk hij zich haar van jaren herwaarts herinnerde, altijd rond en eerlijk, +vriendelijk en vroom, opgeruimd, teeder en trouw. Zijn blik helderde op, toen hij +haar, aan het einde van het grasperk, uit den tuin zag binnenkomen met tamelijk roode +wangen, een open en lachenden blik en een mandje rozen in de hand. +</p> +<p>Zij nam er de mooiste van en bracht ze aan mevrouw Pendennis, die zich verkwikte aan +geur en kleur van die bloem, en het meisje omhelsde haar hartelijk en gaf haar de +roos over. +</p> +<p>„En dien schat heb ik maar voor het vragen!” dacht Pendennis, met een gevoel van triomf, +terwijl hij zijn blik op het lieve meisje liet rusten. „Zij is even schoon en liefelijk +als hare rozen.” Het tafereel van die beide vrouwen bleef voor altijd in zijne ziel +geprent en nooit kon hij het zich voor den geest roepen, zonder dat hem de tranen +in de oogen kwamen. +</p> +<p>Voordat Laura nog heel lang op vertrouwelijken voet met hare nieuwe <span class="pageNum" id="pb220">[<a href="#pb220">220</a>]</span>vriendin verkeerd had, was zij verplicht in te stemmen met Helena’s oordeel, dat de +muze zelfzuchtig, hardvochtig en onbestendig was. Natuurlijk nam Blanche hare boezemvriendin +in het geheim van al hare kleine grieven en huiselijke onaangenaamheden; zij vertelde +haar, dat niemand van het gezin haar kon begrijpen en dat zij dus te midden van die +allen alleen stond; dat hare arme mama eene slechte opvoeding genoten had, zoodat +zij over hare misslagen moest blozen; dat Sir Francis zwak en jammerlijk dom was en +zich alleen op zijn gemak gevoelde als hij zijne akelige sigaren rookte; dat zij, +na de geboorte van haar broertje, opgemerkt had, dat hare moeder hare hooggeschatte +genegenheid, die zij op hooger prijs stelde dan iets anders op aarde, aan hare eenmaal +zoo geliefde dochter onttrokken had; en dat zij nu alleen, alleen, alleen op de wereld +stond. +</p> +<p>Maar hoe ernstig en hartverscheurend deze smarten mochten zijn voor eene jonge dame +met een overdreven gevoelig gestel, overtuigden zij Laura niet, dat Blanche zich in +vele kleine omstandigheden des levens naar behooren gedroeg. Het kon bij voorbeeld +zeer waar zijn, dat de kleine Frans heel ondeugend was en Blanche van de genegenheid +harer mama beroofd had; maar dit was voor Blanche geen reden om het kind om de ooren +te slaan, omdat het een glas water over hare teekening had gestort, en om het in het +Engelsch en Fransch uit te schelden; en de voorkeur, die den kleinen Frans betoond +werd, gaf haar geen recht om een vorstelijken toon van gezag tegenover de gouvernante +van het kind aan te nemen en die jonge dame door het gansche huis heen te zenden om +haar een boek te brengen, of om haar zakdoek te halen. Laura was altijd erkentelijk +en vriendelijk als een bediende eene boodschap voor haar gedaan had; maar zij merkte +op, dat de kleine muze niet het minste bezwaar maakte hare bevelen uit te deelen aan +allen, die haar omringden, en ieders gemak aan het hare op te offeren. Het was Laura’s +eerste ondervinding in de vriendschap, en het smartte het lieve meisje, dat zij de +bekoorlijkheden en schitterende hoedanigheden, waarmede hare verbeelding hare nieuwe +vriendin had toegerust, één voor één als ijdele droombeelden moest laten varen, en +dat zij bevinden moest, dat de betooverende kleine fee slechts eene stervelinge en, +alles bijeen genomen, geen heel beminnelijke stervelinge was. Zou er wel iemand van +edele inborst zijn, die in zijn tijd niet op dezelfde wijze te leur gesteld is? en +zou er wel iemand bestaan, die niet op zijne beurt anderen aldus te leur gesteld heeft? +</p> +<p>Toen de kleine Frans, die weerspannige zoon en erfgenaam van het huis Clavering, de +complimenten in het Fransch en Engelsch en den oorveeg van zijne zuster ontving, kon +Laura, die een humoristischen geest bezat, niet nalaten zich de roerende en teere +verzen te herinneren, die de muze haar uit <i lang="fr">Mes Larmes</i> voorgelezen had, aldus beginnende: „Slaap zacht, mijn aardig broertje, Door de englenschaar +bewaakt,” en waarin de muze, na den zuigeling over den voornamen rang, dien hij in +de wereld bekleeden zou, gecomplimenteerd en dien met haar eigen verlaten toestand +vergeleken te hebben, desniettemin verzekerde, dat het engelachtige knaapje nooit +grooter genegenheid dan de hare, en in de valsche wereld, die voor hem lag, nimmer +iets standvastigers en teerders zou leeren kennen dan het zusterhart. „Wellicht,” +vervolgde de verlatene, – „wellicht zult gij ’t versmaden, Mijn cherubijntje zoet! +Maar jaagt gij me uit uw boezem, Dan klem ik me aan uw voet! O <span class="pageNum" id="pb221">[<a href="#pb221">221</a>]</span>laat mij u beminnen, Want eens vindt gij, met rouw, De wereld valsch en trouwloos, +Maar <i>ik</i> blijf immer trouw!” En kijk, daar diende de muze nu oorvegen aan haar cherubijntje +van een broertje toe, in plaats van aan zijne voeten te knielen, en gaf zij aan jufvrouw +Laura hare eerste les in de cynische wijsbegeerte (hoewel niet de allereerste). Iets +wat op deze zelfzucht en eigenzinnigheid, op dit contrast tusschen practijk en poëzie, +tusschen hoogdravende dichterlijke ontboezemingen en het dagelijksche leven geleek, +had zij thuis in den persoon van onzen jeugdigen vriend Pen bijgewoond. +</p> +<p>Maar met Pen was het toch een ander geval. Pen was een man, en het scheen dus wel +natuurlijk, dat hij koppig zou zijn en altijd zijn eigen zin wilde volgen. En onder +zijne weerbarstigheid en zelfzucht schuilde inderdaad een welwillend en edelmoedig +hart. Zulk een diamant tegen zulk een valschen steen als die andere te verruilen, +was hard. Om kort te gaan, Laura begon genoeg te krijgen van hare bewonderde Blanche. +Zij had haar op den toetssteen gebracht en haar onecht bevonden; en hare vroegere +bewondering en opgetogenheid, die zij op hare gewone eenvoudige wijze had te kennen +gegeven, maakte plaats voor een gevoel, dat geen verachting was, maar er zeer na aan +grensde, ten gevolge waarvan Laura een ernstigen en bedaarden toon van meerderheid +jegens jufvrouw Amory aannam, die aanvankelijk volstrekt niet naar den smaak der muze +was. Niemand wil gaarne betrapt worden, of, na eene hooge plaats te hebben ingenomen, +daarvan afdalen. +</p> +<p>De overtuiging, dat dit haar boven het hoofd hing, strekte niet om jufvrouw Blanche’s +goede luim te vermeerderen, en daar zij er kregelig en met zich zelve ontevreden door +werd, maakte het haar nog onaangenamer voor hare omgeving. Zoo kwam het dan op zekeren +dag tot een geregelden veldslag tusschen de liefste Blanche en de liefste Laura, waarin +beider vriendschap bijna geheel vernietigd werd. De liefste Blanche had zich dien +dag buitengemeen grillig en netelig betoond. Zij was tegen hare moeder onbeleefd geweest, +tegen den kleinen Frans woest, tegen de gouvernante van den knaap alleronbeschaamdst +en tegen hare kamenier Pincott onuitstaanbaar hardvochtig. Daar zij het niet waagde +hare vriendin aan te tasten (want de kleine dwingeland bezat eene omzichtige kattennatuur +en sloeg hare klauwen alleen in degenen, die zwakker waren dan zij), mishandelde zij +die allen en inzonderheid de arme Pincott, die dienstbode, vertrouwelinge of gezelschapsjufvrouw +(maar altijd slavin) was, naar gelang van de luimen harer jonge meesteres. +</p> +<p>Toen dit meisje, dat bij de jonge dames in de kamer gezeten had, door de wreede bejegeningen +harer meesteres schreiend de deur uitgedreven en nog door een bijtend gezegde achtervolgd +was, kon Laura zich niet meer stilhouden, maar barstte in eene luide en verontwaardigde +ontboezeming uit; zij gaf hare verwondering te kennen, dat iemand, nog zoo jong, zoozeer +den eerbied vergeten kon, die zij zoowel aan hare meerderen in jaren als aan hare +minderen in stand verschuldigd was, en dat zij, terwijl zij zelve zulk eene fijngevoeligheid +voorwendde, de gevoelens van anderen zoo pijnlijk folteren kon. Laura verklaarde het +gedrag van hare vriendin voor goddeloos, en riep uit, dat zij den hemel wel op hare +knieën om vergiffenis mocht smeeken. Na met eene warmte en drift zich op die wijze +ontboezemd te hebben, waarover zij zelve bijna evenzeer verwonderd stond als hare +toehoorderes, nam zij hoed en doek, en ging in groote haast en ontroering door het +park naar huis, <span class="pageNum" id="pb222">[<a href="#pb222">222</a>]</span>tot verbazing van mevrouw Pendennis, die haar niet vóór den avond had terug verwacht. +</p> +<p>Laura gaf aan Helena verslag van het voorgevallene en deed voor het vervolg afstand +van hare vriendin. „O mama, gij hebt wel gelijk gehad,” sprak zij; „Blanche, die zoo +zacht en vriendelijk schijnt, is zelfzuchtig en hardvochtig, zooals gij gezegd hebt. +Al spreekt zij altijd van aandoeningen, zij kan geen hart hebben. Geen braaf meisje +zou hare moeder zóó bedroeven, of eene dienstbode zóó kwellen; en – en ik zie van +haar af, en ik wil geen andere vriendin dan u!” +</p> +<p>Daarop hielden de beide dames de kus-oefening, die tusschen haar gebruikelijk was, +en mevrouw Pendennis putte heimelijk een grooten troost uit dien twist, daar Laura’s +verslag scheen te zeggen: „Dat meisje kan nooit eene vrouw voor Pen zijn, want zij +is lichtvaardig en zonder hart, – onzen edelen held ten eenemale onwaardig. Hij zal +dat zelf wel ontdekken, en dan tegen dat wufte schepseltje gewaarborgd zijn en uit +zijn droom ontwaken.” +</p> +<p>Doch mejufvrouw Laura vertelde niet aan mevrouw Pendennis, en wilde het misschien +ook zich zelve niet bekennen, wat de eigenlijke oorzaak der oneenigheid was geweest. +De kleine ondeugende muze van een Blanche verkeerde in een zeer slecht humeur en had +allerlei kwaad in den zin, zoodat zij al zeer vroeg met hare kuren begon. Haar engel +van een Laura was den dag bij haar komen doorbrengen, en zoodra zij bij elkander zaten, +had Blanche goedgevonden het gesprek op mijnheer Pen te brengen. +</p> +<p>„Ik geloof, dat hij erg wispelturig is,” had zij gezegd. „Jufvrouw Pybus, en vele +anderen uit Clavering, hebben ons alles aangaande die actrice verteld.” +</p> +<p>„Ik was nog een kind toen dat voorviel en weet er niets van,” antwoordde Laura met +een hoogen blos. +</p> +<p>„Hij heeft haar zeer slecht behandeld,” zeide Blanche, haar hoofdje schuddende. „Hij +is haar ontrouw geworden.” +</p> +<p>„Dat is hij <i>niet!</i>” riep Laura uit. „Hij heeft haar zoo eerlijk behandeld als men maar wenschen kan +en alles willen opofferen om haar te trouwen. Zij is hem ontrouw geweest. Het heeft +hem het hart bijna gebroken; hij .…” +</p> +<p>„Ik dacht, dat gij niets van het gebeurde wist, liefje?” voegde jufvrouw Blanche er +tusschen. +</p> +<p>„Mama heeft het mij verteld,” antwoordde Laura. +</p> +<p>„Nu, hij is heel knap,” hernam de andere lieveling. „Wat maakt hij lieve verzen! Hebt +gij er ooit van hem gelezen?” +</p> +<p>„Niets anders dan <i>de Visscher en de Duiker</i>, dat hij voor ons vertaald heeft, en zijn prijsvers, dat den prijs niet kreeg; en +ik moet ook bekennen, dat ik het zeer hoogdravend en prozaïsch vind,” voegde Laura +er lachend bij. +</p> +<p>„Heeft hij dan nooit verzen aan <i>u</i> geschreven, lieve?” vroeg jufvrouw Amory. +</p> +<p>„Neen, beste,” antwoordde jufvrouw Bell. +</p> +<p>Op die woorden liep Blanche naar hare vriendin toe, kuste haar hartelijk, noemde haar +minstens driemaal „mijn engel van een Laura,” keek haar schalks aan, knikte eens en +zeide: „Als gij mij beloven wilt het aan nie-ie-mand te vertellen, zal ik u iets laten +zien.” +</p> +<p>En daarop de kamer doortrippelende, opende zij met een zilveren <span class="pageNum" id="pb223">[<a href="#pb223">223</a>]</span>sleutel een met parelmoer ingelegd lessenaartje, en nam er een paar verkreukte en +met iets groens bevlekte papieren uit, die zij aan hare vriendin ter hand stelde. +Laura nam ze aan en las ze. Het waren zonder tegenspraak minneliederen, – iets over +eene Ondine, – over eene Najade, – over eene rivier. Laura keek er een tijdlang in, +maar, om de waarheid te zeggen, waren de regels niet zeer duidelijk voor hare oogen. +</p> +<p>„En hebt gij ze beantwoord, Blanche?” vroeg zij, de papieren teruggevende. +</p> +<p>„O neen! om alles ter wereld niet, liefje,” zeide Blanche, en toen Laura geheel klaar +was met de verzen, trippelde zij terug en borg ze weer in het mooie lessenaartje. +</p> +<p>Vervolgens ging zij naar hare piano en zong een paar liederen van Rossini, wiens muziek +haar buigzaam stemmetje onverbeterlijk kon uitvoeren, en Laura zat er afgetrokken +naar te luisteren. Waaraan dacht jufvrouw Bell onderwijl? Zij wist het ternauwernood +zelve, maar zat stil neder terwijl de liederen voortgalmden. Na dit concert werden +de jonge dames geroepen om het tweede ontbijt te gebruiken, en natuurlijk met den +arm om elkanders middel geslagen, gingen zij naar beneden. +</p> +<p>Jaloezie of boosheid kon het niet geweest zijn, dat Laura stil maakte; want toen zij +den gang door- en de trap afgegaan waren en de zaaldeur openden, stond Laura stil, +zag hare vriendin teer en oprecht in het gelaat en gaf haar met zusterlijke warmte +een kus. +</p> +<p>Maar daarna moet er iets gebeurd zijn – denkelijk kleine Frans manier van eten, of +mama’s taalfouten, of Sir Francis’ tabakslucht – dat jufvrouw Blanche ergerde en haar +die ondeugende streken deed bedrijven, die wij hierboven opnoemden, en welke den reeds +beschreven twist uitlokten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch26" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch26.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZES EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Een huis vol gasten.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De oneenigheid tusschen de meisjes duurde niet lang. Laura was altijd te zeer gezind +om te vergeven en zich te laten vergeven, en jufvrouw Blanche’s boosheid, die nooit +zeer langdurig of blijvend was, werd niet opgewekt door het tooneel, dat wij geschilderd +hebben. Niemand trekt het zich aan, dat hij van verdorvenheid beschuldigd wordt; die +aantijging kwetst niemands ijdelheid. Blanche was eerder gestreeld dan geërgerd door +de verontwaardiging van hare vriendin, die nooit zou losgebroken zijn zonder de reden, +die beiden wel wisten, schoon geen van beiden er van sprak. +</p> +<p>Laura moest dus met een zucht bekennen, dat het romantische gedeelte van hare eerste +vriendschap afgeloopen was, en dat het voorwerp dier vriendschap op niet meer dan +eene zeer alledaagsche soort van achting aanspraak kon maken. +</p> +<p>Blanche, van haar kant, schreef dadelijk een roerend gedicht, waarin zij schetste +hoe men haar verlaten had en hoe haar de oogen waren opengegaan. Het was niets dan +de oude geschiedenis van liefde, die met koelheid, en trouw, die met ontrouw beloond +wordt; en daar juist <span class="pageNum" id="pb224">[<a href="#pb224">224</a>]</span>omstreeks dezen tijd eenige familiën uit Londen, die dochters hadden zich in den omtrek +kwamen vestigen, had jufvrouw Amory de gelegenheid, om voor eeuwig eene vriendin onder +deze jonge dames te kiezen en hare smarten en teleurstellingen aan die nieuwe vertrouwde +mee te deelen. De lange lakeien brachten nu zelden briefjes aan de lieve Laura, en +de hittenwagen werd slechts enkel naar Fairoaks gezonden ten behoeve van de dames +aldaar. Blanche nam, toen Laura haar kwam bezoeken, een voorkomen van onderworpen +lijden aan. Laura lachte over de sentimenteele buien van hare vriendin en behandelde +die met eene luchtigheid, die volstrekt niet eerbiedig was. +</p> +<p>Maar zoo jufvrouw Blanche nieuwe vriendinnen vond om haar te troosten, rust op den +waarheidlievenden geschiedschrijver ook de plicht om te verklaren, dat zij kennissen +van het andere geslacht ontdekte, die haar ook heel wat troost schenen te schenken. +Waar dit argelooze schepseltje een jonkman ontmoette en een onderhoud van tien minuten +met hem in den tuin, aan het venster der gezelschapszaal, of in de tusschenpoozen +van eene wals had, schonk zij hem haar vertrouwen, liet zij hare mooie oogen spelen, +sprak hem op een toon van teedere belangstelling eenvoudig en roerend toe – en liet +hem staan, om dat zelfde aardige dramaatje ten genoegen van zijn opvolger te spelen. +</p> +<p>In den eersten tijd nadat de Clavering’s op het park gekomen waren, deden zich voor +jufvrouw Blanche weinige gelegenheden op om hare kunsten te vertoonen, zoodat Pen +uitsluitend begunstigd werd met hare lonkjes en vertrouwde mededeelingen, en het onderhoud +aan het venster, of de wandeling in den tuin met niemand behoefde te deelen. In het +stadje Clavering, gelijk wij reeds gezegd hebben, waren in het geheel geen jonge heeren, +en in de geheele omstreek slechts een paar hulppredikers of een boersche landjonker +met groote voeten en slecht gemaakte kleederen. De baronet richtte geen uitnoodigingen +tot de dragonders, die te Chatteries in garnizoen lagen, want het was ongelukkig zijn +eigen regiment; toen hij het verliet, stond hij op slechten voet met sommige officieren +van het corps; er liepen leelijke geruchten over het verkoopen van een paard, over +eene betwiste speelschuld, over hazard-spel, over het weigeren van een duel; maar +wat behoeven wij ons daarin te verdiepen? wij zijn niet geroepen om te veel in het +vroegere leven onzer personages door te dringen, tenzij zulke tot opheldering der +onderhavige geschiedenis noodig mocht zijn. +</p> +<p>Maar in het najaar, toen de zitting van het parlement en het Londensche seizoen geëindigd +was, kwamen een paar der voorname plattelands familiën op hare buitenplaatsen terug. +Dit jaargetijde deed het naburige badplaatsje Baymouth tamelijk vol loopen, den koninklijken +schouwburg van onzen vriend Bingley te Chatteries openen, en het gewone gezelschap +op de bals bij het houden der assises en der wedrennen bijeenkomen. Tot dusverre hadden +de oude familiën van het graafschap zich op een afstand van onze vrienden op Clavering +Park gehouden, zooals de Fogy’s van Drummington, de Square’s van Tozely Park, de Welbore’s +van de Barrow, enz. Er liepen in die kringen allerlei praatjes over de familie te +Clavering. Niemand, die hen over hunne buren had hooren spreken, zou hebben kunnen +volhouden, dat de menschen op het platteland geen verbeeldingskracht bezitten. Er +liepen ontelbare vertelseltjes, die wij hier niet behoeven te herhalen, over Sir Francis +en zijne vrouw, en hare afkomst en familie; over jufvrouw Amory en over kapitein Strong; +<span class="pageNum" id="pb225">[<a href="#pb225">225</a>]</span>zoodat de familie van het Park drie maanden in het graafschap gewoond had, alvorens +de groote lui bezoeken kwamen afleggen. +</p> +<p>Maar toen de graaf van Trehawk, lord-stadhouder van het graafschap, op het einde van +het seizoen naar het kasteel Eyrie gekomen was en de gravin-douairière van Rockminster, +wier zoon ook tot de aanzienlijken des lands behoorde, een huis op de Marine Parade +te Baymouth betrokken had, brachten die voorname lui dadelijk en in staatsie een bezoek +aan de familie op Clavering Park; en nu volgden de rijtuigen der overige familiën +van het graafschap spoedig in het spoor, door de hoogadellijke wielen nagelaten. +</p> +<p>Toen eerst begon Mirobolant gelegenheid te krijgen om zijne kunst ten toon te spreiden +en onder dien arbeid de kwellingen der liefde te vergeten. Toen was het, dat de lange +lakeien het te druk hadden op Clavering Park om boodschappen over te brengen of een +glas dun bier met de arme dienstmeisjes op Fairoaks te ledigen. Toen was het, dat +Blanche andere boezemvriendinnen dan Laura vond, en andere wandelplaatsen dan den +oever der rivier, waar Pen zat te visschen. Hij kwam den eenen dag na den anderen; +maar de visch wilde niet bijten en de Nimf niet verschijnen. En hier mogen wij wel +een woordje zeggen over zekere kiesche zaak, waarop wij reeds vroeger gezinspeeld +hebben; maar onder de roos, en met verzoek om het niet verder te vertellen. Wij hebben +vroeger al gesproken van zekeren hollen boom, bij welken Pen zich plaatste toen hij +nog dol was op jufvrouw Fotheringay, en in welks holte hij later andere dingen dan +zijn aas en vischtuig verborg. Om de waarheid te zeggen, herschiep hij dien boom in +eene brievenbus. Onder wat mos en een steen legde hij gedichtjes, of even dichterlijke +brieven, gericht aan zekere Ondine of Najade die den stroom bezocht, en die een paar +malen vervangen werden door een reçu in den vorm van eene bloem, of een paar woordjes +tot dank, met een fijn handje in het Fransch of Engelsch, op geparfumeerd rosé papier +geschreven. Het is zeker, dat jufvrouw Amory, gelijk wij gezien hebben, wel eens langs +het riviertje wandelde, en dat zij geparfumeerd rosé papier voor hare brieven gebruikte. +Maar sinds de grootelui Clavering Park bezocht hadden en de staatsiekoets den eenen +avond na den anderen het hek uitreed en den weg naar de andere groote buitenplaatsen +insloeg, kwam er niemand meer om Pen’s geschriften uit de brievenbus te halen; het +witte papier werd niet tegen rosé verwisseld, maar bleef onaangeroerd onder den steen +en het mos liggen, terwijl de boom zich in het water weerkaatste en de Brawl onvermoeid +voortkabbelde. Er stond echter in die brieven niet veel, en in de rosé briefjes ternauwernood +iets, hoogstens een paar half schertsende half meewarige woordjes, gelijk elke jonge +dame ze zou kunnen schrijven. Maar, malle Pendennis, als gij dit meisje wildet hebben, +waarom deedt gij dan uw mond niet open? Misschien meende geen van beiden het ernstig. +Gij speeldet slechts den verliefde, en de schalksche kleine Ondine liet u met dat +spelletje begaan. +</p> +<p>Maar als men in zijn spel gedwarsboomd wordt, maakt men zich wel eens boos, en toen +Pen’s gedichten door niemand meer werden afgehaald, begon hij die producten met een +zeer ernstig oog te beschouwen. Hij gevoelde zich weer bijna zoo tragisch en sentimenteel +als ten tijde van zijne eerste liefdesgeschiedenis, en in ieder geval had hij besloten, +dat het tot eene verklaring moest komen. Den eenen dag begaf hij zich naar het Heerenhuis +en vond de kamer vol bezoekers; den anderen dag <span class="pageNum" id="pb226">[<a href="#pb226">226</a>]</span>kon hij jufvrouw Amory niet te zien krijgen, daar zij des avonds naar een bal moest +en nu vooraf wat rust nam. Pen verwenschte de bals, de bekrompenheid zijner beurs +en de onbeduidende plaats, die hij in het graafschap innam, zoodat zij, die zulke +partijen gaven, hem voorbijgingen. Bij eene derde gelegenheid was jufvrouw Amory in +den tuin en toen spoedde hij zich daarheen; maar zie, zij wandelde er met geen minder +personage dan den bisschop van Chatteries, diens vrouw en hunne kinderen, die hem +zuur aanzagen en eene stijve houding aannamen, toen hij aan hen werd voorgesteld en +zij zijn naam hoorden. De hoogeerwaarde prelaat had dien reeds vroeger vernomen, evenals +dat grapje in den tuin van den deken. +</p> +<p>„De bisschop zegt, dat gij een losbandig jongmensch zijt,” fluisterde hem de goedhartige +Lady Clavering toe. „Wat hebt gij toch gedaan? Ik hoop toch – niets, wat zulk eene +lieve mama als de uwe verdriet zou kunnen doen? Hoe vaart uwe lieve ma? Waarom komt +zij niet eens aan? Ik weet niet, in hoe langen tijd wij haar niet gezien hebben! Wij +gaan tegenwoordig veel uit, zoodat wij weinig met onze buren kunnen omgaan. Doe haar +en Laura mijn compliment, en komt allen hier morgen eten.” +</p> +<p>Mevrouw Pendennis gevoelde zich te ongesteld om uit te gaan, maar Laura en Pen voldeden +aan de uitnoodiging en vonden een groot gezelschap verzameld, zoodat Pen slechts in +der haast een woordje met jufvrouw Amory kon wisselen. „Gij komt,” zeide hij, „tegenwoordig +in het geheel niet meer aan de rivier.” +</p> +<p>„Ik kan niet,” antwoordde Blanche, „want ons huis is tegenwoordig vol gasten.” +</p> +<p>„Ondine heeft den stroom vaarwelgezegd,” hernam Pen, die trachtte poëtisch te zijn. +</p> +<p>„Zij had dien nooit moeten bezoeken,” zeide jufvrouw Amory. „En zij zal er ook niet +heengaan. Het was heel dwaas en verkeerd; het was ook maar scherts. Bovendien hebt +gij een anderen troost thuis,” en bij die woorden zag zij hem een oogenblik vlak in +het gelaat en sloeg toen de oogen neder. +</p> +<p>Waarom sprak hij toen niet, indien hij haar had willen hebben? Zelfs toen nog zou +zij wellicht „ja” hebben gezegd. Doch toen zij van een anderen troost sprak, dacht +hij aan Laura, die zoo teeder en rein was, en aan zijne moeder, wier liefderijk hart +op zijne verbintenis met hare pleegdochter gezet was. „Blanche!” begon hij dus op +spijtigen toon: „jufvrouw Amory!” +</p> +<p>„Laura ziet naar ons, mijnheer Pendennis,” zeide de jonge dame. „Ik moet mij weer +bij het gezelschap voegen,” vervolgde zij en liet hem staan, zoodat hij in verlegenheid +op de nagels stond te bijten en in den door de maan verlichten tuin te staren. +</p> +<p>Laura keek inderdaad naar den kant van Pen. Zij was in gesprek met den heer Pynsent, +den zoon van Lord Rockminster, of scheen althans naar hem te luisteren. Hij was de +zoon der douairière Rockminster, die, op de eereplaats gezeten, met een deftig gezicht +Lady Clavering’s slecht Engelsch aanhoorde en den suffen Sir Francis, wiens invloed +in het graafschap zij ten voordeele van haar kleinzoon wenschte aangewend te zien, +patroniseerde. Pynsent en Pen hadden samen te Oxbridge gestudeerd, waar de laatste, +gedurende den korten tijd toen hij geld bezat en in de mode was, boven den jongen +patriciër gestaan en hem <span class="pageNum" id="pb227">[<a href="#pb227">227</a>]</span>misschien wel wat uit de hoogte behandeld had. Sedert hun afscheid van de academie +hadden zij elkander aan dit diner voor het eerst ontmoet en elkander met dat hoogst +impertinente en te gelijk kluchtige halve knikje van herkenning begroet, dat alleen +in Engeland gebruikelijk is en slechts door studenten naar den vollen eisch wordt +uitgevoerd, en waarmee men schijnt te willen zeggen: „Wat drommel! wat heb jij hier +te maken?” +</p> +<p>„Ik heb dien heer te Oxbridge als student gekend,” zeide mijnheer Pynsent tegen jufvrouw +Bell: „zekere mijnheer Pendennis, geloof ik.” +</p> +<p>„Ja,” antwoordde zij. +</p> +<p>„Hij schijnt een goed oogje op jufvrouw Amory te hebben,” ging hij voort. Laura keek +naar die beiden, en was misschien van hetzelfde gevoelen, maar zeide er niets van. +</p> +<p>„Hij heeft hier in het graafschap groote goederen, niet waar? Hij sprak er van, dat +hij voor dit district in het parlement dacht te komen. In de debatteerclub voerde +hij dikwijls het woord. Waar liggen toch zijne goederen?” +</p> +<p>„Zijne goederen liggen aan de overzijde der rivier, dicht bij de portierswoning,” +antwoordde Laura glimlachend. „Hij is mijn neef, en ik woon daar ook.” +</p> +<p>„Waar?” vroeg mijnheer Pynsent met een lachje. +</p> +<p>„Wel, aan den overkant der rivier, op Fairoaks,” hernam jufvrouw Bell. +</p> +<p>„Zijn daar veel fazanten? Ik zou het wel denken, naar het hout te oordeelen,” zeide +de argelooze man. +</p> +<p>Laura glimlachte nogmaals. „Wij hebben negen kippen en een haan, een varken en een +ouden jachthond.” +</p> +<p>„Heeft Pendennis dan geen eigen jacht?” hervatte de heer Pynsent. +</p> +<p>„Gij moet hem maar eens een bezoek komen brengen,” antwoordde het meisje lachend, +daar zij het zeer kluchtig vond, dat men haar Pen voor een rijk landbezitter hield +en dat hij zelf zich misschien daarvoor uitgegeven had. +</p> +<p>„Wel, het zal mij zeer veel genoegen doen onze kennis voort te zetten,” antwoordde +mijnheer Pynsent beleefd en met een blik, die duidelijk zeide: „<i>U</i> zou ik eigenlijk wenschen te bezoeken,” welken blik en toespraak mejufvrouw Laura +met een lachje en eene kleine buiging beloonde. +</p> +<p>Op dit oogenblik kwam Blanche met haar betooverendste lachje en lonkje hare lieve +Laura verzoeken, de tweede partij te zingen van een duo. Laura was tot alles bereid +wat genoegen kon geven en zette zich aan de piano; zoolang het duet duurde, bleef +mijnheer Pynsent er bij staan luisteren, maar toen jufvrouw Amory alleen begon te +zingen, ging hij weg. +</p> +<p>„Wat is dat een aardig, rondborstig, lieftallig, welopgevoed meisje, Wagg,” zeide +mijnheer Pynsent tegen een heer, die met hem van Baymouth was gekomen; „ik meen die +lange met die krullen en die roode lippen – verbazend rood, niet waar?” +</p> +<p>„En wat zegt gij van de dochter des huizes?” vroeg mijnheer Wagg. +</p> +<p>„Die houd ik voor eene magere, schrale bedriegster,” zeide mijnheer Pynsent met de +grootste openhartigheid. „Zij steekt hare schouders zoo hoog mogelijk uit hare japon, +zij kan hare oogen niet stilhouden, en <span class="pageNum" id="pb228">[<a href="#pb228">228</a>]</span>zij lacht en lonkt met evenveel gemaaktheid als eene Fransche kamenier.” +</p> +<p>„Pynsent, pas op,” riep de ander, „daar staat iemand, die hooren kan wat ge zegt.” +</p> +<p>„O, het is Pendennis van Bonifacius,” antwoordde mijnheer Pynsent. „Een mooie avond, +mijnheer Pendennis; wij hadden het juist over uwe bekoorlijke nicht.” +</p> +<p>„Zijt gij familie van mijn ouden vriend, majoor Pendennis?” vroeg mijnheer Wagg. +</p> +<p>„Ik ben zijn neef en heb het genoegen gehad u op Gaunt House te ontmoeten,” zeide +mijnheer Pen zoo voornaam mogelijk, – en in een oogenblik was de kennis tusschen de +heeren gemaakt. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Den volgenden namiddag vond mijnheer Pen, die uit visschen was geweest en niets gevangen +had, bij zijne terugkomst de beide heeren, die op Clavering Park logeerden, in zijn +moeders gezelschapskamer in druk gesprek met de weduwe en hare pupil. De lange, schrale +heer Pynsent, met zijne groote bakkebaarden en een geduchten haarbos aan zijne kin, +zat zeer dicht bij jufvrouw Laura schrijlings op een stoel. Zijne eenvoudige, oprechte +taal, soms luimig en scherp, en doormengd met studenten-uitdrukkingen, vermaakte haar. +Het was het eerste exemplaar van een jongen Londenschen dandy, dat Laura ooit gezien +of gehoord had; want zij was nog een kind toen mijnheer Foker op Fairoaks verscheen, +en die geestige heer was ook niet veel meer dan een knaap, met het vernis van school +en academie. +</p> +<p>Toen mijnheer Wagg op Fairoaks kwam, nam hij alles nauwkeurig op. „Een oude tuinman,” +zeide hij, toen hij Jan in het portiershuisje zag; „een oud rood livrei-vest – kleeren +te drogen gehangen op de bessenstruiken – blauwe voorschooten, eene witte broek – +wel, dat moet de witte broek van den jongen Pendennis zijn – niemand anders van de +familie draagt er een. Een nog al min plaatsje voor een parlementslid in den dop, +– hè, Pynsent?” +</p> +<p>„Een aardig buitentje„” zeide mijnheer Pynsent; „een allerliefst grasperkje.” +</p> +<p>„Is mijnheer Pendennis thuis, ouwe heer?” vroeg mijnheer Wagg aan den bejaarden bediende, +die daarop antwoordde: „Neen, de jonge heer Pendennis is uit.” +</p> +<p>„Zijn de dames thuis?” ging de jongste der bezoekers voort, waarop Jan van zijn kant +antwoordde: „Ja, dat zijn ze.” Terwijl het tweetal over de zindelijke kiezelpaden +en langs het nette plantsoen naar het bordes van het huis ging, waar Jan de deur opende, +lette mijnheer Wagg op alles wat onder zijne oogen kwam: den barometer en den brievenzak, +de paraplu’s en de overschoenen der dames, Pen’s hoeden en Schotsch geruiten reisdoek, +en op Jan, die de deur der kamer opendeed, om de bezoekers binnen te laten. Zulke +kleinigheden trokken Wags’s aandacht en hij merkte ze op in weerwil van zich zelven. +</p> +<p>„Die ouwe doet al het werk,” fluisterde hij Pynsent toe; „het is een tweede Caleb +Balderstone. Het zou mij niet verwonderen, als hij bovendien keukenmeid was.” Een +oogenblik later bevonden beiden zich in tegenwoordigheid der dames van Fairoaks, welke +Pynsent voor twee volmaakt goed opgevoede dames moest verklaren, terwijl mijnheer +Wagg haar met sierlijke buigingen en overmatige beleefdheid begroette, maar <span class="pageNum" id="pb229">[<a href="#pb229">229</a>]</span>nu en dan een veelbeteekenend knipoogje naar zijn vriend wierp. Mijnheer Pynsent toonde +evenwel niet anders, dat hij dit merkte, dan door mijnheer Wagg zeer uit de hoogte +en de dames uiterst voorkomend te behandelen. Zoo er iets bespottelijk was in het +oog van Wagg, dan was het de armoede. Hij bezat het gemoed van een lakei, die uit +de dienstbodenkamer is geroepen, om in de gezelschapszaal voor gek te spelen. Hij +kende een overvloed van aardigheden en zijn hart was zoo kwaad niet; maar hij scheen +niet te begrijpen, dat men een gentleman kon zijn ofschoon men een kalen rok droeg, +of dat eene dame aanspraak op achting kon maken, indien zij er geen rijtuig, of geen +Fransche modemaakster op na hield. +</p> +<p>„Een heerlijk buitentje, mevrouw,” zeide hij met eene buiging tegen de weduwe; „een +prachtig uitzicht. Het is een groot genot voor ons Londenaars, die zelden iets anders +dan Pall Mall te zien krijgen.” Waarop de weduwe met de meeste eenvoudigheid antwoordde, +dat zij slechts ééns in haar leven te Londen was geweest, en wel vóór de geboorte +van haar zoon. +</p> +<p>„Mooi dorp, mevrouw, mooi dorp,” ging mijnheer Wagg voort, „en met den dag breidt +het zich uit. Het is geen kwaad gekozen woonplaats, als men, niet geheel buiten kan +wonen, en het loont de moeite van een bezoek.” +</p> +<p>„Mijn broeder, majoor Pendennis, heeft ons dikwijls van u gesproken,” zeide de weduwe, +„en wij hebben ons van harte vermaakt met eenige van uwe geestige boeken, mijnheer.” +Om de waarheid te zeggen, zij had nooit smaak kunnen vinden in de boeken van mijnheer, +en zij keurde den toon, waarin die geschreven waren, geheel en al af. +</p> +<p>„Het is een zeer goed vriend van mij,” antwoordde mijnheer Wagg met eene diepe buiging; +„hij komt bijna overal, en waar hij komt, stelt men veel prijs op hem – dat verzeker +ik u. Hij is nu met onzen vriend Steyne te Aken. Steyne heeft een tikje van de jicht +weg en – maar dit blijft onder ons – dat heeft uw broeder ook. Ik ga naar Stillbrook +om fazanten te schieten, en vervolgens naar Bareacres, waar ik Pendennis zeker wel +ontmoeten zal;” en in dier voege ging hij voort met een vloed van mededeelingen uit +de groote wereld, waarin hij de namen van een paar dozijn pairs wist te vlechten, +en altijd doorpraatte, terwijl de onschuldige weduwe hem met stille verwondering zat +aan te hooren. „Wat een man!” dacht zij; „zouden al de voorname lui te Londen op hem +gelijken? Ik ben zeker, dat Pen nooit op hem gelijken zal.” +</p> +<p>Onderwijl had mijnheer Pynsent het druk met jufvrouw Laura. Hij noemde eenige der +buitenverblijven in den omtrek op, waar hij ging logeeren, en drukte de hoop uit, +dat hij haar in sommige dier huizen zou mogen ontmoeten, en dat hare tante haar een +seizoen te Londen zou laten doorbrengen. Als het volgende parlement moest bijeenkomen, +verhaalde hij, zou hij zich in dit graafschap candidaat stellen, waarbij hij hoopte, +dat Pendennis hem met zijn invloed zou ondersteunen. Hij sprak van den roem, dien +Pen als redenaar te Oxbridge behaald had, en vroeg of hij ook zou trachten zich tot +parlementslid te doen verkiezen? Op die wijze praatte hij zeer onderhoudend en tot +Laura’s genoegen voort, totdat Pen zelf verscheen en, gelijk wij gezegd hebben, deze +heeren bij de dames vond zitten. +</p> +<p>Pen gedroeg zich jegens het tweetal, nu het eenmaal den weg naar zijne kwartieren +gevonden had, zeer beleefd, ofschoon hij zich met zekeren <span class="pageNum" id="pb230">[<a href="#pb230">230</a>]</span>angst een gesprek te Oxbridge herinnerde, in tegenwoordigheid van Pynsent gevoerd, +waarbij hij, na eene uitvoerige discussie in de debatteerclub en onder eene groote +opgewondenheid – het gevolg van een souper met champagne – zijn voornemen had te kennen +gegeven om zich in het graafschap, waar hij het levenslicht had aanschouwd, tot candidaat +voor het parlement te stellen; zelfs had hij in eene sierlijke rede ronduit zijn dank +betuigd als nieuwgekozen lid. Pynsent was echter zoo rond en hartelijk, dat Pen hoopte, +dat de eerstgenoemde die kleine snoeverij en alle ander gezwets, waaraan hij zich +wellicht had schuldig gemaakt, zou vergeten hebben. Hij voegde zich dus naar de manieren +der bezoekers en sprak over Plinlimmon en Magnus Charters en de oude kennissen te +Oxbridge met eene losse gemeenzaamheid en eene voorname luchtigheid, alsof hij elken +dag met markiezen omging en een hertog voor hem niet meer dan een dorpsdominé te beteekenen +had. +</p> +<p>Maar toen onder dit gesprek zes uur geslagen was, kwam Betsy de meid, die niet wist, +dat er vreemden waren, zonder andere inleiding dan dat zij de deur wijd openwierp, +met het theeblad binnen, waarop drie kopjes met een trekpot en een bord met dikke +boterhammen stonden. Op dit gezicht verdween al de voornaamheid van Pen, zoodat hij +begon te stotteren en geheel van zijn stuk geraakte. „Wat zullen zij van ons denken?” +was de vraag, die voor zijn geest oprees, en werkelijk stak Wagg de tong in de wang +omdat hij die theepartij vreeselijk bespottelijk vond, en wenkte en knipoogde tegen +Pynsent, om er diens aandacht op te vestigen. +</p> +<p>Maar naar Pynsent’s oordeel was de zaak zoo natuurlijk mogelijk. Hij zag niet in, +waarom men niet evengoed ten zes ure als op een ander uur thee zou drinken, als men +dit verkoos, zoodat hij, toen zij terugkeerden, aan Wagg vroeg waarover hij, voor +den drommel, zoo had zitten grinniken en grijnzen, en wat hij toch zoo grappig had +gevonden? +</p> +<p>„Hebt gij dan niet gezien, hoe de hokkeling zich over de dikke boterhammen schaamde? +Ik wed, dat zij er stroop op gebruiken. Dat zal ik den ouden Pendennis eens vertellen, +als wij te Londen terug zijn,” zeide mijnheer Wagg vol inwendig pleizier. +</p> +<p>„Ik vat de aardigheid niet,” zeide mijnheer Pynsent. +</p> +<p>„Dat had ik ook niet verwacht,” mompelde Wagg, waarop beiden tamelijk ontstemd naar +huis wandelden. +</p> +<p>Met sterke kleuren en verwonderlijke nauwkeurigheid in de bijzonderheden vertelde +Wagg de geschiedenis aan het diner. Hij beschreef den ouden Jan, de kleeren die te +drogen hingen, de overschoenen in de vestibule, en de huiskamer met hare meubelen +en schilderijen: „Een ouwe heer met een haviksneus en een kaal hoofd, – ik wed twee +tegen een, dat wijlen Pendennis er zoo uitzag; een levensgroot portret van een jonkman +met baret en tabbaard, – natuurlijk de tegenwoordige markies van Fairoaks; de weduwe, +als jeugdige schoonheid, in miniatuur. Bij onze komst had zij eene ouderwetsche japon +aan en handschoenen, waarvan de vingertoppen waren afgesneden; zóó naait zij zeker +de boordjes van haar zoon. De meid kwam binnen met de thee voor hun drieën en wij +lieten hen dus bij hunne boterhammen.” +</p> +<p>Blanche, die dicht bij hem zat en <i lang="fr">les hommes d’esprit</i> aanbad, schaterde het uit van lachen en noemde hem een schalk van het eerste water. +Doch Pynsent, die een geweldigen hekel aan hem begon te krijgen, zeide met luider +stemme: „Ik weet niet, mijnheer Wagg, aan <span class="pageNum" id="pb231">[<a href="#pb231">231</a>]</span>welk soort van dames gij in uwe eigen familie gewoon zijt, maar waarachtig, voor zooveel +men naar eene eerste kennismaking oordeelen kan, heb ik nooit in mijn leven twee beter +opgevoede vrouwen ontmoet, zoodat ik hoop, mama,” vervolgde hij tegen Lady Rockminster, +die aan de rechterhand van Sir Francis Clavering zat, „dat gij haar een bezoek zult +brengen.” +</p> +<p>Sir Francis fluisterde tegen den gast aan zijne linkerhand: „Daar heeft hij Wagg mooi +beet!” terwijl Lady Clavering den jongen edelman in verrukking een tikje met haar +waaier gaf en hem met een lonk van hare zwarte oogen toevoegde: „Mijnheer Pynsent, +gij zijt een juweel van een jongen.” +</p> +<p>Na den twist met Blanche kon men in Laura’s toon tegenover haar neef een zeker verschil +– hoe gering ook – waarnemen; iets weemoedigs, niet onvermengd met bitterheid. Zij +scheen hem te wegen en óók te licht te bevinden; de weduwe zag hoe de heldere en openhartige +oogen van het meisje soms op den jonkman gevestigd waren en bijna eene minachtende +uitdrukking op haar gelaat verscheen als hij in de kamer bij de vrouwen lanterfantte, +of vadsig op het grasperk liep te rooken, of onder een boom zat te suffen over een +boek, waarvoor hij te lusteloos was om het te lezen. +</p> +<p>„Wat is er tusschen u beiden voorgevallen?” vroeg de scherpziende Helena aan het meisje. +„Er moet iets gebeurd zijn. Heeft die ondeugende Blanche kwaad gestookt? Vertel het +mij toch eens, Laura.” +</p> +<p>„Er is in het geheel niets gebeurd,” gaf Laura ten antwoord. +</p> +<p>„Waarom kijkt gij Pen dan zoo aan,” vroeg diens moeder driftig. +</p> +<p>„Hem aankijken, moedertje-lief?” hernam het meisje. „Wij vrouwen zijn geen gezelschap +voor hem; hij stelt geen belang in ons; wij zijn niet knap genoeg voor zulk een genie +als Pen. Bij ons verbeuzelt hij zijn leven en zijne krachten onder de pantoffel. Hij +stelt nergens belang in en het is hem nauwelijks de moeite waard, het tuinhek uit +te gaan. Zelfs kapitein Glanders en kapitein Strong vervelen hem,” liet zij er met +een bitteren glimlach op volgen, „en dat zijn toch mannen en onze meerderen. Zoolang +hij hier blijft, zal hij zich niet gelukkig gevoelen. Waarom gaat hij de wereld niet +in, waarom kiest hij geen beroep?” +</p> +<p>„Wanneer wij heel zuinig zijn, hebben wij genoeg daarvoor,” zeide de weduwe, wier +hart sterk begon te kloppen. „Pen heeft in vele maanden niets uitgegeven. Het is een +heel beste jongen, en ik ben overtuigd, dat bij zeer gelukkig met ons zou kunnen zijn.” +</p> +<p>„Wind u niet op, moedertje-lief,” hernam het meisje. „Ik zie dat niet gaarne. Gij +moet het u niet aantrekken, als Pen hier niet op zijn gemak is. Zoo zijn alle mannen. +Zij moeten bezigheid hebben en naam in de wereld maken. Zie maar, die twee kapiteins +hebben gevochten en zijn in den oorlog geweest; mijnheer Pynsent, dien wij hier hebben +gehad en die eenmaal heel rijk zal zijn, is ambtenaar en werkt zeer hard, omdat hij +wil vooruitkomen. Naar hij zegt, was Pen een der beste redenaars te Oxbridge en bezit +hij zooveel talent als iemand onder de studenten. Pen zelf lacht om de beroemdheid +van mijnheer Wagg (dien ik ook akelig vind) en zegt, dat hij een weetniet is en dat +een boerenjongen zijne boeken zou kunnen schrijven.” +</p> +<p>„Ik vind hem ook onuitstaanbaar en onbeschaafd,” merkte de weduwe aan. +</p> +<p>„En toch heeft hij reputatie. – Zie de <i lang="en">County Chronicle</i> maar; die <span class="pageNum" id="pb232">[<a href="#pb232">232</a>]</span>zegt: „De beroemde heer Wagg heeft zich te Baymouth opgehouden; onze groote lui en +onze zonderlingen kunnen zich wel weer voorbereiden op iets van zijne satirieke pen.” +Als Pen beter dan die heer schrijven en beter dan mijnheer Pynsent spreken kan, waarom +doet hij het dan niet? Tegen <i>ons</i> kan hij geen redevoeringen houden, mama; hij kan zich hier niet onderscheiden. Hij +moet weg van hier, – wezenlijk, dat moet hij!” +</p> +<p>„Laura-lief,” zeide Helena, terwijl zij de hand van het meisje greep, „is dat nu lief +van u, hem zoo te haasten? Ik heb de gelegenheid afgewacht en reeds vele maanden gespaard +om – om u – uw voorschot terug te betalen.” +</p> +<p>„Stil, moeder!” riep Laura uit, terwijl zij hare vriendin met drift omhelsde, „Het +was <i>mijn</i> geld niet, maar het <i>uwe</i>. Spreek er nooit meer van! Hoeveel geld hebt gij opgespaard?” +</p> +<p>Helena antwoordde, dat er meer dan tweehonderd pond in de bank stond en dat zij in +het laatst van het volgende jaar in staat zou zijn alles af te betalen wat Laura geleend +had. +</p> +<p>„Geef hem die tweehonderd pond. Laat hem naar Londen gaan en advocaat of iets anders +worden; laat hem zijne moeder – en de mijne, mama-lief, – waardig zijn,” sprak het +goede meisje, waarop de teerhartige weduwe met hare gewone innigheid en aandoening +verklaarde, dat Laura een schat voor haar was en dat er geen beter meisje bestond, +– en in dit laatste opzicht vertrouw ik, dat niemand haar zal tegenspreken. +</p> +<p>De weduwe had over dit punt nog meer dan één onderhoud met hare dochter en gaf aan +de dringende redenen van het oprechte en standvastige meisje toe, want, als er door +Helena een offer gebracht moest worden, dan was die lieve dame maar al te begeerig +om het te doen. Maar zij volgde daarbij haar eigen weg en verloor, bij het mededeelen +dezer nieuwe vooruitzichten aan Pen, het doel, waarnaar zij streefde, niet uit het +oog. Op zekeren dag dus verhaalde zij hem, dat die plannen bestonden en dat het Laura +was, die er op aangedrongen had, dat hij naar Londen zou gaan om te studeeren; dat +Laura er niet van wilde hooren nu de geldelijke verplichtingen af te doen, die aangegaan +waren toen hij van Oxbridge terugkwam; en eindelijk, dat het Laura was, die hij er +voor danken moest, indien hij óók van meening was, dat hij naar Londen behoorde te +gaan. +</p> +<p>Bij die woorden begon Pen’s gelaat van genoegen te schitteren en drukte hij zijne +moeder aan zijn hart met een vuur, hetwelk die liefhebbende vrouw, vrees ik, een beetje +pijn deed; doch het werd haar weder goed, toen hij zeide: „Het is toch een edel meisje, +en God Almachtig zal haar zegenen! O moeder, ik heb hier maanden lang gekwijnd en +gesmacht naar werk, zonder te weten wat ik doen moest. De gedachte aan mijne schande, +mijne schulden en mijne verwenschte buitensporigheden en dwaasheden heeft mij verpletterd. +Ik heb helsche folteringen uitgestaan. Mijn hart is er half van gebroken, – maar dat +doet er nu niet toe. Indien zich eene kans aanbiedt om het verledene uit te wisschen +en mijne plichten jegens mij zelven en de beste der moeders te vervullen, dan zal +ik die, op mijn woord, gretig aangrijpen. Ik zal mij uwer nog waardig betoonen. God +zegene u en Laura! Waarom is zij niet hier? Dan zou ik haar mijn dank kunnen betuigen.” +En zoo ging Pen onsamenhangend voort; hij liep de kamer op en neer, <span class="pageNum" id="pb233">[<a href="#pb233">233</a>]</span>dronk het eene glas water na het andere, viel zijne moeder duizendmaal om den hals, +begon te lachen en te zingen, en was blijder dan zij hem ooit gezien had sedert zijn +jongelingsleeftijd en sedert hij geproefd had van dien ontzagwekkenden Boom des Levens, +die sinds den beginne het gansche menschelijke geslacht in verzoeking heeft gebracht. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Laura was niet thuis, want zij logeerde bij de deftige Lady Rockminster, dochter van +Lord Bareacres, zuster van wijlen Lady Pontypool, en bij gevolg verre familie van +Helena, zooals de lady, die ver in de geslachtrekenkunde was, het eerst de beleefdheid +had gehad, aan de bescheidene plattelandsbewoonster te herinneren. Pen was zeer verheugd, +dat de familiebetrekking erkend werd, maar minder dat Lady Rockminster jufvrouw Bell +voor een paar dagen meenam naar Baymouth, zonder de geringste uitnoodiging tot mijnheer +Arthur Pendennis te richten. Er was te Baymouth een bal op til, waar jufvrouw Laura +voor het eerst in het publiek zou verschijnen. De douairière kwam haar met het rijtuig +af halen en zij vertrok met een wit balkleed in haar koffer, en blij en blozend, gelijk +de roos, waarbij Pen haar vergeleek. +</p> +<p>Het was thans de avond van het bal, eene publieke bijeenkomst in het Baymouth Hotel. +„Te drommel!” zeide Pen: „ik ga er te paard heen. – Neen, ik ga niet te paard, maar +ik zal er toch naar toe gaan!” Zijne moeder was verheugd dat hij gaan zou, en terwijl +hij nog stond te beraadslagen met welk soort van rijtuig hij zich naar Baymouth zou +begeven, kwam kapitein Strong als geroepen en verklaarde, dat hij ook ging, zijn paard +<i lang="en">Butcher Boy</i> voor de sjees zou spannen en hem zou meenemen. +</p> +<p>Wanneer het huis op Clavering Park vol aangenaam gezelschap was, vertoonde de chevalier +Strong, die, gelijk zijn patroon zeide, nooit te dicht bij of te ver af was, zich +zelden in dien kring, maar zocht elders zijne uitspanning. „Ik heb in mijn tijd groote +diners genoeg bijgewoond,” zeide hij, „en aan eene tafel gegeten, waar een koning +en een prins van den bloede aan het hooger- en aan het lagereind zaten en ieder gast +ten minste zes ridderorden op zijn rok had; maar waarachtig, Glanders, ik heb geen +pleizier in die deftigheid, en de Engelsche dames met hare verwenschte hoogheid en +de landjonkers met hunne politieke gesprekken doen mij na tafel in slaap vallen; ik +mag sterven, als het niet waar is! Ik zit liever ergens waar ik eene sigaar kan rooken +na tafel en, als ik dorst heb, mijn bier in de kan krijg.” Wanneer het dus gala op +Clavering Park was, vergenoegde zich de chevalier met het oppertoezicht over de inrichting +van de tafel en met het drillen van den majordomo en de bedienden; doch na het menu +met monsieur Mirobolant te hebben vastgesteld, verkoos hij niet het geringste deel +aan het feestmaal te nemen. „Bezorg eene côtelet en eene flesch wijn op mijne kamer,” +zeide onze philosoof en wierp uit de vensters van dat vertrek, hetwelk over het terras +en de oprijlaan uitzag, een blik op het gezelschap, dat in zijne rijtuigen aankwam, +of sloeg een oogje op de dames in de vestibule door een rond venstertje in zijn gang, +dat in het voorhuis uitkwam. Als de gasten eindelijk aangezeten waren, stapte Strong +het park door naar het huisje van kapitein Glanders te Clavering, of legde een bezoek +bij de buffetjufvrouw in <i>het Wapen van Clavering</i> af, of zocht madame Fribsby bij haar roman en hare thee op. Waar de chevalier ook +kwam, overal was hij welkom, en overal waar hij heenging, liet hij een geur van warmen +brandewijngrog achter. +<span class="pageNum" id="pb234">[<a href="#pb234">234</a>]</span></p> +<p>De <i lang="en">Butcher Boy</i> – geenszins het slechtste paard uit Sir Francis’ stal – was aan kapitein Strong tot +zijn bijzonder gebruik toegekend; en de oude krijgsman reed er, onder den man of voor +de sjees, op alle uren van den dag of den nacht mee uit en thuis, en rechts en links +de omstreken door. Waar maar eene herberg was, die goed bier schonk, een heerenboer +met eene mooie dochter, die piano speelde, – naar den schouwburg of de kazerne te +Chatteries, naar alle pretjes, die er te Baymouth voorvielen, naar dorpskermissen +en wedrennen, daarheen zag men den chevalier met zijn bruintje aanhoudend op weg, +en die waardige krijgsman leefde als in een bevriend land op kosten der inwoners. +De <i lang="en">Butcher Boy</i> bracht Pen en den chevalier spoedig naar Baymouth over. De laatstgenoemde was daar +met het hotel en den kastelein even gemeenzaam bekend als met elk ander logement of +koffiehuis in den omtrek, en nadat zij eene slaapkamer gekregen hadden, traden zij +de balzaal binnen. De chevalier maakte een schitterend figuur; hij droeg drie kleine +gouden kruisjes aan een gespje op de breede borst van zijn blauwen rok en zag er als +een buitenlandsch veldmaarschalk uit. +</p> +<p>Het bal was publiek en allerlei personen werden toegelaten of waren zelfs aangespoord +om te komen, daar de jonge Pynsent wenschte, zich tot parlementslid voor het graafschap +te doen verkiezen, en Lady Rockminster de beschermvrouw van het bal was. Aan het eene +einde der zaal zou er eene quadrille voor de aristocratie zijn en stonden er afgezonderde +banken voor de voorname lui. Heel dicht bij dat afgezonderde gedeelte verkoos de chevalier +niet te komen (daar hij, naar zijn zeggen, om de „grooten” niet gaf); doch in het +andere gedeelte der zaal kende hij iedereen, de dochters der wijnkoopers, herbergiers, +zaakwaarnemers en boerenheeren, hare vaders en hare broeders, en met die allen wisselde +hij handdrukjes. +</p> +<p>„Wie is die man met dat blauwe lint en die ster met drie stralen?” vroeg Pen, een +heer in het zwart met gefriseerd haar en een haarbosje aan de kin bedoelende, die, +met den duim zijner ééne hand in het armsgat van zijn vest en in de andere zijne claque +houdende, fier stond rond te kijken. +</p> +<p>„Zoo waar ik leef, het is Mirobolant!” riep Strong uit, terwijl hij het van lachen +uitschaterde. „<i lang="fr">Bonjour, chef! – Bonjour, Chevalier!</i>” +</p> +<p>„<i lang="fr">De la croix de juillet, Chevalier!</i>” zeide de <i>chef</i> en legde de hand op zijne decoratie. +</p> +<p>„Kijk, weer een lintje!” zeide Pen, vol pret, want een man met zeer zwart haar en +bakkebaarden, blijkbaar met het purper van Tyrus geverfd, met fonkelende oogen en +witte wimpers en duizenden rimpels op zijn gelaat, dat eene zonderlinge roode kleur +vertoonde, met een vest, groote handschoenen en handen, en een schat van diamanten +en juweelen op zijn vest en zijne stropdas, met lompe voeten, gewrongen in reusachtig +groote laarzen en een tweekleurig lint in zijn knoopsgat, naderde op dit oogenblik +en knikte den chevalier gemeenzaam toe. +</p> +<p>De chevalier gaf hem de hand en zeide: „Mijn vriend, mijnheer Pendennis; – Kolonel +Alfamont, van de lijfwacht zijner hoogheid den nabob van Lucknow.” De officier beantwoordde +met eene buiging den groet van Pen, die op dit oogenblik ongeduldig uitzag of de persoon, +waarnaar hij verlangde, de zaal reeds binnengetreden was. +</p> +<p>Dit was het geval nog niet, maar het orkest begon spoedig te spelen: „Daar komt de +overwinnaar aan,” en eene groep voorname lui trad <span class="pageNum" id="pb235">[<a href="#pb235">235</a>]</span>binnen: de douairière gravin van Rockminster, de heer Pynsent en jufvrouw Bell, de +baronet Sir Francis Clavering van Clavering Park, Lady Clavering en jufvrouw Amory, +de baronet Sir Horace Fogy, Lady Fogy, kolonel Higgs met zijne echtgenoote en de „weledelgeboren +heer Wagg” (zooals de courant van het graafschap hem later vermeldde). +</p> +<p>Pen ijlde voorbij Blanche heen naar Laura en greep hare hand met de woorden: „God +zegene u! Ik moet u spreken – ik moet u noodzakelijk spreken! Laat mij met u dansen!” +</p> +<p>„Dat kan pas na de drie eerste dansen, Pen,” gaf zij met een lachje ten antwoord, +waarop hij, van ergernis op de nagels bijtende, afdroop en Pynsent vergat te groeten. +</p> +<p>Na het gezelschap van Lady Rockminster volgde dat van Lady Clavering in den optocht. +</p> +<p>Kolonel Altamont nam het nauwkeurig op en schaterde het van lachen uit achter een +sterk geparfumeerden zakdoek, dien hij voor zijn gezicht hield. +</p> +<p>„Wie is die meid in het groen daar bij hen, kapitein?” vroeg hij aan Strong. +</p> +<p>„Dat is jufvrouw Amory, de dochter van Lady Clavering,” gaf de chevalier ten antwoord. +</p> +<p>De kolonel kon zijn lachlust ternauwernood bedwingen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch27" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch27.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Bal-avonturen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Arthur Pendennis vond goed zich met een somber en norsch gelaat onder eenige katoenen +draperieën in eene donkere venster-nis te plaatsen, van waar hij het aanzag hoe jufvrouw +Bell de eerste quadrille met mijnheer Pynsent danste. Die heer zag er zoo plechtig +en zuur uit, als een Engelschman bij zulk eene gelegenheid gewoonlijk doet, en stapte +in den dans gelijk hij in de kerk naar zijne bank zou gestapt zijn, zonder een lach +op zijn gezicht en zonder zijne aandacht, door wat ook, te laten aftrekken van den +gewichtigen plicht, dien hij vervulde. Laura’s gelaat echter straalde van genoegen +en welwillendheid. Het licht en de menigte aanwezigen en de muziek wonden haar op. +Terwijl zij haar witte kleedje uitspreidde en lachend en vroolijk deelnam, aan den +dans waarbij hare bruine lokken van haar oprecht en frisch gelaat achterwaarts over +hare blanke schouders vlogen, keek meer dan één heer in de zaal haar met bewondering +aan. Lady Fogy, die een huis in Londen bezat en zich, als zij buiten vertoefde, zeer +voornaam hield, vroeg aan Lady Rockminster wie die jonge dame was, noemde eene gevierde +schoone te Londen, op welke het meisje, naar het oordeel der dame, geleek, en verklaarde, +dat zij zeer „voldeed.” +</p> +<p>Het zou Lady Rockminster zeer verwonderd hebben, indien eene protégée van haar <i>niet</i> voldaan had, en zij stond verbaasd over de onbeschaamdheid van Lady Fogy, die daarover +een gevoelen durfde uiten. Zij nam Laura met majestueuse blikken door haar lorgnet +op. Het onschuldige voorkomen van het meisje en hare opgeruimde en eenvoudige manieren +bevielen haar. „Zij doet zich zeer goed voor,” dacht de lady. „Hare armen zijn wel +wat rood, maar dat is een gebrek van <span class="pageNum" id="pb236">[<a href="#pb236">236</a>]</span>de jeugd. Haar <i>ton</i> is veel beter dan die van die kleine nuffige jufvrouw Amory, die in den dans haar +<i>vis-à-vis</i> is.” +</p> +<p>Jufvrouw Blanche was werkelijk Laura’s <i>vis-à-vis</i>, en lachte hare lieve vriendin veelbeteekenend toe, knikte tegen haar, sprak haar +aan, zij in de figuren der quadrille bij elkander kwamen, en beschermde haar niet +weinig. Hare schouders waren de blankste in de gansche zaal en hielden zich onder +haar kleedje geen oogenblik stil, evenmin als hare oogen, die onophoudelijk heen en +weer zwierven, of als haar geheele figuurtje, dat aan iedereen scheen toe te roepen: +„Kijk maar eens naar mij, – niet naar dat blozende gezonde, dikke boerinnetje, die +juffer Bell, die nauwelijks iets van dansen wist voordat <i>ik</i> het haar leerde. <i>Dit</i> is de ware Parijsche manier, – <i>dit</i> is het mooiste voetje in de zaal, en het mooiste schoentje ook. Let er maar eens +op, mijnheer Pynsent! Kijk er maar eens naar, mijnheer Pendennis, gij, die daar achter +die gordijn staat te gluren; ik weet, dat gij er naar snakt, om met mij te dansen!” +</p> +<p>Laura bleef dansen en onderwijl den heer Pen in zijne venster-nis in het oog houden. +Hij verliet den schuilhoek gedurende de eerste quadrille niet, maar pas bij de tweede, +toen de goedhartige Lady Clavering hem wenkte, onder het verhemelte op de eereplaats +te komen, waar de douairières zaten en waarheen Pen zich nu blozend, en even weinig +op zijn gemak als de meeste verwaande jongelui, begaf. Hij maakte eene zeer stijve +buiging voor Lady Rockminster, die zijn groet ternauwernood beantwoordde, en naderde +daarop de weduwe Amory, die met diamanten, fluweel, kant, veeren en allerlei soort +modemaaksters- en goudsmidswerk pronkte. +</p> +<p>De jonge heer Fogy, die toenmaals in de vijfde klasse op de school te Eton zat en +met vurig verlangen zijn baard en zijne benoeming tot luitenant bij een regiment dragonders +te gemoet zag, was de tweede danser, die met de hand van jufvrouw Bell vereerd werd. +Hij was in bewondering van de jonge dame verzonken en geloofde nog nooit zulk een +bekoorlijk wezen gezien te hebben. „Ik houd veel meer van u dan van dat Fransche meisje” +(want de jonge heer had den vorigen dans met jufvrouw Amory gedaan), voegde hij haar +met de meeste openhartigheid toe. Laura lachte er om en zag er vroolijker uit dan +ooit; en daar zij midden onder haar lachen Pen in het oog kreeg, die er allerdwaast +deftig en zuur uitzag, bleef zij aan het lachen. De daaropvolgende dans was eene wals, +en de jonge Fogy herinnerde zich met een zucht, dat hij niet kon walsen, en besloot +in de volgende vacantie daarin les te nemen. +</p> +<p>Voor dezen dans vroeg mijnheer Pynsent jufvrouw Bell alweder, en Pen zag vol inwendige +woede hoe zij, terwijl die heer met zijn arm haar middel omvat hield, door de zaal +ronddraaide. Vroeger was hij nooit boos, als op de zomeravonden, zoodra de stoelen +en tafels uit den weg geruimd waren en de gouvernante beneden geroepen was om op de +piano te spelen, door hem en den chevalier Strong (die een onverbeterlijk danser was +en als het vereischt werd eene Britsche horlepijp, eene Duitsche wals of een Spaanschen +fandango kon uitvoeren) en de beide jonge dames, Blanche en Laura, kleine bals op +Clavering Park geïmproviseerd waren. Laura vond thans het dansen zoo pleizierig en +was zoo opgewekt, dat zij zelfs mijnheer Pynsent levendig maakte. Blanche, die zeer +fraai kon dansen, had een ongelukkig partner, kapitein Broadfoot van de dragonders, +die te Chatteries in garnizoen <span class="pageNum" id="pb237">[<a href="#pb237">237</a>]</span>lag; want ofschoon de kapitein zich met groote inspanning op de zaak toelegde, kon +hij nooit bijtijds rondkomen, en daar hij hoegenaamd geen gehoor voor muziek had, +merkte hij niet, dat zijne bewegingen te langzaam waren. +</p> +<p>Jufvrouw Blanche zag dus, dat hare beste vriendin Laura zoowel in de wals als in de +quadrille al de eer van den dans had, en was met den opgang, door jufvrouw Bell gemaakt, +gansch niet ingenomen. Na een paar toeren met den zwaren dragonder wendde zij vermoeidheid +voor, zoodat zij verzocht naar hare plaats gebracht te worden bij hare mama, met wie +Pen stond te spreken. Zij vroeg dezen, waarom hij haar niet voor de wals gevraagd, +maar haar aan de genade van dien akeligen grooten man met zijn rooden rok en zijne +sporen overgelaten had? +</p> +<p>„Ik dacht, dat scharlaken en sporen voor jonge dames de aantrekkelijkste dingen ter +wereld waren,” gaf Pen ten antwoord. „Ik zou mijn zwarten rok nooit hebben durven +vertoonen naast dat schitterende roode wambuis.” +</p> +<p>„Gij zijt zeer onvriendelijk, hardvochtig, norsch, ondeugend,” zeide jufvrouw Amory, +weer met de schouders werkende „Ga maar weg! Uwe nicht kijkt over den schouder van +mijnheer Pynsent naar ons.” +</p> +<p>„Wilt gij met mij walsen?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Niet deze wals, want ik heb zoo even dien armen grooten kapitein Broadfoot weggezonden. +Let eens op dien mijnheer Pynsent; hebt ge ooit zulk een wezen gezien? Ik zal de volgende +wals met u dansen en de quadrille ook. Ik had mijn woord gegeven, maar ik zal mijnheer +Poole zeggen, dat ik mijne belofte aan u vergeten had.” +</p> +<p>„De vrouwen vergeten zeer gemakkelijk,” merkte Pendennis aan. +</p> +<p>„Maar komen altijd terug en gevoelen berouw en spijt over hetgeen zij gedaan hebben,” +antwoordde Blanche. „Kijk, daar komt de Pook aan, met Laura aan zijn arm hangende. +Wat ziet zij er lief uit!” +</p> +<p>Laura naderde hen en reikte hare hand aan Pen, tegen wien Pynsent eene soort van buiging +maakte, die veel bevalliger was dan men van het stuk huisraad, waarbij jufvrouw Amory +hem vergeleek, had kunnen verwachten. +</p> +<p>Laura’s gelaat stond zeer vriendelijk. „Ik ben heel blij, dat gij gekomen zijt, lieve +Pen,” sprak zij. „Ik heb nu gelegenheid om met u te spreken. Hoe vaart mama? De drie +dansen zijn nu afgeloopen, en ik ben met u geëngageerd voor den volgenden, Pen.” +</p> +<p>„Ik heb mij juist met jufvrouw Amory geëngageerd,” antwoordde deze, terwijl Blanche +knikte en hare gewone kleine nijging maakte. +</p> +<p>„Ik zie niet van hem af, Laura-lief,” sprak zij. +</p> +<p>„Goed, – dan zal ik den volgenden keer met hem walsen, lieve Blanche,” hernam Laura; +„niet waar, Pen?” +</p> +<p>„Ik heb beloofd met jufvrouw Amory te walsen.” +</p> +<p>„Nu, dat spijt mij zeer!” zeide Laura, die op hare beurt eene nijging maakte en onder +de breede vleugelen van Lady Rockminster ging schuilen. +</p> +<p>Pen was verrukt over het kwaad, dat hij gebrouwen had. De twee mooiste meisjes van +het bal twistten om hem! Hij vleide zich, dat hij jufvrouw Laura eene goede les had +gegeven. Hij leunde nu in eene gemaakte houding tegen den muur, terwijl hij met Blanche +sprak en onbarmhartig den draak stak met al de menschen in de zaal: met de zware dragonders +in hunne nauwsluitende uniformen, met de plattelandsjonkers en hun zonderlingen opschik, +en met de smakelooze toiletten <span class="pageNum" id="pb238">[<a href="#pb238">238</a>]</span>der dames. Volgens hem scheen de eene een vogelnestje op haar hoofd te dragen en de +andere zes pond druiven in haar haar te hebben, hare valsche paarlen niet meegerekend. +„Het is eene coiffure van amandelen en rozijnen,” zeide Pen. „die voor een dessert +zou kunnen dienen.” In één woord, hij was verbazend satiriek en onderhoudend. +</p> +<p>Gedurende de quadrille zette hij deze soort van conversatie met onverminderde bitterheid +en levendigheid voort en hield Blanche onophoudelijk aan het lachen; want zijne hatelijkheden +en aardigheden kwamen beiden van pas en Laura was wederom beider <i>vis-à-vis</i> en kon zien en hooren hoe vroolijk en vertrouwelijk zij waren. +</p> +<p>„Arthur is van avond alleraardigst,” fluisterde Blanche Laura achter den uniformrok +van den dragonderluitenant Perch toe, terwijl Pen een <i lang="fr">cavalier seul</i> tegenover de dames danste en die figuur met een duim in elk armsgat doordrentelde. +</p> +<p>„Wie!” vroeg Laura. +</p> +<p>„Arthur,” antwoordde Blanche in het Fransch. „Ik vind dat zoo’n lieven naam!” Daarop +gingen de jonge dames naar den kant van Pen over, en de luitenant voerde op zijne +beurt den <i lang="fr">pas seul</i> uit. Hij had geen vest om zijne duimen er in te steken, en zijne handen, die uit +de nauwe mouwen van zijn rok langs zijn lijf neerhingen, zagen er groot en gezwollen +uit. +</p> +<p>In het tijdsverloop tusschen de quadrille en de daaropvolgende wals nam Pen geen notitie +van Laura, uitgezonderd dat hij haar vroeg of haar danser, luitenant Perch, nog al +aardig was, en of zij zooveel met hem op had als met haar anderen partner, mijnheer +Pynsent. Na die twee dolken in Laura’s teedere hart geplant te hebben, bleef mijnheer +Pendennis tegen Blanche Amory voortklappen en geestige of flauwe, maar altijd luide +aardigheden afvuren. Laura kon geene aanleiding voor de bitsheid van haar neef opsporen +en wist niet hoe zij hem beleedigd had; maar maakte zich van haar kant niet boos over +Pen’s norschheid, want zij was de meest goedhartige en vergevensgezinde der vrouwen, +en bovendien, een beetje jaloezie van den kant van een man is eener dame niet altijd +ongevallig. +</p> +<p>Daar Pen niet met Laura wilde dansen, nam zij gaarne de hand van den levendigen chevalier +Strong aan, die veel beter danste dan Pen; en daar zij dol op het dansen was, zooals +elk vroolijk en onschuldig, jong meisje wel zijn zal, ging zij van den vloer zoodra +de walsmuziek begon en genoot volop. Bij deze gelegenheid was kapitein Broadfoot aan +het ronddraaien met eene dame, weinig minder kolossaal dan hij zelf, – jufvrouw Roundle, +eene zwaarlijvige jonge schoone in een krippen kleedje van de kleur van frambozen-ijs, +de dochter van de dame met de druiven op het hoofd, wier trossen Pen bewonderd had. +</p> +<p>En nu zijn oogenblik afwachtende, terwijl zijne schoone danseres Blanche vertrouwelijk +in den arm leunde, die haar omvatte, begon mijnheer Arthur Pendennis zijne wals, waarbij +hij zich overtuigd hield, terwijl zij zoo op de maat der muziek ronddraaiden, dat +hij met Blanche een toonbeeld van danskunst opleverde. Het is niet onwaarschijnlijk, +dat hij eens uitkeek of jufvrouw Bell het daarvoor ook niet hield; maar zij zag niet +naar hem, of wilde niet naar hem zien, en was voortdurend druk bezig met kapitein +Strong. Maar Pen’s triomf was niet bestemd om lang te duren, en het stond geschreven, +dat de arme Blanche nog meer tegenspoed zou hebben op dien onzaligen avond. <span class="pageNum" id="pb239">[<a href="#pb239">239</a>]</span>Terwijl zij en Pen met de lichtheid en vlugheid van een paar dansers van het corps +de ballet rondvlogen, draaide kapitein Broadfoot met de dame, wier middel hij omvatte, +overeenkomstig beider aard, op zijn gemak rond, zoodat zij iedereen in den weg kwamen. +Maar zij liepen Pen meer dan iemand anders in den weg, want hij en Blanche bonsden +in hunne vliegende omwentelingen tegen den zwaren dragonder en diens dame aan, en +wel met zooveel kracht, dat alle vier de rondwentelende lichamen hun zwaartepunt verloren; +kapitein Broadfoot en jufvrouw Roundle rolden letterlijk omver, evenals Pen, van zijn +kant minder gelukkig dan jufvrouw Amory, die slechts op eene bank tegen den muur werd +geslingerd. +</p> +<p>Pendennis kwam dus vlak op den vloer te land en lag in de algemeene verwarring bij +Broadfoot en jufvrouw Roundle te spartelen. De dikke, maar goedhartige kapitein was +de eerste om het uit te schateren over zijn tegenspoed, zoodat niemand er op lette. +Maar jufvrouw Amory was boos over haar ongeluk; jufvrouw Roundle, die op den grond +zat en verslagen rondkeek, leverde een schouwspel op, dat weinigen konden aanzien +zonder lachen; en Pen was woedend, toen hij de omstanders hoorde giggelen. Hij behoorde +tot dat soort van spotzieke jonge heeren, die niet kunnen velen, dat men om <i>hen</i> lacht, en die voor niets zoo bang zijn als dat zij een bespottelijk figuur zullen +maken. +</p> +<p>Terwijl hij opstond, zag hij, dat Laura en Strong om hem lachten; iedereen was aan +het lachen; Pynsent en zijne dame lachten, en Pen was zoo vervuld met woedenden toorn +tegen dat paartje, dat hij beiden had willen overhoop steken Hij wendde zich half +razend van hen af en begon excuses tegen jufvrouw Amory te stamelen. Het was, zeide +hij, de schuld van die andere menschen; die dame in het paarsch had het gedaan; hij +hoopte, dat jufvrouw Amory zich niet bezeerd had en dat zij niet zou opzien tegen +nog een dans. +</p> +<p>Maar jufvrouw Amory antwoordde spijtig, dat zij zich heel erg bezeerd had en niet +meer wilde dansen, waarop zij met veel dank een glas water aannam, dat een cavalier, +die eene driepuntige ster aan een blauw lint droeg, haastig voor haar was gaan halen, +zoodra hij het jammerlijk ongeval gezien had. Zij dronk van het water, beloonde den +brenger met een bevallig lachje, keerde op eene in het oog loopend trotsche wijze +haar blanken schouder mijnheer Pen toe, en verzocht den heer met de ster, haar naar +hare mama te geleiden, terwijl zij hare hand uitstak om zijn arm te nemen. +</p> +<p>De man met de ster trilde van genoegen bij dit gunstbewijs. Hij boog over hare hand, +drukte die vurig tegen zijn rok en zag zegevierend in het rond. +</p> +<p>Het was niemand anders dan de gelukkige Mirobolant, dien Blanche tot haar geleider +had uitverkoren. Maar het ware van de zaak was, dat de jonge dame den artiste nog +nooit van dichtbij had gezien sedert hij ten huize van hare familie diende, en zich +niet anders voorstelde, dan dat het een buitenlandsch edelman moest zijn, op wiens +arm zij leunde. Maar toen zij heenging, vergat Pen in zijne verbazing zijne eigene +vernedering en riep uit: „Bij den hemel, het is de kok!” +</p> +<p>Zoodra die woorden over zijne lippen waren, speet het hem, dat hij ze gesproken had, +want Blanche zelve had Mirobolant uitgenoodigd haar te geleiden, en de artiste kon +bezwaarlijk anders doen dan gevolg geven aan het verzoek eener dame. Blanche vernam +in hare ontroering <span class="pageNum" id="pb240">[<a href="#pb240">240</a>]</span>niet wat Pen zeide; maar Mirobolant had het opgevangen en wierp over zijn schouder +een woedenden blik op Pen, die dit buitengewoon grappig vond. Hij was in een kwaad +en kregelig humeur en had misschien wel twist met dezen of genen willen zoeken; maar +het denkbeeld, dat hij een kok had kunnen beleedigen, of dat zoo iemand zelfs iets +zou bezitten, dat naar eergevoel geleek, rees niet eens op in den geest van onzen +goedhartigen jongen aristocraat, den zoon van een apotheker. +</p> +<p>De arme artiste had er nooit aan gedacht, dat hij als een mensch niet de gelijke zou +zijn van ieder ander, of dat zijn beroep zoo onteerend was, dat hij zijn arm niet +zou mogen geven aan eene dame, die er om vroeg. Hij had op de feesten in zijn eigen +land deftige dames, hoewel geen jonge jufvrouwen (maar hij wist, dat de <i lang="fr">demoiselles anglaises</i> veel meer vrijheid genoten dan de meisjes in Frankrijk), aan den dans zien deelnemen +met Blaise of Pierre; en dus zou hij Blanche ook naar Lady Clavering geleid en haar +misschien wel ten dans gevraagd hebben, indien hij Pen’s uitroep niet gehoord had, +die hem als een donderslag trof en bitter vernederde en ergerde. Zij wist niet wat +het was, dat hem plotseling deed opschrikken en een Gasconschen vloek tusschen de +tanden mompelen. +</p> +<p>Maar Strong, die den zielstoestand van den armen kerel kende, daar madame Fribsby +hem die interessante inlichting gegeven had, was gelukkig dichtbij, toen men hem noodig +had, en na haastig iets in het Spaansch gezegd te hebben, dat de ander begreep, noodigde +de chevalier jufvrouw Amory uit om wat ijs te gebruiken eer zij naar Lady Clavering +terugkeerde. De rampzalige Mirobolant liet daarop den arm varen, dien hij maar eene +minuut had vastgehouden, en trad met eene allerdiepste maar melancholische buiging +terug. „Weet gij niet wie dat is?” zeide Strong, terwijl hij jufvrouw Amory verder +geleidde. „Dat is Mirobolant, de <i>chef</i>.” +</p> +<p>„Hoe zou <i>ik</i> dat weten?” vroeg Blanche. „Hij heeft een <i lang="fr">croix</i>; hij is zeer <i lang="fr">distingué</i> en hij heeft heel mooie oogen.” +</p> +<p>„De arme kerel is dol op uwe <i lang="fr">beaux yeux</i>, geloof ik,” hernam Strong. „Het is een zeer goede kok, maar hij is niet heel wel +bij zijn verstand.” +</p> +<p>„Wat hebt gij in die vreemde taal tegen hem gezegd?” vroeg jufvrouw Blanche. +</p> +<p>„Hij is een Gascogner en komt van de grenzen van Spanje,” gaf Strong ten antwoord. +„Ik zeide hem, dat hij zijne betrekking zou verliezen, indien hij met u ging.” +</p> +<p>„Die arme monsieur Mirobolant!” zeide Blanche. +</p> +<p>„Hebt gij gezien hoe hij Pendennis aankeek?” vroeg Strong, die pleizier had in het +aangerichte kwaad. „Ik geloof, dat hij den kleinen Pen wel aan een braadspit zou willen +rijgen.” +</p> +<p>„Het is een akelig, verwaand, lomp wezen, die mijnheer Pen,” zeide Blanche. +</p> +<p>„Broadfoot zag er ook uit alsof hij hem zou willen vermoorden, en Pynsent eveneens,” +zeide Strong. „Welk ijs zult gij gebruiken? gewoon, of <i lang="fr">à la créme?</i>” +</p> +<p>„Gewoon. Wie is die zonderlinge man, die mij zoo aankijkt? – die is ook <i lang="fr">décoré</i>.” +</p> +<p>„Dat is mijn vriend, de kolonel Altamont, een zeer vreemd personage, die in dienst +is bij den nabob van Lucknow. Hè! wat is dat voor een lawaai? Ik kom dadelijk terug,” +zeide de chevalier en vloog <span class="pageNum" id="pb241">[<a href="#pb241">241</a>]</span>weer naar de balzaal, waar men een grooten oploop en luide stemmen hoorde. +</p> +<p>De ververschingszaal, waar jufvrouw Amory zich thans bevond, was bestemd voor het +souper, dat Rincer de kastelein à vijf shillings per persoon gereed had voor degenen, +die er deel aan wilden nemen. Hier waren ook ververschingen van het fijnste soort +te bekomen voor de heeren en dames van de voorname familiën uit het graafschap, die +het bal bezochten; doch de minder aanzienlijken werden buiten het vertrek gehouden +door een knecht aan de deur, die zeide, dat dit eene bijzondere kamer was voor de +gezelschappen der Lady’s Clavering en Rockminster, en dat ze voor het publiek eerst +opengesteld zou worden op het oogenblik van het souper, namelijk na middernacht. Pynsent, +die met de dochters der kiezers danste, welke hij hoopte, dat hunne stem op hem zouden +uitbrengen, leidde er die dames en hare mama’s binnen om eenige ververschingen te +gebruiken, Strong, die overal waar hij kwam directeur en ceremoniemeester was, had +er natuurlijk vrij entrée, en de eenige persoon, die zich nu in het vertrek bevond, +was de heer met de zwarte pruik en de ridderlinten in zijn knoopsgat, de officier +in dienst van zijne hoogheid den nabob van Lucknow. +</p> +<p>Deze heer had reeds vroeg in den avond in die kamer zijn hoofdkwartier opgeslagen, +waar hij, uitroepende, dat hij een verwenschten dorst had, eene flesch champagne had +besteld. Uit zulk eene bestelling leidde de knecht dadelijk af, dat hij met een groot +heer te doen had, en dus zette de kolonel zich neer en begon te eten en te drinken +en met iedereen, die het vertrek binnentrad, een gezellig praatje aan te knoopen. +</p> +<p>Dáár vonden hem Sir Francis Clavering en mijnheer Wagg, toen zij de balzaal verlieten, +wat zij tamelijk vroeg deden, – Sir Francis om eene sigaar te gaan rooken en een blik +te werpen op de buiten de balzaal en aan het strand vergaderde menigte, en mijnheer +Wagg om aan den arm van een baronet te hangen, gelijk hij altijd gaarne aan den arm +van den voornaamsten man uit het gezelschap hing. Kolonel Altamont had deze heeren +zoo raar aangekeken toen zij de „vrije” kamer doorgingen, dat Clavering bij den kastelein +gevraagd had wie dat was, en een sterk vermoeden te kennen had gegeven, dat de officier +van den nabob dronken was. +</p> +<p>Ook mijnheer Pynsent had de eer gehad in een gesprek met den dienaar van den Indischen +potentaat te geraken. Het was Pynsent’s belang met iedereen te spreken (hetgeen hij, +om hem recht te laten weervaren, op de meest linksche wijze deed), en hij had den +heer met de zwarte pruik voor een kiezer, een zeekapitein, of een ander bewoner van +het plaatsje, die veel reisde, gehouden. Toen Pynsent met eene dame, de vrouw van +een kiezer, aan zijn arm deze ververschingszaal binnentrad, vroeg de kolonel, of hij +hem met een glas champagne dienen kon? Pynsent nam het met veel deftigheid aan, maakte +eene buiging, dronk eens van den wijn, verklaarde, dat die uitmuntend was, en blies +met de uiterste beleefdheid den aftocht voor kolonel Altamont. Die deftigheid en wellevendheid +bracht den kolonel meer van zijn stuk dan eenige andere handelwijze waarschijnlijk +zou gedaan hebben; hij keek Pynsent verward na en verklaarde over het buffet heen +aan den kastelein, dat dat een „rare vent” was. Mijnheer Rincer bloosde en wist niet +recht wat hij zeggen moest. Mijnheer Pymsent was de kleinzoon van een graaf uit die +streek, en zou zich candidaat voor het parlement stellen; en <span class="pageNum" id="pb242">[<a href="#pb242">242</a>]</span>aan den anderen kant droeg kolonel Altamont ridderorden en diamanten, liet onophoudelijk +de goudstukken in zijn zak klinken en betaalde royaal. Rincer wist dus eigenlijk niet +wat hij antwoorden moest en maakte er zich af met te zeggen: „Ja, kolonel – ja, mevrouw, +heeft UE. niet thee gevraagd? Kop thee voor mevrouw Jones, vrouw!” In dier voege onttrok +hij zich aan het gesprek over den heer Pynsent, dat de officier van den Nizam scheen +te willen aanknoopen. +</p> +<p>Om de waarheid te zeggen, had mijnheer Altamont, die den ganschen avond bij het buffet +gebleven was en daar niet stil had gezeten, zich zeer opgewonden, en hij zat nog altijd +door te drinken, toen Strong met jufvrouw Amory binnentrad. +</p> +<p>Toen de chevalier op het hooren van het gedruis naar de danszaal wegvloog, stond de +kolonel, wiens kleine roode oogen als kooltjes gloeiden, van zijn stoel op en begaf +zich eenigezins waggelend naar Blanche, die haar glaasje ijs zat te gebruiken. Zij +was geheel verdiept in die bezigheid, daar het ijs bijzonder frisch en smakelijk was, +of zij was niet nieuwsgierig naar hetgeen er in de zaal voorviel, ofschoon de knechts +dat wèl waren, want zij liepen den chevalier Strong na. Toen zij dus opzag, bemerkte +zij, hoe die zonderlinge man haar met zijne kleine roode oogen aanstaarde. Wie kon +dat zijn? Het begon zeer interessant te worden. +</p> +<p>„En dus zijt gij Betsy Amory,” zeide hij, na haar aangekeken te hebben. „Betsy Amory, +zoo waar ik leef!” +</p> +<p>„Wie – wie zijt gij?” vroeg Betsy, anders genaamd Blanche. +</p> +<p>Maar het geweld in de balzaal wordt nu werkelijk zoo hevig, dat wij óók daarheen moeten +snellen, om te zien wat de reden van die opschudding is. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch28" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch28.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ACHT EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Twistziek en sentimenteel.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er woedde een burgeroorlog, er vielen hooge woorden, de menschen stieten en verdrongen +elkander op eene onfatsoenlijke wijze nabij een venster in den hoek der balzaal, dicht +bij de deur, door welke de chevalier Strong zich een weg baande. Dat venster stond +open, zoodat men de spottende aanmerkingen van het publiek op straat kon hooren, zooals: +„Sla maar toe!” „Daar komen de dienders!” en meer van dien aard. Aan den éénen kant +stond een kring van personen, onder welke madame Fribsby vooral in het oog viel, rondom +monsieur Alcide Mirobolant geschaard, terwijl onze vriend Arthur Pendennis aan den +anderen kant door verscheidene heeren en dames omringd was. Strong baande zich naar +dit laatste groepje een weg, voorbij madame Fribsby, die zich over de verschijning +van den chevalier verheugde en hem op angstigen en ontroerden toon toeriep: „Red hem, +red hem!” +</p> +<p>De verontwaardigde kleine <i>chef</i> van Sir Francis Clavering’s keukendepartement bleek deze opschudding veroorzaakt +te hebben. Kort na dat Strong de zaal verlaten had en terwijl mijnheer Pen, ten hoogste +verbolgen over zijn val bij het walsen, die hem belachelijk had gemaakt in de oogen +van het publiek, en over jufvrouw Amory’s gedrag ten zijnen aanzien, dat hem nog verder +in zijne eer had getast, zijn lichaam en <span class="pageNum" id="pb243">[<a href="#pb243">243</a>]</span>ziel weer wat tot bedaren poogde te brengen door uit het venster naar de zee te staren, +die in de verte glinsterde en met de grootste kalmte voortkabbelde, – terwijl hij, +zeg ik, werkelijk tot rust trachtte te komen en zich zelven misschien bekende, dat +hij dien avond zeer dwaas en onheusch was geweest, voelde hij eene hand op zijn schouder +en zag hij, omkijkende, tot zijne onbeschrijfelijke verbazing en afgrijzen, dat die +hand aan monsieur Mirobolant toebehoorde, wiens oogen uit zijn bleek gelaat en tusschen +zijne haarlokken mijnheer Pen tegenglinsterden. Dat een Fransche kok hem op den schouder +durfde tikken was een staaltje van familiariteit, dat het bloed der Pendennis’en in +de aderen van hun afstammeling deed koken, en hem bijna nog meer verstomd dan verontwaardigd +deed staan over zulk eene brutaliteit. +</p> +<p>„Spreekt gij Fransch?” vroeg Mirobolant in zijne eigen taal aan Pen. +</p> +<p>„Wat gaat u dat aan?” antwoordde Pen in het Engelsch. +</p> +<p>„In ieder geval verstaat gij het,” vervolgde de ander met eene buiging. +</p> +<p>„Ja, mijnheer,” hernam Pen, met zijn voet stampende; „ik versta u heel wel.” +</p> +<p>„<i lang="fr">Vous me comprendrez alors, monsieur Pendennis</i>,” zeide de ander en liet zijne <i>r’s</i> met Gasconsche kracht rollen, „<i lang="fr">quand je vous dis que vous êtes un lâche, Monsieur Pendennis – un lâche, entendez-vous?</i>” +</p> +<p>„Wat?” vroeg Pen, zich snel naar hem omkeerende. +</p> +<p>„Verstaat gij de beteekenis van dat woord en de gevolgen, die het onder mannen van +eer heeft?” ging de artiste voort, terwijl hij zijne hand op zijne heup plaatste en +Pen strak aankeek. +</p> +<p>„De gevolgen zijn, dat ik u uit het venster zal werpen, – onbeschaamde schurk!” bulderde +mijnheer Pen, die op den Franschman toesprong en waarschijnlijk zijne bedreiging verwezenlijkt +zou hebben, want het venster was dicht bij de hand en de artiste was geenszins tegen +den jongen heer opgewassen, indien niet kapitein Broadfoot en een ander officier van +de zware dragonders zich tusschen de twistenden hadden geworpen, indien de dames niet +waren begonnen te gillen, indien de muzikanten niet hadden opgehouden met spelen, +indien niet al de aanwezigen waren komen toesnellen, indien niet Laura met een heel +verschrikt gelaat over de hoofden had heengekeken en verzocht had in ’s hemels naam +te mogen weten wat er gaande was, indien niet Strong, die altijd bij de hand was als +men hem noodig had, uit de ververschingszaal te voorschijn ware gekomen, die onzen +vriend Alcide, tandenknarsend en in Gasconsch-Fransch vloekende, aantrof, terwijl +Pen eene verbazend wraakzuchtige houding had aangenomen, ofschoon hij, toen de dames +en de gasten kwamen aansnellen, er heel bedaard poogde uit te zien. +</p> +<p>„Wat is er gebeurd?” vroeg Strong in het Spaansch aan den <i>chef</i>. +</p> +<p>„Ik ben <i lang="fr">chevalier de Juillet</i>,” antwoordde deze, terwijl hij op zijne borst sloeg, „en <i>hij</i> heeft mij beleedigd.” +</p> +<p>„Wat heeft hij tegen u gezegd?” ging Strong voort. +</p> +<p>„Hij heeft mij – <i lang="fr">cuisinier</i> genoemd!” bracht de kleine Franschman sissend uit. +</p> +<p>Strong kon met moeite zijn lachlust bedwingen en zeide: +</p> +<p>„Ga met mij mee, arme chevalier! Wij moeten in tegenwoordigheid der dames niet twisten. +Ga mee; ik zal uwe uitdaging aan mijnheer Pendennis overbrengen. – De arme man is +niet wèl bij zijn hoofd,” <span class="pageNum" id="pb244">[<a href="#pb244">244</a>]</span>fluisterde hij aan een paar omstanders toe, terwijl andere personen, onder welke men +Laura’s beangst gelaat ontdekte, Pen omringden en hem naar de oorzaak der opschudding +vroegen. +</p> +<p>Pen zeide, dat hij het niet wist, maar voegde er bij: „Die man stond op het punt zijn +arm aan eene jonge dame te geven, waarop ik zeide, dat hij een kok was, en toen noemde +hij mij een lafaard en daagde mij uit. Ik moet bekennen, dat ik zóó verbaasd en verontwaardigd +was, dat ik, indien gij, heeren, mij niet hadt tegengehouden, hem uit het venster +geworpen zou hebben.” +</p> +<p>„En dat zou hij ook verdiend hebben, die verwenschte, onbeschaamde gek,” zeiden de +heeren. +</p> +<p>„Het zou mij echter spijten, indien ik zijn gevoel gekwetst had,” liet Pen er op volgen, +en het deed Laura goed hem dit te hooren zeggen; maar sommige jonge kwasten riepen +uit: „Neen, laat de kerel naar den drommel loopen; weg met die brutale buitenlanders, +een pak slagen zou hem goeddoen!” +</p> +<p>„Gij zult hem toch de hand geven eer gij ter rust gaat, niet waar, Pen?” vroeg Laura, +zich bij hem voegende. „Vreemdelingen zijn misschien gevoeliger dan wij en hebben +andere gewoonten. Als gij het eergevoel van den armen man gekwetst hebt, ben ik zeker, +dat gij de eerste zult zijn om hem vergiffenis te vragen. Gij doet het immers, Pen-lief?” +</p> +<p>Terwijl zij dit zeide, scheen zij enkel vergevensgezindheid en lieftalligheid, – een +engel gelijk, – waarop Pen hare beide handen vatte, haar in het vriendelijk gelaat +zag en beloofde, dat hij het waarlijk doen zou. +</p> +<p>„Wat houdt dat meisje toch veel van mij!” dacht hij, terwijl zij hem in de oogen zag. +„Zou ik het haar nu niet zeggen? Neen, <i>nu</i> niet! Eerst moet die gekke geschiedenis met den Franschman uit den weg geruimd zijn.” +</p> +<p>Laura vroeg of hij niet wilde blijven om met haar te dansen; want zij was even verlangend +om hem in de zaal te houden, als hij om er uit te komen. „Blijf hier, en doe eene +wals met mij, Pen! <i>Ik</i> ben niet bang, om met u te walsen.” +</p> +<p>Deze woorden getuigden voor hare liefderijkheid, maar waren ongelukkig gekozen. Pen +zag zich in gedachte op den vloer liggen, na over jufvrouw Roundle en den dragonder +gestruikeld te zijn en Blanche tegen den muur te hebben gesmeten, – hij zag zich, +zeg ik, op den grond liggende en door al de toeschouwers, waaronder ook Laura en Pynsent, +uitlachen. +</p> +<p>„Ik zal nooit weer dansen,” gaf hij met een somber en vast besloten gelaat ten antwoord, +„Nooit weer! Het verwondert mij, dat gij het mij vraagt.” +</p> +<p>„Misschien, omdat gij Blanche niet tot dame kunt krijgen?” vroeg Laura met ondeugende, +maar ongelukkige spijtigheid. +</p> +<p>„Neen, maar omdat ik geen mal figuur wil maken, om door anderen te worden uitgelachen,” +antwoordde Pen, – „om door <i>u</i> uitgelachen te worden. Ik zag het van u en Pynsent. Bij den hemel, niemand zal mij +uitlachen!” +</p> +<p>„Pen, Pen, wees zoo ondeugend niet!” riep het arme meisje uit, pijnlijk getroffen +door Pen’s akelige stijfhoofdigheid en verregaande ijdelheid. Hij gluurde in de richting, +waar Pynsent was, op eene manier alsof hij dien heer bij den kraag wilde vatten, zooals +hij den kok gedaan <span class="pageNum" id="pb245">[<a href="#pb245">245</a>]</span>had. „Wie zou het u euvel duiden, dat gij bij het walsen gestruikeld zijt? Zoo Blanche +het deed, wij doen het niet. Waarom zijt gij zoo lichtgeraakt en kwalijknemend?” +</p> +<p>Het ongeluk wilde weer, dat mijnheer Pynsent op dit oogenblik bij Laura kwam en zeide: +„Lady Rockminster heeft mij opgedragen u te vragen, of ik u naar het souper mag geleiden?” +</p> +<p>„Ik – ik zou met mijn neef gaan,” antwoordde Laura. +</p> +<p>„Neen, toch niet!” zeide Pen. „Gij zijt in zulke goede handen, dat ik niet beter kan +doen dan u te verlaten. Ik ga naar huis.” +</p> +<p>„Goeden avond, mijnheer Pendennis,” zeide Pynsent droogjes, hetgeen eigenlijk beteekende: +„Loop naar den drommel, onbeleefde, jaloersche, brutale aap, dien ik de ooren wel +eens zou willen wasschen!” Mijnheer Pendennis verwaardigde zich tot geen ander antwoord +dan eene buiging en ging, in weerwil van Laura’s smeekende blikken, de zaal uit. +</p> +<p>„Wat is het daar buiten prachtig helder en kalm,” zeide Pynsent, „en wat bruist de +zee! Het zou aan het strand aangenamer wandelen zijn dan in deze benauwde zaal.” +</p> +<p>„Ja zeker,” gaf Laura ten antwoord. +</p> +<p>„Wat is het hier eene zonderlinge mengeling van menschen,” ging Pynsent voort. „Ik +ben genoodzaakt geweest bij allen een praatje aan te knoopen en mij aangenaam te maken, +– bij de dochters van den procureur, bij de vrouw van den apotheker, ik weet waarlijk +niet bij wie al. In de ververschingszaal was een man, die mij volstrekt op champagne +wilde onthalen – het scheen wel een zeeman – hij was heel opzichtig gekleed en waarschijnlijk +half dronken. Als men het staatkundig gebied wil betreden, is men genoodzaakt met +al die menschen op goeden voet te komen, maar het is eene zware taak, vooral indien +men zoo gaarne ergens anders zou willen zijn,” en bij die woorden bloosde hij een +weinigje. +</p> +<p>„Ik vraag verschooning,” zeide Laura, „ik – ik hoorde u niet heel goed. Om de waarheid +te zeggen, ik ben zoo verschrikt over die woordenwisseling tusschen mijn neef en dien +– dien – Franschman.” +</p> +<p>„Uw neef is van avond niet gelukkig geweest,” antwoordde Pynsent. „Er zijn verscheidene +personen, wien hij niet behaagd heeft, zooals kapitein Broadwood, of hoe heet hij +ook? – dien officier, – en die jonge dame in het rood, waarmee hij danste, – en jufvrouw +Blanche, – en dien armen <i>chef</i>, – en ik geloof, dat <i>ik</i> hem ook niet bijzonder beviel.” +</p> +<p>„Heeft hij mij dan niet aan uwe zorg overgelaten?” vroeg Laura, terwijl zij hare oogen +naar Pynsent’s gelaat ophief, maar ze dadelijk, als eene kleine coquette, die hem +wat op de mouw wilde spelden, doch betrapt werd, weer neersloeg. +</p> +<p>„Ja, daarom kan ik hem dan ook veel vergeven,” gaf Pynsent met blijde haast ten antwoord, +waarop <i>zij</i> zijn arm nam en <i>hij</i> zijn buit naar de eetzaal geleidde. +</p> +<p>Zij had niet veel smaak in het souper, ofschoon het met Rincer’s bekend talent was +aangericht, gelijk de courant van het graafschap zeide in het verslag, dat later van +de partij gegeven werd. Laura was ongemeen afgetrokken en met zorg vervuld over Pen. +Hij was vitzuchtig en twistziek, jaloersch en zelfzuchtig, wispelturig en driftig +en onrechtvaardig, als de toorn hem het hoofd op hol bracht; en hoe kon hare moeder +nu van haar vergen (hetgeen Helena toch door duizenderlei <span class="pageNum" id="pb246">[<a href="#pb246">246</a>]</span>woorden en zinspelingen gedaan had), dat zij haar hart aan zulk een man zou schenken? +en, indien zij dit deed, zou het hem dan toch wel gelukkig maken? +</p> +<p>Maar eindelijk kreeg zij eenige verlichting, toen een knecht na een half uur (dat +haar eindeloos was toegeschenen) haar een kort briefje in potlood van Pen bracht, +luidende: „Ik vond den kok beneden, die met mij wilde vechten; maar ik heb hem verschooning +gevraagd en ben er blij om. Ik had u heden avond willen spreken, maar zal nu wat ik +te zeggen had, bewaren tot gij thuis komt. God zegen u! Dans maar den ganschen nacht +door met Pynsent, en geniet zooveel mogelijk, <span class="sc">Pen</span>.” – Laura was innig dankbaar, dat zij dit briefje ontvangen had, en dat er toch nog +een goed hart en vergevensgezindheid bij den zoon harer moeder gevonden werden. +</p> +<p>Pen ging de trap af, terwijl zijn hart hem zijn dwaas gedrag jegens Laura verweet, +wier lieftallige en smeekende blikken hem volgden en folterden; en nauwelijks was +hij buiten de deur, of hij gevoelde eene opwelling om terug te keeren en haar vergiffenis +te vragen. Maar nu schoot het hem te binnen, dat hij haar met dien verwenschten Pynsent +had achtergelaten. In <i>diens</i> tegenwoordigheid kon hij zich niet jegens haar verontschuldigen. Hij zou geduld oefenen, +zijne ergernis vergeten, en vrede sluiten met den Franschman. +</p> +<p>De chevalier wandelde het voorhuis van het logement op en neer toen Pen uit de balzaal +kwam, en hij trad dezen te gemoet met een gezicht, dat in de hoogste mate koddig en +ondeugend stond. +</p> +<p>„Ik heb hem daar in de gelagkamer met een paar pistolen en eene kaars,” zeide hij. +„Of geeft gij misschien de voorkeur aan een duel met degens, op het strand? Mirobolant +is een eerste meester op de punt en heeft op de Juli-barricaden met eigen hand vier +<i lang="fr">gardes-du-corps</i> doorstoken.” +</p> +<p>„Voor den duivel!” riep Pen verbolgen uit: „ik kan toch met geen kok duelleeren!” +</p> +<p>„Het is een chevalier de Juillet,” antwoordde Strong. „In zijn land presenteeren de +schildwachten het geweer voor hem.” +</p> +<p>„En zoudt gij, kapitein Strong, van mij vergen, dat ik met een bediende duelleerde?” +vroeg Pen driftig; „ik zal een diender halen voor <i>hem</i>; maar – maar –” +</p> +<p>„Wilt gij <i>mij</i> ook te lijf?” vroeg Strong lachend. „Maar het zal niet gebeuren; ik schertste slechts. +Ik ben hier gekomen om geschillen bij te leggen, – niet om te vechten. Ik heb Mirobolant +wat neergezet en hem verteld, dat met het woord „kok” niets beleedigends bedoeld was, +maar dat het met alle gebruiken van dit land strijdig is, dat een bezoldigd beambte +in eene familie, zooals ik het noemde, zijn arm aan de dochter des huizes geeft!” +En daarop vertelde hij aan Pen het groote geheim, dat hij van madame Fribsby vernomen +had, van de doodelijke verliefdheid, waaraan de arme artiste ter prooi was. +</p> +<p>Toen Arthur dit verhaal hoorde, barstte hij in een hartelijken lach uit, waarmee Strong +instemde, en was zijne verbittering tegen den armen kok in eens vergeten. Hij was +zelf den ganschen avond belachelijk jaloersch geweest en had eene gelegenheid gezocht +om Pynsent te beleedigen. Hij herinnerde zich nog, hoe naijverig hij tijdens zijne +eerste liefdesgeschiedenis op Oaks was geweest, zoodat hij volkomen bereid was alles +te vergeven aan een man, die onder de heerschappij <span class="pageNum" id="pb247">[<a href="#pb247">247</a>]</span>van zulk een hartstocht stond. Hij trad dus de koffiekamer, waar Mirobolant zat te +wachten, met eene uitgestrekte hand binnen en hield eene toespraak tot hem in het +Fransch, waarin hij verklaarde te zijn „<i lang="fr">sincèrement faché d’avoir usé une expression qui avait pu blesser monsieur Mirobolant, +et qu’il donnait sa parole comme un gentilhomme, qu’il ne avait jamais, jamais – bedoelé</i>,” zeide Pen in zijne pogingen om een Fransch woord voor „bedoeld” te vinden – terwijl +hij heimelijk zeer voldaan was over zijn vlot en zuiver Fransch. +</p> +<p>„Bravo, bravo!” riep Strong, die evenveel pleizier had in Pen’s redevoering als in +diens goedhartigheid. De chevalier Mirobolant trok natuurlijk zijne uitdaging in, +en verklaarde, dat de uitdrukkingen, die hij gebezigd had, hem oprecht leed deden. +</p> +<p>„Monsieur Pendennis heeft zelf mijne woorden gelogenstraft,” zeide Alcide met de grootste +wellevendheid; „hij heeft getoond, dat hij een <i lang="fr">galant homme</i> is.” +</p> +<p>Zij gaven elkander dus de hand en gingen uiteen, terwijl Pen zijn briefje aan Laura +schreef, eer hij zich door Strong huiswaarts liet rijden. +</p> +<p>Onderweg maakte Strong aan Pen zijn compliment, zoowel over diens gedrag als over +zijne bedrevenheid in het Fransch. „Ge zijt een goede kerel, Pendennis, en, op mijn +woord, ge spreekt Fransch als Châteaubriand.” +</p> +<p>„Ik ben er van jongs af aan gewoon geweest,” antwoordde Pen, en Strong had de barmhartigheid +om vijf minuten lang zijn lach in te houden, maar toen schaterde hij het meer dan +eens uit, waarvan Pen misschien tot den huidigen dag de reden niet begrepen heeft. +</p> +<p>De dag brak aan toen zij aan den Brawl kwamen, waar zij van elkander gingen. Op dat +oogenblik was het bal te Baymouth ook afgeloopen. Madame Fribsby en Mirobolant waren +met de huurkoets van Clavering op weg naar huis; Laura lag met een gerust hart te +slapen ten huize van Lady Rockminster, en de Clavering’s rustten uit in het logement +te Baymouth, waar zij kamers genomen hadden. Weinige oogenblikken na den twist tusschen +Pen en den <i>chef</i> was Blanche, zoo bleek als de dood, uit de ververschingszaal gekomen. Daar zij geen +andere vertrouwde bij de hand had, vertelde zij aan hare kamenier, dat zij het meest +romantische avontuur gehad, den meest zonderlingen man ontmoet had, – iemand, die +den oorsprong haars levens gekend had – haar vervolgden, rampzaligen, heldhaftigen, +vermoorden vader, en eer zij zich te bed begaf, begon zij een sonnet aan zijne schim +te schrijven. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Pen was dus met zijn vriend den chevalier naar Fairoaks teruggekeerd, zonder een woord +van de boodschap te reppen, die hij zoo gaarne aan Laura te Baymouth zou hebben overgebracht. +Hij kon echter wachten tot hare terugkomst, die den volgenden dag zou plaats hebben. +Hij was niet erg jaloersch op de vorderingen, die mijnheer Pynsent in hare gunst kon +gemaakt hebben, en hield zich volkomen overtuigd, dat hij, gelijk bij alle andere +huiselijke beschikkingen, het maar voor het vragen zou hebben, en dat Laura, evenmin +als zijne moeder, hem niets zou kunnen weigeren. +</p> +<p>Toen de nieuwsgierige blikken van Helena hem vroegen wat er te Baymouth gebeurd was, +en of haar geliefkoosd plan was verwezenlijkt, vertelde Pen haar op vroolijken toon +welke ramp hem getroffen had en <span class="pageNum" id="pb248">[<a href="#pb248">248</a>]</span>voegde er lachend bij, dat geen mensch bij zulk een ongeval aan eene declaratie kon +denken. Hij stapte, kortom, luchtig over de zaak heen. „Er zal, als Laura terugkomt, +ruimschoots tijd zijn om aan ons hart lucht te geven, moedertje-lief,” zeide hij, +en hij keek met het air van een overwinnaar in den spiegel, waarop zijne moeder hem +het haar van het voorhoofd wegstreek, terwijl zij hem kuste, en zich natuurlijk overtuigd +hield, dat geen vrouw hem weerstaan kon; in één woord, zij was dien dag boven de wolken. +</p> +<p>In de oogenblikken, dat Pen niet in haar gezelschap was, hield hij zich bezig met +het inpakken van boeken, het vullen van valiezen, het verbranden en ordenen van papieren, +en het schoonmaken van zijn geweer, dat hij in het kistje borg: hij maakte, om de +waarheid te zeggen, toebereidselen tot vertrek, want ofschoon de jonge heer bereid +was om te trouwen, was hij ook zeer begeerig naar Londen te gaan; zeer te recht oordeelde +hij, dat het op zijn drie en twintigste jaar hoog tijd werd de ernstige taak des levens +te beginnen en zoo spoedig mogelijk fortuin te maken. +</p> +<p>Hij had de middelen, om dat doel te bereiken, reeds bij zich zelven overlegd. „Ik +zal mij bij een der <i lang="en">Inns of Court</i> laten inschrijven en daar kamers nemen,” sprak hij. „Met een paar honderd pond zal +ik het eerste jaar wel rondkomen, en daarna twijfel ik niet, of ik zal mijn bestaan +wel met mijne pen vinden, evengoed als verscheidene oud-studenten van Oxbridge, die +thans te Londen zijn. Ik heb een treurspel, een blijspel en een roman, alle nagenoeg +voltooid, in portefeuille, waarvoor ik zeker geld zal krijgen. Ik zal dus, zonder +van mijne moeder te veel te vergen, vrij wel kunnen rondkomen, tot ik naam zal gemaakt +hebben als advocaat. En dan zal ik op een fraaien dag terugkomen en haar verblijden +door Laura te trouwen Het is een meisje met zoo’n goed hart en humeur als men maar +wenschen kan; daarbij ziet zij er waarlijk zeer lief uit, en het engagement zal mij +tot rust brengen, niet waar, Ponto?” Onder het rooken van zijne pijp en het praten +tegen zijn hond, terwijl hij te midden der bloembedden en boschjes van het kleine +domein van Fairoaks ronddrentelde, bouwde de jonge droomer aldus zijne luchtkasteelen. +„Ja, het zal mij tot rust brengen, niet waar? En gij zult mij wel missen als ik weg +ben, ouwe jongen, niet waar?” Op die vragen begon Ponto te kwispelstaarten en wrong +zijn bruinen neus in de hand van zijn meester. Het dier likte Pens hand en laars, +zooals allen in dat huis deden, en mijnheer Pen liet zich aller hulde welgevallen, +gelijk anderen ook doen, als zij gevleid worden. +</p> +<p>Laura kwam vrij laat op den avond van den tweeden dag terug, en het ongeluk wilde, +dat mijnheer Pynsent haar met het rijtuig uit Clavering thuis bracht. Het arme meisje +kon zijn aanbod niet van de hand wijzen, maar zijne verschijning deed Arthur Pendennis +de wenkbrauwen fronsen. Laura zag dit en het griefde haar; doch de opgewonden weduwe +merkte niets en maakte zich, kort na Laura’s thuiskomst, gereed om naar bed te gaan, +daar zij zeker verlangde, dat de gewichtige vraag ten spoedigste gedaan zou worden; +zij stond dus van de sofa op, waar zij tegenwoordig meestal rustte en naast welke +Laura bij haar kwam zitten werken of lezen. Maar toen Helena oprees, zeide Laura blozende +en met eene eenigszins benauwde stem, dat zij ook zeer vermoeid was en zich gaarne +te bed zou begeven; zoodat de weduwe althans <span class="pageNum" id="pb249">[<a href="#pb249">249</a>]</span>voor dezen avond in haar plan te leur gesteld en mijnheer Pen nog één dag in onzekerheid +omtrent zijn lot gelaten werd. +</p> +<p>Het kwetste hem in zijn gevoel van eigenwaarde, dat hij aldus in de antichambre moest +blijven, terwijl hij eene audiëntie verlangde. Zulk een sultan als hij was behoorde +men niet te laten wachten. Evenwel ging hij te bed en sliep daar, in weerwil van zijne +teleurstelling, tamelijk gerust, zoodat hij niet vóór den vroegen morgen ontwaakte, +toen hij, de oogen opslaande, zijne moeder in zijne kamer zag. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Beste Pen, sta op,” zeide die dame, „wees niet lui! Het is de heerlijkste morgen, +dien men zich kan voorstellen. Ik heb sinds het aanbreken van den dag geen oog meer +kunnen toedoen en Laura is al een uur in den tuin. Op zulk een morgen als dezen behoorde +iedereen in den tuin en buiten te wezen.” +</p> +<p>Pen begon te lachen, want hij zag welke gedachten de eenvoudige vrouw bezielden. Zijn +gulle lach beurde de weduwe op. „O gij ondeugd,” zeide hij, terwijl hij zijne moeder +kuste. „Slim schepseltje! Mag dan niemand vrij loopen van uwe aanslagen? en wilt gij +uw eenigen zoon tot uw slachtoffer maken?” Helena begon ook te lachen, te blozen en +te stamelen en was zichtbaar ontroerd. +</p> +<p>Na dus nog eenige veelbeteekenende wenken en afgebroken woorden met Arthur gewisseld +te hebben, verliet Helena haar zoon, waarop onze jonge held uit zijn bed verrees, +en tot het opsieren van zijn mooien persoon en het scheren van zijne bewonderenswaardige +kin overging. Een half uur later kwam hij uit zijne kamer te voorschijn en trad den +tuin in, om Laura op te zoeken. Onder het maken van zijn toilet was hij aan tamelijk +sombere overdenkingen ten prooi geweest. „Ik ga mij voor mijn leven binden, om mijne +moeder genoegen te doen,” dacht hij; „Laura is een uitmuntend meisje en – heeft mij +met haar geld geholpen. Ik gaf er wel wat voor, dat ik het nooit ontvangen had, en +ik wenschte wel, dat ik dezen plicht niet juist op <i>dit</i> oogenblik moest vervullen. Maar daar allebei die vrouwen haar hart op dit huwelijk +gezet hebben, zal ik haar zin wel moeten doen. Dus er maar op los! Men zou slechter +kunnen varen dan twee van de beste schepseltjes ter wereld gelukkig te maken.” Toen +het er dus begon op aan te komen, was Pen zeer ernstig gestemd en volstrekt niet opgetogen, +want hij hield zich overtuigd, dat hij een groot offer ging brengen. +</p> +<p>Jufvrouw Laura was gewoon zich bij hare werkzaamheden in den tuin in een soort van +uniform te kleeden, die, hoe eenvoudig ook, haar, naar veler oordeel, gansch niet +kwaad stond. Zij droeg dan een grooten strooien hoed met breede linten, die waarschijnlijk +tot niets nut waren; doch de hoed beschermde het lieve gezichtje zijner eigenares +behoorlijk tegen de zon. Over haar gewone kleedje droeg zij een hoog voorschoot, dat +door een netten gordel rondom haar fijn middeltje werd vastgehouden, en hare handen +waren tegen de doornen van hare geliefkoosde rozestruiken beschermd door een paar +dikke handschoenen, wat aan de jonge dame een krijgshaftig voorkomen gaf. +</p> +<p>Het scheen of zij denzelfden glimlach op haar gelaat had, waarmee zij Pen den vorigen +avond had uitgelachen, en de herinnering aan zijn rampspoed kwetste dien jongen heer +weer. Doch ofschoon Laura hem het pad zoo somber en zorgelijk zag opkomen, begroette +zij hem met het bekoorlijkste en innemendste lachje en ging hem te gemoet, terwijl +<span class="pageNum" id="pb250">[<a href="#pb250">250</a>]</span>zij hem een harer handschoenen reikte, opdat hij dien zou kunnen drukken indien hij +het goedvond, – en mijnheer Pen verwaardigde zich daartoe inderdaad. Zijn gelaat verloor +echter door dat gunstbetoon zijne tragische uitdrukking niet en hij bleef haar somber +en plechtstatig aanzien. +</p> +<p>„Excuseer mijn handschoen,” zeide Laura lachend, terwijl zij er Pen’s hand vriendelijk +mee drukte. „Wij zijn toch niet meer boos, niet waar, Pen?” +</p> +<p>„Waarom lacht gij mij uit?” sprak Pen. „Dat deedt gij gisterenavond ook, en daardoor +hebt gij mij een mal figuur laten maken bij die menschen uit Baymouth.” +</p> +<p>„Beste Arthur, ik bedoelde niets kwaads,” gaf het meisje ten antwoord. „Gij en jufvrouw +Roundle zaagt er zoo kluchtig uit, toen gij – toen gij dat kleine ongeluk hadt, dat +ik er wezenlijk niet om schreien kon. Beste Pen, gij hebt u toch bij dien val niet +bezeerd, en bovendien was jufvrouw Roundle het meest te beklagen.” +</p> +<p>„Ik wou, dat jufvrouw Roundle in de maan zat,” bulderde Pen. +</p> +<p>„Daar zag zij ook net naar uit,” zeide Laura schalks. „Gij waart in een oogenblik +op de been; maar dat arme meisje, zooals zij daar in haar rood krippen kleedje op +den grond zat en met dat verslagen gezicht rondkeek, zal ik nooit vergeten.” En daarom +begon Laura het gezicht, dat Jufvrouw Roundle in haar ongeluk trok, na te bootsen, +maar zij hield zich dadelijk in, want zij kreeg er berouw over en zeide: „Nu, wij +mogen haar niet uitlachen; maar u zouden wij wel moeten uitlachen, Pen, indien gij +om zulk eene kleinigheid boos waart.” +</p> +<p>„<i>Gij</i> althans behoordet mij niet uit te lachen,” zeide Pen met zekere bitterheid; „<i>gij</i> het minst van allen.” +</p> +<p>„En waarom? Zijt gij zulk een groot man?” vroeg Laura. +</p> +<p>„O neen, Laura, maar ik ben zulk een arm man,” gaf Pen ten antwoord. „Hebt gij mij +niet reeds genoeg getergd?” +</p> +<p>„En waarmee dan, beste Pen?” riep Laura uit. „ik dacht waarlijk niet, dat gij u over +zulk eene kleinigheid boos zoudt maken. Ik meende, dat zulk een knap mensch als gij +eene onschuldige grap van zijne zuster zou kunnen verdragen,” voegde zij er bij, terwijl +zij hem nogmaals de hand toestak. „Lieve Arthur, heb ik u beleedigd, dan vraag ik +u verschooning.” +</p> +<p>„Uwe vriendelijkheid vernedert mij nog meer dan uwe spotternij, Laura,” hernam Pen. +„Gij zijt altijd mijne meerdere.” +</p> +<p>„Hoe! Meer dan de groote Arthur Pendennis? Hoe zou dat mogelijk zijn?” riep jufvrouw +Laura, in wier karakter zoowel een klein beetje ondeugendheid als eene groote mate +van beminnelijkheid vereenigd was. „Gij wilt toch niet zeggen, dat er ééne vrouw is, +die op gelijke lijn met u staat?” +</p> +<p>„Die weldaden bewijst moet niet plagen,” zeide Pen. „Ik kan niet verdragen, dat mijne +weldoenster mij uitlacht, Laura: dat maakt de verplichting te drukkend voor mij. Gij +veracht mij, omdat ik uw geld aangenomen heb, en ik verdien verachting; maar het is +hard, dat mij die slag door u wordt toegebracht.” +</p> +<p>„Geld! Verplichting! Foei, Pen, dat is laag!” zeide Laura met een gloeienden blos. +„Heeft moeder niet recht op al wat wij bezitten? Ben ik haar niet al het geluk verschuldigd, +dat ik op de wereld geniet, Arthur? Wat komt het op eenige ellendige guinjes aan, +als wij haar liefderijk hart tot kalmte kunnen brengen, wanneer wij haar ten uwen +<span class="pageNum" id="pb251">[<a href="#pb251">251</a>]</span>aanzien kunnen geruststellen? Ik zou voor haar in het veld gaan werken, of mij als +meid verhuren, – ik zou voor haar sterven! Gij weet, dat ik dat doen zou.” zeide jufvrouw +Laura zeer opgewonden, „en durft gij dan dat ellendige geld eene verplichting noemen? +Dat is wreedaardig, Pen; het is beneden u, het zoo op te nemen. Wie zou met mij mogen +deelen wat voor mij overtollig is, zoo niet mijn broeder? Of, wat zeg ik! Het kwam +mij niet eens toe: het was alles van mama, die er mee doen kon wat zij goedvond, gelijk +haar alles behoort wat ik bezit, tot zelfs mijn leven,” zeide Laura; en bij die woorden +zag het opgewonden meisje naar de vensters van de kamer der weduwe en zegende in haar +hart de vriendin, die zich daar bevond. +</p> +<p>Ongezien gluurde Helena uit dat venster, waar Laura’s oogen en hart onder het spreken +heentrokken, en beschouwde hare beide kinderen met de meeste belangstelling en aandoening, +hopende en wenschende, dat de begeerte haars levens nu vervuld zou worden. Wie weet +hoeveel verzoekingen Arthur Pendennis bespaard zouden zijn, of welke geheel andere +beproevingen hij ondergaan zou hebben, indien Laura nu gesproken had zooals Helena +hoopte! Wellicht zou hij zijn leven lang op Fairoaks gebleven en als een landjonker +gestorven zijn. Doch zou hij daarmede gered zijn geweest? De verzoeking is een volgzaam +bediende, die niets tegen eene betrekking ten platten lande heeft; zij neemt, gelijk +wij weten, zoowel in kluizenaarswoningen als in steden haar intrek, en vergezelt den +hermiet, die haar tracht te ontvluchten, tot in de afgelegenste en ontoegankelijkste +woestijn. +</p> +<p>„Behoort uw leven aan mijne moeder?” zeide Pen, terwijl hij begon te beven en op eene +zeer zenuwachtige wijze te spreken. „Weet gij, Laura, wat het groote doel van <i>haar</i> leven is?” en bij die woorden vatte hij nogmaals hare hand. +</p> +<p>„Wat, Arthur?” vroeg zij, terwijl zij hare hand liet zakken, en nu eens naar hem, +dan weer naar het venster zag, waarop zij de oogen neersloeg, om Pen’s blik te ontwijken. +Ook zij beefde, want zij gevoelde, dat de crisis, waarop zij zich reeds lang heimelijk +had voorbereid, gekomen was. +</p> +<p>„Onze moeder koestert één wensch boven alle andere in de wereld, Laura,” sprak Pen, +„en ik geloof, dat gij het weet. Ik moet u bekennen, dat zij er mij over gesproken +heeft; en indien gij hem wilt vervullen, zusje-lief, ben ik bereid. Ik ben wel is +waar nog zeer jong; maar ik heb reeds zooveel smart en teleurstellingen ondervonden, +dat ik mij oud en afgetobd gevoel. Ik heb ternauwernood een hart meer om het u aan +te bieden. Bijna eer ik den strijd des levens begonnen ben, gevoel ik mij uitgeput. +Mijne loopbaan is bedorven; ik ben beschermd door degenen, die ik rechtens had moeten +beschermen. Ik beken, lieve Laura, dat uw grootmoed en uwe edelmoedigheid mij beschaamd +doen staan, ofschoon zij mij met dankbaarheid vervullen. Toen ik van onze moeder hoorde +wat gij voor mij hadt verricht en dat <i>gij</i> het waart, die mij de wapenen in de hand hadt gegeven om den strijd nogmaals op te +vatten, toen smachtte ik om mij aan uwe voeten te werpen en te zeggen: „Laura, wilt +gij meegaan en dien strijd gezamenlijk met mij voeren? Uwe deelneming zal mij, zoolang +die strijd duurt, opbeuren. Ik zal dan een der teerhartigste en edelmoedigste wezens +onder de zon hebben, om mij te steunen en te vergezellen. Zult gij ja zeggen, Laura, +om onze moeder gelukkig te maken?” +<span class="pageNum" id="pb252">[<a href="#pb252">252</a>]</span></p> +<p>„Gelooft gij, dat mama gelukkig zou zijn, indien gij het niet waart, Arthur?” vroeg +Laura op zachten en droeven toon. +</p> +<p>„En waarom zou ik dat niet zijn met zulk een lief schepseltje als gij zijt aan mijne +zijde?” riep Pen met vuur uit. „Ik kan u mijne eerste liefde niet schenken. Ik ben +een ongelukkig mensch. Maar ik verzeker u, dat ik u hartelijk en oprecht zou liefhebben. +Ik heb menige zinsbegoocheling en eerzuchtige gedachte verloren: doch ik ben nog niet +geheel zonder hoop. Talenten weet ik, dat ik bezit, hoe jammerlijk ik ze ook misbruikt +heb; zij kunnen mij nog van dienst wezen, en <i>zouden</i> dat zijn, indien ik eene drijfveer bezat. Laat mij heengaan met de gedachte, dat +ik mijn woord verpand heb om tot u terug te keeren. Laat mij heengaan om te werken, +met de gedachte, dat gij mijn geluk met mij zult deelen, als ik het herwin. Gij hebt +<i>mij</i> zooveel gegeven, Laura; wilt gij van mij niets aannemen?” +</p> +<p>„Wat hebt gij te geven, Arthur?” vroeg Laura met een droevigen ernst in hare stem, +die Pen onthutst deed staan, daar hij inzag, dat hij zich versproken had. Inderdaad +was zijne liefdesverklaring ook niet zoodanig als hij twee dagen vroeger zou hebben +afgelegd, toen hij, vervuld met hoop en erkentelijkheid, naar Laura, zijne redster, +gesneld was, om haar dank te zeggen voor zijne terugverkregen vrijheid. Had hij toen +mogen spreken, hij zou geheel anders gesproken en zij van haar kant misschien geheel +anders geluisterd hebben. Het zou toen een dankbaar hart geweest zijn, dat haar om +het hare vroeg, geen afgetobd hart, dat haar werd aangeboden om het te nemen of niet. +Laura gevoelde zich beleedigd door de bewoordingen, in welke Pen haar zijne hand had +aangeboden. Hij had letterlijk gezegd, dat hij geene liefde koesterde, en desniettemin +wilde hij zich niet laten afwijzen. „Ik bied mij aan u aan, om moeder genoegen te +doen,” had hij gezegd; „neem mij maar, daar zij verlangt, dat ik dit offer zal brengen.” +De fierheid van het meisje kwam in opstand tegen het denkbeeld, een echtgenoot onder +zulke voorwaarden te kiezen; zij was niet voornemens zich in zijne armen te werpen, +omdat Pen goedvond haar een wenk te geven, en uit haar toon, toen zij Arthur beantwoordde, +sprak dus haar besluit om vrij te blijven. +</p> +<p>„Neen, Arthur,” zeide zij, „ons huwelijk zou mama niet zoo gelukkig maken, als zij +verwacht; want het zou u niet zeer lang bevredigen. Ook ik heb geweten wat zij begeerde, +want zij is te openhartig om iets te verbergen, dat haar op het hart ligt; en er was +misschien eens een tijd, dat ik dacht – maar dat is nu voorbij – dat ik u – dat het +had kunnen gebeuren, zooals zij wenschte.” +</p> +<p>„Gij hebt iemand anders gezien,” zeide Pen, die zich aan haar toon ergerde en wien +de voorvallen der laatste dagen te binnen schoten. +</p> +<p>„Die toespeling hadt gij kunnen laten,” hernam Laura en hief het hoofd op. „Een hart, +dat op zijn drie en twintigste jaar reeds de liefde versleten heeft, zooals gij zegt, +dat het uwe heeft gedaan, had ook de jaloerschheid behooren te overleven. Ik zal mij +niet verwaardigen om te verklaren, of ik iemand anders heb gezien of aangemoedigd. +Ik zal de beschuldiging erkennen noch tegenspreken, en verzoek u, er niet op terug +te komen.” +</p> +<p>„Ik vraag vergiffenis, Laura, indien ik u beleedigd heb. Maar als ik jaloersch ben, +ligt daar het bewijs niet in, dat ik nog een hart bezit?” +</p> +<p>„Niet voor mij, Arthur. Misschien gelooft gij, dat gij mij thans liefhebt; <span class="pageNum" id="pb253">[<a href="#pb253">253</a>]</span>maar dat is slechts voor een oogenblik en omdat gij nu te leur gesteld zijt. Als er +geen hinderpaal bestond, zoudt gij geen zucht gevoelen om dien te overwinnen. Neen, +Arthur, gij draagt mij geen liefde toe. Gij zoudt mij in drie maanden moede zijn, +zooals de meeste dingen; en mama zou, als zij zag, dat ik u tegenstond, rampzaliger +zijn dan zij wezen zal, indien ik weiger de uwe te worden. Laten wij, gelijk tot dusverre, +broeder en zuster voer elkander zijn, Arthur, – maar meer niet! Gij zult deze kleine +teleurstelling wel te boven komen.” +</p> +<p>„Ik zal het beproeven,” zeide Arthur met veel verontwaardiging. +</p> +<p>„Hebt gij het niet reeds vroeger beproefd?” hernam Laura, met zekere drift; want zij +was reeds sinds lang op Arthur boos, en had nu waarschijnlijk besloten haar hart lucht +te geven. „En wanneer gij eene vrouw nog eens uwe hand aanbiedt, Arthur, zeg dan niet, +zooals gij tegen mij deedt: „Ik heb geen hart, ik draag u geene liefde toe; maar ik +ben bereid u te trouwen, omdat mijne moeder dit huwelijk wenscht.” Wij eischen meer +dan iets dergelijks in ruil voor onze liefde – dat geloof ik ten minste. Ik heb er +tot nog toe geen ondervinding van; ik heb de – de ervaring niet gehad, die gij bij +mij ondersteldet, toen gij zoo even te kennen gaaft, dat ik iemand anders gezien had. +Hebt gij ook aan uwe eerste beminde verteld, Arthur, dat gij geen hart bezat? of aan +uwe tweede, dat gij haar niet liefhadt, maar dat zij u krijgen kon, indien het haar +behaagde?” +</p> +<p>„Wat – wat bedoelt gij?” vroeg Arthur blozende en nog altijd heel boos. +</p> +<p>„Ik bedoel Blanche Amory, Arthur Pendennis,” antwoordde Laura met fierheid. „Het is +nog pas twee maanden geleden, dat gij hebt zitten zuchten aan hare voeten – dat gij +gedichten op haar hebt gemaakt en die aan den oever der rivier in holle boomen hebt +verborgen. Ik wist alles. Ik hield u in het oog – dat wil zeggen, zij heeft ze mij +laten zien. Geen van u beiden meende het wellicht ernstig; maar het is althans nog +te vroeg voor u, Arthur, om eene nieuwe verbintenis aan te knoopen. Laat den tijd +van uw – van uw weduwnaarschap eerst voorbijgaan en denk niet aan trouwen eer gij +uit den rouw zijt.” Bij deze woorden schoten hare oogen, waarlangs zij hare hand streek, +vol tranen. „Ik ben boos en gegriefd, en heb echter geene reden daartoe, zoodat ik +u nu op mijne beurt vergiffenis vraag, Arthur-lief. Het stond u vrij, Blanche lief +te hebben. Zij was duizendmaal mooier en knapper dan ik – dan eenig meisje in den +omtrek; en gij kondt niet weten, dat zij geen hart bezat, zoodat gij ook weer het +recht hadt om haar te verlaten. Ik mag u niet verwijten, dat gij het oog op Blanche +Amory liet vallen en dat zij u bedroog. Vergeef mij, Pen;” en andermaal reikte zij +hem de vriendelijke hand toe. +</p> +<p>„Wij waren beiden jaloersch,” sprak Pen. „Laten wij elkander vergiffenis schenken, +lieve Laura;” en bij die woorden greep hij hare hand en trachtte hij haar tot zich +te trekken. Hij dacht, dat zij week werd, en nam reeds de houding van een overwinnaar +aan. +</p> +<p>Maar zij trok zich terug; hare tranen verdwenen en zij sloeg een zoo droefgeestigen +en strengen blik op hem, dat de jonkman er op zijne beurt voor terugdeinsde. „Vergis +u niet in mijne woorden, Arthur,” zeide zij; „het kan niet zijn. Gij weet niet wat +gij eischt, en wees niet al te boos op mij als ik zeg, dat gij het, geloof ik, niet +verdient. Wat biedt gij eene vrouw in ruil voor hare liefde, eer en gehoorzaamheid +aan? <span class="pageNum" id="pb254">[<a href="#pb254">254</a>]</span>Indien ik ooit die woorden uitspreek, Pen, hoop ik ze in vollen ernst uit te spreken +en, met Gods hulp, mijne belofte te houden. Maar gij – welke band houdt u? Aan vele +dingen, die wij, arme vrouwen, als heilig beschouwen, hecht gij niet. Ik zou niet +gaarne onderzoeken of vragen hoever uw ongeloof gaat. Gij wilt in het huwelijk treden +om uwe moeder genoegen te doen, en gij bekent, dat gij geen hart hebt. O, Arthur, +wat is het dan, dat gij mij aanbiedt? Welk eene overijlde verbintenis zoudt gij lichtvaardig +aangaan? Eene maand geleden zoudt gij u aan eene andere weggeschonken hebben. Ik bid +u, speel niet zoo roekeloos met uw eigen hart en dat van anderen. Ga heen en werk; +ga heen en verbeter u, Arthur, want ik ken uwe gebreken en durf er thans over spreken; +ga en word beroemd, gelijk gij zegt, dat gij kunt; en inmiddels zal ik voor mijn broeder +bidden en thuis voor onze lieve moeder zorgen.” +</p> +<p>„Is dat uw laatste woord, Laura?” riep Arthur uit. +</p> +<p>„Ja,” antwoordde Laura en boog het hoofd, en na hem nogmaals de hand te hebben gegeven, +ging zij heen. Hij zag haar onder het klimop van het priëeltje doorgaan en in huis +verdwijnen. Op hetzelfde oogenblik viel de gordijn van het venster op de kamer zijner +moeder neer, maar hij merkte dit niet op, noch vermoedde zij, dat Helena getuige van +het voorgevallene was geweest. +</p> +<p>Was hij verheugd of verslagen over den afloop? Hij had haar gevraagd, en een heimelijke +triomf vervulde zijn hart bij de gedachte, dat hij nog vrij was. Zij had hem afgewezen; +maar had zij hem niet lief? Die kleine trek van jaloerschheid deed hem gelooven, dat +haar hart hem nog altijd toebehoorde, wat hare lippen ook zeggen mochten. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>En thans zouden wij wellicht een ander tooneel behooren te beschrijven, dat op Fairoaks +tusschen de weduwe en Laura voorviel, toen deze laatste aan Helena verklaren moest, +dat zij de hand van Arthur Pendennis had geweigerd. Misschien was dit de zwaarste +van alle beproevingen, die Laura in deze zaak te verduren had en die haar het meeste +leed veroorzaakte. Doch daar wij eene brave vrouw niet gaarne onrechtvaardig zien, +zullen wij geen woord van den twist reppen, die nu tusschen Helena en hare pleegdochter +volgde, noch van de bittere tranen, die het arme meisje dientengevolge storten moest. +Het was het eenige geschil, dat ooit tusschen haar en de weduwe was gerezen, en daarom +was het des te pijnlijker. Pen verliet het huis terwijl die oneenigheid nog voortduurde, +– en Helena, die bijna alles door de vingers kon zien, kon eene rechtmatige daad van +Laura’s zijde niet vergeven. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch29" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch29.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">NEGEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Babylon.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De lezer hebbe nu de goedheid de bosschen en stranden van het westen van Engeland, +de praatjes van Clavering en het eentonige leven van het onbeduidende en kleine Fairoaks +te verlaten, om zich in gezelschap van Arthur Pendennis met de diligence <i lang="en">Alacrity</i> naar Londen te verplaatsen, waarheen hij zich begeeft om het nu eens voorgoed tegen +<span class="pageNum" id="pb255">[<a href="#pb255">255</a>]</span>de wereld op te nemen en fortuin te maken. Terwijl het rijtuig in den nacht van het +ouderlijk huis wegrolt, wikt en weegt de jonkman menig plan voor zijn verder leven +en gedrag, waarbij hij zich voorstelt meer voorzichtigheid in acht te nemen dan vroeger +en wellicht geluk en roem te verwerven. Hij weet, dat hij meer talent bezit dan menigeen, +die hem tot nu toe op den levensweg is vooruitgesneld; zijne eerste schipbreuk heeft +hem met wroeging vervuld en tot nadenken gebracht; maar zijn moed, of laten wij liever +zeggen, de goede gedachte, die hij van zich zelven had, is niet vernietigd. Honderderlei +schoone droombeelden en hoopvolle verwachtingen houden hem wakker. Wat hebben zijne +tegenspoeden en een jaar nadenkens en zelf beproeving hem veel ouder gemaakt, sinds +hij twaalf maanden geleden dezen zelfden weg bereisde op zijn tocht van en naar Oxbridge! +In de stilte van den nacht keeren zijne gedachten met onuitsprekelijke hartelijkheid +en teederheid naar zijne liefhebbende moeder terug, die bij het afscheid hem haar +zegen gaf en hem, in weerwil van al zijne vroegere misstappen en dwaasheden, nog altijd +vertrouwt en liefheeft. Terwijl hij naar de sterren opziet, bidt hij, dat Gods zegen +op haar nederdale. O hemel, schenk hem kracht om te werken, te dulden, braaf te blijven, +de verzoeking te ontwijken, en het minnende hart, dat hem zoo onverdeeld lief heeft, +waardig te blijven! Zeer waarschijnlijk is zij op dat oogenblik ook wakker, en zendt +zij reiner gebeden voor het welzijn van haar zoon tot denzelfden Vader op. De liefde +dier vrouw is een talisman, waaraan hij zich vastklemt en waardoor hij de veilige +haven hoopt te bereiken. En Laura’s liefde? Ook hare genegenheid zou hij gaarne met +zich genomen hebben, maar zij heeft hem die geweigerd, omdat hij die niet waardig +is. Hij geeft dit met schaamte en wroeging toe; hij erkent, dat haar karakter veel +beter en edeler is dan het zijne – hij bekent het, en is toch blij, dat hij vrij is. +„Ik ben niet goed genoeg voor zulk een schepseltje,” moet hij bij zich zelven bekennen. +Hij deinst voor hare vlekkelooze schoonheid terug, als voor iets, dat hem schrik inboezemt. +Hij gevoelt, dat hij eene levensgezellin als deze niet verdient, gelijk menig losbol, +die in vroegere dagen vroom en schuldeloos was, uit de kerk wegblijft, die hij voormaals +placht te bezoeken en die hij nu schuwt, niet omdat hij haar vijandig is, maar omdat +hij gevoelt, dat hij geen recht heeft zich op die heilige plaats te bevinden. +</p> +<p>Daar zulke gedachten Pen bezig hielden, viel hij niet in slaap voordat de kille dageraad +van den October-morgen aanbrak; en toen de diligence op de oude pleisterplaats B. +stilhield, waar hij sinds zijn jongenstijd menig vroolijk maal gebruikt had op zijn +weg van en naar de school en de academie, ontwaakte hij merkelijk verfrischt. Toen +men van daar weer vertrok, brak de zon helder door; de paarden liepen snel, de trompet +liet zich hooren, de mijlpalen vlogen voorbij, en Pen rookte en schertste met den +conducteur, de passagiers en de voorbijgangers op den welbekenden weg; elk oogenblik +werd het voller en levendiger; het laatste span paarden kwam te H. voor den wagen +en daarop reed die Londen binnen. Welk jonkman heeft niet zekere ontroering gevoeld +toen hij die groote stad binnenkwam. Honderden andere rijtuigen, met hunne duizenden +passagiers, snelden daar ook heen. „Hier is mijne plaats,” dacht Pen; „hier begint +de strijd, waarin ik moet vechten en overwinnen, of sterven. Tot nog toe ben ik een +kwajongen en een luiaard geweest. O, ik smacht om te toonen, dat ik een man kan zijn!” +<span class="pageNum" id="pb256">[<a href="#pb256">256</a>]</span>En van zijne plaats boven op den wagen zag de vurige jongeling op de stad neer, met +dat soort van verlangen, hetwelk jonge krijgslieden ondervinden, wanneer zij op het +punt staan een veldtocht te beginnen. +</p> +<p>Onderweg had Pen kennis gemaakt met een vroolijken mede-passagier in een kalen mantel, +die heel veel over de letterkundigen sprak, die hij kende, en zelf de correspondent +van een Londensch nieuwsblad was, voor hetwelk hij eene groote bokspartij in het westen +van Engeland was gaan bijwonen. Deze heer scheen al de voorname letterkundigen van +zijn tijd familiaar te kennen en sprak over Tom Campbell, Tom Hood, Sydney Smith, +kortom over iedereen, alsof hij tot hunne boezemvrienden behoorde. Toen men Brompton +voorbijreed, maakte hij onzen vriend Pen opmerkzaam op mijnheer Hurtle, den recensent, +die daar met zijne paraplu onder den arm wandelde. Pen boog zich voorover, om den +grooten Hurtle goed op te nemen, en zeide, dat deze in het Bonifacius Collegie gestudeerd +had, waarop mijnheer Doolan, van het dagblad <i>de Ster</i> (gelijk zijn naam en adres luidde op het kaartje, dat hij Pen overhandigde) ten antwoord +gaf, dat dit ook inderdaad zoo was „en dat hij hem heel goed kende.” Pen beschouwde +het als eene eer, den grooten Hurtle gezien te hebben, wiens werken hij bewonderde. +Tot nog toe geloofde hij oprecht aan schrijvers, recensenten en redacteurs; zelfs +Wagg, wiens boeken hem niet als meesterstukken van vernuft voorkwamen, vereerde hij +heimelijk als een gevierd schrijver. Hij zeide, dat hij Wagg buiten ontmoet had, waarop +Doolan hem verzekerde, dat die vermaarde auteur driehonderd pond per deel voor elk +zijner romans ontving, en dadelijk begon Pen te berekenen, of hij zelf op die wijze +niet vijf duizend pond ’s jaars zou kunnen verdienen. +</p> +<p>De eerste bekende, dien Arthur in het oog kreeg toen de diligence voor het Gloster +koffiehuis stilhield, was zijn oude vriend Henry Foker, die met witte handschoenen +en witte leidsels achter een reusachtig paard Arlington Street in een open rijtuigje +kwam afrennen. De natuur had hem thans met een belangrijken haarbos aan zijne kin +versierd. Achter op Foker’s rijtuig zwaaide een klein knechtje heen en weer, met kromme +knieën en in de nauwst mogelijke lederen broek, welk ventje den eervol ontslagen Domkop +was opgevolgd. Foker keek naar het bestoven rijtuig en de dampende paarden der <i lang="en">Alacrity</i>, waarmee hij in vroeger tijd ook gereisd had. „Dag, Foker!” riep Pendennis uit, – +„Hola, Pen! ouwe Jongen!” antwoordde de ander en wuifde tot vriendschapsteeken en +groet met zijne zweep naar Arthur, die zeer verheugd was het kluchtige gezicht van +zijn ouden kennis weer te zien. Mijnheer Doolan vatte grooten eerbied voor Pen op, +die een bekende had, die zulk een prachtig rijtuig bezat, terwijl Pen zeer opgewonden +en blij was, dat hij zich in vrijheid te Londen bevond. Hij noodigde Doolan uit, met +hem te dineeren in het Covent Garden koffiehuis, waar hij zijn intrek zou nemen, en +met groote opgewektheid riep hij eene vigilante en rolde derwaarts. Met genoegen zag +hij den drukken knecht en den beleefd buigenden kastelein weer. Hij vroeg naar de +vrouw van den kastelein, betuigde zijne spijt, dat de oude laarzenpoetser weg was, +en zou wel iedereen de hand geschud hebben. Hij had honderd pond op zak. Hij kleedde +zich zoo sierlijk mogelijk, dineerde in de koffiekamer met een bescheiden pintje sherry +(want hij had besloten zeer zuinig te zijn) en begaf zich daarop naar den naburigen +schouwburg. +</p> +<p>Het licht en de muziek, de menschenmenigte en de levendigheid verrukten <span class="pageNum" id="pb257">[<a href="#pb257">257</a>]</span>Pen en stemden hem vroolijk, een invloed, dien zulke tooneelen doorgaans op jongelieden +uitoefenen, die van de academie of van het platteland komen, en voor wie ze tamelijk +nieuw zijn. Hij lachte om de aardigheden en applaudisseerde de liedjes, tot vermaak +van eenige der oude lustelooze <i lang="fr">habitués</i> der loges, die sinds lang niet de minste opwekking meer vonden op die plaats, waar +zij des avonds gewoon waren te verschijnen, zoodat zij met genoegen iemand zagen, +die nog zoo groen was en zich zoo amuseerde. Na het voorstuk drentelde hij door de +gangen van den schouwburg, alsof hij zich op eene allervoornaamste plaats bevond. +Zou er wel één afgemat Londensch straatslijper zijn, die dergelijke jeugdige illusiën +niet gekoesterd heeft en ze niet gaarne zou terugroepen? Daar was de jonge Foker weer, +gelijk van zulk een vurig najager des vermaaks te verwachten was. Hij wandelde op +en neer met Granby Tiptoff van de garde, Lord Tiptoff’s broeder, en Lord Colchicum, +den oom van kapitein Tiptoff, een eerwaardig pair, die sedert de eerste Fransche omwenteling +een man van de wereld was geweest. Foker liep met drift naar Pen en liet niet af, +voordat deze was meegegaan naar zijne eigen loge, waar eene dame met de langste krullen +en de blankste schouders, die men zich kan voorstellen, gezeten was. Dit was jufvrouw +Blenkinsop, de talentvolle actrice. Achter in de loge zat de oude Blenkinsop, haar +papa, onder eene pruik te dutten. Op de tooneelprogramma’s werd hij beschreven als +„de veteraan Blenkinsop,” – „de onmisbare Blenkinsop,” – „de lieveling van het publiek, +Blenkinsop.” Gewoonlijk vervulde deze veteraan op het tooneel de rollen van <i lang="fr">père noble</i>, en werkelijk speelde hij zoowel in het openbare als in het bijzondere leven altijd +de rol van tooneelvader. +</p> +<p>Op dit oogenblik – het was omstreeks elf ure – lag mevrouw Pendennis op Fairoaks, +te bed, vol nieuwsgierigheid of haar lieveling, Arthur, nu ook van zijne reis uitrustte. +Ook Laura lag wakker. En op dit zelfde uur gisterenavond deed Pen, terwijl de diligence +over den stillen weg voortrolde, langs de verlichte vensters van boerenwoningen en +langs donkere bosschages, onder den helderen hemel, waar de sterren fonkelden, de +gelofte, dat hij zich zou beteren en aan de verzoeking het hoofd bieden, want zijn +hart was nog thuis.…. Inmiddels werd het nastuk zeer vroolijk afgespeeld, en betooverde +mevrouw Leary, in een huzarenwambuis en eene gegalonneerde broek, de toeschouwers +met haar schalksch spel, hare bekoorlijke gestalte en hare overheerlijke liedjes. +</p> +<p>Daar Pen een nieuweling in Londen was, zou hij gaarne naar mevrouw Leary geluisterd +hebben; maar de anderen in de loge gaven niet om hare liederen, of hare pantalon, +en zaten aanhoudend te praten. Tiptoff wist waar hare <i lang="fr">maillots</i> vandaan kwamen. Colchicum had haar in 1814 voor het eerst zien optreden. Jufvrouw +Blenkinsop zeide, dat zij heel valsch zong, tot ergernis en verbazing van Pen, voor +wien zij zoo schoon was als een engel en zoo zoet als een nachtegaal kweelde; en toen +Hoppus, als Sir Harcourt Featherby, den <i lang="fr">jeune premier</i>, optrad, verklaarden de heeren in de loge, dat hij te oud werd, terwijl Tiptoff jufvrouw +Blenkinsop’s bouquet aan Hoppus wilde toewerpen. +</p> +<p>„Om alles ter wereld niet!” riep de dochter van den veteraan Blenkinsop; „ik heb het +van Lord Colchicum gekregen.” +</p> +<p>Pen herinnerde zich den naam van dien edelman, en zeide buigend en blozend, dat hij +meende Lord Colchicum te moeten bedanken voor <span class="pageNum" id="pb258">[<a href="#pb258">258</a>]</span>zijne goedheid, dat hij hem op verzoek van zijn oom, majoor Pendennis, tot lid van +de Megatherium-club voorgehangen had. +</p> +<p>„Zoo, zijt gij de neef van Pruikenburg, wezenlijk?” zeide de pair. „Ik vraag u verschooning; +– onder ons noemen wij hem altijd Pruikenburg.” Pen werd rood, toen hij zijn achtbaren +oom met zulk een spotnaam hoorde bestempelen. „Wij hebben u verleden week geballoteerd, +geloof ik; ja, het was verleden Woensdagavond. Uw oom was er niet bij.” +</p> +<p>Dat was een heerlijk nieuws voor Pen! Hij betuigde zijn innigen dank aan Lord Colchicum, +in eene sierlijke toespraak, die de ander met zijn tooneelkijker voor de oogen aanhoorde. +Pen was boven de wolken bij de gedachte, dat hij lid van die voorname club was. +</p> +<p>„Kijk niet altijd naar die loge, ondeugd!” riep jufvrouw Blenkinsop den lord toe. +</p> +<p>„Het is een duivelsch mooie vrouw, die Mirabel,” zeide Tiptoff, „ofschoon Mirabel +een verd– gek was, dat hij haar trouwde.” +</p> +<p>„Een ouwe stommerik!” zeide de pair. +</p> +<p>„Mirabel!” riep Pendennis uit. +</p> +<p>„Ja, ja,” zeide Henry Foker lachende, „Wij hebben al vroeger van haar gehoord, niet +waar, Pen?” +</p> +<p>Het was Pen’s eerste liefde: het was niemand anders dan jufvrouw Fotheringay. Een +jaar geleden was zij naar het huwelijksaltaar geleid door Sir Charles Mirabel, grootkruis +van de Bath-orde en oud-gezant aan het hof van Pompernikkel, die zulk een belangrijk +aandeel had genomen in de onderhandelingen op het congres te Zwammerdam en namens +hare Britsche Majesteit den vrede van Pultusk had geteekend. +</p> +<p>„Emily is altijd zoo dom als eene eend geweest,” merkte jufvrouw Blenkinsop aan. +</p> +<p>„<i lang="fr">Eh! eh! pas si bête</i>,” antwoordde de oude pair. +</p> +<p>„O foei!” zeide de actrice, die er geen woord van verstond. +</p> +<p>En Pen keek nog eens en zag zijne eerste liefde weer – en was verwonderd, dat hij +haar ooit had kunnen beminnen. +</p> +<p>Op die wijze zag mijnheer Arthur Pendennis, den allereersten avond van zijn verblijf +te Londen, zich ingelijfd in eene club en in aanraking gebracht met eene actrice, +een <i lang="fr">père noble</i> van het tooneel, en een levendig gezelschap van oude en jonge vroolijke losbollen; +want Lord Colchicum, ofschoon gebogen onder den last der jaren, kaal van hoofd en +verzwakt van gestel, was nog altijd onvermoeid in het najagen van het vermaak, en +de achtbare burggraaf beroemde zich, dat hij nog evenveel wijn kon drinken als het +jongste lid van den kring, waarin hij verkeerde. Hij ging met de jongelui der stad +om, gaf hun diners te Richmond en te Greenwich; onthaalde, als verlicht beschermer +van het tooneel in alle talen, en van de kunst van Terpsichore, de dramatische kunstenaars +van alle natiën op zijne partijen – Engelschen van de schouwburgen in Covent Garden +en het Strand, Italianen van dien in de Haymarket, Franschen van hun eigen lief tooneeltje, +of van de planken der Opera, waar zij dansten. En op zijne villa aan den Theems gaf +deze steunpilaar van den Staat prachtige partijen aan dozijnen voorname jonge heeren, +die zich zeer minzaam aansloten bij de heeren en dames van het tooneel – vooral bij +de laatste; want de burggraaf Colchicum verkoos haar gezelschap boven dat harer broederen, +daar hij het beschaafder en vroolijker vond. +<span class="pageNum" id="pb259">[<a href="#pb259">259</a>]</span></p> +<p>Pen ging reeds den volgenden dag zijne entrée in de club betalen, welke operatie precies +een derde gedeelte van zijne honderd pond verslond, waarna hij bezit nam van het gebouw +en er met een onbeschrijfelijk welbehagen ontbeet. Hij begroef zich in de leeskamer +in eene voltaire, en trachtte al de tijdschriften door te lezen. Hij was nieuwsgierig +of de leden ook naar hem keken en verwonderde zich, dat zij in zulke prachtige vertrekken +den hoed durfden ophouden. Hij ging op papier van de club een brief naar Fairoaks +schrijven waarin hij uitweidde over de verpoozing, die deze plaats hem zou schenken, +als zijn dagwerk was afgeloopen. Vervolgens begaf hij zich niet zonder angst naar +de kamers van zijn oom in Bury Street, omdat het de stellige wensch zijner moeder +was geweest, dat hij dadelijk een bezoek bij majoor Pendennis zou afleggen; en het +nam hem een pak van het hart, toen hij hoorde, dat zijn oom nog niet van zijne reis +terug was. Ooms vertrekken zagen er verlaten uit: de schrijftafel was met grijs linnen +overtrokken, en op den schoorsteenmantel lagen brieven en rekeningen kalm op den geadresseerden +te wachten. De majoor was, zooals zijne jufvrouw zeide, met den markies van Steyne +op het vasteland te „Badnbadn.” Pen legde zijn kaartje, waarop nog <i lang="en">Fairoaks</i> stond, bij de overige op den schoorsteenmantel. +</p> +<p>Toen de majoor te Londen terugkwam, hetgeen nog tijdig genoeg geschiedde om de November-misten +te genieten, waarna hij zich voorstelde den Kersttijd bij eenige vrienden op het land +te gaan doorbrengen, vond hij een tweede kaartje van Arthur, waarop <i lang="en">Lamb Court, Temple</i>, gegraveerd was, met een briefje van dien jongen heer en van zijne moeder, inhoudende, +dat hij naar Londen gekomen was, zich in den Upper Temple had laten inschrijven en +nu vlijtig in de rechten studeerde. +</p> +<p>Lamb Court, Temple: – waar was dat? Majoor Pendennis herinnerde zich wel eens van +voorname dames gehoord te hebben, dat zij met mijnheer Ayliffe, den advocaat, gedineerd +hadden, die in „de wereld” kwam en in King’s Bench woonde, van welke gevangenis zich +vermoedelijk eene afdeeling in den Temple bevond, waarvan Ayliffe dus, denkelijk, +een beambte was. Mijnheer Deuceace, de zoon van Lord Crabs, had daar ook gewoond, +naar hij zich te binnen bracht. Hij zond dus Morgan af, om uit te vorschen waar Lamb +Court was, en verslag te doen over de soort van woning, die mijnheer Arthur gekozen +had. Die snuggere afgevaardigde had weinig moeite, om Pen’s verblijf te ontdekken. +De stille Morgan had in zijn tijd wel personen uitgevonden, die vrij wat moeielijker +te ontdekken waren dan Arthur. +</p> +<p>„Wat soort van plaats is het, Morgan?” vroeg de majoor den volgenden morgen van achter +zijne bedgordijnen in Bury Street, toen de knecht te midden van den dikken, gelen +Londenschen mist de toiletbenoodigdheden rangschikte. +</p> +<p>„De plaats is een beetje raar,” antwoordde Morgan. „Er wonen daar procureurs en advocaten +en hunne namen staan op de deur. Mijnheer Arthur woont op de derde verdieping, mijnheer. +Mijnheer Warrington woont daar ook, mijnheer.” +</p> +<p>„Van de Warrington’s uit Suffolk, denkelijk! Eene heel goede familie,” dacht de majoor; +„de jongere zonen van vele onzer voorname familiën kiezen de rechtsgeleerdheid tot +hun beroep. Zijn het mooie kamers, hé?” +</p> +<p>„Ik heb alleen de deur van buiten gezien, mijnheer, met den naam <span class="pageNum" id="pb260">[<a href="#pb260">260</a>]</span>van mijnheer Warrington en dien van mijnheer Arthur er op geschilderd, terwijl op +een stuk papier geschreven stond: „Ten zes uur weer thuis.” Maar ik heb geen bediende +kunnen vinden, mijnheer.” +</p> +<p>„Dat is in ieder geval goedkoop,” zeide de majoor. +</p> +<p>„Ja wel, mijnheer. Drie verdiepingen, mijnheer. Zoo’n vuile, donkere trap heb ik nog +nooit gezien. Het verwondert mij, hoe een gentleman op zulk eene plaats kan wonen.” +</p> +<p>„Zeg eens, wie heeft u geleerd waar gentlemen al of niet moeten wonen, Morgan? Mijnheer +Arthur, vriendje, gaat studeeren voor advocaat, begrijpt ge?” zeide de majoor met +groote deftigheid, maakte een einde aan het gesprek en begon zich onder den gelen +mist te kleeden. +</p> +<p>„Jongelui blijven jongelui,” overlegde de verteederde oom bij zich zelven. „Hij heeft +mij een drommels aardigen brief geschreven. Colchicum zegt, dat hij hem te dineeren +heeft gehad en vindt, dat hij zich als gentleman voordoet. Zijne moeder is het beste +vrouwtje ter wereld. Als hij uitgeraasd heeft en zich op zijne zaken wil toeleggen, +kan er nog iets van hem komen. Dat Charley Mirabel, die ouwe gek, dat vroegere liefje +van hem, die Fotheringay, getrouwd heeft! Hij wil liefst niet hier komen voordat ik +hem daartoe verlof geef en zet dat op eene echt fatsoenlijke en kiesche wijze uiteen. +Ik was verduiveld boos op hem na zijne dwaasheden te Oxbridge en liet het hem ook +gevoelen toen hij de laatste maal hier was. Wel, ik zal hem eens gaan bezoeken, – +voor den drommel, dat zal ik doen!” +</p> +<p>En na van Morgan vernomen te hebben, dat hij zonder veel moeite in den Temple kon +komen en dat een der omnibussen hem daar aan de poort zou afzetten, stapte de majoor +op zekeren dag, na in zijne club ontbeten te hebben – niet de Polyanthus, waar mijnheer +Pen juist tot lid aangenomen was, maar eene andere, want de majoor was veel te slim +om een neef tot bestendig bezoeker eener societeit te willen hebben, waar hij gewoon +was zelf zijn tijd door te brengen – stapte de majoor, zeggen wij, op zekeren dag +in een omnibus, en verzocht den conducteur hem aan de poort van den Upper Temple te +laten uitstappen. +</p> +<p>Toen de majoor die sombere poorten bereikte, was het ongeveer twaalf uren op den middag. +Een beleefd persoon, aan zijne kleeding een bode, geleidde hem door eenige donkere +gangen en verschillende sombere gewelven over pleinen, waarvan het eene nog donkerder +was dan het andere, tot hij eindelijk Lamb Court bereikte. Indien het donker was in +Pall Mall, wat was het dan wel in Lamb Court? Er brandden daar kaarsen in vele van +de vertrekken – op het kantoor van den heer Hodgeman, den voornamen advocaat, waar +zes leerlingen bij het kaarslicht zaten te schrijven; in de kamer van den klerk van +Sir Hokey Walker, waar de klerk, verreweg deftiger en innemender van voorkomen dan +de beroemde rechtsgeleerde zijn meester, aan de deur met veel deftigheid stond te +praten met den eersten klerk van een procureur; en in den winkel van Curling den pruikmaker, +alwaar, bij het flauwe schemerlicht van een paar kaarsen, groote advocaten- en rechters-pruiken +somber neerhingen, terwijl de pruikebollen naar den lantarenpaal op het binnenplein +schenen te kijken. Twee kleine klerkjes speelden kruis en munt onder het schijnsel +van die gaspit. In eene der deuren ging eene schoonmaakster op klompen binnen: uit +eene andere kwam een courantenjongen te voorschijn. Een kruier, wiens wit voorschoot +slechts flauwtjes zichtbaar was, liep op en neer. Men kon zich onmogelijk eene <span class="pageNum" id="pb261">[<a href="#pb261">261</a>]</span>somberder plaats voorstellen, en de majoor sidderde bij de gedachte, dat iemand daar +zijn verblijf kon vestigen. „Goede Hemel!” zeide hij, „hier moet de arme jongen niet +blijven wonen!” +</p> +<p>De flauwe en smerige olielampen, waarmee de trappen in den Upper Temple des avonds +verlicht worden, brandden natuurlijk niet over dag, en nadat majoor Pendennis met +moeite den naam van zijn neef onder dien van mijnheer Warrington, op den muur van +nº. 6 gelezen had, kostte het hem nog meer moeite om de afschuwelijke donkere trap +te beklimmen, langs wier leuningen, die hare kille vochtigheid aan zijne handschoenen +mededeelden, hij al tastende den weg zocht, tot hij op de derde verdieping aankwam. +In den gang van een der twee reeksen kamers brandde eene kaars; de deuren stonden +open, en de namen van Warrington en A. Pendennis waren voor den majoor zeer duidelijk +leesbaar toen hij binnenging. Eene Iersche werkvrouw, met emmer en bezem toegerust, +deed de deur voor den majoor open. +</p> +<p>„Is daar het bier?” riep eene zware stem uit. „Geef het gauw hier!” +</p> +<p>De heer, die dit zeide, zat met ongeschoren gezicht op eene tafel, een kort pijpje +te rooken, en iets verder zat Pen op een stoel, met eene sigaar in den mond en de +beenen bij het vuur. Een kleine jongen, die het ambt van klerk bij deze heeren waarnam, +grinnikte in het gezicht van den majoor over het denkbeeld, dat men hem voor het „bier” +had gehouden. Hier op de derde verdieping waren de vertrekken iets lichter, zoodat +de majoor zien kon waar hij zich bevond. +</p> +<p>„Pen, mijn jongen, ik ben het, – het is – het is uw oom,” zeide deze, half gestikt +door den rook. Doch daar de meeste jongelui van aanzien ook, sigaren gebruikten, vergaf +hij die praktijk gaarne. +</p> +<p>Warrington sprong van de tafel af en Pen, vrij onthutst, van zijn stoel op. „Ik vraag +verschooning, dat ik mij zoo straks in u vergiste,” zeide Warrington op openhartigen +en luiden toon. „Mag ik u eene sigaar presenteeren, mijnheer? Ruim die dingen daar +van den stoel weg, Pidgeon, en zet hem bij het vuur.” +</p> +<p>Pen wierp zijne sigaar in den haard en was verheugd, dat zijn oom hem met zooveel +hartelijkheid de hand drukte. Zoodra de majoor den invloed van het trappenklimmen +en den rook te boven gekomen was en spreken kon, begon hij met veel vriendelijkheid +Pen te ondervragen over zijn eigen toestand en dien zijner moeder; want het bloed +doet zich toch altijd gelden en het verschafte hem genoegen den knaap weer te zien. +</p> +<p>Pen gaf de gevraagde inlichtingen en stelde daarop aan zijn oom mijnheer Warrington +voor – oud-student van het Bonifacius-Collegie – met wien hij deze kamers bewoonde. +</p> +<p>De majoor was volkomen voldaan, toen hij hoorde, dat mijnheer Warrington een jongere +zoon was van Sir Miles Warrington in Suffolk. Hij had, jaren geleden, met een oom +van hem in Indië en Nieuw Zuid-Wallis gediend. +</p> +<p>„Die is daar schapen gaan houden en heeft fortuin gemaakt, mijnheer, – dat was een +beter baantje dan advocaat of soldaat,” zeide Warrington. „Ik geloof, dat ik ook maar +daarheen zal gaan.” En toen, op dit oogenblik, het bier in eene kan met een glazen +bodem binnenkwam, zeide Warrington lachend, dat de majoor daar zeker niet van gediend +zou zijn, waarop hij er zelf eene lange teug uitnam en vervolgens zijn baard met de +vuist afveegde, met de meeste voldoening. De jonkman <span class="pageNum" id="pb262">[<a href="#pb262">262</a>]</span>was volkomen op zijn gemak en volstrekt niet verlegen. Hij droeg een oud, versleten +jachtbuis en had een borsteligen, blauwen baard; hij dronk bier als een zakkendrager, +en toch herkende men dadelijk in hem den fatsoenlijken man. +</p> +<p>Na nog een paar minuten gezeten te hebben, ging hij heen en liet de kamer aan Pen +en diens oom over, opdat zij hunne familiezaken zouden kunnen bespreken, als zij er +roeping toe gevoelden. +</p> +<p>„Uw kameraad schijnt een vrij ongegeneerd heer te zijn,” sprak de majoor, „van eenigszins +anderen stempel dan uwe dandyachtige vrienden te Oxbridge.” +</p> +<p>„Het zijn nu andere tijden,” zeide Arthur en werd rood. „Warrington is pas kortelings +advocaat geworden en heeft nog niets omhanden; maar hij is vrij goed op de hoogte +in de rechten, en zoolang ik niet in de leer kan komen bij een advocaat met drukke +praktijk, gebruik ik zijne boeken en laat mij door hem voorlichten.” +</p> +<p>„Is dat één van die boeken?” vroeg de majoor met een glimlach, want naast den poot +van Pens stoel lag een Fransche roman. +</p> +<p>„Dit is geen werkdag, oom,” zeide de knaap. „Wij waren gisterenavond zeer laat op +eene partij gebleven – bij Lady Whiston,” voegde hij er bij, daar hij zijn ooms zwak +kende. „Wij zagen daar alle voorname lui, die in de stad waren, behalve u; graven, +ambassadeurs, Turken, ridders van den Kouseband, ik weet al niet wie – zij staan allen +in de courant – en <i>mijn</i> naam ook,” liet Pen er met groote opgetogenheid op volgen. „Ik heb daar nog een oud +liefje van mij ontmoet, oom,” zeide hij met een lach. „Gij weet wel wie ik meen, oom, +– Lady Mirabel, – aan wie ik opnieuw werd voorgesteld. Zij gaf mij de hand en was +zeer vriendelijk. Ik heb u nog altijd te danken, dat gij mij uit dien valstrik gered +hebt. Zij stelde mij ook aan haar man voor – een ouden kwast met eene ridderorde en +eene blonde pruik, en die niet hoog schijnt te timmeren. Zij heeft mij uitgenoodigd, +haar een bezoek te brengen, oom, en ik kan er nu heen gaan, zonder de minste vrees +van mijn hart te verliezen.” +</p> +<p>„Hoe, hebben wij nieuwe minnarijen aan de hand gehad?” vroeg de majoor uiterst vroolijk. +</p> +<p>„Een stuk of twee drie,” gaf Pen lachend ten antwoord. „Doch ik vat het thans niet +meer doodernstig op; dat gaat er na de eerste liefdesgeschiedenis af.” +</p> +<p>„Zeer goed ingezien, mijn jongen! Minnevuur en liefdeschichten en verliefdheid tot +den dood en zoo voorts is heel goed voor een knaap, en gij waart niets anders toen +dat geval met die Fotheringill – of Fotheringay (hoe heet zij eigenlijk?) – plaats +had. Doch een man van de wereld laat die dwaasheden varen. Gij kunt nog zeer goed +vooruitkomen. Gij zijt gekwetst geworden, maar gij kunt nog herstellen. Gij zult een +klein inkomen erven, dat iedereen voor vrij wat grooter houdt dan het is. Gij bezit +een goeden naam, goede vermogens, goede manieren en een goed voorkomen – en ik zie +voor den drommel niet in, waarom gij niet eene vrouw met geld zoudt trouwen – waarom +gij niet in het parlement zoudt komen en u daar onderscheiden – en zoo voorts. Bedenk, +dat het even makkelijk gaat eene rijke als eene arme vrouw te trouwen; en het is verduiveld +veel pleizieriger zich neder te zetten tot een fijn diner dan tot een schapebout, +op gemeubileerde kamers. Prent u dat goed in. Eene vrouw met een goeden bruidschat +<span class="pageNum" id="pb263">[<a href="#pb263">263</a>]</span>te trouwen is verduiveld veel gemakkelijker dan de advocatenpraktijk, dat kan ik u +verzekeren. Kijk maar eens goed uit de oogen; ik zal het van mijn kant ook voor u +doen; en ik zal mijn hoofd gerust neerleggen, beste jongen, als ik u verbonden zie +met eene vrouw, die eene echte dame is, en gij er een goed span paarden op nahoudt, +in de wereld verkeert en uwe vrienden ontvangt, als een gentleman. Zoudt gij gaarne +willen wegkwijnen, evenals uwe beste moeder op Fairoaks? Verduiveld, jongen! zonder +geld en omgang in de groote wereld is het leven niets waard.” Op deze en dergelijke +wijze was het, dat de liefhebbende oom sprak en zijne eenvoudige wijsbegeerte voor +Pen uiteenzette. +</p> +<p>„Ik zou wel eens willen weten, wat mijne moeder en Laura van dit alles zouden zeggen?” +dacht de jongeling. Maar de zedeleer van den ouden Pendennis was niet de <i>hare</i> en zijne wijsheid was niet <i>hare</i> wijsheid. +</p> +<p>Dit aandoenlijke onderhoud tusschen oom en neef was ternauwernood afgeloopen, toen +Warrington weer uit zijne slaapkamer te voorschijn kwam, nu niet langer in een haveloos +gewaad, maar gekleed gelijk een gentleman betaamde, met opgerichten hoofde en in eene +opgeruimde stemming. Hij nam de <i lang="fr">honneurs</i> van zijne slordige zitkamer met evenveel gemak waar, alsof het de fraaiste kamer +in Londen ware geweest. En een kluchtig vertrek was het, waarin de majoor zijn neef +aantrof. Het vloerkleed was vol gaten en de tafel stond vol kringen van Warrington’s +bierkannen. Er was eene kleine verzameling van rechtsgeleerde boeken, dichtbundels +en werken over de wiskunde, waarvan hij veel hield. (Hij was in zijn tijd een der +grootste pretmakers en ijverigste studenten te Oxbridge geweest, waar de naam van +Warrington den „Doordraaier” nog beroemd was wegens het afkloppen van schuitenvoerders, +het roeien om het hardst, het winnen van prijzen en het drinken van melk met brandewijn.) +Boven den schoorsteenmantel hing eene afbeelding van het oude Collegie, terwijl eenige +vlijtig gelezen deelen van Plato, met het welbekende wapen van het Collegie op het +plat, op de boekenplanken stonden. Verder zag men twee armstoelen, een staand lessenaar +vol rekeningen, en eenige nietsbeduidende processtukken op eene schrijftafel met een +verminkten poot. Er was om de waarheid te zeggen bijna geen meubelstuk, dat niet in +den oorlog was geweest en kwetsuren had bekomen. „Kijk, mijnheer,” zeide Warrington, +„hier naast is Pens kamer. Het is een dandy, zoodat hij zich gordijnen om zijn bed +heeft aangeschaft; hij draagt verlakte laarzen en heeft eene zilveren toiletdoos.” +De kamer van Pen was dan ook met zekere coquetterie ingericht, en er hingen een paar +fraaie platen van opera-danseressen, boven en behalve eene afbeelding van Fairoaks, +aan den muur. In Warrington’s kamer zag men ternauwernood eenig huisraad, buiten een +groot stortbad en een stapel boeken naast zijn bed, waar hij op stroo lag en zijne +pijp rookte en den halven nacht zijne geliefkoosde dichters of in wiskundige werken +las. +</p> +<p>Toen dus mijnheer Warrington zijn eenvoudig toilet gemaakt had, kwam hij uit zijne +kamer te voorschijn en ging naar de muurkast om te zien wat er voor het ontbijt was. +</p> +<p>„Mag ik u eene lamscôtelet presenteeren, mijnheer? Wij braden die zelven, heet van +den rooster, en ik leer Pen de grondbeginselen van de rechtsgeleerdheid, de kookkunst +en de zedekunde allemaal te gelijk. Hij is een luiaard, mijnheer, en nog veel te veel +een dandy.” +<span class="pageNum" id="pb264">[<a href="#pb264">264</a>]</span></p> +<p>En met die woorden veegde mijnheer Warrington een rooster met een stuk papier af, +zette dat werktuig op het vuur, legde er twee lamscôteletten op en haalde uit eene +kast een paar borden en wat messen en zilveren vorken, benevens eene <span>peperbus</span>. +</p> +<p>„Zeg het maar ronduit, majoor Pendennis,” vervolgde hij; „er ligt nog eene côtelet +in de kast, en anders gaat Pidgeon dadelijk halen wat gij verkiest.” +</p> +<p>Majoor Pendennis zat dit alles met verwondering en vermaak aan te zien, maar zeide, +dat hij pas ontbeten had en niets zou gebruiken. Warrington braadde dus de côteletten +en wipte ze nog sissende en knappende op de borden. +</p> +<p>Pen viel met een gezegenden eetlust op zijne côtelet aan, na een blik op zijn oom, +die hem deed zien, dat die heer nog altijd in goede luim verkeerde. +</p> +<p>„Begrijpt ge, mijnheer,” zeide Warrington, – „vrouw Flanagan is niet hier om ze te +braden, en aan den jongen hebben wij niets, want die kleine schavuit is den ganschen +dag bezig met de laarzen van Pen te poetsen. En nu nog een teugje bier! Pen drinkt +thee; maar dat is een drank voor oude wijven.” +</p> +<p>„En dus waart gij gisterenavond bij Lady Whiston?” zeide de majoor, die waarlijk niet +wist waarmee hij tegenover dezen ruwen diamant voor den dag zou komen. +</p> +<p>„<i>Ik</i> bij Lady Whiston? Neen, zóó gek niet, mijnheer! Ik geef niet om het gezelschap van +dames. Om de waarheid te zeggen, ik verveel mij daar. Ik heb mijn avond wijsgeerig +in de Achterkeuken doorgebracht.” +</p> +<p>„In de Achterkeuken – wezenlijk?” zeide de majoor. +</p> +<p>„Ik zie, dat gij die plaats niet kent,” hernam Warrington. „Vraag er Pen maar eens +naar. Hij is er nog geweest, toen hij van de partij van Lady Whiston kwam. Kom, Pen, +vertel majoor Pendennis eens wat van de Achterkeuken – wees nu niet beschaamd.” +</p> +<p>En zoo vertelde Pen dan, dat het een klein en wel wat zonderling gezelschap van letterkundigen +en pretmakers was, waarin men hem had opgenomen; en de majoor begon te gelooven, dat +de jonge snaak reeds heel wat van het leven gezien had sedert hij te Londen was gekomen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch30" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch30.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">De tempelridders.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Academische collegiën, scholen en <i lang="en">Inns of court</i> koesteren nog eenigen eerbied voor den ouden tijd en hebben een groot aantal gebruiken +en instellingen van onze voorvaderen in stand gehouden, welke door de menschen, die +aan onze voorouders geen bijzondere hoogachting toedragen, of misschien niet heel +goed met hen bekend zijn, sinds lang zijn afgeschaft. Voor gezondheid, gemak en zindelijkheid +is in een goed ingericht werkhuis of gevangenis veel beter gezorgd dan op eene voorname +school, die in den ouden tijd gesticht is, of in eene <i lang="en">Inn</i>, waar de geleerdheid troont. Op deze laatste plaats vinden de bewoners goed, in donkere +vertrekjes te wonen, en voor eene zitkamer en de kast, die zij <span class="pageNum" id="pb265">[<a href="#pb265">265</a>]</span>tot slaapkamer moeten gebruiken, een prijs te betalen, waarvoor zij eene villa met +tuin in de voorsteden, of een ruim huis op een der minder bezochte pleinen van Londen +zouden kunnen huren. De armste ambachtsman in Spitalfields heeft een regenbak, en +kan over eene onbepaalde hoeveelheid water beschikken; maar voor de heeren in de <i lang="en">Inns of court</i> en aan de academiën wordt de hoeveelheid, die zij van dit kosmetiek behoeven, door +waschvrouwen en beddenopmaaksters in kannen gehaald, en genoemde heeren wonen in huizen, +die reeds lang gebouwd waren eer zindelijkheid en fatsoenlijkheid onder ons in de +mode kwamen. Er leven nog personen, die op het volk smalen en er met verachtelijke +bijnamen van spreken. Maar, mijne heeren, het lijdt weinig twijfel, dat uwe voorouders +tot het groote gilde der ongewasschenen behoorden, en het is vrij zeker, dat de deugd +der reinheid, die men zegt, dat het naast aan de vroomheid grenst, vooral in den Temple +slechts onder groote bezwaren en in zeer beperkte mate in beoefening kon gebracht +worden. +</p> +<p>De oude Grump, die als advocaat de zittingen van het hof van assises te Norfolk bijwoonde, +en dertig jaar de kamers onder die van Warrington en Pendennis bewoond had, werd doorgaans +wakker van de kletterende stortbaden, welke die heeren in hunne vertrekken namen (en +waarvan een gedeelte nu en dan door de zoldering in zijne kamer droop), en verklaarde, +dat deze gewoonte eene dwaze en fatterige nieuwigheid was, terwijl hij dagelijks de +waschvrouw verwenschte, die door het halen van water de trappen, welke hij beklimmen +moest, glibberig maakte. Grump, die op het oogenblik veel meer dan eene halve eeuw +oud was, had zich dan ook nooit de bedoelde weelde veroorloofd. Hij was er zeer goed +zonder water gekomen, en onze vaderen vóór hem ook. Was er onder al de ridders en +baronets, lords en gentlemen, wier wapens op de muren der vermaarde zaal in den Upper +Temple geschilderd zijn, niet één menschlievend genoeg, om warme baden te stichten +voor de rechtsgeleerden, die toen zijne makkers waren, of na hem zouden komen? De +geschiedschrijver van den Temple meldt niet, dat er ooit zulk een plan bestaan heeft. +Wel heeft men daar het Pomp-plein en het Fontein-plein met hunne watertoestellen; +maar men heeft nooit vernomen, dat een rechter zich in de kom van de fontein verlustigd +heeft, en men komt onwillekeurig tot de overtuiging, dat de pomp aan menigen advocaat, +die in het recht van den ouden tijd zeer ervaren was, goed zou gedaan hebben. +</p> +<p>Desniettemin bezitten die eerwaardige <i lang="en">Inns</i>, welke het Lam, de Vlag en het Gevleugelde Paard tot zinnebeelden hebben, aantrekkelijkheden +voor degenen, die er wonen, en eene soort van behaaglijkheid en vrijheid, die men +zich altijd met genoegen herinnert. Ik weet niet, of de beoefenaar van het recht zich +de opwekking der geestdrift veroorlooft, of zich aan dichterlijke herinneringen overgeeft +wanneer hij historisch geworden kamers voorbijgaat, en zegt: „Ginds heeft Eldon gewoond +– hier zat Coke over Lyttleton na te peinzen – hier sloofde Chitty zich af – hier +schreven Barnwell en Alderson te zamen hun beroemd werk – hier maakte Byles zijn groot +boek over het Wisselrecht af en bracht Smith zijn onsterfelijk werk over de gerechtelijke +antecedenten bijeen, – hier arbeidt Gustavus altijd voort, met Salomo tot zijn bijstand;” +– maar de letterkundige kan niet anders dan liefde koesteren voor de plaats, die zoovele +zijner medebroeders bewoond of met scheppingen <span class="pageNum" id="pb266">[<a href="#pb266">266</a>]</span>van hun brein bevolkt hebben, scheppingen, die voor ons even wezenlijk zijn als de +schrijvers, wier vindingen zij waren. Sir Roger de Coverley, die in den tuin van den +Temple wandelt en zich daar met den Spectator onderhoudt over de schoonen met hoepelrokken +en mouches, die over het gras drentelen, staat even duidelijk voor mijne oogen als +de oude Samuel Johnson, die, met den Schotschen heer op zijne hielen, door den mist +naar de kamer van Dr. Goldsmith in Brick Court draaft; of Henry Fielding, die met +inktvlekken op zijne lubben en een natten handdoek om zijn hoofd, te middernacht artikelen +voor het <i lang="en">Covent Garden Journal</i> afroffelt, terwijl de drukkersjongen in den gang zit te slapen. +</p> +<p>Indien wij de geschiedenis van één enkelen dag konden vernemen, gelijk die wordt doorgebracht +in elk dier huizen van vier verdiepingen op het morsige binnenplein, waar onze vrienden +Pen en Warrington woonden, zou een of andere Asmodeus van den Temple er een merkwaardig +boek over kunnen schrijven. Misschien woont er gelijkvloers een voornaam advocaat, +die rechtszaken voor de balie van het parlement behandelt, en die op den tijd van +het diner naar Belgravia rijdt, als wanneer ook zijn klerk een heer wordt, zijne vrienden +onthaalt en in de wereld gaat. Nog slechts kort geleden woonde hij uitgehongerd en +zonder bezigheden op een zolderkamertje; hij leefde van letterkundig werk, dat hij +tersluiks verrichtte; hij hoopte en wachtte en verloor den moed, en er kwamen maar +geen clienten; hij putte zijne eigen middelen en de hulpvaardigheid zijner vrienden +uit; hij moest nederig uitstel verzoeken aan schuldeischers, en het geduld van arme +crediteuren inroepen. Met volle zeilen scheen hij het verderf te gemoet te gaan, toen +het rad der Fortuin plotseling eene wenteling maakte en den geluksvogel een dier prachtige +prijzen in den schoot wierp, die soms in de groote loterij van het advocaatsberoep +getrokken worden. Veel knapper advocaten dan hij hebben geen vijfde gedeelte van het +inkomen van zijn klerk, die weinige maanden geleden ternauwernood krediet kon krijgen +voor het poetsen van zijn meesters onbetaalde laarzen. Op de eerste verdieping zult +gij misschien als bewoner een man met een beroemden naam vinden, die reeds eene halve +eeuw in de <i lang="en">Inn</i> gewoond heeft en wiens brein vol boekengeleerdheid is, wiens planken buigen onder +klassieke en rechtsgeleerde werken. Hij heeft al die vijftig jaren alleen geleefd, +alleen en voor zich zelven, en geleerdheid verzameld en geld opgestapeld. Hij komt +nu des avonds uit de club, waar hij heerlijk gedineerd heeft, op zijne eenzame kamers +thuis, waar hij als een ondeugende oude hermiet leeft. Wanneer hij sterft zal de <i lang="en">Inn</i> eene marmeren plaat ter zijner gedachtenis in den muur laten metselen, terwijl zijne +erfgenamen een gedeelte zijner boekerij zullen verbranden. Zoudt gij zulk een uitzicht +voor uw ouden dag willen hebben, zoudt gij geld en geleerdheid willen opstapelen en +zóó eindigen? Maar wij moeten niet te lang aan de deur van mijnheer Doomsday blijven +staan. Boven hem woont de achtenswaardige mijnheer Grump, die ook een oud bewoner +der <i lang="en">Inn</i> is, en als Doomsday thuis komt en Catullus gaat zitten lezen, met drie deftige rechtsgeleerde +heeren van zijn leeftijd aan een stevigen rubber whist zit, na een diner, waar zij +hunne drie stevige flesschen port gedronken hebben. Zondags kunt gij zien, hoe die +oude knapen in de kerk van den Temple zitten te dutten. Zelden komen procureurs hen +lastig vallen met de opdracht van eene zaak, en gelukkig hebben zij van <span class="pageNum" id="pb267">[<a href="#pb267">267</a>]</span>zich zelven eenig vermogen. Aan den anderen kant van het derde portaal, waar Pen en +Warrington wonen, zit mijnheer Paley, met den hoogsten graad gepromoveerd en tot <i lang="en">fellow</i> van zijn Collegie benoemd, lang na middernacht, ja tot twee ure des morgens, oude +processen te lezen en er de hoofdpunten uit te noteeren; ’s morgens ten zeven ure +staat hij weer op en zit dan op het kantoor van den advocaat, bij wien hij leert, +zoodra het open is, waar hij werkt tot een uur vóór het diner; na den maaltijd, in +de gemeenschappelijke zaal, komt hij thuis en gaat hij weer processen lezen en uittrekken +tot het aanbreken van den volgenden dag, als wanneer misschien mijnheer Arthur Pendennis +en diens vriend mijnheer Warrington van een of anderen hunner avontuurlijke tochten +thuis komen. Wat heeft mijnheer Paley zijn tijd geheel anders besteed! Die heeft zich +niet weggeworpen; hij heeft enkel en alleen een veelomvattend verstand met inspanning +neergedrukt tot het peil van een onbeduidend onderwerp, en, om dit behoorlijk te overmeesteren, +met vasten wil alle verhevene denkbeelden, alle dingen, die méér waard zouden zijn, +al de wijsheid van wijsgeeren en geschiedschrijvers, al de vindingen der dichters, +allen geest, alle verbeelding, alle denkvermogen, alle kunst, liefde, waarheid buitengesloten, +opdat hij zich die onmetelijke fabel van het recht zou mogen eigen maken, met welks +toelichting hij zijn onderhoud hoopt te verdienen. Warrington en Paley waren in vroeger +dagen mededingers naar de eereprijzen der universiteit geweest en hadden elkander +zeer na op de hielen gezeten; en iedereen verklaarde nu, dat de eerstgenoemde zijn +tijd en zijne talenten verspilde, maar prees daarentegen Paley om zijne vlijt. Het +zou echter nog de vraag kunnen zijn, wie van beiden zijn tijd het best besteedde. +De een kon tijd vinden om te denken, en dat kon de ander nooit. De een kon genegenheid +opvatten en vriendschap bewijzen, en de ander moest noodwendig altijd zelfzuchtig +zijn. Hij kon geen vriendschapsband aanhouden, of eene weldaad doen, of een werk van +genie bewonderen, of in geestdrift ontsteken op het zien van iets schoons, of op het +hooren van een roerend lied; hij had geen tijd en geen aandacht voor iets anders dan +zijne rechtsgeleerde boeken. Buiten den lichtkring zijner studeerlamp was alles donker. +De liefde, de natuur, de kunst (die de uitdrukking is van onze lofprijzing van Gods +heerlijke wereld en van de mate van ons begrip daarvan) gingen hem niet aan. En als +hij des avonds zijne eenzame lamp uitdraaide, legde hij zich, met de vaste overtuiging, +dat hij zijn dag nuttig had besteed, zonder dankgevoel en zonder zelfverwijt, ter +ruste. Maar hij ijsde wanneer hij zijn oud kameraad Warrington op de trap ontmoette, +en schuwde hem als iemand, die aan het verderf gewijd was. +</p> +<p>Het kan het aanschouwen van die ziellooze vlijt en zelfbehaaglijke kleingeestigheid, +die op Paley’s vaal gelaat te lezen stond en uit zijne half gesloten oogen sprak, +of eene natuurlijke overhelling tot vermaak en gezelligheid, waarop wij bekennen moeten, +dat mijnheer Pen buitengemeen verzot was, geweest zijn, welke dien rampzaligen jonkman +weerhield zijn streven naar de waardigheden van opperrechter of lord-kanselier met +dien ijver, of liever die volharding te vervolgen, die onmisbaar is voor heeren, welke +tot die eerezetels willen opklimmen. Hij genoot het leven in den Temple met groote +opgewektheid; zijne geachte familie meende, dat hij zoo vlijtig studeerde als een +rechtgeaard student betaamde, en zijn oom schreef brieven vol gelukwenschen aan de +liefhebbende <span class="pageNum" id="pb268">[<a href="#pb268">268</a>]</span>weduwe op Fairoaks en berichtte haar, dat de jongen uitgeraasd had en de bestendigheid +zelve werd. Maar het ware van de zaak was, dat het leven, hetwelk Pen nu leidde, eene +nieuwe soort van prikkel voor hem bezat, en, nadat hij eenige der fatterige manieren +en voorname airs had laten varen, welke hij aangenomen had onder zijne aristocratische +medestudenten, waarmee hij nu weinig meer verkeerde, de minder verfijnde vermaken +en uitspanningen van een ongetrouwd heer te Londen hem zeer nieuw en aangenaam waren, +gelijk hij ze dan ook volop genoot. Er was een tijd, dat hij de dandy’s hunne fraaie +paarden in Rotten Row benijd zou hebben, maar thans was het hem genoeg in het Park +te wandelen en naar hen te zien. Hij was nog te jong om zonder een grooter naam en +een aanzienlijker fortuin dan hij bezat, in de Londensche wereld opgang te maken, +en te vadsig, om zonder die hulpmiddelen vooruit te komen. De oude Pendennis streelde +zich met de overtuiging, dat hij zwaar in het recht studeerde, omdat hij van de gelegenheid, +om in voorname wereld te verkeeren, geen gebruik maakte en, na een half dozijn bals +en partijen bijgewoond te hebben, voor de verveling en eentonigheid dier bijeenkomsten +terugdeinsde; en wanneer men den waardigen majoor naar zijn neef vroeg, gaf de oude +heer ten antwoord, dat de jonge schavuit zich gebeterd had, zoodat men hem bijna niet +van zijne boeken weg kon krijgen. Doch de majoor zou bijna even erg geijsd hebben +als mijnheer Paley, indien hij geweten had welk een leven mijnheer Pen eigenlijk leidde +en hoezeer hij zijne rechtsgeleerde studiën met vermaken afwisselde. +</p> +<p>Eenige uren lezens des morgens, eene wandeling in het Park, een roeipartijtje op de +rivier, een tochtje den heuvel op naar Hampstead en een bescheiden diner in eene restauratie, +een avond hier of daar in vroolijkheid, maar niet in ondeugd doorgebracht (want Arthur +Pendennis koesterde zulk eene oprechte bewondering voor de vrouwen, dat hij er geene +in zijn gezelschap dulden kon, die niet braaf en rein waren, althans in zijn oog), +een stil avondje thuis met een vriend, een pijpje en een matig teugje Britschen drank, +waarvan vrouw Flanagan, de waschvrouw, steeds de qualiteit onderzocht: – dit waren +de bezigheden van onzen jongen heer, zoodat men zal moeten erkennen, dat hij geen +onpleizierig leven leidde. Gedurende den studietijd legde mijnheer Pen eene prijzenswaardige +stiptheid aan den dag in de vervulling van ten minste één onderdeel der plichten van +een student, namelijk het nuttigen van zijn diner in de eetzaal der <i lang="en">Inn</i>. De eetzaal van den Upper Temple levert ook inderdaad een belangwekkend gezicht op, +en behoudens eenige onbeduidende veranderingen en anachronismen, die daar langzamerhand +zijn ingevoerd, zou men er zich kunnen neerzetten, in de overtuiging, dat men aan +een maaltijd in de zeventiende eeuw deel nam. De gepromoveerde advocaten en de studenten +hebben hunne afzonderlijke tafels; degenen, die het reeds tot de waardigheid van rechter +gebracht hebben, zitten aan de voornaamste tafel op eene verhevenheid, omringd van +de portretten van opperrechters en vorstelijke personen, die de feestmaaltijden in +deze zaal met hunne tegenwoordigheid, of met blijken van hunne goedkeuring, vereerd +hebben. Toen Pen hier voor het eerst werd binnengeleid en rondkeek, vond hij het tooneel, +dat zich aan zijn oog vertoonde, zeer aardig. Als medestudenten zag hij hier heeren +van allerlei leeftijd, van zestig tot zeventien jaar; zwaarlijvige procureurs met +grijze hoofden, die den als hooger beschouwden advocaatsrang wilden bekomen, dandy’s +en heeren van de <span class="pageNum" id="pb269">[<a href="#pb269">269</a>]</span>wereld, die, om de eene of andere reden, eenmaal wilden kunnen zeggen, dat zij sinds +zeven jaar advocaat waren; bruinachtige, zwartoogige inboorlingen der koloniën, die +overgekomen waren om hier te promoveeren en later op de eilanden, waar zij thuis behoorden, +te praktizeeren, en eindelijk vele heeren van Iersche afkomst, die eenigen tijd in +<span lang="en">Middle Temple Lane</span> doorbrengen, alvorens zij naar hun groen geboorteland terugkeeren. Er waren kleine +groepjes hardwerkende studenten, die gedurende den ganschen maaltijd over het recht +spraken; anderen, die hunne hoofdzaak van roeien maakten en wier gesprek over wedstrijden, +den Vauxhall, de opera enz. liep; nog anderen, die ver waren in de politiek en in +de debatteerclubs der studenten het woord voerden; en met al die soorten van studenten +– uitgezonderd de eerste, wier gesprekken eene bijna onbekende en, in elk geval, in +eene geheel onverschillige taal voor hem waren – maakte mijnheer Pen allengs kennis, +daar hij in vele punten met hen sympathiseerde. +</p> +<p>De oude en vrijgevige <i lang="en">Inn</i> van den Upper Temple verschaft in hare eetzaal voor een zeer matigen prijs een uitmuntend, +hoewel eenvoudig diner, van soep, vleesch, gebak en portwijn of sherry, aan de advocaten +en studenten, die daar komen eten. Elk tafeltje is voor vier gasten bestemd, en elk +viertal krijgt een stuk ossevleesch of schapebout, een appeltaart en eene flesch wijn! +Maar de eerzame bezoekers dier eetzaal, die tot den minderen stand der studenten behooren +en desniettemin van een goed leventje houden, kennen verscheidene onschuldige kunstjes +om hun maal te verbeteren; „loopjes”, zooals men in de gemeenzame spreektaal zegt, +– waardoor zij fijnere schotels trachten machtig te worden, dan de gewone alledaagsche, +waarmee de studenten zich moeten vergenoegen. +</p> +<p>„Wacht eens even,” zeide mijnheer Lowton, een dier <i lang="fr">gourmands</i> van den Temple, terwijl hij Pen aan zijn tabbaard trok; „de tafels hier zijn zeer +vol, en daar ginds zitten slechts drie rechters voor tien schotels; als wij wachten, +zullen wij misschien wel iets van hunne tafel krijgen.” Op die woorden keek Pen met +zekere nieuwsgierigheid, gelijk Lowton met groote begeerigheid, naar de verheven tafel +der rechters, waar drie oude heeren achter een dozijn zilveren schoteldeksels stonden, +terwijl de kapelaan het gebed opdreunde. +</p> +<p>Lowton was een groot man, wanneer het op de leiding van een diner aankwam. Hij trachtte +het zoo aan te leggen, dat hij de eerste, of „kapitein” van de tafel was, waardoor +hem het dertiende of laatste glas uit de flesch portwijn ten deel viel. Als zoodanig +had hij dan ook het bestuur over het stuk vleesch, hetwelk hij op zijne geliefkoosde +wijze voorsneed, en wist zich dikwijls behendig van de saus te bedienen, hetgeen Pen +verbazend vermaakte. Arme Jack Lowton! wat gij van het leven genoot, was zeer onschuldig; +hoewel gij door en door een epicurist waart, ging uwe begeerte de grenzen van anderhalve +shilling niet te buiten! +</p> +<p>Pen was een weinig ouder dan vele zijner medestudenten en had, gelijk wij reeds gezegd +hebben, in houding en voorkomen iets voornaams en vrijmoedigs, dat hem voor een man +van de wereld deed erkennen, – iets geheel anders dan die bleeke studenten, die met +elkander over het recht spraken, en die geweldige dandy’s, met fantasie-overhemden +en zonderlinge borstspelden en vesten, die het luierende gedeelte der kleine maatschappij +vertegenwoordigden. De bescheidene en goedhartige Lowton <span class="pageNum" id="pb270">[<a href="#pb270">270</a>]</span>had zich aangetrokken gevoeld door Pen’s voorname blikken en houding, en had aan tafel +kennis met hem gemaakt door het gesprek te openen. +</p> +<p>„Vandaag, geloof ik, dat het gekookt vleesch is, mijnheer,” zeide Lowton tegen Pen. +</p> +<p>„Ik geef u mijn woord, mijnheer, dat ik het niet weet,” zeide Pen, nauwelijks in staat +zijn lach te bedwingen; maar hij liet er op volgen: „ik ben hier nog vreemd, het is +mijn eerste jaar,” na welke mededeeling Lowton hem de voornaamste personen in de zaal +begon aan te wijzen. +</p> +<p>„Die daar ginds is de rechter Boosey, die kale, die onder de schilderij zit en nu +soep eet; ik wou wel eens weten of het schildpadsoep is! Zij krijgen dikwijls schildpadsoep. +Die naast hem zit is Balls, de rijks-advocaat, en Swettenham – van de firma Hodge +en Swettenham, weet ge. Dát is Grump, de oudste advocaat; men zegt, dat hij hier veertig +jaar gedineerd heeft. De rechters zenden dikwijls visch van hunne tafel naar die van +de oudste advocaten. Ziet ge die vier wel, die tegenover ons zitten? Dat zijn eerste +pieten – van je voornaamste jongelui, dat kan ik u verzekeren: mijnheer Trail, zoon +van den bisschop van Ealing, jonkheer Fred Ringwood, broeder van Lord Cinqbars; ik +wil wedden om zooveel ge wilt, dat <i>die</i> wel eene goede betrekking zal krijgen; en Bob Suckling, die altijd met hem omgaat +– ook een groote hans. Ha! ha!” En hier barstte Lowton in het lachen uit. +</p> +<p>„Wat is er?” vroeg Pen, die in dit alles groot behagen schepte. +</p> +<p>„Ik wil maar zeggen, dat ik met die jongelui gaarne dineer,” zeide Lowton, met een +veelbeteekenend knipoogje, terwijl hij zich inschonk. +</p> +<p>„En waarom?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Wel, omdat zij – weet je – hier niet komen om te dineeren, maar zich houden alsof +zij het doen. <i>Zij</i> hier dineeren, de hemel bewaar me! Zij gaan naar een of ander van de voorname clubs, +of anders op een groot diner. Gij kunt hunne namen in den <i lang="en">Morning Post</i> zien, als ergens eene voorname partij in Londen gegeven is. Ik wed, om wat ge wilt, +dat Ringwood zijn <i>cab</i> en Trail zijn <i>brougham</i> (die Trail is een eerste doordraaier en brengt het geld van den bisschop onder de +menschen, dat verzeker ik u) op dit oogenblik aan den hoek van Essex Street laat wachten. +Zij dineeren! Ik geef u mijn woord, dat zij nog in geen twee uren dineeren!” +</p> +<p>„En waarom zoudt gij gaarne met hen aanzitten, als zij toch niet dineeren?” vroeg +Pen, die het nog altijd niet begreep. „Er is hier toch genoeg, niet waar?” +</p> +<p>„Wat zijt gij toch groen!” zeide Lowton. „Ik vraag excuus, maar inderdaad gij <i>zijt</i> groen. Gij ziet, dat zij geen wijn gebruiken, en als men met die drie jongelui aanzit, +heeft men de flesch alleen. Dat is de reden waarom Corkoran zich bij hen heeft ingedrongen.” +</p> +<p>„Nu, mijnheer Lowton, ik moet zeggen, dat gij een slimme vogel zijt,” riep Pen zeer +ingenomen met zijn nieuwen bekende; waarop de ander zedig antwoordde, dat hij het +grootste gedeelte zijns levens in Londen had doorgebracht en zijne oogen natuurlijk +niet op zak hield, waarna hij met zijne opmerkingen tegen Pen voortging. +</p> +<p>„Er zijn hier heel wat Ieren,” zeide hij; „die Corkoran is er één van, en ik kan niet +zeggen, dat ik het bijzonder op hem heb. Die knappe jongen daar, met die blauwe das, +dat paarsche overhemd en dat gele <span class="pageNum" id="pb271">[<a href="#pb271">271</a>]</span>vest, behoort er ook toe; het is Molloy Maloney van Ballymaloney, neef van den generaal-majoor +Sir Hector O’Dowd – hi, hi,” zeide Lowton, die het Hibernisch accent poogde na te +bootsen. „Hij bluft altijd op zijn oom en kwam denzelfden dag, toen hij ten hove voorgesteld +was, met eene broek met zilveren strepen hier in de eetzaal. Die andere daar, naast +hem, met dat lange, zwarte haar, is een vreeselijke rebel; als gij hem in de debatteerclub +hoort, mijnheer, stolt u het bloed in de aderen! Die volgende is ook een Ier, Jack +Finucane, Londensche correspondent van een dagblad. Al die Ieren hangen aan elkander. +Het is <i>uwe</i> beurt om uw glas te vullen. Hoe? wilt gij geen port meer? Houdt gij niet van port +onder het eten? Dan gaat dit op uwe gezondheid!” De goede man gevoelde zijne genegenheid +voor Pen toenemen, omdat deze bij het diner niet van portwijn hield. +</p> +<p>Terwijl Pen aan een dier diners met zijn bekende Lowton als „kapitein” van de tafel +deel nam, voegde zich iemand in advocaten-toga bij hen, die geen plaats bij de heeren +van zijn eigen rang scheen te kunnen vinden en nu naar hunne tafel kwam, en op de +bank, waar Pen zat, plaats nam. Hij droeg oude kleeren en een valen tabbaard, dien +hij nasleepte, en een hemd, dat wel helder, maar zeer versleten was en veel verschilde +van het paarsche hemd van mijnheer Molloy Maloney, die aan de naaste tafel eene in +het oog loopende plaats bekleedde. Het is gebruikelijk, dat de heeren, die in de zaal +van den Upper Temple dineeren, hunne deelneming aan den maaltijd te kennen geven, +door hun naam op een stukje papier te schrijven, dat daarvoor met een potlood op elke +tafel gereed ligt. Lowton schreef zijn naam het eerst, daarop volgde Arthur Pendennis, +en eindelijk kwam de heer met de oude kleeren. Hij glimlachte toen hij Pen’s naam +las en keek hem aan. „Wij moeten elkander kennen,” sprak hij. „Wij zijn allebei studenten +van het Bonifacius-Collegie. Ik ben Warrington. +</p> +<p>„Zijt gij Warrington de doord …?” riep Pen uit, wien het verheugde dezen grooten man +te zien. +</p> +<p>„Ja, Warrington de doordraaier, ja wel!” antwoordde Warrington lachende. „Ik herinner +mij u nog als jong student. Maar gij schijnt mij in het geheel niet meer te kennen.” +</p> +<p>„In het Collegie spreekt men nog altijd van u,” zeide Pen, die eene gulle bewondering +voor talent en moed koesterde. „Bil Simes, de schuitenvoerder, dien gij afgerost hebt +– gij herinnert het u nog wel – zou u nog wel eens te Oxbridge willen zien. De jufvrouwen +Notley, de dochters van de modemaakster –” +</p> +<p>„St!” zeide Warrington; „het doet mij genoegen kennis met u te maken, Pendennis. Ik +heb veel van u gehoord.” +</p> +<p>De jongelui waren dadelijk vrienden en verdiepten zich oogenblikkelijk in een gesprek +over de academie. Pen, die zich bij eene vorige gelegenheid als een voornaam heer +had willen voordoen, toen hij aan Lowton te verstaan gaf, dat hij bij zijn diner geen +portwijn kon drinken, vond – tot groote spijt van den goeden Lowton, geen bezwaar +meer om nog wat te nemen, toen hij zag, dat Warrington zijn aandeel met grooten smaak +gebruikte. Na afloop van het diner vroeg Warrington waar Arthur voornemens was heen +te gaan? +</p> +<p>„Ik wilde mij thuis kleeden, om Grisi in de <i>Norma</i> te hooren,” antwoordde Pen. +</p> +<p>„Moet gij daar met iemand in gezelschap zijn?” vervolgde Warrington. +<span class="pageNum" id="pb272">[<a href="#pb272">272</a>]</span></p> +<p>„Neen,” zeide Pen, „ik ga enkel om de muziek, want daarvan ben ik een groot liefhebber.” +</p> +<p>„Ga liever met mij naar huis eene pijp rooken,” zeide Warrington, „eene enkele pijp. +Ga mee; ik woon in Lamb Court; dan praten wij nog wat over de Academie en den ouden +tijd.” +</p> +<p>En dus gingen zij heen, terwijl Lowton hen zuchtend nazag. Hij wist, dat Warrington +de zoon van een baronet was, en met innigen eerbied zag hij tegen de gansche! aristocratie +op. Van dien avond af werden Pen en Warrington groote vrienden. Warrington’s opgeruimdheid +en hartelijkheid, zijn gezond verstand, zijne ongegeneerde ontvangst en zijne nooit +falende pijp tabak bezaten groote bekoorlijkheden voor Pen, die het aangenamer vond +zich met hem naar publieke plaatsen te begeven, waar men zich voor een shilling kon +vermaken, dan in deftige eenzaamheid, te midden der stille en wellevende bezoekers +van den Polyanthus, te dineeren. +</p> +<p>Weldra zeide Pen zijne kamers in St. James op, waar hij na het verlaten van zijn hotel +zijn intrek genomen had; hij vond het veel voordeeliger zijn verblijf bij Warrington +in Lamb Court te nemen, en dáár de ledige kamer van zijn vriend te meubileeren en +te betrekken. Want het moet van Pen gezegd worden, dat niemand gemakkelijker dan hij +te bewegen was iets te doen, als het iets nieuws was, of hij er lust toe had. Van +nu af deelden Pidgeon, de loopjongen, en Flanagan, de waschvrouw, hunne trouw tusschen +Warrington en Pen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch31" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch31.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">EEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Oude en nieuwe kennissen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Opgetogen bij het denkbeeld, dat hij nu het leven zou zien, bezocht Pen honderderlei +zonderlinge plaatsen te Londen. Hij maakte zich gaarne diets, dat hij met allerlei +soort van menschen omging. Hij zag dus kolendragers in hunne herbergen; boksers in +hunne gelagkamers; eerzame burgers, die een uitstapje in de buitenwijken of op de +rivier deden. Hij had zelfs wel kennis willen maken met beroemde zakkenrollers of +eene kan bier willen drinken met dieven, als het toeval hem geholpen had om kennis +met deze standen der maatschappij te maken. Het was aardig te zien, met hoeveel ernst +Warrington naar den „lieveling van Tutbury” of den „weergaloozen bokser van Brighton” +in de <i lang="en">Champion’s Arms</i> luisterde; of welke belangstelling hij aan den dag legde voor het gilde der kolendragers, +dat in den „Vos in het hol” vergaderde. Hij bezat eene verbazende kennis van de herbergen +der hoofdstad en de bezoekers harer gelagkamers. Hij was persoonlijk bevriend met +de kasteleins en de kasteleinessen en even welkom aan het buffet als in de gelagkamer. +Hij hield, naar hij zeide, meer van dien omgang dan van dien met menschen uit zijn +eigen stand, wier manieren hem ergerden, terwijl hun onderhoud hem verveelde. „In +den gezelligen omgang,” placht hij te zeggen, „gelijkt de een op den ander, en draagt +dezelfde kleeren, eet en drinkt op dezelfde wijze en zegt dezelfde dingen. De eene +jonge dandy in de club spreekt en doet zich voor juist als de andere; de eene jonge +dame gelijkt volkomen op de andere. Hier vindt men daarentegen <span class="pageNum" id="pb273">[<a href="#pb273">273</a>]</span>kenmerkende eigenschappen. Ik praat gaarne met den sterksten man van Engeland, of +met den man, die in gansch Engeland het meeste bier kan drinken, of met dien vervaarlijken +republikein van een hoedenmaker, die Thistlewood den grootsten man in de geschiedenis +vindt. Ik geef aan jenevergrog de voorkeur boven wijn, houd meer van een met zand +bestrooiden vloer op Carnaby Market, dan van een gepolitoerden in Mayfair. Kortom, +ik wil het gaarne bekennen: ik houd van ploerten!” Inderdaad was deze gentleman dan +ook een republikein op maatschappelijk gebied; en als hij met Klaas en Piet praatte, +kwam het niet bij hem op, dat hij hun meerdere was, ofschoon de eerbied, welken zij +hem betoonden, hem misschien wel heimelijk streelde. +</p> +<p>Pen volgde hem dus met groot genoegen en zeer getrouw naar al die verschillende plaatsen. +Maar hij was veel jonger en, bijgevolg, aanmerkelijk voornamer en deftiger dan Warrington; +hij deed zich voor als een vermomde jonge prins, die de armen van zijn vaders rijk +bezoekt. En deze eerbiedigden hem als een jonkman van aanzien, een aardigen kerel, +een eersten „piet.” Hij had zekere hooghartige welwillendheid over zich, eene flinke +rondheid en majesteit, ofschoon hij niets anders dan de vermoedelijke erfgenaam was +van een paar dubbeltjes en de zoon van een likkepot. Als wij in zulk een toestand +geplaatst worden, schikken wij er ons vrij gemakkelijk in, en zijn wij altijd bereid +eene meerderheid aan te nemen over personen, de evenveel beteekenen als wij zelven. +Pen’s nederbuigende goedheid in dit tijdperk zijns levens was aardig om te zien. Bij +knappe menschen gaat deze aanmatiging en onbescheidenheid met de eerste jaren der +jeugd voorbij; maar het is aardig de verwaandheid van een edelgezinden en talentvollen +jonkman bij te wonen; er ligt bijna iets roerends in die vroegtijdige tentoonspreiding +van onnoozelheid en dwaasheid. +</p> +<p>Na dus des morgens vrij wat gelezen te hebben, en, naar ik vrees, niet enkel rechtsgeleerde +boeken, maar ook staatkunde en geschiedenis en fraaie letteren, die voor de vooruitzichten +en de ontwikkeling van een jongmensch even noodzakelijk zijn als het dorre recht, +– na zich tamelijk vlijtig verdiept te hebben in brieven, tijdschriften, eerste leerboeken +over het recht en bovenal in nieuwsbladen, tot het etensuur naderde, – gingen de beide +jonge heeren, met een opgeruimden geest en een scherpen eetlust de stad in, met het +voornemen om een even genoeglijken avond door te brengen als zij een aangenamen voormiddag +hadden gehad. Het was een vroolijke leeftijd, die van vier en twintig jaar, toen lichaam +en ziel even gezond en levendig waren, toen de wereld nog al hare nieuwheid bezat, +en men ze bezocht met een opgeruimd gemoed en de heerlijke vatbaarheid om te kunnen +genieten. Zoo wij ons ooit daarna weer jong gevoelen, is het met onze makkers uit +dien tijd; de wijzen, die wij in onzen ouderdom neuriën, hebben wij dàn geleerd. Soms +komt de feesttijd van dat levensperk ons nog wel eens voor den geest; maar wat is +de pleiziertuin dan verwilderd geworden, wat zien de bloemkransen er verlept uit, +wat is het gezelschap klein en oud, en wat zijn er een aantal lichten sinds dien tijd +uitgegaan! Grijze haren zijn er binnen gekomen, gelijk het daglicht – daglicht en +te gelijk hoofdpijn. Het vermaak is naar bed gegaan met het blanketsel op de wangen. +Welnu, vriend, laten wij nuchter en ernstig, maar altijd welwillend gezind, den dag +trachten door te komen. +</p> +<p>Wat zouden Laura en Helena wel gezegd hebben, indien zij de heeren <span class="pageNum" id="pb274">[<a href="#pb274">274</a>]</span>Pen en Warrington hadden kunnen zien, – en daartoe zou dikwijls gelegenheid geweest +zijn, indien zij op waren geweest en zich te Londen bevonden hadden, – zooals zij, +in den zeer vroegen morgen, als de bruggen begonnen te blozen in het licht van den +dageraad, na een hunner woeste avonden over de weergalmende straatsteenen ratelend +naar den Temple reden, – woeste avonden; maar niet zoo slecht als zulke avonden somtijds +zijn, want Warrington was een vrouwenhater en Pen was, gelijk wij reeds vermeld hebben, +te hooghartig om zich tot eene gemeene minnarij te vernederen. Onze jonge prins van +Fairoaks kon nooit anders dan met eerbied en beleefdheid tegen iemand van het schoone +geslacht spreken en huiverde, uit aangeboren gevoel van kieschheid, voor een grof +woord of gebaar; want ofschoon wij hem zien verlieven op eene malloot, evenals met +zijne meerderen en minderen wel eens gebeurd is, en dit hem waarschijnlijk wel meer +dan eens in zijn leven overkwam, beschouwde hij haar toch, gedurende den tijd zijner +verblinding, altijd als eene godin, die hij als zoodanig diende. Op hunne knieën zijn +de mannen gewoon de vrouwen te dienen; zoodra zij opstaan, gaan zij heen. +</p> +<p>Dit waren de woorden, die een oude kennis op zijne onbewimpelde en onopgesmukte wijze +tegen Pen zeide; een oud vriend, die hij te Londen weer ontmoet had; kortom, niemand +anders dan de goede mijnheer Bows, van den schouwburg te Chatteries, die tegenwoordig +op de piano den uitstekenden liedjeszanger accompagneerde, die elken avond het publiek +in het <i lang="en">Fielding’s Head</i> in Covent Garden verrukte, waar ook eene kleine club vergaderde, die de Achterkeuken +heette. +</p> +<p>Een aantal van Pen’s vrienden bezochten deze allervroolijkste bijeenkomsten. Het <i lang="en">Fielding’s Head</i> was, bijna onafgebroken, eene plaats van publieke uitspanning geweest, sedert den +tijd toen de beroemde schrijver van <i lang="en">Tom Jones</i>, als magistraat, in de naburige Bow Street fungeerde: men wees nog zijne plaats aan, +en de stoel, waarop men zeide dat hij gezeten had, was de zitplaats van den president +der avondbijeenkomsten. Meestal werd die plaats door den waardigen Cutts, den kastelein +van het <i lang="en">Fielding’s Head</i>, bekleed, als de jicht of eenige andere ongesteldheid hem niet verhinderde. Sommige +mijner lezers herinneren zich misschien nog wel zijn prettig voorkomen en zijne mooie +stem; hij was, in den loop van zulk een gezelligen avond, gewoon onophoudelijk te +zingen, en wèl de liederen van hetgeen men de Britsche grogschool zou kunnen noemen, +zooals „<i>de oude Britsche gentleman</i>,” „<i>lieve Tom, mijn bruine kruik</i>,” en meer van dien aard, – liederen, waarin gevoel zich aan gulheid paarde en de +lof van den drank en van het huiselijk leven met eene bariton-stem bezongen werd. +De bekoorlijkheden onzer vrouwen en de heldendaden onzer land- en zeebevelhebbers +worden in de balladen dier school dikwijls herdacht, en menigmaal heb ik het bewonderd, +hoe Cutts als zanger, na ons allen tot patriottische geestdrift te hebben opgewonden +door voor te stellen, op welke wijze de dappere Abercrombie zijne doodwonde ontving, +of ons tot tranen bewogen te hebben, die hij zelf even rijkelijk stortte, als hij +met eene bevende stem bezong, hoe het vallen der herfstbladeren „den ouden man – zijn +naadrend eind voorspelde,” – hoe dan, zeg ik, Cutts de zanger eensklaps weer Cutts +de kastelein werd, en eer het applaudissement wegstierf, dat wij tot loon zijner hartroerende +melodieën met onze vuisten op de tafel sloegen, uitriep: „Kom aan, <span class="pageNum" id="pb275">[<a href="#pb275">275</a>]</span>heeren, bestelt wat gij hebben wilt, de knecht is juist in de zaal – John, een glas +champagne voor mijnheer Green! Hebt gij niet gezegd gestoofde aardappelen en saucijzen, +mijnheer? John, bedien dien heer eens!” +</p> +<p>„En geef mij ook een glas punch, John; maar zorg, dat het water goed kookt,” liet +zich dan ook niet zelden eene stem hooren, die aan Pen zeer goed bekend was en hem +deed blozen en opspringen, toen hij ze weer voor het eerst vernam – de stem van den +achtbaren kapitein Costigan, die nu te Londen woonde en een der steunpilaren was van +de muzikale bijeenkomsten in het <i lang="en">Fielding’s Head</i>. +</p> +<p>Het gezelschap en de gesprekken van den kapitein trokken zeer veel jongelieden naar +die plaats. Hij was een zonderling, wiens faam zich na zijne aankomst in de hoofdstad +begon te verspreiden, en inzonderheid na zijn dochters huwelijk. Hij was onbetaalbaar, +wanneer hij tegen zijn vriend van het oogenblik (hetgeen altijd degeen was, die naast +hem zat te drinken) over „me dochter” uitweidde. Hij verhaalde dan van haar huwelijk +en van de plechtigheden, die voorafgegaan en gevolgd waren; van de rijtuigen, die +zij hield; van Mirabel’s verzotheid op haar en op hem; van de honderd pond, waarvoor +hij altijd de vrijheid had op zijn schoonzoon te trekken, als de nood er hem toe dwong. +En na dan verklaard te hebben, dat hij „stellig voornemens was aanstaanden Zaterdag +te trekken – ik geef je mijn heilig woord van eer, aanstaanden Zaterdag, den veertienden, +– en dan zal je me het geld bij Coutts zien uitbetalen, zoodra ik mijn wissel maar +vertoon,” vroeg de kapitein niet zelden een daalder van zijn vriend te leen tot St. +Juttemis, wanneer hij die kleinigheid, op zijn woord van eer, als officier en gentleman, +zou terugbetalen. +</p> +<p>Sir Charles Mirabel koesterde niet die vurige genegenheid voor zijn schoonvader, waarop +deze laatste somtijds snoefde, ofschoon Cos in andere vlagen van aandoening wel eens +met tranen in de oogen uitvoer tegen de ondankbaarheid van het kind van zijn boezem +en de schrielheid van den ouden rijkaard, met wien zij getrouwd was. Doch Mirabel +en zijne vrouw hadden zich niet karig jegens Costigan betoond: zij hadden hem een +klein jaargeld toegelegd, dat regelmatig betaald werd en waarop de arme Cos met nog +meer regelmatigheid voorschotten nam; de termijnen van betaling waren altijd welbekend +aan zijn vriend in het <i lang="en">Fielding’s Head</i>, waar de brave kapitein met de bankbriefjes in zijne hand dadelijk heentrok en midden +onder het zingen luid om kleingeld riep. „Zeg eens, Cutts, ouwe jongen, <i>dat</i> bankje, daar verwed ik alles onder, zal bij de Bank van Engeland niet geweigerd worden,” +zeide kapitein Costigan dan. „Bows, kan ik je met een glas dienen? Gij behoeft u van +avond niet te geneeren, en een glas punch zal u <i lang="la">con spirito</i> doen spelen.” Want hij was overdadig mild met zijn geld, als hij bij kas was, en +men zag hem zijn broekzak niet dichtknoopen eer de laatste stuiver er weer uit was, +of er misschien een schuldeischer in zijne nabijheid kwam. +</p> +<p>In een dier oogenblikken van opgewondenheid was het, dat Pen zijn ouden vriend draaiende +rondom de tafel der zangers in de Achterkeuken van het <i lang="en">Fielding’s Head</i> vond, terwijl hij glazen brandewijngrog bestelde voor alle kennissen, die de zaal +binnenkwamen. Warrington, die op een vertrouwelijken voet met den baszanger stond, +begaf zich naar dat gedeelte der zaal, en Pen volgde zijn vriend op de hielen. +<span class="pageNum" id="pb276">[<a href="#pb276">276</a>]</span></p> +<p>Deze ontstelde en bloosde toen hij Costigan zag. Hij kwam juist van Lady Whiston’s +partij, waar hij de dochter van den kapitein voor het eerst na die vroegere, nu lang +verloopen dagen, weergezien en gesproken had. Hij kwam met uitgestrekte hand naar +den ouden man, dien hij vriendelijk en met warmte verwelkomde; want de tijd, toen +Costigan’s dochter alles ter wereld voor hem was, stond hem nog duidelijk voor den +geest. Ofschoon onze jonge heer wel wat wispelturig in zijne minnarijen was geweest +en zijne genegenheid wel eens van de eene op de andere vrouw had overgedragen, koesterde +hij echter altijd ontzag voor de plaats waar de liefde gewoond had en verlangde hij, +gelijk de sultan van Turkije, dat men de dame, wie hij eenmaal zijn vorstelijken zakdoek +had toegeworpen, de verschuldigde eer zou bewijzen. +</p> +<p>De dronken kapitein beantwoordde den druk van Pen’s hand met al de kracht zijner vingeren, +die wat beverig waren geworden door het aanhoudend oplichten van glazen brandewijngrog, +en keek hem sterk in het gelaat onder den uitroep: „Goede hemel, hoe is het mogelijk! +Lieve jongen, beste kerel, dierbare vriend!” maar toen kon hij niet verder en eindigde +dus met een vragenden, beschonken blik: „Ik ken u van aanzien, lieve vriend, maar +ik heb uw naam vergeten!” Er waren vijf jaren van aanhoudend punchdrinken verloopen, +sedert Pen en Costigan elkander gezien hadden. Arthur was veel veranderd en men kan +het den kapitein dus niet kwalijk nemen, dat hij hem vergeten had; als iemand de dingen +van het tegenwoordige dubbel ziet, kan men wel verwachten, dat zijn blik op het verledene +wat beneveld zal wezen. +</p> +<p>Pen zag in welken toestand hij verkeerde en lachte dus, maar was wel een beetje spijtig +„Herkent gij mij niet, kapitein?” vroeg hij. „Ik ben Pendennis – Arthur Pendennis +van Chatteries.” +</p> +<p>De klank der vriendelijke stem van den jonkman wekte het bedwelmde herinneringsvermogen +van Cos op en bracht hem op den rechten weg, en zoodra hij Arthur herkende, salueerde +hij hem met eene volle laag van welkomstgroeten. Pen was zijn beste jongen, zijn dappere +jonge vriend, zijn edele leerling, dien hij sedert hun scheiden steeds in zijn hart +had gedragen: – hoe ging het zijn vader, neen, zijner moeder, en zijn voogd de generaal, +neen, de majoor? „Ik maak uit uw voorkomen op, dat gij in het genot van uwe bezittingen +gekomen zijt; en ik ben zeker, dat gij uw geld als man van de wereld besteden zult +– daarvoor durf ik borgstaan. Niet? zijt gij nog niet aan uw geld gekomen? Nu, als +gij eene kleinigheid noodig hebt, kom dan maar den armen ouden Jack Costigan, die +nog een paar guinjes op zak heeft; bij den hemel, <i>gij</i> zult geen gebrek lijden, Arthur, mijn beste jongen! Wat zult ge gebruiken? John, +kom eens hier en rep je wat; geef dezen heer een glas punch, voor mijne rekening. +– is dat uw vriend? Dien heb ik meer gezien. Vergun mij, mijnheer, mij aan u voor +te stellen en te vragen, of ik u met een glas punch kan dienen? +</p> +<p>„Ik benijd Sir Charles Mirabel zijn schoonvader niet,” dacht Pendennis. „En hoe vaart +mijn oude vriend Bows, kapitein? Weet gij iets van hem en gaat gij nog met hem om?” +</p> +<p>„Ik denk, dat hij het heel wel maakt,” zeide de kapitein, met het geld in zijn zak +rammelende en <i lang="en">the little Doodeen</i> neuriënde, een lied, waarmede hij in het <i lang="en">Fielding’s Head</i> grooten roem had verworven. „Mijn beste jongen – ik heb alweer uw naam vergeten – +maar de mijne is Costigan, Jack Costigan, en gij zult mij pleizier doen, zooveel glazen +<span class="pageNum" id="pb277">[<a href="#pb277">277</a>]</span>punch voor mijne rekening te nemen als gij lust. Gij weet hoe ik heet; ik schaam mij +niet over mijn naam.” En op deze en dergelijke wijze bleef de kapitein voortsnateren. +</p> +<p>„Het is bij den generaal betaaldag,” zeide mijnheer Hodgen, de baszanger, met wien +Warrington in druk gesprek gewikkeld was; „hij is al ver boven zijn theewater. Even +voor dat ik <i lang="en">Ring Death</i> zong, heeft hij zijn <i lang="en">Little Doodeen</i> willen aanheffen, maar het bleef hem in de keel steken. Hebt ge mijn nieuw lied <i>de Lijkendief</i> gehoord, mijnheer Warrington? In de Saint Bartholomew-zaal heb ik het onlangs op +vereerend verlangen tweemaal op één avond moeten zingen. Het is opzettelijk voor mij +gecomponeerd. Misschien zoudt gij, of mijnheer uw vriend, wel een exemplaar van het +lied willen hebben? John, wees zoo goed en geef eens een „Lijkendief” hier. Mijn portret +staat op den omslag, mijnheer; – in het costuum van den Dief, zooals ik het zing – +en het wordt als zeer welgelijkend beschouwd.” +</p> +<p>„Ik dank je er voor,” zeide Warrington; „ik heb het al negenmaal gehoord en ken het +van buiten, Hodgen.” +</p> +<p>Op dit oogenblik begon de heer, die aan de piano zat, zijn instrument te bespelen, +en toen Pen naar dien kant keek, zag hij mijnheer Bows in eigen persoon, naar wien +hij zoo even gevraagd had, en dien Costigan tijdelijk geheel scheen vergeten te hebben. +Het oude mannetje zat aan de afgerammelde piano (die haar gestel erg ondermijnd had +door zooveel avonden op te blijven en nu slechts eene heesche en zwakke stem liet +hooren) en accompagneerde de zangen, of speelde in de pauzen, tusschen de liederen +met smaak en gevoel. +</p> +<p>Bows had Pen, zoodra hij in de zaal kwam, gezien en herkend, en opgemerkt met hoeveel +voorkomendheid en warmte de jonkman de kennis met Costigan hernieuwd had. Hij begon +eene melodie te spelen, die Pen zich dadelijk herinnerde, dat door het koor der dorpelingen +in <i>Menschenhaat en berouw</i> gezongen wordt, even voor dat Mevrouw Haller optreedt. Toen Pen dit hoorde, werd +hij aangedaan. Het kwam hem weer voor den geest, hoe zijn hart klopte als dat air +gespeeld werd voordat zijne goddelijke Emily verscheen. Niemand buiten Arthur gaf +eenig acht op het spelen van den ouden Bows; men hoorde het nauwelijks te midden van +het gekletter van vorken en messen, het geroep om eieren en nieren, en het geloop +van gasten en knechts. +</p> +<p>Pen ging naar Bows toen het stuk uit was en drukte hem hartelijk de hand, terwijl +Bows hem van zijn kant met veel eerbied en gelijke hartelijkheid verwelkomde. „Zoo! +gij hebt dus het oude wijsje niet vergeten, mijnheer Pendennis?” zeide hij; „ik dacht +wel, dat gij het u herinneren zoudt. Ik geloof, dat het de eerste melodie van dien +aard was, die gij ooit hadt hooren spelen, – niet waar, mijnheer? Gij waart toen nog +zeer jong. De kapitein heeft het erg beet van avond, naar ik vrees. Hij gaat zich +op betaaldag altijd te buiten; en ik zal heel wat moeite hebben, om hem naar huis +te krijgen. Wij wonen bij elkander; want wij zijn nog altijd compagnons, mijnheer, +ofschoon jufvrouw Em – Lady Mirabel uit de firma is getreden. En dus herinnert gij +u den ouden tijd nog? Zij was toch eene eerste schoonheid, niet waar, mijnheer? Op +uwe gezondheid;” – en bij die woorden nam hij eene teug uit de tinnen kan met porter, +die naast hem stond. +</p> +<p>Pen had later nog menige gelegenheid om zijne vroegere bekenden te zien en zijne betrekkingen +met Costigan en den ouden muzikant te hernieuwen. +<span class="pageNum" id="pb278">[<a href="#pb278">278</a>]</span></p> +<p>Terwijl zij dus in vriendschappelijk gesprek bijeen zaten, gingen bezoekers van allerlei +soort en stand deze plaats van uitspanning in en uit, zoodat Pen het genoegen had +zooveel verschillende exemplaren van zijn ras te zien als de ijverigste waarnemer +kon wenschen. Boeren en handelaars van het platteland, wien de gezondheid op het gezicht +geschilderd stond en die zich voor zaken te Londen bevonden, kwamen zich verkwikken +aan de vroolijke liedjes en soupers in de Achterkeuken, – groepen leerlingen en winkelbedienden, +over wier arbeid de luiken gesloten waren, kwamen herwaarts, zeker om een luchtje +te scheppen, – winderige, vroolijke en rumoerige studenten in de medicijnen, opzichtig +gekleed en toch (moeten wij het zeggen?) een beetje smerig, zaten hier te rooken en +te drinken en juichten de liedjes daverend toe, – jonge studenten van de academie +vond men hier ook, die zich kenbaar maakten door dien onbeschrijfelijk gemaakten toon, +dien men alleen aan de knieën der Alma Mater leert, – en fatterige officieren van +de garde en pretentieuse dandy’s uit de clubs in St. James Street, – ja, Engelsche +en Iersche leden van het Lagerhuis, en zelfs leden van het Hoogerhuis. +</p> +<p>De baszanger had ongeloofelijken opgang gemaakt met zijn lied <i>de Lijkendief</i> en de gansche stad liep er heen, om het te hooren. Er werd eene gordijn ter zijde +geschoven, en nu zag men mijnheer Hodgen in de rol van den Dief, op eene doodkist +gezeten, met eene flesch jenever vóór hem staande, en verder eene spade en eene kaars +in een doodshoofd gestoken. Hij zong het lied inderdaad op bewonderenswaardige wijze +en met huiveringwekkenden humor. De zanger liet zijne stem zoo diep dalen, dat zij +als het ware door de ontzette ziel van den toehoorder heendaverde; en onder het koor +stampte hij met zijne spade en liet hij een duivelsch: „Ha! ha!” hooren, dat de glazen +op tafel als van schrik deed rammelen. Geen der andere zangers, zelfs Cutts niet, +gelijk die groothartige man zelf erkende, kon zich met <i>de Lijkendief</i> meten, en doorgaans begaf hij zich ook naar de kamer van jufvrouw Cutts of in het +buffet, voordat dit noodlottige lied hem de nederlaag toebracht. <i lang="en">Little Doodeen</i>, de ballade van den armen Cos, door Bows zoo lief op de piano geaccompagneerd, werd +slechts voor eene handvol bewonderaars gezongen, die, na het vervaarlijke lied der +lijkendieven, nog bleven hangen. Na dat muziekstuk liep de zaal meestal leeg en bleven +er alleen eenige weinige volhardende najagers van het vermaak over. +</p> +<p>Terwijl Pen en zijn vriend hier op zekeren avond, of liever morgen, bij elkander zaten, +kwamen er twee habitués dezer plaats bijna te gelijk binnen. „Mijnheer Hoolan en mijnheer +Doolan,” fluisterde Warrington aan Pen toe, terwijl hij die heeren groette, en in +den laatsten herkende Pen zijn vriend van de diligence <i lang="en">Alacrity</i>, die, toen Pen hem uitnoodigde om mede te gaan dineeren, daaraan niet had kunnen +voldoen, daar zijne beroepsbezigheden hem dit op Vrijdag beletten, gelijk hij met +zijne complimenten aan mijnheer Pendennis had doen weten. +</p> +<p>Doolan’s blad <i>de Dageraad</i> lag, erg met porter bevlekt, op tafel, rakelings bij Hoolan’s blad, dat wij <i>de Dag</i> zullen noemen; <i>de Dageraad</i> was liberaal en <i>de Dag</i> ultraconservatief. De staf van vele onzer bladen bestaat uit Iersche heeren, wier +dappere brigade onder ons de pen voert, gelijk hunne voorouders in geheel Europa het +zwaard voerden; <span class="pageNum" id="pb279">[<a href="#pb279">279</a>]</span>zij verhuren zich onder allerlei vlag en zijn onderling goede vrienden zoodra de strijd +voorbij is. +</p> +<p>„Nieren, John, en een glas <i>stout</i>,” roept Hoolan. „Hoe gaat het, Morgan? hoe vaart mevrouw Doolan?” +</p> +<p>„Dank je, heel wel, Mick, ouwe jongen – en bovendien zij is er aan gewoon,” zeide +Doolan. „Hoe vaart de dame, die u in eigendom heeft? Misschien kom ik Zondag wel eens +aanwippen om een glas punch te halen, op Kilburnsche manier.” +</p> +<p>„Breng uw Patsey niet mee, Mick, want onze George heeft de mazelen,” zeide de welwillende +Morgan, en dadelijk begonnen zij te spreken over zaken van hun beroep; de buitenlandsche +posten, wie de correspondent te Parijs was en wie de brieven uit Madrid schreef; wat +de koeriers wel aan <i>het Morgenblad</i> kostten, hoe groot de oplaag van <i>de Avondster</i> was, enz. +</p> +<p>Lachend nam Warrington <i>de Dageraad</i> op, die vóór hem lag, en wees op een der hoofdartikelen van het blad, dat aldus begon: +</p> +<p>„Gelijk de schurken in vroeger tijd, die een werk der duisternis in den zin hadden, +zooals het uit den weg ruimen van een vijand, het in omloop brengen van valsch geld, +het uitstrooien van een leugen, of het plegen van een moord, een meineedige of moordenaar +van beroep gebruikten om het werk te doen, dat zij te bekend of te laf waren om zelven +te verrichten, zoo bezigt onze beruchte zuster <i>de Dag</i> schavuiten buitensdeurs, om lastertaal tegen bijzondere personen te verspreiden, +en roept bandieten te hulp, om den goeden naam dergenen, die haar hinderen, te bezwalken. +Een schelm, die zijn gelaat met een zwart masker bedekt (maar dien wij zullen ontsluieren), +en die onder den pseudoniem van <i>Klaverblad</i> schrijft, is op dit oogenblik een der voornaamste sluipmoordenaars op het bureau +onzer zuster. Hij is de gesnedene, die de zijden koord overbrengt en op order van +<i>de Dag</i> de slachtoffers worgt. Wij kunnen dezen lafhartigen slaaf beschamen en zullen dit +ook doen. De beschuldiging, die hij heeft ingebracht tegen Lord Bangbanagher, omdat +hij een liberaal Iersch pair is, en tegen de Commissie van verpleging van het armendistrict +van Bangbanagher, is,” enz. +</p> +<p>„Hoe vonden zij dit artikel op uw bureau, Mick?” vroeg Morgan; „als de kapitein er +zich mee bemoeit, kan geen mensch het hem nadoen in de kunst om een moorddadig artikel +te schrijven. Hij schreef het in twee uren – in de – ft! – gij weet wel waar, – terwijl +de drukkersjongen zat te wachten.” +</p> +<p>„Onze ouwe gelooft, dat het publiek geen pijp tabak geeft om al dat courantengekibbel,” +antwoordde de ander. „Zij bespraken met hun beiden de zaak, op mijne kamer. De doctor +had het nog wel willen voortzetten, want hij zegt, dat het zoo gemakkelijk van de +hand gaat en men er niets voor behoeft na te zoeken en na te lezen, zooals voor de +andere artikelen; maar de ouwe sneed hem den pas af.” +</p> +<p>„De smaak voor de welsprekendheid sterft uit, Mick,” zeide Morgan. +</p> +<p>„Ja, dat is zoo, Morgan,” zeide Mick. „Dat mocht eerst mooie stijl heeten, toen de +doctor in <i>de Phenix</i> schreef, en hij en Condy Roony elkander dag op dag in de veeren zaten.” +</p> +<p>„En evengoed met kruit en kogels als met papier,” zeide Morgan. „Ge weet, de doctor +duelleerde tweemaal, en Condy Roony raakte hem in zijne vlerk.” +</p> +<p>„Zij spreken over doctor Boyne en kapitein Shandon,” zeide Warrington, <span class="pageNum" id="pb280">[<a href="#pb280">280</a>]</span>„de beide Iersche kemphanen van <i>de Dageraad</i> en <i>de Dag</i>; doctor Boyne is de kampioen der protestanten en kapitein Shandon de woordvoerder +der liberalen. Ik geloof dat zij de beste vrienden ter wereld zijn, in weerwil van +hunne gevechten in de nieuwsbladen; en ofschoon zij het uitschreeuwen, dat de Engelschen +hun vaderland belasteren, durf ik verzekeren, dat zij zelve in één enkel artikel meer +kwaad daarvan spreken, dan wij in een dozijn boekdeelen. Hoe vaar je, Doolan?” +</p> +<p>„Dank je, heel wel, mijnheer Warrington. Het doet mij genoegen, mijnheer Pendennis, +dat ik u weer mag zien. Die nachtreis boven op de <i lang="en">Alacrity</i> was een der aangenaamste, die ik van mijn leven gedaan heb, en het was uwe opgeruimdheid +en wellevendheid, die dat tochtje zoo genoeglijk maakte. Ik heb nog dikwijls aan dien +pleizierigen avond geacht, mijnheer, en met mijne vrouw er over gesproken. Uw eleganten +jongen vriend, mijnheer Foker, heb ik ook dikwerf hier gezien. Hij komt tusschenbeide +hier, waar men het ook inderdaad zeer goed heeft. Toen ik met u reisde, mijnheer Pendennis, +was ik aan het <i>Tom en Jerry Weekblad</i>; thans heb ik de eer onderredacteur van <i>de Dageraad</i> te zijn, een der best geschreven bladen in het land,” – en hierbij maakte hij eene +lichte buiging tegen mijnheer Warrington. Hij sprak zalvend en bescheiden en legde +eene oostersche wellevendheid aan den dag, terwijl zijn toon, als hij met de beide +Engelschen sprak, geheel verschillend was van dien, waarop hij zich met zijn makker +onderhield. +</p> +<p>„Te drommel! waarom maakt de kerel zooveel complimenten?” bromde Warrington op een +spottenden toon, dien hij zich nauwelijks de moeite gaf te verbergen. „Zoo! wie komt +daar aan? De gansche Parnassus schijnt van avond uit te zijn! Daar is Archer. Nu zullen +wij pret hebben! Wel, Archer, is de parlementszitting gedaan?” +</p> +<p>„Ik ben niet daar geweest. Ik was ergens,” zeide Archer met een zeer geheimzinnig +gezicht, „van waar ik niet wegblijven kon. John, geef mij iets te eten – iets stevigs. +Ik heb een hekel aan die voorname lui, waar men niets te eten krijgt. Als ik bij den +hertog van Wellington, op Apsley House, was geweest, zou het een heel ander geval +zijn. De hertog weet waarvan ik houd en zegt tegen zijn kamerdienaar: „Martijn, laat +naar gewoonte wat koud vleesch, niet al te gaar, en eene flesch pale ale met wat sherry +in mijn kabinet gereed zetten; Archer komt van avond.” De hertog zelf eet ’s avonds +niet, maar hij ziet een mensch gaarne smakelijk eten en weet, dat ik vroeg dineer. +Voor den drommel, men kan niet van de lucht leven!” +</p> +<p>„Laat ik u mijn vriend, mijnheer Pendennis, voorstellen,” zeide Warrington met den +grootsten ernst. „Pen, dit is mijnheer Archer, over wien gij mij hebt hooren spreken. +Gij, mijnheer Archer, die iedereen kent, moet Pen’s oom, den majoor, kennen?” +</p> +<p>„Ik heb eergisteren nog met hem op Gaunt House gedineerd,” zeide Archer. „Wij waren +met ons vieren: de Fransche ambassadeur, Steyne, en wij beiden burgerlui.” +</p> +<p>„Wel! mijn oom is in Schot–”, wilde Pen uitbarsten, maar Warrington trapte hem onder +tafel op de teenen, tot teeken, dat hij zich moest stilhouden. +</p> +<p>„Het was over dezelfde zaak, dat ik van avond op het paleis moest zijn,” ging Archer +argeloos voort, „waar men mij vier uren in eene anti-chambre heeft laten wachten, +met niets tot afleiding dan <i>de Times</i> van gisteren, die ik van buiten kende, daar ik zelf drie der hoofdartikelen <span class="pageNum" id="pb281">[<a href="#pb281">281</a>]</span>geschreven had; en ofschoon de lord-kamerheer viermaal binnenkwam, eens zelfs met +het theekopje en schoteltje voor den koning in zijne hand, zeide hij niet eens tegen +mij: „Wilt ge een kop thee, Archer?” +</p> +<p>„Wel, wat is er dan nu weer gaande?” vroeg Warrington, en vervolgde tegen Pen: „Gij +weet zeker wel, dat, als men ten hove in de eene, of andere moeielijkheid verkeert, +altijd de heer Archer ontboden wordt.” +</p> +<p>„Er bestaat inderdaad eene moeielijkheid,” zeide mijnheer Archer, „en daar het toch +over een paar dagen in de geheele stad bekend zal zijn, kan ik het wel vertellen. +Toen ik, bij de laatste wedrennen te Chantilly, <i>Brian Boru</i> voor mijn ouden vriend, den hertog van Saint-Cloud, bereed, zeide de oude koning +tegen mij: „Archer, ik maak mij ongerust over Saint-Cloud. Ik heb zijn huwelijk met +prinses Marie Cunegonde in orde gebracht; de vrede van Europa hangt er van af, – want +Rusland zal den oorlog verklaren, indien het huwelijk niet doorgaat, en de jonge gek +is zoo dol op mevrouw Massena, dat hij tot het huwelijk niet wil toetreden.” Nu, mijnheer, +ik heb er Saint-Cloud over onderhouden, en daar ik hem in goed humeur gebracht had, +door den wedren en nog een aardig sommetje op den koop toe voor hem te winnen, zeide +hij tegen mij: „Archer, zeg den ouwe maar, dat ik er nog eens over denken zal.” +</p> +<p>„Hoe heet „ouwe” in het Fransch?” vroeg Pen, die zich niet weinig op zijne grondige +kennis van die taal liet voorstaan. +</p> +<p>„O, wij spreken Engelsch. Ik leerde het hem toen wij nog jongens waren en ik hem het +leven te Twickenham redde, bij gelegenheid, dat hij uit een schuitje in het water +viel,” zeide Archer, „Ik zal nooit den blik vergeten, dien de koningin op mij sloeg +toen ik hem aan wal bracht. Zij schonk mij dezen diamanten ring en noemt mij tot den +huidigen dag bij mijn vóórnaam, Charles.” +</p> +<p>„Mevrouw Massena moet nu tamelijk oud zijn, Archer,” zeide Warrington. +</p> +<p>„Verduiveld oud – oud genoeg om zijne grootmoeder te zijn, en dat heb ik hem ook gezegd, +gaf Archer zonder aarzelen ten antwoord. „Maar die verliefdheden op oude vrouwen zijn +drommelsche dingen! Dat gevoelt de koning ook en dat brengt de arme koningin evenzeer +van stuk. Verleden Dinsdag hebben zij Parijs verlaten en op het oogenblik bevinden +zij zich in het Hotel Jaunay.” +</p> +<p>„Zijn zij in het geheim getrouwd, Archer?” vroeg Warrington. +</p> +<p>„Daar weet ik niets van,” hernam Archer, „ik weet alleen, dat men mij op het paleis +vier uren heeft laten wachten; dat ik nooit iemand zoo ontroerd heb gezien als den +koning van België toen hij bij mij kwam, om mij te spreken, en dat ik een honger heb +als een paard; maar daar komt mijn souper.” +</p> +<p>„Hij is heden avond vrij wel op zijn praatstoel geweest, zeide Warrington toen hij +met Pen naar huis ging; „maar ik heb hem vrij wat erger hooren doorslaan, zoodat men +niet wist hoe men het met hem had. Als men die snoeverij buiten aanmerking laat, is +Archer een knap en braaf man – een vlijtig arbeider, een uitmuntend vriend, en als +echtgenoot, vader en zoon onberispelijk.” +</p> +<p>„Om welke reden zwetst hij dan op zulk eene ongehoorde manier?” +</p> +<p>„Dat is eene onschadelijke streep, die er doorheen loopt,” gaf Warrington ten antwoord. +„Hij heeft door zijn praten nooit iemand benadeeld <span class="pageNum" id="pb282">[<a href="#pb282">282</a>]</span>en van geen mensch ooit kwaad gesproken. In de politiek is hij daarenboven zeer standvastig +en zou hij nooit iets schrijven of doen ten nadeele van zijne partij, gelijk velen +van ons doen.” +</p> +<p>„Van <i>ons</i>? Wie zijn dan <i>wij</i>?” vroeg Pen. „Wat is mijnheer Archer’s beroep?” +</p> +<p>„Hij behoort tot het gilde der mannen van de pen – of van de pers, beste jongen, die +de vierde macht in den staat is,” zeide Warrington. +</p> +<p>„Behoort gij dan ook tot dat gilde?” vroeg Pendennis. +</p> +<p>„Daarover zullen wij later nog wel eens spreken,” gaf de ander ten antwoord. Dus pratende, +kwamen zij door het Strand en voorbij een dagblad-bureau, dat van boven tot onderen +verlicht was en een schitterenden glans verspreidde. Berichtgevers kwamen de deur +uit, of snelden in vigilantes aan; in de kamers der redacteurs stonden de lampen helder +te branden, en op de bovenverdieping waren de zetters aan het werk; uit al de vensters +van het gebouw straalde de gloed van gaslicht naar buiten. +</p> +<p>„Zie dat eens aan, Pen,” zeide Warrington. „Daar hebt gij het vóór u – het groote +werktuig, dat nooit rust. Het heeft zijne ambassadeurs in alle werelddeelen; zijne +koeriers rennen op alle wegen. Zijne officieren trekken met alle legers uit, en zijne +afgevaardigden treden de kabinetten der staatslieden binnen. Zij zijn alomtegenwoordig. +Dat dagblad heeft een agent, die op het oogenblik te Madrid degenen omkoopt, die hij +noodig heeft, en een anderen, die den prijs der aardappelen op de Covent Garden markt +noteert. Kijk, daar komt de buitenlandsche expresse aan. Morgen zullen zij den minister +van buitenlandsche zaken iets doen vernemen, dat hij nog niet weet. De effecten zullen +daardoor rijzen of dalen; het winnen of verliezen van fortuinen zal er het gevolg +van zijn; Lord B. zal in het Hoogerhuis met het dagblad in de hand opstaan en, als +hij ziet, dat de minister aanwezig is, eene indrukwekkende rede houden. En mijnheer +Doolan zal van zijn souper in de Achterkeuken worden weggeroepen, want hij is onderredacteur +voor het buitenlandsche nieuws, en moet dit in de persrevisie nalezen eer hij naar +bed gaat.” +</p> +<p>Onder deze en dergelijke gesprekken traden de vrienden hunne woning binnen, op het +oogenblik dat de dageraad begon aan te breken. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch32" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch32.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWEE EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de drukkersjongen aan de deur komt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Te midden van zijne uitspanningen en vermaken, die bescheiden genoeg en, zoo al niet +fijn, ten minste goedkoop waren, zag Pen een vreeselijk zwaard boven zijn hoofd hangen, +dat eerlang moest nederstorten en een einde aan zijne pret en feestgelagen zou maken. +Zijn geld was bijna op. De contributie voor zijne club had er een derde van verslonden. +Hij had de voornaamste meubelstukken moeten betalen, waarmee hij zijn slaapkamertje +voorzien had. Kortom, hij was aan zijn laatste bankbriefje van vijf pond gekomen, +en wist geen middel te bedenken om het aan een opvolger te helpen; want onze vriend +was tot nog toe als een jonge prins behandeld, of liever als een kind in de <span class="pageNum" id="pb283">[<a href="#pb283">283</a>]</span>lange kleeren, dat dadelijk van zijne moeder voedsel krijgt, zoodra het schreeuwt. +</p> +<p>Warrington wist niet, over welke middelen zijn makker beschikken kon. Daar Pen een +eenig kind was, met eene moeder, die op eene buitenplaats woonde, en een ouden dandy +van een oom, die elken dag met een groot heer dineerde, kon de ander niet weten, dat +Pen geene aanzienlijke inkomsten had. Hij bezat gouden kettingen en eene toiletdoos, +waarvoor een lord zich niet had behoeven te schamen. Zijne manier van leven was aristocratisch; +wel was hij niet verkwistend; want met de meeste opgeruimdheid dineerde hij met eene +kan porter en eene portie vleesch uit eene restauratie, waarbij hij de grootste tevredenheid +en een goeden eetlust aan den dag legde, maar hij kon er niet toe komen om het, zooals +men zegt, uit te rekenen. Hij kon niet besluiten, om maar een dubbeltje aan den knecht +te geven; hij kon niet nalaten eene vigilante te nemen als hij er lust toe had, of +als het regende, en even zeker als hij de vigilante nam, betaalde hij den koetsier +te veel. Hij had een afkeer van gewasschen handschoenen en dergelijke kleine bezuinigingen. +Hij had bezwaarlijk milder kunnen zijn, als hij tien duizend pond ’s jaars te wachten +had gehad; en zoodra een bedelaar met eene aandoenlijke geschiedenis, of een paar +aardige kinderen met pruilende gezichtjes hem in den weg kwamen, kon hij de hand niet +uit zijn zak houden. Het was bij hem misschien eene grootschheid van karakter, die +zich niet verledigen kon om op geld te letten; eene aangeboren edelmoedigheid en goedgeefschheid; +en misschien eene kleine ijdelheid, die zich door lof, al ware het maar de lof van +koffieknechts en koetsiers, gestreeld gevoelde. Ik geloof, dat de meest wijzen onder +ons niet weten wat onze eigen beweegredenen zijn, en dat sommige handelingen, waarop +wij ons het meest verheffen, ons zullen verbazen als wij, gelijk eenmaal het geval +zal zijn, tot de ware bron daarvan opklimmen. +</p> +<p>Warrington kende dus de geldelijke omstandigheden van Pen niet, die deze ook niet +had goedgevonden hem toe te vertrouwen. Dat Pen aan de academie vroolijk geleefd had +en zeer spilziek was geweest, wist de ander; iedereen was daar spilziek en vroolijk; +maar hoe groot de verteringen van den zoon en hoe klein de inkomsten der moeder waren, +dit waren punten, die men nog niet ter kennis van mijnheer Warrington gebracht had. +</p> +<p>Eindelijk brak de bom los, toen Pen met een zuur gezicht naar het geld keek, nadat +hij zijn bankje gewisseld had, en dat naast Warrington’s bierkan op het schenkblad +uit de herberg lag. +</p> +<p>„Dat is de laatste roze,” zeide Pen; „hare gelijken zijn reeds lang verdwenen, en +nu heeft ook zij hare bladeren afgeworpen.” En daarop verhaalde hij Warrington alles +wat wij weten van het fortuin zijner moeder, zijne eigen dwaasheden en Laura’s edelmoedigheid, +hetgeen, Warrington onder het rooken van zijne pijp aandachtig aanhoorde. +</p> +<p>„Schraalheid van kas zal u goeddoen,” zeide Pen’s vriend, terwijl bij, toen het verhaal +uit was, zijne pijp uitklopte; „ik weet voor een mensch – let wel, een fatsoenlijk +mensch, want voor andere heeft die artsenij geene kracht, –– niets heilzamers dan +een toestand van geldgebrek. Het is een middel van afleiding en opwekking; het houdt +den geest bij voortduring wakker; gelijk een ruiter, die over eene heg zal springen, +of een man, die door zijn vijand met een wapen bedreigd wordt, die voorwerpen <span class="pageNum" id="pb284">[<a href="#pb284">284</a>]</span>onafgewend in het oog moet houden en zijn moed verzamelt om over den hinderpaal heen +te komen, of om den slag af te wenden. Een beetje nooddwang brengt uw moed aan het +licht, zoo gij dien bezit, en schenkt u kracht om den strijd met de Fortuin te aanvaarden. +Gij zult eens zien hoeveel dingen ge missen kunt, als ge geen geld hebt om ze te koopen. +Ge zult geen behoefte hebben aan nieuwe handschoenen en verlakte laarzen, eau de Cologne +en vigilantes. Gij zijt als een bedorven kind groot gebracht en door de vrouwen bedorven, +waarde Pen. Als een ongetrouwd man, die gezondheid en talenten bezit, zijn kost niet +kan verdienen in de wereld, verdient hij er niet te blijven. Laat hij zijn laatsten +halven stuiver besteden om den tol op de Waterloo-brug te betalen en dan in de Theems +springen. Laat hem een schapebout stelen en men zal hem naar eene strafkolonie zenden. +Hij is niet geschikt om hier te leven. <i lang="la">Dixi</i> – ik heb gezegd. Nu nog een slokje bier!” +</p> +<p>„Zeker <i>hebt</i> gij het gezegd; maar hoe <i>kan</i> men den kost verdienen?” zeide Pen. „Er is in Engeland overvloed van brood en vleesch, +maar men moet het met werk of geld betalen. Wie wil echter van mijn werk gediend zijn? +en welk werk kan ik verrichten?” +</p> +<p>Op deze woorden barstte Warrington in lachen uit. „Indien wij eens,” sprak hij, „eene +advertentie in <i>de Times</i> plaatsten voor eene betrekking als ondermeester op eene voorname kostschool, waar +de jongelui voor de academie en den handel worden opgeleid, bijv.: Een candidaat in +de letteren, van het St. Bonifacius-Collegie te Oxbridge, die bij zijn examen voor +het doctoraat gedropen is –” +</p> +<p>„Loop naar –” zeide Pen. +</p> +<p>„– biedt zich aan om onderwijs te geven in de oude talen, de wiskunde en de eerste +beginselen van het Fransch; hij kan haarsnijden, de kleinste leerlingen wasschen en +aankleeden, en met de dochters van den hoofdonderwijzer quatre-mains op de piano spelen. +Men adresseere zich aan A. P., Lamb Court in den Temple.” +</p> +<p>„Ga je gang maar!” gromde Pen. +</p> +<p>„Men kan allerlei beroepen bij de hand nemen. Daar hebt ge uw vriend Bloundell, bij +voorbeeld; Bloundell is een oplichter van beroep; reist op het vasteland, tracht kennis +met jongelui van aanzien te maken en licht hen dan op. Bob O’Toole, met wien ik heb +schoolgegaan, is thans postbode op Ballynafad en brengt de brieven van den goeden +Jack Finucane naar die stad. Ik ken iemand, mijnheer, een dokters zoon, evenals – +nu, word maar niet boos, ik wil niets beleedigends zeggen – een dokters zoon, zeg +ik, die hier de lessen in de hospitalen bijwoonde, maar met zijn vader twist kreeg +over geldzaken. Wat deed hij, toen hij aan zijn laatste vijf pond gekomen was? hij +liet zijne snorren staan, reisde naar eene provinciestad, gaf zich daar uit voor professor +Spineto, eksteroogensnijder en nagelknipper van den keizer aller Russen, en kwam, +door eene gelukkige operatie op den redacteur der provinciale courant, in eene drukke +praktijk, zoodat hij er drie jaren goed van leefde. Hij is toen weder met zijne familie +verzoend en nu in zijn vaders likpotten opgevolgd.” +</p> +<p>„Laat de likpotten naar de maan loopen!” schreeuwde Pen. „<i>Ik</i> kan geen postkar rijden, geen likdorens snijden, en mijn kost niet met valsch spelen +verdienen. Weet gij me niets anders aan de hand te doen?” +</p> +<p>„Ja wel, gij kunt correspondent worden,” zeide Warrington. „Ieder <span class="pageNum" id="pb285">[<a href="#pb285">285</a>]</span>heeft zijne geheimen, weet ge. Voordat gij mij op de hoogte bracht hoe het met uwe +middelen stond, kon ik niet anders denken, dan dat gij iemand van fortuin waart, want +met uwe verwenschte voornaamheid van manieren en voorkomen, moet ieder u daarvoor +houden. Naar hetgeen gij mij van de inkomsten uwer moeder vertelt, is het duidelijk, +dat gij haar niets meer moet afpersen. Gij kunt niet meer blijven teren op hetgeen +die vrouwen bezitten. Gij moet dat juweel van een meisje het hare terugbetalen. Heet +ze niet Laura? – nu, op uwe gezondheid, Laura! Word liever opperman, dan nog een enkelen +stuiver van huis te vragen!” +</p> +<p>„Maar hoe kan ik er dan zelf een verdienen?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Waarvan denkt ge wel, dat <i>ik</i> leef?” hernam de ander. „Van mijn erfdeel als jongere broeder, Pendennis? Ik heb +mijne eigen geheimen, beste jongen,” en bij die woorden werd Warrington’s gelaat somber, +„Vijf jaar geleden heb ik dat erfdeel opgemaakt, en het zou beter geweest zijn, indien +ik wat vroeger mij zelven ook van kant gemaakt had. Sinds dien tijd heb ik op mijne +eigen wieken gedreven. Ik heb niet veel geld noodig. Als mijne beurs plat is, zet +ik mij aan het werk om haar te vullen, en dan lig ik weer als eene slang, of een Indiaan, +te luieren, totdat ik den brok verteerd heb. Kijk maar eens! ik begin weer honger +te krijgen,” besloot Warrington en liet aan Pen eene lange schrale beurs zien, die +aan het ééne einde slechts weinige goudstukken bevatte. +</p> +<p>„Maar hoe vult gij die beurs dan weer?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Ik schrijf,” gaf Warrington ten antwoord; „maar dat vertel ik aan de wereld niet,” +voegde hij er met een blos bij. „Ik wil niet, dat men er mij naar vraagt; of misschien +ben ik een ezel en laat ik mij niet gaarne nageven, dat ik om den broode schrijf. +Maar ik werk voor de rechtsgeleerde tijdschriften; kijk eens, deze artikelen zijn +van mij.” En bij die woorden sloeg hij eenige bladen om. „Ook schrijf ik nu en dan +in een dagblad, dat onder redactie van een mijner vrienden staat.” +</p> +<p>Toen Warrington op zekeren dag met Pen naar de club ging, liet hij zich eenige nommers +van <i>de Dageraad</i> geven en wees met den vinger een paar artikelen aan, die Pen met genoegen las. Het +kostte hem later geen moeite dien stijl, die krachtige denkbeelden en korte volzinnen, +dat gezonde verstand, dien hekelenden geest en die geleerdheid te herkennen. +</p> +<p>„Daartoe ben ik niet in staat,” zeide Pen met oprechte bewondering voor de talenten +van zijn vriend. „Ik weet maar weinig van staatkunde en geschiedenis, Warrington; +en mijne kennis van de letterkunde is zeer oppervlakkig. Ik kan mij op vleugelen als +de uwe niet verheffen.” +</p> +<p>„Maar gij kunt het op uwe eigene, mijn jongen, hetgeen gemakkelijker en misschien +nog hooger gaat,” zeide de ander goedaardig. „Uit die kleine schetsen en verzen, die +ik van u gezien heb, spreekt eene natuurlijke begaafdheid, die in deze dagen zeldzaam +is. Gij behoeft niet te blozen, verwaande jonge aap! Gij hebt er sedert tien jaar +evenzoo over gedacht. Gij bezit, geloof ik, het heilige vuur, een sprankje van den +echten dichtergloed, mijnheer; en daarbij vergeleken, hebben al onze olielampen, hoe +netjes ook afgeknipt, niets te beteekenen. Pen, gij zijt een dichter, beste jongen!” +en bij die woorden strekte Warrington de groote hand uit en klopte Pen op den schouder. +</p> +<p>Arthur was zoo opgetogen, dat de tranen hem in de oogen opwelden. +</p> +<p>„Wat zijt gij vriendelijk voor mij, Warrington,” sprak hij. +<span class="pageNum" id="pb286">[<a href="#pb286">286</a>]</span></p> +<p>„Ik houd van u, ouwe jongen,” zeide de ander. „Ik had het drommels eenzaam op mijne +kamer; ik had iemand tot gezelschap noodig en uw open en eerlijk gelaat nam mij voor +u in. De manier van uw lachen tegen Lowton, dien armen goeden klaplooper, beviel mij. +Kortom, ik kan niet duidelijk zeggen waarom gij zulk een goeden indruk op mij hebt +gemaakt – maar waarheid is het, jongetje. Ik sta alleen op de wereld, en ik moest +iemand hebben, die mij gezelschap hield!” en uit Warrington’s oogen straalde een blik +vol welwillendheid en droefheid. +</p> +<p>Pen werd te aangenaam door zijne eigen gedachten bezig gehouden, dan dat hij de droefgeestigheid +van den vriend, die hem zoo prees, opmerkte. „Ik dank u, Warrington,” riep hij uit, +„ik dank u voor vriendschap, die gij mij betoont en – en voor hetgeen gij van mij +zegt. Ik heb mij inderdaad dikwijls verbeeld, dat ik een dichter was. Ik zal het worden +– ik geloof, dat ik het ben, als gij het zegt, al mocht ook de wereld van een ander +gevoelen zijn. Wat – wat beviel u het best, – de <i>Ariadne op Naros</i> (ik was pas achttien jaar toen ik dat schreef) of mijn prijsvers?” +</p> +<p>Op die toespraak schaterde Warrington het van lachen uit. „Wel, jonge ezel,” gilde +hij bijna, „van al de ellendige rijmelarij, die ik ooit heb ingekeken, is de <i>Ariadne op Naxos</i> bijna de afgrijselijkste en walgelijkste; en het prijsvers is zoo hoogdravend en +onbeduidend, dat het mij waarachtig verwondert, dat gij er de medaille niet voor gekregen +hebt. Ik hoop toch niet, dat ge u voor een dichter van den ernstigen stempel houdt, +die Milton en Æschylus zal overschaduwen? Zit ge van plan een Pindarus te worden, +malle pimpelmees, en meent ge de krachtige wieken te bezitten, die den Thebaanschen +adelaar als oppervorst in de azuren gewesten des hemels doen heerschen? Neen, jongetje, +ik geloof, dat gij een artikel voor een tijdschrift en een aardig versje kunt schrijven; +– dat is het, wat ik van u denk.” +</p> +<p>„Voor den drommel,” riep Pen, opspringende en met den voet stampende; „ik zal u toonen, +dat ik meer kan dan gij denkt.” +</p> +<p>Warrington begon alleen nog harder te lachen en deed bij wijze van antwoord vier en +twintig haastige trekken achter elkander uit zijne pijp. +</p> +<p>Het duurde niet lang, of Pen kreeg gelegenheid om zijne kunst te toonen. Die voorname +uitgever Bacon van Paternoster Row (vroeger Bacon en Bungay) zond niet alleen het +rechtsgeleerde tijdschrift, waarin mijnheer Warrington schreef, en andere belangrijke +en ernstige periodieke geschriften in het licht, maar onthaalde de wereld ook elk +jaar op een sierlijk en verguld boekdeel, getiteld <i>het Lente-jaarboek</i>, dat onder redactie van Lady Violet Lebas stond en niet alleen de voornaamste, maar +ook de hoogst geplaatste dichters van onzen tijd onder zijne medewerkers telde. De +gedichten van Lord Dodo en die van jonkheer Percy Popjoy, wiens ridderballaden hem +zooveel naam verschaft hebben, verschenen het eerst in dezen bundel; de <i>Oostersche Liederen</i> van Bedwin Sands en vele andere werken van onze adellijke jeugd werden voor het eerst +wereldkundig gemaakt in <i>het Lente-jaarboek</i>, dat sedert het lot van andere lentebloemen gedeeld heeft en van het wereldrond verdwenen +is. Het boek was luisterrijk versierd met de portretten der schoonste dames van dien +tijd, of met andere voorstellingen van roerende en aandoenlijke tafereelen; en daar +die platen lang te voren waren gekozen en het graveeren veel tijd kostte, waren het +de uitstekende dichters, die de verzen bij de platen moesten maken, in <span class="pageNum" id="pb287">[<a href="#pb287">287</a>]</span>plaats, dat de teekenaars hunne tafereelen ontwierpen naar de gedichten. +</p> +<p>Juist toen dit jaarboek weder uitgegeven moest worden, wilde het geval, dat Warrington +in Paternoster Row aanliep, om mijnheer Hack te spreken, die voor Bacon de handschriften +nalas en het opzicht over de uit te geven werken hield; want daar mijnheer Bacon hoegenaamd +geen begrip van poëzie of letterkunde had, bediende hij zich zeer wijselijk van de +hulp van een deskundige. Toen Warrington dus naar kamer van Hack ging, om over zijne +eigen zaken te spreken, vond hij dien heer met een stapel proefplaten en gedrukte +vellen van <i>het Lentejaarboek</i> voor zich, en Warrington nam er eenige op om ze te bekijken. +</p> +<p>Percy Popjoy had een vers bij een der platen, <i>het Kerkportaal</i>, geleverd. Een Spaansch dametje spoedde zich met een groot gebedenboek naar de kerk +en werd bespied door een jong heer in een mantel, die zich in eene nis verborgen had. +Het was een aardig tafereeltje, maar Percy Popjoy was door zijn verheven genie in +den steek gelaten, want hij had er de verfoeilijkste verzen bij geschreven, waaraan +zich ooit een jong edelman bezondigd heeft. +</p> +<p>Warrington barstte in lachen uit toen hij het vers las, en mijnheer Hack lachte mee, +doch als een boer, die kiespijn heeft. „Het kan niet gaan,” zeide hij; „het publiek +zal er den draak mee steken. Bij Bungay zal men een zeer goed jaarboek uitgeven, en +men heeft daar jufvrouw Bunyan tegenover Lady Violet gesteld. Wij hebben wel is waar +de meeste getitelde medewerkers, maar de verzen zijn al te slecht. Lady Violet erkent +het zelve, maar zij is aan haar eigen gedicht bezig, en wat moeten wij doen? Wij kunnen +de plaat niet ongebruikt laten en het geld verliezen; de ouwe heeft er zestig pond +voor betaald.” +</p> +<p>„Ik ken iemand, die er, geloof ik, wel een vers bij zou kunnen maken,” zeide Warrington. +„Laat mij het plaatje meenemen en zend dan morgenochtend maar bij mij om het vers. +Ik verwacht echter, dat gij goed betalen zult.” +</p> +<p>„Natuurlijk,” antwoordde Hack; waarop Warrington, na zijne eigen zaken te hebben afgehandeld, +met de plaat in de hand naar huis ging. +</p> +<p>„Kom aan, jongen, nu is er eene kans voor u!” zeide hij tegen Pen. „Maak me daar eens +een vers bij.” +</p> +<p>„Wat is dat? <i>Het Kerkportaal</i> – eene dame, die er binnengaat, en een jonge heer, die haar uit een herbergvenster +begluurt. Wat drommel moet ik daarmee uitvoeren?” +</p> +<p>„Probeer maar!” zeide Warrington. „Tracht nu voor ditmaal uw kost eens te verdienen, +waarnaar gij zoo verlangt.” +</p> +<p>„Nu, ik zal het probeeren,” hernam Pen. +</p> +<p>„En ik ga eten,” zeide Warrington en liet mijnheer Pen in diep gepeins achter. +</p> +<p>Toen Warrington dien avond zeer laat thuis kwam, was het vers gereed. „Daar is het,” +zeide Pen, „Ik heb het er eindelijk uitgeperst. Ik geloof, dat het voldoende zal zijn.” +</p> +<p>„Dat geloof ik ook, zeide Warrington nadat hij het gelezen had. Het luidde als volgt: +<span class="pageNum" id="pb288">[<a href="#pb288">288</a>]</span></p> +<div class="lgouter"> +<h4>HET KERKPORTAAL.</h4> +<div class="lg"> +<p class="line">’k Treed het heiligdom niet in, </p> +<p class="line">Maar verstout me, in wereldzin, </p> +<p class="line i2">Soms hier rond te dwalen, </p> +<p class="line">Wachtend bij ’t gewijd portaal, </p> +<p class="line">Dat haar oog een hemelstraal </p> +<p class="line i2">Op mij neer doe dalen. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">’t Koor der klokken bengelt luid </p> +<p class="line">Boven ’t stadgewemel uit, </p> +<p class="line i2">Boven wind en stroomen. </p> +<p class="line">Thans verstomt de klokkengalm: </p> +<p class="line">’k Hoor den statige’ orgelpsalm: </p> +<p class="line i2">Spoedig zal zij komen. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Eindelijk zie ’k mijn liefste, met </p> +<p class="line">Schuchtren maar verhaasten tred </p> +<p class="line i2">Naar het godshuis snellen. </p> +<p class="line">De oogen afgewend van mij </p> +<p class="line">Komt zij – is er – gaat voorbij. </p> +<p class="line i2">Moog haar God verzellen! </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Kniel daar, heilige! ongestoord. </p> +<p class="line">Elke smeekbeê word’ verhoord, </p> +<p class="line i2">Die ge omhoog zult zenden! </p> +<p class="line"><i>Ik</i> blijf buiten; mijn gemoed </p> +<p class="line">Zou de reinheid en den gloed </p> +<p class="line i2">Van uw beden schenden. </p> +</div> +<div class="lg"> +<p class="line">Maar vergun me, een korten stond, </p> +<p class="line">Bij dien mij verboden grond </p> +<p class="line i2">Nog mij te bezinnen, </p> +<p class="line">Als een uitgebannen geest, </p> +<p class="line">Die door ’s hemels poort, bedeesd </p> +<p class="line i2">De englen ziet daarbinnen! </p> +</div> +</div> +<p class="first">„Hebt ge nog meer van dien aard, jonge heer?” vroeg Warrington. „Wij moeten maken, +dat ze u een paar guinjes per bladzijde geven; en als de verzen bevallen, zult ge +ook voet krijgen in Bacon’s tijdschriften en kunt ge er een aardig duitje uit halen.” +</p> +<p>Pen keek zijne portefeuille na en vond nog eene ballade, die hij meende, dat een goed +figuur in <i>het Lente-jaarboek</i> zou maken, en na die kostbare stukken aan Warrington overhandigd te hebben, begaven +beiden zich uit den Temple naar Paternoster Row, het vermaarde hoofd kwartier van +de Muzen en hare meesters. Bacon’s winkel was een oud en lang gebouw, met eenige boeken, +door deze firma uitgegeven, in het winkelraam onder het borstbeeld van den beroemden +Bacon, Lord Verulam, en mijnheer Bacon’s naam op een koperen plaatje aan de afzonderlijke +deur zijner woning. Vlak tegenover Bacon lag het huis van Bungay, dat pas geverfd +en rijk versierd was in den stijl der zeventiende <span class="pageNum" id="pb289">[<a href="#pb289">289</a>]</span>eeuw, zoodat men zich had kunnen voorstellen, dat de deftige Evelyn den drempel betrad, +of dat de nieuwsgierige mijnheer Pepys de boeken in de toonkast bekeek. Warrington +ging Bacon’s winkel binnen, maar Pen bleef buiten wachten. Hij had afgesproken, dat +zijn ambassadeur geheel voor hem zou handelen, en hij wandelde nu in zenuwachtige +spanning de straat op en neer, in afwachting van den uitslag der onderhandeling. Menige +arme duivel had vóór hem die steenen betreden, met dezelfde bezorgdheid en benauwdheid +op zijne hielen, daar zijn brood en zijn roem van het vonnis afhingen, dat zijne vermogende +patronen in Paternoster Row over hem zouden uitspreken. Pen bekeek al het moois in +de winkels en de merkwaardige verscheidenheid van letterkundige voortbrengselen in +hunne kasten. In dezen winkel lagen boeken met gothische letters, of met de duidelijke +doch magere letters der Aldussen en Elzeviers; in dien er naast zag men het <i>Stuivers Gruwelen-Magazijn,</i> de <i>Halve stuivers Jaarboeken der misdaad</i> en de <i>Geschiedenis der beruchtste moordenaars uit alle landen,</i> het <i>Magazijn van allerlei,</i> de <i>Snaaksche bram</i> en andere voortbrengselen van de stuiversdrukpers; aan een ander venster zag men +portretten van heeren met een ongunstig uitzicht, waaronder het facsimile der geachte +handteekeningen van de weleerwaarde heeren Grimes Wapshot en Elias Howle prijkte, +terwijl exemplaren van de werken, die zij geschreven, en de preeken, welke zij gehouden +hadden, aan iedereen, die niet tot de Britsche Staatskerk behoorde, tot wegwijzer +strekten, waar hij zielevoedsel vinden kon. Een venstertje dicht in de nabijheid was +behangen met zinnebeelden, medailles, rozenkransen, armzalige heiligenprentjes met +goud en kleuren, en godgeleerde twistschriften, waaruit de geloovigen van de Roomsche +belijdenis de beste wijze konden leeren om het met de Protestanten klaar te spelen, +en wel voor een stuiver het stuk, of negen stuivers het dozijn ter verspreiding; terwijl +men in den winkel daarnaast exemplaren van <i>Verlaat den schoot van Rome</i> zag liggen, eene predikatie, die bij de inwijding van het Herdersbosch Collegie gehouden +was door John Thomas lord-bisschop van Ealing. Men kon zich bijna geene richting voorstellen, +die in deze vreedzame oude Paternoster Row, onder den galm der klokken van de St.-Paulskerk, +niet aangeprezen en verkondigd werd. +</p> +<p>Pen keek de kasten en winkels in, zooals iemand, die een onderhoud met den tandmeester +moet hebben, de boeken op de tafel in diens voorzaal bekijkt. Alles stond hem later +nog duidelijk voor den geest. Het was hem, alsof Warrington nooit meer te voorschijn +zou komen, en werkelijk had deze ook geruimen tijd noodig, om de zaak van zijn vriend +te bepleiten. +</p> +<p>Pen’s aangeboren verwaandheid zou nog vervaarlijker gestegen zijn, indien hij het +verslag had kunnen hooren, dat Warrington van hem gaf. Toevallig kwam Bacon zelf in +de kamer van Hack, terwijl Warrington daar stond te praten, en daar deze Bacon’s zwakke +zijde kende, werkte hij zeer behendig ten behoeve van zijn vriend. In de allereerste +plaats zette hij zijn hoed op om tegen Bacon te spreken en richtte, van de tafel af, +waarop hij zich neergezet had, het woord tot hem. Bacon was er mee gestreeld als een +gentleman hem grof behandelde, en paste dit van zijn kant weer op zijne kinderen toe, +gelijk jongens elkander een klap overgeven. „Hoe! Kent gij mijnheer Pendennis niet, +Bacon?” zeide Warrington. „Gij komt niet veel in de groote wereld, anders zoudt gij +<span class="pageNum" id="pb290">[<a href="#pb290">290</a>]</span>hem wel kennen. Het is een man van groote bezittingen in het westen van Engeland, +van eene der oudste familiën in dit rijk, vermaagschapt aan, de helft van den adel +– het is een neef van Lord Pontypool; – te Oxbridge behoorde hij tot de knapste studenten +en elke week dineert hij op Gaunt House.” +</p> +<p>„Och kom! is het wezenlijk waar, mijnheer? Wel, men zou zeggen! Wel Heere bewaar me!” +zeide mijnheer Bacon. +</p> +<p>„Ik heb daar juist verzen van hem aan mijnheer Hack laten zien en hij is gisterenavond +laat opgebleven, om ze op mijn verzoek te schrijven. Nu wil Hack hem een exemplaar +van dat boek geven – hoe heet dat ding ook?” +</p> +<p>„Zoo! Zoo? Ja, hoe heet dat ding ook? Wel, wel!” +</p> +<p>„<i>Het Lente-jaarboek</i>, zoo heet het, – als betaling voor die verzen. Gij begrijpt toch wel, dat een man +als mijnheer Arthur Pendennis geen diner op Gaunt House laat loopen om niets? Gij +weet zoo goed als iemand, dat de voorname lui betaald willen worden.” +</p> +<p>„Ja, dat weet ik, mijnheer Warrington,” antwoordde de uitgever. +</p> +<p>„En ik zeg u, dat hij een genie is, – dat hij opgang zal maken, mijnheer. Het is nog +een nieuwe naam, mijnheer.” +</p> +<p>„Dat is van zooveel van die voorname jonge heeren gezegd, mijnheer Warrington merkte +de uitgever met een zucht aan. „Daar hadt ge burggraaf Dodo; ik gaf hem eene flinke +som voor zijne gedichten en verkocht er slechts tachtig exemplaren van. De <i>Agincourt</i> van jonkheer Popjoy is geheel en al eene mislukte speculatie geweest.” +</p> +<p>„Nu, dan zal ik mijn beschermeling aan den overkant bij Bunga brengen,” zeide Warrington +en sprong van de tafel. Maar deze bedreiging was te veel voor Bacon, die dadelijk +zijne bereidwilligheid te kennen gaf om in elk billijk voorstel van Warrington te +treden en eindelijk aan zijn deskundige vroeg wat het voorstel was. Toen hij hoorde, +dat de onderhandeling vooralsnog slechts over een paar balladen liep, die Warrington +voor <i>het Lentejaarboek</i> aanbood, riep Bacon uit: „Wel Heere bewaar me! geef hem dadelijk een briefje op mijn +bankier!” en met dit papiertje ging Warrington nu de straat op en overhandigde het +met een glimlach aan Pen. Deze was even uitgelaten blij, alsof iemand hem een fortuin +vermaakt had. Dadelijk bood hij Warrington een diner te Richmond aan. Wat zou hij +nu voor Laura en zijne moeder koopen? want, zeide hij, iets moest hij toch doen. +</p> +<p>„Het boek zelf, met den naam van den jongen heer onder de verzen, midden onder de +groote lui, zal haar meer genoegen doen dan iets anders” zeide Warrington. +</p> +<p>„Goddank! Goddank!” riep Arthur uit: „Nu behoef ik mijne oude moeder niet meer tot +last te zijn. Nu kan ik Laura afbetalen. Nu kan ik in mijn eigen onderhoud voorzien. +Nu kan ik zelf door de wereld komen!” +</p> +<p>„Nu kan ik de dochter van den groot-vizier trouwen; nu kan ik een huis in Belgrave +Square koopen; nu kan ik een mooi luchtkasteel bouwen!” vervolgde Warrington, die +behagen schepte in de opgewondenheid van den ander. „Gij kunt nu een stuk brood verdienen, +Pen, en ik moet bekennen, dat het brood, hetwelk men zelf verdient, goed smaakt.” +</p> +<p>Dien middag hadden zij bij hun diner in de club eene fijne flesch op Pen’s kosten. +Sedert lang had hij zich zulk eene weelde niet veroorloofd; maar Warrington wilde +hem niet voor het hoofd stooten, en dus dronken zij gezamenlijk op het welslagen van +<i>het Lente-jaarboek</i>. +<span class="pageNum" id="pb291">[<a href="#pb291">291</a>]</span></p> +<p>Evenals een ongeluk, komt ook een geluk zelden alleen, en zoo deed zich spoedig eene +nieuwe kans voor mijnheer Pen op, om tot een bestaan te geraken. Op zekeren dag wierp +Warrington hem een brief over de tafel toe, dien de drukkersjongen gebracht had. „Van +kapitein Shandon, meneer,” had de kleine afgezant gezegd, waarna hij op zijne gewone +plaats, de bank in den gang, ging zitten en daar in slaap viel. Hij kwam er later +nog dikwijls en bracht menige boodschap aan Pen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p class="dateline">„<i>F. G., Dinsdagmorgen,</i> +</p> +<p class="signed">„Waarde Heer, +</p> +<p>„Bungay komt straks, om over de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> te spreken. <i>Gij</i> zoudt de man zijn, dien wij hebben moeten, om ons aan artikelen over de wezenlijke +groote wereld te helpen, – ge begrijpt mij: levendig, scherp en verduiveld aristocratisch. +Lady Hipshaw zal er in schrijven, maar ge weet, dat zij niet veel beteekent; en wij +hebben twee lords, maar hoe minder die uitvoeren, hoe beter. Wij moeten <i>u</i> hebben. Gij behoeft maar te zeggen wat uwe voorwaarden zijn. Wij zullen zeker opgang +maken met de <i lang="en">Gazette</i>. +</p> +<p>„Moet B. bij u komen om er over te spreken, of kunt gij mij hier eens komen opzoeken? +</p> +<p class="salute">„Altijd de uwe, +</p> +<p class="salute">C. S.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Nu gaan zij elkander nog meer in de wielen rijden,” zeide Warrington, toen Pen den +brief gelezen had. „Bungay en Bacon haten elkander als de pest; ieder hunner heeft +de zuster van den ander getrouwd, en vroeger waren zij de innigste boezemvrienden +en compagnons. Hack zegt, dat het mevrouw Bungay is, die al het kwaad tusschen hen +beiden gesticht heeft, terwijl Shandon, die veel voor Bungay werkt, zegt, dat het +de schuld van mevrouw Bacon is; ik, voor mij, weet niet wie gelijk heeft: het is oud +lood om oud ijzer. Maar sedert zij hunne vennootschap ontbonden hebben, voeren die +twee uitgevers een verwoeden oorlog met elkander. Nauwelijks zendt de een een reisverhaal, +een bundel verzen, een magazijn of een vierendeeljaars-, maandelijksch-, wekelijksch- +of jaarlijksch-tijdschrift in het licht, of zijn mededinger komt met iets dergelijks +in het veld. Ik heb den armen Shandon met de grootste pret hooren vertellen, hoe hij +Bungay bewogen had een groot diner te Blackwall aan al zijne schrijvers te geven, +door hem te vertellen, dat Bacon zijn corps op eene partij te Greenwich genoodigd +had. Toen Bungay uw beroemden vriend Wagg had aangenomen tot redacteur van den <i>Londenaar</i>, haastte zich Bacon dadelijk om mijnheer Grindle over te halen zijn naam aan het +<i>Westminster Magazijn</i> te leenen. Toen Bacon den comischen Ierschen roman <i>Barney Brallaghan</i> uitgaf, reisde Bungay dadelijk naar Dublin en kwam met zijne dolle Hibernische vertelling +<i lang="en">Looney Mac Twolter</i> voor den dag. Toen doctor Hicks zijne <i>Omzwervingen door Mesopotamië</i> in het licht zond bij Bacon, ondernam Bungay professor Sandiman’s <i>Onderzoekingen in de Sahara</i>. Bungay geeft nu zijne <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> uit, als een tegenwicht tegen Bacon’s <i lang="en">Whitehall Review</i>. Wij zullen eens iets naders van de <i lang="en">Gazette</i> gaan hooren. Wellicht is daarbij een plaatsje voor u te krijgen. Pen, mijn beste +jongen. Wij moeten Shandon gaan opzoeken; hij is altijd thuis.” +<span class="pageNum" id="pb292">[<a href="#pb292">292</a>]</span></p> +<p>„Waar woont hij?” vroeg Pen. +</p> +<p>„In de Fleet-gevangenis,” antwoordde Warrington. „En hij is er ook zeer goed thuis; +hij is daar koning.” +</p> +<p>Pen had deze phase van het Londensche leven nog nooit gezien en trad met groote belangstelling +de grijnzende poort van het sombere gebouw binnen. Zij gingen de voorzaal door, waar +de beambten en bewaarders gezeten waren, en kwamen door een klein poortje in de gevangenis. +Pen werd getroffen en in spanning gehouden door het gedruis en de menschenmenigte, +het leven, het geschreeuw, de woeligheid en de armoede, die er heerschten. De menschen +liepen onophoudelijk en rusteloos heen en weer, gelijk de dieren in de hokken eener +menagerie. Mannen speelden op de plaats stuivertje-wisselen. Anderen wandelden en +stampten op en neer; de een was in gesprek met zijn advocaat in een kalen zwarten +rok; de ander wandelde droevig voort met zijne vrouw aan zijne zijde en een kind op +zijn arm. Sommigen waren in havelooze kamerjaponnen gehuld en hadden een voorkomen +van verloopen fatsoen. Iedereen scheen bezig te zijn en het druk te hebben en op het +punt te staan van te verhuizen. Het was Pen alsof hem de keel toegesnoerd werd, en +alsof men hem er nimmer weer uit zou laten, nu de deur achter hem gesloten was. +</p> +<p>Zij gingen een plein over en eene steenen trap op, en door gangen vol menschen, vol +gedruis, vol vallichten, waar allerwege zwarte deuren toegeslagen werden en galmden. +Pen had een gevoel, zooals men in een koortsigen droom in den vroegen morgen kan hebben. +Eindelijk zeide de kleine jongen, die Shandon’s brief had gebracht, en die hen onder +het eten van appelen door de Fleet Street was gevolgd en hun den weg door de gevangenis +had gewezen: „Dit is de deur van den kapitein,” waarop Shandon’s stem hen verzocht +binnen te komen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Ofschoon de kamer kaaltjes was, zag ze er niet onpleizierig uit. De zon scheen door +het venster, waarbij eene dame zat te werken, die eenmaal schoon en opgeruimd was +geweest, maar wier verwelkt gelaat nog altijd vriendelijk en vol uitdrukking was. +Dit trouwe schepseltje aanbad haar man, in weerwil van al zijne gebreken en door eigen +schuld veroorzaakte tegenspoeden en ongelukken, en hield hem voor den besten en knapsten +der mannen, gelijk hij ook inderdaad een der goedhartigste was. Niets scheen ooit +in staat, zijn opgeruimd humeur te verstoren: noch schulden, noch schuldeischers, +noch ellende, noch de flesch, evenmin als het rampspoedige lot zijner vrouw of de +vernietigde vooruitzichten zijner kinderen. Hij hield, op zijne manier, dol veel van +zijne vrouw en de kleintjes; hij had altijd de zoetste woordjes en glimlachjes voor +hen ten beste en bracht hen met de grootste liefde ten verderve. Hij kon zich zelven +noch iemand anders een genoegen ontzeggen, dat met geld te koopen was; hij zou zijne +laatste guinje met Piet en Klaas gedeeld hebben en men kon zeker zijn, dat hij een +zwerm van dergelijke aanhangers bezat. Hij endosseerde de wissels van iedereen en +betaalde nooit zijne eigene schulden. Hij was bereid voor elke partij te schrijven +en zich zelven of een ander met gelijke onverschilligheid aan te tasten. Hij was een +der geestigste, beminnelijkste en onverbeterlijkste der Ieren. Als men Charles Shandon +eenmaal gezien had, moest men van hem houden, en zelfs degenen, die hij in ellende +stortte, konden bezwaarlijk boos op hem zijn. +<span class="pageNum" id="pb293">[<a href="#pb293">293</a>]</span></p> +<p>Toen Pen en Warrington binnentraden, zat de kapitein (die eenmaal bij een Iersch militieregiment +gediend en daarvan nog den titel behouden had) in eene gescheurde kamerjapon op het +bed, met een lessenaartje op zijne knieën, waarop hij iets schreef, zoo snel als zijne +vlugge pen vliegen kon. De eene natbeschreven strook papier na de andere viel van +den lessenaar op den grond. Boven zijn bed hing eene schilderij, met de portretten +zijner kinderen, van welke het jongste, een meisje, door de kamer kroop. +</p> +<p>Tegenover den kapitein zat mijnheer Bungay, een gezet man met een dom uitzicht, met +wien het kleine meisje een gesprek trachtte aan te knoopen. +</p> +<p>„Pa is heel knap, zegt ma,” zoo sprak het kind. +</p> +<p>„Ja! heel knap,” zeide Bungay. +</p> +<p>„En u is heel rijk, meneer Bundy,” kreet het kind, dat nog ternauwernood duidelijk +kon spreken. +</p> +<p>„Marie!” riep mama van haar werk. +</p> +<p>„O, laat haar maar praten,” zeide Bungay met een zwaren lach; „laat haar zeggen dat +ik rijk ben – hi, hi! – ja, ik ben vrij goed af, mijn schatje.” +</p> +<p>„Als u rijk is, waarom haalt ge dan pa hier niet uit?” vroeg het kind. +</p> +<p>Op deze woorden begon mama hare oogen af te wisschen met het werk, waaraan zij bezig +was. (De arme dame had gordijnen voor de vensters gehangen, de schilderij der kinderen +hier gebracht en boven het bed geplaatst, en nog enkele pogingen gedaan om het vertrek +wat op te knappen). Mama begon dus te schreien; mijnheer Bungay werd rood en keek +knorrig uit zijne kleine, roode oogen; Shandon’s pen ijlde voort, en op dit oogenblik +klopten Pen en Warrington aan. +</p> +<p>Kapitein Shandon zag van zijn arbeid op en zeide: „Hoe vaart ge, mijnheer Warrington? +Binnen ééne minuut ben ik tot uw dienst. Gaat zitten, heeren, als gij ten minste plaats +kunt vinden,” en voort ging de pen weer. +</p> +<p>Warrington trok een ouden koffer vooruit – de eenige bruikbare zitplaats – en zette +zich, na eene buiging tegen mevrouw Shandon en een knikje tegen Bungay, daarop neer; +het kind kwam bij Pen staan en keek hem aandachtig aan; en na een paar minuten hield +het krassen op; Shandon wierp zijn lessenaartje op zijde en bukte om de papieren op +te rapen. +</p> +<p>„Ik geloof dat dit wel voldoen zal,” sprak hij. „Het is het prospectus voor de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>.” +</p> +<p>„En hier is het geld er voor,” zeide Bungay, terwijl hij een bankje van vijf pond +neerlegde. „Ik ben een man van mijn woord, al zeg ik het zelf. Als ik gezegd heb, +dat ik betalen zal, dan doe ik het ook.” +</p> +<p>„Nu, dat is meer dan sommigen zeggen kunnen,” zeide Shandon en stak het bankje gretig +op. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch33" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch33.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DRIE EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Dat in den omtrek van Ludgate Hill speelt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze gekerkerde kapitein verkondigde in zijn prospectus, in kernachtige <span class="pageNum" id="pb294">[<a href="#pb294">294</a>]</span>en bezielde taal, dat de gentlemen van Engeland eindelijk de noodzakelijkheid gevoeld +hadden, om zich te vereenigen tot verdediging van hunne gemeenschappelijke rechten +en van hun roemrijken maatschappelijken stand, thans van alle zijden bedreigd door +buitenlandsche omwentelingen, radicale woelingen binnenslands, sluwe lasteringen van +fabrikanten en katoenlords, en de domme vijandigheid der volksmassa’s, die zij misleidden +en aanvoerden. „De oude monarchie,” zeide de kapitein, „werd aangerand door een verwoed +republikeinsch gepeupel. De kerk werd verzwakt door den afval van wangunstigen en +tersluiks ondermijnd door het ongeloof. De gezegende instellingen, die ons land met +roem bekransd en den naam van „Engelsch gentleman” tot den aanzienlijksten in de wereld +gemaakt hadden, bleven zonder bescherming en werden overgelaten aan de aanvallen en +den smaad van menschen, die niets heiligs ontzagen, omdat zij in niets heiligs geloofden; +die geene geschiedenis eerbiedigden, omdat zij te onkundig waren om van het verledene +gehoord te hebben; en die zich door geene wet lieten binden, welke zij sterk genoeg +waren te verbreken, zoodra hunne aanvoerders het sein tot plundering geven. Omdat +de koningen van Frankrijk hunne gentlemen wantrouwden, ging de monarchie van den Heiligen +Lodewijk te gronde,” deed mijnheer Shandon opmerken; „omdat het volk van Engeland +nog in zijne gentlemen geloofde, bood dit land niet alleen het hoofd aan den geduchtsten +vijand, dien eene natie ooit had gehad, maar het overwon hem; omdat de Engelschen +door gentlemen werden aangevoerd, moesten de adelaars van de Douro tot de Garonne +voor hen terugwijken. Het was een gentleman, die door de vijandelijke slagorde te +Trafalgar brak, en een ander, die de vlakte van Waterloo schoonveegde.” +</p> +<p>Bungay knikte op veelbeteekenende wijze en knipoogde toen de kapitein aan die zinsnede +betrekkelijk Waterloo kwam, terwijl Warrington daarentegen in lachen uitbarstte. +</p> +<p>„Gij ziet hoe onze geachte vriend Bungay aangedaan is,” zeide Shandon, met een schelmschen +blik van zijne papieren opziende; „dat is de proef op de som. Ik heb den hertog van +Wellington en den slag van Waterloo wel honderdmaal te pas gebracht, en nog nooit +is het mij gebeurd, dat de hertog den gewenschten indruk niet maakte.” +</p> +<p>De kapitein bekende verder met de meeste openhartigheid, dat de gentlemen van Engeland, +in het volle vertrouwen op hun goed recht en zonder zich te bekommeren om degenen, +die er aan twijfelden, tot nog toe de staatkundige belangen van hun stand, evenals +het bestuur van hunne landgoederen of de regeling hunner rechtszaken, hadden overgelaten +aan personen, welke opzettelijk met dat werk belast waren, en dus hunne belangen in +de pers hadden laten voorstaan door de woordvoerders en verdedigers van beroep. Die +tijd verklaarde Shandon nu te beschouwen als voorbijgegaan: de gentlemen van Engeland +moesten hunne eigene kampvechters zijn. De verklaarde vijanden van hun stand waren +dapper, machtig, talrijk en zonder genade. De gentlemen moesten thans die vijanden +openlijk te keer gaan, zij moesten niet belachen en in een verkeerd daglicht geplaatst +worden door gehuurde pennen; voor hen behoefden geen broodschrijvers Gazetten van +Whitehall uit te geven; „dat is een steek op Bacon’s volk, mijnheer Bungay,” zeide +Shandon tegen zijn uitgever. +</p> +<p>Bungay stampte met zijn stok op den vloer, „Sla daarop los, raak <span class="pageNum" id="pb295">[<a href="#pb295">295</a>]</span>hem, kapitein!” riep hij in vervoering uit, en zijn dommen kop heviger dan ooit schuddende, +zeide hij tegen Warrington: „Als men een moorddadig artikel moet hebben, mijnheer, +kan geen mensch het den kapitein verbeteren – geen mensch!” +</p> +<p>De steller van het prospectus berichtte vervolgens, dat eenige gentlemen, wier namen, +om licht te bevroeden redenen, niet konden bekend gemaakt worden (waarop Warrington +weer begon te lachen), besloten hadden een dagblad op te richten, dat die en die beginselen +zou voorstaan. „Die mannen zijn fier op hun stand en zullen alles inspannen om hem +in eere te houden,” riep kapitein Shandon uit en zwaaide zijn papier met een grijns +heen en weer. „Uit innige overtuiging en op het voetspoor hunner voorouders, zijn +zij trouw aan hun vorst; zij hebben hunne kerk lief, waar zij hopen dat hunne kinderen +zullen knielen en voor welke hunne voorvaderen hun bloed vergoten hebben; zij beminnen +hun vaderland en wenschen het te doen blijven wat de gentlemen van Engeland, – ja, +<i>de gentlemen van Engeland</i> (wij zullen dat met vette letters laten zetten, Bungay mijn jongen)! – wat de gentlemen +van Engeland er van gemaakt hebben: het grootste en vrijste land ter wereld; en gelijk +de namen van sommigen hunner onder het charter staan, waarbij onze vrijheden bevestigd +werden te Runnymede –” +</p> +<p>„Wat is dat?” vroeg mijnheer Bungay. +</p> +<p>„Een mijner voorouders bezegelde het met den knop van zijn zwaard,” zeide Pen met +de grootste deftigheid. +</p> +<p>„Het is de Habeas Corpus acte, mijnheer Bungay,” zeide Warrington, waarop de uitgever +antwoordde: „O, dan zal het wel goed zijn,” en geeuwde, maar zeide nog: „Ga voort, +kapitein.” +</p> +<p>„– te Runnymede, zoo zijn zij ook nog heden bereid die vrijheid met zwaard en pen +te verdedigen, en nu nog, gelijk toenmaals, als één man pal te staan voor de oude +wetten en vrijheden van Engeland.” +</p> +<p>„Bravo!” riep Warrington uit. Het kleine kind stond nog vol verbazing te kijken; Shandon’s +vrouw werkte in stilte voort en zag haar man met bewondering aan. „Kom eens hier, +Marietje,” zeide Warrington en liet de fraaie lokken van het kind door zijne groote +hand glijden. Maar de kleine deinsde voor zijne ruwe liefkoozingen terug, en ging +liever haar heil zoeken aan Pen’s knieën, om met zijn mooien horlogeketting te spelen; +en het behaagde Pen wel, dat zij bij hem kwam, want hij was zeer weekhartig en eenvoudig, +ofschoon hij zijne zachtheid onder een schuw en deftig uiterlijk verborg. Het kind +klom dus op zijn schoot, terwijl haar vader voortging met de voorlezing van zijn programma. +</p> +<p>„Straks hebt gij gelachen, toen ik van die „licht te bevroeden redenen” sprak,” zeide +de kapitein tegen Warrington. „Nu zal ik u laten hooren wat die redenen zijn, ongeloovige +heiden!” – „Wij hebben gezegd,” ging hij voort, „dat wij de namen der bij deze zaak +betrokken personen niet kunnen noemen, en dat er gegronde redenen voor die geheimhouding +bestaan. Wij bezitten invloedrijke vrienden in de beide huizen van het Parlement en +hebben ons bondgenooten in alle diplomatische kringen van Europa weten te verschaffen. +De bronnen, waaruit wij onze berichten zullen putten, zijn van dien aard, dat zij +onmogelijk publiek kunnen gemaakt worden; geen ander blad te Londen, of in Europa, +zou ze, langs welken weg ook, tot de zijne kunnen maken. Wat wij echter zeggen mogen, +is dit: dat men de eerste berichten over <span class="pageNum" id="pb296">[<a href="#pb296">296</a>]</span>hetgeen er in Engeland of op het vasteland op staatkundig gebied voorvalt, <span class="sc">alleen</span> in de kolommen der <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> zal aantreffen. De staatsman en de kapitalist, de landedelman en de godgeleerde zullen +tot onze lezers behooren, omdat wij onze medewerkers onder hen tellen. Wij richten +ons tot de hoogere standen der maatschappij; wij willen het niet ontkennen: de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> wordt door gentlemen voor gentlemen geschreven; hare schrijvers spreken tot de klassen, +onder welke zij leven en geboren zijn. De veldpredikers hebben hun blad, de radicale +vrijdenkers hebben het hunne: waarom zouden de gentlemen van Engeland geen eigen orgaan +bezitten?” +</p> +<p>Zeer bescheiden weidde mijnheer Shandon vervolgens uit over de letterkundige en fashionabele +rubrieken van de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>, die door gentlemen van erkende verdiensten zouden bezorgd worden, – mannen, die +zich met roem hadden overladen aan de academie (bij die zinsnede kon Pendennis een +lach en een blos ternauwernood onderdrukken), die bekend waren in de clubs, en die +tot de kringen behoorden, van welke zij verslag zouden geven. Aan degenen, die advertentiën +te plaatsen hadden, gaf hij op eene fijne wijze te verstaan, dat geene andere courant +aan de artikelen, welke zij te koop aanboden, zulk eene uitgebreide bekendheid zou +kunnen verschaffen als de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>; en eindelijk deed hij een welsprekend beroep op de pairs van Engeland, de baronets +van Engeland, de geëerde geestelijkheid van Engeland, de rechtsgeleerden van Engeland, +de moeders, dochters, huizen en haardsteden van Engeland, om de goede oude zaak te +ondersteunen, en toen de voorlezing afgeloopen was, ontwaakte Bungay uit een tweede +dutje, dat hij zich veroorloofd had, en zeide andermaal dat het heel goed was. +</p> +<p>Na deze kennisneming van het prospectus handelden de heeren over eenige bijzonderheden +betreffende de staatkundige en letterkundige leiding van het blad, terwijl Bungay +daarbij zat te luisteren en te knikken, alsof hij iets van het gesprek begreep en +de geopperde inzichten goedkeurde. Bungay’s eigen inzichten waren inderdaad zeer eenvoudig. +Hij hield het er voor, dat de kapitein de knapste man in Engeland was, om een moorddadig +artikel te schrijven. Hij wenschte zijn concurrent Bacon te „vermoorden,” en <i>dat</i> kon, naar zijne meening, de kapitein doen. Indien de kapitein een brief van Junius +op een stuk papier overgeschreven, of den catechismus gekopieerd had, zou mijnheer +Bungay uitstekend voldaan zijn geweest en het stuk als een moorddadig artikel beschouwd +hebben. Hij stak dus de papieren met het grootste welgevallen in zijn zak, en betaalde +er niet alleen voor, gelijk wij gezien hebben, maar riep zelfs de kleine Marie en +gaf haar een stuiver toen hij heenging. +</p> +<p>Toen de voorlezing van het manuscript afgeloopen was, begon het gezelschap een algemeen +gesprek te voeren, waarbij Shandon eene luchtige voornaamheid aan den dag legde, als +een compliment aan de beide vreemden, die bij hem zaten en die hij naar hun voorkomen +en manieren als leden van den <i lang="fr">beau monde</i> beschouwde. Hij wist inderdaad zeer weinig van de groote wereld, maar hij had iets +daarvan gezien en trok van die kennis zooveel mogelijk partij. Hij sprak van de meest +bekende personen en van de aanzienlijkste onder de groote lui met gemak en gemeenzaamheid +en maakte schertsende toespelingen op hen, alsof hij dagelijks met hen omging. Hij +verhaalde anekdotes uit hun bijzonder leven en gesprekken, die hij gevoerd, en sprak +van partijen, <span class="pageNum" id="pb297">[<a href="#pb297">297</a>]</span>die hij bijgewoond had en waarop dit en dat gebeurd was. Het vermaakte Pen, den kalen +gevangene in de gescheurde kamerjapon met zulk eene radheid van tong over de grootsten +des lands te hooren spreken. Mevrouw Shandon was er altijd mee ingenomen als haar +man die verhalen deed en geloofde ze allen gaarne. Voor zich zelve had zij geen verlangen +om in de voorname wereld te verkeeren, want daar was zij niet knap genoeg voor; maar +die groote wereld was de ware plaats, waar haar Charles behoorde te zijn; hij schitterde +daar, hij was daar in aanzien. Werkelijk was Shandon eens bij den graaf van X. op +het diner genoodigd, en zijne vrouw had de invitatie-kaart altijd als een schat in +haar werkdoosje bewaard. +</p> +<p>Mijnheer Bungay had spoedig van dat gesprek genoeg en stond op om afscheid te nemen, +waarop Warrington en Pen ook opstonden om met den uitgever mee te gaan, ofschoon de +laatste nog wel wat langer had willen blijven, om met het gezin, dat hem belangstelling +inboezemde en zijne deelneming opwekte, nader kennis te maken. Hij mompelde iets van +de hoop, dat hij zijn bezoek nog eens zou mogen hervatten, waarop Shandon met een +pijnlijk glimlachje antwoordde, dat hij altijd thuis was en het hem veel eer zou zijn +mijnheer „Pennington” te ontvangen. +</p> +<p>„Ik zal u tot aan het hek mijner buitenplaats uitgeleide doen, heeren,” zeide de kapitein +terwijl hij zijn hoed opnam, in weerwil van een smeekenden blik en den flauwen uitroep: +„Charles!” van mevrouw Shandon. Op afgedragen pantoffels slofte de kapitein vóór zijne +gasten uit en voerde hen door de sombere gangen der gevangenis. Hij voelde reeds in +zijn vestzak waar Bungay’s bankbiljet geborgen was, toen hij aan het poortje van de +drie heeren afscheid nam, van welke één, en wel mijnheer Arthur Pendennis, zich aanmerkelijk +verlicht gevoelde, toen hij uit dat akelige gebouw was en wederom in vrijheid het +plaveisel van Farringdon Street betrad. +</p> +<p>Mevrouw Shandon ging droevig met haar werk voort aan het venster, dat uitzicht had +op het binnenplein. Zij zag Shandon met een paar mannen achter zich haastig naar de +cantine der gevangenis loopen. Zij had gehoopt, dat hij dien dag bij haar zou blijven +eten; er was een stuk vleesch voorhanden en op de richel aan de buitenzijde van het +venster stond eene kom met wat salade; ditmaal had zij verwacht, dat hij met haar +en de kleine Marie zou deelen. Maar daarop bestond thans geen kans meer. Hij zou in +de cantine blijven zitten tot het uur van sluiting kwam; vervolgens zou hij op de +kamer van een ander gaan kaartspelen of drinken, en eindelijk, in zich zelven gekeerd, +met verglaasde oogen en een weinig onvast in zijn gang terugkomen, om verder door +zijne vrouw verzorgd te worden. O, wat doen wij onze vrouwen toch verschillende soorten +van kwellingen aan! +</p> +<p>Mevrouw Shandon ging dus nu naar haar kastje en zette wat thee, in plaats van een +maal te gebruiken. Wat heeft die arme trekpot, sedert den tijd toen de opbeurende +theeplant bij ons werd ingevoerd, tallooze malen de rol van vertrouweling gespeeld +bij die verschillende soorten van pijn, waarvan wij zoo even spraken! Men kan zich +verzekerd houden, dat myriaden vrouwen er bij zitten weenen. Bij hoeveel ziekbedden +heeft hij staan dampen! Hoeveel koortsige lippen hebben er verfrissching uit ontvangen! +De natuur had medelijden met de vrouwen, toen zij de theeplant schiep; en hoeveel +tafereelen en groepen kan <span class="pageNum" id="pb298">[<a href="#pb298">298</a>]</span>de verbeelding zich niet met een weinig nadenken voorstellen en rondom den trekpot +en de kopjes rangschikken! Melissa en Sacharissa bespreken daarbij hare hartsgeheimen. +De arme Polly heeft den trekpot en de brieven van haar minnaar op de tafel, de brieven +van hem, die nog gisteren haar minnaar was, toen zij er uit blijdschap, niet uit wanhoop, +bij schreide. Marie treedt op hare teenen moeders slaapkamer binnen en brengt een +kop van den vertroostenden drank aan de weduwe, die niets anders gebruiken wil. Ruth +zet bezorgd de thee voor haar man, die van den veldarbeid thuis komt. Men zou eene +gansche bladzijde met dergelijke tooneelen kunnen vullen. Kortom, mevrouw Shandon +en de kleine Marie zetten zich neder en drinken thee met elkander, terwijl de kapitein +uitgaat en zijn vermaak zoekt. Zij verlangt niets anders, als haar man er niet bij +is. +</p> +<p>Een heer, met wien wij reeds oppervlakkig bekend zijn, mijnheer Jack Finucane, een +stadgenoot van kapitein Shandon, vond diens vrouw en de kleine Marie (voor wie hij +altijd iets lekkers meebracht) aan de thee. Jack beschouwde den kapitein als het grootste +genie op het wereldrond; Finucane was een paar malen uit den nood geholpen door den +goedhartigen verkwister, die altijd een vriendelijk woord en soms eene guinje, voor +een vriend, die in het nauw zat, overhad. Hij deed daarom gaarne Shandon’s boodschappen +en behandelde zijne geldelijke aangelegenheden met uitgevers en dagbladredacteurs, +schuldeischers, leveranciers, houders van acceptatiën van den kapitein, en heeren, +die in dat papier speculeerden; met een woord, hij nam de honderden kleine zaken waar +van een Iersch heer, die in nood zit. Ik heb nog nooit een verarmd Iersch heer gezien +zonder een adjudant van zijne eigen natie, die eveneens in geldelijke ongelegenheid +verkeerde. Die adjudant heeft zelf weer ondergeschikten, die op hunne beurt weer insolvente +volgelingen hebben. Zijn gansch leven hang marcheerde onze kapitein aan de spits van +een haveloozen troep, die het lief en leed van zijn aanvoerder deelde. +</p> +<p>„Ik wed een guinje, dat het bankbriefje van vijf pond niet lang in zijn bezit zal +wezen,” zeide Bungay met het oog op den kapitein, toen hij met zijne metgezellen de +gevangenis verliet. En de uitgever had zeer juist geoordeeld; want toen mevrouw Shandon +de zakken van haar man nazag, vond zij slechts een paar shillings en eenige stuivers, +als overschot van de ontvangst van dien morgen. Shandon had een pond sterling aan +een zijner schuimloopers gegeven, een schapebout met aardappelen en bier aan een kennis +in de armen-afdeeling der gevangenis gezonden, eene openstaande rekening betaald in +de cantine, waar hij zijn bankbiljet gewisseld had, en aldaar een diner gebruikt met +twee vrienden, aan wie hij later, bij het kaartspelen, ettelijke daalders verloren +had; zoodat de avond hem even arm liet als de morgen hem gevonden had. +</p> +<p>Na Shandon verlaten te hebben, had er tusschen den uitgever en de beide heeren nog +een kort onderhoud plaats en herhaalde Warrington tegen Bungay wat hij tegen diens +concurrent Bacon gezegd had, namelijk, dat Pen een knappe kerel was, een man van groot +genie en, wat nog meer beteekende, op zijne plaats in de groote wereld en vermaagschapt +aan „ik weet niet hoeveel” pairs. Bungay antwoordde, dat het hem aangenaam zou zijn +met mijnheer Pendennis in betrekking te komen, terwijl hij hoopte de heeren eerlang +eens bij zich aan tafel te zien, <span class="pageNum" id="pb299">[<a href="#pb299">299</a>]</span>waarop men met wederzijdsche plichtplegingen en betuigingen van genoegen afscheid +van elkander nam. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Het is toch pijnlijk een man van zulk een veelzijdig talent en zoo ontegensprekelijke +kunde en geest als Shandon, voor de helft van zijn leven de bewoner eener gevangenis +en, als hij daaruit is, de slaaf van een boekverkooper te zien,” zeide Pen nadenkend, +toen hij dien avond het tooneel, waarvan hij getuige was geweest, nog eens besprak. +</p> +<p>„Ik ben ook de slaaf van een boekverkooper en <i>gij</i> zult in dezelfde betrekking uwe krachten beproeven,” zeide Warrington lachende. „Wij +zijn allen in een of ander opzicht slaven. Ik ben liever wat ik ben, dan onze buurman +Paley te zijn, die zooveel genot van zijn leven heeft als een mol. Er wordt ongeveer +heel veel onverdiend medelijden verspild op hetgeen gij den slaaf van een boekverkooper +noemt.” +</p> +<p>„De vele pijpen en bier, in eenzaamheid gebruikt, hebben u tot een barbaar gemaakt,” +hernam Pen. „Gij zijt een Diogenes bij een biervat, Warrington. Niemand zal mij overtuigen, +dat een man van genie, gelijk die Shandon, voortgezweept behoorde te worden door zulk +een dommen blank-officier als die Bungay, dien wij straks verlaten hebben, en die +zich vetmest van de opbrengst van het brein van een ander, en zich verrijkt met den +arbeid van zijn huurling. Ik erger mij, dat ik een gentleman als slaaf zie van zulk +een kerel, een man niet eens in staat de taal te spreken van zijn vaderland en niet +waardig Shandon’s laarzen te poetsen.” +</p> +<p>„Zoo! dus zijt gij ook reeds begonnen tegen de uitgevers te velde te trekken en partij +te kiezen voor ons gilde? Bravo, Pen, mijn jongen!” zeide Warrington, altijd lachende. +„Wat hebt gij tegen Bungay’s betrekking tot Shandon? Zoudt gij denken, dat de uitgever +den schrijver in de gevangenis had geworpen? Is het Bungay, die het bankbiljet, dat +wij hebben zien uitbetalen, aan drank verkwist, of Shandon?” +</p> +<p>„Het ongeluk kan een mensch in slecht gezelschap brengen,” zeide Pen. „Het valt gemakkelijk +den steen op een armen kerel te werpen, die geen ander gezelschap heeft dan hetgeen +hij in de gevangenis vinden kan, en geen andere uitkomst dan de vergetelheid en de +flesch. Wij moeten toegeeflijk zijn voor de buitensporigheden van een genie, en bedenken, +dat juist het vuur en de geestdrift, die den auteur zoozeer te baat komen, den mensch +dikwijls van den rechten weg af brengen.” +</p> +<p>„Gekheid met je genieën!” riep Warrington, die op sommige punten een zeer streng zedemeester +was, ofschoon hij in de practijk misschien te kort schoot. „Ik spreek het tegen, dat +er zooveel genieën zijn als de menschen, die over het lot der letterkundigen huilebalken, +ons zouden willen wijs maken. Er zijn duizenden knappe kerels die, als zij wilden, +verzen zouden kunnen maken, artikelen schrijven, boeken nalezen en een oordeel er +over vellen; de gesprekken der recensenten en schrijvers van beroep zijn geen zier +geestiger of diepzinniger, of onderhoudender dan die van elke andere vergadering van +beschaafde lui. Indien een advocaat, een soldaat, een predikant zijne inkomsten te +buiten gaat en zijne rekeningen niet betaalt, moet hij in de gijzeling; en dat moet +een schrijver ook. Als een schrijver zich bedrinkt, weet ik niet, waarom hij den volgenden +morgen vrij zou moeten zijn van hoofdpijn, en, als hij een rok bij zijn kleermaker +bestelt, waarom hij dien niet betalen zou.” +</p> +<p>„Ik wilde hem slechts meer geld geven om kleeren te koopen,” zeide <span class="pageNum" id="pb300">[<a href="#pb300">300</a>]</span>Pen met een glimlach. „Ik zou natuurlijk liefst behooren tot een vak, welks beoefenaars +goed gekleed gaan. Ik protesteer tegen dien ellendigen tusschenpersoon, dien ik tusschen +het genie en zijn grooten klant, het Publiek, zie staan, en die meer dan de helft +van de inkomsten en den roem des arbeiders tot zich neemt.” +</p> +<p>„Ik ben een arbeider in het proza,” zeide Warrington; „gij, mijn jongen, zijt een +dichter in het klein en acht u dus waarschijnlijk gerechtigd tot eene hooge vlucht. +Wat wilt gij eigenlijk? Moet er eene vennootschap van kapitalisten opgericht worden, +verplicht om de werken van alle schrijvers te koopen, die zich met hun manuscript +in de hand aanmelden? Moet ieder, die een heldendicht schrijft, ieder knoeier, die +kan spellen, of het misschien <i>niet</i> kan, en een roman of een treurspel bij elkaar lapt, zich enkel behoeven te vertoonen, +om in ruil voor zijne prullige riemen papier een zak vol goudstukken te ontvangen? +Wie zal beslissen wat goed of slecht is, wat al of niet koopers zal vinden? Wilt gij, +kortom, den kooper de vrijheid laten, om al dan niet te koopen? Welnu, mijnheer, toen +Johnson achter het schut in St. John’s Gate zijn maaltijd in eenzaamheid gebruikte, +omdat hij te slecht in de kleeren zat en te arm was, om zich bij de letterkundige +grooten te voegen, die zich rondom mijnheer Cave’s fijnste tafellaken te goed deden, +toen deed de koopman hem geen onrecht. Men kon den uitgever toch niet dwingen den +man van genie te herkennen in den haveloozen, vervallen en uitgehongerden jonkman, +die zich aan zijn oog voordeed. Vodden zijn geen bewijs van genie; maar het kapitaal +daarentegen heeft in den tegenwoordigen stand van zaken de absolute macht in handen +en stelt dus onvermijdelijk zijne voorwaarden. Het bezit het recht om den letterkundigen +uitvinder evenals ieder anderen uitvinder te behandelen. Indien ik op het gebied van +den boekhandel iets nieuws voortbreng, moet ik er de meest mogelijke partij van trachten +te trekken; maar ik kan mijnheer Murray evenmin noodzaken om mijn boek met reisverhalen +of preeken te koopen, als mijnheer Tattersall om mij honderd guinjes voor mijn paard +te geven. Ik moge mijne eigen meening over de waarde van mijn Pegasus hebben en hem +voor het prachtigste dier houden; maar de kooper bezit ook het recht om eene meening +te hebben, en heeft misschien een damespaard, of een paard voor een zwaren en bangen +rijder, of een gewoon paard voor een wagen noodig, zoodat mijn beest hem niet dienen +kan.” +</p> +<p>„Gij verliest u in beeldspraak, Warrington,” zeide Pen, „maar gij zegt te recht, dat +gij zeer prozaïsch zijt. Die arme Shandon! Er is iets in de vriendelijkheid van dien +man en in de zachtaardigheid van dat lieve schepseltje van een vrouw, dat mij diep +treft. Ik vrees, dat ik meer van hem houd dan van menig man, die beter is dan hij.” +</p> +<p>„Ik ook,” zeide Warrington. „laten wij hem dus onze deelneming schenken en het medelijden +met hem koesteren, dat wij aan zijne zwakheid verschuldigd zijn; hoewel ik geloof, +dat die soort van welwillendheid door een hooghartiger man als eene beleediging zou +beschouwd worden. Gij ziet, dat hij zijne vertroosting te gelijk met zijn rampspoed +ontvangt, en de eene brengt de andere voort, of weegt er tegen op, zooals de loop +der wereld is. Hij zit gevangen, maar daarom is hij niet ongelukkig.” +</p> +<p>„Zijn genie zingt achter de traliën,” zeide Pen. +</p> +<p>„Ja,” hernam Warrington met bitterheid; „Shandon weet zich vrij wel <span class="pageNum" id="pb301">[<a href="#pb301">301</a>]</span>in eene kooi te schikken. Hij behoorde ter neer geslagen te zijn, maar hij heeft Piet +en Klaas om mee te drinken en dat troost hem; hij zou eene hooge positie kunnen innemen, +maar daar hij ze niet heeft, kan hij met Klaas en Piet drinken; hij zou kunnen werken +voor zijne vrouw en kinderen, maar Kees en Jan zijn eene flesch brandewijn machtig +geworden, welke zij hem uitnoodigen eens te komen proeven; hij zou den armen Snip, +den kleermaker, die twintig pond kunnen betalen, die de arme drommel voor zijn huisbaas +noodig heeft, maar Jan en Kees leggen beslag op zijne beurs; en dus drinkt hij, terwijl +zijn leverancier naar de gijzeling en zijn gezin ten gronde gaat. Laten wij nu maar +over de rampen van een genie weeklagen, en samenspannen tegen die dwingelanden van +uitgevers, die de letterkundigen verdrukken!” +</p> +<p>„Hoe! Neemt gij nog een glas grog?” vroeg Pen met een snaakschen blik. Het was in +de Achterkeuken, dat het bovenstaande wijsgeerige gesprek tusschen de beide jonge +mannen gevoerd werd. +</p> +<p>Warrington begon als naar gewoonte te lachen, „<i lang="la">Video meliora proboque</i> – hetgeen zeggen wil, laat het goed warm zijn, Jan, met veel suiker,” zeide hij tegen +den knecht. +</p> +<p>„Ik zal niets meer nemen, want ik zou te veel krijgen,” zeide Pen. „Het komt mij voor, +Warrington, dat wij niet veel beter zijn dan onze medemenschen.” En toen Warrington +zijn laatste glas geledigd had, keerden beiden, naar hunne kamers terug. +</p> +<p>Bij hunne thuiskomst vonden zij twee briefjes in de brievenbus, van hun nieuwen bekende +van dien morgen, mijnheer Bungay. Die gastvrije heer zond zijne complimenten aan elk +der heeren en verzocht op een bepaalden dag het genoegen van hun bijzijn aan zijn +disch, waar zij eenige letterkundige vrienden zouden ontmoeten. +</p> +<p>„Dat zal eene groote partij zijn,” zeide Warrington. „Wij zullen het geheele corps +van Bungay zien.” +</p> +<p>„Allen, met uitzondering van den armen Shandon,” antwoordde Pen, knikte zijn vriend +goedennacht toe en begaf zich naar zijn eigen kamertje. Wat er dien dag was voorgevallen +en de nieuwe bekenden, die hij gemaakt had, dit alles hield hem bezig, zoodat hij +er eenigen tijd over lag na te denken, terwijl ondertusschen Warrington’s sterk en +geregeld snorken, dat zich uit het belendende vertrek liet hooren, het bewijs leverde, +dat die heer in diepen slaap verzonken lag. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Zal ik dan inderdaad,” dacht Pendennis, terwijl hij van zijn bed naar de heldere +maan lag te staren, die een hoek van zijne kaptafel en de lijst van de kleine teekening +van Fairoaks, door Laura’s hand geschetst en boven zijne latafel opgehangen, met hare +stralen verlichtte, „zal ik dan inderdaad eindelijk mijn brood verdienen en wel met +de pen? zal ik mijne lieve moeder niet meer ten laste zijn, en misschien nog naam +en reputatie in de wereld verkrijgen? Het zal mij veel genoegen doen als ze komen +willen,” dacht de jonge plannenmaker, die, hoewel geheel alleen en in het midden van +den nacht, in zich zelven lachte en bloosde, toen hij gevoelde hoe vurig hij eer en +roem op prijs zou stellen, indien hij ze verwerven kon. „Als de Fortuin mij gunstig +wil zijn, zal ik haar loven; als zij mij den rug toekeert, laat ik haar varen! Ik +bid den hemel, dat ik in voor- of tegenspoed braaf moge blijven, dat ik de waarheid +moge spreken, voor zoover ik ze ken, en dat ik er, noch door vleierij, noch uit baatzucht, +noch uit persoonlijke veete, <span class="pageNum" id="pb302">[<a href="#pb302">302</a>]</span>noch uit partijzucht van moge afwijken. Lieve, beste moeder, wat zult gij trotsch +zijn, indien ik iets kan verrichten onzen naam waardig! en gij, Laura, zult mij niet +als een nutteloozen luiaard en verkwister verachten, als gij ziet dat ik – dat ik +getoond heb – och, wat een uil ben ik toch, omdat ik nu vijf pond voor mijne gedichten +gekregen heb en een half dozijn artikelen in een nieuwsblad zal mogen schrijven!” +Gelukkiger en hoopvoller en in eene onderworpener stemming dan hij in langen tijd +bij zich had waargenomen, zette hij dit gepeins voort. Hij dacht over de misstappen +en de vadsigheid, de driften, de buitensporigheid, de teleurstellingen zijner jeugd; +hij stond uit het bed op, wierp het venster open en keek in den nacht naar buiten; +en daarop trad hij, volgens de inspraak van zijn hart, die wij hopen dat uit eene +reine bron voortkwam, naar de afbeelding van Fairoaks, drukte er een kus op, wierp +zich bij zijn bed op de knieën en vertoefde eenigen tijd in die houding van hoop en +onderwerping. Toen hij oprees, stroomden de tranen uit zijne oogen. Hij bemerkte, +dat hij werktuiglijk eenige woordjes herhaalde, die hij als kind gewoon was geweest +aan den schoot zijner moeder op te zeggen, waarna zij hem dan zachtkens opnam en in +zijn bedje droeg, de gordijnen toehaalde en hem met een zegen in slaap suste. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Den volgenden dag bracht hun knechtje Pidgeon een groot pak in grijs papier binnen, +dat met de complimenten van mijnheer Trotter voor „den weledelgeboren heer G. Warrington” +gekomen was, vergezeld van een briefje, dat Warrington doorliep. +</p> +<p>„Pen, jou schelm!” galmde Warrington naar Pen, die op zijne eigen kamer zat. +</p> +<p>„Hola!” riep Pen terug. +</p> +<p>„Kom eens hier, wij hebben je noodig,” schreeuwde Warrington weer en Pen kwam te voorschijn. +</p> +<p>„Wat is er?” vroeg hij. +</p> +<p>„Pak aan!” riep Warrington en slingerde het pak naar het hoofd van Pen, die er door +neergeveld zou zijn, indien hij het niet opgevangen had. +</p> +<p>„Het zijn boeken ter recensie voor de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>,” zeide Warrington; „trek er op los.” Pen van zijn kant was in zijn leven nog niet +zoo verheugd geweest; zijne hand beefde toen hij het touwtje van het pak lossneed +en daarin eene sierlijke verzameling nieuwe, netjes in linnen gebonden boeken, reizen, +romans en gedichten aantrof. +</p> +<p>„Sluit de deur, Pidgeon,” zeide hij. „Ik ben vandaag voor niemand thuis.” Hij wierp +zich in een armstoel en gunde zich nauwelijks den tijd om zijne thee te drinken, zooveel +haast had hij om aan het lezen en aan het recenseeren te gaan. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch34" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch34.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIER EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de geschiedenis nog altijd in den omtrek van Fleet Street blijft spelen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op aansporing van mevrouw Shandon, die zich anders zelden met zaken bemoeide, had +kapitein Shandon bedongen, dat de weledele heer <span class="pageNum" id="pb303">[<a href="#pb303">303</a>]</span>John Finucane, van den Upper Temple, tot onderredacteur van de aanstaande <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> zou worden aangesteld, welke post dientengevolge door den schranderen eigenaar van +dat blad aan den heer Finucane werd opgedragen. En hij verdiende ook elk voordeel, +dat Shandon hem bezorgen kon, zoo innig was hij, gelijk wij reeds zeiden, aan den +kapitein en diens gezin gehecht, en zoo bereidvaardig om hun van dienst te zijn. Het +was op Finucane’s kamer, dat Shandon zich in vroeger dagen placht te verbergen, als +hij in gevaar verkeerde en de deurwaarders op hem loerden, totdat die schuilhoek eindelijk +bekend werd en de mannen van het gerecht den kapitein even geregeld in Finucane’s +woning als in zijn eigen huis kwamen zoeken. In Finucane’s vertrek was het, dat de +arme mevrouw Shandon onophoudelijk hare beproevingen en hare grieven kwam klagen en +middelen ter bevrijding voor haar aangebeden kapitein beramen. Menigen keer verschafte +Finucane haar en haar kind daar een maaltijd. Het was eene eer voor zijne kleine vertrekjes, +dat zij door zulk eene dame bezocht werden, en als zij met den sluier over haar gelaat +de trap afging, bleef Fin haar over de leuning nakijken, om te zorgen, dat geen Lovelace +uit den Temple haar onderweg aanrandde, terwijl hij misschien heimelijk hoopte, dat +het een schavuit in den zin mocht komen haar te belagen, opdat hij (Fin) dan het genoegen +mocht hebben haar te hulp te snellen en den schelm af te rossen. Het deed mevrouw +Shandon innig genoegen, toen de noodige schikkingen waren gemaakt, en haar vriendelijke +en brave beschermer de medehelper van haar man aan het blad zou zijn. +</p> +<p>Hij ware gewis bij mevrouw Shandon blijven zitten zoo lang als het reglement der gevangenis +veroorloofde, en menigmaal was hij dan ook getuige geweest, hoe de kleine Marie in +haar kribje, dat in de kamer stond, te slapen werd gelegd, op wier avondgebedje, dat +God haar papa mocht zegenen en beschermen, onze Finucane, hoewel zelf tot de Roomsche +Kerk behoorende, altijd uit den grond zijns harten Amen had gezegd. Maar hij had eene +afspraak met mijnheer Bungay, met wien hij onder een eenvoudig diner de aangelegenheden +van het blad moest bespreken. Hij verliet mevrouw Shandon dus ten zes ure, maar legde +den volgenden morgen weer zijn gewoon bezoek in de Fleet-gevangenis af, thans uitgedost +met zijne fraaiste kleederen en versierselen (die, hoewel weinig kostbaar, toch door +kleur en vorm eene schitterende vertooning maakten) en met vier pond twee shillings +op zak, het bedrag van zijn wekelijksch salaris aan het blad, min twee shillings, +die hij op weg naar de gevangenis tot den aankoop van een paar handschoenen besteed +had. +</p> +<p>Hij had den vorigen dag in het koffiehuis met mijnheer Bungay en diens corrector en +letterkundigen zaakwaarnemer mijnheer Trotter „zijn hapje gebruikt,” gelijk Bungay +gewoon was zich uit te drukken, en bij die gelegenheid zijne denkbeelden over de leiding +van de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> breedvoerig uiteengezet. Op meesterlijke wijze had hij in het licht gesteld, hoe +het gewone nieuws moest ingericht worden; welke lettersoort men voor de verschillende +artikelen moest gebruiken; wie de marktberichten moest leveren, wie de verslagen van +de wedrennen en de bokspartijen, wie het kerknieuws en wie het gekeuvel over de voorname +wereld. Hij was bekend met heeren, die deze verschillende vakken van wetenschap beoefenden +en daarna hunne bevindingen aan het publiek meedeelden. Kortom, Jack Finucane was, +gelijk Shandon van <span class="pageNum" id="pb304">[<a href="#pb304">304</a>]</span>hem verzekerd had en hij zelf met fierheid bevestigde, een der beste onderredacteurs +in geheel Londen. Hij kende het wekelijksch inkomen van iedereen, die met de drukpers +in betrekking stond, en was op de hoogte van honderden kunstgrepen of vindingrijke +bezuinigingen, waardoor men ondernemende kapitalisten, die een blad wilden oprichten, +geld kon doen uitwinnen. Hij wist Bungay, die traag van begrip was, te gelijk te verblinden +en te overbluffen door de vlugge berekeningen, die hij op het papier zette, terwijl +zij aan tafel in het koffiehuis zaten. Later verklaarde Bungay aan zijn handlanger +mijnheer Trotter, dat die Ier een knappe kop scheen te zijn. +</p> +<p>Nadat het hem gelukt was dien indruk op mijnheer Bungay te maken, bracht de trouwe +kerel het gesprek op de zaak, die hem het naast aan het hart lag, namelijk de bevrijding +van zijn geëerden vriend en meester, kapitein Shandon, uit de gevangenis. Hij kende +tot een stuiver toe, het bedrag der vorderingen tegen den kapitein, die in de kamer +van den portier der Fleet-gevangenis berustten. Ja, hij beweerde zelfs al de schulden +van den kapitein te kennen; maar dit was onmogelijk, want geen mensch in Engeland, +zelfs de kapitein niet, kende die ten volle. Hij gaf op wat de kapitein op dit oogenblik +te betalen had en zette uiteen hoeveel beter hij werken zou als hij uit de gijzeling +ontslagen was (ofschoon Bungay dit tegensprak, „want,” zeide deze, „als de kapitein +achter de traliën zit, weten wij, dat hij altijd thuis is, terwijl men hem, wanneer +hij op vrije voeten is, nooit bij den kraag kan krijgen”). Eindelijk echter werkte +hij zoo sterk op Bungay’s gevoel, door te beschrijven hoe mevrouw Shandon in de gevangenis +wegkwijnde en het kind daar ziekelijk werd, dat hij den uitgever de belofte afperste, +dat hij zien zou wat hij doen kon, indien mevrouw Shandon den volgenden morgen bij +hem komen wilde. Het gesprek eindigde ditmaal met een tweeden aanvoer van glazen grog. +Ofschoon Finucane, die vier guinjes op zak had, met groot genoegen de rekening zou +voldaan hebben, zeide Bungay: „Neen, mijnheer; dit is mijne zaak, met uw verlof. James, +betaal de rekening, en houd er achttien stuivers voor u zelven af,” waarbij hij het +vereischte geld aan den knecht overhandigde. Zoo kwam het, dat Finucane, die, na het +diner, in den Temple te bed ging, waarachtig des Zaterdagmorgens zijn wekelijksche +salaris nog onaangeroerd in zijn zak vond. +</p> +<p>Hij gaf mevrouw Shandon zulk een veelbeteekenenden en verheugden wenk, dat dit zachtzinnige +schepseltje begreep, dat hij eene goede tijding voor haar had, en zich haastte haar +hoed en doek te gaan halen toen Finucane vroeg, of hij de eer mocht hebben eene wandeling +met haar te doen en haar een luchtje te laten scheppen. De kleine Marie sprong van +blijdschap op bij de gedachte aan dit pretje, want Finucane verzuimde nooit haar een +stukje speelgoed te geven, of haar naar eene of andere vertooning mee te nemen, terwijl +hij vrijbiljetten voor allerlei soorten van Londensche uitspanningen voor het kind +op zak had. Hij had het gansche gezin van harte lief, en zou door het vuur geloopen +zijn, om hun of zijn aangebeden kapitein van dienst te wezen. +</p> +<p>„Kan ik gaan, Charles? of zal ik bij u blijven, want, mijn beste, gij zijt heden morgen +in het geheel niet fiksch? Hij heeft zoo’n hoofdpijn, mijnheer Finucane. Hij lijdt +altijd aan hoofdpijn, en ik heb hem gezegd, dat hij maar te bed moest blijven,” zeide +mevrouw Shandon. +</p> +<p>„Ga je gang maar met Polly. Pas goed op haar, Jack. Geef mij <span class="pageNum" id="pb305">[<a href="#pb305">305</a>]</span>Burton’s <i lang="en">Anatomy</i> eens, en laat mij dan aan mijn eigen lot over,” zeide Shandon met de meeste goedhartigheid. +Hij was bezig met schrijven en putte doorgaans zijne Grieksche en Latijnsche aanhalingen +(waarvan hij als schrijver partij wist te trekken) uit dat verwonderlijke magazijn +van geleerdheid. +</p> +<p>Derhalve gaf Fin den arm aan mevrouw Shandon, terwijl Marie door de gangen der gevangenis +huppelde, en zoo kwamen zij door de poort in de vrije lucht. Het is van Fleet Street +naar Paternoster Row niet ver. Toen het drietal den winkel van mijnheer Bungay bereikte, +ging mevrouw Bungay juist de deur van het woonhuis binnen met een papieren zakje in +hare hand, benevens een handschrift in een rooden band, dat niets meer of minder dan +de aanteekeningen van hare handelsbetrekkingen met den slachter op de naburige markt +bevatte. Mevrouw Bungay droeg een prachtig zijden kleed met weerschijn, waarop roode +en purperen vlammen schenen te spelen, en een gelen shawl, terwijl zij roode bloemen +in haar hoed en eene schitterende lichtblauwe parasol in de hand had. Mevrouw Shandon +had een oud kleedje van zwarte gewaterde zijde aan; haar hoed had even weinig zonnige +dagen van voorspoed gekend als zijne eigenares; en desniettemin zag zij er, in welke +kleeding dan ook, als eene echte dame uit. De beide vrouwen maakten, ieder op hare +eigene wijze, eene buiging voor elkander. +</p> +<p>„Hoe vaart u, mevrouw?” zeide mevrouw Bungay. +</p> +<p>„Mooi weertje vandaag,” zeide mevrouw Shandon. +</p> +<p>„Wilt ge niet binnenkomen, mevrouw?” vroeg mevrouw Bungay, zoo strak naar Marie kijkende, +dat het kind er bijna van schrikte. +</p> +<p>„Ik – ik kwam om mijnheer Bungay over zaken te spreken; – ik – ik hoop dat hij heel +wèl is?” zeide mevrouw Shandon bedeesd. +</p> +<p>„Als gij hem op het kantoor gaat spreken, zoudt gij dan dat – dat kleine meisje niet +zoolang bij mij kunnen laten?” vroeg mevrouw Bungay met eene stem als een dragonder +en een tragischen blik, terwijl zij met één vinger naar het kind wees. +</p> +<p>„Ik wil bij mama blijven,” kreet de kleine Marie en verborg haar gezichtje in het +kleed van hare moeder. +</p> +<p>„Kom, Marie, mijn lievertje, ga met mevrouw mee,” zeide de moeder. +</p> +<p>„Ik zal je mooie prentjes laten kijken,” zeide mevrouw Bungay, met de stem van een +boeman, „en nog heel veel ander moois. Kijk eens hier,” – en het papieren zakje opendoende, +liet zij eenige van die lekkere koekjes zien, die Bungay zoo gaarne bij zijn wijn +gebruikte. Dit haalde Marie over en nu gingen allen het huis binnen, uit hetwelk eene +zijdeur toegang tot Bungay’s kantoor gaf. Hier echter verloor het kleine meisje, toen +zij op het punt stond van hare moeder te scheiden, den moed weer, zoodat zij opnieuw +zich aan hare japon vastklemde. De zachte en vriendelijke mevrouw Shandon, den blik +van teleurstelling op mevrouw Bungay’s gelaat bespeurende, zeide op goedhartigen toon: +„Als ge het veroorlooft, zal ik een oogenblikje bij u vertoeven,” waarop allen de +trap opgingen. Een tweede koekje maakte de kleine Marie geheel vertrouwelijk, zoodat +zij na een paar minuten, zonder de minste eenkennigheid, weer aan het babbelen was. +</p> +<p>De trouwe Finucane had ondertusschen mijnheer Bungay in onhandelbaarder stemming gevonden +dan den vorigen avond, toen zijn gemoed door twee derden van eene flesch portwijn +en twee groote glazen brandewijngrog tot geestdrift was opgewonden, zoodat hij de +schoonste <span class="pageNum" id="pb306">[<a href="#pb306">306</a>]</span>beloften in het belang van kapitein Shandon gedaan had. Toen hij thuis was gekomen, +had zijne knorrige vrouw hem den mantel uitgeveegd. Zij had gelast, dat hij den kapitein +aan zijn lot zou overlaten, want het was een deugniet, die met geen geld te helpen +was; zij keurde de oprichting der <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> af en voorspelde, dat Bungay er geld mee verliezen zou, gelijk zij met het <i lang="en">Whitehall Journal</i> aan den overkant ook deden (haar broeders zaak bestempelde zij altijd met den naam +van „den overkant”). Shandon moest maar in de gevangenis blijven en daar zijn werk +doen; het was de beste plaats voor hem. Finucane’s pleiten en beloften en smeeken +bleef vruchteloos, want zijn vriend Bungay had dien morgen een bedsermoen van een +uur lang moeten aanhooren en was dus onverbiddelijk. +</p> +<p>Maar hetgeen de brave Jack gelijkvloers op het kantoor niet bewerken kon, dat brachten +de innemende gezichtjes en manieren van moeder en dochtertje in de gezelschapszaal +op de eerste verdieping teweeg, waar zij het hart van de driftige, doch inderdaad +goedhartige, mevrouw Bungay vermurwden. Er lag eene ongemaakte lieftalligheid in mevrouw +Shandon’s stem en eene innemende rondheid in hare manieren, om welke de meeste menschen +haar liefkregen en beklaagden; en moed scheppende uit de ruwe hartelijkheid, waarmee +mevrouw Bungay haar ontving, verhaalde de kapiteinsvrouw hare geschiedenis en beschreef +de goedheid en de deugden van haar man en de achteruitgaande gezondheid van haar kind +(van twee kinderen, zeide zij, had zij moeten scheiden; zij had hen naar school moeten +zenden, want zij wilde hen in die verschrikkelijke plaats niet bij zich houden), – +zoodat mevrouw Bungay, ofschoon zoo barsch als Lady Macbeth, door dit eenvoudige verhaal +geheel verteederd werd en zeide dat zij naar beneden zou gaan om eens met Bungay te +spreken. In dit huishouden nu stond spreken bij mevrouw Bungay met bevelen gelijk, +en hooren bij mijnheer Bungay met gehoorzamen. +</p> +<p>Het was juist op dit oogenblik toen Finucane aan het welslagen zijner bemoeiingen +wanhoopte, dat de majestueuse mevrouw Bungay bij haar echtgenoot verscheen en mijnheer +Finucane beleefdelijk verzocht zich eenige oogenblikken bij mevrouw Shandon in de +gezelschapskamer te vervoeren, daar zij mijnheer B. even spreken moest; en toen het +echtpaar alleen was gaf des uitgevers wederhelft hem te kennen, welke plannen zij +met de vrouw van den kapitein had. +</p> +<p>„Wat is er nu gaande?” vroeg de Maecenas, vol verwondering over de veranderde stemming +zijner vrouw. „Heden morgen wildet gij er niet van hooren, dat ik iets voor den kaptein +doen zou. Wat heeft u zoo van inzicht doen veranderen?” +</p> +<p>„De kaptein is een Ier,” gaf mevrouw Bungay ten antwoord, „en ik heb altijd gezegd, +dat ik die Ieren niet kan uitstaan. Maar zijne vrouw is eene echte dame, dat kan men +haar wel aanzien; en eene goede vrouw, de dochter van een dominé, eene vrouw uit het +westen van Engeland, B., waar ik van moederszijde ook vandaan ben – en o, Marmaduke, +hebt ge niet op dat kleine meisje gelet?” +</p> +<p>„Ja wel, ik heb dat kindje gezien.” +</p> +<p>„En hebt ge dan niet opgemerkt, B., hoe sprekend zij op ons engeltje van een Bessy +gelijkt?” en bij die woorden ging mevrouw Bungay in den geest achttien jaren terug, +toen Bacon en Bungay zich pas kortelings als kleine boekverkoopertjes in eene provinciestad +gevestigd <span class="pageNum" id="pb307">[<a href="#pb307">307</a>]</span>hadden, en toen zij een kind met name Bessy had gehad, dat eenigszins op de kleine +Marie geleek, die thans haar medelijden had gaande gemaakt. +</p> +<p>„Nu, nu, mijne beste,” zeide Bungay, toen hij zag dat de kleine oogjes zijner vrouw +begonnen te trekken en rood werden; „de kaptein zit voor geen groote som in de doos. +Hij is maar gegijzeld voor honderd dertig pond. Finucane zegt, dat wij hem voor de +helft van dat geld uit de gevangenis kunnen verlossen, en wij zullen hem dan maar +half loon uitbetalen tot hij het voorschot aangezuiverd heeft. Toen dat kleintje zeide: +„Waarom haalt ge pa hier niet uit?” toen gevoelde ik het ook, Elizabeth, op mijn woord!” +Het gevolg van dit gesprek was, dat mijnheer en mevrouw Bungay te zamen de trap opgingen +naar de gezelschapskamer, waar Bungay in eene taaie en hortende toespraak aan mevrouw +Shandon berichtte, dat hij bereid was de vijf en zestig pond, waarvoor hij gehoord +had, dat haar man vrij kon komen, voor te schieten, die hij dan van het salaris van +den kapitein zou inhouden, maar dat hij dit deed onder voorwaarde, dat zij zelve met +de schuldeischers de schikkingen zou maken om haar man in vrijheid te doen stellen. +</p> +<p>Ik geloof, dat dit de gelukkigste dag was, dien mevrouw Shandon en mijnheer Finucane +in langen tijd beleefd hadden. „Te drommel, Bungay, ge zijt een juweel!” galmde Fin +uit met zijn zwaarste Iersche accent en tot in zijne ziel aangedaan. „Geef mij de +hand, ouwe jongen! We zullen de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> tot tien duizend abonnenten opdrijven, of ik heet niet Finucane!” en onderwijl huppelde +hij de kamer rond en wierp hij de kleine Marie onder honderden bokkesprongen in de +hoogte. +</p> +<p>„Als ik u ergens met mijn rijtuig heen kan brengen, mevrouw Shandon, is het geheel +tot uw dienst,” zeide mevrouw Bungay met een blik op een rijtuigje met één paard, +dat juist was voorgekomen en waarin zij nog al dikwijls een luchtje schepte; en de +twee dames, met de kleine Marie tusschen haar beiden (wier tengere handje de vrouw +van Maecenas in hare groote vuist vasthield) en den verrukten Finucane op het achterbankje, +reden van Paternoster Row weg, terwijl de eigenares van het rijtuig zegevierende blikken +op de vensters van Bacon aan den overkant wierp. +</p> +<p>„Het zal den kapitein niet helpen,” dacht Bungay, toen hij naar zijn lessenaar en +zijne rekeningen terugkeerde. „maar mevrouw B. geraakt geheel van streek, als zij +aan haar verlies denkt. Ware het kind in het leven gebleven, dan zou het gisteren +meerderjarig geweest zijn, zooals Bessy mij gezegd heeft;” en hij verwonderde zich, +dat de vrouwen zulk een goed geheugen hebben. +</p> +<p>Het doet ons genoegen te kunnen mededeelen, dat mevrouw Shandon in den haar opgedragen +last zeer goed slaagde. Zij, die schuldeischers had moeten verteederen toen zij geen +stuiver en niets dan tranen en smeekingen bezat om hen tot inschikkelijkheid te bewegen, +had geen moeite om hen genadig te stemmen door de betaling van tien shillings van +elk pond sterling, en de volgende Zondag was de laatste, althans voor eenigen tijd, +welken de kapitein in de gevangenis doorbracht. +<span class="pageNum" id="pb308">[<a href="#pb308">308</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch35" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch35.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJF EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Een diner in Paternoster Row.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op den bepaalden dag vervoegden onze beide vrienden zich aan de deur van mijnheer +Bungay in Paternoster Row, niet de publieke toegang waar de boekverkoopersjongens +uitkwamen met zakken vol boeken, die Bungay uitgegeven had, en waar bedeesde, pas +beginnende letterkundigen met hunne maagdelijke handschriften rondzwierven, die zij +gaarne aan den sultan Bungay wilden verkoopen; maar de afzonderlijke deur van het +woonhuis, waaruit de prachtig gekleede mevrouw Bungay te voorschijn kwam om in haar +rijtuigje te stappen en een ritje te doen, waarbij zij zich op de kussens neervlijde +en uitdagende blikken naar de vensters van mevrouw Bacon aan den overkant wierp – +van mevrouw Bacon, die tot nog toe eene vrouw zonder rijtuig was. +</p> +<p>Bij zulke gelegenheden en wanneer mevrouw Bacon meer dan gewoonlijk verontwaardigd +was over het prachtvertoon van hare schoonzuster, schoof zij het raam harer huiskamer +op en keek met hare vier kinderen naar het rijtuig, alsof zij zeggen wilde: „Kijk +die vier engeltjes eens aan, Betsi Bungay! Dit is de reden waarom ik geen rijtuig +kan houden; maar gij zoudt eene koets met vier paarden willen missen, om hetzelfde +te kunnen zeggen.” En met deze pijlen uit haar koker schoot Emma Bacon Betsi Bungay +dood, als zij wangunstig en kinderloos in haar zegewagen zat. +</p> +<p>Toen Pen en Warrington aan Bungay’s deur kwamen, hielden eene koets en eene vigilante +bij Bacon stil. Uit de koets steeg Dr. Slocum heel langzaam; zijne equipage was even +zwaar als zijn omgang met hem saai was, doch beiden maakten een allerweldadigsten +indruk op de uitgevers in de Row. Uit de vigilante kwamen twee blinkende witte vesten +te voorschijn. +</p> +<p>Warrington moest lachen. „Ge ziet,” zeide hij, „dat Bacon ook een diner geeft. Dat +is Dr. Slocum, de schrijver der <i>Gedenkschriften van de vergifmengers</i>. Men zou onzen vriend Hoolan bijna niet herkennen met dat prachtige witte vest. Doolan +echter behoort tot de volgelingen van Bungay, en waarlijk, daar komt hij.” De heeren +Hoolan en Doolan waren in ééne vigilante uit het Strand gekomen en hadden onderweg +kruis of munt geraden wie den shilling betalen zou. Doolan stapte van de andere zijde +der straat over; hij was in het zwart uitgedost en had een paar groote witte handschoenen, +die hij onwillekeurig met genoegen bekeek, over zijne handen uitgebreid. +</p> +<p>De huisportier in avondcostuum en heeren met handschoenen, zoo groot als die van Doolan, +maar van het vermaarde Berlijnsche garenfabricaat, stonden in den gang bij Bungay, +om de hoeden en overjassen der gasten aan te nemen en hunne namen de trap op te schreeuwen. +Er waren reeds eenige gasten aanwezig toen de drie laatstgekomenen binnentraden; maar +het schoone geslacht was nog alleen vertegenwoordigd door mevrouw Bungay, in rood +satijn en met eene toque op het hoofd. Zij maakte eene neiging voor elken genoodigde, +die de gezelschapskamer binnenkwam, maar haar geest werd blijkbaar door andere gedachten +bezig gehouden. Het was mevrouw Bacon’s diner, dat hare kalmte verstoorde, en zoodra +zij iemand van hare eigen gasten ontvangen <span class="pageNum" id="pb309">[<a href="#pb309">309</a>]</span>had, vloog zij naar het venster terug, van waar zij de rijtuigen van Emma Bacon’s +vrienden kon opnemen, die door de Row kwamen aanrollen. Het gezicht van Dr. Slocum’s +groote koets, met de magere huurpaarden, sloeg Betsi Bungay geheel ter neer, want +er hadden dien dag nog niets anders dan huurrijtuigen voor hare eigene deur stilgehouden. +</p> +<p>Al de aanwezigen waren letterkundigen, ofschoon vooralsnog onbekend aan Pen. Daar +was mijnheer Bole, de eigenlijke redacteur van het magazijn, waarvan Wagg in naam +de bestuurder was: mijnheer Trotter, die aanvankelijk als een dichter van tragisch +allooi, niet vrij van overhelling tot zelfmoord, voor het oog der wereld was opgetreden, +maar nu in een van Bungay’s achterkamers ondergegaan was als corrector van dien heer; +en kapitein Sumph, een voormalig modepop, die nog altijd in de wereld verkeerde en +in eene eenigszins duistere betrekking tot de letterkunde en den adel stond. Men zeide, +dat hij eenmaal een boek had geschreven, dat hij een vriend van Lord Byron was geweest, +dat hij familie was van Lord Sumphington. Anekdotes betreffende Byron waren bij hem +dan ook schering en inslag, en zelden deed hij den mond open, of de naam van dien +dichter of van sommige zijner tijdgenooten kwam er uit, bijv.: „Ik herinner mij, dat +de arme Shelley op school eene goede aanteekening kreeg voor verzen, waarvan ik, voor +den drommel, elken regel geschreven had;” of: „Ik herinner mij dat ik, toen ik met +Byron te Missolonghi was, op <i>Gamba</i> wilde wedden,” en meer van dien aard. Pen merkte op, dat mevrouw Bungay met groote +oplettendheid naar dezen heer luisterde; zijne anekdotes van de aristocratie, waarvan +hij een lid was, bekoorden de uitgeversvrouw, en hij was in haar oog bijna een nog +grooter man dan de groote mijnheer Wagg zelf. Ware hij maar met eigen rijtuig gekomen, +mevrouw zou Bungay genoodzaakt hebben, elk werk van zijne pen, onverschillig over +welk onderwerp, te koopen. +</p> +<p>Mijnheer Bungay ging bij zijne gasten rond naarmate zij aankwamen en nam de <i lang="fr">honneurs</i> van zijn huis met de grootste hartelijkheid waar. „Hoe vaart ge, mijnheer? Mooie +dag, mijnheer? Verheugd u te zien, mijnheer! Betsi, mijne waardste, laat ik de eer +hebben mijnheer Warrington aan u voor te stellen. Mijnheer Warrington, mevrouw Bungay; +mijnheer Pendennis, mevrouw Bungay. Hoop dat ge goeden eetlust hebt, heeren. <i>Gij</i> hebt dat zéker, Doolan, want gij hebt altijd eene drommels goede maag gehad.” +</p> +<p>„Heere, Bungay!” riep mevrouw Bungay uit. +</p> +<p>„Nu, Bungay, die <i>hier</i> niet smakelijk eet, is moeielijk tevreden te stellen,” antwoordde Doolan met een +knipoogje, en sloeg met de groote handschoenen op zijn mager been; terwijl hij te +gelijker tijd eene vriendschappelijke toenadering tot mevrouw Bungay beproefde, welke +die brave dame met verachting afwees. „Zij kon dien Doolan niet uitstaan,” verklaarde +zij in vertrouwen aan hare bekenden, en al zijne vleiende pogingen om hare gunst te +winnen, waren dan ook vruchteloos. +</p> +<p>Onder die gesprekken kreeg mevrouw Bungay, die uit haar venster den blik over het +menschdom liet gaan, een heerlijk visioen van een reusachtigen schimmel in het oog, +dat met snelheid naderde. Achter het paard werden een paar witte leisels zichtbaar, +door kleine witte handschoenen vastgehouden. Een gelaat, dat bleek, doch met een haarbos +aan de kin rijk versierd was, het hoofd van een dwergachtig knechtje, dat boven de +<i>cab</i> uitkeek, – deze heerlijke dingen openbaarden <span class="pageNum" id="pb310">[<a href="#pb310">310</a>]</span>zich aan de verrukte mevrouw Bungay. „Nu, ik moet zeggen, dat mijnheer Percy Popjoy +stipt op zijn tijd is,” riep zij uit en zweefde naar de deur om den jongen edelman +af te wachten. +</p> +<p>„Het is Percy Popjoy, zeide Pen, toen hij uit het venster keek en een heer met blinkende +verlakte laarzen uit de heen en weer zwaaiende <i>cab</i> zag stijgen; en het was inderdaad die jeugdige spruit van den adel – Lord Falconet’s +oudste zoon, zooals wij allen best weten – die gekomen was, om met zijn uitgever, +zijn uitgever in de Row, te dineeren. +</p> +<p>„Op de school te Eton stond hij onder mij,” zeide Warrington; „ik had hem een beetje +meer moeten afrossen.” Percy en Pen hadden eenige discussiën gehad in de debatteerclub +te Oxbridge, waarvan de laatstgenoemde altijd verreweg het best was afgekomen. Percy +kwam nu binnen met zijn hoed onder den arm en met een onbeschrijfelijken blik van +zelfbehagen en onnoozelheid op zijn rond gelaat, met kuiltjes in de wangen, een gelaat, +waarop de natuur een baardje onder de kin had doen ontspruiten, met zooveel inspanning +echter, dat zij het overige van zijn gezicht geheel haarloos had gelaten. +</p> +<p>De fungeerende kamerheer galmde uit: „Jonkheer Percy Popjoy,” tot groote verlegenheid +van dien heer, dat hij zich zoo bij zijn titel hoorde aandienen. +</p> +<p>„Waarom wilde die knecht volstrekt mijn hoed wegnemen, Bungay?” vroeg hij den uitgever. +„Ik kan mijn hoed niet missen, – ik heb hem noodig om mijn compliment aan mevrouw +Bungay te maken. Wat ziet ge er vandaag goed uit, mevrouw. Ik heb uw rijtuig niet +in het park gezien; waarom zijt ge er niet geweest? Ik heb u daar gemist, – wezenlijk, +dat is zoo!” +</p> +<p>„Ik geloof, dat gij er eene aardigheid van maakt,” zeide mevrouw Bungay. +</p> +<p>„Aardigheid? Ik heb nog nooit eene aardigheid gezegd in mijn gansch – Hé, wien zie +ik hier? Hoe vaart ge, Pendennis? Hoe maakt ge het, Warrington? Oude vrienden van +mij, mevrouw Bungay. Wel, wel, hoe drommel komt <i>gij</i> hier?” vroeg hij nogmaals en draaide zijne verlakte hielen naar mevrouw Bungay toe, +die eerbied voor de beide jeugdige gasten van haar man begon te krijgen, nu zij zag, +dat zij op vertrouwelijken voet met den zoon van een lord stonden. +</p> +<p>„Hoe! kennen <i>zij</i> hem?” vroeg zij haastig aan mijnheer B. +</p> +<p>„Deftige jongelui, dat verzeker ik je; de jongste is familie van den geheelen adel,” +antwoordde de uitgever, en het echtpaar snelde glimlachende en buigende voorwaarts +om bijna even groote personages als den jongen lord te verwelkomen; want er werden +op dit oogenblik geen mindere lui dan de groote mijnheer Wenham en de groote mijnheer +Wagg aangediend. +</p> +<p>Mijnheer Wenham trad binnen met het stemmige gelaat en den half onderdrukten glimlach, +waarmee hij gewoonlijk naar de punten zijner nette en kleine, glimmende laarzen, maar +zelden naar den persoon, met wien hij in gesprek was, keek. Het witte vest van Wagg +daarentegen was, als het ware, bestemd om de aandacht te trekken; zijn dik en rood +gezicht, stralende bij de gedachte aan levendige grappen en een goed diner, schitterde +daarboven uit. Hij deed gaarne zijne intrede in een gezelschap met een lachje en liet +even gaarne, als hij des avonds heenging, eene grap achter, waarover men, na zijn +vertrek, kon lachen. <span class="pageNum" id="pb311">[<a href="#pb311">311</a>]</span>Geen rampen of tegenspoeden (waarvan deze humorist evenzeer zijn deel had als de menschen, +die geen grappen maken) konden zijne vroolijkheid geheel dempen. Welk verdriet hij +hebben mocht, het vooruitzicht op een goed diner versterkte zijne verheven ziel weer, +en zoodra hij een lord zag, begroette hij hem met eene woordspeling. +</p> +<p>Wenham naderde dus mevrouw Bungay met een veelbeteekenenden glimlach en fluisterde +haar iets toe, keek van onderen naar haar op en liet haar de punten zijner laarzen +zien. Wagg verklaarde, dat zij er bekoorlijk uitzag, en ging daarop recht op den jonkheer +los, dien hij kortaf Pop noemde, en dadelijk op eene grappige historie onthaalde, +die, met hetgeen de Franschen <i lang="fr">gros sel</i> noemen, gekruid was. Het deed hem evenzeer genoegen dat hij Pen zag, dien hij de +hand schudde en gemeenzaam op den schouder klopte, want hij was zeer levendig en opgeruimd. +Hij sprak op zeer luiden toon over hunne laatste ontmoeting, te Baymouth, en vroeg +hoe het met hunne vrienden op Clavering Park ging en of Sir Francis het seizoen niet +te Londen kwam doorbrengen, en of Pen een bezoek bij Lady Rockminster had afgelegd, +die in de stad gekomen was – knappe oude dame, die Lady Rockminster! Dit alles zeide +Wagg niet zoozeer om den wille van Pen, als wel tot stichting van het gezelschap, +dat hij gaarne op de hoogte wilde brengen dat hij bezoeken op de buiterplaatsen van +voorname lui aflegde en op een gemeenzamen voet met den adel stond. +</p> +<p>Ook Wenham drukte onzen jongen vriend de hand – al hetgeen mevrouw Bungay met eerbied +en genoegen opmerkte, zoodat zij later haar gevoelen over den invloed van mijnheer +Pendennis aan Bungay te kennen gaf – een gevoelen, waarvan Pen meer voordeel trok +dan hij vermoedde. +</p> +<p>Pen, die eenige der werken van jufvrouw Bunion gelezen en zelfs bewonderd had (en +iemand in haar dacht te vinden, eenigszins beantwoordende aan de beschrijving, die +zij van zich zelve gegeven had in de <i>Passiebloem</i>, volgens welke zij in hare jeugd was: +</p> +<div class="lgouter"> +<p class="line">Een bloempje, dat zijn blaeren </p> +<p class="line">Voor stormwind tracht te sparen, </p> +<p class="line">Een schuchtre hinde, in schaûw der linde, </p> +<p class="line">Die vrijwaart voor gevaren, </p> +</div> +<p class="first">en wier rijpere schoonheid zeker wel eenigszins verschillen zou van de ongekunstelde +lieftalligheid harer eerste jeugd, maar die toch nog in de hoogste mate bekoorlijk +en wegslepend zou wezen), zag, tot zijne verbazing en vermaak, eene groote en beenderige +vrouw in eene satijnen japon voor zich, die met een stap als een grenadier op krakende +schoenen de kamer binnenkwam. Wagg zag dadelijk, dat zij aan den gekreukten zoom van +haar kleed een stroohalmpje binnenbracht, en zou zich gebukt hebben om het op te rapen; +maar jufvrouw Bunion ontwapende de kritiek door dit sieraad zelve op te merken; zij +zette er een harer groote voeten op, waardoor zij het van hare japon losmaakte, en +bukte toen om het op te nemen, waarbij zij tegen mevrouw Bungay zeide, dat het haar +speet, dat zij wat laat kwam omdat de omnibus zeer langzaam ging, maar dat het toch +een groot geluk was, dat men dien ganschen langen weg van Brompton voor zes stuivers +kon rijden. Niemand lachte om deze ontboezeming der dichteres, daar zij er zoo eenvoudig +<span class="pageNum" id="pb312">[<a href="#pb312">312</a>]</span>mee voor den dag kwam. De achtenswaardige dame dacht aan geen schaamte over eene handeling, +die het gevolg was van hare bekrompen omstandigheden. +</p> +<p>„Is dat de <i>Passiebloem</i>?” vroeg Pen aan Wenham, naast wien hij stond. „Op haar portret in het boek is zij +eene jonge vrouw, die er zeer goed uitziet.” +</p> +<p>„Ge weet, dat passiebloemen, evenals alle andere, op den duur verwelken,” zeide Wenham; +„jufvrouw Bunion’s portret is waarschijnlijk een aantal jaren geleden geschilderd.” +</p> +<p>„Het neemt mij voor haar in, dat zij zich over hare armoede niet schaamt.” +</p> +<p>„Mij ook,” antwoordde Wenham, die liever broodsgebrek zou geleden hebben dan met een +omnibus naar een diner te rijden; „maar ik geloof niet, dat zij dat strootje zoo behoefde +heen en weer te zwaaien, – gij wel, mijnheer Pendennis? Waarde jufvrouw Bunion, hoe +vaart ge? Ik was van morgen bij eene voorname dame, waar iedereen met uw laatste werk +dweepte. Dat vers op den doop van Lady Fanny Fantail perste der hertogin tranen uit +de oogen. Ik zeide, dat ik het genoegen dacht te hebben u heden te zien, waarop zij +mij verzocht u haar dank te betuigen en u te zeggen, dat het haar een overgroot genoegen +had gedaan.” +</p> +<p>Deze op natuurlijken toon en met een glimlachend gelaat verhaalde geschiedenis van +eene hertogin, die Wenham pas dien zelfden morgen gesproken had, sloeg de douairière +en den baronet van den armen Wagg geheel uit het veld en plaatste Wenham, als man +van de groote wereld, boven Wagg. Wenham zorgde dit onschatbaar voordeel te behouden, +en daar hij nu het woord geheel alleen had, liep hij van stapel met een aantal anekdotes +betreffende de aristocratie. Hij trachtte Popjoy in het gesprek te trekken door het +woord op deze of dergelijke wijze tot hem te richten: „Ik zeide nog heden morgen tegen +uw vader,” of: „Ik geloof dat gij onlangs er bij waart, op die partij toen de hertog +dit en dat zeide;” doch mijnheer Popjoy wilde hem zijn zin niet geven door aan het +gesprek deel te nemen, maar voegde zich liever bij mevrouw Bungay aan het boogvenster, +om naar de rijtuigen te kijken, die voor de deur aan den overkant stilhielden. Zoo +hij niet wilde spreken, hoopte de gastvrouw ten minste, dat die akelige Bacon’s het +zien zouden, dat zij zoo’n groot heer als Percy Popjoy op hare partij had weten te +krijgen. +</p> +<p>De klok der St.-Paulskerk verkondigde, dat het een half uur later was dan het uur, +waarop mijnheer Bungay zijne gasten genoodigd had, en het gezelschap was nu voltallig, +op twee personen na, die eindelijk voor den dag kwamen en waarin Pen met genoegen +kapitein Shandon en diens vrouw herkende. +</p> +<p>Toen beiden aan den heer en de vrouw des huizes hun compliment gemaakt en meer of +minder hartelijke groeten met de meesten der aanwezigen gewisseld hadden, gingen Pen +en Warrington naar hen toe en drukten met warmte de hand van mevrouw Shandon, die +eenigszins ontroerd was bij de ontmoeting en de gedachte waar zij hem slechts weinige +dagen te voren gezien had. Shandon was zoo netjes mogelijk gekleed en zag er zeer +goed uit, met een rood fluweelen vest en een jabot, waarin zijne vrouw hare mooiste +speld gestoken had. In weerwil van mevrouw Bungay’s voorkomendheid, of misschien juist +ten gevolge <span class="pageNum" id="pb313">[<a href="#pb313">313</a>]</span>daarvan, was mevrouw Shandon zeer onthutst en bedeesd toen zij haar naderen moest. +Mevrouw Bungay was dan ook ontzagwekkender dan ooit met haar rood satijnen kleed en +den paradijsvogel op haar hoofd, en eerst toen zij met hare zware stem naar het lieve +meisje gevraagd had, kreeg mevrouw Shandon weer wat moed en waagde zij het te spreken. +</p> +<p>„Eene knappe vrouw,” fluisterde Popjoy tegen Warrington, „Stel mij aan kapitein Shandon +voor, Warrington. Ik heb gehoord, dat hij een verbazend knappe kerel is, en zoo waar +ik leef, ik aanbid al wat door verstand uitmunt!” En dit was de waarheid: de hemel +had den heer Popjoy zelven niet met veel verstand toegerust, maar hem de gelukkige +vatbaarheid geschonken om het verstand van anderen, zoo niet te begrijpen, althans +te bewonderen. „En stel mij insgelijks aan jufvrouw Bunion voor. Ik heb gehoord, dat +die ook heel knap is. Zij ziet er zeker wel wat wonderlijk uit, maar dat doet er niet +toe. Wat drommel; ik beschouw mij zelven als een letterkundige en wensch daarom alle +menschen van talent te kennen.” Aldus hadden de heeren Popjoy en Shandon het genoegen +kennis met elkaar te maken. En thans werden de deuren der belendende eetzaal opengeworpen, +waar de gasten binnentraden en hunne plaatsen aan tafel innamen. Pen had aan den éénen +kant jufvrouw Bunion, en Wagg aan den anderen kant, want Wagg was met schrik de ledige +plaats naast de dichteres ontvlucht, zoodat Pen zich genoodzaakt zag die te bezetten. +</p> +<p>Het hoogbegaafde wezen sprak gedurende het diner niet veel, maar Pen merkte op, dat +zij met den grootsten smaak at en nooit voor den wijn bedankte, dien de knecht haar +aanbood. Nadat jufvrouw Bunion onzen vriend Pen, die eene voorname houding aannam +en uiterst prachtig gekleed en versierd was met zijne mooiste kettingen, hemdknoopjes +en linnengoed, een oogenblik had bekeken, beschouwde zij hem – en niet zonder reden +– als een kwast, zoodat zij het beter achtte zich met haar eten te bemoeien, dan eenige +notitie van hem te nemen. In later tijd vertelde zij hem dit, met hare gewone openhartigheid, +zelve. „Ik hield u voor een dier fatjes uit de groote wereld,” bekende zij aan Pen. +„Gij keekt zoo deftig als een kleine lijkbidder; en daar ik aan dien akeligen vent +aan den anderen kant een vreeselijken hekel had, begreep ik, dat het beste was maar +door te eten en te zwijgen.” +</p> +<p>„En dat hebt gij allebei uitmuntend gedaan, beste jufvrouw Bunion,” gaf Pen lachend +ten antwoord. +</p> +<p>„Dat is ook zoo, maar eene volgende maal zal ik heel veel met u spreken; want gij +zijt niet zoo deftig of dom, of ingebeeld als gij er uitziet.” +</p> +<p>„Nu, jufvrouw Bunion, ik snak naar die „volgende maal,”” zeide Pen met lachende galanterie. +Maar wij moeten nu tot den dag van heden en het diner in Paternoster Row terugkeeren. +</p> +<p>De maaltijd was van den uitgezochtsten aard: „in den bloemrijken Gothischen stijl, +zou ik het noemen,” fluisterde Wagg met zachte stem tegen Pen, die naast den humorist +zat. De mannen met krakende laarzen en garen handschoenen waren talrijk en deftig, +en voerden afgebroken gesprekken achter den rug der gasten, terwijl zij met de gerechten +heen en weer liepen. Doolan, die er een iets wilde vragen, riep: „Jan!” en bloosde +bij de gedachte hoe erg hij zich vergist had. Het knechtje van mevrouw Bungay was +verloren onder al die statige en zwartgerokte knechts. +</p> +<p>„Let eens op dien vreeselijk dikken kerel,” zeide Wagg. „Dat is een <span class="pageNum" id="pb314">[<a href="#pb314">314</a>]</span>lijkbidder uit Amen Corner, die begrafenissen en diners waarneemt. Hij zorgt voor +warm en koud vleesch, begrijpt ge? Hij speelt hier voor keldermeester, en ik verzeker +u, waarde heer Pendennis, zooals gij in uw leven ook zult ondervinden, dat, wanneer +men bij een Londensch diner een nagemaakten keldermeester ziet, men ook nagemaakten +wijn te drinken krijgt. Wat een bocht van sherry! – Zeg eens, Bungay, vriend, waar +hebt gij deze heerlijke sherry vandaan gekregen? +</p> +<p>„Het doet mij pleizier, dat ze u bevalt, mijnheer Wagg. Mag ik een glas met u drinken?” +zeide de uitgever, „ik heb een partijtje uit den kelder van alderman Benning gekregen, +en ik kan u verzekeren, dat ik er een goeden prijs voor betaald heb. Mijnheer Pendennis, +doet gij mede? Op uwe gezondheid, heeren!” +</p> +<p>„Die ouwe guit! denkt hij ons beet te hebben? Zijne sherry komt rechtstreeks uit de +herberg,” zeide Wagg. „Zij is zoo buitengewoon koppig, dat men twee man noodig heeft +om een paar glazen daarvan weg te dragen! Ik wou, Pendennis, dat ik hier eene flesch +van den wijn van den ouden Steyne had; ik heb er met uw oom menige geledigd. Hij zendt +dien wijn naar de menschen, waar hij gaat dineeren. Ik herinner mij nog, dat bij den +armen Rawdon Crawley, den broeder van Sir Pitt Crawley – gouverneur van het Coventry-eiland +Steynes’ <i>chef</i> altijd ’s morgens kwam en de keldermeester hem volgde met de champagne van Gaunt +House, die reeds in het ijs stond.” +</p> +<p>„Wat is dat lekker!” zeide Popjoy goedaardig. „Gij moet een <i lang="fr">cordon bleu</i> in uwe keuken hebben.” +</p> +<p>„Ja zeker,” antwoordde mevrouw Bungay, die hoogst waarschijnlijk in het denkbeeld +verkeerde, dat hij van een braadspit sprak. +</p> +<p>„Ik meen een Franschen kok,” zeide de wellevende gast. +</p> +<p>„O ja, mylord,” hernam de gastvrouw van haar kant. +</p> +<p>„Zegt uw artiste, dat hij een Franschman is, mevrouw?” riep Wagg. +</p> +<p>„Dat weet ik niet!” antwoordde de vrouw van den uitgever. +</p> +<p>„Als hij het zegt, dan is hij een <i lang="fr">farceur</i>,” galmde mijnheer Wagg uit; maar niemand vatte de aardigheid, hetgeen den grappenmaker +eenigszins in verlegenheid bracht. „Het diner is van Griggs op het plein der St.-Paulskerk; +dat van Bacon ook,” fluisterde hij Pen toe. „Bungay schrijft, dat hij een daalder +per couvert méér geeft, – en dat doet Bacon ook. Zij zouden elkanders ijs vergiftigen, +als zij er bij konden komen. En wat de gemaakte schotels betreft, die zijn niets anders +dan vergif. Deze – hm – ha – deze <i lang="fr">brimborion à la Sévigné</i> is uitmuntend, mevrouw,” zeide hij, zich van een gerecht bedienende, dat de lijkbidder +hem aanbood. +</p> +<p>„Het doet mij genoegen dat het u smaakt,” antwoordde mevrouw Bungay rood wordende, +daar zij niet wist of het gerecht zoo heette als Wagg het noemde, maar een duister +vermoeden had, dat die heer den draak met haar stak. Bij gevolg begon zij mijnheer +Wagg met vrouwelijke hartstochtelijkheid te haten, en zij zou hem van het kommando +over Bungay’s tijdschrift ontzet hebben, indien zijn naam niet zoo beroemd ware geweest +onder de boekhandelaars en zijne reputatie niet zoo groot in den lande. +</p> +<p>Door de verschikking der gasten was Warrington aan de rechterhand van mevrouw Shandon +gekomen, die in een eenvoudig zwart zijden kleedje, met verkleurde sieraden naast +den welgedanen uitgever zat. De weemoedige glimlach der dame bewoog zijn niet licht +te verteederen <span class="pageNum" id="pb315">[<a href="#pb315">315</a>]</span>hart tot medelijden. Niemand trok zich harer aan en zij zat naar haar man heen te +zien, die zelfs eenige verlegenheid scheen te gevoelen tegenover sommige leden van +het gezelschap. Wenham en Wagg kenden hem en zijne omstandigheden. Hij had met dezen +laatste gewerkt en stond verre boven hem in geest, genie en kunde; maar Wagg schitterde +als eene ster in de wereld en de arme Shandon was daar onbekend. Hij kon, onder het +luidruchtig geschreeuw van dien minder beschaafden maar meer voorspoedigen man, niet +aan het woord komen en dronk dus in stilte zijn wijn – zooveel wijn als men hem geven +wilde; want hij stond onder toezicht. Bungay had den lijkbidder gelast, het glas van +den kapitein niet te dikwijls te vullen en niet te vol te schenken. Het was eene treurige +voorzorg, en des te treuriger omdat ze noodzakelijk was. Ook mevrouw Shandon wierp +over de tafel heen onrustige blikken op hem, om zich te vergewissen, dat hij de palen +niet te buiten ging. +</p> +<p>Daar Wagg door het mislukken zijner eerste aardigheid uit het veld geslagen was, want +hij was onbeschaamd en toch nog spoedig van zijn stuk gebracht, beperkte hij zijne +conversatie gedurende het overige van het diner meerendeels tot Pen en sprak natuurlijk +hoofdzakelijk over hunne buren. „Dit is een van Bungay’s groote revues,” zeide hij. +„Wij allen hier zijn Bungavianen. Hebt ge Popjoy’s roman gelezen? Het was een oud +verhaal, dat de arme Buzzard jaren geleden in een tijdschrift had geschreven, en dat +geheel vergeten was, totdat Trotter (die dáár met dat groote halsboord is Trotter) +het opvischte en op de gedachte kwam, dat het op de jongste schaking toepasselijk +kon gemaakt worden. Bob schreef dus eenige hoofdstukken, die daarop betrekking hadden, +Popjoy vergunde hem het gebruik van zijn naam en voegde er misschien hier en daar +eene bladzijde bij, – en zoo verscheen de <i>Verdwijning, of de Vlucht der hertogin</i>. Het aardigste is, Popjoy naar zijn werk te vragen, want hij weet er geen woord van, +– Zeg eens, Popjoy, wat is dat een heerlijk tooneel in het derde deel, waar de vermomde +kardinaal, nadat de bisschop van Londen hem bekeerd heeft, de dochter der hertogin +ten huwelijk vraagt.” +</p> +<p>„Ik ben blij, dat gij het mooi vindt,” antwoordde Popjoy; „ik beschouw het ook als +een mijner beste bladzijden.” +</p> +<p>„Er staat geen woord van in het heele boek,” fluisterde Wagg Pen toe. „Ik heb het +zelf uitgevonden. Nu, het zou geen slecht onderwerp voor een roman op kerkelijk gebied +zijn.” +</p> +<p>„Ik herinner mij, dat de arme Byron, Hobhouse, Trelawny en ik bij kardinaal Mezzocaldo +te Rome dineerden,” begon kapitein Sumph, „en wij kregen Orvieto wijn aan tafel, waarvan +Byron veel hield. Ik herinner mij nog hoe de kardinaal zich beklaagde, dat hij ongetrouwd +was. Twee dagen later vertrokken wij naar Civita Vecchia, waar het jacht van Byron +lag, – en, waarlijk, de kardinaal stierf binnen drie weken, en Byron was er zeer bedroefd +over, want hij hield veel van hem.” +</p> +<p>„Waarachtig! eene verduiveld boeiende geschiedenis,” zeide Wagg. +</p> +<p>„Gij moest eenige van die verhalen in het licht geven, kapitein Sumph,” zeide Shandon, +„wezenlijk, dat moest gij doen! Zulk een bundel zou onzen vriend Bungay rijk maken.” +</p> +<p>„Waarom verzoekt gij Sumph niet, ze in uw nieuw blad – de – Hoe heet het ook? – te +plaatsen, Shandon?” galmde Wagg uit. +<span class="pageNum" id="pb316">[<a href="#pb316">316</a>]</span></p> +<p>„Waarom vraagt gij hem niet, ze af te staan voor uw oud magazijn, het <i>Wissewasje?</i>” riep Shandon terug. +</p> +<p>„Komt er een nieuw blad uit?” vroeg Wenham, die het heel goed wist, maar zich over +de betrekking, waarin hij tot de drukpers stond, schaamde. +</p> +<p>„Gaat Bungay een blad uitgeven?” riep Popjoy uit, die integendeel trotsch was op zijn +letterkundigen naam en zijne bekendheid met letterkundigen. „Gij moet er mij ook bij +gebruiken. Mevrouw Bungay, doe een goed woordje voor mij, dat hij mij gebruike! Wat +moet het wezen: proza of verzen? Novellen, gedichten, reisbeschrijvingen, hoofdartikelen, +wat ge maar wilt. Als Bungay maar betaalt, dan ben ik tot zijne orders, – dat ben +ik, lieve mevrouw Bungay, wezenlijk.” +</p> +<p>„Het zal <i>Keukenpraatjes</i> heeten,” bromde Wagg, „en de kleine Popjoy wordt belast met de rubriek <i>Allerlei voor de jeugd</i>.” +</p> +<p>„Het zal de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> heeten, mijnheer, en het zal ons veel genoegen doen, als gij tot de medewerkers wilt +behooren,” zeide Shandon. +</p> +<p>„<i lang="en">Pall Mall Gazette!</i> Waarom <i lang="en">Pall Mall Gazette?</i>” vroeg Wagg. +</p> +<p>„Omdat de redacteur te Dublin is geboren en de onderredacteur te Cork, omdat de eigenaar +in Paternoster Row woont en het blad in Catherine Street, in het Strand, gedrukt zal +worden. Vindt ge die redenen niet voldoende, Wagg?” zeide Shandon, die boos begon +te worden. „Elke zaak moet een naam hebben. Mijn hond Ponto heeft ook een naam. <i>Gij</i> hebt ook een naam, en eene faam, die gij in meerdere of mindere mate verdient. Waarom +maakt gij aanmerking op den naam van ons blad?” +</p> +<p>„Elke andere naam zou evengoed zijn,” hernam Wagg. +</p> +<p>„In ieder geval verzoek ik u, in gedachte te houden, dat het blad niet <i>Hoe heet het ook</i> genaamd is, mijnheer Wagg,” zeide Shandon. „Gij kent zijn naam zeer goed en – den +mijnen ook.” +</p> +<p>„En uw adres evenzeer,” zeide Wagg, maar op gedempten toon, en de goedhartige Ier +was bijna oogenblikkelijk na de ontboezeming zijner drift weer kalm en noodigde Wagg +met vriendelijke stem uit, een glas wijn met hem te drinken. +</p> +<p>Toen de dames de tafel verlaten hadden, werd het gesprek nog luidruchtiger, en een +oogenblik later stelde Wenham in eene beleefde rede voor, dat men op het welslagen +van het nieuwe blad zou drinken, waarbij hij met hoogen lof over den geest en de geleerdheid +van den redacteur, kapitein Shandon, uitweidde. Hij had tot stelregel zich nooit een +dagbladschrijver tot vijand te maken, en in den loop van den avond deed hij de ronde +en vereerde hij elk letterkundige met een opzettelijk voor hem bestemd compliment; +den een verklaarde hij, dat zijn laatste artikel een diepen indruk op den minister +van buitenlandsche zaken had gemaakt, en den ander vertelde hij, hoe opgetogen zijn +boezemvriend, de hertog van Dit en Dat, was geweest over het talent, dat uit de laatste +nommers van het tijdschrift sprak. +</p> +<p>De partij liep af, en in weerwil van al de genomen voorzorgen stond de arme Shandon +onvast op zijne beenen, en keerde hij naar zijne nieuwe woning terug met zijne trouwe +gade aan zijne zijde, terwijl de koetsier om hem lachte. Wenham had een eigen rijtuig, +waarmee hij Popjoy thuis bracht; en toen de „schuchtere” jufvrouw Bunion zag, dat +mijnheer Wagg, die dicht in hare nabijheid woonde, zich gereedmaakte om te vertrekken, +vroeg zij hem eene plaats in zijn rijtuig, tot groote spijt van dien heer. +<span class="pageNum" id="pb317">[<a href="#pb317">317</a>]</span></p> +<p>Pen en Warrington wandelden in den maneschijn naar huis. „En zeg mij nu eens,” zeide +Warrington, „nu gij de letterkundigen van nabij gezien hebt, of ik ongelijk had toen +ik zeide, dat deze stad duizenden menschen bevat, die geen boeken schrijven en echter +even knap en geestig zijn als de personen, die het wèl doen?” +</p> +<p>Pen moest bekennen, dat de letterkundige personages, waarmee hij kennis had gemaakt, +in den loop van den avond niet veel hadden gezegd, dat het onthouden waard was. Eigenlijk +was er gedurende de geheele partij geen woord over letterkunde gesproken; en, onder +de roos, willen wij aan die oningewijden, die gaarne de levenswijze der letterkundigen +en die heeren zelven zouden willen kennen, wel toevertrouwen, dat er geen lieden bestaan, +die zoo weinig over boeken spreken, of ze misschien lezen, als juist de letterkundigen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch36" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch36.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZES EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">de Pall Mall Gazette.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het nieuwe blad maakte aanvankelijk veel opgang. Algemeen geloofde men, dat het door +eene invloedrijke staatkundige partij ondersteund werd, en onder de medewerkers noemde +men aanzienlijke namen. Bestond er grond voor die geruchten? Wij mogen ons niet uitlaten +of zij juist of onjuist waren, maar wel mededeelen, dat een artikel over de buitenlandsche +politiek, hetwelk men algemeen toeschreef aan een lord, wiens betrekkingen tot het +departement van buitenlandsche zaken zeer goed bekend waren, eigenlijk gesteld was +door kapitein Shandon in de gelagkamer der herberg <i lang="en">the Bear and Staff</i> in de nabijheid van Whitehall Stairs, waar de drukkersjongen hem op het spoor was +gekomen, en waar een zijner letterkundige handlangers, zekere mijnheer Bludyer, tijdelijk +zijn verblijf hield; en dat eene reeks artikelen over de financiën, die ieder afkomstig +achtte van een groot staatsman in het Lagerhuis, in waarheid uit de pen van den heer +George Warrington, van den Upper Temple, gevloeid waren. +</p> +<p>Het is echter zeer mogelijk, dat er eenige betrekkingen tusschen de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> en deze invloedrijke partij bestaan hebben. Men zag Percy Popjoy (wiens vader, Lord +Falconet, tot die partij behoorde) niet zelden de trap naar Warrington’s kamer opklimmen; +en er kwamen eenige berichten in het blad voor, die de aandacht trokken en alleen +uit zeer bijzondere bronnen afkomstig konden zijn. Er verschenen ook verscheidene +gedichten, schraal van gedachte, doch gezwollen en opgeblazen van toon en met de letters +P. P. onderteekend, in de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> voor, en het valt niet te ontkennen, dat Popjoy’s roman op het overdrevenste in het +nieuwe blad geprezen werd. +</p> +<p>Aan het staatkundige gedeelte van het blad nam mijnheer Pen geen deel, maar bij de +rubriek Letterkunde behoorde hij tot de ijverigste medewerkers. Het bureau der <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> was, gelijk wij vernomen hebben, in Catherine Street, in het Strand, en dikwijls +liep Pen met zijne manuscripten op zak en met groote drukte en genoegen daarheen – +een genoegen zooals men bij den aanvang zijner letterkundige loopbaan smaakt, als +het nog iets nieuws is, zich gedrukt te zien en <span class="pageNum" id="pb318">[<a href="#pb318">318</a>]</span>men zich nog vleit met de gedachte, dat men door zijn schrijven eenig opzien in de +wereld baart. +</p> +<p>Hier was het, dat de heer Jack Finucane, als onderredacteur, met behulp van schaar +en stijfsel, het blad „opmaakte”, eene zorg, die aan hem opgedragen was. Hij liet +een arendsoog over al de dagbladberichtjes gaan, die met de voorname wereld, welke +zijne rubriek was, in eenig verband stonden. Hij liet geen sterfgeval of geen diner +onder de aristocratie voorbijgaan, zonder ze in de kolommen van zijn blad te vermelden; +en uit de meest onbeteekenende provinciale blaadjes en de verst verschijnende Schotsche +en Iersche couranten vischte hij verbazende berichten en nieuwtjes betrekkelijk de +hoogere kringen der maatschappij op. Het was een verheven, ja een treffend gezicht +voor een wijsgeer, den weledelen heer Jack Finucane, met een bord eten uit de restauratie +en een glas porter uit de herberg, hetgeen zijn middagmaal uitmaakte, de feesten der +grooten te zien beschrijven alsof hij mede aangezeten had, en hem in eene gelapte +broek en morsige hemdsmouwen de schitterendste partijen der voorname wereld met opgeruimden +zin te zien schetsen en rangschikken. De tegenstrijdigheid tusschen Finucane’s werk +en zijne manieren en kleeding kwam zijn nieuwen vriend Pen zeer kluchtig voor. Sedert +Jack het dorp verlaten had, waar hij geboren was en vermoedelijk geene zeer hooge +positie had bekleed, had hij zelden ander gezelschap gezien dan dat der gelagkamers +waar hij verkeerde, terwijl men daarentegen uit hetgeen hij schreef zou afgeleid hebben, +dat hij met ambassadeurs dineerde en dat het groote venster der club van White de +plaats was, waar hij zich gewoonlijk ophield. Wel is waar vergiste hij zich wel eens +in zijne beschrijvingen; maar het was de <i lang="en">Ballinafad Sentinel</i>, waarvan hij de particuliere correspondent was, die daarvan te lijden had, en niet +de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>, want Jack mocht daarin niet veel schrijven, omdat zijne Londensche patroons van +oordeel waren, dat hij de schaar en den stijfselpot beter hanteerde dan de pen. +</p> +<p>Pen gaf zich veel moeite om zijne recensiën zoo goed mogelijk te maken, en daar hij +vrij veel algemeene lectuur in zijne jeugdige jaren verzameld had, en eene levendige +verbeelding en eene zekere soort van humor bezat, bevielen zijne artikelen aan de +bestuurders van het blad en aan het publiek, zoodat hij het fiere bewustzijn had, +dat hij het geld verdiende, dat hij ontving. Wij kunnen ons overtuigd houden, dat +de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> geregeld op Fairoaks ontvangen en daar door de beide dames met verrukking gelezen +werd. Ook op Clavering Park, waar wij weten dat eene jonge dame, die grooten smaak +had in de letterkunde, woonde, was men er op geabonneerd; en de oude doctor Portman +zelf, aan wien de weduwe de nommers zond, nadat zij haar zoons artikelen van buiten +had geleerd, gaf zijne goedkeuring over de voortbrengselen van Pen te kennen en zeide, +dat de jongen geest, smaak en verbeeldingskracht bezat en, zoo niet als een geleerde, +althans als een gentleman schreef. +</p> +<p>En wat stond onze vriend majoor Pendennis verbaasd en verrukt, toen hij in een zijner +clubs, de <i lang="en">Regent</i>, Wenham, Lord Falconet en eenige andere heeren van naam en rang, die daar bijeen +waren, hoorde spreken over de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> en over een artikel in dat blad, waarin bitter de draak werd gestoken met een boek, +dat de vrouw van een lid der oppositie onlangs uitgegeven had. Het was eene <i>Reis door Spanje <span class="pageNum" id="pb319">[<a href="#pb319">319</a>]</span>en Italië</i> door de gravin van Muffborough, waarin men niet wist wat het wonderbaarlijkste was, +het Fransch of het Engelsch, welke beide talen de lady even slecht schreef, zoodat +de recensent met blijkbaar leedvermaak hare „bokken” bij de horens had gegrepen. Die +recensent was niemand anders dan Pen; met de grootste dartelheid en uitgelatenheid +sprong en danste hij rondom zijn slachtoffer; en dit alles met verwonderlijk goed +voorgewenden ernst en wellevendheid. Er was geen woord in het gansche artikel, dat +onbeleefd was of een gentleman niet zou betaamd hebben, en echter werd het ongelukkige +voorwerp der kritiek ontleed en gedurende de operatie uitgelachen. Op Wenham’s galachtig +gelaat verscheen een trek van boosaardig genoegen, terwijl hij die kritiek las. Lady +Muffborough had hem het gansche afgeloopen jaar niet ééns op hare partijen genoodigd. +Lord Falconet grinnikte en lachte hardop, want hij en Lord Muffborough waren sedert +hunne intrede in het leven mededingers geweest. Deze heeren nu maakten hun compliment +aan majoor Pendennis, die tot dusverre ternauwernood acht had geslagen op sommige +wenken in de brieven van Fairoaks, betrekkelijk „het aanhoudende en zware letterkundige +werk van mijn lieven Arthur, die, naar ik vrees, de gezondheid van den armen jongen +ondermijnen zal,” en het geheel beneden zijne waardigheid als majoor en gentleman +had gerekend, eenige notitie van mijnheer Pen en zijne courantwerkzaamheden te nemen. +</p> +<p>Maar toen het orakel Wenham het stuk van den jonkman prees; toen Lord Falconet, die +door Percy Popjoy was ingelicht, aan den jongen Pen genie toekende; toen de groote +Lord Steyne zelf, wien de majoor het artikel toonde, er bij lachte en schaterde, en +zwoer dat het „best” was en dat die Muffborough er van zou krimpen als een walvisch +onder den harpoen, toen begon de majoor, door plichtgevoel gedreven, zijn neef zeer +te bewonderen, en riep hij uit: „Te drommel, er zit toch wat in den jongen schavuit +en hij zal het nog wel tot iets brengen; dat heb ik altijd gezegd!” en met eene hand, +die van genoegen beefde, schreef hij aan de weduwe te Fairoaks al wat die groote lui +tot lof van Pen gezegd hadden; en tevens richtte hij eene uitnoodiging aan den „jongen +schavuit” om eene côtelet bij zijn ouden oom te komen eten, en voegde er bij, dat +hij in last had hem op een diner op Gaunt House mede te brengen, daar Lord Steyne +met iedereen ingenomen was, die hem door dwaasheid, geestigheid, botheid, zonderlingheid, +gemaaktheid, opgeruimdheid of eenige andere eigenaardigheid vermaken kon. Pen wierp +dien brief over de tafel aan Warrington toe, en was wel wat te leur gesteld, dat de +ander er niet opgetogen van stond. +</p> +<p>Jonge recensenten bezitten een ongeloofelijken moed. Zij klimmen op den rechterstoel +en vellen, bijna zonder aarzelen, een oordeel over de ingewikkeldste of diepzinnigste +werken. Als men in die dagen Macaulay’s <i>Geschiedenis</i>, of Herschel’s <i>Sterrekunde</i> aan Pen had voorgelegd, zou hij de deelen doorbladerd, onder het genot eener sigaar +zijn oordeel gevestigd en daarop zijne hooge goedkeuring over die beide schrijvers +te kennen gegeven hebben, alsof hij van nature hun meerdere en hun toegevende meester +en patroon ware geweest. Met behulp van de <i lang="fr">Biographie universelle</i> of van het Britsch Museum maakte hij een beknopt overzicht van een of ander tijdperk +der geschiedenis, en haalde namen, datums en feiten op zulk eene meesterlijke en ongedwongen +wijze aan, dat hij zijne mama op Fairoaks, die zich verwonderde waar <span class="pageNum" id="pb320">[<a href="#pb320">320</a>]</span>haar zoon zoo verbazend veel kon gelezen hebben, verstomd deed staan; wat hem zelven +ook overkwam, als hij zijne artikelen na verloop van twee of drie maanden herlas en +het onderwerp, dat hij toen behandelde, en de boeken, die hij raadpleegde, vergeten +had. Mijnheer Pen erkent, dat hij in dat tijdperk zijns levens niet geaarzeld zou +hebben, binnen vier en twintig uren over de grootste geleerden een gevoelen te uiten, +of een oordeel over de <i>Encyclopaedie</i> te vellen. Gelukkig was Warrington dáár, om hem uit te lachen en door aanhoudende +en heilzame spotternijen zijne aanmatiging te temperen; anders zou hij wellicht onuitstaanbaar +verwaand zijn geworden, want Shandon was met de voortvarendheid en luchtigheid van +zijn jongen adjudant zeer ingenomen, en Pen’s vlugge en geestige stijl beviel hem +werkelijk beter dan dergelijke betoogen van den ouderen medewerker. +</p> +<p>Maar ofschoon men Pen wegens zijne onbescheidenheid en eene zekere voorbarigheid in +zijn oordeel te recht moest misprijzen, was hij een volkomen eerlijk recensent en +zelfs veel te onschuldig voor de bedoelingen van Bungay, die meer dan eens bitter +gromde over Pen’s onpartijdigheid. Zelfs geraakte Pen daarover op zekeren dag in woordenwisseling +met zijn patroon den kaptein. „Wat hebt gij daar in ’s hemels naam gedaan, mijnheer +Pendennis,” riep Shandon uit; „daar hebt gij een van Bacon’s boeken geprezen! Bungay +kwam heden morgen woedend bij mij, toen hij eene gunstige beoordeeling van een der +werken van die gehate firma aan den overkant in het blad vond.” +</p> +<p>Pen zette van verbazing groote oogen op. „Wilt gij daarmee zeggen, dat wij geen boek +moeten prijzen, dat bij Bacon uitgegeven is?” vroeg hij; „of dat wij, al zijn de boeken +goed, ze slecht moeten noemen?” +</p> +<p>„Beste jonge vriend – denkt gij, dat een welgezind uitgever een kritisch blad opricht +om zijn mededinger te bevoordeelen?” vroeg Shandon. +</p> +<p>„Natuurlijk om zich zelven te bevoordeelen, maar tevens om de waarheid te spreken,” +antwoordde Pen: „<i lang="la">ruat coelum</i>, om de waarheid te spreken!” +</p> +<p>„En mijn prospectus dan?” vervolgde Shandon met een spottenden lach; „zoudt gij, wat +daarin gezegd is, voor evangelie houden?” +</p> +<p>„Met uw verlof, dat is de vraag niet,” zeide Pen, „en ik geloof ook niet, dat gij +sterk op een antwoord aandringt. Ik had wel eenig gemoedsbezwaar over dat prospectus +en heb er met mijn vriend Warrington over gesproken. Wij kwamen echter daaromtrent +overeen,” vervolgde Pen lachend, „dat, ofschoon het prospectus vrij winderig en dichterlijk +gesteld was en de reus buiten op het uithangbord veel grooter was geschilderd dan +het origineel binnen in de tent, ons die kleine onnauwkeurigheid niet behoefden aan +te trekken, maar ons deel in de vertooning konden spelen zonder onze eer te verbeuren +of er gewetenswroeging bij op te doen. Wij zijn de vedelaars en spelen onze deuntjes; +maar gij zijt de spelleman.” +</p> +<p>„En de aanvoerder van de karavaan,” zeide Shandon. „Nu, het doet mij in ieder geval +pleizier, dat uw geweten u de vrijheid geeft, voor ons te spelen.” +</p> +<p>„Ja maar,” zeide Pen, vervuld met de waardigheid zijner positie, „wij zijn in Engeland +allemaal partijmannen, en ik zal, als Brit, aan mijne partij getrouw blijven. Ik zal +de onzen zoo zacht mogelijk behandelen, want men behoeft zijne eigen glazen niet in +te smijten, en den vijand zoo hard raken als gij verkiest, kapitein, maar met eerlijke +<span class="pageNum" id="pb321">[<a href="#pb321">321</a>]</span>wapenen. Ik geloof, dat men niet altijd de volle waarheid kan vertellen; maar men +kan zorgen niets te vertellen dan de waarheid; en ik zou liever honger lijden, bij +den hemel, en nooit een duit meer met mijne pen verdienen,” (Pen zwaaide dat geduchte +wapen nu sinds zes weken en sprak er met de grootste geestdrift en eerbied van) „dan +een tegenstander op verraderlijke wijze te treffen of hem, indien ik hem eene plaats +moest aanwijzen, lager te stellen dan hij verdiende.” +</p> +<p>„Nu, mijnheer Pendennis, als wij Bacon willen verbrijzelen, zullen wij een anderen +hamer moeten zoeken,” zeide Shandon met onverstoorbare goede luim, terwijl hij zeer +waarschijnlijk bij zich zelven dacht: „Over eenige jaren zal de jonge heer zoo moeielijk +niet meer zijn.” De oude aanvoerder zelf kende zulke gemoedsbezwaren niet meer. Hij +had sinds jaren aan zooveel verschillende zijden gevochten en gemoord, dat zijn geweten +niet meer sprak. „Wel, wel, wat hebt gij een fijngevoelig geweten, mijnheer Pendennis,” +riep hij uit. „Het is de schat van alle nieuwelingen, en ik geloof dat ik eens zelf +er ook een gehad heb; maar die soort van waan verdwijnt, als men in de wereld komt, +en ik zal de moeite niet doen om een kunstmatig vernis over mij heen te leggen, zooals +onze vrome vriend Wenham, of die Wagg, dat toonbeeld van deugd.” +</p> +<p>„Ik weet niet, kapitein, of de schijnheiligheid van sommigen niet nog beter is dan +de schaamteloosheid van anderen.” +</p> +<p>„Het is in ieder geval voordeeliger,” zeide de kapitein, op de nagels bijtende. „Die +Wenham is zoo’n domme kwakzalver als ooit zijne kunsten vertoond heeft, en echter +ziet ge in welk een fraai rijtuig hij naar zijne diners rijdt. Te drommel, het zal +lang duren eer mevrouw Shandon in haar eigen rijtuig rijdt. God sta het arme schepseltje +bij!” En na deze kleine woordenwisseling en samenspraak verliet Pen zijn chef en trok +zijne eigen moraal uit de beschouwingen van den kapitein. „Daar hebben wij nu een +man,” dacht hij, „toegerust met genie, geest, geleerdheid en andere gelukkige natuurlijke +begaafdheden; en zie nu hoe hij die verwoest heeft door zijne eer te verkoopen en +de achting voor zich zelven te verspelen. Pas op u zelven, Pen! gij zijt al verwaand +genoeg! Wilt gij uwe eer voor een appel en een ei verkoopen? Neen, met Gods hulp zullen +wij, wat er gebeure, eerlijk blijven en zal onze mond, als die zich opent, niets dan +de waarheid spreken.” +</p> +<p>Er was voor mijnheer Pen eene straf of ten minste eene beproeving in aantocht. Uit +het eerstvolgende nommer van de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> las Warrington, gierende van het lachen, een artikel voor, dat onzen vriend Arthur, +die juist zelf aan eene recensie voor het volgende weeknommer van dat blad zat te +werken, in het geheel geen pleizier deed, want <i>het Lente-jaarboek</i> werd daarin door een onbekend schrijver vreeselijk gehavend. En geen der medewerkers +van het jaarboek kwam er slechter af dan juist Pen. Zijne verzen waren niet met zijn +eigen naam, maar onder een verdichten naam in <i>het Lente-jaarboek</i> verschenen. Hij had het werk zelf niet willen recenseeren, waarop Shandon het aan +Bludyer gegeven had, met aanbeveling om het kort en klein te slaan. En dit had de +ander ook trouw gedaan. Bludyer, die geene geringe talenten bezat en tot een ras van +dagbladschrijvers behoorde, hetwelk, naar ik geloof, tegenwoordig geheel uitgestorven +is, bezat onder zijne beroepsgenooten een zekeren naam, wegens zijn toomeloozen humor. +Hij vernielde en vertrapte de arme lentebloemen met even weinig barmhartigheid <span class="pageNum" id="pb322">[<a href="#pb322">322</a>]</span>als een os in een bloembed dat doet; en toen hij dat deeltje naar hartelust had vermorzeld, +verkocht hij het aan een boekenstalletje en onthaalde zich voor de opbrengst op eene +flesch cognac. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch37" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch37.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin Pen in de stad en ten platten lande optreedt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Men zal ons wel vergunnen eenige maanden in het leven van mijnheer Arthur Pendennis +met stilzwijgen te laten voorbijgaan, in welke misschien vele gebeurtenissen hebben +plaats gehad, die belangrijker en treffender voor hem zelven waren dan zij waarschijnlijk +voor den lezer dezer gedenkschriften zouden zijn. Wij zagen hem in het vorige hoofdstuk +geregeld werkzaam als broodschrijver, zooals mijnheer Warrington zich zelven en zijn +vriend geliefde te betitelen; en wij weten, dat al wat men om den broode doet, hetzij +op rechtsgeleerd of letterkundig gebied, hetzij als hulpprediker, of als krijgsman, +of als kantoorklerk, een vervelend en langdradig routinewerk is. De arbeid van den +eenen dag gelijkt maar al te zeer op dien van den anderen. Een letterkundige moet +dikwijls, evenals ieder ander loonbediende, zijn werk verrichten als het hem walgt, +of tegen zijn zin en ondanks ziekelijkheid of luiheid, of al stuit de zaak, waaraan +hij juist zijne kunst moet toonen, hem tegen de borst. Wanneer gij uw brood met Pegasus +moet verdienen (gelijk licht het geval kan zijn met dengeen, die niets anders geldwaardigs +bezit), vaarwel dan poëzie en hemelvlucht; Pegasus gaat voortaan, evenals mijnheer +Green’s luchtbol, op vooraf bepaalde tijdstippen omhoog, als de toeschouwers hun geld +neergepast hebben. Pegasus loopt in het tuig met eene kar, of een rijtuig achter zich, +over den steenweg. Dikwijls hijgt Pegasus onder het werk en knikken hem de knieën, +en niet zelden krijgt hij van den koetsier nog een zweepslag op den koop toe. +</p> +<p>Laat ons medelijden met Pegasus echter niet al te groot zijn. Er bestaat niet ééne +reden waarom dit dier, meer dan eenig ander schepsel op Gods wereld, van arbeid, ziekte +of achteruitgang bevrijd zou zijn. Als Pegasus de zweep krijgt, heeft hij die dikwijls +verdiend, en ik, voor mij, protesteer gaarne met mijn vriend George Warrington tegen +de leer, welke sommige dichterlijk-gezinde bewonderaars ingang zouden willen doen +vinden, dat de letterkundigen, de zoogenaamde menschen van genie, bevrijd zouden moeten +zijn van de prozaïsche verplichtingen van het dagelijksche, broodbehoevende, belastingbetalende +leven, en niet zouden moeten werken en betalen gelijk hunne naasten. +</p> +<p>Daar de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> voorgoed gevestigd en Arthur’s verdienste als een levendig, geestig en onderhoudend +recensent erkend was, werkte hij iedere week zeer vlijtig aan beoordeelingen van werken, +die binnen den kring van zijn gebied lagen, en schreef hij zijne beschouwingen ontegenzeglijk +luchtig, maar eerlijk, en zoo goed hij kon. Misschien werd een geschiedschrijver van +vijf dozijn jaren, die het vierde eener eeuw besteed had aan het samenstellen van +een werk, waarover onze jonge heer, na een paar dagen zoekens in het Britsch Museum, +den staf brak, wel eens niet geheel naar verdienste behandeld door zulk een <span class="pageNum" id="pb323">[<a href="#pb323">323</a>]</span>vlug beoordeelaar; of werd een dichter, die verhevene sonnetten en oden zoolang gepolijst +had tot hij ze het publiek en zijn roem waardig achtte, geërgerd door twee of drie +dozijn scherpe regels van mijnheer Pen, waarin de verdiensten van den dichter werden +geschat door den criticus, alsof deze een rechter op zijn zetel was en de ander een +ellendig beschuldigde, die voor hem sidderde. De tooneelspelers beklaagden zich ook +bitter over hem, en zeer waarschijnlijk is het, dat hij te bar jegens hen was. Doch, +alles wel beschouwd, richtte hij niet veel schade aan. Tegenwoordig is het anders, +gelijk wij weten; maar er waren in Pen’s tijd zoo weinige groote geschiedschrijvers, +groote dichters of groote acteurs, dat er bijna geene optraden, om aan zijn lessenaar +hun vonniste komen vernemen. Degenen, die eene kleine afstraffing ondergingen, kregen +over het geheel niets anders dan hun verdiend loon, ofschoon de rechter niet veel +knapper of wijzer was dan de personen, die hij vonniste, en zich ook niet als zoodanig +beschouwde. Pen bezat veel gevoel voor humor en rechtvaardigheid en koesterde daarom +geen overdreven ingenomenheid met zijne eigen werken; bovendien had hij zijn vriend +Warrington aan zijne zijde – een geducht criticus zoodra de jonkman overhelling tot +verwaandheid aan den dag legde, en onbarmhartiger voor Pen dan deze ooit was voor +degenen, die bij zijne letterkundige rechtbank hun vonnis vernamen. +</p> +<p>Met dezen critischen arbeid en door nu en dan hoofdartikelen aan het blad te leveren, +als onze uitstekende publicist zijn gevoelen kon openbaren zonder nadeel voor het +blad, verdiende mijnheer Arthur Pendennis met vrij wat moeite de som van vier pond +vier shillings ’s weeks. Hij leverde ook opstellen aan magazijnen en tijdschriften +en wordt verdacht gehouden (ofschoon hij zich daarover nooit heeft willen uitlaten) +de Londensche correspondent van de <i lang="en">Chatteries Champion</i> te zijn geweest, die toenmaals verscheidene zeer levendige en keurig geschreven brieven +uit de hoofdstad bevatte. Op deze wijze gelukte het den voorspoedigen jonkman bijna +vierhonderd pond ’s jaars te verdienen, en de tweede Kerstmis na zijne aankomst te +Londen kon hij werkelijk honderd pond voor zijne moeder meebrengen, als korting op +hetgeen hij aan Laura verschuldigd was. Elk lezer, die de zoon-aanbidding van moeders +heeft bijgewoond, die de argelooze liefde kent, waarmee vrouwen ten platten lande +de loopbaan harer lievelingen te Londen volgen, zal zich kunnen voorstellen, dat mevrouw +Pendennis al de werken van haar zoon tot de laatste letter las en hem voor den diepzinnigsten +denker en den sierlijksten schrijver van zijn tijd hield; dat zij die betaling van +honderd pond als een bewijs van engelendeugd beschouwde; dat zij vreesde, dat hij +door dit werken zijne gezondheid knakken zou, en dat zij verrukt stond toen hij haar +vertelde van de kringen, waarin hij verkeerde, en van al de mannen, groot in de letteren +en in de wereld, waarmee hij in aanraking kwam. Welke zaligheid vervult het hart der +moeders en zusters thuis in Somersetshire, als aan Jan eene rechtszaak is opgedragen, +als Piet op een of ander bal is genoodigd, als Klaas dezen of genen grooten en vermaarden +man op een diner ontmoet heeft! Wat worden de brieven van den veelbelovenden lieveling +herlezen en in het geheugen bewaard! Wat leveren zij stof tot dorpsgesprekken en gelukwenschingen +van vrienden! In den tweeden winter kwam Pen voor zeer korten tijd over en bracht +vroolijkheid in de eenzame woning te Fairoaks. Helena had haar zoon nu geheel voor +zich zelve; Laura was <span class="pageNum" id="pb324">[<a href="#pb324">324</a>]</span>uit logeeren bij de oude Lady Rockminster; de bewoners van Clavering Park waren afwezig; +de enkele oude huisvrienden, met doctor Portman aan het hoofd, kwamen een bezoek bij +mijnheer Pen afleggen en behandelden hem met in het oog loopenden eerbied. Er heerschte +niets dan liefde, vertrouwen en genegenheid tusschen moeder en zoon. Het waren de +gelukkigste paar weken, die de weduwe, en misschien haar zoon ook, tot nog toe beleefd +had. Die vacantie ging maar al te spoedig voorbij: Pen keerde in het gewoel der wereld +terug en de teerhartige weduwe bleef weer eenzaam achter. Zij zond Arthur’s geld aan +Laura. Ik weet niet waarom deze jonge dame de gelegenheid aangreep om het huis te +verlaten toen Pen daarheen kwam, en evenmin of hare afwezigheid Pen speet dan hem +wel verlichting schonk. +</p> +<p>En ten gevolge van zijne eigen verdiensten èn door de aanbevelingen van zijn oom was +hij in dezen tijd te Londen goed geïntroduceerd en zoowel in de letterkundige als +in de voorname kringen bekend. In de eerstgenoemde was zijn roep van voornaamheid +hem van geen geringen dienst. Men hield hem voor een heer van ruime middelen, die +nog meer te wachten had, en die voor zijn genoegen schreef, en beter aanbeveling dan +dit laatste bestaat er niet voor een jongmensch, die de letterkundige loopbaan wil +betreden. Bacon, Bungay en Co. achtten zich vereerd, dat zij artikelen van hem ontvingen; +mijnheer Wenham vroeg hem te dineeren; mijnheer Wagg beschouwde hem met een gunstig +oog, en zij vertelden overal, hoe zij hem ten huize van voorname lui ontmoet hadden, +waar hij zeer welkom was, daar men er zich om zijne tegenwoordige of toekomstige middelen +niet bekommerde en hij zich goed wist voor te doen en den naam van knapheid had. Ten +slotte werd hij in het eene huis gevraagd, omdat men hem in het andere gezien had; +en op die wijze vertoonde zich het Londensche leven in al zijne verscheidenheid aan +zijn oog; hij werd met allerlei slag van menschen, van Paternoster Row tot Pimlico, +gemeenzaam bekend, en was evengoed thuis op de diners in Mayfair als aan de tafels +in de herbergen, waar verscheidene zijner pengenooten gewoonlijk bijeenkwamen. +</p> +<p>De jonkman, die vol levenslust en weetgierigheid was en zich gemakkelijk schikte naar +iedereen met wien hij in aanraking kwam, gevoelde zich op zijn gemak onder die zonderlinge +verscheidenheid en mengeling van menschen en maakte het zich overal, waar hij kwam, +aangenaam of althans gemakkelijk. Zoo ontbeet hij bijv. heden of morgen bij mijnheer +Plover met een pair, een bisschop, een redenaar uit het parlement, een paar voorname +dames, een populair predikant, den schrijver van den laatsten nieuwen roman, en den +allerlaatsten <i lang="en">lion</i>, die uit Egypte of Amerika was aangevoerd; en dit voorname gezelschap verwisselde +hij vervolgens met de achterkamer van het dagbladbureau, waar hem pen en inkt en de +vochtige proefbladen lagen te wachten. Daar zat dan Finucane met de laatste nieuwstijdingen +uit de Row; en een oogenblik later kwam Shandon binnen, groette Pen met een hoofdknik, +en begon aan het andere eind der tafel, met een fleschje sherry naast zich, dat de +loopjongen altijd stilzwijgend kwam brengen zoodra hij den kapitein in het oog kreeg, +zijn hoofdartikel te krabbelen; of men hoorde mijnheer Bludyer’s bulderende stem in +het voorvertrek, waar die bloeddorstige criticus de boeken op de toonbank in beslag +nam, in weerwil van het bedeesde verzet van mijnheer Midge, den uitgever van het blad, +en na de boeken dan doorgebladerd te hebben, verkocht hij ze aan zijn gewone <span class="pageNum" id="pb325">[<a href="#pb325">325</a>]</span>boekenstalletje, at en dronk in eene herberg van de opbrengst, vroeg vervolgens om +papier en inkt en begon den auteur van zijn diner en van den roman „uit te kleeden.” +Tegen den avond wandelde mijnheer Pen den weg naar zijne club op en haalde Warrington +daar af, om eene wandeling voor hunne gezondheid te gaan doen. Door deze lichaamsbeweging +zetten zich de longen uit en verschafte men zich eetlust, waarna Pen het geluk had +zijne opwachting te mogen gaan maken in verscheidene alleraangenaamste huizen, die +voor hem openstonden; of hij had de geheele stad voor zich tot zijne uitspanning. +Dan had men verder de opera; de herberg <i>de Adelaar</i>; of een bal in Mayfair; of een stil avondje met eene sigaar en een boek en een lang +gesprek met Warrington; of een heerlijk nieuw lied in de Achterkeuken. In dezen tijd +zijns levens zag mijnheer Pen alle soorten van plaatsen en menschen; en zeer waarschijnlijk +is het, dat hij niet wist hoe goed hij zich vermaakte dan eerst daarna, toen bals +hem geen genoegen meer opleverden, en kluchtspelen hem niet meer deden lachen, de +aardigheden in de koffiehuizen hem volstrekt niet meer troffen, en de lieftalligste +danseres, die ooit hare enkels liet zien, niet in staat was hem na het diner van zijn +stoel te lokken. Op zijn tegenwoordigen rijpen leeftijd, zijn al deze genoegens voorbij, +en de tijd daarvoor is ook voorbij. Het is nog slechts zeer weinige jaren geleden +– maar die jaren zijn verdwenen, gelijk de meeste dier menschen. Bludyer zal nooit +meer de schrijvers vertrappen of de kasteleins oplichten. De geleerde en verkwistende, +de geestige en onverstandige Shandon is in den laatsten slaap gewiegd. De eenvoudige +Doolan is onlangs begraven; hij zal nooit meer kruipen of pluimstrijken, nooit meer +zwetsen of whisky-grog drinken. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Het was thans in het drukste van het seizoen, en de bladen, die het nieuws uit de +voorname wereld behelsden, stonden vol berichten over de groote feestmaaltijden, partijen +en bals, die de aanzienlijke kringen verlevendigden. De koning hield levers en receptiën +in het St.-Jamespaleis; aan de vensters der clubs zag men niets dan hoofden en roode +gezichten van deftige heeren, die de couranten zaten te lezen; duizenden rijtuigen +rolden langs de Serpentine, en geheele eskadrons dandy’s te paard draafden door Rotten +Row. In één woord, iedereen was in de stad, en natuurlijk kon majoor Arthur Pendennis, +die ook wat te beteekenen had, niet afwezig zijn. +</p> +<p>Het hoofd met een sierlijken zijden zakdoek omwikkeld en de magere gestalte in eene +bonte, Turksche kamerjapon gehuld, zat deze waardige heer op zekeren morgen in het +hoekje van den haard met de voeten in een lauw warm bad, terwijl hij zijn eerste kopje +thee dronk en de <i lang="en">Morning Post</i> doorliep. Hij kon den dag niet ingaan, zonder twee uren aan zijn toilet te besteden, +zonder zijn kopje thee te drinken, zonder de <i lang="en">Morning Post</i> te lezen. Ik geloof, dat niemand ter wereld buiten Morgan, ja Morgan’s meester zelf +niet, wist hoezeer de majoor verzwakte en veranderde, en welk een aantal kleine gemakken +hij noodig had. +</p> +<p>Gelijk wij mannen, naar onze gewoonte, smalen op eene oude coquette, op haar blanketsel, +hare reukwateren, hare lokken, en op de ontelbare, ons onbekende kunstgrepen, die +men zegt dat zij aanwendt om de verwoestingen van den tijd te verhelpen en de bekoorlijkheden +weer terug te roepen, waarvan de jaren haar beroofd hebben, zoo mogen <span class="pageNum" id="pb326">[<a href="#pb326">326</a>]</span>wij ook vooronderstellen, dat de dames van haar kant zeer goed weten dat de mannen +even ijdel zijn als zij, en dat het toilet van een ouden fat even omslachtig is als +het hare. Hoe houdt de oude Blushington dat eeuwigdurende rozenblosje op zijne wangen? +en waar haalt de oude Blondel het middel vandaan, dat zijn zilverwit haar voor goudblond +moet doen doorgaan? Hebt gij ooit Lord Hotspur van paard zien stijgen, als hij denkt +dat niemand naar hem kijkt? Als hij uit de stijgbeugels gelicht is, kunnen zijne blinkende +laarzen ternauwernood de stoep van Hotspur House opstrompelen. Wanneer hij door Rotten +Row rijdt en men hem van achteren ziet, is hij nog altijd een eerste dandy; maar als +ge hem te voet ontmoet, wat is hij dan oud! Hebt gij u ooit kunnen voorstellen, hoe +Dick Lacy (hij wordt nu al zestig jaar lang Dick genoemd) er in zijn natuurlijken +toestand en zonder zijn korset uitziet? Al die mannen zijn voorwerpen, welke een nauwkeurig +waarnemer van het leven en de handelingen der menschen met evenveel nut kan bestudeeren +als de meest verouderde Venus in Belgravia, de meest onverbeterlijke Jezabel in Mayfair. +Een oude guit, die sinds vijftig jaar niet gebeden heeft, behalve misschien in het +publiek; een oude fat, die nog zooveel van de gebruiken der jeugd bijhoudt als zijne +verzwakte gezondheid toelaat, die van de flesch heeft moeten afzien, maar er onder +een glas water en een stuk brood met jonge snaken bij zit, en die geen bewonderaar +van de schoonen meer zijn kan, maar er even ondeugend over spreekt als de jongste +<i lang="fr">roué</i> van het gezelschap, – zulk een oude kerel zou, indien een of andere dominé in Pimlico +of St. James hem door de kerkeknechts in het midden der gemeente op een armstoel liet +zetten en hem tot onderwerp eener preek nam, voor een enkelen keer in zijn leven tot +een goed doel gebruikt kunnen worden en wellicht zelf verstomd staan bij de ervaring, +dat er eenige nuttige les uit hem te trekken was. Maar wij dwalen van ons onderwerp, +den eerzamen majoor af, wiens voeten onderwijl in het bad koud worden; Morgan neemt +ze dus uit die plaats der verkwikking, droogt ze voorzichtig af, zet vervolgens den +ouden heer op de beenen en voorziet hem eindelijk van zijn lendeband en pruik, zijne +gestijfde das en zijne smettelooze laarzen en handschoenen. +</p> +<p>Gedurende deze uren van het toilet hielden Morgan en zijn meester hunne vertrouwelijke +gesprekken, want zij kwamen op andere tijdstippen van den dag niet veel met elkander +in aanraking; de majoor toch verafschuwde het gezelschap zijner eigen tafels en stoelen +op zijne kamers en Morgan had dus, na ’s morgens zijn heer gekleed en hem de brieven, +overhandigd te hebben, den tijd grootendeels tot zijne eigene beschikking. +</p> +<p>Dezen vrijen tijd besteedde die levendige en beleefde heer onder de knechts en hofmeesters +van den adel, die den kring zijner bekenden uitmaakten; en Morgan Pendennis, gelijk +men hem noemde – want de knechts van gentlemen worden in hunne eigen kringen met aldus +samengestelde namen aangeduid – was een trouw en welkom bezoeker aan verscheidene +der aanzienlijkste tafels dezer stad. Hij was lid van twee groote clubs in Mayfair +en Pimlico, waardoor hij alle stadspraatjes vernam en zijn meester zeer aangenaam +gedurende de twee uren van het toilet kon bezig houden. Hij kende honderd verhalen +en legenden betrekkelijk personen van den hoogsten <i>ton</i>, wier bedienden hunne doorluchtige geheimen bespreken, eveneens, lieve mevrouw, als +onze eigene <span class="pageNum" id="pb327">[<a href="#pb327">327</a>]</span>meiden en bedienden in de keuken over ons karakter, onze schrielheid of mildheid, +ons geld of ons geldgebrek en onze kleine huiselijke of huwelijkstwisten en oneenigheden +handelen. Als ik dit handschrift open op tafel laat liggen, ben ik zeker dat Betje +het zal lezen en er heden avond met hare kameraden in de keuken over spreken; en morgen +zal zij mij met zulk een onschuldig, trouwhartig gezicht mijn ontbijt komen brengen, +dat niemand haar van spionneeren zou durven verdenken. Indien gij en de kapitein ergens +hooge woorden over hebt gehad, hetgeen altijd mogelijk is, dan zullen de bijzonderheden +van den twist en uw beider karakters onpartijdig en welsprekend aan de theetafel in +de keuken besproken worden; en als de kamenier van mevrouw Smith bij geval een kopje +thee komt drinken bij de uwe, zal hare tegenwoordigheid het aangeknoopte gesprek niet +doen afbreken; zij zal openhartig haar gevoelen zeggen, en den volgenden dag zal hare +meesteres waarschijnlijk weten, dat kapitein Jones en zijne vrouw, als naar gewoonte, +twist hebben gehad. Niets blijft geheim! Prent u maar in, dat Jan alles weet, en dat +het in onze nederige kringen gaat gelijk in de grootste: een hertog is evenmin een +held voor zijn kamerdienaar als gij of ik; en in zijne club bespreekt de bediende +van zijne genade, in gezelschap van andere heeren van gelijken maatschappelijken rang, +het karakter en de zaken van zijn meester, met die onbewimpelde waarheidsliefde, die +mannen past als zij vertrouwelijk met elkaar omgaan. Wie een gierigaard is en zijn +geld oppot; wie in de handen van geldschieters is gevallen en zijn edelen naam achter +op wisselbrieven schrijft; wie op vertrouwelijken voet staat met de vrouw van een +ander; wie hare dochter aan zeker iemand ten huwelijk wil opdringen (hetgeen hij zich +niet zal laten doen, neen, voor geen geld ter wereld!) – al dergelijke zaken worden +door de vertrouwde bedienden van gentlemen onderling besproken, en worden gehoord +en onderzocht door iedereen, die eenige aanspraak op eene plaats in de voorname kringen +heeft. Kortom, daar de oude Pendennis den naam had van alles te weten en eene wonderbaarlijke +kwaadsprekendheid aan de loffelijkste discretie wist te paren, is het niet anders +dan billijk dat wij verklaren, dat de majoor een groot gedeelte zijner nieuwtjes van +Morgan vernam, die er voor hem op uitging en ze opspoorde. En welken beteren weg kan +men inslaan, om de Londensche maatschappij te leeren kennen, dan door te beginnen +van den grond af, namelijk in de keukengewesten? +</p> +<p>Mijnheer Morgan en zijn meester onderhielden zich dus met elkander onder het toilet +van dezen laatste. Er was den vorigen dag receptie ten hove geweest, en de majoor +las in zijn blad, dat Lady Clavering door Lady Rockminster, en jufvrouw Amory door +hare moeder, Lady Clavering was voorgesteld, – en in eene andere kolom van het blad +werd de kleeding dier dames met eene nauwkeurigheid en in eene taal beschreven, die +den oudheidkenner in latere eeuwen verlegen zal doen staan, maar die hem te gelijk +vermaken zal. Het lezen van die namen deed den majoor met zijne gedachten naar het +platteland teruggaan. „Hoelang zijn de Clavering’s reeds te Londen, Morgan?” vroeg +hij. „Hebt gij iemand hunner bedienden gesproken?” +</p> +<p>„Sir Francis heeft zijn vreemden kamerdienaar weggezonden, mijnheer,” antwoordde Morgan, +„en een mijner vrienden in zijne plaats aangenomen, mijnheer. Hij is er op mijn aanraden +naar toe gegaan. Misschien herinnert gij u Towler nog wel, mijnheer, – een lang man +met rood <span class="pageNum" id="pb328">[<a href="#pb328">328</a>]</span>haar, maar dat geverfd is. Hij was kamerdienaar bij Lord Levant, tot de zaken van +mylord in de war raakten. Het is een achteruitgang voor Towler, mijnheer, maar als +men arm is, kan men niet kieskeurig zijn.” zeide de knecht met eene aangedane stem. +</p> +<p>„Wel, wel! dat is verduiveld hard voor Towler,” zeide de majoor, die er zich mee vermaakte, +„en voor Lord Levant ook niet pleizierig, hi hi!” +</p> +<p>„Ik wist wel dat het daartoe komen zou, mijnheer. Nu St. Michiel vier jaar geleden, +heb ik er reeds van gesproken, toen mylady de diamanten verpandde. Het was Towler, +mijnheer, die ze in twee <i>cabs</i> naar Dobree bracht, en een groot gedeelte van het zilver ging denzelfden weg. Herinnert +ge u niet, dat ge het te Blackwall gezien hebt, met het wapen en de kroon van Lord +Levant er op, terwijl mylord er zelf bij zat op het diner van Lord Steyne? Ik vraag +excuus, mijnheer; heb ik u gesneden?” +</p> +<p>Morgan was op dit oogenblik bezig aan de kin van den majoor, en vervolgde zijn onderwerp, +terwijl hij zijn kunstrijk scheermes op den riem aanzette. „Zij hebben een huis in +Grosvenor Place genomen, mijnheer, en leven op een buitengewoon grooten voet. Mylady +zal drie partijen geven, behalve nog een diner elke week. Haar fortuin zal en kan +er niet tegen bestand zijn.” +</p> +<p>„Te drommel, zij had zoo’n goeden kok toen ik op Fairoaks was,” zeide de majoor, zeer +weinig bekommerd om het geld der weduwe Amory. +</p> +<p>„Hij heette Marobblan, mijnheer; – Marobblan is weg, mijnheer,” zeide Morgan, waarop +de majoor deze maal met innige sympathie hernam, „dat het verduiveld spijtig was, +dat zij hem verloren hadden.” +</p> +<p>„Er is eene geweldige opschudding over dien mesjeu Marobblan geweest,” ging Morgan +voort. „Op een bal te Baymouth, mijnheer, – ik weet niet hoe hij zoo onbeschaamd heeft +durven zijn, – daagde hij mijnheer Arthur tot een duel uit, mijnheer, en mijnheer +Arthur stond op het punt om hem neer te slaan en uit het venster te smijten, hetgeen +hij ook verdiend zou hebben; doch de chevalier Strong, mijnheer, kwam er bij en maakte +een einde aan het standje – ik vraag excuus, mijnheer, aan den twist – want die Fransche +koks zijn zoo trotsch en brutaal alsof zij echte gentlemen waren.” +</p> +<p>„Ik heb iets van die onaangenaamheid gehoord,” zeide de majoor; „doch dáárvoor is +Mirobolant toch niet weggezonden?” +</p> +<p>„Neen, mijnheer, – dat geval (mijnheer Arthur vergaf het hem en heeft zich daarin +heel mooi gedragen) werd door de vingers gezien; maar het was om jufvrouw Amory, mijnheer, +dat hij zijn ontslag kreeg. Die Franschen denken, dat ieder meisje op hen verliefd +is, en hij klom dus langs dien grooten wijngaard tegen haar venster op, mijnheer, +en deed moeite om binnen te dringen. Maar hij werd betrapt; mijnheer Strong kwam naar +buiten; men voerde de tuinspuit aan en spoot hem nat, en dat gaf een allergeweldigst +leven, mijnheer.” +</p> +<p>„Wat een onbeschaamde kerel!” riep de majoor uit. „Maar gij wilt toch niet zeggen, +dat jufvrouw Amory hem voet had gegeven?” liet hij er op volgen, plotseling getroffen +door eene zeer bijzondere uitdrukking op Morgan’s gelaat. +</p> +<p>Morgan trok zijn gezicht weer in de stemmige plooi. „Ik weet er niets van, mijnheer,” +gaf hij ten antwoord. „Wij bedienden weten niets van zulke dingen. Hoogst waarschijnlijk +was er niets van aan; er worden <span class="pageNum" id="pb329">[<a href="#pb329">329</a>]</span>zooveel onwaarheden van de groote familiën verteld. Marobblan ging met pak en zak, +met potten en piano weg – want de kerel had eene piano en schreef Fransche verzen; +en hij nam eene kamer te Clavering en zwierf rondom het huis, en men vertelde zelfs, +dat madame Fribsby, die modemaakster, brieven aan jufvrouw Amory overbracht, ofschoon +ik geen woord daarvan geloof, evenmin als dat hij zich door kolendamp van het leven +heeft willen berooven, hetgeen alles afgesproken werk was tusschen hem en madame Fribsby; +en het scheelde weinig of hij was door den boschwachter van het park doodgeschoten.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>In den loop van denzelfden dag stond de majoor aan het groote venster van Bays’ Club +in St. James’ Street, op dat namiddaguur wanneer men een dozijn oude fatten zich op +dezelfde wijze ziet vermaken (Bays Club is thans eene ouderwetsche societeit en vele +van hare leden zijn den middelbaren leeftijd reeds te boven; maar in den tijd van +den prins-regent stonden die oude snaken, die toen tot de grootste dandy’s van het +gansche rijk behoorden, reeds aan hetzelfde venster). Toen majoor Pendennis zoo door +dat groote venster naar buiten keek, zag hij juist zijn neef Arthur met diens vriend, +jonkheer Popjoy, voorbijwandelen. +</p> +<p>„Kijk eens!” zeide Popjoy onder het voorbijgaan tegen Pen, „zijt ge ooit de club van +Bays ten vier ure voorbijgegaan, zonder die verzameling van oude pruiken daar te zien? +Het is bepaald een museum. Zij moesten in was afgebeeld en in het wassenbeeldenkabinet +van madame Tussaud ten toon gesteld worden.” +</p> +<p>„In eene afzonderlijke „kamer der gruwelen””, zeide Pen lachende. +</p> +<p>„In eene kamer der gruwelen! Heel aardig, drommels aardig!” riep Pop uit. „De meesten +zijn oude schelmen, dat is buiten tegenspraak. Daar hebt ge den ouden Blondel; daar +hebt ge mijn oom Colchicum, den verfoeilijksten ouden zondaar in Europa; daar hebt +ge – hola! daar tikt iemand aan het venster en knikt tegen ons.” +</p> +<p>„Dat is mijn oom de majoor,” zeide Pen. „Is dat ook een oude zondaar?” +</p> +<p>„Een erkende ouwe zondaar,” zeide Pop, het hoofd schuddende. „Hij wenkt u; hij wil +u spreken.” +</p> +<p>„Ga mee binnen,” zeide Pen. +</p> +<p>„Neen, dat kan ik niet,” gaf de ander ten antwoord. „Ik heb twee jaar geleden onaangenaamheden +met oom Col gehad over mademoiselle Frangipane,” en met die woorden nam de jonge zondaar +afscheid van Pen en van de club der bejaarde misdadigers en drentelde die van Blacquière +binnen, eene societeit in de nabijheid, die de verzamelplaats van snoodaards van zijn +eigen leeftijd was. +</p> +<p>Colchicum, Blondel en de oudste fatten hadden juist staan spreken over de familie +Clavering, wier komst te Londen het onderwerp van het morgengesprek van majoor Pendennis +met zijn knecht had uitgemaakt. Mijnheer Blondel’s huis stond naast dat van Sir Francis +Clavering op Grosvenor Place. Daar hij zelf zeer goede diners gaf, had eenige beweging +in de keukens van zijn buurman zijne aandacht getrokken. Sir Francis bezat werkelijk +een nieuwen kok, die meer dan eens bij mijnheer Blondel was overgekomen om diens diners +te regelen; want daar die heer slechts ééne vaste vrouwelijke artiste bezat, die echter +buitengewoon knap was, gebruikte hij, wanneer hij groote feestmalen gaf, <span class="pageNum" id="pb330">[<a href="#pb330">330</a>]</span>die koks van naam uit de buurt, die dan juist vrij waren. „Zij maken, naar ik hoor, +verduiveld groote uitgaven en ontvangen verduiveld slecht gezelschap,” zeide mijnheer +Blondel „zij loopen waarachtig de straten af, om menschen te zoeken, die bij hen willen +dineeren. Champignon zegt dat zijn hart er van breekt, dat hij voor <i>hun</i> gezelschap diners moet klaarmaken. Het is schande, dat zulk volk geld heeft!” riep +mijnheer Blondel wiens grootvader met veel lof leeren broeken had gemaakt, terwijl +zijn vader geld had geleend aan de prinsen. +</p> +<p>„Ik wenschte maar, dat ik zelf de weduwe ontmoet had,” zuchtte Lord Colchicum, „en +dat die verwenschte jicht mij niet te Livorno had terug gehouden. Ik zou het mensch +zelf getrouwd hebben. Ik heb gehoord, dat zij zesmaal honderd duizend pond in de drie +percents bezit.” +</p> +<p>„Zóóveel niet,” zeide majoor Pendennis. „Ik heb hare familie in Indië gekend; haar +vader was een oude, schatrijke indigo-planter. Ik weet alles van haar. Clavering’s +landerijen liggen naast de onze. Ha, daar gaat mijn neef met–” „Met den mijnen, dien +vervloekten jongen rekel!” zeide Lord Colchicum, onder de zware wenkbrauwen naar Popjoy +glurende, en verliet het venster toen majoor Pendennis er op begon te tikken. +</p> +<p>De majoor was bijzonder opgeruimd. De zon scheen helder en de lucht was frisch en +versterkend. Hij had besloten dien dag een bezoek bij Lady Clavering te gaan afleggen, +en het viel hem in, dat Arthur een goede tochtgenoot op de wandeling door het Groene +Park naar het huis van mylady zou wezen. De jonge heer wilde dien tocht gaarne met +zijn voornamen oom doen, die hem op den korten weg door St. James’ Street een dozijn +groote mannen aanwees, en groeten ontving van een hertog toen zij over de straat staken, +van een bisschop te paard en van een minister met eene paraplu onder den arm. De hertog +reikte den ouden Pendennis een vinger van een met pijpaarde witgemaakten handschoen, +welken de majoor met den grootsten eerbied aanraakte; en het bloed tintelde in al +de aderen van Pen, toen hij zich dus als het ware in aanraking bevond met dien beroemden +man (want Pen had des majoors linkerarm vast, terwijl de andere vleugel van dien heer +de rechterhand van zijne genade vasthield), zoodat Pen wel gewenscht had, dat de gansche +Grauwebroeders-school, de gansche universiteit van Oxbridge, gansch Paternoster Row +en de Temple, met Laura en zijne moeder van Fairoaks, langs beide zijden van de straat +geschaard hadden gestaan, om de ontmoeting van hem en zijn oom met den beroemdsten +hertog der christenheid te aanschouwen. +</p> +<p>„Dag, Pendennis, – mooi weer,” waren de merkwaardige woorden, die zijne genade sprak, +en met een knik van zijn doorluchtig hoofd ging hij weer door – met een blauwen rok, +eene vlekkelooze witte broek, en eene witte stropdas met een blinkenden gesp van achteren. +</p> +<p>De oude Pendennis, wiens gelijkenis met zijne genade wij reeds vermeld hebben, begon +hem, nadat zij van elkander waren gegaan, onwillekeurig na te bootsen, door, naar +het voorbeeld van den grooten man, in zeer korte volzinnen te spreken, ieder onzer +heeft ongetwijfeld meer dan één officier ontmoet, die aldus de manieren van zekeren +grooten veldheer dezer eeuw navolgde, en misschien zijn natuurlijken aard en aanleg +veranderd heeft, omdat het lot hem met een haviksneus had begiftigd. Hebben wij niet +gelijkerwijze menig ander zich zien verhoovaardigen, omdat hij een hoog voorhoofd +had en eenigszins op den heer <span class="pageNum" id="pb331">[<a href="#pb331">331</a>]</span>Canning geleek? Hebben wij niet menig ander het levenspad zien bewandelen, opgeblazen +van zelf behagen op grond eener gewaande gelijkenis met den grooten en vereerden George +IV (wij zeggen „gewaand”, omdat het onmogelijk is, dat iemand inderdaad op dien schoonsten +en volmaaktsten der mannen zou geleken hebben)? Anderen droegen omslagen boordjes, +omdat zij meenden dat zij er dan uitzagen als Lord Byron. En heeft het graf zich niet +pas onlangs boven den armen Tom Bickerstaff gesloten, die, met even weinig verbeeldingskracht +als mijnheer Joseph Hume, zich, als hij in den spiegel zag, verbeeldde dat hij op +Shakespeare geleek? zijn voorhoofd schoor om nog meer op dien onsterfelijken dichter +te gelijken, onophoudelijk treurspelen schreef, en stapelgek stierf, als een slachtoffer +van zijn voorhoofd? Deze en dergelijke grillen der ijdelheid moeten de meesten, die +in de wereld verkeerd hebben, met eigen oogen hebben gezien. De snaaksche Pen lachte +in zijn vuistje over de wijze, waarop zijn oom den grooten man begon na te bootsen, +dien zij zoo even verlaten hadden; maar mijnheer Pen was in zijne soort even ijdel +als de oude heer en stapte dus zelf met eene tamelijk hooge borst naast den majoor +voort. +</p> +<p>„Ja, beste jongen,” zeide de oude jonkman terwijl zij het Groene Park doorgingen, +waar zich een aantal arme kinderen met groote pret vermaakten en loopjongens kruis +of munt speelden, en zwarte schapen in den zonneschijn liepen te grazen, en een acteur +op eene bank zijne rol zat te leeren, en kindermeiden met de aan hare zorgen toevertrouwde +kleinen heen en weer drentelden, en verscheidene paartjes op hun gemak wandelden; +„ja, geloof mij, beste jongen, dat er voor iemand, die arm is, niets boven het bezit +van voorname vrienden gaat. Wie denkt ge wel, dat die heeren waren, waarmee ge mij +aan het venster bij Bays zaagt staan? Twee daarvan waren pairs des rijks. Hobananob +wordt pair, zoodra zijn oudoom, die nu reeds zijne derde beroerte heeft, sterft; en +onder de andere vier is er niet één, die minder dan zeven duizend pond ’s jaars heeft. +Hebt gij dien donkerblauwen brougham, met dat ontzaglijk groote paard, aan de deur +der club zien staan? Gij zult dien wel eens meer zien. Die brougham behoort aan Sir +Hugh Trumpington; men heeft hem nog nooit zien loopen; nooit ziet men hem op straat +te voet, nooit. Zelfs als hij twee deuren ver gaat om zijne moeder, de oude douairière, +te bezoeken (waar ik u stellig zal introduceeren, want zij ontvangt van het beste +gezelschap te Londen), wel, mijnheer, dan stijgt hij aan No. 23 te paard en klimt +aan No. 25 A weer af. Hij zit nu op de bovenzaal in de club van Bays met graaf Punter +piket te spelen; hij is op één na de beste speler in Engeland, en dit is natuurlijk, +want elken dag zijns levens, uitgezonderd des Zondags (daar Sir Hugh een buitengewoon +godsdienstig man is), speelt hij van ’s middags half vier tot half acht en gaat zich +dan kleeden voor het diner.” +</p> +<p>„Eene zeer godsdienstige manier om zijn tijd door te brengen,” zeide Pen lachende +en niet vreemd aan het denkbeeld dat zijn oom begon te bazelen. +</p> +<p>„Voor den drommel, mijnheer, dat is de questie niet! Een man van zijne positie in +de maatschappij mag zijn tijd doorbrengen zooals hij verkiest. Als gij baronet zijt +en lid van het parlement, met tien duizend bunders van het beste land in Cheshire +en zulk een landgoed als Trumpington (ofschoon hij er nooit heengaat), dan kunt gij +óók doen wat gij goedvindt.” +<span class="pageNum" id="pb332">[<a href="#pb332">332</a>]</span></p> +<p>„En dat was dus zijn brougham, oom?” vroeg neef bijna spottend. +</p> +<p>„Zijn brougham – o ja, ja – dat brengt mij weer op mijn onderwerp – <i lang="fr">revenons à nos moutons</i>. Ja, voor den drommel, <i lang="fr">revenons à nos moutons</i>. Welnu, als ik het verkies, is die brougham tusschen vier en zeven ure tot mijne +beschikking, zoo goed alsof ik ze bijv. van Tilbury voor dertig pond ’s maands gehuurd +had. Sir Hugh is de beste kerel ter wereld, en indien het niet zulk mooi weer was, +zoudt gij op het oogenblik met mij in dien brougham op weg naar Grosvenor Place zijn +geweest. Dat voordeel heeft men er bij, als men met rijke lui omgaat: – ik dineer +voor niets, Arthur; – voor niets ga ik naar buiten en krijg ik paarden. Anderen houden +jachthonden en boschwachters voor mij. <i lang="la">Sic vos non vobis</i>, gelijk wij bij de Grauwebroeders zeiden, niet waar? Ik ben het eens met mijn ouden +vriend Leech, van het 44ste regiment, een verduiveld goede maar slimme kerel, gelijk +de meeste Schotten. Leech zeide altijd, dat hij arm was, om er arme kennissen op te +kunnen nahouden.” +</p> +<p>„Gij handelt niet naar uwe beginselen, oom,” zeide Pen goedhartig. +</p> +<p>„Niet naar mijne beginselen, mijnheer? Hoe meent ge dat?” vroeg de majoor min of meer +geraakt. +</p> +<p>„Gij hadt mij in St. James’ Street zeker niet moeten kennen, oom,” zeide Pen, „indien +gij in de practijk niet toegeeflijker waart dan in de theorie. Gij, die met hertogen +en de grootsten des lands omgaat, zoudt dan van een armen drommel als ik ben geen +notitie genomen hebben.” Uit deze kleine reden kunnen wij zien, dat mijnheer Pen vorderingen +maakte in de wereld en evengoed kon vleien als in zijn vuistje lachen. +</p> +<p>Majoor Pendennis was dadelijk tevreden en zeer in zijn schik. Na zijn neef hartelijk +op den arm geklopt te hebben, waarop hij leunde, zeide hij: „Gij, neef, zijt van mijn +eigen vleesch en bloed. Wat drommel! ik ben zeer trotsch op u en houd veel van u, +als ge maar zulke verwenschte dwaasheden en buitensporigheden niet begaan hadt. Ik +hoop, dat gij uitgeraasd hebt, dat hoop ik van harte. Ik zou een man van u willen +maken, Arthur; ik zou u eene plaats in de wereld willen zien innemen, die aan uw naam +en den mijnen past. Gij hebt nu eenige reputatie verworven met uwe letterkundige talenten, +die ik verre ben van gering te achten, ofschoon, voor den drommel, poëzie en genie +en al dat soort van dingen in mijn jongen tijd verduiveld gemeen waren. Daar hadt +ge, bij voorbeeld, den armen Byron, die er zich door ruïneerde en door zijn omgang +met dichters en dagbladschrijvers en lui van dat slag de slechtste gewoonten aannam. +Maar de tijden zijn nu veranderd – de letterkunde is in de mode – knappe kerels worden +in de beste huizen der stad toegelaten. <i lang="la">Tempora mutantur</i>, mijnheer; en ik geef toe, dat „al wat is, is goed,” zooals Shakespeare zegt.” +</p> +<p>Pen achtte het niet noodig zijn oom in te lichten welke auteur het eigenlijk was, +die deze merkwaardige uitdrukking gebezigd had, en het paar, dat nu juist het Groene +Park verliet, sloeg den weg naar Grosvenor Place in en naar het huis, door Sir Francis +en Lady Clavering bewoond. +</p> +<p>De luiken der eetzaal van dit fraaie verblijf waren opnieuw verguld; de klopper blonk +als goud op de pas geschilderde deur; het balkon voor de gezelschapszaal was een hangende +tuin van de schoonste gewassen, prijkende met witte, paarsche en roode bloemen; de +vensters van de bovenkamer (ongetwijfeld het heiligdom en de kleedkamer van mylady) +<span class="pageNum" id="pb333">[<a href="#pb333">333</a>]</span>en zelfs een aardig klein venstertje op de derde verdieping, dat de scherpziende mijnheer +Pen onderstelde te behooren tot de maagdelijke slaapkamer van jufvrouw Blanche Amory, +waren op dezelfde wijze met bloemen versierd, en het geheele huis leverde uitwendig +het schitterendste voorkomen op, dat nieuwe verf, blinkend spiegelglas, pas schoongemaakte +steen en vlekkelooze kalk er aan kunnen verschaffen. +</p> +<p>„Wat moet Strong zich verheugd hebben toen hij al die pracht in het leven riep,” dacht +Pen, want hij herkende het genie van den chevalier in den luister, die hem hier tegenblonk. +</p> +<p>„Lady Clavering gaat uit rijden,” zeide de majoor. „Wij zullen dus onze bordpapiertjes +maar afgeven, Arthur.” Hij gebruikte het woord „bordpapiertjes,” dat hij van eenige +vernuftige adellijke jongelui gehoord had, als eene moderne uitdrukking, die voor +Pen’s jeugdige jaren geschikt was. Inderdaad kwam er een wagen voor, juist toen de +beide heeren de deur bereikten, een prachtig geel rijtuig, van binnen met brocaat +of satijn van teedere roomkleur bekleed, en getrokken door schoone schimmels met bonte +linten en een tuig, dat overal met de helmteekens der familie prijkte. Niet minder +dan drie van die heraldieke zinnebeelden pronkten boven de wapens op de portieren, +die uit een ongeloofelijk aantal kwartieren bestonden, ten bewijze van de oudheid +en den luister der huizen Clavering en Snell. Op het prachtige kleed van den bok (waarop +dezelfde wapens in koper herhaald waren) zat een koetsier met eene eng sluitende witte +pruik en hield de steigerende schimmels in bedwang; het was nog een jonkman, maar +met een plechtig gelaat, een gegaloneerd vest en gespen op de schoenen, – kleine gespen, +geheel anders dan die, welke John en James, de lakeien, dragen, en die wij weten, +dat groot zijn en zich sierlijk over den voet uitspreiden. +</p> +<p>Een der vleugels van de voordeur was open en John, een der zwaarsten van zijn ras, +stond tegen den deurpijler te leunen met poeier in zijn geurig haar en met gekruiste +beenen, met keurige zijden kousen en met een stok in de hand, goudgeknopt, <i>dolichoskion</i>. James was onzichtbaar, maar toch in den omtrek, want hij stond met den „gentleman” +buiten livrei in de vestibule te wachten en hield zich gereed eene rol kleed uit te +werpen, waarover mylady naar haar rijtuig zou treden. +</p> +<p>Het vermelden van al deze mannen en voorwerpen, die het geoefende oog met één blik +opmerkt, kost tijd, zoodat de majoor en Pen nauwelijks de straat waren overgestoken, +toen de tweede vleugel der deur reeds werd opengeworpen; het paardenharen kleed rolde +van de treden der stoep naar die van het rijtuig; John opende het aan de eene zijde +en James aan de andere, en twee dames naar de allerlaatste mode gekleed, gevolgd door +eene derde, die een jankend schoothondje aan een blauw lintje droeg, kwamen naar buiten, +om in het rijtuig te stijgen. +</p> +<p>Jufvrouw Amory was de eerste, die er in moest gaan, hetgeen zij met de vlugheid eener +fee deed, waarop zij de plaats innam, die haar het best behaagde. Toen volgde Lady +Clavering, maar zij was van meerder leeftijd en zwaarder van voet, zoodat een verrukt +bewonderaar van vrouwelijk schoon, indien hij juist op het oogenblik van deze indrukwekkende +plechtigheid daar ware voorbijgekomen, een dier voeten, in een groen satijnen laarsje +gevat, benevens een gedeelte van eene kous, die zeer fijn was, – wat er dan ook ware +van den enkel, die er <span class="pageNum" id="pb334">[<a href="#pb334">334</a>]</span>door omsloten werd. – had kunnen zien zwaaien op de trede van het portier, toen zij +op den arm van den onwrikbaren James leunde. +</p> +<p>De Pendennis’en senior en junior aanschouwden die bekoorlijkheden toen zij aan de +deur kwamen, waarbij de majoor ernstig en hoffelijk keek en Pen een weinig verlegen +werd op het zien van het rijtuig en de dames, want hij dacht aan ettelijke kleine +gebeurtenissen te Clavering, die zijn hart sneller deden kloppen. +</p> +<p>Op dat oogenblik kreeg Lady Clavering, omziende, het paar in het oog; zij stond op +de eerste trede en zou een oogenblik later in het rijtuig gezeten hebben; maar zij +maakte eene beweging, die wat poeier uit het haar van den geparfumeerden James deed +vliegen, en riep uit: „Heere, daar is Arthur Pendennis met den ouden majoor!” Dadelijk +sprong de goedhartige vrouw weer op <i lang="la">terra firma</i>, stak twee vette handen uit, die in nauwe, oranjekleurige handschoenen geperst waren, +en heette den majoor en zijn neef hartelijk welkom. +</p> +<p>„Komt binnen allebei! Waarom zijt gij niet vroeger gekomen? Kom er uit, Blanche, en +verwelkom uwe oude vrienden. Ik ben zóó blij, dat ik u zie! Wij hebben u ik weet niet +hoe lang al gewacht. Komt binnen, het ontbijt is nog niet weggeruimd,” ging de gastvrije +dame voort, terwijl zij Pen’s handen in beide de hare drukte (zij had die van den +majoor na eene korte kneep van herkenning weer losgelaten), en daarop steeg Blanche, +na de oogen omhoog naar de schoorsteenen te hebben geslagen, met een bedeesd, blozend +en smeekend gezichtje ook uit het rijtuig en reikte haar kleine handje aan majoor +Pendennis. +</p> +<p>De gezelschapsjufvrouw, met het schoothondje, keek besluiteloos rond, alsof zij overlegde +of zij Fido toch zijn luchtje niet moest laten scheppen; maar ook zij maakte rechtsomkeert +en trad na Lady Clavering, hare dochter en de beide heeren binnen. Het rijtuig met +de steigerende schimmels bleef dus niemand anders dan den koetsier met de witte pruik +dragen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch38" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch38.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ACHT EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de Sylphide weer te voorschijn komt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Aanzienlijker lui dan Morgan de kamerdienaar waren niet zoo goed als die heer onderricht +omtrent het bedrag van Lady Clavering’s rijkdom; en toen mylady in de hoofdstad aankwam, +ging de roep van haar uit, dat zij een onmetelijk fortuin bezat. Als de bronnen van +hare schatten noemde men indigo-fabrieken, opium-schepen, banken, die van roepijen +overstroomden, diamanten en juweelen van indische vorsten en ontzaglijke interesten, +welke deze betaalden voor geld, dat zij zelven, of hunne voorgangers, bij Lady Clavering’s +vader hadden opgenomen. Hare rekening bij haar Londenschen bankier kende men tot op +een stuiver, en die som bevatte zooveel nullen, dat zij den verbaasden toehoorder +evenveel O’s van bewondering deed slaken. Het was eene bekende zaak, dat een afgevaardigde +van een Indisch vorst, zekere kolonel Altamont, eerste gunsteling van den nabob van +Lucknow, een zeer buitengewoon man, die, naar men zeide, het Mohammedaansche geloof +omhelsd en duizenden hachelijke en gevaarlijke avonturen beleefd had, zich op het +<span class="pageNum" id="pb335">[<a href="#pb335">335</a>]</span>oogenblik in het land bevond, om met de begum (Indische vorstin) Clavering te onderhandelen +over den verkoop van den vermaarden diamant uit den neusring van den nabob, „het licht +van den Dewan.” +</p> +<p>Onder den titel van „begum” begon reeds de faam van Lady Clavering in Londen zich +te verspreiden, eer zij zelve nog in de hoofdstad was gekomen: en gelijk Delolme en +Blackstone en alle andere lofredenaars van de Britsche Constitutie het ten hoogste +prijzen, dat wij verdiensten van allerlei aard onder onze aristocratie opnemen en +de laagstgeboren man, als hij het maar verdient, met het pairsgewaad kan bekleed worden +en naast een Cavendish of een Stanley zitting nemen: zoo kunnen onze voorname kringen +er zich op verhoovaardigen, dat, hoe trotsch zij zijn, hoe jaloersch op hunne voorrechten, +hoe nauwlettend op degenen, die zij opnemen, echter alle slagboomen dadelijk vallen, +als een mensch slechts rijk genoeg is, en dat hij of zij verwelkomd wordt gelijk de +rijkdom dat verdient. Deze omstandigheid stelt onze Britsche onafhankelijkheid en +de eerlijkheid van ons hart in het licht; onze hoogere standen zijn niet zulke trotsche +aristocraten als de domkoppen beweren; integendeel, als iemand maar geld genoeg heeft, +zullen zij hem de hand toesteken, zijne diners komen eten, op zijne bals dansen, zijne +dochters trouwen of hunne eigene lieftallige meisjes aan zijne zoons ten huwelijk +geven, en wel met evenveel voorkomendheid als de geringste roturier dat zou doen. +</p> +<p>Evenals onze vriend, de chevalier Strong, het bestuur had gevoerd over de inrichting +van het landelijk verblijf stond hij aan de voorname Londensche behangers, die het +huis in de stad voor de ontvangst der familie Clavering gereedmaakten, met zijn raad +en zijn smaak ten dienste. Bij de opsiering van dit elegante verblijf was de brave +Strong even verheugd alsof hij er zelf de eigenaar van geweest ware. Hij hing de schilderijen +op en liet ze weer verhangen, hij maakte eene studie van de plaatsing der canapé’s, +hij had bijeenkomsten met de kooplieden en leveranciers, die het benoodigde voor de +nieuwe huishouding moesten verschaffen; en te gelijk nam de zaakwaarnemer en vertrouwde +vriend van den baronet deze gelegenheid waar, om zijne eigene kamers behoorlijk in +te richten en zijn eigen keldertje te voorzien; zijne vrienden maakten hem hun compliment +over het nette voorkomen zijner vertrekken, en de uitverkoren gasten, die eene côtelet +bij Strong kwamen eten, vonden ook eene flesch uitmuntenden wijn om het maal te kruiden. +De chevalier was thans goed af, gelijk hij het noemde, en had zeer pleizierige kamers +in <i lang="en">Shepherd’s Inn.</i> Hij werd bediend door een voormalig soldaat van het Spaansche legioen, een zijner +krijgsmakkers, dien hij in de bres van een Spaansch fort achtergelaten en in een dwarsstraatje +in Tottenhamcourt Road teruggevonden had, en dien hij had verheven tot den rang van +lijfknecht voor hem zelven en voor den kameraad, die op dit oogenblik zijne kamers +met hem deelde. Die kameraad was niemand anders dan de gunsteling van den nabob van +Lucknow, de manhaftige kolonel Altamont. +</p> +<p>Niemand was minder nieuwsgierig, of, zoo men wil, meer bescheiden dan Ned Strong, +zoodat hij den eigenlijken aard der geheimzinnige betrekkingen, die zeer spoedig na +hunne eerste ontmoeting te Baymouth tusschen Sir Francis Clavering en den afgevaardigde +van den nabob ontstonden, niet trachtte uit te vorschen. De kolonel kende blijkbaar +een geheim, dat den baronet in zekere mate in zijne macht leverde; en <span class="pageNum" id="pb336">[<a href="#pb336">336</a>]</span>Strong, die wist dat zijn patroon vroeger een vrij ongeregeld leven had geleid en +dat zijne loopbaan bij zijn regiment in Indië niet heel eervol was geweest, onderstelde, +dat de kolonel, die zwoer dat hij Clavering te Calcutta zeer goed gekend had, een +zeker gezag op Sir Francis kon uitoefenen, waaraan deze genoodzaakt was zich te onderwerpen. +Strong had dan ook reeds lang ontdekt, dat Sir Francis Clavering besluiteloos, zonder +beginselen en zwak van verstand, kortom naar lichaam en ziel een onbeduidend mensch +en een lafaard was. +</p> +<p>Zijne excellentie had na de ontmoeting te Baymouth een paar malen een onderhoud met +den armen Clavering gehad; de baronet deelde den aard dier gesprekken aan Strong niet +mede, hoewel hij door middel van dezen heer, die zijn gevolmachtigde in allerhande +zaken was, brieven aan Altamont deed toekomen. Bij een van die gelegenheden moet de +afgevaardigde van den nabob echter in een zeer slecht humeur geweest zijn, want hij +frommelde Clavering’s brief in de handen samen en riep op zijne eigenaardige manier +en met nadruk uit: +</p> +<p>„Honderd pond! laat hem naar den drommel loopen! Ik wil geen brieven meer hebben en +geen gekheden meer aanhooren. Zeg Clavering dat ik duizend moet hebben, of dat ik, +bij den hemel! spreken en hem vernietigen zal. Als hij mij duizend pond wil geven, +ga ik naar buitensland en verpand mijn woord van eer, dat ik hem een jaar lang niet +meer lastig zal vallen. Breng hem die boodschap van mijnentwege over, Strong, beste +jongen; en zeg hem, dat, indien het geld aanstaanden Vrijdag ten twaalf ure niet hier +is, zoo waar als ik heet gelijk ik heet, een bericht in de dagbladen van Zaterdag +zal plaatsen en de volgende week den ganschen boel in de lucht zal laten vliegen!” +</p> +<p>Strong bracht die woorden aan zijn principaal over, op wien zij zulk een indruk maakten, +dat de chevalier op den dag en het uur, die bepaald waren, met de geëischte som in +Altamonts hotel te Baymouth verscheen. Altamont zeide, dat hij een gentleman was, +en gedroeg zich ook als zoodanig; hij betaalde zijne rekening in het logement, en +het dagblad van Baymouth vermeldde, dat hij naar het buitenland vertrokken was. Strong +was er bij, toen hij zich te Dover inscheepte. „Het moet voor het minst eene valsche +handteekening zijn, waardoor Clavering zich in de macht van dien kerel gegeven heeft,” +dacht hij, „en die wissel zal in het bezit van Altamont zijn.” +</p> +<p>Eer het jaar echter verloopen was, had ons land het geluk den kolonel weer op zijne +stranden te zien aankomen. Een verwenscht ongeluk op het <i lang="fr">rouge</i> te Baden-Baden, zeide hij, had hem den hals gebroken; geen gentleman kon het uithouden +tegen eene kleur, die veertienmaal achtereen bovenkwam. Hij was genoodzaakt geweest +op Sir Francis Clavering te trekken, om naar het vaderland te kunnen terugkeeren; +en ofschoon Clavering zelf aan geld gebrek leed (want hij moest uitgaven voor zijne +verkiezing tot lid van het parlement doen, hij had zijne buitenplaats moeten inrichten +en hij was bezig zijne Londensche woning te meubileeren), wist hij toch middel te +vinden om kolonel Altamont’s wissel te accepteeren, hoewel tegen wil en dank, want +Strong hoorde Sir Francis, onder vele vloeken, den wensch uiten, dat de kolonel in +Duitschland voor zijn leven gevangen ware gezet, en dat hij op die wijze voorgoed +van hem bevrijd ware geworden. +</p> +<p>Sir Francis was genoodzaakt deze gelden voor den kolonel buiten weten van zijne vrouw +op te nemen; want ofschoon de goede dame in <span class="pageNum" id="pb337">[<a href="#pb337">337</a>]</span>hare uitgaven zeer mild en zelfs overdadig te werk ging, had zij te gelijk met het +groote fortuin van haar vader Snell veel aanleg voor de behandeling van geldzaken +van hem geërfd, en legde zij haar man wel eene ruime som toe, maar niet meer dan zij +oordeelde dat voor een heer van zijn stand noodig was. Nu en dan gaf zij hem nog iets +extra of betaalde eene openstaande speelschuld; maar zij vorderde altijd eene vrij +nauwkeurige opgaaf van de onderwerpen, waarvoor die gelden bestemd waren: en wat de +subsidiën aan den kolonel betrof, verklaarde Clavering ronduit aan Strong, dat hij +zijne vrouw daarover niet <i>kon</i> spreken. +</p> +<p>Het verschaffen van deze en andere gelden aan zijn patroon was een gedeelte van mijnheer +Strong’s levenstaak; en op de kamers van den chevalier in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> hadden talrijke onderhandelingen tusschen heeren van de geldmarkt en Sir Francis +Clavering plaats en werden vele banknoten van aanzienlijk bedrag en reepen gezegeld +papier over en weer gewisseld. Het schijnt, dat, als iemand sedert zijne jeugd de +gewoonte heeft gehad zich in schulden te steken en zijne promessen, om over een jaar +te betalen, te verruilen tegen dadelijke geldsommen, een goed geluk hem van duurzaam +nut kan zijn; zeer korten tijd na dat tijdperk van voorspoed is de geldschieter weer +in huis en komen de wissels met de oude onderteekening weer op de markt. Clavering +vond het raadzamer die heeren in Strong’s woning dan in zijn eigen huis te ontvangen; +en de chevalier droeg den baronet zulk eene vriendschap toe, dat men, ofschoon hij +geen duit bezat, zijn naam als trekker op de meeste wissels kon zien, die Sir Francis +Clavering accepteerde. Nadat zij van die acceptatie voorzien waren, ging Strong ze +in de City disconteeren. Zoodra de vervaldag naderde, ging hij met de houders der +wissels onderhandelen en betaalde hun iets op rekening, of kreeg uitstel tegen nieuwe +acceptatiën. De menschen moeten leven, hoe het ook ga, op regelmatige of onregelmatige +wijze; en gelijk wij uit den Hongaarschen opstand van 1849 weten, dat het garnizoen +van Komorn onbekommerd en vroolijk was, tooneelstukken opvoerde, op de bals danste +en kalm de rations opat, ofschoon zij met eene bestorming van de Oostenrijkers en, +indien deze de overwinning behaalden, met de galg bedreigd werd, – zoo leven er honderden +onversaagde lui te Londen, die levenslustig rondwandelen, elken dag tamelijk vroolijk +en overvloedig dineeren, des nachts rustig slapen, en toch altijd een deurwaarder +meer of minder dicht in de nabijheid en een strop van schulden om den hals hebben, +– kleine beproevingen, welke Ned Strong, de oud-soldaat, zeer kalm doorstond. +</p> +<p>Maar wij zullen nog wel nader gelegenheid hebben, met deze en andere belangwekkende +bewoners van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> kennis te maken, en ondertusschen laten wij Lady Clavering met hare vrienden veel +te lang op de stoep in Grosvenor Place wachten. +</p> +<p>Het allereerst kwamen zij in de prachtige eetzaal, die op middeleeuwschen stijl was +ingericht, ofschoon Lady Clavering, al had het haar leven gegolden, niet had kunnen +zeggen waarom dat was geschied, „tenzij,” merkte de eenvoudige vrouw lachend aan, +„omdat Clavering en ik menschen van middelbaren leeftijd zijn,” – en thans werd den +bezoekers het rijkelijke overschot van het ontbijt aangeboden, waarvan Lady Clavering +en Blanche zoo even gebruik hadden gemaakt. Wanneer er niemand bij was, wist onze +kleine sylphide, die aan het diner nauwelijks meer dan zes rijstkorreltjes at, gelijk +Amina, de vriendin <span class="pageNum" id="pb338">[<a href="#pb338">338</a>]</span>der Ghouls in de <i>Arabische Nachtvertellingen</i>, een geducht gebruik van mes en vork te maken en at zij eene belangrijke hoeveelheid +lamscôteletten, in welk soort van huichelarij zij, naar men gelooft, op andere voorname +jonge dames geleek. Pen en zijn oom bedankten voor het onthaal, doch betuigden met +de noodige complimenten hunne bewondering over den stijl der eetzaal, dien zij „zeer +zuiver” noemden, hetgeen de vereischte uitdrukking was. Er stonden Hollandsche stoelen +met hooge ruggen uit de zeventiende eeuw; er was een gebeeldhouwd buffet uit de zestiende; +een kastje, samengesteld uit de gesneden beschotten eener kerk in de Nederlanden, +en eene groote koperen kerkkroon boven de ronde eikenhouten tafel; men zag er oude +familieportretten, gekocht bij de kunstkoopers in Wardour Street, en tapijtbehangsels +uit Frankrijk, stukken van wapenrustingen, slagzwaarden en strijdbijlen van <i lang="fr">carton-pierre</i>, spiegels, heiligenbeeldjes en Saksisch porselein, – in één woord, niets kon zuiverder +zijn. Achter de eetzaal lag het boekvertrek, voorzien van borstbeelden en boeken, +alle van één formaat, en heerlijke armstoelen en statige bronzen groepen in den streng +klassieken stijl. Hier, achter dubbele deuren, kwam Sir Francis na het diner eene +sigaar rooken, <i lang="en">Bell’s Life in London</i> lezen en een slaapje doen, als hij niet in zijne clubs bij het biljart stond te rooken, +of in de speelhuizen in St. James op <i lang="fr">rouge</i> en <i lang="fr">noir</i> zette. +</p> +<p>Maar wat kon den zuiveren smaak der gezelschapszalen evenaren? De tapijten waren zoo +dik en donzig, dat uwe voetstappen daarop even weinig gedruis maakten als uwe schaduw; +op den witten grond prijkten rozen en tulpen zoo groot als beddepannen, in het rond +stonden hooge stoelen, stoelen met gedraaide pooten, stoelen zoo tenger, dat zeker +niemand anders dan eene sylphide er op zitten kon, ingelegde tafels met zeldzame nesterijen, +porseleinen sieraden uit alle tijden en landen, bronzen beeldjes, vergulde dolken, +prachtjaarboekjes, yatagans, Turksche pijpen en doozen Parijsche bonbons. Waar men +ook ging zitten, had men herders en herderinnen van Saksisch porselein bij en naast +zich; voorts waren er lichtblauwe poedels en eenden en hanen en hennen van porselein; +er waren nimfen van Boucher en herderinnen van Greuze, alles inderdaad zeer kuisch; +nog zag men er mousselinen gordijnen en brocade gordijnen, vergulde kooien met papegaaien +en andere buitenlandsche vogels, twee gillende kakketoes, waarvan de eene de andere +trachtte te overschreeuwen en te oversnateren; eene klok, die deuntjes speelde, op +eene console, en eene andere op den schoorsteenmantel, die galmende slagen gaf als +een torenuurwerk; er was in één woord alles aanwezig, wat de weelde begeeren en de +sierlijkste smaak verzinnen kon. Eene Londensche gezelschapszaal, die ingericht is +zonder naar kosten te vragen, is ontegenzeglijk eene der verrukkelijkste en merkwaardigste +vertooningen van den tegenwoordigen tijd. De Romeinen uit den laatsten tijd van het +Romeinsche Rijk, de lieve markiezinnen en gravinnen uit de dagen van Lodewijk XV, +kunnen ternauwernood een gekuischter smaak bezeten hebben dan onze tijdgenooten aan +den dag leggen; en ieder, die de receptiezalen van Lady Clavering zag, was verplicht +te erkennen, dat zij allerelegantst waren, en dat de fraaiste zalen van Londen, die +van Lady Harley Quin, die van Lady Hanway, of die van mevrouw Hodge Podgson, de vrouw +van den grooten spoorwegkoning, met geen uitstekender „zuiverheid van smaak” waren +ingericht. +<span class="pageNum" id="pb339">[<a href="#pb339">339</a>]</span></p> +<p>De arme Lady Clavering had echter weinig verstand van zulke zaken en laboreerde aan +een bedroevend gebrek aan eerbied voor de pracht, die haar omringde. „Ik weet alleen, +dat het ontzettend veel geld kost, majoor,” voegde zij haar gast toe, „en dat ik niemand +raden zou op die teere vergulde stoelen te gaan zitten; één brak er onder mij, den +avond toen wij ons tweede diner gaven. Waarom zijt gij ons niet vroeger komen opzoeken? +Wij zouden u ook gevraagd hebben.” +</p> +<p>„Gij hadt mama zeker gaarne dien stoel willen zien breken, mijnheer Pendennis?” zeide +Blanche op spottenden toon, want zij was boos dat Pen met mama praatte en lachte, +en omdat mama een aantal verkeerde woorden had gebezigd toen zij haar huis beschreef +– en om nog honderd andere zeer geldige redenen. +</p> +<p>„Ik had er bij willen zijn, om Lady Clavering den arm te bieden, als zij hem noodig +had gehad,” antwoordde Pen met eene buiging en een blos. +</p> +<p>„<i lang="fr">Quel preux chevalier!</i>” riep de sylphide uit en wierp haar hoofdje in den nek. +</p> +<p>„Herinner u, dat ik medelijden moet hebben met iedereen die valt;” hernam Pen; „ik +heb eenmaal zelf dat ongeluk ondervonden.” +</p> +<p>„Maar gij keerdet naar kuis terug, om u door Laura te laten troosten,” zeide jufvrouw +Amory. Pen schrikte. Hij hoorde zich niet gaarne herinneren aan den troost, dien Laura +hem had toegediend, en het deed hem zeer weinig genoegen, dat de afwijzing, die hij +van haar ondergaan had, aan de wereld bekend was. Daar hij dus niets wist te antwoorden, +begon hij eene verbazende belangstelling in de meubels, die hem omringden, aan den +dag te leggen, en den smaak van Lady Clavering ten hoogste te prijzen. +</p> +<p>„Prijs <i>mij</i> niet,” gaf de eerlijke Lady Clavering ten antwoord; „het is alles het werk van den +behanger en van Strong; zij deden het, terwijl wij nog op het park waren – en – en +– Lady Rockminster is hier geweest en heeft gezegd, dat de salons er zeer goed uitzagen,” +zeide Lady Clavering, met een gelaat en op een toon, die van grooten eerbied getuigden. +</p> +<p>„Mijne nicht Laura logeert thans bij haar,” zeide Pen. +</p> +<p>„Ik bedoel de douairière niet, maar de jonge Lady Rockminster.” +</p> +<p>„Zoo?” riep majoor Pendennis uit, toen hij dien naam uit de groote wereld hoorde. +„Als mylady het goedgekeurd heeft, Lady Clavering, dan kan er niet veel aan ontbreken. +Lady Rockminster is, als het ware, het middelpunt van den kring der lieden van aanzien +en smaak, Arthur. En de zalen <i>zijn</i> inderdaad zeer fraai!” en toen de majoor dit van de groote dame zeide, sprak hij +op fluisterenden toon; en met een eerbied en een ontzag, alsof hij zich in de kerk +bevond, liet hij zijn oog door de vertrekken gaan. +</p> +<p>„Ja, Lady Rockminster is het <i>eindelijk</i>, die ons onder den arm heeft genomen,” zeide Lady Clavering. +</p> +<p>„<i>Eigenlijk</i>, mama,” riep Blanche haar met eene schelle stem toe. +</p> +<p>„Nu, <i>eigenlijk</i> dan,” zeide mylady: „het is zeer vriendelijk van haar, en wij zullen er ons wel in +schikken; maar het is eindelijk – och, eigenlijk – niet altijd pleizierig. Zij regelt +onze bals voor ons, en wil de gasten opgeven, die voor onze diners genoodigd moeten +worden. Maar dat kan ik niet toelaten; ik wil mijne oude vrienden bij mij zien, en +daarom wil ik haar niet al de kaarten laten uitzenden en als een stomme <span class="pageNum" id="pb340">[<a href="#pb340">340</a>]</span>aan het hoofd van mijne eigen tafel zitten. Gij moet bij ons komen eten, Arthur, en +gij ook, majoor, – laat eens zien, – den 14den. Het is geen van onze groote diners, +Blanche,” sprak zij en keek om naar hare dochter, die zich op de lippen beet en voor +eene sylphide een heel zuur gezicht zette. +</p> +<p>De majoor antwoordde met een lach en eene buiging, dat hij veel liever in een klein, +stil gezelschap dan aan een groot diner wilde komen. Hij had genoeg van die groote +partijen gehad en gaf de voorkeur aan de eenvoudigheid van den huiselijken kring. +</p> +<p>„Ik vind altijd, dat een diner den tweeden dag het best smaakt,” vervolgde Lady Clavering +in de meening dat zij hare eerste rede verbeterde. „Den 14den zullen wij een prettig +gezelschapje uitmaken,” bij welken tweeden misslag jufvrouw Blanche hare handen in +wanhoop ineensloeg en uitriep: „O mama, <i lang="fr">vous êtes incorrigible!</i>” Majoor Pendennis verklaarde, dat hij dol was op prettige gezelschapjes, en verwenschte +in zijn hart de onbeschaamdheid van mylady, dat zij een man als hem op het overschot +van een groot diner durfde vragen. Maar hij was van zuinigen aard, en dus bedenkende, +dat hij deze menschen kon laten loopen zoodra zich iets beters opdeed, nam hij de +uitnoodiging met een heel kalm gezicht aan. Wat Pen betreft, deze had nog geen dertig +jaren dineerens achter den rug en het denkbeeld van een fijn diner in een prachtig +huis lachte hem nog altijd toe. +</p> +<p>„Wat was dat voor eene kleine woordenwisseling tusschen u en jufvrouw Amory?” vroeg +de majoor aan Pen, toen zij heengingen. „Ik dacht, dat gij vroeger met haar <i lang="fr">au mieux</i> waart?” +</p> +<p>„<i>Vroeger</i> is eene rekbare uitdrukking als het eene vrouw betreft,” gaf Pen op fatterigen toon +ten antwoord, „<i>Was</i> en <i>is</i> zijn twee verschillende woorden, oom, vooral als er vrouwenharten bij betrokken zijn.” +</p> +<p>„Och, zij veranderen evenals wij,” hernam de oude heer. „Ik herinner mij nog, dat +er, toen wij de Kaap de Goede Hoop bemachtigd hadden, eene dame was, die voorgaf zich +te willen vergiftigen om den wille van uw onderdanigen dienaar; en voor den drommel, +binnen drie maanden liep zij van haar man weg en ging met een ander op de vlucht! +Verslinger u niet aan die jufvrouw Amory. Zij is vrijmoedig, nuffig en slecht opgevoed, +en hare positie is eenigszins – nu, dat doet er niet toe. Maar denk niet om haar; +tien duizend pond is niet genoeg voor u. Wat is tien duizend pond, beste jongen? Men +zou met de renten ternauwernood de modemaakstersrekening van dat meisje kunnen voldoen.” +</p> +<p>„Gij schijnt een kenner van modemaaksterszaken te wezen, oom,” zeide Pen. +</p> +<p>„Dat ben ik ook geweest, mijnheer,” antwoordde de majoor; „en een oud krijgsros kan +de trompet niet hooren, of het begint te brieschen, begrijpt ge!” en te gelijk begroette +hij een voorbijrijdend rijtuig, dat het Park binnenrolde, met een blik en eene buiging, +die bestemd waren diepen indruk te maken, maar er wel wat ouderwetsch uitzagen. +</p> +<p>„Het rijtuig van Lady Catherine Martingale,” zeide hij; „geweldig, mooie meisjes, +die dochters, ofschoon ik mij hare moeder nog zeer goed herinner, die duizendmaal +mooier was. Neen, Arthur, beste jongen, met uw voorkomen en vooruitzichten moet gij +eenmaal een goeden coup in zaken van huwelijk doen; en ofschoon ik dit niet zou willen +zeggen op Fairoaks, jonge guit! ha, ha! doet eene reputatie van een beetje <span class="pageNum" id="pb341">[<a href="#pb341">341</a>]</span>ondeugend, ja een <i lang="fr">homme dangereux</i> te zijn, een jonkman geen kwaad bij de vrouwen. Het bevalt haar, mijnheer – zij hebben +een hekel aan een melkbaard. Jongelui moeten jongelui zijn, weet ge. Maar wat het +huwelijk betreft,” ging de oude zedemeester voort, „dat is geheel wat anders! Trouw +eene vrouw met geld. Ik heb u reeds vroeger gezegd, dat men even gemakkelijk eene +rijke als eene arme vrouw kan krijgen; en dat het verduiveld veel pleizieriger is +bij een goed toebereid diner aan te zitten, met uwe kleine entrées behoorlijk opgediend, +dan niets te hebben dan een verd – koude schapebout voor u en uwe vrouw. Wij zullen +den 14den een lekker diner hebben, als wij bij Sir Francis Clavering gaan; laat het +daarbij blijven met die familie, mijn jongen. Houd hen aan, maar alleen om te dineeren. +Wacht u verder voor jeugdige dwaasheden en dien onzin van liefde in een hutje van +klei.” +</p> +<p>„Het moet een hutje met koetshuis en stalling zijn, oom,” zeide Pen, zinspelende op +het algemeen bekende liedje van den <i>Duivelstocht</i>; maar zijn oom kende dat gedicht niet (ofschoon het niet onmogelijk is, dat hij Pen +juist tot dat reisje voorbereidde) en ging met zijne wijsgeerige opmerkingen voort, +waarbij hij met de vatbaarheid van den leerling, tot wien hij ze richtte, zeer ingenomen +was. Arthur Pendennis was ook inderdaad een handelbare jongen, die gereedelijk den +toon van zijn buurman aannam en dit maar al te gemakkelijk vond. +</p> +<p>De brompot Warrington gromde, dat Pen zulk een fat werd, dat hij spoedig onuitstaanbaar +zou wezen. Maar eigenlijk was de voorspoed en de levenslust van den jonkman een prettig +iets voor zijn ouderen makker. Deze zag Pen gaarne opgeruimd en dartel, overvloeiende +van gezondheid, leven en hoop, evenals iemand, die sinds lang geen vermaak meer vindt +in paillas en harlekijn, nog altijd genoegen schept in het genot, dat een kind van +de pantomime heeft. Mijnheer Pen’s vroegere neerslachtigheid verdween met de komst +van meerderen voorspoed, en toen de zon hem begon te beschijnen, look hij weer op. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch39" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch39.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">NEGEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin kolonel Altamont verschijnt en verdwijnt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Op den bepaalden dag ging majoor Pendennis, die geene betere uitnoodiging gekregen +had, met Arthur, die geene betere verlangde, ten huize van Sir Francis Clavering dineeren. +Toen Pen en zijn oom de gezelschapszaal binnentraden, vonden zij daar niemand dan +Sir Francis, zijne vrouw en onzen vriend kapitein Strong, dien Arthur blij was weer +te zien, terwijl de majoor hem zeer zuur aankeek, daar hij in het geheel niet gestreeld +was door het vooruitzicht van aan te zitten met Clavering’s verd–n hofmeester, gelijk +hij Strong zeer oneerbiedig noemde. Maar toen mijnheer Welbore, wiens landgoed naast +dat van Clavering lag en die zijn medelid in het parlement was, spoedig daarop binnenkwam, +werd de oude Pendennis weer wat tevreden gesteld, want, ofschoon Welbore zeer droog +was en even weinig deel nam aan het gesprek bij tafel als de knecht achter zijn stoel, +was hij een aanzienlijk landjonker van oude afkomst, met een inkomen van zeven duizend +pond ’s jaars; en in zulk gezelschap gevoelde de majoor zich altijd op zijn gemak. +<span class="pageNum" id="pb342">[<a href="#pb342">342</a>]</span>Hierop volgden nog andere aanzienlijke personen: de douairière Lady Rockminster, die +hare redenen had om op goeden voet met de familie Clavering te willen staan, en Lady +Agnes Foker, met haar zoon Henry, onzen ouden bekende. Mijnheer Pynsent kon niet komen, +daar zijne parlementaire plichten hem noodzaakten in het Lagerhuis te blijven, ofschoon +de twee andere wetgevers die plichten van hun kant zeer licht telden. Jufvrouw Blanche +Amory was de laatste van het gezelschap, die verscheen. Zij was in een verrukkelijk +wit zijden kleedje gedost, dat hare blanke schouders op het voordeeligst deed uitkomen. +Foker fluisterde aan Pen, die haar met blijkbare bewondering aanzag, de woorden in +het oor, dat hij haar als een „dooddoener” beschouwde. Zij vond goed zich heden zeer +beminnelijk jegens Arthur te gedragen, stak hem op de hartelijkste wijze de hand toe, +sprak over het mooie Fairoaks, vroeg naar de lieve Laura en zijne moeder, zeide, dat +zij er naar snakte om weer naar buiten te gaan, en was in één woord volkomen eenvoudig, +minzaam en natuurlijk. +</p> +<p>Henry Foker verbeeldde zich nog nooit zulk een beminnelijk en bekoorlijk meisje gezien +te hebben. Hij was het gezelschap van dames niet gewoon en zat er meestal sprakeloos +bij; maar hij bemerkte, dat hij in tegenwoordigheid van jufvrouw Amory spreken kon, +en daardoor werd, hij ongehoord levendig en woordenrijk, zelfs voordat het diner opgedragen +en het gezelschap naar de benedenvertrekken gegaan was. Hij zou gaarne zijn arm aan +de schoone Blanche gegeven en haar de met tapijten belegde breede trap afgevoerd hebben; +maar zij viel bij deze gelegenheid aan Pen ten deel, daar mijnheer Foker, ten gevolge +van zijn hoogeren rang als kleinzoon van een graaf, aangewezen werd om mevrouw Welbore-Welbore +te geleiden. +</p> +<p>Maar ofschoon Foker toen zij naar beneden gingen van het voorwerp zijner wenschen +gescheiden was, stond hij verrukt dat hij zich aan tafel weer aan de zijde van jufvrouw +Amory bevond, en hij vleide zich, dat die gezegende plaats het gevolg was van zijne +behendige kunstgrepen. Het is echter zeer waarschijnlijk, dat die regeling niet zijn +werk, maar dat van iemand anders was. Blanche had aldus de beide jonge heeren tot +hare bevelen, één aan elke zijde, en ieder hunner trachtte zoo galant en innemend +mogelijk te zijn. +</p> +<p>Foker’s mama, die van hare plaats het oog op haar lieveling had, stond verbaasd over +zijne levendigheid, want Henry sprak aanhoudend tegen zijne schoone buurvrouw over +al de onderwerpen van den dag. +</p> +<p>„Hebt ge Taglioni in de <i>Sylphide</i> gezien, jufvrouw Amory? Breng mij die <i lang="fr">suprême de volaille</i> nog eens,” (dit werd gesproken tot den knecht in zijne nabijheid); „dank je! Waar +de <i lang="fr">suprêmes</i> toch vandaan komen? ik zou wel eens willen weten waar de pooten der vogels blijven? +Zij is betooverend in de <i>Sylphide</i>, niet waar?” en daarop was hij zoo vriendelijk het lieve air te gaan neuriën, dat +door dat liefste aller balletten heenloopt, hetwelk nu met die schoonste en bevalligste +aller danseressen tot het verledene behoort. Zullen de jongelieden ooit iets zoo bekoorlijks, +zoo klassieks, – ooit iets als Taglioni weerzien? +</p> +<p>„Jufvrouw Amory is zelve eene sylphide,” zeide Pen. +</p> +<p>„Wat hebt gij eene heerlijke tenorstem, mijnheer Foker,” zeide de jonge dame. „Gij +hebt ongetwijfeld goed onderricht gehad. Ik zing zelve een weinig en zou wel eens +met u willen zingen.” +</p> +<p>Pen herinnerde zich, dat de jonge dame bijna gelijkluidende woorden <span class="pageNum" id="pb343">[<a href="#pb343">343</a>]</span>tot hèm had gericht en in vroegere dagen zoo gaarne met hèm had gezongen. En daarover +bij zich zelven smalende, kwam de nieuwsgierige vraag bij hem op, met hoeveel andere +heeren zij wel sedert dien tijd duetten zou gezongen hebben? Doch hij achtte het niet +raadzaam, die onbescheiden vraag hardop te doen, en zeide dus alleen, met de teerste +uitdrukking, die hij op zijn gelaat kon roepen: „Ik zou u wel gaarne eens weer hooren +zingen, jufvrouw Blanche; ik weet niet dat ik ooit eene stem gehoord heb, die mij +zóó beviel als de uwe.” +</p> +<p>„Ik dacht, dat gij die van Laura zoo mooi vondt,” antwoordde jufvrouw Blanche. +</p> +<p>„Die van Laura is eene alt, en die stem is, gelijk gij weet, dikwijls van streek,” +hernam Pen bits. „Ik heb te Londen veel muziek gehoord,” ging hij voort. „Maar die +zangers van beroep vervelen mij, want zij schreeuwen te hard, of ik ben te oud, of +wel te veel blasé geworden. Men wordt te Londen zeer spoedig oud, jufvrouw Amory. +En evenals alle oude menschen, stel ik alleen nog belang in de liederen, die ik in +mijne jeugd gehoord heb.” +</p> +<p>„Ik houd het meest van Engelsche muziek, en geef niet veel om vreemde liederen. Geef +mij wat van dat lamsvleesch,” zeide mijnheer Foker. +</p> +<p>„Ik ben dol op Engelsche balladen,” zeide jufvrouw Amory. +</p> +<p>„Wilt ge na het diner een der oude liederen voor mij zingen?” vroeg Pen met smeekende +stem. +</p> +<p>„Wil ik na het diner een Engelsch liedje voor u zingen?” vroeg de sylphide aan mijnheer +Foker, tot wien zij zich keerde. „Als gij belooft spoedig boven te komen, zal ik het +doen,” en bij deze woorden gaf zij hem de volle laag uit hare oogen. +</p> +<p>„Nu, <i>ik</i> zal spoedig genoeg na het diner komen,” zeide hij met eenvoudigheid. „Ik geef niet +veel om wijn na tafel – onder het diner neem ik mijne lading in – gebruik ik mijn +aandeel, weet ge; en als ik genoeg heb, kom ik aan de thee. Ik ben van huiselijken +aard, jufvrouw Amory; ik ben een zeer eenvoudig mensch, en als ik mijn zin krijg, +ben ik doorgaans in een goed humeur, niet waar, Pen? Die gelei, als het u belieft +– niet <i>die</i>, – die andere, met de kersen er in. Hoe krijgen zij toch die kersen binnen in de +gelei?” En op die wijze praatte de argelooze jonkman altijd door, en jufvrouw Amory +luisterde naar hem met onverstoorbare kalmte. Toen de dames naar de bovengewesten +vertrokken, perste Blanche de beide jonge heeren de stellige belofte af, dat zij de +tafel spoedig zouden verlaten, waarna zij met een vriendelijken blik voor elk van +hen vertrok. Zij liet hare handschoenen naast Foker en haar zakdoek naast Pen vallen. +Aan elk van beiden bewees zij deze of gene kleine oplettendheid; hare beleefdheid +gaf wellicht aan mijnheer Foker een weinig meer voet dan hare vriendelijkheid aan +Pen; maar het welwillende schepseltje deed haar best, om de beide heeren genoegen +te doen. Foker ving haar laatsten blik op, toen zij de deur uitsnelde; die schitterende +blik gleed over het breede witte vest van mijnheer Strong heen en trof Henry recht +in het hart. De deur ging achter de toovenares toe, en hij zette zich met een zucht +neder en zond een glas wijn naar binnen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Daar het diner, waaraan Pen en zijn oom deel namen, niet tot de groote partijen behoorde, +was het aanmerkelijk vroeger opgedragen dan <span class="pageNum" id="pb344">[<a href="#pb344">344</a>]</span>die plechtige feestmalen van het Londensche seizoen, welke volgens het ingevoerde +gebruik weinig vroeger dan negen ure aanvangen; en daar het gezelschap slechts klein +was en jufvrouw Blanche, die gaarne aan de piano in de gezelschapszaal wilde gaan, +aanhoudend hare moeder wenkte om op te staan, gaf Lady Clavering daartoe spoedig het +sein, zoodat het nog volle daglicht was toen de dames in de bovenvertrekken terugkeerden, +van welker met bloemen beladen balkons zij het uitzicht hadden op de twee Parken, +op de arme echtparen en kinderen, die nog door het eene park drentelden, en op de +equipages met dames en de paarden der dandy’s, die de poort van het andere doorreden. +Kortom, de zon was nog niet achter de olmboomen van Kensington Gardens ondergegaan +en verguldde nog het standbeeld, dat de dames van Engeland ter eere van zijne genade +den hertog van Wellington opgericht hebben, toen Lady Clavering en hare vriendinnen +de heeren bij den wijn achterlieten. +</p> +<p>De vensters der eetzaal stonden open, om de versche lucht binnen te laten, en gaven +dus aan de voorbijgangers een aangenaam of wellicht tergend gezicht op zes heeren +met witte vesten, die een aantal karaffen en allerlei soorten van vrachten voor zich +hadden; straatjongens, die onder het voorbijgaan tegen het hek opklommen, om eens +een kijkje te nemen, zeiden tegen elkander: „Hi, hi, Jan, zoudt ge daar ook niet eens +willen zitten en een stukje van die ananas proeven?” – de paarden en rijtuigen van +den adel reden voorbij en brachten hunne vrachten naar Belgravia, om toilet te maken; +de agent van politie liep met zware stappen voor de huizen op en neer; de avondschemering +viel; de lantarenaansteker kwam en deed het gas voor de deur van Sir Francis ontvlammen; +de hofmeester trad de eetzaal binnen en ontstak de antieke Gothische kroon boven de +antieke eettafel van gesneden eikenhout; en dus zag men van buiten een avondtafereel +van feestgenot en waskaarsen daar binnen; en van binnen af had men het gezicht op +een stillen zomeravond en den muur van St.-Jamespark en de lucht daar boven, waarin +juist een paar sterren begonnen te flikkeren. +</p> +<p>James, die met gekruiste beenen tegen den deurpijler van zijn meesters huis stond +te leunen, keek peinzend naar dit laatstgenoemde kalme tafereel, terwijl een toeschouwer, +die zich aan het hek had vastgeklemd, het eerstgenoemde tooneel beschouwde. De diender +X., die voorbijging, vestigde zijne aandacht op geen van beiden, maar wel op den man, +die de staven van het hek vastklemde en in Sir Francis Clavering’s eetzaal keek, waar +Strong, die het woord voor het gansche gezelschap voerde, zat te lachen en te praten. +</p> +<p>De man aan het hek was prachtig uitgedost met kettingen, juweelen en een sierlijk +vest, al hetgeen door de lichten in het huis zeer gunstig uitkwam; zijne laarzen glommen; +hij had koperen knoopen aan zijn rok en groote witte manchetten over zijne handen; +kortom, hij zag er zoo voornaam uit, dat X. zich verbeeldde, dat hij een lid van het +parlement of een persoon van aanzien voor zich had. Dat parlementslid, of die persoon +van aanzien, wat zijn rang dan ook wezen mocht, was zeer opgewonden van den wijn, +want hij wankelde en struikelde onder het gaan, en zijn hoed stond zoo schuins boven +zijne woeste en met bloed beloopen oogen, als nooit een nuchtere hoed had kunnen staan. +Zijn dik zwart haar was blijkbaar valsch, en zijne bakkebaarden kon men bij het purper +van Tyrus vergelijken. +<span class="pageNum" id="pb345">[<a href="#pb345">345</a>]</span></p> +<p>Toen de lach van Strong, die op een zijner eigen <i lang="fr">gros mots</i> volgde, door het venster naar buiten galmde, lachte en giggelde de heer aan het hek +eveneens op de zonderlingste wijze, sloeg op zijne dij en keek naar James, die onder +de portiek stond te peinzen, alsof hij zeggen wilde: „Jantje! beste jongen, is dat +geen mooie historie?” +</p> +<p>James’ aandacht was langzamerhand van de maan aan het hemelruim naar dit ondermaansche +tooneel afgedwaald; en hij was verwonderd en ontsteld over de verschijning van den +man met de glimmende laarzen. „Een twist,” merkte hij naderhand in de bediendenkamer +op, „een twist met een kerel op straat dient nergens toe, en daar ben ik ook niet +op gehuurd.” Na dus den man, die bleef lachen en zwaaien en met dronken gemeenzaamheid +hem toeknikte, eenigen tijd in het oog gehouden te hebben, keek James uit de portiek +naar buiten, riep zachtkens: „Diender!” en wenkte dien ambtenaar tot zich. +</p> +<p>X. kwam dadelijk bij hem, met een zijner garen handschoenen in den gordel gestoken, +en James wees eenvoudig met den voorvinger zijner rechterhand naar den persoon, die +aan het hek stond te lachen. Geen enkel woord meer dan „diender” zeide hij, maar stond +daar in den kalmen zomeravond kalm te wijzen: het was een verheven schouwspel. +</p> +<p>X. begaf zich naar den aangewezen persoon en zeide: „Wilt gij zoo goed zijn, mijnheer, +door te gaan?” +</p> +<p>De vreemdeling, die in een zeer goed humeur was, scheen geen woord van den politieagent +te verstaan, maar bleef grinnikend tegen Strong knikken, tot zijn hoed bijna van zijn +hoofd binnen het hek viel. +</p> +<p>„Kom, mijnheer, ga door: hoort gij mij niet?” riep X. op veel gebiedender toon, en +raakte den vreemdeling zachtkens met een der vingeren aan, die in de garen handschoenen +besloten waren. +</p> +<p>De man met zijn overvloed van ringen schrikte of liever sprong achteruit in eene houding +van zelfverdediging, begon den diender te dreigen en betoonde zich dapper en krijgshaftig, +al was hij wat onvast op de beenen. „Hola! houd je handen van een gentleman af!” riep +hij uit met een vloek, welken wij niet behoeven te herhalen. +</p> +<p>„Ga van hier weg,” zeide X., „en belemmer de passage niet, door zoo in de eetkamers +binnen te kijken.” +</p> +<p>„Niet kijken – ho, ho! – niet kijken, – <i>dat</i> is wat moois!” hernam de ander met een spottenden grijns. „Wie zal mij beletten naar +mijne vrienden te kijken als ik het goedvind? <i>Gij</i> niet, ouwe!” +</p> +<p>„Vrienden? dat kunt ge begrijpen! Ga door!” antwoordde X. +</p> +<p>„Als gij mij met een vinger aanraakt, vlieg ik je aan,” bulderde de ander. „Ik zeg +je, dat ik hen allen ken: Dát is Sir Francis Clavering, baronet en lid van het parlement +– ik ken <i>hem</i> en hij kent <i>mij</i> – en dát is Strong, en dát is de jonge snaak, die dat rumoer op het bal maakte. Strong! +zeg eens, Strong!” +</p> +<p>„Dat is die verd– Altamont,” riep de verschrikte Sir Francis daar binnen, met een +zeer beangsten blik, terwijl Strong, eveneens met eene uitdrukking van ergernis op +zijn gelaat, van de tafel opsprong en naar den indringer daar buiten liep. +</p> +<p>Een heer met een wit vest, die blootshoofds uit eene eetzaal op straat vloog, een +agent van politie en een fatsoenlijk gekleed persoon, die bijna aan het vechten waren, +dit was genoeg om zelfs in die stille buurt ’s avonds ten half negen ure een oploop +te veroorzaken, zoodat er dan ook eenige menschen voor Sir Francis Clavering’s deur +begonnen samen te <span class="pageNum" id="pb346">[<a href="#pb346">346</a>]</span>te scholen. „Kom, in ’s hemels naam, binnen,” riep Strong, greep zijn bediende bij +den arm, en zeide op zachten toon tegen den lakei: „James, wees zoo goed eene vigilante +te laten halen,” waarop hij den opgewonden heer binnenbracht; de buitendeur werd gesloten +en de kleine samenscholing ging uiteen. +</p> +<p>Mijnheer Strong was voornemens geweest den vreemde in Sir Francis’ zitkamer te brengen, +waar de hoeden der heeren hen lagen te wachten, en, na hem daar met zachte woorden +tot bedaren gebracht te hebben, hem weg te brengen zoodra de vigilante voorkwam. Maar +de kolonel gloeide van verontwaardiging over de beleediging, die hem was aangedaan, +en zeide, toen Strong hem naar die andere deur leidde, met eene beschonken stem: „<i>Dat</i> is de deur niet – <i>dat</i> is de deur van de eetzaal, waar zij aan het drinken zijn, – ik ga daar binnen, want +ik moet ook wat hebben, voor den drommel; ik moet ook wat hebben!” De hofmeester, +die zich in de vestibule bevond, stond versteend over zooveel onbeschaamdheid en plaatste +zich voor de deur der eetzaal, maar deze ging achter hem open en de heer des huizes +vertoonde zich met onthutste gelaatstrekken op den drempel. +</p> +<p>„Ik <i>moet</i> wat hebben, bij –, dat <i>moet</i> ik,” schreeuwde de indringer toen Sir Francis verscheen. „Hola! Clavering, ik ben +gekomen om een glaasje met je te drinken, – hè, ouwe jongen? hè, ouwe vrek? Een flesch +van je geellak, ouwe! – de allerbeste, van honderd roepijen de kist.” +</p> +<p>De gastheer dacht een oogenblik over zijn gezelschap na. Daar is, dacht hij, alleen +Welbore, Pendennis, en die twee jongens – en met een gedwongen lach en een pijnlijk +gezicht zeide hij: „Wel, kom binnen, Altamont. Het doet mij genoegen u te zien.” +</p> +<p>Kolonel Altamont – want de scherpzinnige lezer zal in den vreemdeling reeds lang zijne +excellentie den ambassadeur van den nabob van Lucknow herkend hebben – waggelde de +eetzaal binnen, met een zegestralenden blik op James, den lakei, alsof bij zeggen +wilde: „Nu, kereltje, wat zeg je dáárvan? Ben ik nu een gentleman of niet?” en viel +toen op den eersten den besten leegen stoel neer. Met bedeesde stem stamelde Sir Francis +Clavering den naam van den kolonel tegen zijn gast, mijnheer Welbore-Welbore, en zijne +excellentie begon dadelijk wijn te drinken en het gezelschap rond te kijken, nu eens +met verbazend dreigende blikken en dan weer met zijne behaaglijkste lachjes, en hikte +onderwijl allerlei lofspraken op den wijn, welken hij gebruikte. +</p> +<p>„Zeer zonderling man. Heeft lang aan een inlandsch hof in Indië vertoefd,” zeide Strong, +met den grootsten ernst, want de chevalier verloor nooit zijne tegenwoordigheid van +geest. „Men doet aan die Indische hoven allerlei vreemde gewoonten op.” +</p> +<p>„Zeer vreemde,” herhaalde majoor Pendennis droogjes en zat zich af te vragen in welk +gezelschap hij geraakt was? +</p> +<p>Mijnheer Foker zag den nieuw aangekomene met genoegen. „Dat is de man, die in de Achterkeuken +dat Maleische liedje wilde zingen,” fluisterde hij Pen toe. „Proef die ananas eens, +mijnheer,” voegde hij vervolgens Altamont toe; „zij is overheerlijk.” +</p> +<p>„Ananas! Ik heb de varkens met ananassen zien voeren,” zeide de kolonel. +</p> +<p>„Al de varkens van den nabob van Lucknow worden met ananassen gevoerd,” fluisterde +Strong den majoor in het oor. +<span class="pageNum" id="pb347">[<a href="#pb347">347</a>]</span></p> +<p>„O, natuurlijk,” antwoordde de majoor. Sir Francis Clavering trachtte zich ondertusschen +tegen Welbore te verontschuldigen over den toestand, waarin de vreemdeling zich bevond, +en mompelde zoowat dat Altamont een zeer zonderling mensch en zeer excentriek was, +Indische gewoonten had aangenomen en de regels der Engelsche samenleving niet kende, +waarop Welbore, een slim oud heertje, die zijn glas zeer regelmatig ledigde, ten antwoord +gaf, „dat dit wel te zien was.” +</p> +<p>Daarop kreeg de kolonel Pen’s open gelaat in het oog, keek hem eenige oogenblikken +met zooveel vastheid aan als zijn toestand veroorloofde, en zeide toen: „Ik ken je +ook, jongmensch! Ik herinner mij u van het bal te Baymouth. Gij wildet met een Franschman +vechten. <i>Ik</i> herinner mij u zeer goed,” en daarop begon hij te lachen en de vuisten te ballen +en scheen zich tot op den dronken bodem zijner ziel te vermaken, terwijl deze herinneringen +hem door het brein schoten of liever waggelden. +</p> +<p>„Mijnheer Pendennis, gij herinnert u zeker kolonel Altamont uit Baymouth nog wel?” +zeide Strong, waarop Pen, met eene tamelijk stijve buiging, antwoordde, „dat hij het +genoegen had zich hem zeer wel te herinneren.” +</p> +<p>„<i>Hoe</i> heet hij?” riep de kolonel, waarop Strong mijnheer Pendennis nogmaals noemde. „Pendennis? +Laat Pendennis naar den drommel loopen!” bulderde Altamont tot ieders verbazing uit, +terwijl hij met zijne vuist op de tafel sloeg. +</p> +<p>„Ik heet óók Pendennis, mijnheer,” zeide de majoor, wiens waardigheid boven alle beschrijving +gekrenkt was door de gebeurtenissen van dezen avond, door de vernedering dat men hèm, +majoor Pendennis, op zulk eene partij had durven vragen, en door de introductie van +een dronken persoon in zijn gezelschap. „Ik heet óók Pendennis, en gij zult mij genoegen +doen, dien naam niet zoo hardop te verwenschen.” +</p> +<p>Kolonel Altamont wendde zich om, ten einde den majoor aan te zien, en scheen van dat +gezicht plotseling nuchter te worden. Hij wreef zich het voorhoofd en verschoof daardoor +zijne zwarte pruik een weinig. Met een vlammenden blik keek hij den majoor aan, die +van zijn kant, als een onversaagd oud soldaat, zijn tegenstander zeer scherp en onafgewend +bleef aanstaren. Na deze wederzijdsche inspectie begon Altamont zijn rok met de koperen +knoopen dicht te maken, stond plotseling van zijn stoel op en waggelde, tot verbazing +van al de aanwezigen, naar de deur, die hij, door Strong op den voet gevolgd, uitging; +het eenige wat Strong hem nog hoorde mompelen, was: „Kaptein Snavel, kaptein Snavel, +zoo waar ik leef!” +</p> +<p>Er was geen kwartier verloopen tusschen zijne onverwachte verschijning en zijn even +onverwacht vertrek. De beide jonge heeren en de oude Welbore verwonderden zich over +dit vreemd tooneel en konden het zich niet verklaren. Clavering was buitengemeen bleek +en ontroerd en wendde zich met angstige blikken tot majoor Pendennis, die zijn gastheer +eenige oogenblikken zeer scherp had aangezien. „Kent gij hem?” vroeg Sir Francis aan +den majoor. +</p> +<p>„Ik weet zeker, dat ik den kerel vroeger ergens gezien heb,” antwoordde de majoor, +met een gezicht alsof hij ook niet zeker van zijne zaak was. „Ja, nu ben ik er! Het +was een deserteur van de rijdende artillerie, die dienst nam bij den nabob! Ik herinner +mij zijn gezicht zeer goed.” +<span class="pageNum" id="pb348">[<a href="#pb348">348</a>]</span></p> +<p>„O!” zeide Clavering met een zucht, die bewees dat hem een pak van het hart genomen +was, en de majoor zag met eene flikkering zijner slimme oude oogen naar hem op. De +vigilante, die Strong had laten ontbieden, reed met den chevalier en kolonel Altamont +weg; er werd koffie gebracht voor de achtergebleven heeren, die daarop naar de dames +in de gezelschapszaal gingen, terwijl Foker aan Pen verklaarde, „dat dit de zonderlingste +kerel was, dien hij ooit had ontmoet,” hetgeen Pen lachend deed antwoorden, „dat dit +bewees, dat Foker een fijn opmerker was.” +</p> +<p>Jufvrouw Amory maakte nu, volgens hare belofte, muziek voor de jonge heeren. Foker +stond verrukt over de gaven, die zij ten toon spreidde, en was zoo goed zijne stem +aan de hare te paren, als hij de muziek kende. Pen veinsde zich alleen met andere +leden van het gezelschap te willen ophouden, maar Blanche trok hem spoedig aan de +piano door zijne eigen verzen te zingen, het gedicht namelijk, dat wij in een vorig +hoofdstuk hebben meegedeeld, en hetgeen de sylphide zelve, naar zij zeide, op muziek +had gezet. Ik kan niet verzekeren in hoeverre de melodie van haar zelve was, of hoeveel +Signor Twankidillo, die haar les gaf, daarvan voor haar gearrangeerd had; maar, of +de muziek goed of slecht, oorspronkelijk of wat anders was, zeker is het, dat zij +mijnheer Pen verheugde, die naast haar kwam staan en nu de muziekbladen zeer vlijtig +voor haar omsloeg. „Och, wat zou ik niet willen geven, om verzen te kunnen schrijven +zooals gij, Pen!” bekende Foker later met een zucht aan zijn vriend. „Ik verzeker +u, dat ik het doen zou, als ik het maar kon! Maar, ge weet, ik was nooit een held +in het schrijven, en het spijt mij nu wel, dat ik op school zoo lui ben geweest.” +</p> +<p>In tegenwoordigheid van de dames werd er niet gezinspeeld op het merkwaardige tooneeltje, +dat beneden had plaats gehad, ofschoon Pen juist op het punt stond het aan jufvrouw +Amory te beschrijven, toen die jonge dame naar kapitein Strong vroeg, met wien zij +een duet wenschte te zingen. Toevallig naar Sir Francis Clavering ziende, nam Pen +eene uitdrukking van buitengewone ongerustheid op diens gewoonlijk nietsbeteekenend +gezicht waar, en daarom besloot hij maar te zwijgen. Het was een vrij vervelende avond. +Welbore dutte in, gelijk hij na een diner en onder muziek altijd deed; en majoor Pendennis +onthaalde de dames niet op tal van anekdotes en eindelooze, ondeugende geschiedenissen, +gelijk hij anders gewoon was, maar zat meerendeels stil, en scheen te luisteren naar +de muziek en de jonge en schoone musicienne te bewonderen. +</p> +<p>Toen het uur van vertrek gekomen was, stond de majoor op en betuigde zijn leedwezen, +dat zulk een genoeglijke avond zoo snel was voorbijgegaan, waarbij hij inzonderheid +zijn compliment aan jufvrouw Amory maakte over haar heerlijk talent voor den zang. +„Lady Clavering,” zeide hij, „uwe dochter is volmaakt een nachtegaal, volmaakt een +nachtegaal, op mijn woord! Ik heb zelden iemand gehoord, die met haar vergeleken kan +worden, en hare uitspraak van alle talen – ja, van alle talen – houd ik voor onberispelijk. +De beste huizen van Londen moeten open staan voor eene jonge dame met zulke talenten +en – vergun een oud man het te zeggen, jufvrouw Amory – voor zulk een gezichtje.” +</p> +<p>Blanche stond even verbaasd over dit compliment als Pen, die zijn <span class="pageNum" id="pb349">[<a href="#pb349">349</a>]</span>oom nog zoo kort geleden in zeer af keurenden zin over de sylphide had hooren spreken. +De majoor en de beide jonge heeren gingen te voet naar huis, nadat mijnheer Foker +zijne moeder in haar rijtuig geholpen en zich een vlammetje voor eene reusachtige +sigaar verschaft had. +</p> +<p>Of het gezelschap, òf de tabak van Foker behaagde majoor Pendennis niet, want hij +wierp verscheidene malen een schuinen blik op hem, waaruit duidelijk zijn wensch sprak, +dat de jonge heer afscheid zou nemen; maar Foker bleef zich aan oom en neef vastklemmen +en vergezelde hen tot zelfs aan de woning van den eerstgenoemde in Bury Street, waar +de majoor de jongelieden goedennacht wenschte. +</p> +<p>„Zeg eens, Pen,” zeide de majoor fluisterend tegen zijn neef, dien hij teruggeroepen +had, „denk er aan, morgen eene visite in Grosvenor Place te gaan maken. Zij zijn buitengemeen +beleefd geweest, – verbazend beleefd en vriendelijk.” +</p> +<p>Pen beloofde het, vol verwondering, en toen Morgan de deur achter den majoor gesloten +had, nam Foker den arm van Pen en wandelde, onder het rooken zijner sigaar, een tijdlang +in stilte met hem voort. Toen zij eindelijk, op Arthur’s weg naar den Temple, Charing +Cross bereikt hadden, luchtte Henry Foker zijn hart, en barstte los in die lofrede +op de dichtkunst en dat beklag over zijne verwaarloosde jeugd, waarvan wij hierboven +gesproken hebben. En den ganschen weg door het Strand en tot aan de trap van Pen, +op het Lamb Court in den Temple, hield de jonge Henry Foker niet op met geestdrift +over het zingen en over Blanche Amory zelve uit te weiden. +<span class="pageNum" id="pb2.1">[<a href="#pb2.1">1</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch40" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch40.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Aangelegenheden van den heer Henry Foker.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Sedert dien noodlottigen maar heerlijken avond op Grosvenor Place had mijnheer Henry +Foker’s hart in zulk een staat van ontroering verkeerd, als men niet lichtelijk zou +gedacht hebben, dat zulk een groot wijsgeer kon ondervinden. Wanneer wij ons herinneren +hoeveel goeden raad hij in vroegere dagen aan Pen gegeven had, hoeveel vroegtijdige +wijsheid en menschenkennis de begaafde jonkman aan den dag had gelegd, en hoe een +aanhoudend leven van genot, gelijk aan een heer van zijne middelen en vooruitzichten +paste, zijne onverschilligheid had moeten doen toenemen en hem met elken dag al minder +en minder belang in iemand anders dan in mijnheer Henry Foker zelven had moeten doen +stellen, – dan moet men zich verwonderen, dat hij in het ongeval geraakt was, dat +de meesten onzer een paar malen in het leven overkomt, en dat zijne groote ziel verontrust +werd door eene vrouw. Maar hoe vroeg ook Foker wijs was geworden, hij bleef altijd +mensch. Hij kon het algemeene lot evenmin ontgaan als Achilles of Ajax, of Lord Nelson, +of onze stamvader Adam, en nu zijn tijd gekomen was werd de jonge Henry een slaaf +van de alverwinnende Liefde. +</p> +<p>Toen hij dien avond, na van Arthur Pendennis op Lamb Court afscheid genomen te hebben, +naar de Achterkeuken ging, had de grog en de gebraden kalkoen niets bekoorlijks voor +hem; de grappen zijner vrienden lieten hem ongevoelig, en toen mijnheer Hodgen, de +zanger van <i>de Lijkendief</i>, een nieuw lied voordroeg, nog akeliger en humoristischer dan het genoemde vermaarde +gedicht, riep Foker, die de vriend van den kunstenaar was, wel „Bravo, Hodgen!” gelijk +de beleefdheid en zijne positie als steunpilaar van de Achterkeuken van hem eischte, +maar hij hoorde eigenlijk geen woord van het lied, hetwelk Hodgen onder den titel +van <i>de Kat in het kastje</i> zoo beroemd heeft gemaakt. Laat en zeer vermoeid sloop hij naar zijne kamer en zocht +de donzen peluw op; maar zijn slaap werd gestoord door de onrust, welke hem kwelde, +en zoodra hij uit zijne koortsige sluimering ontwaakte, stond het beeld van jufvrouw +Amory voor hem en voegde hem de woorden toe: „Hier ben ik, ik ben uwe prinses en uwe +schoone; gij hebt <i>mij</i> gezien en zult u verder om niets anders meer bekommeren!” +<span class="pageNum" id="pb2.2">[<a href="#pb2.2">2</a>]</span></p> +<p>Goede hemel wat kwamen hem zijne vroegere vermaken en vriendschapsbetrekkingen nietswaardig +en smakeloos voor! Tot nog toe was hij niet veel gewoon geweest aan het gezelschap +van vrouwen van zijn eigen stand. Als hij van zulke dames sprak, noemde hij ze „fatsoenlijke +vrouwen.” Die deugd, die wij hopen dat zij ook bezaten, woog tot nog toe bij mijnheer +Foker niet op tegen het gemis der levendigheid, waarmee de dames zijner eigen familie +niet bedeeld waren, en die hij daarentegen bij mesdemoiselles, de dames van het tooneel, +aantrof. Ofschoon zijne moeder goed en liefderijk was, vermaakte zij hem niet, en +zijne nichten, de dochters van zijn oom van moederszijde, den achtbaren graaf van +Rosherville, verveelden hem bovenmate. De eene was eene geleerde vrouw en hield zich +met de geologie bezig; de andere reed te paard en rookte sigaren; de derde behoorde +tot de uiterste gelederen der vrijzinnige kerk en koesterde in godsdienstzaken de +meest kettersche gevoelens; zooals ten minste de vierde beweerde, die, van haar kant, +tot de fijnste aanhangsters der rechtzinnige kerk behoorde, haar kabinetje tot een +bidvertrekje had ingericht en, het gansche jaar door, elken Vrijdag vastte. Foker +liet zich zelden bewegen, het ouderlijk huis dier dames te Drummington te bezoeken. +Hij zwoer, dat hij liever naar het armenhuis wilde gaan dan dáár te logeeren. Hij +was er dan ook niet zeer bemind. Lord Erith, de zoon van Lord Rosherville, beschouwde +zijn neef als een gemeen persoon van jammerlijk slechte manieren, terwijl Foker, met +evenveel recht, Erith voor een kwast en een domkop uitmaakte, en beweerde dat hij +het Lagerhuis in slaap praatte, dat hij een steen des aanstoots voor den voorzitter +was en dat hij tot de vervelendste der zoogenaamde philanthropische redenaars behoorde. +En evenmin kon ook George Robert, graaf van Gravesend en Rosherville, ooit vergeten, +dat zijn neef, op zekeren avond, toen hij zich had willen verwaardigen met dien jongen +heer te biljarten, zijne lordschap met de queue in de ribben gestooten had onder den +uitroep: „Wel, ouwe jongen ik heb menigen leelijken stoot gezien, maar nog nooit zoo’n +leelijken als dien van jou!” De graaf speelde het spel met engelachtige zelfbeheersching +af, want Henry was èn zijn gast èn zijn neef; maar het scheelde weinig of mylord kreeg +in den nacht eene beroerte, en hij bleef op zijne kamer tot de jonge Foker Drummington +verliet en naar Oxbridge terugkeerde, waar de opvoeding van dien belangwekkenden jongeling, +ten dien tijde, voltooid werd. Het was een vreeselijke slag voor den achtbaren graaf; +er werd in de familie nooit over het voorgevallene gesproken; hij ontweek Foker, als +deze hem te Londen of buiten kwam bezoeken, en kon ternauwernood van zich verkrijgen +om den jongen verworpeling stotterend te vragen: „Hoe vaart ge?” Doch de graaf wilde +het hart zijner zuster Agnes niet breken door Henry geheel uit de familie te bannen; +en, om de waarheid te zeggen, schikte het hem ook niet, om met mijnheer Foker senior +te breken, met wien mylord vele vertrouwelijke zaken had gehad, bestaande in eene +uitwisseling van orderbriefjes op Foker’s bankier en van eigenhandige geschriften +van den graaf zelven, met de woorden „neme aan op vertoon te betalen” boven zijne +doorluchtige handteekening. +</p> +<p>Buiten de vier dochters van Lord Gravesend, wier verschillende eigenschappen wij reeds +hierboven hebben opgesomd, was mylord nog met eene vijfde dochter gezegend, Lady Anna +Milton, die sedert hare vroegste jeugd, ja van de wieg af, eene bestemming had gehad. +Hare ouders hadden met hare tante vastgesteld, dat Lady Anna de vrouw van Henry Foker +zou worden, zoodra deze den vereischten leeftijd bereikt <span class="pageNum" id="pb2.3">[<a href="#pb2.3">3</a>]</span>had. Met dat denkbeeld was zij reeds gemeenzaam geweest, toen zij nog de kinderkleeren +droeg en Henry, de slordigste van alle knapen, met blauw geslagen oogen van de school +naar Drummington kwam, of naar zijn vaders buitenplaats Logwood, waar Lady Anna dikwijls +bij hare tante logeerde. De beide jongelieden hadden zich zonder tegenwerpingen of +verzet naar de beschikkingen hunner ouders gevoegd. Lady Anna kwam evenmin op de gedachte +om zich tegen de bevelen van haar vader te verzetten, als het bij Esther zou opgekomen +zijn de bevelen van Ahasverus te betwisten. De vermoedelijke erfgenaam van het huis +Foker betoonde zich ook gehoorzaam, want toen de oude heer zeide: „Henry, ik ben met +uw oom overeengekomen, dat gij, als gij den vereischten leeftijd hebt, Lady Anna zult +trouwen. Zij zal geen geld ten huwelijk brengen, maar zij heeft edel bloed in de aderen +en ziet er goed uit, en ik zal wel voor u zorgen. Als gij dat niet verkiest, zult +gij hebben wat uwe moeder ten huwelijk heeft gebracht en tweehonderd pond ’s jaars +zoolang ik leef,” – toen berustte Henry, die wist, dat hij zijn vader, ofschoon deze +geen man van vele woorden was, blindelings kon vertrouwen, in het besluit der ouders +en antwoordde: „Nu, vader, als Anna het goedvindt, ben ik er mee tevreden. Zij ziet +er in het geheel niet kwaad uit.” +</p> +<p>„En zij heeft het beste bloed van Engeland in hare aderen, Henry; uw moeders bloed, +uw eigen bloed,” zeide de bierbrouwer. „Daar gaat niets boven.” +</p> +<p>„Nu, vader, zooals gij het goedvindt,” hernam Henry. „Als het gebeuren moet, zeg het +mij dan maar. Er is echter geen haast bij, en ik hoop, dat gij het nog lang zult uitstellen. +Ik zou gaarne nog wat van de wereld genieten, eer ik trouw.” +</p> +<p>„Ga je gang maar, Henry,” antwoordde zijn liefderijke vader. „Niemand verbiedt het +u, niet waar?” Daarna werd er weinig meer over het onderwerp gesproken, en mijnheer +Henry joeg die genoegens des levens na, die hem het meest toelachten; hij hing een +klein portretje van zijne nicht in zijne zitkamer op, midden tusschen Fransche prenten, +afbeeldingen van beroemde actrices en danseressen, tooneelen van wedrennen en paardrijden, +waarin hij den meesten smaak had, en die zijne kunstgalerij uitmaakten. Het was een +weinig beduidend portretje, een eenvoudig rond gezichtje, met krullende lokken, dat, +wij moeten het bekennen, niet veel vertoon maakte naast mademoiselle Petitot, die +op een regenboog danste, of mademoiselle Redowa, die met roode laarsjes en een lansiers-shako +stond te grinniken. +</p> +<p>Daar Lady Anna Milton geëngageerd en hare bestemming dus reeds aangewezen was, ging +zij niet zooveel uit als hare zusters, en dikwijls bleef zij in het ouderlijke huis +op Gaunt Square achter, als hare mama met de andere dames uitging. Zij praatten en +dansten met den eenen heer na den anderen, en die heeren kwamen en gingen, en er waren +verschillende praatjes omtrent haar in omloop. Maar met betrekking tot Lady Anna was +het altijd dezelfde geschiedenis: zij was geëngageerd met Henry Foker en mocht nooit +aan iemand anders denken. Het was geen heel vroolijke geschiedenis. +</p> +<p>Welnu, op hetzelfde oogenblik toen Foker ’s morgens na het diner bij Lady Clavering +ontwaakte, stond Blanche’s beeltenis met hare heldere grijze oogen en haar verleidelijken +glimlach hem aan te staren. Haar air klonk hem in de ooren: „Ik zweef soms hier rond, +– ik zweef soms hier rond,” hetgeen de arme Foker klaaglijk begon te neuriën, toen +hij onder de rood zijden sprei in zijn bed opzat. Tegenover hem hing eene Fransche +plaat, voorstellende eene Turksche dame met <span class="pageNum" id="pb2.4">[<a href="#pb2.4">4</a>]</span>haar Griekschen minnaar, die door een eerwaardig Muzelman, den echtgenoot der dame, +overvallen werden; aan de andere muur prijkte eene Fransche plaat van een heer en +eene dame te paard, die in vollen galop elkander kusten; overigens was deze kuische +slaapkamer met nog meer andere Fransche platen behangen, de portretten van in gaas +gehulde nimfen der opera, of fraaie tooneelen uit romans, en met een paar Engelsche +meesterstukken, waarop jufvrouw Calverley van de koninklijke Engelsche opera afgebeeld +was in de engsluitende pantalon van hare geliefkoosde rol, als page, of jufvrouw Rougemont +als Venus, terwijl de waarde dezer voorstellingen verhoogd werd door de handteekeningen +dier dames, Mary Calverley, of Frederika Rougemont, die in keurig facsimile onder +de platen prijkten. Aan zulke prenten haalde de eerzame Henry zijn hart op. Hij was +niet slechter dan vele zijner makkers; hij was een leegloopend, pretmakend, welwillend, +geldverkwistend jonkman; en als hij zijne kamers zoo overvloedig met voortbrengselen +van de Fransche kunst versierde, dat de eenvoudige Lady Agnes, zijne mama, als zij +in het vertrek trad, waar haar lieveling in geurige wolken van Latakia gehuld zat, +dikwijls verstomd stond over al het moois, dat haar oog trof, moeten wij in aanmerking +nemen, dat hij rijker was dan de meeste jongelieden, zoodat hij zijn smaak gemakkelijker +kon bevredigen. +</p> +<p>Op zijn bedtafeltje lag, te midden van sleutels, geldstukken, sigarenkokers en een +takje verbena, dat jufvrouw Amory hem had gegeven, een brief van jufvrouw Calverley, +die het fijne gewaterlijnde papier met eene zeer ongedwongen spelling en schrift bekrabbeld +had en, na begonnen te zijn met mijnheer Henry haar „lieven Hoky-poky-foky” te noemen, +hem verder herinnerde, dat de dag genaderd was, waarop hij „dat diner in <i lang="en">the Elephant and Castle</i> te Richmond moest geven, dat hij beloofd had;” verder een kaartje voor eene afzonderlijke +loge bij jufvrouw Rougemont’s aanstaand benefice, een pakje toegangkaartjes voor „Ben +Budgeon’s voorstelling, de bokser uit Noord-Lancashire, bij Martin Faunce in <i>de Driekante Hoed</i> in St. Martin’s Lane, waar Conkey Sam, Dick <i lang="en">the Nailor</i> en Deadman (de bokser uit Worcestershire) de bokshandschoenen zullen aantrekken en +alle bewonderaars van de goede oud Britsche lichaamsoefeningen uitgenoodigd worden +te verschijnen,” deze en nog verscheidene andere herinneringen aan de tijdverdrijven +en vermaken van mijnheer Foker lagen op tafel naast zijn bed, toen hij wakker werd. +</p> +<p>Ach, wat kwamen hem die zouteloos voor! Wat gaf hij om Conkey Sam of dien bokser uit +Worcestershire? Wat om die Fransche dames, die hem uit alle hoeken zijner kamer toelonkten, +om al dat verbazende moois? En wat schreef die Calverley slecht, en hoe durfde dat +onbeschaamde vrouwspersoon hem Hoky-poky noemen? De gedachte van in <i lang="en">the Elephant and Castle</i> te Richmond te moeten dineeren met dat oude wijf (zij was stellig zeven en dertig +jaar), vervulde hem nu met walging en ergernis, in plaats van het genoegen, dat hij +nog gisteren bij dat uitstapje dacht te smaken. +</p> +<p>Toen zijne teedere mama haar zoon dien morgen zag, merkte zij op hoe bleek zijne wangen +waren en hoe neerslachtig hij scheen. „Waarom blijft gij toch zoo biljart spelen in +die akelige zaal van Spratt?” vroeg Lady Agnes. „Kindlief, dat biljart zal u nog den +dood aandoen; dat zal het zeker!” +</p> +<p>„Het is het biljart niet,” antwoordde Henry somber. +</p> +<p>„Dan is het die verschrikkelijke Achterkeuken,” hernam Lady Agnes. <span class="pageNum" id="pb2.5">[<a href="#pb2.5">5</a>]</span>„Ik ben dikwijls voornemens geweest – weet ge, Henry – aan de kasteleines te schrijven +en haar te verzoeken maar heel weinig wijn in uw glas te doen, en er op te letten +dat gij uw doek omslaat, voordat gij in uw brougham stapt.” +</p> +<p>„Ga uw gang maar, mama; jufvrouw Cutts is zeer vriendelijk en eene echte moeder,” +zeide Henry. „Maar het is de Achterkeuken óók niet,” liet hij er met een akeligen +zucht op volgen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Daar Lady Agnes haar zoon nooit iets weigerde en in al zijne handelingen met de teederste +inschikkelijkheid berustte, werd haar dit door het volkomenste vertrouwen van de zijde +van den jongen Henry vergolden, die nooit voor haar ontveinsde welke plaatsen hij +gewoon was te bezoeken: hij deelde haar integendeel eene keur van anekdotes uit de +clubs en de biljartzalen mede, waarin de eenvoudige dame veel genoegen schepte, al +begreep zij ze niet. „Mijn zoon gaat naar Spratt,” sprak zij tot hare vertrouwde vriendinnen. +„Al de jongelui gaan naar Spratt, als zij van de bals komen. Het is <i lang="fr">de rigueur</i>, mijne waardste; en zij spelen nu biljart, gelijk men in de dagen van mijnheer Fox +macao en hazard speelde. Ja, mijn lieve vader heeft mij dikwijls verteld, dat zij +in de club van Brooke <i>altijd</i> tot negen ure den volgenden morgen opzaten met mijnheer Fox, dien ik mij nog herinner +met een geel vest en eene zwart satijnen kniebroek te Drummington gezien te hebben, +toen ik een klein meisje was. Mijn broeder Erith heeft als jongmensch nooit gespeeld, +noch laat opgezeten; zijne gezondheid liet het niet toe; maar mijn jongen moet met +zijne vrienden meedoen, weet ge. En dan gaat hij ook dikwijls naar eene plaats, die +de Achterkeuken heet, waar alle menschen van genie en schrijvers bijeenkomen, die +men op gezelschappen niet ontmoet, maar wier omgang Henry als een groot voorrecht +en genoegen beschouwt; daar hoort hij dan de vraagstukken van den dag bespreken; en +mijn lieve vader zeide dikwijls, dat wij verplicht waren de letterkunde aan te moedigen, +en hij had nog gehoopt Dr. Johnson te Drummington te ontvangen; – maar die stierf +juist in dien tijd. Ja, mijnheer Sheridan kwam ook bij ons en dronk heel veel wijn +– iedereen dronk veel wijn in dien tijd, en papa’s wijnkoopersrekening was tienmaal +hooger dan die van Erith, die zijn wijn, als hij dien noodig heeft, van Fortnum en +Mason neemt en er in het geheel geen kelder op nahoudt.” +</p> +<p>„Dat was gisteren een bijzonder goed diner, mama,” merkte de listige Henry aan. „Hunne +soep was beter dan de onze. Moufflet doet te veel kruiden in alles. De <i lang="fr">suprême de volaille</i> was zeer lekker – buitengewoon lekker, en de confituren waren beter dan die van Moufflet. +Hebt ge de <i lang="fr">plombière</i> geproefd, mama, en die maraskino-gelei? Verbazend lekkere maraskino-gelei!” +</p> +<p>Lady Agnes stemde zoowel met deze gevoelens van haar zoon als met schier al zijn andere +oordeelvellingen in, waarop hij het gesprek behendig voortzette met de woorden: +</p> +<p>„Mooi huis, dat van die Clavering’s. Gemeubeld zonder naar de kosten te vragen. Prachtig +zilverwerk, mama,” welke opmerkingen de moeder mede toestemde. +</p> +<p>„Aardige menschen, die Clavering’s.” +</p> +<p>„Hm!” zeide Lady Agnes. +</p> +<p>„Ik weet wat gij bedoelt. Lady C. is niet heel <i lang="fr">distinguée</i>, maar uiterst goedhartig.” +</p> +<p>„Dat is zij,” erkende mama, die zelve eene der goedhartigste der vrouwen was. +<span class="pageNum" id="pb2.6">[<a href="#pb2.6">6</a>]</span></p> +<p>„En Sir Francis spreekt niet veel in tegenwoordigheid van dames, maar na het diner +valt hij verbazend mee, mama; dan blijkt het, dat hij een hoogst onderhoudend en zeer +knap mensch is. Wanneer zult ge hen te dineeren vragen? Doe het zoo spoedig mogelijk;” +en daarop het zakboekje van Lady Agnes inziende, koos hij een dag, die slechts veertien +dagen verwijderd was (ofschoon die veertien dagen den jongen heer eene eeuw toeschenen), +waarop de Clavering’s in Grosvenor Street zouden genoodigd worden. +</p> +<p>De volgzame Lady Agnes schreef de gewenschte uitnoodiging. Zij was gewoon dit te doen +zonder voorkennis van haar man, die zijne eigen kringen en gewoonten had, en zijne +vrouw hare vrienden alleen liet ontvangen. Henry keek het kaartje in en ontdekte een +verzuim, dat hem niet beviel. +</p> +<p>„Ge hebt jufvrouw – hoe heet zij ook? – jufvrouw Emery, Lady Clavering’s dochter, +niet gevraagd.” +</p> +<p>„O, dat kleine nest!” riep Lady Agnes uit. „Neen, die niet!” +</p> +<p>„Wij kunnen toch niet nalaten jufvrouw Amory te vragen,” hernam Foker. „Ik – ik zou +Pendennis ook willen noodigen, en – en die is dol op haar. Vindt gij niet, mama, dat +zij heel mooi zingt?” +</p> +<p>„Zij kwam mij al te vrij voor, en naar haar zingen heb ik niet geluisterd. Het had +voor mij den schijn, dat zij alleen voor u en mijnheer Pendennis zong. Maar als gij +het zoo gaarne wilt, Henry, zal ik haar ook vragen,” en derhalve werd jufvrouw Amory’s +naam bij dien harer moeder op de kaart geschreven. +</p> +<p>Toen Henry er dit proefstuk van diplomatie zegevierend afgebracht had, omhelsde hij +zijne lieve moeder met de grootste innigheid, en begaf zich naar zijne eigen kamers, +waar hij zich op zijne ottomane uitstrekte en in stil gepeins verzonken bleef, onder +verzuchting naar den dag, die de schoone jufvrouw Amory onder zijn vaders dak zou +brengen, en onder het smeden van honderderlei onuitvoerbare plannen om haar te ontmoeten. +</p> +<p>Mijnheer Foker junior had bij zijne terugkomst van zijne reis door Europa een knecht +meegebracht, die verscheidene talen sprak, de plaats van Domkop vervulde en zich wel +verwaardigen wilde aan het diner, bij welke gelegenheid hij een geborduurd overhemd +met tal van gouden knoopjes en kettingen aanhad, zijn meester en de oudere leden van +het gezin te bedienen. Deze man, die eigenlijk tot geen bepaald land behoorde en alle +talen even slecht sprak, was onzen Henry in velerlei opzichten van dienst; hij las +de brieven van den argeloozen jonkman, kende zijne geliefkoosde plaatsen van uitspanning +en de adressen zijner kennissen, en bediende bij de bijzondere diners, welke de jonge +heer gaf. Toen Henry na het gesprek met zijne mama op de sofa, in eene prachtige kamerjapon, +onder somber stilzwijgen aan zijne pijp lag te trekken, moet ook Anatole wel bemerkt +hebben, dat er iets was dat zijn meester drukte, maar hij legde geene ongepaste meewarigheid +met Henry’s ontstemden gemoedstoestand aan den dag. Toen Henry zich begon te kleeden, +was hij zeer moeielijk te voldoen; hij was buitengewoon kregelig en moeielijk ten +opzichte van zijn toilet; hij paste en verwenschte pantalons van allerlei strepen, +ruiten en kleuren; al de laarzen waren ellendig gepoetst; de hemden hadden te schreeuwende +patronen. Dien dag overstroomde hij zijne kleederen en zijn persoon met reukwateren, +en hoe verbaasd moet de knecht niet gestaan hebben toen de jonge heer, na eenig blozen +en aarzelen, vroeg: „Zeg eens, Anatole hebt gij, toen ik u engageerde – hm! – hebt +ge toen niet gezegd, dat ge – dat ge kondt – kappen?” +<span class="pageNum" id="pb2.7">[<a href="#pb2.7">7</a>]</span></p> +<p>„Ja,” antwoordde de knecht, „dat had hij gezegd.” +</p> +<p>„<i lang="fr">Cherchy alors une paire de tangs – et – krully moi un piou</i>,” zeide mijnheer Foker, alsof het hem niet schelen kon. Nog onzeker of zijn heer +verliefd was dan wel naar een gemaskerd bal wilde, ging de knecht de verlangde voorwerpen +zoeken, – eerst bij den ouden knecht, die de rol van kamerdienaar bij mijnheer Foker +senior vervulde, op wiens kale kruin de tang ternauwernood honderd haren zou gepakt +hebben, en vervolgens bij de dame, die met de zorg voor de kastanjebruine toer van +Lady Agnes belast was. En toen monsieur Anatole de tang was machtig geworden, krulde +hij de lokken van zijn jongen meester zoo lang, dat Henry’s hoofd zoo kroezig als +dat van een neger was; waarna de jonkman zich met de uiterste zorg en pracht kleedde +en zich gereedmaakte om uit te gaan. +</p> +<p>„Hoe laat moet ik het rijtuig bij jufvrouw Calverley laten voorkomen, mijnheer?” vroeg +de knecht fluisterend in zeer slecht Engelsch, toen zijn meester heenging. +</p> +<p>„Laat haar naar den duivel loopen! – Zeg het diner af! Ik kan niet gaan!” zeide Foker. +„Neen, voor den drommel – ik <i>moet</i> gaan. Poyntz en Rougemont, en al die anderen komen. Laat het rijtuig maar ten zes +ure aan Pelham Corner zijn, Anatole.” +</p> +<p>Dat rijtuig was geen van Foker’s eigen equipages, maar werd bij feestelijke gelegenheden +van een stalhouder gehuurd; Foker nam echter dezen morgen zijn eigen rijtuig in gebruik; +en met welk oogmerk denkt de geachte lezer wel? Niet anders dan om naar Lamb Court +in den Temple te rijden, waarvoor hij zijn weg over Grosvenor Place nam (hetgeen, +gelijk ieder weet, in de rechte lijn van Grosvenor Street naar den Temple ligt), bij +welke gelegenheid hij het genoegen had naar de paarsche venstergordijnen van jufvrouw +Amory te kunnen opzien, na welk genoegen hij naar Pen’s kamer reed. Waarom verlangde +hij zoo sterk om zijn vriend Pen te zien? Waarom haakte en snakte hij zoo naar hem +en scheen Foker’s leven als het ware er van af te hangen, dat hij Pen dien morgen +nog zag, nadat hij hem pas den vorigen avond in de bloeiendste gezondheid verlaten +had? Pen woonde reeds twee jaren te Londen en Foker had nog geen half dozijn bezoeken +bij hem afgelegd. Wat deed hem nu zoo haastig daarheen snellen? +</p> +<p>Wat? – Ik heb alleen maar te zeggen aan de jonge dames, die deze bladzijden lezen, +dat, indien haar hetzelfde ongeval overkomt, dat nu sinds meer dan twaalf uren geleden +Henry Foker getroffen had, menschen, om wie zij nog den vorigen dag geen zier gaven, +haar belangstelling zullen inboezemen; evenals zij aan den anderen kant personen, +van welke zij meenden dat zij veel hielden, vervelend en onaangenaam zullen gaan, +vinden. Dan zal uwe liefste Eliza of Maria van onlangs, aan wie gij brieven zondt +en haarlokken van eene el lang u, plotseling even onverschillig worden als uwe bekenden, +bij wie niets zit; terwijl gij daarentegen zulk eene vurige belangstelling voor <i>zijne</i> familie zult opvatten! zulk eene genegenheid en begeerte zult koesteren, om bij <i>zijne</i> mama in een goed blaadje te staan! zooveel zult gaan houden van dien goeden ouden +man, <i>zijn</i> vader! Wat zult gij eene moeite doen, indien Hij gewoon is in zeker huis te komen, +om daar ook visites te mogen afleggen! Wanneer Hij eene gehuwde zuster heeft, zult +gij gaarne heele ochtenden bij haar doorbrengen. Gij zult uwe dienstboden afbeulen, +door haar twee of driemaal daags briefjes te zenden, waarbij de dringendste haast +is. Gij zult in tranen uitbarsten, als uwe mama u verbiedt zoo dikwijls naar zijne +familie te gaan. De eenige van dat gezin, <span class="pageNum" id="pb2.8">[<a href="#pb2.8">8</a>]</span>dien gij niet lijden moogt, zal wellicht zijn jongere broeder zijn, die met de vacantie +thuis is en die altijd in de kamer blijft als gij uwe pas gevonden boezemvriendin, +zijn engel van eene jongere zuster, komt bezoeken. Iets van dezen aard zal u overkomen, +jonge dames, of laten wij althans hopen, dat het u overkomen zal. Ja, gij moet de +heete en koude vlagen van die genoeglijke koorts doorstaan. Als uwe moeders het maar +bekennen wilden, zouden zij u zeggen, dat zij dat ook doorstaan hebben voordat gij +geboren waart, en dat natuurlijk uw lieve papa – want wie had het anders kunnen zijn +dan hij? – het voorwerp dier genegenheid was. En gelijk gij de ziekte ondergaat, zal +het ook met uwe broeders op <i>hunne</i> manier en naar <i>hun</i> aard het geval zijn; zelfzuchtiger, levendiger en eigenzinniger dan gij, zullen zij +hun lot te gemoet snellen, zoodra de voorbeschikte toovenares verschijnt. Of indien +dit met u en met hen het geval niet is, dan sta de hemel u bij! Gelijk de speler van +zijne dobbelsteenen zeide: liefhebben en winnen is het allerbeste, en dan volgt liefhebben +en verliezen. Men sterft niet aan die ziekte; dat overkomt slechts weinigen. Het brave +maar gewonde hart lijdt en overleeft het. Hij is geen man en zij is geen vrouw, die +er in den strijd niet door overwonnen wordt en het daarna niet zelf weer overwint.…. +Indien wij dan nu vragen waarom de heer Henry Foker zoo’n haast maakte om Arthur Pendennis +op te zoeken, hem plotseling op zoo hoogen prijs stelde en zooveel achting voor hem +koesterde, dan kunnen wij gerust zeggen, dat dit daaruit voortsproot, dat Pen werkelijk +veel waard was geworden in de oogen van mijnheer Foker, omdat Pen, indien hij niet +de roos was, althans in de nabijheid van die geurige bloem der liefde had vertoefd. +Was hij niet gewoon ten haren huize in Londen te komen? Woonde hij niet dicht bij +haar op het land? Wist hij niet alles van de toovergodin? Wat zou Lady Anna Milton, +de nicht en verloofde van mijnheer Foker, wel gezegd hebben, indien zij alles geweten +had wat er in den boezem van dat luchtige heertje omging? +</p> +<p>Helaas toen Foker in Lamb Court kwam en zijn rijtuig ter bewondering overliet aan +de klerkjes, die onder den booggang slenterden welke naar Flag Court loopt, van waar +men in Upper Temple Lane komt, bevond Warrington zich wel op de kamers, maar Pen was +afwezig; hij was naar de drukkerij gegaan om proeven te corrigeeren. Warrington vroeg +of Foker eene pijp wilde rooken, en of hij de schoonmaakster naar <i>het Haantje</i> zou zenden om eene kan bier, terwijl hij aangenaam verrast was door het schitterende +toilet van dezen jeugdigen aristocraat, met zijne fijne geuren en blinkende laarzen. +Maar Foker had hoegenaamd geen trek in tabak of bier; hij had zeer belangrijke zaken +omhanden, zeide hij, en dus ijlde hij heen naar het bureau der <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>, altijd in de hoop van Pen aan te treffen. Toen hij daar kwam, was Pen weer vertrokken. +Foker had hem noodig, om met hem een bezoek bij Lady Clavering te gaan afleggen. Foker +reed hopeloos weg en bracht een paar uren in de clubs zoek, en toen het visite-tijd +werd, oordeelde hij, dat het niet anders dan fatsoenlijk en beleefd zou zijn, dat +hij naar Grosvenor Place reed en een kaartje voor Lady Clavering afgaf. Hij had den +moed niet, naar haar te vragen toen de deur geopend werd, en hij gaf dus slechts in +stomme smart aan James twee kaartjes over, waarop <i>Henry Foker</i> gegraveerd stond. James nam ze aan en boog zijn gepoeierd hoofd. De geverniste deuren +werden weer toegeslagen. Het geliefde voorwerp, ofschoon zoo nabij, was even ver van +hem als ooit. Hij meende, dat hij de klanken van eene piano en van eene zingende sirene +uit de zaal hoorde galmen en over het balkon met geraniums <span class="pageNum" id="pb2.9">[<a href="#pb2.9">9</a>]</span>zweven. Hij zou gaarne gebleven zijn om te luisteren, maar dat mocht niet. „Rijd naar +Tattersall,” zeide hij met eene door aandoening gesmoorde stem tegen den knecht, „en +breng mijn paard hier,” voegde hij er bij, waarop de man snel wegreed. +</p> +<p>Het geval wilde, dat de prachtige barouchet van Lady Clavering, die in een vorig hoofdstuk +verre beneden verdiensten beschreven is, juist voor hare deur opreed, toen Foker het +paard besteeg, dat hem wachtte. Hij beklom het vurige dier, slenterde rondom den ingang +van het Groene Park en hield het rijtuig nauwkeurig in het gezicht, tot hij Lady Clavering +zag instappen en te gelijk met haar – wie kon die engelachtige gedaante anders zijn +dan de toovergodin, in een soort van hemelsch gewaad gehuld, met een paarschen hoed +en eene lichtblauwe parasol, – wie anders dan jufvrouw Amory? +</p> +<p>Het rijtuig voerde zijne schoone eigenaressen naar den mutsen- en kantwinkel van madame +Rigodon, naar den tapisseriewinkel van jufvrouw Walsey, en wie weet naar hoeveel andere +magazijnen van vrouwelijke handelsartikelen? Vervolgens reden de dames naar Hunter, +om een glas ijs te gebruiken, want Lady Clavering was verzot op vertoon in hare gewoonten +en uitspanningen, en hield er niet alleen van, in het opzichtigste rijtuig door Londen +te rijden, maar ook zich daarin te laten zien; en derhalve at zij, met een witten +hoed door eene gele veder gekroond, eene portie rozenkleurig ijs in den zonneschijn +voor Hunter’s deur, totdat Foker op zijn paard en de rijknecht, die hem vergezelde, +schier doodmoe waren geworden van het wachten. +</p> +<p>Eindelijk echter sloeg zij den weg naar het Park in, en de vlugge Foker snelde voorwaarts. +En om wat te doen? Om een knikje van herkenning van jufvrouw Amory en hare moeder +te ontvangen; om beiden op den wandelrit zesmaal voorbij te rijden; om van den overkant +van den vijver, waar de heeren te paard zich verzamelen als de muziek in de Kensington +Gardens speelt, haar in het oog te houden en te belonken. Wat heeft men er aan, over +een vijver heen naar eene dame met een paarschen hoed te kijken? Welk voordeel ter +wereld kan men uit een hoofdknik trekken? Het is zonderling, dat de mannen met een +dergelijk genoegen tevreden zijn, of, zoo niet tevreden, er toch zoo naar verlangen. +Henry, wien het spreken anders zoo vlot afging, wisselde dien dag geen enkel woord +met de godin van zijn hart. Zwijgend zag hij haar naar haar rijtuig terugkeeren en +wegrijden, onder de eenigszins ironische groeten der jonge heeren in het park. De +een zeide, dat de Indische weduwe de roepijen van haar vader snel onder de menschen +wist te brengen; een ander beweerde, dat zij zich levend had moeten verbranden en +het geld aan hare dochter nalaten. Eén vroeg er naar, wie Clavering was; en de oude +Tom Eales, die iedereen kende en geen dag liet voorbijgaan zonder op zijn schimmel +in het park te komen, was zoo goed hem in te lichten, dat Clavering een landgoed geërfd +had, dat tot de volle waarde gehypothekeerd was, dat er verduiveld leelijke praatjes +over hem geloopen hadden toen hij een jongmensch was, dat men van hem vertelde dat +hij aandeel had in een speelhuis of zoogenaamde „hel,” en dat het zeker was, dat hij +zich bij zijn regiment als een lafaard had doen kennen. „Hij speelt nog altijd,” besloot +Eales, „en zit bijna elken avond in eene hel.” +</p> +<p>„Dat geloof ik wel, sedert zijn huwelijk,” zeide een grappenmaker. +</p> +<p>„Hij geeft drommels goede diners,” merkte Foker aan, die voor zijn gastheer van den +vorigen dag partij trok. +</p> +<p>„Dat wil ik wel gelooven, en ook dat hij Eales niet uitnoodigt,” hernam <span class="pageNum" id="pb2.10">[<a href="#pb2.10">10</a>]</span>de snaak. „Zeg eens, Eales, dineert gij bij de Clavering’s – bij de begum?” +</p> +<p>„<i>Ik</i> daar dineeren?” riep Eales uit, die bij Beëlzebub zou gedineerd hebben als er een +goede kok was, en dan, na zijn vertrek, zijn gastheer zwarter zou gemaakt hebben dan +het noodlot reeds gedaan had. +</p> +<p>„Het had licht het geval kunnen zijn, ofschoon gij zooveel kwaad van hen spreekt,” +zeide de grappenmaker weer. „Men zegt, dat het er zeer prettig is. Clavering gaat +na het diner zitten dutten, de begum drinkt zich een roes aan kersenbrandewijn, en +de jonge dame zingt liedjes voor de jonge heeren. Zij zingt mooi, niet waar, Foker?” +</p> +<p>„Heerlijk,” zeide Foker. „Weet je, Poyntz, ze zingt als eene – hoe is het ook? – je +weet wel wat ik meen – als eene meermin, weet je, maar zoo heet het niet.” +</p> +<p>„Ik heb nooit eene meermin hooren zingen,” zeide mijnheer Poyntz, de grappenmaker. +„Wie heeft ooit eene meermin gehoord? Eales, ge zijt oud genoeg, – hebt gij er ooit +eene gehoord?” +</p> +<p>„Houd mij niet voor den gek, Poyntz,” zeide Foker, die rood werd en bijna de tranen +in de oogen kreeg; „ge weet wel wat ik bedoel; het zijn die – die – in Homerus. Ik +heb nooit gezegd, dat ik geleerd was.” +</p> +<p>„En nooit heeft iemand anders het van u gezegd, beste jongen,” antwoordde Poyntz, +waarop Foker zijn paard de sporen gaf en met het hart vol aandoeningen, vol wenschen, +vol teleurstellingen, Rotten Row afdraafde. Het speet hem erg, dat hij in zijn vroeger +tijd zoo weinig werk van zijne boeken had gemaakt; anders had hij al die jonge heeren, +die haar omringden, en die vreemde talen met haar spraken en verzen schreven en teekeningen +in haar album maakten en en zoo meer – de loef kunnen afsteken. „Wat ben ik, bij haar +vergeleken?” dacht de kleine Foker. „Zij is geheel ziel, dat is zij, en kan verzen +schrijven en muziek componeeren, zoo gemakkelijk als <i>ik</i> een glas bier drinken. Bier? – ja, voor den duivel, dat is het eenige, waarvoor ik +geschikt ben – voor bier drinken! Ik ben een arme, domme kleine rekel, goed voor niets +dan voor Foker’s bier. Ik heb mijne jeugd verspild en mijn werk door mijne kameraden +laten maken. En wat is nu het gevolg? O, Henry Foker, wat zijt ge een verwenschte +kleine ezel geweest.” +</p> +<p>Onderwijl hij die moedelooze alleenspraak hield, draafde hij uit Rotten Row het Park +in en reed bijna eene groote oude familiekoets omver, die hij niet gezien had, en +waaruit een helder stemmetje hem toeriep: „Henry! Henry!” Toen hij dus opkeek, zag +hij zijne tante Lady Rosherville met twee harer dochters, van welke zij, die hem aangeroepen +had, zijne verloofde, Lady Anna, was. +</p> +<p>Met een bleek en verschrikt gelaat deinsde hij terug, want een denkbeeld, dat nog +den ganschen dag niet bij hem opgekomen was, schoot hem door den geest. <i>Daar</i> zat zijne toekomst op de achterbank van het rijtuig. +</p> +<p>„Wat deert u, Henry, dat gij zoo bleek ziet?” vroeg Lady Anna. „Gij zijt weer te veel +uitgegaan en aan het rooken geweest, ondeugende jongen.” +</p> +<p>„Hoe vaart ge, – tante? Hoe vaart ge, Anna?” vroeg Foker, geheel van streek, mompelde +iets van weinig tijd te hebben (en inderdaad zag hij op de klok van het Park, dat +hij het bestelde rijtuig bijna een uur had laten wachten) en wuifde de dames een vaarwel +toe. Het mannetje en het paardje waren binnen een oogenblik uit het gezicht, en de +groote koets rolde weer voort. Niemand daarin stelde veel belang <span class="pageNum" id="pb2.11">[<a href="#pb2.11">11</a>]</span>in zijn komen of gaan; de gravin hield zich bezig met haar schoothondje, Lady Lucy +vestigde hare oogen en gedachten op een bundel preeken, en Lady Anna de hare op een +nieuwen roman, dien de zusters juist uit de leesbibliotheek ontvangen hadden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch41" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch41.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">EEN EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Brengt den lezer te Richmond en te Greenwich.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De arme Foker vond het diner, te Richmond de vervelendste uitspanning, waaraan ooit +een sterveling zijne guinjes verkwistte. „Ik verwonder mij, hoe ik ooit iets met die +menschen heb opgehad,” dacht hij. „Ik kan de rimpels onder Rougemont’s oogen zien, +en het blanketsel ligt zoo dik op hare wangen als bij een clown in de pantomime! De +platte taal van die Calverley stuit mij; ik heb een hekel aan overmoed in eene vrouw. +En die oude Colchicum! die oude Col, die in zijn brougham, met zijne kroon er op, +hier komt en tusschen mademoiselle Coralie en hare moeder aanzit! Het is al te erg! +Een pair van Engeland en eene paardrijdster van Franconi! Het deugt niet! bij den +hemel, het deugt niet! Ik ben niet trotsch; maar daarmee wil ik mij niet meer inlaten!” +</p> +<p>„Een dubbeltje om uwe gedachten te mogen weten, Foky!” riep juffer Rougemont, de sigaar +van tusschen hare met vermiljoen beschilderde lippen nemende, tegen den in gepeins +verzonken jonkman, die aan het hoofd der tafel zat bij versmeltend ijs en aangesneden +ananassen en leege en volle flesschen en sigaar-asch, op de vruchten gevallen, kortom +bij de ruïnen van een dessert, dat niets bekoorlijks voor hem had. +</p> +<p>„Zou Foker ooit denken?” riep mijnheer Poyntz op lijmerigen toon. „Foker, gij hoort, +dat eene schoone kapitaliste aan dit eind van de tafel eene aanzienlijke som biedt +voor de vruchten, die uw hooggeschat en scherpzinnig brein op het oogenblik voortbrengt, +ouwe jongen!” +</p> +<p>„Waar drommel spreekt die Poyntz nu over?” vroeg mevrouw Calverley aan hare buurvrouw. +„Ik heb een hekel aan hem, met zijne lijmerige en spottende spraak.” +</p> +<p>„Wat een mal kereltje is die kleine Fokère, mylord,” zeide mademoiselle Coralie in +hare eigen taal en met de neusklanken van dat zonnige Gascogne, waar hare donkere +wangen en schitterende zwarte oogen hun vuur verkregen hadden. „Wat een kluchtig ventje! +Hij ziet er uit, alsof hij nog geen twintig jaar was.” +</p> +<p>„Ik wenschte, dat ik zijn leeftijd nog had,” zeide de eerwaardige Colchicum met een +zucht, en boog zijn purperen gelaat over een groot glas wijn. +</p> +<p>„<i lang="fr">C’te jeunesse! Peuh! je m’en fiche</i>,” zeide mevrouw Brack, Coralie’s mama, en nam eene groote <i lang="fr">prise</i> uit Lord Colchicum’s fraaie gouden snuifdoos. „<i lang="fr">Je n’aime que les hommes faits, moi. Comme milor. Coralie! n’est-ce pas que tu n’aimes +que les hommes faits, ma bichette?</i>” +</p> +<p>„Gij vleit mij, mevrouw Brack,” zeide mylord met een grijns. +</p> +<p>„<i lang="fr">Taisez-vous, maman, vous n’êtes qu’une bête</i>,” riep Coralie, terwijl zij hare sterke schouders ophaalde; waarop mylord hernam, +dat <i>zij</i> voorzeker <i>niet</i> vleide, en te gelijk zijne snuifdoos in zijn zak stak, daar hij niet verlangde, dat +mevrouw Brack hare min zindelijke vingers al te dikwijls in zijne „macuba” zou dompelen. +<span class="pageNum" id="pb2.12">[<a href="#pb2.12">12</a>]</span></p> +<p>Wij behoeven geen breedvoerig verslag van het levendige gesprek te geven, dat gedurende +het overige van het feest gevoerd werd, want het zou niet tot bijzondere stichting +van den lezer kunnen bijdragen. We behoeven ook wel niet te verzekeren, dat niet al +de dames van het corps de ballet op jufvrouw Calverley gelijken, evenmin als de pairs +op hun doorluchtigen medebroeder, wijlen den betreurden burggraaf Colchicum. Maar +wij herinneren er ons nog zeer goed, die aan het gezelschap der onstuimige jeugd de +voorkeur gaven boven dat van mannen van hun eigen leeftijd en rang, en die met hunne +kostbare ondervinding en voorbeeld de jongelui voorgingen; en eveneens hebben er zeer +geachte mannen bestaan, die niet zoozeer tegen de soort der uitspanningen bedenking +hadden, als wel tegen de ruchtbaarheid, die deze konden verkrijgen. Ik houd mij, bij +voorbeeld, overtuigd, dat onze vriend majoor Pendennis, niets tegen zulk een partijtje +zou gehad hebben, mits het <i lang="fr">en petite comité</i> ware geweest en mannen als Lord Steyne en Lord Colchicum er aan hadden deelgenomen. +„Laten de jongelui hun genoegen nemen,” zeide deze waardige leidsman meer dan eens +tegen Pen. „Ik behoor niet tot de onhandelbare zedepreekers; ik ben voor den drommel +een oud man van de wereld; en ik weet, dat jongelui jongelui zullen blijven, zoolang +de wereld bestaat.” En er waren dan ook eenige jongelui, aan welke deze achtenswaardige +wijsgeer ongeveer zeventig jaren vergunde, om uit te razen; maar dat waren lui van +aanzien. +</p> +<p>Mijnheer Foker bracht dien avond zijne schoone gasten met zijn rijtuig naar haar huis +in Brompton; maar hij was gedurende het kleine tochtje van Richmond af aanhoudend +in gepeins en somberheid verzonken; hij luisterde niet naar de vrienden, die achter +hem, of op den bok naast hem zaten, en wierp er niet als naar gewoonte zijne eigen +grappen tusschen. En toen de dames, die hij reed, hare woning bereikt hadden en haar +ervaren koetsier vroegen, of hij niet wilde binnenkomen, om nog een slokje te gebruiken, +bedankte hij op zulk een melancholischen toon, dat zij onderstelden dat hij een twist +met „zijn ouwe” had gehad, of dat hem eenige andere tegenspoed had getroffen; hij +vertelde echter aan deze menschen niet wat de reden van zijn verdriet was, maar verliet +mesdames Rougemont en Calverley, zonder acht te slaan op het roepen van deze laatste, +die, als Jezabel over haar balkon gebogen, hem verzocht spoedig weer zoo’n partij +te geven. +</p> +<p>Hij zond het rijtuig met een der knechts naar huis en ging met de handen in den zak +en in diep gepeins te voet verder. Maan en sterren prijkten kalm aan het hemelgewelf +en zagen op mijnheer Foker neder, gelijk hij van zijn kant sentimenteel naar hen opkeek. +Hij ging het huis op Grosvenor Place voorbij en staarde naar de vensters, welke hij +voor die van het geliefde voorwerp hield, en daarbij zuchtte en kreunde hij zoo akelig, +dat het de aandacht van diender X. trok, die aan de bedienden van Sir Francis Clavering +vertelde, – toen zij, na mevrouw uit de Fransche opera thuis gebracht te hebben, aan +de naaste herberg een glas bier dronken, – dat er dien avond weer een vent rondom +het huis gezworven had, een klein kereltje, die nog al fatterig gekleed was. +</p> +<p>Van nu af begon mijnheer Foker, met eene sluwheid, een overleg en een moed, die alleen +aan zekeren hartstocht eigen zijn, jufvrouw Amory in Londen op den voet te volgen +en zich overal te vertoonen waar hij hoop had haar te ontmoeten. Wanneer Lady Clavering +naar de opera ging, waar mylady eene loge had, kon men mijnheer Foker, die – gelijk +wij gehoord hebben – in de kennis der Fransche taal niet uitmuntte <span class="pageNum" id="pb2.13">[<a href="#pb2.13">13</a>]</span>in eene der stalles zien. Hij wist te vernemen waar zij genoodigd was (het is niet +onmogelijk, dat zijn knecht Anatole met Sir Francis Clavering’s gentleman bekend was +en op die wijze inzage kreeg van mylady’s zakboekje) en op vele dier partijen vertoonde +zich ook mijnheer Foker, – tot verbazing van de wereld en inzonderheid van zijne moeder, +die hij verzocht uitnoodigingen tot die partijen, waarvoor hij tot dusverre den grootsten +afkeer aan den dag had gelegd, voor hem te vragen. Hij vertelde aan Lady Agnes, die +er zeer verheugd over was en volstrekt geen achterdocht koesterde, dat hij naar die +partijen wilde gaan, omdat hij wat van de wereld behoorde te zien; hij maakte haar +diets, dat hij naar den schouwburg ging om zich in de taal te oefenen, daar men die +niet beter kon leeren dan door een blijspel of vaudeville; en toen Lady Agnes, buiten +zich zelve van verwondering, hem op een avond zag opstaan om te dansen en hem haar +compliment maakte over zijne nette en vlugge passen, verzekerde haar de kleine schelm +van een leugenaar, dat hij te Parijs het dansen had geleerd, terwijl Anatole integendeel +wist, dat zijn jonge meester in stilte naar eene dansschool in Brewer Street ging +en zich daar des morgens eenige uren oefende. De casino’s van den tegenwoordigen tijd +waren nog niet uitgevonden of verkeerden althans in hunne kindsheid, en de heeren +op Foker’s leeftijd hadden niet zooveel gelegenheid om de wetenschap van het dansen +machtig te worden als de tegenwoordige jongelingschap. +</p> +<p>De oude Pendennis verzuimde zelden den kerkgang. Hij achtte zich als gentleman verplicht +de instelling van den openbaren eeredienst te ondersteunen en beschouwde het als plichtmatig, +om zich des Zondags in de kerk te vertoonen. Op zekeren dag wilde het toeval, dat +hij en Arthur samen ter kerk gingen; deze laatste, die thans hoog in de gunst stond, +was ten ontbijt geweest bij zijn oom, van wiens woning zij nu door het Park naar eene +kerk niet verre van Belgrave Square gingen. In St. James’ zou eene preek voor een +liefdadig doel gehouden worden, zooals de majoor gezien had uit de aanplakbiljetten +op de zuilen der kerk zijner wijk, en dit had hem waarschijnlijk bewogen – want hij +was van nature zuinig – zijne kerk dien dag links te laten liggen. Maar bovendien +had hij voor zich zelven en Pen nog iets anders op het oog. „Wij zullen door het Park +heen naar de kerk gaan, neef, en ons dan bij de Clavering’s aanmelden en als vrienden +om een tweede ontbijt vragen. Lady Clavering heeft gaarne, dat men haar een ontbijt +vraagt, en is ongemeen vriendelijk en verbazend gastvrij.” +</p> +<p>„Ik heb hen verleden week op het diner bij Lady Agnes Foker ontmoet, oom,” zeide Pen, +„en de begum was inderdaad zeer vriendelijk. Dat was zij buiten ook, en dat is zij +overal. Maar ik ben het met u eens ten opzichte van jufvrouw Amory, – of ik was het +althans met u eens, oom, want de laatste maal toen wij over haar spraken waart gij +veranderd.” +</p> +<p>„En hoe denkt gij dan nu over haar?” vroeg de oude heer. +</p> +<p>„Ik beschouw haar als de uitgeleerdste kleine coquette in Londen,” gaf Pen lachend +ten antwoord. „Zij deed een geweldigen aanslag op Henry Foker, die naast haar zat +en dien zij met hare gansche oplettendheid vereerde, hoewel ik het was, die haar naar +tafel had geleid.” +</p> +<p>„Kom! Henry Foker is, gelijk iedereen weet, met zijne nicht geëngageerd; geen slecht +overleg van Lady Rosherville, want als de oude Foker sterft en hij is niet sterk; +ik weet. Arthur, dat hij verleden jaar eene beroerte heeft gehad – dan zal de jonge +Foker niet minder dan veertien duizend pond ’s jaars uit de brouwerij hebben, behalve +nog <span class="pageNum" id="pb2.14">[<a href="#pb2.14">14</a>]</span>Logwood en de landerijen in Norfolk. Ik ben niet trotsch, Pen; wel wil ik bekennen, +dat ik veel opheb met iemand van geboorte; maar voor den drommel, ik heb evenveel +op met eene brouwerij, die veertien duizend pond ’s jaars geeft; hè, Pen? Dat zijn +de soort van lui, die ik hebben moet. En nu gij voet hebt gekregen in de voorname +wereld, geef ik u den raad u aan menschen van dat soort te hechten, – menschen, die +bij de welvaart van het land betrokken zijn.” +</p> +<p>„Foker hecht zich aan <i>mij</i>, oom,” gaf Arthur ten antwoord. „Hij is in den laatsten tijd meer dan eens op onze +kamers gekomen. Hij heeft mij te dineeren gevraagd. Wij zijn bijna even groote vrienden +als wij in onzen jongen tijd waren, en van ’s morgens tot ’s avonds heeft hij den +mond vol over Blanche Amory. Ik ben zeker, dat hij smoorlijk op haar verliefd is.” +</p> +<p>„En ik ben zeker, dat hij geëngageerd is met zijne nicht en dat men hem daaraan houden +zal,” zeide de majoor. „De huwelijken in die soort van familiën zijn als het ware +staatszaken. De vorige lord noodzaakte Lady Agnes den ouden Foker te trouwen, ofschoon +men wist, dat zij verliefd was op haar neef, die later bij Albuera sneuvelde en haar +te Drummington uit het water gered had. Ik herinner mij nog zeer goed, Arthur, dat +Lady Agnes een buitengewoon schoon meisje was. Maar wat deed zij? Natuurlijk trouwde +zij den man, dien haar vader voor haar gekozen had. Nu heeft mijnheer Foker tot op +de invoering der reform-bill voor Drummington in het Lagerhuis gezeten, en verduiveld +goed voor zijne plaats betaald ook. En reken er op, neef, dat de oude Foker, die een +parvenu is en, evenals alle parvenu’s, zeer hoog loopt met groote lui, evenzeer voor +zijn zoon als voor zich zelven groote plannen heeft en dat uw vriend Henry zal moeten +doen wat zijn vader hem beveelt. Heere bewaar me! Ik heb wel honderd gevallen gekend, +dat jonge heeren en dames op elkander verliefd waren. Maar begrijpt ge me wel, Arthur? +Zij spartelen tegen en zijn weerbarstig en maken een geweld van belang, maar zij eindigen +met naar rede te luisteren, voor den drommel.” +</p> +<p>„Blanche is een gevaarlijk meisje, oom,” zeide Pen. „Eenmaal was ik zelf door haar +bekoord, en het was ver genoeg gekomen; maar dat is jaren geleden.” +</p> +<p>„Wezenlijk? En hoe ver was het gekomen? Moedigde zij u aan?” vroeg de majoor en keek +Pen sterk in de oogen. +</p> +<p>Lachend gaf Pen ten antwoord, dat er een tijd was geweest, toen hij meende vrij hoog +in de gunst van jufvrouw Amory te staan. „Maar,” zeide hij, „mijne moeder was niet +met haar ingenomen en de zaak sprong af.” Pen achtte het niet noodig zijn oom alles +te vertellen, wat er gedurende die minnekoozerij tusschen hem en de jonge dame was +voorgevallen. +</p> +<p>„Men zou nog elders te recht kunnen komen en er slechter bij kunnen varen,” zeide +de majoor, nog altijd zijn neef met een zonderlingen blik aanziende. +</p> +<p>„Hare afkomst, oom! Haar vader was, naar men zegt, stuurman op een schip, en zij heeft +ook geen geld genoeg,” merkte Pen met het air van een echten dandy aan. „Wat beteekenen +tien duizend pond bij een meisje, dat opgevoed is gelijk zij?” +</p> +<p>„Gij gebruikt mijne eigen woorden, en dat is heel goed, Pen; maar ik wil u wel in +vertrouwen vertellen – onder stipte geheimhouding, onthoud dit, dat – ik geloof, dat +zij een heelen boel meer dan tien duizend pond heeft; en naar hetgeen ik onlangs van +haar gezien en – <span class="pageNum" id="pb2.15">[<a href="#pb2.15">15</a>]</span>en gehoord heb, komt zij mij drommels talentvol en schrander voor en dunkt mij, dat +zij voor een verstandig man eene goede vrouw zou kunnen zijn.” +</p> +<p>„Hoe weet gij van haar geld af?” vroeg Pen met een glimlach. „Gij schijnt op de hoogte +van ieders zaken te zijn en iedereen in de stad te kennen.” +</p> +<p>„Ik weet wel het een en ander, Arthur; maar, let wel, ik vertel niet alles wat ik +weet,” antwoordde zijn oom. „En wat die bekoorlijke jufvrouw Amory betreft – want +bekoorlijk is zij, dat moet erkend worden – ik zou evenmin boos als verwonderd wezen, +indien ik haar mevrouw Arthur Pendennis zag worden; en indien gij tegen die tien duizend +pond bedenking maakt, wat zoudt gij dan wel zeggen, mijnheer, indien zij er dertig, +veertig of vijftig had?” en de majoor zag Pen met nog meer beteekenis en nog sterker +aan. +</p> +<p>„Wel, oom,” zeide Pen tegen zijn peetoom en naamgenoot; „maak gij haar dan tot mevrouw +Arthur Pendennis! Gij kunt dat evengoed doen als ik.” +</p> +<p>„Kom, gij moet den draak niet met mij steken, Arthur.” gaf de oom eenigszins netelig +ten antwoord; „en ook moet gij zoo dicht bij de kerk niet lachen. Hier zijn wij bij +de St. Benedictus. Naar men zegt, is dominé Oriel zeer welsprekend.” +</p> +<p>De klokken luidden, de gemeente stroomde naar het lieve kerkje en de rijtuigen der +bewoners van die deftige wijk brachten de schoone kerkgangsters aan, in wier gezelschap +Pen en zijn oom, die een einde aan hun stichtelijk gesprek hadden gemaakt, den tempel +binnentraden. Ik weet niet of ook de andere menschen tot aan de kerkdeur met de behandeling +hunner wereldsche belangen bezig waren. Arthur, die uit gewoonte en gevoel altijd +hoogst eerbiedig gestemd was op eene plaats aan den eeredienst gewijd, dacht misschien +wel na over de tegenstrijdigheid van hun gesprek met de plaats waar zij heengingen; +doch de oude heer, die naast hem zat, was geheel onbewust, dat er zulk een contrast +bestond. Zijn hoed was netjes afgeborsteld, zijne pruik onberispelijk opgemaakt, zijne +das onverbeterlijk vastgestrikt. Wel zag hij naar ieder lid der gemeente, naar de +kale hoofden en de hoeden, de bloemen en de veeren; maar zoo onopgemerkt, dat hij +ternauwernood de oogen van zijn boek ophief – zijn boek, dat hij niet zonder bril +kon lezen. Pen, van zijn kant, zag zijn ernst op eene zware proef gesteld, toen hij, +toevallig den blik op de banken der lakeien slaande, den weledelgeboren heer Henry +Foker, die deze plaats des gebeds ontdekt had, naast een stemmig heer in livrei zag +zitten. Toen Pen de richting van Henry’s oogen volgde, die dikwijls van zijn boek +afdwaalden, bespeurde hij, dat die op een gelen en op een paarschen hoed bleven rusten, +en dat die hoeden op de hoofden van Lady Clavering en Blanche Amory prijkten. Zoo, +de oom van Pen niet de eenige man is geweest, die tot aan de kerkdeur over zijne wereldsche +zaken sprak, zou dan de arme Henry Foker de eenige geweest zijn, die zijne wereldsche +liefde in de kerkgewelven meebracht? +</p> +<p>Toen de kerk uitging, behoorde Foker onder de eersten, die er uit kwamen, doch Pen +voegde zich weinige oogenblikken later bij hem, toen hij nog rondom den ingang slenterde, +welken hij liefst niet verlaten wilde voordat mylady en hare dochter in de barouchet +met den gepruikten koetsier het tooneel harer godvruchtige oefeningen verlaten hadden. +</p> +<p>Zoodra de beide dames naar buiten kwamen, vonden zij de beide <span class="pageNum" id="pb2.16">[<a href="#pb2.16">16</a>]</span>Pendennis’en, oom en neef, en Henry Foker, die aan den knop van zijn stok stond te +zuigen, in den zonneschijn bij elkander. Hen te zien en ten eten te vragen, was hetzelfde +voor de goedhartige begum, die de drie heeren onmiddellijk uitnoodigde het ontbijt +bij haar te komen gebruiken. +</p> +<p>Ook Blanche was ongemeen lieftallig. „Toe, gij moet komen!” zeide zij tegen Arthur, +„als gij niet te voornaam zijt. Ik verlang zóó u te spreken over – maar <i>hier</i> mogen wij niet zeggen over wat, – dat begrijpt ge! Wat zou dominé Oriel er wel van +denken?” En de vrome schoone sprong na hare moeder in het rijtuig. „Ik heb het van +den eersten tot den laatsten regel gelezen. Het is <i>adorable</i>,” eindigde zij, nog altijd tegen Pen. +</p> +<p>„Ik weet wel <i>wie</i> <i>adorable</i> is,” zeide mijnheer Arthur met eene veelbeteekenende buiging. +</p> +<p>„Waar hebt ge het over?” vroeg mijnheer Foker, die niet wist hoe hij het had. +</p> +<p>„Ik denk, dat jufvrouw Clavering <i>Walter Lorraine</i> bedoelt,” zeide de majoor, met een gewichtig gezicht en een knikje tegen Pen. +</p> +<p>„Wel waarschijnlijk, oom. Er stond van morgen iets moois over in de <i lang="en">Pall Mall</i>; maar het was van Warrington en ik moet er mij dus niet te veel op verhoovaardigen.” +</p> +<p>„Iets moois in Pall Mall! Walter Lorraine! Waar spreekt gij toch over?” vroeg Foker. +„Walter Lorraine, dat arme schaap, stierf aan de mazelen, toen wij op de Grauwebroeders-school +waren. Ik herinner mij nog, dat zijne moeder overkwam.” +</p> +<p>„Gij zijt geen letterkundige, Foker,” antwoordde Pen lachend en nam zijn vriend onder +den arm „Gij moet weten, dat ik een roman geschreven heb, waarover sommige bladen +zich gunstig hebben uitgelaten. Maar wellicht leest gij de Zondagsbladen niet?” +</p> +<p>„Ja wel, ouwe jongen; ik lees geregeld <i lang="en">Bell’s Life in London</i>,” gaf mijnheer Foker ten antwoord, waarover Pen weer begon te lachen, en de drie +heeren stapten in eene zeer opgeruimde stemming naar Lady Clavering’s huis. +</p> +<p>Na het ontbijt werd het gesprek door jufvrouw Amory, die meer van dichters en letterkundigen +dan van iets anders hield, en van nature veel kunstgevoel bezat, weer op den roman +gebracht. „Sommige gedeelten van het boek hebben mij doen schreien, wezenlijk,” verzekerde +zij. +</p> +<p>„Het maakt mij gelukkig,” zeide Pen met eenige verwaandheid, „dat ik mij vleien mag, +deel aan <i lang="fr">vos larmes</i> te hebben, jufvrouw Blanche,” en de majoor (die zeker niet meer dan een half dozijn +bladzijden van Pen’s boek gelezen had) trok zijn gezicht in eene deftige plooi en +zeide: „Ja, er zijn heel aandoenlijke, verbazend aandoenlijke gedeelten in, en –” +</p> +<p>„O, als het <i>u</i> aan het schreien brengt,” zeide Lady Clavering, „dan zal ik het niet lezen, – wezenlijk.” +</p> +<p>„Kom aan, mama!” zeide Blanche met het schouderophalen eener Française, en daarop +ging zij aan het uitweiden over den roman, over de hier en daar ingevlochten verzen, +over de beide heldinnen, Leonora en Neaera, over de beide helden Walter Lorraine en +zijn medeminnaar, den jongen hertog. „En in wat voornaam gezelschap brengt ge ons,” +zeide de jonge dame schalks: „<i lang="fr">quel ton!</i> Hoeveel jaren hebt ge wel aan het hof doorgebracht, mijnheer Arthur; zijt ge misschien +de zoon van een eersten minister?” +</p> +<p>Pen begon te lachen en zeide: „Het is voor een romanschrijver even gemakkelijk iemand +tot hertog als tot baronet te verheffen. Wil ik u eens een geheim vertellen, jufvrouw +Amory? Op verzoek van den <span class="pageNum" id="pb2.17">[<a href="#pb2.17">17</a>]</span>uitgever heb ik al mijne personen in rang verhoogd. De jonge hertog was aanvankelijk +slechts een jonge baron, en zijn valsche vriend, de burggraaf, was een gewoon burgerman, +en zoo is het met al de personen uit het verhaal gegaan.” +</p> +<p>„Wat zijt gij toch ondeugend, en satiriek en scherp geworden! <i lang="fr">Comme vous voila formé!</i>” zeide de jonge dame. „Wat een verschil met Arthur Pendennis op het land! Ach! ik +geloof, dat Arthur Pendennis van het land toch nog de beste van beiden was!” en bij +die woorden gaf zij hem de volle laag uit hare oogen, – zoowel den teederen en smeekenden +lonk naar zijn gelaat, als den zedigen neergeslagen blik op het tapijt, die hare donkere +oogleden en hare lange, zijdeachtige wimpers ten gunstigste deed uitkomen. +</p> +<p>Natuurlijk beweerde Pen, dat hij in het minst niet veranderd was, waarop de jonge +dame met een teederen zucht antwoordde; en nu van oordeel, dat zij genoeg gedaan had +om Pen, naar gelang van omstandigheden, gelukkig of rampzalig te maken, ging zij tot +het vleien van zijn vriend Henry Foker over, die onder dat letterkundige gesprek stilzwijgend +aan den knop van zijn rotting had gezogen, heimelijk wenschende, dat hij zoo’n knappe +kerel ware als die Pen. +</p> +<p>Indien de majoor gedacht had, dat hij jufvrouw Amory zou weerhouden verder acht te +slaan op den jeugdigen erfgenaam van Foker’s Bier, door haar te vertellen, dat mijnheer +Foker met zijne nicht, Lady Anna Milton, geëngageerd was (hetgeen de oude heer haar +zeer duidelijk meedeelde toen hij aan het ontbijt naast haar zat), dan vergiste hij +zich ten eenemale. Zij scheen daardoor slechts des te beminnelijker jegens Foker te +worden; zij prees hem, en alles wat hem toebehoorde; zij prees zijne mama, het paard, +dat hij in het Park bereed, de lieve snuisterijen, die hij aan zijn horlogeketting +droeg, en dat heerlijke rottinkje, en die allerliefste apenkopjes met robijnen oogjes, +die Henry’s overhemd versierden en ook tot knoopen van zijn vest dienden. En na den +zwakken jonkman aldus zoo lang geprezen en gevleid te hebben dat hij van verrukking +bloosde en beefde, en Pen oordeelde dat zij ver genoeg gegaan was, wendde zij over +een anderen boeg. +</p> +<p>„Ik geloof, dat die mijnheer Foker heel ondeugend is,” sprak zij, zich tot Pen keerende. +</p> +<p>„Hij ziet er niet naar uit,” gaf Pen op spottenden toon ten antwoord. +</p> +<p>„Ik meen, dat wij heel ondeugende dingen van hem gehoord hebben, niet waar, mama? +Wat zeide mijnheer Poyntz ook onlangs over die partij te Richmond? O gij ondeugd!” +Maar daar zij zag, dat Henry een zeer verschrikt gezicht zette, terwijl Pen het grappig +scheen te vinden, wendde zij zich tot dezen met de woorden: „En ik geloof, dat <i>gij</i> even ondeugend zijt, en dat gij er ook wel bij hadt willen zijn; is het zoo niet? +Ik weet, dat gij het wel gewenscht zoudt hebben, ja – en ik ook!” +</p> +<p>„Heere bewaar me, Blanche!” riep mama uit. +</p> +<p>„Wel, ik zeg het nog eens, dat ik er ook wel bij had willen zijn. Ik heb nooit eene +actrice van nabij gezien. Ik zou er alles voor overhebben, er eene te zien, want ik +aanbid het talent, en ik aanbid Richmond, dat doe ik, en ik aanbid Greenwich, en dus +zeg ik, dat <i>ik</i> daar ook wel eens zou willen zijn.” +</p> +<p>„Wel, waarom zouden wij drie heeren de dames niet verzoeken, ons de eer van haar gezelschap +te Greenwich te willen schenken?” bracht de majoor hier galant in het midden, tot +buitengemeene verbazing van zijn neef. „Moet Lady Clavering ons altijd gastvrijheid +bewijzen, en <span class="pageNum" id="pb2.18">[<a href="#pb2.18">18</a>]</span>zouden wij haar daarentegen nooit iets mogen aanbieden? Spreek op, jonge heeren! Wel +te drommel! daar hebt ge mijn neef met zijne zakken vol geld – zijne zakken vol! en +mijnheer Henry Foker, die, naar ik gehoord heb, heel wel af is in de wereld – hoe +vaart uwe schoone nicht Lady Anna, mijnheer Foker? – hier zijn nu deze twee jonge +heeren, en zij laten een oud man gelijk <i>mij</i> het woord doen. Lady Clavering, wilt gij mij de eer bewijzen mijn gast te wezen? +dan zal jufvrouw Blanche die wezen van Arthur, indien zij zoo goed wil zijn.” +</p> +<p>„O, dat is heerlijk!” riep Blanche uit. +</p> +<p>„Ik houd ook wel van een pretje,” zeide Lady Clavering, „en wij zullen dan een dag +nemen, als Sir Francis –” +</p> +<p>„Als Sir Francis uit eten gaat, – ja, mama,” liet de dochter er op volgen; „o, dat +zal verrukkelijk wezen!” +</p> +<p>En een verrukkelijke dag was het. Er werd een diner te Greenwich besteld, en mijnheer +Foker, al had hij jufvrouw Amory niet genoodigd, vond eenige heerlijke oogenblikjes +gedurende het diner om met haar te spreken, en daarna op het balkon van hunne kamer +in het hotel, en andermaal gedurende den terugrit, in de barouchet van mylady. Pen +kwam naar Greenwich in Sir Hugh Trumpington’s brougham, welke de majoor voor die gelegenheid +te leen had gevraagd. „Ik ben een oud soldaat, voor den drommel,” zeide hij, „en ik +heb reeds vroeg in mijn leven geleerd het mij gemakkelijk te maken.” +</p> +<p>En daar hij een oud soldaat was, liet hij de beide jonge heeren dan ook gezamenlijk +het diner betalen, en onder den ganschen tocht naar huis in den brougham schertste +hij tegen Pen over de voorkeur, die jufvrouw Amory hem blijkbaar betoonde, over haar +goed voorkomen, hare levendigheid en haar geest, terwijl hij nog aan Pen – onder de +diepste geheimhouding – verzekerde, dat zij veel rijker zou wezen dan de menschen +dachten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch42" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch42.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWEE EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Bevat eene nieuwe gebeurtenis.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vroeger hebben wij in dit verhaal gemeld, dat mijnheer Pen, gedurende zijn verblijf +in het ouderlijke huis, na de te Oxbridge geleden nederlaag, zich met het opstellen +van verschillende letterkundige voortbrengselen bezig gehouden en, buiten andere werken, +het grootste gedeelte van een roman geschreven had. Dit boek, ontworpen onder den +invloed van jeugdige tegenspoeden in de liefde en in geldzaken, was van zeer opgewonden, +somberen en hartstochtelijken aard; de wanhoop van Byron, de moedeloosheid van Werther, +de bittere spot van den Mephistopheles van <i>Faust</i>, dit alles was in het karakter van den held herhaald en uitgewerkt; want onze jonge +heer had pas Duitsch geleerd, en volgde, gelijk bijna alle jongelui van aanleg doen, +zijne geliefkoosde dichters en schrijvers na. Bij verscheidene zinsneden in de werken, +die hij eenmaal zoozeer op prijs stelde en thans zoo zelden leest, ziet men nog altijd +de potloodstrepen, waarmee hij ze in die dagen merkte. Er droppelden wel eens tranen +op de bladzijden van het boek, of op die van het handschrift, terwijl de hartstochtelijke +jongen met vlugge hand zijne gedachten op het papier bracht. Als hij later het boek +opnam, was hij niet meer geschikt of geneigd om de bladen met dien dauw van <span class="pageNum" id="pb2.19">[<a href="#pb2.19">19</a>]</span>den vroegeren tijd te besprenkelen, zijn potlood was niet meer zoo vlug met zijne +goedkeuring aan te duiden; maar bij het doorloopen van zijn manuscript herinnerde +hij zich welke hartstochtelijke aandoeningen het geweest waren, die hem de bladzijden +met tranen hadden doen bevochtigen, welke smart het geweest was, die hem de regels +in de pen had gegeven. Indien de geheime geschiedenis der boeken, de eigen gedachten +en opwellingen van den auteur naast zijn werk konden neergeschreven worden, wat zouden +vele dorre boeken belangwekkend, vele vervelende verhalen boeiend worden voor den +lezer! Er kwam menige bittere lach op Pen’s gelaat terwijl hij zijn roman overlas, +en zich den tijd en de aandoeningen te binnen bracht, die hem onder het schrijven +bezield hadden. Wat schenen sommige der verhevene zinsneden hoogdravend, en daarentegen +hoe zwak vele andere, waarin hij de volheid van zijn hart meende te hebben uitgestort! +Hij zag en erkende thans volmondig, dat menige bladzijde eene navolging van een geliefkoosd +schrijver was, ofschoon hij toenmaals oorspronkelijk meende te zijn. Terwijl hij over +sommige regels peinsde, herinnerde hij zich de plaats en het uur toen hij ze geschreven +had; de schim van dat uitgestorven gevoel keerde onder dit mijmeren terug en hij bloosde +bij het zien van die verflauwde verschijning. En wat beteekenden die vlekken op de +bladzijden? Als men in de woestijn eene plek aantreft waar de hoeven der kameelen +zich in den grond hebben afgedrukt en nog overblijfselen van verdord gras zichtbaar +zijn, weet men, dat daar eenmaal water geweest is, en evenzoo was de plaats in Pen’s +gemoed ook niet langer groen; de bron der tranen was opgedroogd. +</p> +<p>In deze beeldspraak liet hij zich op zekeren morgen tegen Warrington uit, die onder +het lezen eene pijp zat te rooken, en Pen smeet met heftige gebaren, als naar gewoonte, +zoodra hij in een opgewonden toestand verkeerde, en met een bitteren lach zijn handschrift +zoo hard op de tafel neer, dat het theegoed er van rinkelde en de blauwe melk in het +kannetje opsprong. Hij had het manuscript den vorigen avond uit eene kist te voorschijn +gehaald, die lang onaangeroerd had gestaan, en oude jachtbuizen, oude geschriften +uit zijn studententijd, zijn havelooze baret en tabbaard bevatte, met nog andere herinneringen +aan zijne jeugd, zijne school en zijn ouderlijk huis. Hij ging in bed het handschrift +zitten lezen tot hij er bij in slaap viel, want de aanvang van den roman was een beetje +saai, en hij was vermoeid van eene groote partij thuis gekomen. +</p> +<p>„Bij den hemel,” zeide Pen terwijl hij de papieren neersmeet, „als ik bedenk, dat +ik dit slechts weinige jaren geleden geschreven heb, dan schaam ik mij over mijn geheugen. +Ik schreef dit, toen ik voor eeuwig verliefd meende te zijn op die kleine coquette +jufvrouw Amory. Ik maakte toen verzen op haar, die ik in den hollen boom verborg en +„<i>Amori</i>” toewijdde.” +</p> +<p>„Eene heel lieve woordspeling,” zeide Warrington, terwijl hij eene rookwolk wegblies: +„Amory – Amori. Er spreekt eene grondige geleerdheid uit. Laat me eens wat van dat +prullewerk hooren.” En met die woorden boog hij zich in zijn leuningstoel voorover +en pakte Pen’s manuscript met de tang, waarmee hij juist een kooltje aan zijne pijp +had willen brengen. En na zich op die wijze in het bezit van het handschrift gesteld +te hebben, begon hij te lezen in de <i>Bladen uit het levensboek van Walter Lorraine</i>. +</p> +<p>„Zoo valsch als gij schoon zijt! even hardvochtig als bekoorlijk! Bespotting der Liefde!” +voegde Walter aan Leonora toe; „welke booze <span class="pageNum" id="pb2.20">[<a href="#pb2.20">20</a>]</span>geest heeft u uitgezonden, om mij aldus te folteren? O Leonora.” +</p> +<p>„Sla dat maar over,” riep Pen en trachtte het geschrift weer in zijne handen te krijgen, +maar zijn makker wilde het niet loslaten. „Of lees het in elk geval niet hardop! Dat +heeft betrekking op mijne andere geliefde, mijne eerste – die nu Lady Mirabel is. +Ik heb haar gisterenavond bij Lady Whiston gezien. Zij noodigde mij op eene partij, +die zij geven zou, en zeide dat wij, als oude vrienden, elkander meer moesten zien. +Ofschoon zij sinds twee jaren wist dat ik in de stad was, kwam het niet in haar op, +mij te noodigen; doch toen zij Wenham met mij zag spreken en monsieur Dubois, dien +Franschen letterkundige, die met een dozijn ridderorden behangen is en er als een +maarschalk van Frankrijk uitziet, verwaardigde zij zich mij te vragen. De Clavering’s +zullen er dien avond ook komen. Is het niet piquant, aan dezelfde tafel met de twee +vrouwen te zitten, voor welke men in liefdevuur geblaakt heeft?” +</p> +<p>„Twee liefdevuren! – Twee hoopen uitgebrande sintels,” zeide Warrington. „Komen die +beide schoonen in dit boek voor?” +</p> +<p>„Allebei, of het lijkt er ten minste eenigszins op,” zeide Pen. „Leonora, die den +hertog trouwt, is jufvrouw Fotheringay. Den hertog heb ik gevolgd naar Magnus Charters, +met wien ik te Oxbridge was; het portret gelijkt eenigszins op hem; en jufvrouw Amory +is Neaera. Waarlijk, Warrington, ik had die eerste vrouw lief! Ik dacht aan haar, +toen ik in den maneschijn van Lady Whiston’s partij terugkeerde, en al die vroegere +tooneelen stonden mij weer voor den geest, alsof zij pas gisteren gebeurd waren. En +toen ik thuis kwam, haalde ik de geschiedenis voor den dag, die ik drie jaar geleden +over haar en de andere geschreven had; hoe overdreven de roman ook zij, weet je, zit +er toch wat goeds in, en als Bungay de uitgave niet ondernemen wil, denk ik dat Bacon +het wel zal doen.” +</p> +<p>„Dat is zoo de manier van de dichters,” zeide Warrington. „Zij worden verliefd, bedriegen +het meisje, of worden zelf bedrogen; het doet hun pijn en zij schreeuwen het uit, +dat zij meer lijden dan eenig ander sterveling; en als zij dan aandoeningen genoeg +ondervonden hebben, schrijven zij die op in een boek en brengen dit aan de markt. +Alle dichters en alle letterkundigen zijn kwakzalvers: want zoodra iemand zijne gevoelens +voor geld verkoopt, is hij een kwakzalver. Als een dichter pijn in het lijf krijgt, +omdat hij te veel gegeten heeft, schreeuwt hij harder ai! ai! dan Prometheus.” +</p> +<p>„Vermoedelijk omdat een dichter gevoeliger is dan een ander mensch,” zeide Pen niet +geheel ten onpas. „Dat is het, wat hem tot dichter maakt. Ik houd het er voor, dat +hij scherper ziet en gevoelt; dat is het, wat hem doet spreken van hetgeen hij gevoelt +en ziet. Gij, van uw kant, schreeuwt hard genoeg in uwe hoofdartikelen, zoodra gij +eene drogreden bij uwe tegenpartij opmerkt, of een kwakzalver in het parlement ontdekt. +Paley, die geen zier geeft om iets anders ter wereld, zal een uur lang over eene rechtsquaestie +spreken. Gun een ander het voorrecht, dat gij u zelven toekent; gun hem het vrije +gebruik van zijne vermogens en laat hem dát wezen waartoe de natuur hem gemaakt heeft. +Waarom zou iemand zijne sentimenteele aandoeningen niet evengoed mogen verkoopen als +gij uwe staatkundige denkbeelden, of Paley zijne rechtsgeleerde kennis? Dat is alles +eene zaak van ondervinding en praktijk. Het is het geld niet, dat u eene valsche stelling +doet ontdekken, of Paley een gevoelen doet volhouden, maar een natuurlijke en door +oefening gescherpte aanleg voor die onderkenning der waarheid; en een dichter werpt +zijne gedachten en ervaringen op het papier gelijk een <span class="pageNum" id="pb2.21">[<a href="#pb2.21">21</a>]</span>schilder een landschap of een gelaat op het doek brengt, naar zijn best vermogen en +volgens den aard van zijn talent. Als ik me ooit verbeeld dat er genoeg in mij zit +om een heldendicht te schrijven, bij den hemel, dan zal ik het doen! En als ik gevoel, +dat ik alleen goed genoeg ben om eene aardigheid te vertellen, of een verhaaltje te +schrijven, dan zal ik dat doen.” +</p> +<p>„Niet kwaad gesproken, jonge heer,” zeide Warrington, „maar dat neemt niet weg, dat +alle dichters kwakzalvers zijn.” +</p> +<p>„Hoe? – Homerus, Æschylus, Shakespeare en al die anderen?” +</p> +<p>„Deze namen mogen niet in één adem genoemd worden met ulieden pygmeën,” zeide mijnheer +Warrington; „er is onderscheid tusschen mannen en mannen, mijnheer.” +</p> +<p>„Welnu, Shakespeare was een man, die om geld schreef, evenals gij en ik,” antwoordde +Pen, waarop Warrington hem naar den drommel wenschte, tot zijne pijp terugkeerde en +weer in het manuscript begon te lezen. +</p> +<p>Er kon dus niet de minste twijfel bestaan, dat dit geschrift een groot gedeelte van +Pen’s persoonlijke ervaringen bevatte, en dat de <i>Bladen uit het levensboek van Walter Lorraine</i> nooit zouden geschreven zijn, indien Arthur Pendennis’ eigen smarten, hartstochten +en dwaasheden niet bestaan hadden. Daar wij die in het eerste deel dezer levensbeschrijving +hebben leeren kennen, zullen wij geen lange uittreksels uit den roman <i>Walter Lorraine</i> behoeven te geven, waarin de jonge heer <i>die</i> voorvallen en gevoelens uit vroeger tijd had geschetst, welke hij meende dat geschikt +waren om den lezer te boeien of den loop van het verhaal te bevorderen. +</p> +<p>Ofschoon de roman nu was blijven liggen bijna de helft van den tijd gedurende welken +een kunstwerk, volgens de bewering van Horatius, moet liggen om te rijpen (eene stelling, +wier waarheid sterk betwijfeld mag worden), had mijnheer Pen dien niet zoo lang weggeborgen, +opdat het werk des te beter zou worden, maar omdat hij niet wist wat hij er anders +mee zou doen en geen bijzonderen lust gevoelde om het geschrift te zien. Een schrijver, +die een werk tien jaar lang wegbergt alvorens hij het aan de wereld wil meedeelen, +of er zijn eigen meer gerijpt oordeel over wil laten gaan, behoort wel heel zeker +te zijn van de verdienste of de duurzaamheid van zijn arbeid; anders zou het wel eens +kunnen gebeuren, als hij het uit zijn schuilhoek te voorschijn haalt, dat het, gelijk +geringe wijn, den geur had verloren, dien het eenmaal bezat, en smakeloos bleek te +zijn als het geopend werd. Er bestaan werken van allerlei smaken en geuren, lichte +en zware, sommige, die door het liggen verbeteren, en andere, die in het geheel niet +bewaard kunnen worden, maar bij den eersten teug aangenaam zijn en verfrisschen en +schitteren. +</p> +<p>Pen had zelfs in de dagen van zijne jeugdige onervarenheid en van zijne levendigste +verbeeldingskracht geen oogenblik de meening gekoesterd, dat het verhaal, hetwelk +hij schreef, een meesterstuk was, of dat hij op gelijke lijn stond met de groote schrijvers, +die hij bewonderde; en toen hij nu zijn kleinen arbeid weer overzag, was hij ten volle +overtuigd van de gebreken er van en zeer bescheiden gestemd ten aanzien van zijne +verdiensten. Hij begreep, dat zijn werk niet heel mooi was, maar het was niet slechter +dan de meeste boeken van dat soort, die in de leesbibliotheken gevraagd werden en +gedurende een seizoen opgang maakten. Hij had zelf meer dan één gevierden roman van +de toen populaire schrijvers moeten recenseeren, en hij was van oordeel, dat hij <span class="pageNum" id="pb2.22">[<a href="#pb2.22">22</a>]</span>evenveel gezond verstand had als die heeren en dames en evengoed Engelsch kon schrijven; +en toen hij dus nu zijn vroeger werk doorliep, deed het hem genoegen, dat hij hier +en daar zinsneden aantrof, waaruit verbeelding en kracht spraken, en trekken, zoo +niet van genie, dan toch van echte hartstochtelijkheid en gevoel. In gelijken geest +luidde ook de uitspraak van Warrington, toen de strenge criticus, na een half uur +lang in het manuscript gelezen en een paar pijpen gerookt te hebben, met een geweldigen +geeuw Pen’s boek neerlegde. „Ik kan nu niet meer van dien poespas lezen,” zeide hij; +„maar het komt mij voor, Pen, mijn jongen, dat er wel wat goeds in zit. Er is iets +ongekunstelds en frisch in, dat mij wel bevalt. Het waas gaat van de poëzie af, wanneer +men zich begint te scheren. In latere dagen kan men er die natuurlijkheid en die onvervalschte +rozenkleur niet meer op krijgen. Uw gelaat wordt bleek en krijgt eene vale tint door +den invloed der avondgezelschappen; ge zijt genoodzaakt u van krultangen en Macasser-olie +te bedienen en de hemel weet wat op uwe snorren te smeren; zij krullen prachtig en +ge ziet er zeer indrukwekkend en voornaam uit; maar, och Pen, de lentetijd was toch +de beste.” +</p> +<p>„Wat drommel hebben mijne snorren met de zaak te maken waarover wij spreken?” vroeg +Pen, wellicht geraakt door Warrington’s zinspeling op die gezichtssieraden, welke +de jonge heer – om de waarheid te zeggen – op de overdrevenste manier verzorgde, krulde, +met olie bestreek, met reukwater begoot en troetelde. „Denkt gij, dat wij iets met +<i>Walter Lorraine</i> kunnen doen? Zullen wij hem naar de uitgevers brengen, of een <i lang="fr">auto da fé</i> van hem maken?” +</p> +<p>„Ik zie niet in, dat het tot iets zou dienen als wij hem verbrandden,” antwoordde +Warrington, „ofschoon ik grooten lust heb hem op het vuur te werpen, om u voor uwe +verfoeielijke kwakzalverij en huichelarij te straffen. Moet ik hem maar verbranden? +Gij hecht te veel waarde aan hem, om een haar van zijn hoofd te krenken.” +</p> +<p>„Doe ik dat? Daar gaat hij dan!” zeide Pen, en <i>Walter Lorraine</i> vloog van de tafel in den haard. Doch het vuur, dat zijn plicht had gedaan door den +theeketel der jongelieden aan den kook te brengen, had zijn werk voor dien dag gestaakt +en was uitgegaan, zooals Pen zeer goed wist, en Warrington pakte met een spottenden +glimlach voor de tweede maal het manuscript met de tang aan en haalde het uit de onschadelijke +sintels. +</p> +<p>„O Pen, wat zijt gij toch een kwakzalver!” riep Warrington uit, „en wat nog het ergste +is, een onhandig kwakzalver. Ik zag u kijken of het vuur wel uit was, eer gij <i>Walter Lorraine</i> achter de traliën van den haard smeet Neen, wij zullen hem niet verbranden, maar +hem aan de Egyptenaren overleveren en hem verkoopen. Wij zullen hem verruilen tegen +geld, ja, tegen zilver en goud, en tegen spijs en drank en tabak en lijfgewaden. Deze +jongeling zal op de markt wel een goeden prijs opbrengen, want het is een fiksche +knaap, al is hij niet oversterk; maar wij zullen hem vet mesten en hem een bad geven +en zijn haar krullen, en dan zullen wij hem voor honderd piasters aan Bacon of Bungay +verkoopen. Het geschrijf bezit koopwaarde, mijnheer, en ik raad u, als gij weer vacantie +neemt, <i>Walter Lorraine</i> in uw valies te steken, hem een meer modern voorkomen te geven, sommige al te wilde +ranken weg te snoeien, hoewel met omzichtigheid, en er wat vroolijkheid en spotternij +en satire in te lasschen, en dan zullen wij hem ter markt brengen en verkoopen. Het +boek is geen achtste wonder der wereld, maar het zal heel wel voldoen.” +<span class="pageNum" id="pb2.23">[<a href="#pb2.23">23</a>]</span></p> +<p>„Gelooft ge dat, Warrington?” vroeg Pen met opgetogenheid, want dit was in den mond +van zijn cynischen vriend eene groote lofspraak. +</p> +<p>„Jonge malloot, ik houd het voor buitengemeen verdienstelijk,” hernam Warrington op +vriendelijken toon, „en daar houdt gij het ook voor.” En daarop gaf hij Pen met het +manuscript, dat hij in de hand hield, een tikje tegen de wang, waarop deze kant van +Pen’s gelaat zoo rood werd als ooit in de eerste tijden, toen hij bloosde, het geval +was geweest; hij greep de hand van zijn makker en zeide: „Dank je, Warrington!” met +den meesten nadruk. Daarop keerde hij met zijn geschrift naar zijne eigen kamer terug +en bracht het grootste gedeelte van den dag met het herlezen van zijn werk op zijn +bed door; en hij handelde naar Warrington’s raad en veranderde niet weinig en voegde +er heel wat bij, totdat hij aan <i>Walter Lorraine</i> eindelijk ongeveer de gedaante had gegeven, waarin het boek, gelijk de geachte romanlezer +weet, later verscheen. +</p> +<p>Terwijl hij aan dezen arbeid bezig was, wist de welwillende Warrington de beide heeren, +die voor Bacon en Bungay de ter uitgave aangeboden handschriften lazen en beoordeelden, +met de grootste nieuwsgierigheid ten aanzien van <i>Walter Lorraine</i> te vervullen waarbij, hij de bijzondere verdiensten van den voornamen schrijver onder +hunne aandacht bracht. Het was in de dagen, toen de roman <i>de Man van de wereld</i> opgang onder ons maakte; en Warrington verzuimde niet in het licht te stellen, gelijk +hij ook vroeger gedaan had, dat Pen zelf een man uit de groote wereld was en ten huize +van sommige der eerste personages des lands ontvangen werd. De eenvoudige en goedhartige +Percy Popjoy werd in den arm genomen om zijn invloed op mevrouw Bungay aan te wenden, +aan wie hij mededeelde, dat zijn vriend Pendennis bezig was met een werk van den piquantsten +aard, dat de gansche stad zou willen lezen, een werk, overvloeiende van geest, genie, +satire, gevoel en elke andere goede eigenschap, die men zich kon voorstellen. Wij +hebben reeds vroeger gezegd, dat Bungay even weinig verstand van romans als van Hebreeuwsch +of algebra had, en geen der boeken, die hij uitgaf en betaalde, las of begreep; maar +hij liet zich leiden door de personen in zijn dienst, die deze zaken beoordeelden, +en door mevrouw B., en blijkbaar met het oogmerk om tot eene overeenkomst te geraken, +vroeg hij Pendennis en Warrington weer ten eten. +</p> +<p>Toen Bacon bemerkte, dat Bungay op het punt stond van in onderhandeling te treden, +werd hij natuurlijk nieuwsgierig en naijverig en wenschte hij zijn mededinger de loef +af te steken. Was er tusschen mijnheer Pendennis en dat akelige huis aan den overkant +reeds iets bepaald omtrent het nieuwe boek? Mijnheer Hack, zijn lezer van manuscripten, +werd gelast een onderzoek in te stellen en na te gaan of er iets aan kon gedaan worden, +en het gevolg van de nasporingen van dien diplomaat was, dat Bacon op zekeren morgen +zelf de trap in Lamb Court opzwoegde en aan de deur klopte, waarop de namen der heeren +Warrington en Pendennis geschilderd stonden. +</p> +<p>Wij moeten bekennen, dat de vertrekken, welke Pen met zijn vriend bewoonde, niet zeer +geschikt waren voor een man van de voorname wereld, gelijk de arme Pen afgeschilderd +was. Het havelooze karpet was in die twee jaren van gezamenlijke bewoning nog veel +haveloozer geworden; de zitkamer was geparfumeerd met eene blijvende tabakslucht; +Bacon tuimelde over de emmers der schoonmaakster in den gang; Warrington’s jachtbuis +was doorgesleten aan de ellebogen, als gewoonlijk; en de stoel, dien Bacon bij zijne +binnenkomst verzocht werd te nemen, <span class="pageNum" id="pb2.24">[<a href="#pb2.24">24</a>]</span>brak onder den uitgever in stukken. Warrington begon het uit te schateren en zeide, +dat Bacon den verkeerden stoel gekregen had, zoodat hij Pen verzocht een anderen uit +zijne slaapkamer te halen. En toen Warrington opmerkte, dat de uitgever met eene uitdrukking +van diepe meewarigheid en verwondering de kale kamer rondkeek, vroeg Warrington hem, +of hij de apartementen niet elegant vond en of hij hem met eenige meubelen voor mevrouw +Bacon’s gezelschapszaal kon dienen? Bacon wist, dat Warrington een grappenmaker was. +„Ik weet nooit hoe ik het met dien snaak heb,” had men hem wel eens hooren zeggen, +„en of hij in ernst spreekt, dan wel een loopje met mij neemt.” +</p> +<p>Het is zeer mogelijk, dat mijnheer Bacon de beide heeren als bedriegers zou beschouwd +hebben, indien er niet op de ontbijttafel eenige uitnoodigingskaarten hadden gelegen, +die de post van dien morgen voor Pen had aangebracht en die van eenige zeer aanzienlijke +leden der <i lang="fr">beau monde</i> afkomstig waren, tot wier huizen onze jonge heer toegang had. Toen Bacon er zijn +oog op liet vallen, zag hij, dat de markiezin van Steyne op zekeren bepaalden dag +„thuis” zou zijn voor mijnheer Pendennis en dat een andere voorname dame zich voorstelde +op een anderen avond eene danspartij ten harent te geven. Warrington zag, dat de uitgever +die documenten met bewondering beschouwde. „Ja,” zeide hij met het kalmste gezicht +van de wereld, „Pendennis is een van de minzaamste jonge heeren, die ik ooit ontmoet +heb, mijnheer Bacon. Hij dineert met al de voorname lui van Londen en zal toch met +u en mij van harte gaarne eene lamscôtelet eten. Er gaat toch niets boven de minzaamheid +van den oud-Engelschen gentleman.” +</p> +<p>„Neen, niets,” zeide mijnheer Bacon. +</p> +<p>„En gij verwondert u zeker, waarom hij met mij op eene derde verdieping woont, niet +waar? Ja, het <i>is</i> inderdaad een zonderlinge smaak van hem. Maar wij houden zeer veel van elkander, +en daar <i>ik</i> in geen mooi huis kan wonen, is hij zoo goed deze havelooze kamers met mij te betrekken. +Hij is een man, die overal zou kunnen wonen waar hij verkoos.” +</p> +<p>„Ik geloof niet, dat het hem <i>hier</i> veel kost,” dacht mijnheer Bacon, en op dit oogenblik trad het voorwerp dezer lofspraken +uit het belendende slaapvertrek binnen. +</p> +<p>Mijnheer Bacon kwam nu voor den dag met het doel van zijn bezoek. Hij had vernomen, +dat mijnheer Pendennis een roman in manuscript had, dien hij gaarne eens zou willen +zien, terwijl hij niet twijfelde of zij zouden het over de voorwaarden van uitgave +wel eens worden. Welken prijs vroeg hij er voor? zou hij de uitgave niet aan Bacon +willen vergunnen? hij zou ons huis zeer onbekrompen vinden, en meer van dien aard. +De verrukte Pen zette een onverschillig gezicht, en zeide dat hij reeds in onderhandeling +met Bungay was, zoodat hij geen bepaald antwoord kon geven. Dit dreef den ander tot +zulke rijkelijke ofschoon nog altijd onbepaalde aanbiedingen, dat Pen begon te denken, +dat zich een Eldorado voor hem opende en zijn fortuin van dien dag af gemaakt was. +</p> +<p>Ik zal de som niet noemen, die mijnheer Arthur Pendennis eindelijk voor den eersten +druk van zijn roman <i>Walter Lorraine</i> ontving, opdat andere eerstbeginnende letterkundigen niet zouden verwachten even +gelukkig te zijn als hij, en personen, wier vak het niet is, hun beroep (van welken +aard het ook zij) niet zouden laten varen om de wereld van romans te voorzien, waarvan +er reeds meer dan genoeg bestaan. Laten jongelieden niet op een dwaalspoor geraken +en zich ter kwader <span class="pageNum" id="pb2.25">[<a href="#pb2.25">25</a>]</span>ure aan het romanschrijven zetten: laten zij zich toch, tegen één boek dat opgang +maakt, zich de vele herinneren, die te recht of ten onrechte mislukken, en zich er +dus wijselijk van onthouden; of willen zij het toch wagen, laten zij het dan op eigen +risico doen. Deze waarschuwing is natuurlijk niet gericht tot degenen, die reeds romans +geschreven hebben. Laten zij hunne waar ter markt brengen; laten zij zich bij Bacon +en Bungay en al de uitgevers in Paternoster Row, of in de gansche wereld vervoegen; +ik wensch hun het meeste geluk op hunne onderneming. De wereld is zoo groot en de +smaak der menschen loopt zoo uiteen, dat er altijd kans van welslagen voor iedereen +bestaat en men door genie of goed geluk een prijs kan winnen. Maar hoeveel kans bestaat +er om opgang te maken, of om te mislukken, om populariteit te verwerven, of die te +behouden als ze eens verkregen is? De één gaat over het ijs, dat hem blijft dragen, +en een dozijn anderen volgen hem en vallen er doorheen. Kortom, hetgeen met mijnheer +Pendennis gebeurde, is eene uitzondering en alleen op hem zelven toepasselijk, en +ik beweer plechtig en zal het tot mijn laatsten ademtocht volhouden, dat het heel +wat anders is een roman te schrijven, dan wel geld er voor te krijgen. +</p> +<p>Ten gevolge dan van verdienste of van geluk, of van den naijver tusschen Bungay en +Bacon, dien Warrington behendig wist aan te vuren (en dien wij elk beginnend romanschrijver +met genoegen zullen zien gaande maken bij twee uitgevers), werd Pen’s roman eindelijk +voor zekere som gelds verkocht aan een van de twee uitstekende beschermheeren der +letteren, met welke wij onze lezers hebben doen kennis maken. Die som was zoo aanzienlijk, +dat Pen er aan dacht eene rekening-courant bij een bankier te openen, of een rijtuigje +en paard te gaan houden, of naar de eerste verdieping in Lamb Court af te dalen en +daar nieuw gemeubelde apartementen te nemen, of naar eene der fashionabele wijken +van de hoofdstad te verhuizen. +</p> +<p>Dit laatste plan werd door majoor Pendennis sterk aanbevolen. Hij zette groote oogen +op, toen hij het fortuintje vernam, dat Pen weervaren was, hetwelk deze laatste, zoodra +mogelijk, zich haastte aan zijn oom mee te deelen. De majoor was bijna kwaad, dat +Pen zooveel geld ontvangen had. „Wie drommel leest dat soort van dingen?” dacht hij, +toen hij vernam welk een koop Pendennis gesloten had. „<i>Ik</i> lees nooit romans of zulke zaken. Met uitzondering van <i>Paul de Kock</i>, die mij bepaald doet lachen, geloof ik niet, dat ik in dertig jaar zoo’n boek in +handen heb genomen. Die Pen is toch een gelukskind! Mij dunkt, hij kan zoo’n roman +wel in eene maand schrijven, – laten wij er eene maand voor stellen, dat is twaalf +in een jaar. Wat drommel! hij kan dien onzin een jaar of vier blijven schrijven en +dan is hij schatrijk. Intusschen zou ik wel wenschen, dat hij er fatsoenlijk van leefde, +deftige apartementen nam en rijtuig hield.” En op grond van deze eenvoudige berekening +gaf de majoor zijn raad aan Pen. +</p> +<p>Lachend vertelde Arthur aan Warrington wat zijn oom hem geraden had, maar gelukkig +bezat hij een veel verstandiger raadgever in zijn vriend en in zijn eigen bewustzijn, +die hem zeiden: „Wees dankbaar voor dit gelukje en bega nu geen buitensporigheden. +Betaal Laura af!” Hij schreef haar dan ook een brief, waarin hij haar van zijn dankbaarheid +en zijn achting verzekerde, en sloot er een zoo aanzienlijk gedeelte van zijn schuld +in, dat deze er bijna geheel door werd uitgedelgd. Er was wel reden voor de weduwe +en Laura zelve om aangedaan te worden door dien brief. Hij was met echte teederheid +en zedigheid geschreven; en toen de oude doctor Portman dat gedeelte van den brief +<span class="pageNum" id="pb2.26">[<a href="#pb2.26">26</a>]</span>las, waarin Pen, met een hart, van erkentelijkheid overvloeiende, nederig den hemel +dankte, die hem thans met voorspoed gezegend en hem in zijn tegenspoed zulke dierbare +en hulpvaardige vrienden gezonden had om hem te ondersteunen, toen bleef den ouden +predikant de stem in de keel steken en kneep hij de oogen zenuwachtig dicht achter +de glazen van zijn bril. En toen de doctor de lezing voltooid en den bril van zijn +neus genomen en, na den brief weer te hebben toegevouwen, dien aan de weduwe teruggegeven +had, ben ik verplicht te zeggen dat hij, na de hand van mevrouw Pendennis eenige oogenblikken +te hebben vastgehouden, die dame naar zich toe trok en haar werkelijk kuste; na welke +omhelzing Helena natuurlijk op des doctors schouder in schreien losbarstte, want haar +hart was te vol om een ander antwoord te kunnen geven; en de doctor, die na dit bedrijf +erg bloosde, geleidde de dame met eene buiging naar de sofa, waar hij zelf zich naast +haar zette, terwijl hij op zachten toon eenige woorden herhaalde van den Grooten Dichter, +dien hij zoo liefhad, waarin deze beschrijft hoe hij in de dagen van zijn voorspoed +„het hart der weduwe van blijdschap had doen juichen.” +</p> +<p>„De brief doet den jongen zeer veel eer, zeer veel eer, mijne waardste,” zeide hij +en tikte op den brief, die op Helena’s knie lag, „en ik geloof, dat wij alle reden +hebben om er dankbaar voor te zijn, – zeer dankbaar! Ik behoef u niet te zeggen waar +wij onzen dank behooren uit te storten, mijne waardste, want gij zijt eene godzalige +vrouw; ja, Laura-lief, uwe moeder is eene godzalige vrouw. En, mevrouw Pendennis, +ik zal een exemplaar van het boek voor mij zelven, en een ander voor het leesgezelschap +bestellen.” +</p> +<p>Wij kunnen ons wel overtuigd houden, dat de weduwe en Laura den weg opwandelden, om +de diligence te gemoet te gaan, die haar het exemplaar van Pen’s hooggeschatten roman +zou brengen, toen dat werk gedrukt en ter verzending gereed was. Evenzeer kunnen wij +verzekerd zijn, dat zij het aan elkander voorlazen, en het ook in stilte en afzonderlijk +lazen, want toen de weduwe des nachts ten één ure in haar nachtgewaad met het tweede +deel, dat zij juist uitgelezen had, uit hare kamer kwam, vond zij Laura in bed bezig +met het derde deel te verslinden. Laura liet zich over het boek niet veel uit, maar +Helena verklaarde, dat zij er Shakespeare, Byron en Walter Scott in terug vond, en +hield zich overtuigd, dat haar zoon zoowel het grootste genie als het beste kind ter +wereld was. +</p> +<p>Dacht Laura niet over het boek en den schrijver, ofschoon zij er zich zoo weinig over +uitliet? Zij dacht ten minste over Arthur Pendennis. De toon van zijn brief, hoe vriendelijk +ook, deed haar zeer. Zijn verlangen om dat geld terug te betalen behaagde haar niet. +Zij had liever gezien, dat haar broeder hare gift had aangenomen in den zin dien zij +bedoeld had, en het griefde haar, dat zij geldzaken met elkaar hadden. Zijne brieven +uit Londen, geschreven met de loffelijke bedoeling om zijne moeder te vermaken, waren +vol beschrijvingen van de beroemde menschen en de uitspanningen en het prachtvertoon +der groote stad. Zou hij niet naar een groot huwelijk uitzien, met dien listigen oom +tot leidsman (van wien Laura altijd een grooten afkeer koesterde), dien onverbeterlijken +wereldling, die aan niets dan vermaak en hoogen stand en rijkdom dacht? Hij gewaagde +nooit van – van den ouden tijd, toen hij van haar sprak. Hij had misschien haar en +hen allen verlaten; had hij andere zaken en personen niet vergeten? +</p> +<p>Deze gedachten zijn wellicht bij jufvrouw Laura opgerezen, ofschoon <span class="pageNum" id="pb2.27">[<a href="#pb2.27">27</a>]</span>zij ze aan Helena niet toevertrouwde en ook niet kon toevertrouwen. Zij hield nog +ééne zaak voor de weduwe geheim, welke zij niet openbaren kon, daar zij wist hoe de +weduwe er zich over verheugd zou hebben. Dit had betrekking tot eene gebeurtenis, +die voorgevallen was gedurende dat bezoek van Laura tijdens de vorige Kerstmisweek +bij Lady Rockminster, toen Pen de vacantie bij zijne moeder thuis doorbracht en mijnheer +Pynsent, dien men als zoo koel en eerzuchtig beschouwde, zijne hand bepaaldelijk aan +jufvrouw Bell had aangeboden. Niemand wist van dat huwelijksvoorstel dan zij zelve, +en haar aanbidder; niemand wist ook, dat zij Pynsent had afgewezen. De redenen, die +zij den teleurgestelden jonkman daarvoor opgaf, waren waarschijnlijk niet die, welke +haar in wezenlijkheid tot die afwijzing aanspoorden, noch die zij aan zich zelve wilde +bekennen. „Ik zou een aanbod gelijk, gij mij doet, nooit kunnen aannemen,” sprak zij +tot Pynsent, „want gij bekent, dat uwe familie er niet van weet, en ik ben zeker, +dat het haar onwelgevallig zou zijn. Er bestaat tusschen ons een te groot verschil +van rang. Gij zijt zeer vriendelijk jegens mij, al te goed en te vriendelijk, waarde +mijnheer Pynsent, maar ik ben weinig beter dan eene dienstbare.” +</p> +<p>„Eene dienstbare!” riep Pynsent uit „Wie heeft u ooit als zoodanig beschouwd? Gij +staat met iedereen gelijk.” +</p> +<p>„Ik ben thuis ook afhankelijk,” zeide Laura zacht, „en ik zou niet anders willen zijn. +Ik ben reeds vroeg wees geworden en ik heb toen de hartelijkste en teederste aller +moeders gevonden, die ik beloofd heb nimmer, nimmer te verlaten. Heb de vriendelijkheid +hierover niet te spreken – noch onder de uwen, noch elders. Het is onmogelijk.” +</p> +<p>„En als Lady Rockminster het u zelve vraagt, zult gij er dan anders over denken?” +vroeg Pynsent hartstochtelijk. +</p> +<p>„Ook dan niet,” antwoordde Laura. „Ik smeek u, er nooit meer over te spreken. Als +gij het doet, zal ik moeten weggaan;” en met die woorden verliet zij hem. +</p> +<p>Pynsent riep Lady Rockminster’s voorspraak niet in, want hij wist, dat het vergeefs +zou zijn daarop te hopen, en ook sprak hij nooit meer met Laura of iemand anders over +dit onderwerp. +</p> +<p>Toen de veelbesproken roman eindelijk in het licht verscheen, verwierf hij niet alleen +de goedkeuring van onpartijdiger beoordeelaars dan mevrouw Pendennis, maar hij viel +ook in den smaak van het publiek en verkreeg snel eene groote populariteit. Eer twee +maanden verloopen waren, zag Pen tot zijn genoegen en verrassing, den tweeden druk +van <i>Walter Lorraine</i> in de nieuwsbladen aangekondigd, en smaakte hij het genot, de beoordeelingen der +verschillende letterkundige bladen en tijdschriften over zijn boek te lezen en naar +zijne moeder op te zenden. Hunne aanmerkingen troffen hem niet diep, want de goedaardige +jongeling onderwierp zich met de meeste nederigheid aan de afkeuring van anderen. +Door hun lof liet hij zich ook niet over het paard tillen, want gelijk de meeste rechtschapen +menschen, koesterde hij zijne eigen meening over zijn werk, en als een recensent hem +ten onrechte prees, deed het compliment hem meer leed dan genoegen. Maar als eene +recensie bijzonder gunstig luidde, was het hem zeer aangenaam die aan zijne moeder +te Fairoaks te kunnen zenden en zich de blijdschap voor te stellen, die ze daar verwekken +zou. Er zijn karakters – en gelijk wij reeds zeiden, kon men Pen wellicht daaronder +rangschikken – die door voorspoed en vriendelijke bejegening verteederd worden, evenals +er andere zijn, die, wanneer het geluk hen meeloopt, aanmatigend worden en hard. Gelukkig +degeen, die onder goede en kwade buien der Fortuin <span class="pageNum" id="pb2.28">[<a href="#pb2.28">28</a>]</span>zedig en welgezind blijft; die in zijne jeugd de voorbeelden der rechtschapenheid +voor oogen heeft gehad en als kind het pad der eer heeft leeren betreden, en daardoor +geschikt is geworden om aan het lot het hoofd te bieden! +</p> +</div> +</div> +<div id="ch43" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch43.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DRIE EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Alsatia.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Evenals een deurwaarder of verloopen praktizijn, in den omtrek der zetelplaatsen van +het recht groot gebracht, kan men <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> altijd dicht in de nabijheid van Lincoln’s Inn Fields en den Temple vinden. Ergens +achter de zwarte gevels en roeterige schoorsteenen van Wych Street, Holywell Street, +Chancery Lane ligt dat vierkant van gebouwen voor het oog der buitenwereld verborgen, +en men komt er binnen door zonderlinge gangen en wonderlijk rookerige stegen, waarin +de zon vergeet te schijnen. De nauwe doorgangen en donkere vensters zijn behangen +met de waren van oude kleerenkoopers en handelaars in zoetigheden en koek, in prenten +voor de jeugd, in havelooze meubelen en in beddegoed, dat aan alles doet denken behalve +aan slapen. Aan de deuren ziet men een aantal belknoppen, en zwermen slordige kinderen +spelen in ontelbare groepen op de deurstoepen, of omringen de uitstallingen der vischverkoopers +op deze pleinen, welker vochtig plaveisel van het getrappel van houten klompen weergalmt +en met nooit ontbrekende modder overdekt is. Liedjeszangers komen hier met akelige +keelgeluiden satirieke liederen zingen tegen het Whig-ministerie, tegen de bisschoppen +en de geestelijken met vette prebenden, en tegen de Duitsche verwanten van zeker doorluchtig +koninklijk geslacht. Hier plaatst zich de poppenkast, die zeker is een publiek te +vinden en nu en dan een halven stuiver te ontvangen van de talrijke bewoners dezer +huizen. Vrouwen roepen hier op krijschenden toon hare kinderen terug, die in de goten +morsen, of, wat erger is, varen tegen hare mannen uit, die met waggelende schreden +uit de herberg komen. Er heerscht een eindeloos geraas en leven op die plaatsen, uit +welke men op het stille en ouderwetsche vierkante plein van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> komt. Op een verwaarloosd grasperkje in het midden verheft zich het standbeeld van +Shepherd, dat door een ijzeren hek tegen de baldadigheid der jongens beschermd wordt. +De groote zaal der <i lang="en">Inn</i>, op welke het wapen van den stichter geschilderd staat, neemt eene der zijden van +het vierkant in; de ruime en ouderwetsche kamers loopen twee andere zijden rond, en +gaan over de middelpoort heen, die naar Oldcastle Street en aldus naar de groote Londensche +Straten leidt. +</p> +<p>De <i lang="en">Inn</i> is wellicht vroeger door rechtsgeleerden bewoond geweest; maar sinds lang heeft men +er leeken in toegelaten; en ik weet niet dat tegenwoordig een enkel der groote kantoren +van advocaten of procureurs daar gevestigd is. In eenige der kamers gelijkvloers wordt +het kantoor der Polwheedle en Tredyddlum kopermijnen gehouden; in andere dat der Maatschappij +tot registreering van gepatenteerde uitvindingen, en tot samenwerking van het genie +met het kapitaal. De eenige heer, wiens naam te gelijk hier en op de rol der advocaten +voorkomt, is mijnheer Campion, die snorren draagt, twee of driemaal ’s weeks in zijn +rijtuig hier komt, en in het West-End zijn kantoor heeft in Curzon Street, <span class="pageNum" id="pb2.29">[<a href="#pb2.29">29</a>]</span>Mayfair, waar mevrouw Campion de heeren van den hoogen en den kleinen adel ontvangt, +aan wie haar man geld uitleent. In die wijk en op zijne geglaceerde kaartjes is hij +Somerset Campion; hier is hij Campion en Co., en hetzelfde haarbosje, dat zijne kin +versiert, bot ook uit aan de onderlip van de rest der firma. Als zijne vigilante voor +de deur van zijn kantoor stilhoudt, is het heerlijk te zien, hoe rijkelijk het tuig +van het paard met wapenschilden bezaaid is. Het schuim vliegt het dier van den bek, +terwijl het op het blinkende gebit knabbelt en den kop schudt. De leidsels zijn, evenals +de broek van den rijknecht, schitterend wit. De glans dier equipage verspreidt een +zonneschijn over die schemerachtige plaats. +</p> +<p>Onze oude vriend kapitein Costigan heeft menigen namiddag, als hij op zijne oude pantoffels, +in zijne kamerjapon gehuld en met zijn ouden hoed op één oor ronddrentelde, dit rijtuig +en dat paard van Campion in oogenschouw genomen. Hij drentelt dáár na het ontbijt +in den zonneschijn, als het goed weer is, en legt vervolgens een bezoek af in de woning +van den portier, waar hij de kinderen op de wangen tikt en met jufvrouw Bolton over +de schouwburgen en „me dochter Lady Mirabel” spreekt. Jufvrouw Bolton was zelve vroeger +bij het vak geweest en had weleer in Sadler’s Wells gedanst als de dertiende der veertig +leerlingen van den heer Serle. +</p> +<p>Costigan woont op de derde verdieping, No. 4, vroeger het verblijf van mijnheer Podmore, +wiens naam nog altijd op de deur staat (in het voorbijgaan moeten wij aanmerken, dat +op bijna al de deuren in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> de naam van iemand anders staat dan van hem, die er woont). Toen Charley Podmore +(de verdienstelijke tenorzanger van den Drury Lane schouwburg en de Concertzaal der +Achterkeuken) zich in het huwelijk begaf en eene woning in Lambeth betrok, deed hij +zijne kamers aan mijnheer Bows en kapitein Costigan over, die er nu samen wonen, en +dikwijls kan men er de klanken van mijnheer Bows’ piano hooren wanneer op mooie dagen +de vensters openstaan en hij voor zijn genoegen speelt of een leerling – hij heeft +er een paar – onderricht. Fanny Bolton, de dochter van de portierster, die hare moeder +van haar vroegeren tooneelroem heeft hooren verhalen en nu van begeerte brandt om +hare voetstappen te drukken, is een van die leerlingen. Zij heeft voor het tooneel +eene goede stem en een lief gezicht en figuurtje; zij houdt de kamers schoon, maakt +de bedden op en zet het ontbijt voor de heeren Costigan en Bows gereed, en tot vergoeding +geeft deze laatste haar les in de muziek en in het zingen Als de kapitein zich maar +niet zoo ongelukkig aan den drank te buiten ging (hetgeen zij echter vooronderstelt +dat alle voorname lui met hem gemeen hebben), zou zij hem voor den knapsten heer ter +wereld houden, en zij gelooft vast al de verhalen, die hij haar opdischt. Ook van +mijnheer Bows houdt zij veel en zij is hem zeer erkentelijk, en dit schuwe en zonderlinge +oude heertje draagt haar ook eene vaderlijke genegenheid toe, want zijn hart is door +en door liefderijk en hij gevoelt zich nooit op zijn gemak als hij niet iemand liefheeft. +</p> +<p>De rijtuigen van voorname bezoekers hebben wel eens voor Costigan’s nederige deur +in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> gestaan; en als men hem ’s morgens hoort spreken (want zijn avondzang is van vrij +wat melancholischer aard), zou men denken, dat Sir Charles Mirabel en diens vrouw +hem telkens op zijne kamer bezochten en de bloem van den adel meebrachten, om bij +„den ouden man, den braven gepensioneerden kaptein, den armen ouden Jack Costigan”, +zooals Cos zich zelven noemt, hunne opwachting te maken. +<span class="pageNum" id="pb2.30">[<a href="#pb2.30">30</a>]</span></p> +<p>Het ware van de zaak is, dat Lady Mirabel persoonlijk haar vader is komen bezoeken +– hoewel niet in den laatsten tijd – en een kaartje van haar echtgenoot heeft meegebracht +(hetgeen nu reeds vele maanden tusschen het spiegeltje boven den schoorsteenmantel +in de zitkamer van No. 4 prijkt). Daar zij welwillend gezind is en ernstig hare plichten +tracht na te komen, had zij, bij haar huwelijk met Sir Charles, een klein pensioen +aan haar vader verzekerd, die ook nu en dan aan de tafel van zijne dochter en zijn +schoonzoon genoodigd werd. In den beginne gedroeg de arme Cos zich vrij mal, doch +niet geheel onbetamelijk „in de hoogste kringen”, zooals hij het gezelschap ten huize +van Lady Mirabel betitelde. Gelijk hij zijn persoon in de fraaiste kleeren uitdoste, +koos hij de langste en hoogdravendste woorden uit zijn taalschat om zijne gesprekken +in te kleeden, en nam hij eene deftigheid aan, waarover ieder, die het bijwoonde, +verbaasd stond. „Was mylady vandaag in het Park?” vroeg hij aan zijne dochter. „Ik +heb tevergeefs naar uwe equipage uitgezien: de arme oude man heeft zich niet mogen +verblijden in het gezicht van zijn dochters karos. Sir Charles, ik zag uw naam onder +de heeren vermeld, die op het lever bij zijne majesteit geweest zijn; menig lever +op het kasteel te Dublin heeft de arme oude Jack Costigan in zijn tijd bijgewoond. +Zag de hertog van Wellington er nogal goed uit? Ik geloof, dat ik toch eens naar Apsley +House zal gaan en een kaartje afgeven. Geef me nog wat champagne, James!” Hij was +onovertreffelijk beleefd jegens iedereen, en richtte zijne gezegden niet enkel tot +den heer des huizes en de gasten, maar ook tot de knechts, die aan tafel bedienden +en moeite hadden om den ernst, in hun beroep vereischt, te bewaren als zij kapitein +Costigan moesten bedienen. +</p> +<p>De twee of drie eerste malen dat Costigan bij zijn schoonzoon dineerde, nam hij de +matigheid in acht en stelde zich dan later voor het verlorene in de Achterkeuken schadeloos, +waar hij zoo lang over den bordeaux en den bourgogne van zijn schoonzoon zat te zwetsen +tot hem de tong bij zijn zesde glas whisky-punch begon dubbel te slaan. Maar zoodra +hij zich bij zijn schoonzoon meer thuis begon te gevoelen, begaf hem zijne voorzichtigheid +en de arme Cos bedronk zich jammerlijk aan de tafel van Sir Charles Mirabel. Men liet +een rijtuig voor hem halen en sloot de deur van het gastvrije huis achter hem dicht. +Dikwijls verklaarde hij op weemoedigen toon aan zijne vrienden in de Achterkeuken, +dat hij op koning Lear uit het tooneelstuk van dien naam geleek, dat hij voorwaar +een ondankbaar kind had, dat hij een arm, afgetobd, eenzaam oud man was en dat hij +door die ondankbaarheid aan den drank geraakt was en zijn hartzeer in de punch trachtte +te smoren. +</p> +<p>Het is eene pijnlijke taak de zwakheden eens vaders te moeten vermelden, maar wij +moeten nog verder van Costigan vermelden, dat hij niet zelden, als zijn krediet uitgeput +en zijn baar geld verdwenen was, geld bij zijne dochter bedelde, en dan opgaven deed, +die niet strikt met de waarheid strookten. Op zekeren dag schreef hij, dat de deurwaarders +op het punt stonden hem in de gijzeling te brengen, „tenzij gij de voor u onbeduidende +som van drie pond vijf shillings kunt meegeven om een armen grijsaard uit den kerker +te redden.” De goedhartige Lady Mirabel zond daarop het geld, dat voor de vrijmaking +van haar vader benoodigd was, met eene waarschuwing dat hij voortaan zuiniger moest +zijn. Bij eene andere gelegenheid had de kapitein een schrikkelijk ongeluk gehad en +eene winkelruit van spiegelglas in het Strand gebroken, waarvoor de winkelier vergoeding +eischte. Lady Mirabel <span class="pageNum" id="pb2.31">[<a href="#pb2.31">31</a>]</span>zond ook ditmaal het geld, benoodigd om haar papa’s ongeluk te herstellen, en haar +bediende overhandigde het aan den haveloozen bode en adjudant van den kapitein, die +den brief gebracht had waarin hij zijn tegenspoed berichtte. Indien de bediende des +kapiteins adjudant, die het geld meenam, gevolgd had, zou hij gezien hebben dat die +heer, een landgenoot van Costigan, (want hebben wij niet gezegd, dat, hoe arm een +Iersch heer ook zij, hij altijd een nog armer Iersch heer onder zich heeft, die zijne +boodschappen doet en zijne geldzaken bezorgt?) eene vigilante van de naaste standplaats +riep en naar het <i lang="en">Roscius’ Head</i> in Harlequin Yard bij Drury Lane rende, waar de kapitein inderdaad in pand gehouden +werd voor verscheidene glazen rumgrog of andere geestrijke verfrisschingen, die hij +en zijne vrienden gebruikt hadden. Bij eene derde droevige gelegenheid schreef hij, +dat hij ziek was geworden en geld noodig had om den dokter te betalen, dien hij genoodzaakt +was geweest te ontbieden. Lady Mirabel, die over haar vader ongerust werd en zich +wellicht verweet, dat zij hem in den laatsten tijd te weinig bezocht had, liet ditmaal +haar rijtuig voorkomen en reed naar <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, waar zij afstapte en haar weg zocht naar de kamers van haar vader, „No. 4 op de +derde verdieping, waar de naam van Podmore op de deur staat,” zeide de portierster +met een aantal nijgingen, terwijl zij naar de deur van het huis wees, waar de liefhebbende +dochter binnentrad en de smerige trap besteeg. Helaas! de deur, waarboven Podmore’s +naam prijkte, werd door den armen Cos zelven in zijne hemdsmouwen geopend, met den +rooster in de hand, bestemd om de lamscôteletten te ontvangen, die jufvrouw Bolton +was gaan halen. +</p> +<p>Ook was het niet aangenaam voor Sir Charles Mirabel, dat hij in de club telkens brieven +ontving met de bijvoeging, dat kapitein Costigan in de vestibule op antwoord stond +te wachten; of dat hij, als hij in de Reizigers-Club zijn rubber whist ging spelen, +als een pijl uit den boog uit zijn brougham moest schieten en de stoep opvliegen, +om niet door zijn schoonvader aangevallen te worden; of dat hij de overtuiging met +zich moest omdragen, dat, terwijl hij de nieuwsbladen las, of zijn whist speelde, +de kapitein met dien naren ouden hoed en de oogen onafgewend op de vensters der club +gericht, aan den overkant van Pall Mall op en neer wandelde. Sir Charles was zwak +van karakter; hij was een oud man met verschillende kwalen; schreiend beklaagde hij +zich over zijn schoonvader tegen zijne vrouw, die hij met de dwaze aanbidding van +een grijsaard liefhad; hij verklaarde, dat hij zich naar het buitenland zou moeten +begeven, of dat hij naar zijne buitenplaats zou moeten gaan als hij dien man nogmaals +zag, zou hij het besterven, of weer eene beroerte krijgen dat wist hij zeker. Alleen +dus door een tweede bezoek bij kapitein Costigan af te leggen en hem voor te houden, +dat zijn pensioen voor altijd zou ingetrokken worden indien hij Sir Charles nog verder +met brieven lastig viel, hem op straat aansprak, of wederom geld ter leen vroeg, gelukte +het Lady Mirabel haar papa in toom te houden en haar man tot rust te brengen. Bij +gelegenheid van dit bezoek gaf zij tevens aan Bows haar ernstig misnoegen te kennen, +dat hij niet beter op den kapitein paste; zij verlangde, dat men hem niet zoo schandelijk +zou laten drinken en dat de menschen in die afschuwelijke kroegen, waar hij gewoon +was te komen, gewaarschuwd zouden worden hem onder geen voorwendsel hoegenaamd krediet +te verleenen. „Papa’s gedrag sleept mij naar het graf,” sprak zij (hoewel zij er heel +welvarend uitzag), „en gij, mijnheer Bows, een oud man, die voorgaf belang in ons +te stellen, moest u schamen hem daarin te stijven.” Dit was de <span class="pageNum" id="pb2.32">[<a href="#pb2.32">32</a>]</span>dank, dien de eerzame Bows voor zijne vriendschap en zijne toewijding aan haar ontving. +Ik geloof echter niet, dat die oude wijsgeer er slechter afkwam dan vele andere mannen, +of grooter redenen van ontevredenheid had dan zij. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Op de tweede verdieping van het huis naast dat van Bows in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, op No. 3, wonen twee andere van onze bekenden: kolonel Altamont, agent van den nabob +van Lucknow, en de kapitein chevalier Edward Strong. Op hunne deur staat in het geheel +geen naam. De kapitein wenscht niet, dat iedereen weten zal waar hij woont, en op +zijne kaartjes staat het adres van een hotel in Jermyn Street. De gevolmachtigde minister +van den Indischen potentaat is niet geaccrediteerd bij de hoven van St. James, of +van de Oostindische Compagnie, maar bevindt zich hier op eene vertrouwelijke zending, +geheel buiten de Compagnie of het Departement voor Indische zaken. „Daar kolonel Altamont’s +zending van financieelen aard is,” zegt Strong, „en den verkoop van eenige der kostbaarste +diamanten en robijnen uit de kroon van Lucknow ten doel heeft, wenscht hij zich <i>niet</i> aan te melden op het India House, of in Cannon Row, maar liever met particuliere +kapitalisten te onderhandelen, waarmee hij dan ook zoowel hier te lande als op het +vasteland zaken heeft gedaan.” +</p> +<p>Wij hebben reeds vermeld, dat deze stille kamers van Strong zeer aangenaam gemeubeld +en ingericht waren sedert de komst van Sir Francis Clavering te Londen, en de chevalier +had allen grond om zich tegen de vrienden, die hem daar kwamen bezoeken, te beroemen, +dat weinige gepensioneerde kapiteins pleizieriger waren ingekwartierd dan hij in zijn +schuilhoekje in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>. Beneden waren er drie kamers het kantoor, waar Strong zijne zaken behandelde – van +welken aard die dan ook mochten zijn – en waar nog altijd de lessenaars en hekjes +der beambten, die hem daar voorafgegaan waren, stonden, en des kapiteins eigen slaap- +en zitkamer. Uit het kantoor leidde eene trap naar twee bovenkamers, waarvan de eene +door kolonel Altamont bewoond werd, en de andere tot keuken en slaapvertrek van Grady, +den oppasser, ingericht was. Deze kamers waren op gelijke hoogte met de vertrekken +onzer vrienden Bows en Costigan, No. 4 van het huis daarnaast; en als men over de +tusschenliggende goot heenreikte, kon Grady het potje reseda grijpen, dat voor Bows’ +venster bloeide. +</p> +<p>Uit Grady’s keukenvertrek stegen dikwijls nog heerlijke geuren omhoog. De drie oud-soldaten, +die het garnizoen van No. 3 uitmaakten, waren allen ervaren in de kookkunst. Grady +was groot in het bereiden van gestoofde gerechten op zijn Iersch; de kolonel was beroemd +voor het klaarmaken van pillau en curry: en wat Strong betreft, die kon alles koken. +Hij bereidde Fransche gerechten en Spaansche gerechten, gestoofde schotels, fricassées +en omelettes, alles onverbeterlijk; en geen mensch in Engeland was gastvrijer dan +hij, wanneer zijne beurs gevuld of zijn krediet toereikend was. Op die gelukkige tijdstippen +kon hij, gelijk hij zeide, een vriend op een goed diner en een goed glas wijn en daarna +op een vroolijk liedje vergasten; en de arme Cos in zijne kamer gezeten, zoo ver van +die feestgelagen verwijderd en er toch zoo dichtbij, hoorde dikwijls met nijd het +galmen der koren bij Strong en het harmonische klinken der glazen. Het was niet altijd +raadzaam, mijnheer Costigan er bij te noodigen; hij had eene jammerlijke gewoonte +van zich te bedrinken, en bovendien verveelde hij Strong’s gasten met <span class="pageNum" id="pb2.33">[<a href="#pb2.33">33</a>]</span>zijne verhalen als hij nuchter en met zijn aandoenlijke ontboezemingen en krokodillentranen +zoodra hij dronken werd. +</p> +<p>Die vrienden van den chevalier maakten eene zonderlinge en veelsoortige vergadering +uit; en ofschoon majoor Pendennis niet veel genoegen in hun bijzijn zou gesmaakt hebben, +waren Arthur en Warrington er niet weinig mee ingenomen, en Pen vond de aanwezigen +even onderhoudend als de voornaamste heeren in de aanzienlijkste huizen, die hij de +eer had te bezoeken. Elk lid van dit gezelschap bezat een eigen geschiedenis, en allen +schenen een eb en vloed van geluk en van tegenspoed gekend te hebben. De meesten hadden +heerlijke plannen en ontwerpen in den zak, om terstond een ontzaglijk vermogen te +verwerven. Jack Holt, die in het leger van Don Carlos de wapenen had gedragen, toen +Ned Strong voor de tegenpartij streed, had nu eene kleine onderneming op touw gezet, +om tabak in Londen binnen te smokkelen, hetgeen dertig duizend pond ’s jaars moest +opbrengen aan ieder die de vijftienhonderd pond wilde voorschieten, juist nog benoodigd +om den laatsten tolbeambte om te koopen, die zich niet had willen laten vinden en +die lucht had van het ontwerp. Tom Diver, die op de Mexicaansche vloot gediend had, +wist de plaats waar in het eerste jaar van den oorlog een transportschip met driehonderd +tachtig duizend dollars en honderd tachtig duizend pond sterling in staven en dubloenen +gezonken was. „Geef mij achttienhonderd pond,” zeide Tom, „en morgen ga ik op reis +met vier man en eene duikerklok, en binnen tien maanden kom ik terug om mij tot lid +van het parlement te laten verkiezen en, zoo waar ik leef, mijne familiegoederen terug +te koopen.” Keightley, de directeur der Tredyddlum en Polwheedle kopermijnen (welke +vooralsnog onder water stonden), die evengoed de tweede partij kon zingen als een +zanger van beroep, hield niet enkel het Tredyddlum-kantoor, maar had eene Smirna-sponzen-maatschappij +en eene kleine speculatie in kwik op het oog, die hem dadelijk tot een gegoed man +zou maken. Filby was van alles geweest: korporaal bij de dragonders, veldprediker, +zendeling ter bekeering van de Ieren en acteur bij een kermistroepte Greenwich, voor +welks tent hij door den procureur zijns vaders gevonden werd, toen die oude heer overleden +was en hem die fameuse bezittingen had nagelaten, waarvan hij voor het oogenblik geen +stuiver rente trok en welker juiste ligging geen mensch kende. Eindelijk behoorde +de baronet Sir Francis Clavering tot dezen kring, waar het hem zeer behaagde, hoewel +hij van zijn kant niet veel tot de vroolijkheid bijdroeg, doch het gezelschap stelde +hem wegens zijn rijkdom en zijn aanzien in de wereld op hoogen prijs. Met de meeste +minzaamheid vertelde hij tusschenbeide ook iets en zong hij een paar liedjes. Ook +hij had, eer hij geld kreeg, zijn eigen geschiedenis gehad, en meer dan ééne gevangenis +van binnen leeren kennen en zijn naam op menig blad gezegeld papier geschreven. +</p> +<p>Toen Altamont het eerst van Parijs terugkwam en zich met Sir Francis Clavering in +betrekking had gesteld van uit het hotel waar hij zijn intrek had genomen (en waar +hij, de schatten aan diamanten en robijnen in aanmerking genomen, welke aan dien eerlijken +man waren toevertrouwd, in een zeer armoedigen toestand aangekomen was), zond de baronet +Strong op hem af, die de kleine rekening in het logement betaalde en den kolonel verzocht +een paar nachten op zijne kamers te komen doorbrengen, waar hij vervolgens zijn verblijf +vestigde. Met dezen man te moeten onderhandelen ging nog; maar zulk een persoon op +zijne kamers te hebben en aanhoudend met zijn gezelschap opgescheept <span class="pageNum" id="pb2.34">[<a href="#pb2.34">34</a>]</span>te zijn, viel niet bijzonder in den smaak van den chevalier, die daarover niet weinig +tegen zijn chef gromde. +</p> +<p>„Ik zou wel wenschen, dat gij dien beer in iemand anders kooi wildet plaatsen,” zeide +hij tegen Clavering. „Die kerel is geen gentleman. Ik zou niet gaarne met hem gezien +worden. Hij kleedt zich als een neger in zijn Zondagspak. Ik heb hem dezer dagen meegenomen +naar den schouwburg, en ik verzeker u dat hij den acteur, die voor verrader speelde, +uitschold en zoo erg tegen hem vloekte, dat de menschen in de loges riepen, dat hij +de zaal moest uitgezet worden. Tot nastuk gaf men <i>de Roover</i>, waarin, zooals gij weet, Wallack gekwetst opkomt en sterft. Toen hij stierf, begon +Altamont als een kind te huilen en zeide, dat het verd– schande was, en schreeuwde +en vloekte zoo hard dat er weer eene opschudding ontstond en iedereen zat te lachen. +Daarop moest ik hem wegbrengen, omdat hij met iemand, die om hem lachte, wilde vechten +en hem toebulderde, dat hij maar als een man moest opkomen. Wie is hij toch? Waar +drommel komt hij vandaan? Het beste zou zijn, dat gij mij de heele historie verteldet, +Frans, zooals gij toch vroeger of later zult moeten doen. Ik houd het er voor, dat +gij te zamen eene kerk bestolen hebt. Het zou het beste zijn, Clavering, uw hart maar +dadelijk lucht te geven en mij te vertellen wie die Altamont is en welke macht hij +over u heeft?” +</p> +<p>„Laat hem naar den duivel loopen! Ik wenschte dat hij dood was!” luidde het eenig +antwoord van den baronet, wiens gezicht zoo somber begon te staan, dat Strong het +niet raadzaam achtte voor dit oogenblik zijn patroon verder te ondervragen, maar zich +voornam, als het noodig was, op zijn eigen manier te ontdekken, welke geheimzinnige +band er tusschen Altamont en Clavering bestond. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch44" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch44.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIER EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de kolonel eenige van zijn avonturen verhaalt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vroeg in den voormiddag van den dag na het diner op Grosvenor Place, waar kolonel +Altamont had goedgevonden te verschijnen, verliet hij zijne bovenkamer in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> en trad de zitkamer van Strong binnen, waar de chevalier met een dagblad en eene +sigaar in een leuningstoel zat. Strong was een man, die het zich in zijne tent gemakkelijk +maakte, overal waar hij ze opsloeg, en lang vóór de komst van Altamont had hij zich +aan een overvloed van gebakken eieren en ham, door mijnheer Grady <i lang="la">secundum artem</i> klaargemaakt, te goed gedaan. Daar hij goedhartig en spraakzaam van aard was, had +hij liever eenig gezelschap dan geen, en ofschoon hij niet de minste genegenheid voor +zijn huisgenoot koesterde en het zich niet zou aangetrokken hebben indien hij vernomen +had, dat den kolonel het ongeluk overkomen was, hetwelk Sir Francis Clavering hem +zoo van harte toewenschte, bleef hij echter op een goeden voet met hem. Den vorigen +avond had hij Altamont met groote bereidvaardigheid naar bed geholpen en uit vrees +voor ongelukken zijne kaars meegenomen; en toen hij de flesch, waarop hij voor zijn +avondslokje gerekend had, leeg vond, had hij, eer hij zich ter ruste legde, met de +grootste gelijkmoedigheid zijne pijp onder het genot van een glas water gerookt. Nooit +ontbrak het hem aan een gezonden slaap; hij verheugde zich altijd in het bezit van +een gelijkmatig <span class="pageNum" id="pb2.35">[<a href="#pb2.35">35</a>]</span>humeur, een onverbeterlijke spijsvertering en eene frissche kleur op de wangen; en +onverschillig of de waardige kapitein den volgenden morgen in het vuur of naar de +gevangenis moest marcheeren (hetgeen allebei zijn lot was geweest), in het kamp of +in den kerker van Fleet Street, overal snorkte hij op de gezondste wijze den nacht +door en ontwaakte hij met goeden moed en goeden eetlust, om den strijd, de bezwaren +of de genoegens van den nieuwen dag te gemoet te gaan. +</p> +<p>Het eerste wat kolonel Altamont deed, bestond daarin, dat hij Grady om een glas pale +ale riep, dat hij eerst in eene tinnen kan overgoot en vervolgens naar den mond bracht. +Hij zette de kan leeg neder, haalde diep adem en veegde den mond met zijne kamerjapon +af. Het verschil van kleur tusschen zijn kinbaard en zijne geverfde bakkebaarden had +reeds lang geleden de aandacht van kapitein Strong getrokken, die ook gezien had, +dat het haar onder zijne zwarte pruik blond was, doch op dit een en ander geen aanmerking +had gemaakt. De kolonel haalde dus diep adem en verklaarde dat die teug hem zeer verkwikt +had. „Er gaat toch niets boven dat bier, als het hoofd gloeit,” merkte hij aan. „Menigmaal +heb ik een dozijn flesschen ale van Bass te Calcutta gedronken, en – en –” +</p> +<p>„En te Lucknow, waarschijnlijk,” zeide Strong lachend. „Ik heb het bier opzettelijk +voor u laten halen, want ik wist na het voorgevallene van gisterenavond, dat gij het +noodig zoudt hebben.” En daarop begon de kolonel over zijn avonturen van gisterenavond +uit te weiden. +</p> +<p>„Ik kan mij niet in toom houden,” zeide de kolonel, en sloeg zich met de zware hand +tegen het hoofd. „Ik ben als dol en razend; zoodra ik wat gedronken heb, en men kan +mij bij de flesch niet vertrouwen. Als ik er aan begin, kan ik niet uitscheiden voordat +ze leeg is; en als ik den drank binnen heb, weet de hemel wat ik zeg of verzwijg. +Ik heb hier thuis heel bedaard gegeten. Grady maakte twee glazen grog voor mij gereed, +en ik was voornemens den avond zoo nuchter als een dominé bij het <i lang="fr">rouge et noir</i> door te brengen. Waarom liet gij die verwenschte flesch jenever buiten de kast staan, +Strong? Grady ging ook uit en bracht mij den ketel kokend water voor de thee. Wat +ik ook deed, ik kon niet van de flesch afblijven. Waarachtig, mijnheer, ik dronk haar +heelemaal uit, en ik geloof dat ik later in dat helsche dievenhol nog wat gedronken +heb.” +</p> +<p>„Hoe zijt gij daar óók geweest, en nog voordat gij naar Grosvenor Place kwaamt?” vroeg +Strong. „Gij zijt vroeg begonnen.” +</p> +<p>„Ja, dronken en uitgeplunderd te zijn vóór ’s avonds negen ure is vroeg genoeg, niet +waar? Maar zoo was het. Ja, ik was een groote gek, dat ik daarheen ging; en ik vond +die kerels, Blackland en den jongen Moss en nog een paar van die dieven aan het diner. +Waren wij aan het <i lang="fr">rouge et noir</i> gegaan, dan zou ik gewonnen hebben; maar wij kwamen niet aan het rood en zwart. Neen, +voor den duivel, zij wisten, dat ik hun dan de baas zou geweest zijn – ik moest hen +de baas zijn geweest – ik ben dat altijd, dat verzeker ik u. Maar zij waren mij te +slim. Die schelm van een Blackland haalde de dobbelsteenen voor den dag, en wij speelden +hazard op de eettafel. En ik verloor al het geld, dat ik ’s morgens van u gekregen +had, – zoo waar ik leef! Dat maakte mij baloorig, en ik moet het heel benauwd gehad +hebben, want ik herinner mij, dat ik uitging met de gedachte om nog wat geld van Clavering +te krijgen, en daarna – daarna herinner ik mij niet al te best wat er gebeurd is, +tot ik heden morgen wakker werd en den ouden Bows op No. 3 op zijne piano hoorde spelen.” +<span class="pageNum" id="pb2.36">[<a href="#pb2.36">36</a>]</span></p> +<p>Strong dacht een oogenblik na, terwijl hij zijne sigaar aan een kooltje ontstak en +zeide toen: „Ik zou wel eens willen weten, kolonel, hoe gij altijd geld van Clavering +kunt krijgen?” +</p> +<p>„Ha ha,” antwoordde de kolonel en barstte in lachen uit: „hij is het mij schuldig.” +</p> +<p>„Ik weet niet, dat dit bij Frans eene reden zou zijn om te betalen,” hernam Strong. +„Behalve aan u, is hij nog aan heel veel anderen geld schuldig.” +</p> +<p>„Wel, hij geeft het mij, omdat hij zooveel van mij houdt,” zeide de kolonel met een +grijnzenden lach. „Hij heeft mij als een broeder lief, dat weet gij wel, kapitein. +– Weet gij het <i>niet?</i> – Is dat <i>niet</i> het geval? Nu misschien hebt gij gelijk, en als gij mij geen vragen deedt, zou ik +u geen leugens op de mouw spelden, kapitein Strong. Steek dat op zak en doe er uw +voordeel mee, beste jongen!” +</p> +<p>„Maar ik zal die verwenschte brandewijnflesch opgeven,” ging de kolonel na een oogenblik +stilzwijgens voort. „Ik moet er van afzien, of ze zou mijn ongeluk wezen.” +</p> +<p>„Ze doet u althans vreemde dingen zeggen,” zeide de kapitein, terwijl hij Altamont +strak aanzag. „Herinner u maar eens wat gij gisterenavond aan Clavering’s tafel gezegd +hebt.” +</p> +<p>„Wat ik gezegd heb? Wat <i>heb</i> ik dan gezegd?” vroeg de ander haastig. „Heb ik iets verklapt? Voor den duivel, Strong, +heb ik iets verklapt?” +</p> +<p>„Doe mij geen vragen, dan zal ik u geen leugens vertellen,” hernam de chevalier van +zijn kant. Strong dacht aan de woorden, die mijnheer Altamont gebezigd had, en aan +zijn overhaast vertrek uit de eetzaal en uit het huis van den baronet, zoodra hij +majoor Pendennis – of kapitein Snavel, gelijk hij hem noemde – herkende. Maar Strong +besloot de verklaring van die woorden van een ander dan van kolonel Altamont te zoeken +en wilde ze niet in het geheugen van den ander terugroepen. „Neen,” gaf hij dus ten +antwoord, „gij hebt niets verklapt, kolonel; het was enkel eene list van mij, om te +zien of ik u aan het spreken kon krijgen; maar gij hebt geen woord gezegd dat te begrijpen +was, – daarvoor waart gij te ver heen.” +</p> +<p>„Des te beter,” dacht Altamont, en slaakte een diepen zucht, alsof hij zich aanmerkelijk +verlicht gevoelde. Strong merkte zijn ontroering op, doch nam er geen notitie van, +en de ander, die in eene spraakzame bui was, bleef aan het praten. +</p> +<p>„Ja, ik erken mijne fouten,” ging de kolonel voort. „Er zijn sommige dingen, waaraan +ik, wat ik ook doe, geen weerstand kan bieden, als daar zijn eene brandewijnflesch, +een dobbelkroes en eene schoone vrouw. Geen man waar wat in zat, die iets waard was, +heeft dat ooit kunnen doen, zoover ik weet. Er is bijna geen land in de wereld, waar +die drie dingen mij niet in de klem hebben gebracht.” +</p> +<p>„Wezenlijk?” zeide Strong. +</p> +<p>„Ja, van mijn vijftiende jaar af, toen ik van huis wegliep en als kajuitsjongen op +een Oostindievaarder kwam, tot nu, bijna op mijn vijftigste jaar, zijn de vrouwen +altijd mijn ongeluk geweest. Het was er eene, met zulke zwarte oogen en met juweelen +om haar hals, en in satijn en hermelijn als eene hertogin, dat verzeker ik u – eene +te Parijs, die het grootste gedeelte van de duizend pond verzwolg toen ik heenging. +Heb ik u dat nooit verteld? Nu, ik maak er geen geheim van. In den beginne was ik +zeer voorzichtig en, zooveel geld hebbende, hield ik het goed bij elkaar en leefde +er als een gentleman <span class="pageNum" id="pb2.37">[<a href="#pb2.37">37</a>]</span>van – in het hotel Meurice, als kolonel Altamont en meer van dien aard – en ik speelde +nooit, behalve aan de openbare tafels, waar ik meer won dan verloor. Nu was daar een +kerel, dien ik in het hotel en ook in het Palais Royal zag, een eerste piet, met witte +<i lang="fr">glacé</i> handschoenen en eene sik aan de kin, zekere Bloundell Bloundell, waarmee ik kennis +maakte, ik weet niet hoe. Hij vroeg mij ten eten en nam mij mee naar de soirées van +mevrouw de gravin de Foljambe – eene vrouw, Strong! – een oog! – en zulk eene meesteres +op de piano! Heere bewaar me! zij ging zitten en zong voor u en keek u aan, tot zij +u bijna de ziel uit uw lichaam trok. Zij noodigde mij op hare Dinsdagavond-partijen, +en ik nam loges in de opera voor haar en gaf haar diners bij den restaurateur. Doch +het geluk liep mij mee aan de speeltafel, en het was niet aan die diners en operaloges, +dat het geld van den armen Clavering heenging. Neen, voor den drommel, het liep op +eene andere manier door mijne vingers. Op zekeren avond soupeerden wij met verscheidene +gasten bij de gravin – mijnheer Bloundell Bloundell, jonkheer Deuceace, de markies +de la Tour de Force – allen van je eersten adel, mijnheer, en wij hadden een souper +en overvloed van champagne, en daarna dien verwenschten cognac. <i>Ik</i> wilde cognac hebben; ik deed er mij aan te goed; de gravin maakte de glazen punch +voor mij, en wij kregen na het souper zoowel kaarten als grog, zoodat ik speelde en +dronk tot ik eindelijk van geen hemel of aarde meer wist. Ik was in denzelfden toestand +als gisterenavond. Men heeft mij op de een of andere wijze weggebracht en te bed gelegd; +ik werd eerst den volgenden dag met woedende hoofdpijn wakker en hoorde toen van mijn +bediende, dat jonkheer Deuceace gekomen was om mij te spreken en in de voorkamer zat +te wachten. „Hoe vaart ge, kolonel?” vroeg hij, mijne slaapkamer binnenkomende. „Hoelang +zijt ge gisterenavond na mijn vertrek nog gebleven? Het spel liep mij te hoog en ik +had voor een avond genoeg aan u verloren.” +</p> +<p>„„Aan mij?” zeg ik; „hoe kan dat, beste jongen?” (want ofschoon hij de zoon van een +graaf was, waren wij zoo familiaar met elkander als gij of ik). „Hoe kan dat, beste +jongen?” zeg ik, en daarop vertelt hij mij, dat hij bij het <i lang="fr">vingt-et-un</i> dertig louis van mij geleend heeft, en dat hij mij daarvoor eene schuldbekentenis +heeft gegeven, die ik in mijn zakboekje gestoken had voordat hij de kamer verliet. +Ik kijk mijne portefeuille na (die de gravin voor mij geborduurd had) en daar vind +ik inderdaad de schuldbekentenis, en hij telde de dertig louis in goud op mijn bedtafeltje +neer. Ik zeide natuurlijk, dat hij zich als een echt gentleman gedroeg, en vroeg of +hij niet iets wilde gebruiken, daar mijn bediende het dan dadelijk voor hem zou halen; +maar jonkheer Deuceace drinkt ’s morgens niets en ging heen, daar hij nog andere zaken +te verrichten had, naar hij zeide. +</p> +<p>„Een oogenblik later werd er weer aan de buitendeur van mijn apartementen gescheld, +en ditmaal kwamen Bloundell en de markies binnen. „Bong jour, markie?” zeg ik. „Goedenmorgen +– geen hoofdpijn?” zeide hij. Ik antwoordde, dat ik wel hoofdpijn had, en dat ik den +vorigen avond mooi buiten westen moest geweest zijn; maar allebei verklaarden zij, +dat men niet aan mij had kunnen zien dat ik iets te veel had, en dat ik met een gezicht +zoo ernstig als een rechter mijn drank gebruikt had. +</p> +<p>„„Zoo,” zegt de markies, „is Deuceace bij u geweest? wij zijn hen, toen wij van het +ontbijt kwamen, in het Palais Royal tegengekomen. Heeft hij met u afgerekend? Maak +dat ge het binnen krijgt, want hij is te <span class="pageNum" id="pb2.38">[<a href="#pb2.38">38</a>]</span>vangen als een aal bij zijn staart, en daar hij vijf en zeventig pond van Bloundell +gewonnen heeft, zou ik u raden te zorgen, dat gij het uwe kreegt terwijl hij nog geld +heeft.” +</p> +<p>„„Hij heeft mij betaald,” zeg ik; „maar ik wist er even weinig van dat hij mij iets +schuldig was, als van het uur van mijn dood, en herinner mij volstrekt niet, dat ik +hem dertig louis heb geleend.” +</p> +<p>„De markies en Bloundell kijken elkander lachend aan en Bloundell zegt: „Kolonel, +gij zijt een zonderling mensch. Niemand ter wereld zou uit uwe manieren opgemaakt +hebben, dat gij den ganschen avond iets anders dan thee hadt gedronken, en echter +zijt gij ’s morgens alles vergeten. Kom, kom, beste vriend, maak dat een ander wijs; +wij gelooven er niets van.” +</p> +<p>„„<i lang="fr">En effet</i>,” zegt de markies, zijne kleine zwarte snorretjes voor den spiegel opkrullende en +een paar uitvallen doende zooals hij dat in de schermschool gewoon was. (Hij was een +eerste meester op de punt, en ik heb hem bij Lepage veertienmaal achtereen de pop +zien stuk schieten.) „Laten wij ter zake komen. Gij begrijpt, kolonel, dat het beste +is, zaken van eer dadelijk af te doen. Misschien zou het u wel schikken die kleinigheid +van gisterenavond te vereffenen?” +</p> +<p>„„Welke kleinigheid?” zeg ik. „Zijt gij mij ook geld schuldig, markies?” +</p> +<p>„„Kom aan,” zegt hij, „laten wij het schertsen staken. Ik heb eene schuldbekentenis +van uwe hand ten bedrage van driehonderd veertig louis. <i lang="fr">La voici!</i>” zegt hij, terwijl hij een papier uit zijne portefeuille haalt. +</p> +<p>„„En <i>ik</i> van tweehonderd tien,” zegt Bloundell Bloundell en haalt zijn vodje papier uit. +</p> +<p>„Ik was over die vertooning zoo woedend en verbaasd, dat ik uit mijn bed sprong en +mijne kamerjapon omsloeg. „Komt gij mij hier voor den gek houden?” zeg ik. „Ik ben +u geen tweehonderd, of geen twee duizend, of zelfs geen twee louis schuldig, en ik +zal u geen duit betalen. Denkt gij, dat gij mij zult beethebben met die schuldbekentenissen? +Ik lach er mee en met u, en houd u voor een paar –” +</p> +<p>„„Een paar wat?” zegt mijnheer Bloundell. „Gij begrijpt natuurlijk, dat wij een paar +mannen van eer zijn, kolonel Altamont, die niet hier zijn gekomen om gekheden te maken, +of ons te laten uitschelden. Gij zult ons betalen, of wij zullen u als een oplichter +bekend maken en u ook als een oplichter kastijden,” zegt Bloundell. +</p> +<p>„„<i lang="fr">Oui, parbleu</i>,” zegt de markies, – maar om hèm gaf ik niet, daar ik dat kereltje uit het venster +had kunnen smijten; maar met Bloundell was het een ander geval; dat was een zwaar +man, die vijf en twintig pond meer weegt dan ik, en zes duim langer is, zoodat ik +geloof dat hij mij wel te machtig zou geweest zijn. +</p> +<p>„„Monsieur zal mij betalen, of monsieur zal mij rekenschap geven waarom niet. Ik houd +u voor weinig beter dan een <i>polisson</i>, kolonel Altamont,” – dat waren zijn eigen woorden,” zeide Altamont met een grijnslach. +„Ik kreeg nog een aantal andere liefelijkheden van dien aard van die beide kerels +naar mijn hoofd en was midden in mijn twist met hen, toen er weer iemand binnenkwam. +Dat was een vriend van mij, – een heerschap, dat ik te Boulogne had leeren kennen +en zelf bij de gravin voorgesteld had. Daar hij den vorigen avond in het geheel niet +gespeeld en mij zelfs tegen Bloundell en anderen gewaarschuwd had, vertelde ik hem +de historie en de beide anderen deden dit van hun kant ook. +<span class="pageNum" id="pb2.39">[<a href="#pb2.39">39</a>]</span></p> +<p>„„Het spijt mij zeer,” zegt hij. „Gij wildet doorspelen, ofschoon de gravin u bezwoer +er mee te eindigen. Deze heeren hebben u meer dan eens aangeboden op te houden. Maar +gij waart het, die op hoog spel aanhieldt <i>zij</i> niet.” Kortom, hij was lijnrecht tegen mij; en toen de beide anderen waren heengegaan, +verklaarde hij mij, dat de markies mij zou doodschieten, zoo zeker als ik heet – zooals +ik heet. „Ik heb de gravin bovendien in tranen achtergelaten,” zeide hij verder. „Zij +heeft een afkeer van die twee mannen en daarom heeft zij u dikwijls tegen hen gewaarschuwd” +(hetgeen zij ook werkelijk gedaan had, daar zij meermalen aandrong, dat ik niet meer +met hen zou spelen), „en nu, kolonel, heeft zij het bijna op hare zenuwen, uit vrees +dat gij twist zult krijgen en dat die verwenschte markies u een kogel door het hoofd +zal jagen. Het komt mij voor,” zegt mijn vriend, „dat die vrouw smoorlijk op u verliefd +is.” +</p> +<p>„„Denkt gij dat?” zeg ik, waarop mijn vriend mij verhaalde, dat zij zelfs voor hem +op hare knieën was gevallen met den uitroep: „Red kolonel Altamont!” +</p> +<p>„Zoodra ik gekleed was, ging ik die bekoorlijke vrouw bezoeken. Zij gaf een gil en +viel bijna in zwijm toen zij mij zag. Zij noemde mij Ferdinand, zoo waar ik leef.” +</p> +<p>„Ik dacht, dat uw naam Jack was!” zeide Strong lachend, waarop de kolonel sterk achter +zijne geverfde bakkebaarden begon te blozen. +</p> +<p>„Men mag toch wel meer namen hebben dan één, niet waar Strong?” vroeg Altamont. „Als +ik met eene dame in gezelschap kom, houd ik van een mooien naam. Zij noemde mij bij +mijn vóórnaam, en schreide zoo, dat mij het hart er van brak. Ik kan eene vrouw niet +zien weenen – dat heb ik nooit kunnen verduren – althans niet zoolang ik van haar +houd. Zij zeide, dat zij de gedachte niet verdragen kon, dat ik zooveel geld in haar +huis had verloren, zoodat zij mij hare diamanten en halssnoeren aanbood, om er haar +deel van te betalen. +</p> +<p>„Ik zwoer echter, dat ik geen stuiver van hare juweelen zou aannemen, die ik ook niet +geloof dat veel waard waren – maar wat kan eene vrouw meer doen dan alles geven wat +zij bezit? Dat zijn de vrouwen, waarvan ik houd, en ik weet, dat er zóó vele zijn. +Ik zeide haar dus, dat zij maar gerust moest zijn over het geld, want dat ik geen +duit betalen zou.” +</p> +<p>„„Maar dan zullen zij u doodschieten,” zegt zij; „dan zullen zij mijn Ferdinand vermoorden.” +</p> +<p>„„Dan zullen zij mijn Jack vermoorden,” zou in het Fransch niet mooi geklonken hebben,” +zeide Strong lachende. +</p> +<p>„De namen komen er niet op aan,” hernam de ander knorrig; „ik geloof toch, dat een +man van eer den naam mag aannemen, dien hij goedvindt?” +</p> +<p>„Nu, ga maar voort met uw verhaal,” zeide Strong. „Zij zeide, dat zij u zouden vermoorden.” +</p> +<p>„„Neen,” zeg ik, „dat zullen zij niet; want ik zal mij door dien schavuit van een +markies niet naar de andere wereld laten zenden, en als hij de hand naar mij uitsteekt, +zal ik van mijn kant hem de hersens inslaan, al was hij honderdmaal markies.” +</p> +<p>„Op die woorden deinsde de gravin achteruit, alsof ik iets zeer onbetamelijks gezegd +had. „Versta ik kolonel Altamont goed?” zegt zij. „Hoor ik goed, dat een Britsch officier +weigert zich te meten met iemand, die hem naar het veld van eer daagt?” +</p> +<p>„„Laat het veld van eer naar den duivel loopen, gravin,” zeg ik. <span class="pageNum" id="pb2.40">[<a href="#pb2.40">40</a>]</span>„Zoudt gij willen, dat ik mij tot mikpunt stelde voor de pistool van dien kleinen +schurk?” +</p> +<p>„„Kolonel Altamont,” zegt de gravin, „ik dacht dat gij een man van eer waart, – ik +dacht het, – maar het komt er niet op aan. Vaarwel, mijnheer,” en daarop zweefde zij +de kamer uit, terwijl zij hare stem in haar zakdoek smoorde. +</p> +<p>„„Gravin!” roep ik, terwijl ik haar naloop en hare hand grijp. +</p> +<p>„„Verlaat mij, <i lang="fr">monsieur le colonel</i>,” zegt zij, mij wegduwende, „mijn vader was een generaal van het Groote Leger. Een +soldaat moet <i>al</i> zijne schulden van eer weten te betalen.” +</p> +<p>„Wat kon ik doen? Iedereen was tegen mij. Caroline zeide, dat ik het geld verloren +had, ofschoon ik mij geen zier van al het voorgevallene herinnerde Bovendien had ik +het geld van Deuceace aangenomen; maar dat was, weet je, omdat hij het mij kwam brengen, +en dat is een heel ander geval. Elk van die knapen was een man van eer en aanzien +en de markies en de gravin behoorden tot de eerste familiën van Frankrijk. En dus, +mijnheer, wilde ik liever het geld betalen dan haar beleedigen: vijfhonderd zestig +gouden Napoleons, voor den drommel, behalve nog driehonderd, die ik er bij verloor, +toen zij mij revanche gaven. +</p> +<p>„En ik kan tot op dit oogenblik nog niet zeggen of ik al dan niet bedrogen ben,” eindigde +de kolonel met een peinzend gezicht. „Soms geloof ik het; maar dan herinner ik mij +weer, dat Caroline zoo innig veel van mij hield. Die vrouw zou het niet hebben kunnen +aanzien, dat ik uitgeplunderd wierd; neen, dat zou zij nooit; ten minste, als het +anders ware zou ik mij in de vrouwen vergissen.” +</p> +<p>Indien Altamont gezind ware geweest verdere mededeelingen omtrent zijn vorig leven +aan zijn trouwhartigen kameraad den chevalier te doen, werd hij daarin verhinderd +door een kloppen op de buitendeur hunner kamers, waarop geen minder personage dan +Sir Francis Clavering zich aan de beide waardige heeren vertoonde, zoodra Grady de +deur geopend had. +</p> +<p>„Waarachtig, de ouwe!” riep Strong uit, die met verwondering zijn patroon zag binnentreden. +„Wat brengt u hier?” bromde Altamont, van onder zijne zware wenkbrauwen den baronet +strak aanziende. „Zeker niets goeds, daar sta ik borg voor.” En inderdaad was het +zelden iets goeds, dat Sir Francis Clavering hier of ergens elders heenvoerde. +</p> +<p>Als de rampzalige baronet naar <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> kwam, waren het geldzaken, welke hem binnen die muren brachten; en doorgaans zat +er een heer van de geldmarkt op Strong’s kamers of daar beneden bij Campion op hem +te wachten om wissels te verhandelen of te prolongeeren. Clavering behoorde tot die +menschen, die nooit hunne schulden ruiterlijk overzien, ofschoon zijn heele leven +daardoor verbitterd was geweest. Zoolang hij een wissel kon vernieuwen was hij er +gerust op; en hij zou bijna elk papier onderteekend hebben, dat morgen eerst verviel, +als hij dan heden maar met rust wierd gelaten. Hij was iemand, wien geen fortuin voorgoed +uit de klem kon redden, iemand, die gemaakt was om geruïneerd te worden, om kleine +winkeliers op te lichten en zelf het slachtoffer van slimmer bedriegers te worden; +om inhalig en spilziek te zijn, en, even ontbloot van eerlijkheid als de lieden die +hèm oplichtten, voornamelijk hun dupe te worden, omdat hij te kleingeestig was om +met kans van goeden uitslag zelf een schurk te kunnen zijn. Hij had in zijn leven +meer leugens verteld en meer lage listen te baat genomen om zich aan eene kleine schuld +te onttrekken, of een arm schuldeischer uit te plunderen, dan een stoutmoodiger schelm +<span class="pageNum" id="pb2.41">[<a href="#pb2.41">41</a>]</span>zou noodig gehad hebben om fortuin te maken. Zelfs toen hij op het toppunt van het +geluk stond, was hij laag en kruipend. Al ware hij een kroonprins geweest, hij had +niet zwakker, onbruikbaarder, losbandiger of ondankbaarder kunnen zijn. Hij kon het +leven niet doorgaan zonder op iemands arm te leunen; en echter had hij nooit iemand +tot helper, of hij wantrouwde hem, en bedierf de plannen, die men ten zijnen voordeele +beraamd had, door de menschen, wier diensten hij gebruikte, heimelijk tegen de werken. +Strong kende Clavering en beoordeelde hem zeer juist. Beiden waren niet door de banden +der vriendschap aan elkander verbonden; maar de chevalier werkte voor zijn principaal +uit plichtgevoel en omdat hij er toe verplicht was, evenals hij met het leger een +vermoeienden marsch gemaakt, of voor zijn deel de gevaren en ontberingen eener belegering +doorstaan zou hebben. „Wat wil hij?” dachten dus de beide officieren van het garnizoen +van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, toen de baronet zich vertoonde. +</p> +<p>Zijn bleek gelaat droeg de blijken, dat hij in de hoogste mate boos en geërgerd was. +„Zoo, mijnheer!” zeide hij, het woord tot Altamont richtende, „gij zijt uw oude streken +weer begonnen!” +</p> +<p>„Welke?” vroeg Altamont spottend. +</p> +<p>„Gij zijt gisterenavond weer aan het <i lang="fr">rouge et noir</i> geweest,” riep de baronet uit. +</p> +<p>„Hoe weet gij dat? Zijt gij er ook geweest?” vroeg de ander. „Ik was in de club, maar +ik speelde niet op de kleuren, – vraag het den kapitein maar, wien ik alles verteld +heb. Het was met de dobbelsteenen. Het was bij het hazardspel, Sir Francis, op mijn +woord van eer;” en bij die woorden zag hij den baronet met een veelbeteekenenden maar +koddigen trek van geveinsde onderdanigheid aan, wat alleen scheen te strekken om den +ander nog boozer te maken. +</p> +<p>„Wat duivel geef ik er om, mijnheer, hoe gij uw geld verliest, en of het bij het hazardspel +of de roulette is?” schreeuwde de baronet met een aantal vloeken en zoo hard hij maar +kon. „Wat ik niet verkies, mijnheer, is dat gij mijn naam gebruikt, of dien met den +uwen verbindt. Voor den duivel, Strong, waarom past gij niet beter op hem? Ik zeg +u, dat hij mijn naam alweer gebruikt, een wissel op mij getrokken en het geld aan +de speeltafel verloren heeft. Ik kan het niet meer verdragen en ik wil het niet meer +verdragen! Geen mensch zou dat kunnen uithouden. Weet gij hoeveel ik voor u betaald +heb, mijnheer?” +</p> +<p>„Dit was maar een kleintje, Sir Francis, – slechts vijftien pond, kaptein Strong; +zij wilden geen anderen naam op den wissel hebben, en gij moest u niet zoo boos daarover +maken, patroon! Het was zoo’n onbeduidend sommetje, dat ik er tegen Strong zelfs niet +van gesproken heb, – niet waar, kaptein? Ik verzeker u, dat het mij geheel uit het +geheugen gegaan was, enkel en alleen ten gevolge van dien verwenschten drank, dien +ik gebruikt had.” +</p> +<p>„Drank of geen drank, mijnheer, het gaat mij niet aan. Het kan mij niet schelen wat +gij drinkt of waar gij het drinkt, – als het maar niet in mijn huis is. Ik wil niet, +dat gij ’s avonds mijn huis binnenvalt en dat een kerel als gij zich aan mijn gezelschap +opdringt. Hoe hebt gij u gisterenavond op Grosvenor Place durven vertoonen, mijnheer, +en – en – wat moeten mijne vrienden wel van mij denken als zij een man van uwe soort +ongenoodigd en dronken mijn eetzaal zien binnenstappen en hem om drank hooren roepen, +alsof hij de heer des huizes was?” +</p> +<p>„Zij zullen zeker denken, dat gij met een raar slag van volkje bekend zijt,” antwoordde +Altamont met onverstoorbare goede luim. „Hoor eens, <span class="pageNum" id="pb2.42">[<a href="#pb2.42">42</a>]</span>baronet, ik vraag verschooning; op mijn eer, dat doe ik. Is dat geen genoegzame verontschuldiging +tusschen twee gentlemen? Ik erken, dat het eene krasse daad was, eene kajuit binnen +te stappen en om drank te roepen, alsof ik de kaptein was; maar ik had reeds te veel +op, weet je, en daarom wilde ik nog meer hebben; niets is eenvoudiger; en het was +omdat zij mij bij het <i lang="fr">rouge et noir</i> geen geld meer op uw naam wilden geven, dat ik op de gedachte kwam er u zelf over +te gaan spreken. Dat gij mij geld weigerdet was niets; maar een wissel te weigeren, +getrokken op u, die zulk een begunstiger van de speeltafel zijt geweest, die een baronet +zijt en een parlementslid en een gentleman van den eersten rang, – voor den duivel, +dat is ondankbaar!” +</p> +<p>„Bij den hemel! als gij het ooit weer doet, – als gij u ooit weer in mijn huis durft +vertoonen of mijn naam gebruikt in een speelhuis of eenig ander huis – ja, voor den +drommel, eenig ander huis – of naar mij durft verwijzen, of mij op straat aanspreken, +– dan trek ik mijne hand geheel van u af en zult ge geen enkelen stuiver meer van +mij hebben.” +</p> +<p>„Kom, patroon, terg mij niet,” antwoordde Altamont op knorrigen toon. „Spreek niet +tegen mij van dit of dat te durven, want als ik boos word, is dat juist het middel +om er mij toe te brengen. Ik had gisterenavond niet moeten komen, dat geef ik toe; +toe maar ik heb u reeds gezegd, dat ik dronken was, en dat behoorde tusschen gentlemen +voldoende te zijn.” +</p> +<p>„Gij een gentleman! Voor den drommel, mijnheer,” riep de baronet uit, „hoe durft een +kerel als <i>gij</i> zich een gentleman noemen!” +</p> +<p>„Ik ben geen baronet, dat weet ik wel,” hernam de ander, „en ik heb bijna vergeten +hoe men zich als gentleman moet gedragen, maar maar eenmaal was ik dat toch ook, en +mijn vader was het, en ik verkies zulke taal niet van u te hooren, Sir Francis Clavering, +– verstaat ge dat? Waarom komt ge niet met het geld over de brug, en laat mij dan +loopen? Waarom moet gij u, voor den duivel, in schatten wentelen en <i>ik</i> niets bezitten? Waarom moet gij een huis hebben en eene tafel beladen met zilverwerk, +en ik hier in dit bedelaarshol van een <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> op eene zolderkamer wonen? Wij zijn toch compagnons, niet waar? Ik heb evengoed recht +om rijk te zijn als gij, is het zoo niet? Vertel de geschiedenis maar eens aan Strong, +als ge er lust toe hebt, en laat hem dan uitspraak tusschen ons doen. Ik zie er niet +tegen op, mijn geheim te vertellen aan een man, die niet klapt. Hoor eens, Strong +– misschien hebt gij de historie al gegist – het geval is, dat ik en de patroon –” +</p> +<p>„Houd voor den duivel je mond!” schreeuwde de baronet verwoed uit. „Ge zult het geld +hebben, zoodra ik het krijgen kan. Het geld wast mij niet op den rug. Ik word zoo +benauwd en vervolgd, dat ik niet weet waarheen ik mij wenden of keeren moet. Ik zal +er nog dol onder worden, bij den hemel, dat zal ik! Ik wenschte dat ik dood was, want +ik ben de rampzaligste rekel op aarde! Let maar niet op mij, Altamont. Als ik mij +niet recht wel gevoel – en ik ben van morgen verduiveld galachtig – dan scheld ik +iedereen uit en weet ik niet wat ik zeg. Vergeef me, indien ik u beleedigd heb. Ik +– ik zal die kleinigheid in orde trachten te brengen. Strong zal er moeite toe doen; +op mijn woord, dat zal hij. Zeg eens, Strong, beste jongen, ik moet u eens spreken. +Ga een oogenblikje mee naar het kantoor.” +</p> +<p>Bijna alle aanvallen van Clavering eindigden op deze vernederende wijze, met een schandelijken +aftocht. Altamont lachte om den baronet <span class="pageNum" id="pb2.43">[<a href="#pb2.43">43</a>]</span>achter zijn rug, toen hij de kamer verliet en zich met zijn Strong naar het kantoor +begaf. +</p> +<p>„Wat is er nu gaande?” vroeg deze. „Zeker weer de oude geschiedenis?” +</p> +<p>„Ja, voor den duivel,” zeide de baronet. „Ik heb gisterenavond twee honderd pond contant +verloren en een wissel voor nog driehonderd pond afgegeven, tegen morgen, op de bankiers +van mijne vrouw; en ik moet zorgen, dat het geld er is, want anders volgt er geen +betaling. De laatste maal toen zij mijne speelschulden betaalde, zwoer ik, dat ik +geen dobbelsteen meer zou aanraken; en zij zal, als ik voortga, woord houden, Strong, +en de compagnieschap ontbinden. Ik wenschte, dat ik driehonderd pond ’s jaars had +en ver van hier zat. Op eene Duitsche badplaats kan men met driehonderd pond ’s jaars +drommels goed rondkomen. Maar ik ben zoo vervloekt spilziek! Ik wou, dat ik op den +bodem der rivier lag. Ik wou dat ik dood was, bij den hemel, dat wou ik! Had ik die +verwenschte dobbelsteenen maar nooit aangeraakt! Het geluk liep mij gisterenavond +aanhoudend mee, totdat die schelmen mij met den wissel, dien Altamont op mij getrokken +had, wilden betalen, en van dat oogenblik af keerde de Fortuin mij den rug toe. Ik +kon niets meer winnen en ging uitgeplunderd heen, dien helschen wissel achterlatende. +Hoe zal ik dien betalen? Blackland wil hem niet prolongeeren. Hulker en Bullock zullen +er dadelijk over schrijven aan mijne vrouw. Bij den hemel, Strong, ik ben de rampzaligste +mensch in gansch Engeland!” +</p> +<p>Strong moest dus eenig plan bedenken, om den baronet in deze benauwdheid te hulp te +komen; en ongetwijfeld gelukte het hem, geld voor zijn patroon op te nemen, want hij +vertoefde dien dag een tijdlang op het kantoor van mijnheer Campion. Altamont had +wederom een paar guinjes op zak, met belofte van nader aanvulling; en voor de eerstvolgende +twee of drie maanden had de baronet geen reden, zich dood te wenschen. Strong, van +zijn kant, bracht, hetgeen hij van den kolonel en van Sir Francis gehoord had, met +elkander in verband en begon zich een vrij nauwkeurig denkbeeld te vormen van de soort +van band, die deze twee mannen vereenigde. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch45" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch45.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJF EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Een hoofdstuk vol gesprekken.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Na de partijen op Grosvenor Place en te Greenwich, waaraan wij majoor Pendennis hebben +zien deelnemen, scheen de vriendschappelijkheid en hartelijkheid van dien waardigen +heer voor de familie Clavering met elken dag toe te nemen. Hij legde er dikwijls bezoeken +af en was onuitputtelijk in zijne beleefdheden voor de dame des huizes. Als oud man +van de wereld, had hij het geluk in vele huizen ontvangen te worden, waar men eene +dame van den stand van Lady Clavering ook behoorde te zien. Zou mylady de groote partij +op Gaunt House niet willen bijwonen? Er zou een heel genoeglijk dejeuner dansant bij +burggraaf Marrowfat te Fulham zijn. Iedereen zou daar zijn (en daaronder doorluchtige +personen van den hoogsten rang); er zou eene quadrille à la Watteau gedanst worden, +waarin jufvrouw Amory zeker betooverend er uitzien zou. Met voorkomendheid bood de +gedienstige oude heer aan, <span class="pageNum" id="pb2.44">[<a href="#pb2.44">44</a>]</span>Lady Clavering naar deze en dergelijke vermakelijkheden te geleiden, terwijl hij even +bereidvaardig was om den baronet, in welk opzicht deze het ook wenschen mocht, van +dienst te zijn. +</p> +<p>In weerwil van Clavering’s tegenwoordig aanzien en fortuin, bleef de wereld met koelheid +op hem neerzien en volgden hem zeer wonderlijke en verdachte geruchten op den voet. +Hij werd achtereenvolgens in twee clubs gedeballoteerd. In het Lagerhuis ging hij +alleen met eenige weinige der slechtst aangeschreven leden van dat vermaarde staatslichaam +om, daar hij goed slag had om slecht gezelschap te kiezen, en zich zoo natuurlijk +daarnaar schikte als anderen het doen naar het gezelschap van hunne meerderen. Het +zou hatelijk klinken, indien wij al al de senatoren wilden opnoemen, waarmee Clavering +gemeene zaak maakte; wij zullen er dus slechts eenige weinige aanstippen. Daartoe +behoort kapitein Raff, de geachte afgevaardigde van Epsom, die na de laatste Goodwood-wedrennen +afgetreden is, daar hij, volgens den heer Hotspur (het lid, dat belast is met de opsporing +der afwezige leden zijner partij, wanneer het Huis tot eene stemming zal overgaan), +eene diplomatische zending naar de Noordpool had aangenomen; en Hustingson, de patriottische +afgevaardigde van Islington, dien men thans niet meer over het uitdeelen van gunsten +hoort schreeuwen, sedert hij zelf tot gouverneur van het Coventry Eiland benoemd is; +en Bob Freeny, van de Freeny’s van Booterstown, die met de pistool nooit zijn doel +mist en van wien wij dus met het meeste ontzag spreken. Voor niemand van al die heeren, +met welke mijnheer Hotspur door de hem opgedragen taak genoodzaakt was in aanraking +te komen, koesterde hij méér verachting en afkeer dan voor Sir Francis Clavering, +den afstammeling van een overoud geslacht, welks leden sinds onheuglijken tijd voor +hun eigen stadje Clavering zitting in het Lagerhuis hadden gehad. „Als men dien man +bij eene stemming noodig heeft,” zeide Hotspur, „dan kan men tien tegen één wedden, +dat hij in eene speelhol gevonden wordt. Hij is groot gebracht in de gijzeling-gevangenis +en, geloof mij, nog niet gevrijwaard tegen de strafgevangenis. Hij zal het fortuin +der begum verkwisten met dobbelen, als zakkenroller betrapt worden en zijn leven in +dwangarbeid eindigen.” En indien de hoogwelgeboren heer Hotspur, terwijl hij aldus +over Clavering dacht, desniettemin beleefd jegens hem kon zijn, omdat zijne betrekking +het meebracht, waarom zou de majoor Pendennis ook niet zijne bijzondere redenen kunnen +hebben, om zich jegens dien beklagenswaardigen gentleman voorkomend te gedragen? +</p> +<p>„Hij heeft een zeer goeden kelder en een zeer goeden kok,” zeide de majoor; „wanneer +hij zwijgt, hindert hij niet, en hij doet maar zeer zelden den mond open. Wat gaat +het mij aan, of hij gelieft te spelen en zijn geld aan schurken te verliezen? Wij +moeten ons nooit te veel met de zaken van anderen bemoeien, Pen, mijn beste jongen; +iedereen heeft een kabinetje in zijn huis, waar hij niet gaarne zou willen dat gij +en ik inkeken. Maar waarom zouden wij daartoe ook moeite doen, als overigens het gansche +huis voor ons openstaat? En een verduiveld goed huis ook, gelijk wij beiden weten. +En al is de heer des huizes niet geheel zóó als wij hem zouden wenschen, de dames +zijn toch zeer lief. De begum is niet al te beschaafd, maar er bestaat geen goedhartiger +vrouw ter wereld en zij is drommels slim bovendien. En wat de kleine Blanche betreft, +gij weet, guit, hoe ik over haar denk; gij weet dat ik het er voor houd, dat zij u +gaarne lijden mag, en dat gij haar voor het vragen zoudt hebben. Maar gij wordt zulk +een groot heer dat gij u zeker met niet minder dan de dochter van een hertog tevreden +zult stellen <span class="pageNum" id="pb2.45">[<a href="#pb2.45">45</a>]</span>– welnu, mijnheer, ik raad u aan er eene te vragen en het eens te probeeren!” +</p> +<p>Pen was misschien wel eenigszins bedwelmd door den opgang, dien hij in de wereld gemaakt +had, en het is ook wel mogelijk, dat de jonkman in het denkbeeld verkeerde (de aanhoudende +zinspelingen van zijn oom droegen althans niet weinig bij, om hem in die meening te +versterken), dat jufvrouw Amory niet ongenegen was, den kleinen minnehandel te hervatten, +die in vroegere dagen aan den oever van den Brawl ondernomen was. Maar Pen zeide, +dat hij voor dit oogenblik weinig neiging tot het huwelijk gevoelde, en sprak, in +navolging van de wereldsgezinde wijze van beschouwing van zijn oom, met zekere minachting +over die instelling en tot lof van het ongehuwde leven. +</p> +<p>„Gij zijt zeer gelukkig, oom,” sprak hij; „gij brengt het er ongetrouwd zeer goed +af, en ik van mijn kant ook. Als ik eene vrouw naast mij had, zou ik mijn standpunt +in de maatschappij verliezen; en ik, voor mij, heb niet veel lust om met eene mevrouw +Pendennis naar het platteland de wijk te nemen, of met mijne vrouw op gemeubileerde +kamers te gaan wonen, met een enkele meid tot onze hulp. De tijd van mijne kleine +illusiën is voorbij. Gij hebt mij gered van mijn eerste geliefde, die bepaald eene +zottin was en die, indien zij mij genomen had, een zot tot man en wel een zeer norschen +en ontevreden man zou gehad hebben Het leven van ons jongelui gaat snel voorbij, oom, +en ik gevoel mij op mijn vijf en twintigste jaar even oud als vele der oude prui – +– oude heeren – die ik aan het groote venster der club van Bays zie staan. Neem het +mij niet kwalijk maar ik meen alleen, dat ik op het punt van liefde <i lang="fr">blasé</i> ben, en dat ik mijn liefdevuur voor jufvrouw Amory evenmin weer zou kunnen aanblazen +als ik Lady Mirabel weer zou kunnen aanbidden. Ik wenschte, dat ik het kon. Het bevalt +mij in den ouden Mirabel, dat hij zoo op haar verzot is, en ik beschouw dien hartstocht +als het loffelijkste stuk van zijn leven.” +</p> +<p>„Sir Charles Mirabel was altijd een liefhebber van het tooneel, Arthur,” zeide de +majoor, geërgerd dat zijn neef zoo lichtvaardig over iemand van het aanzien en den +rang van Sir Charles durfde spreken. „Sedert zijne jeugd heeft hij tot het tooneel +in betrekking gestaan. Hij speelde op Carlton House, toen hij page van den prins was; +hij is altijd bij die zaken betrokken geweest; hij kon trouwen wie hij verkoos, en +Lady Mirabel is eene hoogst achtenswaardige dame, die overal ontvangen wordt, – let +wel: overal! De hertogin van Connaught ontvangt haar, en Lady Rockminster ook, en +het past jongelui niet, over personen van zulk een stand lichtvaardig te spreken. +Er is geen fatsoenlijker dame in Engeland dan Lady Mirabel; en de oude pruiken – gelijk +gij hen noemt – in de club van Bays, behooren tot de eerste gentlemen van Engeland, +van welke gijlieden jongelui, nog wat manieren en opvoeding en bescheidenheid zoudt +kunnen leeren.” En de majoor begon te gelooven, dat Pen buitengewoon brutaal en verwaand +werd, en dat de wereld hem te veel over het paard had getild. +</p> +<p>De boosheid van den majoor vermaakte Pen. Hij bestudeerde de eigenaardigheden van +zijn oom met aanhoudend genoegen en bleef altijd op goeden voet met zijn wereldschen +Mentor. „Ik behoor nu reeds sinds vijftien jaar tot de jongelui, oom,” zeide hij zeer +behendig, „en indien gij <i>ons</i> voor oneerbiedig houdt, wat zoudt gij dan wel zeggen van het tegenwoordige geslacht! +Een uwer protégés heeft onlangs bij mij ontbeten; gij hadt gewenscht dat ik hem vragen +zou, en ik heb het gedaan, om u genoegen te doen. Wij hebben dien dag met elkander +<span class="pageNum" id="pb2.46">[<a href="#pb2.46">46</a>]</span>allerlei merkwaardigheden bezichtigd, in de club gedineerd en ’s avonds den schouwburg +bezocht. Hij zeide, dat de wijn in den Polyanthus zoo goed niet was als die bij Ellis +te Richmond; na het ontbijt rookte hij Warrington’s cavendish-tabak en toen ik hem +bij zijn vertrek een goudstuk voor zijn spaarpot gaf, zeide hij, dat hij er zelf genoeg +had, maar het zou aannemen om te toonen dat hij niet trotsch was. +</p> +<p>„Zeide hij dat? – en hebt gij den jongen Clavering gevraagd?” riep de majoor uit, +die dadelijk tevreden was gesteld; „een knappe jongen, wel een beetje wild, maar een +knappe jongen! De ouders zien gaarne, dat men zulke beleefdheden aan hunne kinderen +bewijst, en gij kunt niet beter doen dan onze waardige vrienden van Grosvenor Place +op dat punt genoegen te verschaffen. En dus hebt ge hem meegenomen naar den schouwburg +en hem wat zakgeld gegeven? Dat was goed gedaan, mijnheer, heel goed!” En met die +woorden scheidde Mentor van Telemachus, met de overtuiging, dat de jongelui toch nog +zoo slecht niet waren en dat hij van zijn neef nog iets zou kunnen maken. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Naarmate de jonge heer Clavering in jaren en grootte toenam, ontgroeide hij aan het +gezag van zijne liefhebbende ouders en van zijne gouvernante, zoodat hij <i>hen</i> veeleer regeerde, dan dat hij zich naar hunne bevelen schikte. In tegenwoordigheid +van zijn papa was hij stil en stug en zelden vertoonde hij zich in de nabijheid van +dien heer; doch tegen zijne mama schreeuwde en vocht hij, als er eenig geschil tusschen +hen ontstond over de bevrediging van zijn eetlust, of over de vervulling van eenigen +anderen zijner wenschen; en bij zijne oneenigheden met de gouvernante, wanneer hij +leeren moest, schopte hij dat lijdzame schepseltje zoo geweldig tegen de schenen, +dat zij zich geheel door hem liet overbluffen en onder den duim houden. Hij had zijne +zuster Blanche wel op dezelfde wijze willen behandelen en deed een paar pogingen om +ook over haar den baas te spelen; maar bij die gelegenheden legde zij een ongeloofelijke +vastberadenheid en geestkracht aan den dag en sloeg hem zoo duchtig om de ooren, dat +hij jufvrouw Amory voortaan den voet niet meer dwars zette, gelijk hij zijne gouvernante +en zijne mama en mama’s kamenier deed. +</p> +<p>Toen de familie zich eindelijk te Londen vestigde, gaf Sir Francis de meening te kennen, +dat het beste zou zijn, den „kleinen schelm” naar school te zenden. Dientengevolge +werd de jeugdige zoon en erfgenaam van het huis Clavering overgebracht naar de inrichting +van opvoeding en onderwijs van den eerwaarden heer Otto Rose, te Twickenham, waar +de zonen van adellijke en voorname heeren het voorbereidend onderwijs ontvingen, eer +zij op de groote Engelsche openbare scholen konden worden aangenomen. +</p> +<p>Wij zijn niet voornemens den jongen heer Clavering in zijn schoolleven te volgen; +de paden naar den Tempel der Wetenschap werden voor hem gemakkelijker gemaakt dan +voor sommigen onzer in vroeger tijd. Hij reed naar dat heiligdom in eene koets met +vier paarden, en mocht bijna overal waar hij goedvond stilhouden, en eene verfrissching +nemen. Sedert zijne prilste jeugd droeg hij verlakte laarzen, en had hij batisten +zakdoeken en citroenkleurige glacé handschoenen van het kleinste model, dat Privat +ooit vervaardigd heeft. Bij mijnheer Rose kleedden de jongelui zich altijd geregeld +om aan het diner te komen; de jonge heeren hadden prachtige kamerjaponnen, vuur op +hunne slaapkamers, deden nu en dan toertjes te paard of in rijtuig, en kregen olie +voor hun haar. De meester paste nooit lichaamsstraffen toe, want hij was van oordeel, +<span class="pageNum" id="pb2.47">[<a href="#pb2.47">47</a>]</span>dat eene moreele tucht voldoende was om de jeugd te besturen; en de jongens maakten +zulke snelle vorderingen in vele takken van wetenschap, dat zij, nog eer zij oud genoeg +waren om op eene publieke school te komen, de kunst verstonden om sterke dranken te +drinken en sigaren te rooken. In een verbazend vroeg tijdperk zijns levens stal de +jonge Frank Clavering zijn vaders havana’s en bracht ze mee op school, of rookte ze +in de stallen, en op zijn tiende jaar dronk hij zijn champagne bijna zoo stevig als +een gesnorbaarde luitenant der dragonders had kunnen doen. +</p> +<p>Toen dit belangwekkende jonge mensch met de vacantie thuis kwam, was majoor Pendennis +even overdadig beleefd en voorkomend tegen hem als tegen de overige leden van het +gezin; ofschoon de jongen vrij veel minachting voor den „ouwen Pruikenburg,” zooals +de majoor genoemd werd, koesterde; hem achter zijn rug nadeed, zooals de wellevende +majoor tegen Lady Clavering of jufvrouw Amory boog en vleide; en met breede trekken +van die karikaturen teekende, waarin schrandere jongelui zooveel behagen scheppen +en waarop des majoors pruik, neus, das enz. met kunstelooze overdrijving waren afgebeeld. +De majoor, die onvermoeid was in zijne pogingen om zich aangenaam te maken, gaf den +wensch te kennen, dat ook Pen bijzondere notitie van dit kind zou nemen, en spoorde +Arthur dus aan, hem op zijne kamer te noodigen, hem in de club een diner te geven, +hem mee te nemen naar de wassenbeeldengalerij van madame Tussaud, den Tower, den schouwburg +en meer van dien aard, en hem, na afloop van den dag, iets voor zijn spaarpot te schenken. +Daar Arthur een welwillend hart bezat en veel van kinderen hield, volbracht hij op +zekeren dag al die plechtigheden. De jongen kwam in den Tempel ontbijten en maakte +daar de beleedigendste aanmerkingen op de meubelen, het aardewerk en Warrington’s +havelooze kamerjapon, waarna hij een kort pijpje rookte en verslag gaf van een gevecht +tusschen Tuffy en Langbeen op de school bij mijnheer Rose, tot groote stichting van +de beide heeren, die hem tot gast hadden. +</p> +<p>Gelijk de majoor met veel juistheid voorspeld had, was Lady Clavering ten hoogste +dankbaar voor de beleefdheden, die Arthur haar zoontje bewezen had, veel dankbaarder +dan de jongen zelf, die zulke onderscheidingen beschouwde als iets dat hem toekwam, +en wel waarschijnlijk meer goudstukken op zak had dan de arme Pen, die hem zeer edelmoedig +één van zijn eigen geringen voorraad dier muntstukken afstond. +</p> +<p>Met de scherpe oogen, die de natuur aan den majoor geschonken had, en met den bril +van ouderdom en ondervinding, hield deze den blik op den jongen gevestigd en ging +hij zijne positie in het gezin na, zonder al te veel nieuwsgierigheid naar de familie-aangelegenheden +aan den dag te leggen. Doch als buurman op het land, als een man, wiens familie veel +verplichting aan de Clavering’s had, als man van de wereld, nam hij elke geschikte +gelegenheid waar om te onderzoeken, welke de geldmiddelen van Lady Clavering waren, +hoe zij over haar kapitaal beschikt had en wat de jongen zou erven. En toen hij zich +daartoe aan het werk had gezet – met welk oogmerk zal ongetwijfeld later blijken – +had hij spoedig eene vrij nauwkeurige kennis van Lady Clavering’s zaken en fortuin +en van de vooruitzichten van hare dochter en haar zoon verkregen. De dochter zou slechts +een matig kapitaaltje ontvangen; het grootste gedeelte der bezittingen zou, gelijk +reeds vroeger gezegd is, op den zoon overgaan, – zijn vader gaf niet om hem noch om +iemand <span class="pageNum" id="pb2.48">[<a href="#pb2.48">48</a>]</span>anders, – zijne moeder was op hem verzot, als het kind van haar later leeftijd, en +zijne zuster had een hekel aan hem. Dit was in algemeene trekken hetgeen majoor Pendennis +te weten kwam. „Ja lieve mevrouw,” zeide hij wel eens, terwijl hij den jongen op het +hoofd tikte, „deze knaap zou bij een volgend kroningsfeest eene baronnenkroon op het +hoofd kunnen dragen, als de zaken maar behoorlijk overlegd wierden en Sir Francis +Clavering zijne kaarten goed wist te spelen.” +</p> +<p>Op die woorden slaakte de weduwe Amory een diepen zucht. „Ik vrees, dat hij zijne +kaarten maar al te slecht speelt, majoor,” gaf zij ten antwoord. De majoor gaf te +kennen, dat dit hem niet onbekend was; hij ontveinsde niet, dat ook hij van Sir Francis +Clavering’s ongelukkige neiging tot het spel gehoord had, en hij beklaagde Lady Clavering +oprecht; doch dit deed hij met zooveel gevoel en zoo verstandig, dat mylady, blijde +een persoon van ondervinding aan te treffen, wien zij haar verdriet en haar omstandigheden +kon toevertrouwen, er zeer onbewimpeld tegen majoor Pendennis over sprak en gaarne +zijn raad en zijne vertroostingen wilde ontvangen. Aldus werd de majoor de vertrouwde +en de huisvriend van de begum, die hem in hare hoedanigheden van moeder, vrouw en +kapitaliste raadpleegde. +</p> +<p>Hij gaf haar te verstaan (en legde daarbij een eerbiedige meewarigheid aan den dag), +dat hij met sommige omstandigheden van haar rampspoedig eerste huwelijk, en zelfs +met den persoon van wijlen haar echtgenoot, dien hij zich uit Calcutta herinnerde +(toen zij in afzondering met haar vader leefde), bekend was. Met tranen eerder van +schaamte dan van smart, deelde de arme dame hem het voorgevallene uit haar standpunt +mede. Toen zij, na twee jaren op eene school in Europa te hebben doorgebracht, nog +bijna als kind naar Indië terugkeerde, was zij met Amory in aanraking gekomen en zoo +dwaas geweest hem te trouwen. „O, gij weet niet welk een ellende die man mij heeft +aangedaan,” sprak zij, „en welk een leven ik tusschen hem en mijn vader had. Voordat +ik hem zag, had ik nooit eenig ander man dan de klerken van mijn vader en diens inlandsche +bedienden gezien. Gij weet, dat wij in Indië niet in gezelschap kwamen, uithoofde +van –” („Ik weet dat,” zeide majoor Pendennis met eene buiging.) „Ik was een hartstochtelijk, +romanesk kind mijn hoofd was vervuld met de romans, die ik op school gelezen had. +Ik hoorde hem zijne woeste geschiedenissen en avonturen verhalen, want hij was een +roekeloos mensch, en ik vond, dat hij zoo heerlijk vertelde op die stille avonden +van de uitreis, terwijl hij.…. Nu, ik trouwde hem en was van dien dag af rampzalig; +ik had mij het ongenoegen van mijn vader op den hals gehaald, wiens karakter gij gekend +hebt, majoor Pendennis; ik zal er dus niet meer van zeggen, maar het was geen aangenaam +man, mijnheer, noch voor mijn arme moeder, noch voor mij (uitgezonderd dat hij mij +zijn geld naliet), noch voor iemand anders, zoover ik ooit gehoord heb, en ik vrees, +dat hij niet veel goeds in zijn leven verricht heeft. Amory was bijna nog erger; mijn +vader was gierig, maar <i>hij</i> was een verkwister; hij dronk vreeselijk en in zijn beschonken toestand was hij ontembaar. +Hij is in geen enkel opzicht een goed of trouw echtgenoot voor mij geweest, majoor +Pendennis; en indien hij in zijne gevangenis gestorven ware vóór zijn vonnis, in plaats +van daarna, zou hij mij veel schande en rampzaligheid bespaard hebben, mijnheer. Want,” +liet Lady Clavering er op volgen, „misschien zou ik niet hertrouwd zijn, indien ik +niet zoo begeerig ware geweest mij van zijn verfoeiden naam te ontdoen, en ik ben +in de keuze van mijn tweeden man niet <span class="pageNum" id="pb2.49">[<a href="#pb2.49">49</a>]</span>gelukkig geweest, gelijk gij waarschijnlijk wel weet, mijnheer. Ja, majoor, ik heb +geld en ben eene lady, en de menschen denken, dat ik heel gelukkig ben, – maar ik +ben het niet. Wij allen hebben onze zorgen en verdriet en bezwaren; en menigen keer +zit ik aan mijne groote diners met een gefolterd hart, en menigen nacht lig ik wakker +op mijn prachtig bed, vrij wat ongelukkiger dan de meid, die het opgemaakt heeft. +Want ik ben geen gelukkige vrouw, majoor, ofschoon de wereld het denkt, en de begum +om hare diamanten en rijtuigen en de voorname lui, die ik bij mij ontvang, benijdt. +Ik ben niet gelukkig met mijn man en evenmin met mijne dochter. Het is geen goed meisje, +gelijk die Laura Bell op Fairoaks. Zij heeft mij vele tranen gekost, ofschoon gij +ze niet ziet, en zij bespot mij, hare moeder, omdat ik niet veel geleerd heb. Hoe +zou dat ook mogelijk geweest zijn? Ik ben tot mijn twaalfde jaar onder inlanders groot +gebracht, en keerde weer naar Indië terug toen ik pas veertien was. Ach, majoor, ik +zou eene goede vrouw zijn geweest, indien ik een goeden man had gehad. En nu moet +ik naar boven om mijn oogen te wasschen, want ze zijn rood van het schreien. Straks +komt Lady Rockminster mij afhalen, om een ritje door het Park te doen.” En toen Lady +Rockminster verscheen, nam men op Lady Clavering’s gelaat geen spoor meer van tranen +of verdriet waar; zij was integendeel zeer opgeruimd en spraakzaam en verminkte de +goede Engelsche taal met de meeste levendigheid en tevredenheid. +</p> +<p>„Het is voor den drommel toch nog zoo’n kwade vrouw niet!” dacht de majoor bij zich +zelven. „Zij is wel niet zeer beschaafd, want zij zegt „Neefteunis” in plaats van +„Neptunus”; maar zij heeft een goed hart – daarvan houd ik – en een drommelschen boel +geld bovendien. Drie sterretjes bij haar naam op de lijst van aandeelhouders in de +Oostindische Compagnie! en dat alles zal dat jonge rekeltje krijgen – zal hij?” En +daarbij overdacht hij hoe gaarne hij een weinigje van dat geld op jufvrouw Blanche +zou zien overdragen en hoeveel aangenamer het nog zou zijn, indien hij één van die +sterretjes later bij den naam van mijnheer Arthur Pendennis mocht zien schitteren. +</p> +<p>Altijd zijn doelwit voor oogen houdende, van welken aard dit ook ware, maakte de oude +diplomaat gebruik van den goeden voet, waarop hij stond, en van zijn ouderdom, om +met jufvrouw Blanche, als hij gelegenheid vond met haar alleen te zijn, op eene vriendschappelijke +en vaderlijke wijze te spreken. Hij kwam zoo dikwijls op het ontbijt en werd zoo gemeenzaam +met de dames, dat zij zich zelfs niet meer ontzagen in zijne tegenwoordigheid te twisten; +en Lady Clavering, die eene luide stem en een driftig karakter bezat, leverde menigen +slag aan de sylphide, terwijl de huisvriend er bij zat. Door hare gevatheid behield +Blanche bij deze schermutselingen doorgaans het veld en hare geweerhaakte pijlen joegen +hare vijandin smadelijk op de vlucht. „Ik ben een oud man,” zeide de majoor, „en heb +niets omhanden. Ik heb goede oogen en ik kan zwijgen. Ik ben uw beider vriend, en +al twist gij samen, waar ik bij ben, zal ik het toch aan niemand vertellen. Maar gij +zijt beiden zulke lieve dames, dat ik het tusschen u zou willen bijleggen. Ik ben +reeds dikwijls de bemiddelaar tusschen allerlei menschen geweest – mannen en vrouwen, +vaders en zoons, dochters en mama’s. Ik houd daarvan en heb niets anders te doen.” +</p> +<p>Op zekeren dag dan trad de oude diplomaat de gezelschapszaal van Lady Clavering binnen, +juist toen deze er, blijkbaar in ziedenden toorn, uit kwam en hem voorbijliep, de +trap op naar haar eigen vertrekken. +</p> +<p>„Zij kon hem nu niet spreken,” riep zij; „zij was veel te boos op die – <span class="pageNum" id="pb2.50">[<a href="#pb2.50">50</a>]</span>die – die kleine, ondeugende –” De boosheid smoorde de overige woorden of verhinderde +mylady ze uit te spreken voordat zij reeds buiten het gehoor was. +</p> +<p>„Goede, beste jufvrouw Amory,” zeide de majoor toen hij binnentrad, „ik zie wat er +gebeurd is. Gij en mama hebt ongenoegen gehad. Het gebeurt in de voornaamste familien, +dat er tusschen moeders en dochters oneenigheid bestaat. Nog pas verleden week heb +ik een geschil tusschen Lady Clapperton en hare dochter Lady Claudia bijgelegd. Lady +Lear en haar oudste dochter hebben in veertien jaar geen woord tegen elkander gesproken. +Ik heb in heel mijn leven geen vriendelijker en braver menschen dan deze twee ontmoet; +zij zijn voor iedereen, behalve voor elkander, al wat men wenschen kan. Maar elkander +kunnen zij niet verdragen; zij moesten niet bij elkander wonen; en ik wenschte van +ganscher harte, meisje-lief, dat ik u in een eigen huishouden mocht zien – geene dame +te Londen is beter geschikt er een te besturen, – uw eigen huishouding, waar gij uwe +huisgenooten gelukkig zoudt maken!” +</p> +<p>„Hier ten minste ben ik niet gelukkig,” zeide de sylphide, „en mama’s domheid zou +een engel zijn geduld doen verliezen.” +</p> +<p>„Juist; gij zijt voor elkander niet geschikt. Uwe moeder beging in haar vroeger leven +ééne fout – of was het, in uw geval, de natuur, mijne lieve? – zij had u niet moeten +opvoeden tot het fijn beschaafde en geestige meisje, dat gij zijt, omringd, ik erken +het, door menschen die uw genie of uwe beschaving niet bezitten Gij moest in de schitterendste +kringen voorgaan, niet volgen, en in geen gezelschap den tweeden rang innemen. Ik +heb op u gelet, jufvrouw Amory; gij zijt eerzuchtig, en te heerschen is uwe ware roeping. +Gij behoordet te schitteren en dat kunt gij in dit huis nooit, – dat weet ik. Ik hoop, +dat ik u eenmaal als meesteres in een ander en gelukkiger huis zal zien.” +</p> +<p>De sylphide haalde met een minachtenden blik de lelieblanke schouders op, en vroeg: +„Waar is de prins en waar is het paleis, majoor Pendennis? Ik ben bereid Maar er bestaat +tegenwoordig geen romantische zin, geen waarachtige genegenheid in de wereld meer!” +</p> +<p>„Neen, inderdaad niet,” antwoordde de majoor met het meest sentimenteele en natuurlijke +gezicht, dat hij trekken kon. +</p> +<p>„Ofschoon ik er niets van weet,” vervolgde Blanche en sloeg de oogen neer, „dan hetgeen +ik in romans gelezen heb.” +</p> +<p>„Natuurlijk niet,” riep majoor Pendennis uit; „hoe zoudt gij dat ook weten, mijne +lieve jonge dame? en de romans bevatten geen waarheid, gelijk gij zeer juist aanmerkt, +en er bestaat niets romanesks meer in de wereld. Och, ware ik maar een jong heer, +gelijk mijn neef!” +</p> +<p>„En wat zijn de mannen, die wij elken avond op de bals zien?” ging jufvrouw Amory +peinzend voort; „dansende officieren, geldelooze ambtenaren, – in één woord, dwazen! +Als ik zoo rijk was als mijn broeder, zou ik een huishouding kunnen hebben gelijk +gij mij voorspiegelt: maar wat heb ik met mijn naam en mijne geringe middelen te verwachten? +Een dorpsdominé, of een advocaat in een straatje bij Russell Square, of een kapitein +der dragonders, die gemeubileerde kamers voor mij zal nemen, en dronken en naar tabaksrook +riekende, gelijk Sir Francis Clavering, van de officierstafel thuis zal komen. Op +die manier zijn wij meisjes bestemd ons leven te eindigen. O, majoor Pendennis, Londen, +en de bals, en de jonge dandy’s met de haarbosjes aan de kin, en de onbeschaamde groote +dames, die ons den eenen dag wél en den anderen dag niet willen kennen, de heele wereld +in één woord staat <span class="pageNum" id="pb2.51">[<a href="#pb2.51">51</a>]</span>mij tegen! Ik zou de gansche wereld willen vaarwelzeggen, om in een klooster te gaan, +dat zou ik! Ik zal nooit iemand vinden, die mij begrijpt. En ik leef hier in mijne +familie en in de wereld zoo eenzaam, alsof ik voor altijd in eene cel opgesloten was! +Ik wenschte, dat hier Liefdadige Zusters waren en ik er kon opgenomen worden, dat +ik eene besmettelijke ziekte kreeg en er aan stierf. Ik wenschte, dat ik de wereld +uit was! Ik ben nog niet zeer oud; maar ik ben afgemat, want ik heb zooveel geleden! +Ik ben zoo gedesillusioneerd – ik ben moe, ik ben moe. O, dat de Engel des Doods maar +kwam en mij van hier riep!” +</p> +<p>Men kan deze kleine redevoering als volgt vertolken. Weinig avonden geleden had eene +groote dame, zekere Lady Flamingo, zich gehouden alsof zij jufvrouw Amory en Lady +Clavering niet kende. Zij was buiten zich van ergernis, dat zij geen uitnoodiging +tot het bal van Lady Drum kon krijgen; het was op het einde van het seizoen en niemand +had haar zijn hart aangeboden; zij had volstrekt geen opzien gebaard, <i>zij</i>, die zooveel geestiger was dan alle andere meisjes van dat jaar en van de jonge dames, +die haar bijzonderen kring uitmaakten. Dora, die maar vijf duizend pond had, Flora, +die in het geheel niets bezat, en Leonora, die zich door rood haar onderscheidde, +zouden gaan trouwen, en niemand was om Blanche Amory gekomen! +</p> +<p>„Gij oordeelt zeer juist over de wereld en over uwe positie, lieve jufvrouw Amory,” +zeide de majoor. „Gelijk gij wèl zegt, trouwt de prins tegenwoordig niet, tenzij de +prinses een goeden stapel effecten bezit, of eene dame van zijn eigen rang is. De +jongelui van groote familie trouwen in de groote familiën; bezitten zij geen fortuin, +dan hebben zij toch elkanders hulp om in de wereld vooruit te komen, en dat is bijna +evengoed. Een meisje met uw fortuin kan bezwaarlijk op een groot huwelijk rekenen; +maar een meisje met uw genie en uw bewonderenswaardigen tact en beschaafde manieren +kan, als zij een verstandig echtgenoot aan hare zijde heeft, <i>elke</i> plaats in de samenleving innemen. Wij zijn verbazend republikeinsch geworden. Het +talent staat tegenwoordig op ééne lijn met rijkdom en geboorte; en een schrander man +met eene schrandere vrouw kunnen zich in onze dagen op elk standpunt plaatsen, dat +zij verkiezen.” +</p> +<p>Jufvrouw Amory begreep natuurlijk in het allerminst niet, wat majoor Pendennis bedoelde. +Misschien ging zij sommige omstandigheden in haar geest na en vroeg zij zich af, of +hij een voorspraak voor een harer vroegere aanbidders kon zijn en wellicht het oog +had op Pen? Neen, dat was onmogelijk. Hij was beleefd geweest maar niets meer. Derhalve +vroeg zij lachend: „Wie is die schrandere man, en wanneer zult gij mij dien brengen, +majoor Pendennis? Ik brand van verlangen, om hem te zien!” +</p> +<p>Op dit oogenblik wierp een knecht de deur open en diende den heer Henry Foker aan; +en op dien naam en op het gezicht van onzen vriend barstten de dame en de heer het +van lachen uit. +</p> +<p>„Dat is de man <i>niet</i>,” zeide majoor Pendennis. „Hij is met zijne nicht, de dochter van Lord Gravesend, +geëngageerd! Vaarwel, lieve jufvrouw Amory.” +</p> +<p>Werd Pen wereldsch, en zou een man geen ondervinding mogen opdoen en er zich op beroemen? +„Wat hem betrof,” zeide hij, „gevoelde hij, dat hij zeer snel verouderde. Wat worden +wij in deze stad vervormd en veranderd,” zeide hij eens tegen Warrington. Zij waren +elk van hunne avondvermaken teruggekomen, en Pen zat zijne pijp te rooken <span class="pageNum" id="pb2.52">[<a href="#pb2.52">52</a>]</span>en, volgens zijne gewoonte, zijn opmerkingen en ervaringen van dien avond aan zijn +vriend te vertellen. „Wat ben ik veranderd,” riep hij uit, „sedert ik die onnoozele +knaap te Fairoaks was, die op het punt stond zijn hart te breken over zijn eerste +liefde! Lady Mirabel had heden avond receptie en was zoo statig en bedaard als eene +geboren hertogin, juist alsof zij in haar gansche leven geen valluik gezien had. Zij +bewees mij de eer van een onderhoud en sprak op zeer beschermenden toon over <i>Walter Lorraine</i>.” +</p> +<p>„Wat eene genadige goedheid!” merkte Warrington aan. +</p> +<p>„Niet waar?” zeide Pen met de meeste onnoozelheid, waarop de ander, als naar gewoonte, +weer in lachen uitbarstte. „Hoe is het mogelijk,” zeide Warrington, „dat iemand op +het denkbeeld komt, den uitstekenden schrijver van <i>Walter Lorraine</i> beschermend te behandelen!” +</p> +<p>„Gij steekt den draak met ons beiden,” zeide Pen, een weinig blozende, „daartoe zou +ik zelf wel gekomen zijn. Zij vertelde mij, dat zij het boek niet gelezen had (ik +voor mij geloof, dat zij nooit in haar leven een boek heeft gelezen), maar wel Lady +Rockminster, en dat de hertogin van Connaught het zeer mooi vond. Ik antwoordde, dat +ik nu zalig kon sterven, want dat het juist het hoofddoel mijns levens was geweest +die beide dames te behagen, en dat ik, nu zij mij hare goedkeuring schonken, natuurlijk +niet meer naar die van iemand anders behoefde uit te zien. Lady Mirabel keek mij plechtig +met hare mooie oogen aan en zeide: „O zoo!” alsof zij mij begrepen had, en vroeg mij +daarop, of ik op de Donderdags-receptien der hertogin kwam, en toen ik „neen” zeide, +drukte zij de hoop uit mij daar te zien en verzekerde, dat ik ook moest trachten te +komen, want dat daar iedereen kwam – iedereen, die in de groote wereld verkeerde. +Vervolgens spraken wij over den nieuwen ambassadeur van Timboektoe, die zooveel beter +was dan de vroegere; en dat Lady Mary Billington met een dominé, ver beneden haar +rang, ging trouwen; en dat Lord en Lady Ringdove drie maanden na hun huwelijk in onmin +waren geraakt over Tom Pouter van de Garde, Lady Ringdove’s neef – en meer van dien +aard. Als ge de deftigheid van die vrouw gezien hadt, zoudt ge gedacht hebben, dat +zij in een paleis geboren was en al haar leven op Belgrave Square had gewoond.” +</p> +<p>„En ik denk, dat <i>gij</i> deel genomen hebt aan het gesprek als de afstammeling van den graaf uw vader en de +erfgenaam van het kasteel Fairoaks?” zeide Warrington. „Ja, ik herinner mij het verslag +te hebben gelezen van de feesten bij gelegenheid van uwe meerderjarigheid. De gravin +gaf eene schitterende thee aan den adel uit den omtrek, en de boeren werden in de +keuken op een schapebout en eene kruik bier onthaald. Het overschot der lekkernijen +is aan de armen van het dorp uitgedeeld, en het parkhek was geïllumineerd totdat de +oude Jan de kaars uitdeed om naar bed te gaan.” +</p> +<p>„Mijne moeder is geen gravin,” antwoordde Pen, „ofschoon zij zeer goed bloed in de +aderen heeft; en hoewel zij maar tot den burgerstand behoort, heb ik nooit eene groote +dame ontmoet, die meer dan hare gelijke was, mijnheer George. Als gij een bezoek op +het kasteel Fairoaks wilt afleggen, kunt gij zelf over haar oordeelen en over mijne +nicht bovendien. Zij zijn niet zoo geestig als de Londensche vrouwen, maar zonder +tegenspraak evengoed opgevoed. De gedachten van de vrouwen op het platteland loopen +over andere onderwerpen dan die der Londensche dames. Op het land heeft eene vrouw +haar huishouden en haar armen, hare lange kalme dagen en hare lange kalme avonden.” +<span class="pageNum" id="pb2.53">[<a href="#pb2.53">53</a>]</span></p> +<p>„Verduiveld lang,” zeide Warrington, „en veel te kalm. Ik heb er ondervinding van.” +</p> +<p>„De eentonigheid van dat leven moet tot eene zekere hoogte iets melancholisch hebben +– gelijk de wijs van een lang lied; en er moet een ernstige en liefelijke, eene droeve +en teedere harmonie in gelegen zijn, anders zou het onuitstaanbaar wezen. De vrouwen +op het land worden door haar eenzaamheid noodzakelijk zacht en sentimenteel. Daar +zij een leven van kalme plichtsbetrachting, eenzelvige werkzaamheden en mystieke mijmering +leiden, daar zij eene soort van nonnen zijn, aan wie vrijheid van beweging gelaten +is, zou te veel vroolijkheid of gelach hare bijna heilige rust verstoren en daar even +misplaatst zijn als in de kerk.” +</p> +<p>„Waar men onder de preek indut,” zeide Warrington. +</p> +<p>„Gij zijt een onverbeterlijk vrouwenhater, maar ik geloof, dat gij een hekel aan de +schoone sekse hebt omdat gij haar zeer weinig kent,” vervolgde Pen op vrij verwaanden +toon. „Als gij een afkeer van de vrouwen op het land hebt omdat zij zoo saai zijn, +dan moeten de Londensche vrouwen u toch vlug genoeg wezen. Het leven gaat te Londen +in een ontzaglijke vaart voorbij: ik verwonder mij hoe de menschen het uithouden, +mannen en vrouwen! Neem eens eene dame van de wereld tot voorbeeld, en zie welk een +leven zij gedurende het Londensche seizoen leidt. Men moet vragen hoe zij het kan +uithouden, en of zij op het einde van Augustus niet in slaap valt, om met het voorjaar +pas weer te ontwaken? Zij gaat elken avond op partijen en zit er bij, om hare huwbare +dochters tot lang na het aanbreken van den dag te zien dansen. Waarschijnlijk heeft +zij thuis de kinderkamer vol kleintjes, aan welke zij een goed voorbeeld moet geven +en liefde betoonen; te gelijk moet zij haar oog laten gaan over boter en brood, den +catechismus, de muziek en het Fransch, en zorgen dat er ten één ure een gebraden schapebout +op de tafel staat; zij moet bezoeken bij dames van haar eigen rang afleggen, hetzij +als een beleefdheidsvorm, hetzij in hare hoedanigheid van lid van liefdadige genootschappen, +of balcommissiën, of commissiën voor de landverhuizing, of commissiën voor Queen’s +College, en ik weet niet hoeveel andere plichten eener Britsche staatsvrouw zij nog +vervult. Waarschijnlijk houdt zij er nog eene lijst van armenbezoek op na; of zij +deelt met den dominé soep of kleedingstukken uit, of zorgt voor een doelmatig godsdienstig +onderricht in hare wijk, en, als zij althans in zekere gedeelten der stad woont, gaat +zij vermoedelijk naar de vroegpreek. Zij moet de couranten lezen en voor het minst +weten wat de partij van haar man doet, om er met hare buren aan het diner over te +kunnen spreken; en het staat vast, dat zij alle nieuwe boeken leest, die uitkomen; +want zij weet over die alle te spreken, en dat wel zeer juist en goed, en men ziet +ze ook alle op de tafel in haar salon liggen. Verder drukt op haar de zorg om het +huishouden goed te besturen, om met het geld rond te komen; om de modistenrekeningen +harer dochters zoodanig in te richten, dat zij den vader en betaalmeester der familie +niet te ijzingwekkend voorkomen; om hier en daar heimelijk een klein buitengewoon +postje van uitgaaf af te schaffen en het bedrag in de gedaante van een bankbiljet +aan hare jongens op de hoogeschool of op zee te zenden; om de inhaligheid der leveranciers +te keer te gaan en de geldelijke abuizen der huishoudster te herstellen; om de bedienden +te beletten met elkander te kibbelen, – in één woord, om het geheele huis in orde +te houden. Voeg hier nu bij, dat zij een heimelijken smaak voor de een of andere kunst +of wetenschap koestert, dat zij in klei boetseert, scheikundige <span class="pageNum" id="pb2.54">[<a href="#pb2.54">54</a>]</span>proeven neemt, of in stilte op de violoncel speelt – en ik durf, zonder overdrijving, +zeggen, dat vele Londensche dames iets dergelijks doen – dan hebt gij een tafereel +voor u, waarvan onze voorouders nooit gehoord hebben, en dat uitsluitend aan onzen +tijd en onzen trap van beschaving eigen is. Groote goden! wat leven en groeien wij +snel! In negen maanden kweekt mijnheer Paxton een ananas zoo groot als een reiskoffer, +terwijl er vroeger eene, niet grooter dan eene Hollandsche kaas, drie jaar noodig +had om tot rijpheid te komen; en gelijk met het geslacht der ananassen, zoo gaat het +met het geslacht der menschen. <i>Hoiaper</i> – wat is het Grieksche woord voor ananas, Warrington?” +</p> +<p>„Houd op, om ’s hemels wil, houd met het Engelsch op en begin maar niet aan het Grieksch!” +riep Warrington lachend uit. „Ik heb u nog nooit zulk eene lange rede hooren uitspreken, +evenmin als ik wist, dat gij zoo diep in de vrouwelijke verborgenheden waart doorgedrongen. +Wie heeft u dat alles geleerd, en in welke boudoirs en kinderkamers hebt gij rondgegluurd, +terwijl ik hier op mijn stroozak mijne pijp lag te rooken en mijn boek te lezen?” +</p> +<p>„Gij zit aan den oever ouwe jongen, en ziet het aan hoe de golven door den wind opgezweept +worden en hoe anderen tegen het geweld der zee worstelen,” antwoordde Pen „Ik ben +nu midden in den stroom, en, bij den hemel, het bevalt mij! Wat gaan wij pijlsnel +met den vloed af, niet waar? sterken en zwakken, ouden en jongen, aarde potten en +ijzeren potten het lieve kleine porseleinen bootje dobbert vroolijk voort tot de groote +en zware koperen schuit er tegen aanvaart en het in den grond boort – <i lang="fr">eh, vogue la galère!</i> – men ziet iemand in dien wedstrijd zinken en roept hem het vaarwel toe; maar zie, +hij is slechts onder de beenen van een ander heengedoken en komt een heel eind verder +weer boven en zwaait zijne riemen. <i lang="fr">Eh, voque la galère</i>, zeg ik! Het is heel genoeglijk, Warrington, – niet enkel het winnen, maar zelfs +het wedijveren. +</p> +<p>„Welnu, ga voort en overwin, jongen! Ik zal hier blijven zitten en naar het spel kijken,” +zeide Warrington, terwijl hij den vurigen jongeling met bijna vaderlijke ingenomenheid +aanzag. „Een edel karakter speelt om het genoegen van het spel, een laag karakter +om den inzet; en een oude pruik zit bedaard zijne pijp te rooken, terwijl Piet en +Klaas om den prijs vechten.” +</p> +<p>„Waarom treedt gij dan ook niet in den kring, George, en trekt de bokshandschoenen +eens aan? Gij zijt er groot en sterk genoeg voor,” zeide Pen. „Beste ouwe jongen, +gij kunt er tegen tien van mijn slag opwegen.” +</p> +<p>„Gij zijt stellig zoo groot niet als Goliath,” hernam de ander met een forschen en +toch welwillenden lach; „maar wat mij betreft, ik ben machteloos geworden. In mijn +vroeger leven heb ik een noodlottigen slag ontvangen. Ik zal u dat wel eens, op een +anderen tijd, verhalen. <i>Gij</i> kunt ook uw meester nog vinden. Wees maar niet te voorbarig of te vermetel, of te +wereldsgezind, beste jongen.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Werd Pendennis inderdaad wereldsgezind of keek hij maar eens in de wereld rond of +deed hij allebei? en is het een mensch zoo erg euvel te duiden, dat hij, alles bijeengenomen, +slechts mensch is? Wie is het verstandigst en vervult zijn plicht het best: hij, die +verre van den strijd des levens staat en dien kalm aanziet, of hij die het perk binnentreedt +en deel aan den strijd neemt? „Die wijsgeer,” zeide Pen, „die afgemat uit de wereld +trad en verklaarde, dat alles ijdelheid was en kwelling des <span class="pageNum" id="pb2.55">[<a href="#pb2.55">55</a>]</span>geestes, had een aanzienlijke plaats onder de voorgangers van het menschdom bekleed +en volop het aanzien, den rijkdom, den roem en het vermaak genoten, dat de wereld +schenken kan. Menig godsdienstleeraar, dien wij eerbied toedragen, en die uit zijn +rijtuig de rijk gebeeldhouwde hoofdkerk binnentreedt, zwaait zijne linnen manchetten +over het fluweelen kussen heen en roept uit, dat die gansche strijd vervloekt is en +dat al de werken der wereld boos zijn. Menig dweeper, wiens geweten hem kwelt, ontvliedt +haar geheel en al, binnen wezenlijke of denkbeeldige kloostermuren, uit welke hij +alleen kan omhoog zien naar de lucht en den hemel beschouwen, buiten welke geen rust +en niets goeds bestaat. +</p> +<p>„Maar de aarde, op welke onze voeten rusten, is het werk van dezelfde macht, die daar +ginds het onpeilbare blauw geschapen heeft, in hetwelk de toekomst ligt, waarin wij +met onzen blik zouden willen doordringen. Hij, die den arbeid tot voorwaarde des levens +stelde, beschikte ook vermoeienis, ziekte, armoede, tegenspoed, voorspoed, – beschikte +aan dezen man de eerste plaats en aan den anderen een strijd, in stilte gestreden, +met den grooten hoop der menschen, – beschikte aan genen een smadelijken val of eene +verlamming der ledematen, of onverwacht onheil, – aan iedereen eenig werk op den grond, +dien hij betreedt, tot hij in den schoot daarvan wordt neergelegd.” +</p> +<p>Terwijl zij aldus spraken, begon de dageraad door de vensters te schijnen, die Pen +openwierp, om de frissche morgenlucht binnen te laten. „Kijk, George,” zeide hij, +„daar rijst de zon op; zij ziet den boer naar het veld gaan; de naaister hare rampzalige +naald hanteeren; den rechtsgeleerde misschien aan zijn lessenaar zitten; de schoone +op haar donzen kussen slapen; of den uitgeputten losbol naar bed waggelen; of den +koortslijder er op rondwoelen; of den dokter de smarten der moeder gadeslaan wegens +het kind, dat geboren zal worden om zijn deel te nemen aan het lijden en strijden, +het weenen en lachen, de misdaad, de wroeging, de liefde, de dwaasheid, de smart en +de rust.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch46" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch46.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZES EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">De dansers van jufvrouw Amory.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De edele Henry Foker, dien wij een tijdlang uit het oog verloren hebben, heeft zich +intusschen, gelijk wij ook van een man van zijne standvastigheid verwachten mochten, +bezig gehouden met het aankweeken van en het toegeven aan zijn alles verslindenden +hartstocht, de liefde. +</p> +<p>Ik wenschte, dat eenige mijner jeugdige lezers, die tot deze uitspanning overhellen, +de moeite wilden nemen eens uit te rekenen hoeveel tijd daaraan verspild wordt. Zij +zouden dan bevinden, dat het een der kostbaarste tijdverdrijven is, waarmee men zich +kan bezig houden. Hoeveel brengt gij niet, jonge heeren en jonge dames met onrustige +harten, daaraan inderdaad ten offer! In de eerste plaats veel uren van uw kostbaren +slaap, waarin gij ligt te woelen en te denken aan het beminde voorwerp; daarop komt +gij laat aan het ontbijt, als de morgen reeds half voorbij is en al de leden van het +gezin sinds lang aan hunne dagelijksche bezigheden zijn gegaan. Als gij dan eindelijk +zelf aan de uwe gaat, wijdt gij er geen zorg aan en werkt gij zonder lust, want al +uwe <span class="pageNum" id="pb2.56">[<a href="#pb2.56">56</a>]</span>gedachten en geestvermogens zijn elders bezig. Is het dagwerk eindelijk slordig afgedaan, +dan verwaarloost gij uwe vrienden en familie, uwe dagelijksche makkers en uwe gewone +levensgezellen, om een blik te kunnen werpen op uwe geliefde, of op te zien naar hare +vensters, of naar haar rijtuig in het park te gluren. Des avonds vervelen u de eenvoudige +genoegens van den huiselijken kring; mama’s gesprekken vallen u koud op het lijf; +de gerechten, welke die goede ziel voor het diner van haar lieveling heeft gereed +gemaakt, worden weggenomen zonder dat gij er van geproefd hebt – kortom, het gansche +feestmaal des levens is smakeloos, met uitzondering van één enkelen <i>plat</i>. Het leven, de bezigheden, de familiebanden, de huiselijke haard, al wat eenmaal +nuttig en aangenaam was, wordt onuitstaanbaar, en gij zijt nooit op uw gemak dan wanneer +gij het voorwerp uwer liefde najaagt. +</p> +<p>Ik geloof, dat deze gemoedsstemming bij verliefde jonge heeren niet zeldzaam is, en +het was dan ook de toestand van mijnheer Henry Foker, die van jongs af had kunnen +toegeven aan al wat hij begeerde en zich nu ook met zijne gewone zelfzucht aan deze +inspraak overgaf. Mannen van de wereld behoeven zich niet te verwonderen, dat mijnheer +Foker, hoewel hij zijn vriend Arthur Pendennis bij eene vroegere gelegenheid zeer +veel goeden raad gegeven had, nu zelf, op zijne beurt, de slaaf van zijn harstocht +werd. Wie onzer heeft niet overvloed van den allerbesten raad aan zijne vrienden gegeven? +Wie heeft niet gepreekt, en wie heeft naar zijn eigene leer gehandeld? Gij, mevrouw, +zijt ontegenzeglijk een volmaakt wezen en hebt in den ganschen loop van uw koel en +onberispelijk leven nooit eene verkeerde gedachte gekoesterd; of gij, mijnheer, zijt +veel te krachtig van geest, om door een dwazen hartstocht uw kalm overleg op uw kantoor +te laten storen, of u van het bezoek op de beurs te laten afhouden; gij zijt zoo sterk, +dat gij geen sympathie noodig hebt. Wij zullen u die dan ook niet schenken, maar de +onze voor de nederigen en zwakken bewaren, die strijden en struikelen en weer opstaan +en met den stroom van ons stervelingen medegaan. Waartoe zoudt gij, die nooit valt, +eene helpende hand behoeven? Uwe vlekkelooze deugd wordt nooit door hartstocht overschaduwd, +door verzoeking verontreinigd, door berouw verduisterd; voor zulk een engel zou meewarigheid +eene beleediging zijn; maar het gezelschap van zoo iemand wordt onuitstaanbaar; juist +ten gevolge van de verhevenheid uwer deugd en de voortreffelijkheid uwer hoedanigheden +moet gij noodzakelijk eenzaam blijven; wij kunnen ons niet hoog genoeg verheffen, +om met zulke potentaten gemeenzaam te spreken. Vaarwel dus; onze weg voert ons bij +nederige menschen en niet bij doorluchtige hoogheden zooals gij; en wij moeten waarschuwen, +dat er in deze geschiedenis geen volmaakte personen voorkomen, behalve misschien één +enkele, en die is nog niet volmaakt, want nog tot den huidigen dag weet zij het zelve +niet, zoodat zij zich met eene beklagenswaardige zelfmiskenning en verkeerde nederigheid +voor eene zoo groote zondares houdt als er wel bestaan kan. +</p> +<p>Dit jonge meisje bevindt zich in het tijdperk van ons verhaal niet te Londen, en het +is geenszins om haars gelijke dat het gemoed van mijnheer Henry Foker in onrust verkeert. +Maar wat hinderen eenige weinige gebreken? Behoeven wij engelen of engelinnen te zijn, +om als zoodanig vereerd te worden? Laten wij de verscheidenheid van den smaak onder +het menschdom bewonderen; de oudste, de leelijkste, de domste en de stijfste, de flauwste +en de oppervlakkigste, de grootste misdadiger, tiran, domkop, Blauwbaard, Catharina +Hayes, of George Barnwell onder ons, <span class="pageNum" id="pb2.57">[<a href="#pb2.57">57</a>]</span>behoeft niet te wanhopen. Ik heb een verhaal gelezen van de liefde, die een gedeporteerde +zakkenroller voor eene vrouwelijke veroordeelde had opgevat (beiden waren bejaard, +afzichtelijk van voorkomen, onwetend, twistziek en aan den drank verslaafd), eene +liefde van even grootschen aard als die van Cleopatra en Antonius, of Lancelot en +Ginevra. De hartstocht, dien graaf Borulawski, de Poolsche dwerg, in den boezem der +schoonste baronnes aan het hof te Dresden deed ontbranden, is ons allen bekend, evenals +de vlam, die nog pas onlangs het hart van den jongen luitenant Tozer verteerde en +hem mevrouw Battersby, die oud genoeg was om zijne mama te zijn, deed schaken en trouwen. +Al die gevallen worden ons in de bladzijden der geschiedenis, of in de kolommen der +nieuwsbladen medegedeeld. Moeten wij ons schamen of verblijden bij de gedachte, dat +ons hart aldus geschapen is, dat de grootste en hoogst geplaatste Ajax in ons midden +op zekeren dag knielen kan voor de houten klompen zijner keukenmeid; en dat er geen +armoede, of schande of misdaad bestaat, die niet getorscht, zelfs met verrukking aangegrepen +en inniger dan de deugd bemind kan worden door de hardnekkige getrouwheid en de bewonderenswaardige +en standhoudende dwaasheid eener vrouw? +</p> +<p>De weledelgeboren heer Henry Foker zuchtte dus naar zijne geliefde, en verwenschte +het noodlot, dat hem van haar gescheiden hield. Toen Lord Gravesend met zijn gezin +naar zijn buitenverblijf vertrokken was (nadat Mylord zijne volmacht, om in het Hoogerhuis +voor hem te stemmen, aan den achtbaren Lord Bagwig had ter hand gesteld), bleef Henry +zich te Londen ophouden, zekerlijk niet tot verdriet van Lady Anna, met wie hij verloofd +was en die hem in het minst niet miste. Waar jufvrouw Amory heenging, bleef deze verdwaasde +jonkman haar volgen en daar hij wist, dat zijn engagement met zijne nicht in de wereld +bekend was, zag hij zich genoodzaakt een geheim van zijne liefde te maken en deze +in zijn eigen borst op te sluiten, zoodat zij daar ingeperst en neergedrukt werd, +en het wonder is, dat hij niet op den een of anderen dag door de uitzetting van dat +geheim barstte en na die ontploffing dood ineenzakte. +</p> +<p>Er was op zekeren schoonen Juni-avond eene groote partij op Gaunt House geweest en +de bladen behelsden den volgenden dag bijna twee geheel uiterst compres gedrukte kolommen +met de namen der adellijke en aanzienlijke personen, die met uitnoodigingen tot het +bal vereerd waren geworden: Onder die gasten werden ook Sir Francis en Lady Clavering +en mejufvrouw Amory vermeld, voor welke de onvermoeibare majoor Pendennis eene uitnoodiging +had weten te verkrijgen, en onze jonge vrienden Arthur en Henry. Elk van beiden zette +zijn beste voetje voor en danste heel veel met Blanche. De waardige majoor zelf nam +de zorg van Lady Clavering op zich en geleidde haar naar die zaal, waar mylady zich +inzonderheid kon onderscheiden, namelijk de ververschingszaal, waar den ganschen avond +gesoupeerd werd, te midden van schilderijen van Titiaan en Giorgione, vorstelijke +portretten van van Dyck en Reynolds, ontzaglijk groote gouden en zilveren vaatwerken, +pyramiden van groote bloemen, en zonnestelsels van waskaarsen – alles, in één woord, +op een voet, die bewees dat er niet naar de kosten gevraagd was. Het past ons niet +te zeggen hoeveel crêmes, geleien, saladen, perziken, bouillons, druiven, patés, galantines, +kopjes thee, glazen champagne en andere ververschingen Lady Clavering gebruikte. Hoeveel +de majoor leed terwijl hij de eerzame dame volgde en de statige bedienden en de dienstmeisjes +riep en met bewonderenswaardig geduld in Lady <span class="pageNum" id="pb2.58">[<a href="#pb2.58">58</a>]</span>Clavering’s verschillende behoeften voorzag, dit weet niemand, want hij is er nooit +voor uitgekomen. Hij zorgde, dat zijne zielesmart zich in het minst niet op zijn gelaat +afspiegelde, en bracht met onvermoeide voorkomendheid het eene bord na het ander aan +de begum. +</p> +<p>Mijnheer Wagg telde al de gerechten, waarvan Lady Clavering gebruikte, zoolang hij +tellen kon (maar daar hij zelf in den loop van den avond zeer ruim van den champagne +gebruik maakte, kon men zich tegen het einde der partij niet meer op zijne rekenkundige +bekwaamheden verlaten), en hij drukte Honeyman, Lady Steyne’s dokter, ernstig op het +hart toch goed op de begum te letten en den volgenden dag naar den welstand van mylady +te gaan informeeren. +</p> +<p>Ook Sir Francis Clavering vertoonde zich en slenterde eenigen tijd door de prachtige +zalen maar daar het gezelschap en de weelde, welke den baronet omringden, niet naar +zijn smaak waren, verliet hij Gaunt House, na aan het buffet een paar bierglazen wijn +naar binnen gezonden te hebben, en begaf zich naar de welbekende groene tafel in de +nabuurheid van Jermyn Street, waar zijne vrienden Loder, Punter, de kleine Moss Abrams +en kapitein Skewball vergaderd waren. Onder het ratelen van de dobbelsteenen en bij +hun aangenaam onderhoud verhief zich Clavering’s geest tot zijne gewone hoogte van +fletsche vroolijkheid. +</p> +<p>Op een gegeven oogenblik kwam mijnheer Pynsent, die jufvrouw Amory ten dans genoodigd +had, naar haar toe, om hare hand te vragen; doch er waren barsche blikken van herkenning +tusschen hem en mijnheer Arthur Pendennis in de danszaal gewisseld, en plotseling +stond dus Arthur op en liet zijn aanspraak op jufvrouw Amory voor dezen dans gelden, +waarop mijnheer Pynsent, zich op de lippen bijtende en nog stuurscher kijkende, met +eene diepe buiging terugtrad en zeide, dat hij van <i>zijn</i> aanspraak afzag. Er zijn sommige menschen, die ons in het leven altijd in den weg +staan. Pynsent en Pen koesterden deze meening van elkander en beschouwden elkander +dan ook met daaraan beantwoordende gevoelens. +</p> +<p>„Wat is dat een verwenschte, verwaande gek van een plattelandsjonker,” dacht de een. +„Zijn hoofd is op hol, omdat hij een prulroman geschreven heeft, en een ferm pak slaag +zou goed zijn voor zijn opgeblazenheid.” +</p> +<p>„Wat is die man een onbeschofte domoor,” merkte de ander tot zijne danseres op. „Zijne +ziel huist alleen in zijne ministerieele bureaux; zijne das is papier; zijn haar is +zand, linialen zijne beenen; van binnen bestaat hij uit zegelkoord en lak; hij was +reeds in zijne wieg een kwast; sinds zijne geboorte heeft hij nog nooit gelachen, +behalve driemaal om een en dezelfde aardigheid van zijn chef. Ik houd evenveel van +dien man, jufvrouw Amory, als van koud kalfsvleesch.” En daarop maakte Blanche natuurlijk +de aanmerking, dat Pen heel ondeugend, <i lang="fr">méchant</i>, onuitstaanbaar was, en dat zij wel eens zou willen weten wat hij van <i>haar</i> zeide, als zij zich had omgekeerd! +</p> +<p>„Wat anders dan dat gij het liefste figuurtje en het dunste middeltje van de gansche +wereld bezit, Blanche – ik wil zeggen jufvrouw Amory. Ik vraag u wel verschooning. +Nog een tour, wat ik u bidden mag; deze muziek zou een dominé doen dansen.” +</p> +<p>„En valt gij nu niet meer, als gij walst?” vroeg Blanche, hem schalks in het gelaat +ziende. +</p> +<p>„In het leven valt men en staat men weer op, Blanche (gij weet, dat ik u vroeger altijd +zoo noemde en het is de liefste naam ter wereld); bovendien heb ik mij sedert nog +geoefend.” +</p> +<p>„En waarschijnlijk wel met een groot aantal dames?” zeide Blanche <span class="pageNum" id="pb2.59">[<a href="#pb2.59">59</a>]</span>met een gemaakt zuchtje, terwijl zij de schouders ophaalde. En inderdaad had mijnheer +Pen zich op die wijze veel geoefend in dit leven en was het hem zonder twijfel gelukt +beter te leeren dansen. +</p> +<p>Was Pendennis meer dan vrijmoedig in zijn spreken, Foker daarentegen, die bij de meeste +gelegenheden zoozeer op zijn gemak was en zoo spraakzaam, verstomde en werd melancholisch, +als hij met jufvrouw Amory danste. Haar tengere gestalte te mogen omvatten was zaligheid; +met haar door de zaal te draaien was zinsverbijsterend; maar tegen haar te spreken! +wat kon hij zeggen, dat haar waardig was? Welke parel van conversatie kon hij aanbieden, +geschikt om door zulk eene vorstin der liefde en der geestigheid als Blanche te worden +aangenomen? Zij was het, die het gesprek voerde, wanneer zij zich in het gezelschap +van dezen smoorlijk verliefden <i lang="fr">danseur</i> bevond. Zij was het, die hem vroeg, hoe het met dat lieve hitje ging, en hem met +zulk eene teedere lieftalligheid en droefgeestigheid aanzag en bedankte, toen zij +het lieve hitje, dat hij haar ten geschenke aanbood, met zulk een aandoenlijk zuchtje +weigerde. „Ik heb niemand, met wien ik in Londen kan rijden,” sprak zij. „Mama is +bang en heeft ook te paard geen heel mooi figuur. Sir Francis gaat nooit met mij uit. +Hij heeft mij lief als – men eene stiefdochter liefheeft. O, wat moet het heerlijk, +zijn een vader te bezitten – een vader, mijnheer Foker!” +</p> +<p>„O, overheerlijk,” zeide mijnheer Henry, die dezen zegen met groote kalmte genoot, +waarop Blanche, het sentimenteel air vergetende, dat zij pas een oogenblik te voren +aangenomen had, met hare grijze oogen Foker zoo schalks aanzag, dat beiden het uitschaterden +en Henry, nu geheel verrukt en op zijn gemak, haar met allerlei onschuldige praatjes +begon te onderhouden – van die goede en eenvoudige Fokerspraatjes, gekruid met een +aantal uitdrukkingen, die men in geen woordenboek vinden zal, en betrekkelijk zijn +eigen geschiedenis of die zijner paarden of andere zaken, die hem lief of gewichtig +waren, of over de personen in de balzaal, die voorbijgingen en over wier voorkomen +en karakter mijnheer Henry zich met ongekunstelde vrijmoedigheid en zeer humoristisch +uitliet. +</p> +<p>En het was Blanche, die, zoodra het gesprek verflauwde en de bedeesdheid van den jonkman +terugkeerde en hem overweldigde, de levendigheid van haar metgezel weer wist op te +wekken, en hem ondervroeg over Logwood, en of het eene mooie plaats was, – of hij +een jager was, en of hij er van hield, dat vrouwen aan de jacht deelnamen? (in welk +geval zij gereed stond te verklaren, dat zij er dol op was). Doch daar mijnheer Foker +zich tegen de deelneming van vrouwen aan die uitspanningen verklaarde, en Lady Bullfinch, +die hen juist voorbijging, uitlachte als eene paardenliefhebster, die hij had zien +jagen met eene sigaar in den mond, verklaarde Blanche ook, dat zij alle veldvermaken +verfoeide en dat zij rilde bij de gedachte aan het vermoorden van zoo’n lief, aardig +vosje, waarop Foker begon te lachen en met nieuwe kracht en bevalligheid voortwalste. +</p> +<p>En bij het einde van de wals – de laatste wals van dien avond – vroeg Blanche hem +naar Drummington en wilde weten of het een mooi huis was? Zij had gehoord, dat zijne +nichten zeer knap waren; Lord Erith had zij reeds ontmoet, maar van wie zijner nichten +hield hij nu het meest? Was het niet Lady Anna? Ja, zij was er zeker van; zij zag +het aan zijn oogen en aan zijn blozen. Zij was moe van het dansen; het was heel laat; +zij moest nu naar mama gaan; – en zonder een enkel woord verder sprong zij weg van +Henry Foker’s arm, greep <span class="pageNum" id="pb2.60">[<a href="#pb2.60">60</a>]</span>dien van Pen, die door de balzaal drentelde, en riep andermaal: „Mama, mama! – breng +mij naar mama, lieve mijnheer Pendennis!” terwijl zij, op de wijze der Parthen, Henry +nog met een laatsten pijl doorboorde, als zij voor hem vluchtte. +</p> +<p>Mylord Steyne, met zijn Kouseband en het lint dier orde, met een kaal hoofd, glinsterende +oogen, en een krans van roode bakkebaarden rondom zijn gelaat, zag er bij plechtige +gelegenheden altijd zeer deftig uit en maakte diepen indruk op Lady Clavering, toen +hij zich op verzoek van den dienstvaardigen majoor Pendennis aan haar voorstelde. +Met zijn eigen blanke en vorstelijke hand bracht hij mylady een glas wijn, zeide, +dat hij van hare bekoorlijke dochter gehoord had, aan wie hij verzocht voorgesteld +te mogen worden, en op dit zelfde oogenblik kwam juist mijnheer Arthur Pendennis met +die jonge dame aan zijn arm bij het gezelschap. +</p> +<p>De pair maakte eene diepe buiging en Blanche van haar kant de diepste nijging, die +men ooit had gezien. Zijne lordschap reikte aan mijnheer Arthur Pendennis de hand, +zeide, dat hij zijn boek gelezen had, hetwelk zeer talentvol maar ondeugend was, en +vroeg aan jufvrouw Blanche of zij het gelezen had, waarbij Pen bloosde en niet op +zijn gemak was, want, – Blanche was eene der heldinnen van den roman. Blanche met +zwarte lokken en een weinig veranderd, was de Neæra van <i>Walter Lorraine</i>. +</p> +<p>Blanche had het boek gelezen, en de taal der oogen gaf te kennen hoezeer het haar +met bewondering en verrukking vervuld had. Nadat deze kleine vertooning was afgespeeld, +maakte de markies van Steyne weer twee diepe buigingen voor Lady Clavering er hare +dochter, en begaf zich naar andere gasten op zijne prachtige partij. +</p> +<p>Mama en hare dochter waren onuitputtelijk in haar lof van den edelen markies, zoodra +hij haar den breeden rug had toegekeerd. „Hij zeide, dat zij een heel aardig paartje +zouden zijn,” fluisterde de majoor aan Lady Clavering toe. – Heeft hij dat wezenlijk +gezegd? Mama geloofde ook, dat zij het zijn zouden; mama was zoo opgetogen over de +eer, die haar pas weervaren was, en over andere verblijdende gebeurtenissen van dezen +avond, dat haar opgeruimdheid geen grenzen kende. Zij lachte en wenkte en knikte Pen +veelbeteekenend toe; zij tikte hem en Blanche en den majoor met den waaier op den +arm; haar genoegen was buitensporig en hare manier om hare blijdschap aan den dag +te leggen was zeer luidruchtig. +</p> +<p>Toen het gezelschap de groote trap van Gaunt House afging, was het morgenlicht reeds +helder en duidelijk boven de donkerkleurige boomen van het plein opgegaan; de hemel +was met een purpergloed getint en de wangen van eenige bezoekers van het bal – o, +wat zagen die er spookachtig uit! Vooral die bewonderenswaardige en trouwe majoor, +die zich uren lang aan Lady Clavering’s zijde opgehouden, die haar bediend en hare +maag gevuld had met al wat lekker was en haar oor met al wat zoet en vleiend klonk, +– o, wat zag hij er uit! De kringen rondom zijn oogen hadden de kleur van de straatsteenen; +die oogen zelve geleken op de kievitseieren, welke Lady Clavering en Blanche gegeten +hadden; de rimpels van zijn verouderd gelaat waren diepe voren geworden; en zilverkleurige +stoppels glinsterden als een onfrissche morgendauw aan zijne kin en naast zijne geverfde +bakkebaarden, die thans slap neerhingen en uit de krul waren. +</p> +<p>Daar stond hij als een toonbeeld van lijdzaamheid, onderworpen en zonder eene klacht +te uiten, in stomme zielesmart; bewust, dat de menschen <span class="pageNum" id="pb2.61">[<a href="#pb2.61">61</a>]</span>zien konden in welken toestand zijn gezicht verkeerde (want hij zag het immers zelf +aan anderen van zijn eigen leeftijd, zoo mannen als vrouwen?) sinds uren smachtende +om zich ter ruste te begeven; overtuigd, dat het avondeten hem bezwaarde, en toch +een weinig mee gegeten hebbende, om zijne vriendin, Lady Clavering, te behagen; daar +stond hij met nepen van de rheumatiek in zijn rug en zijne knieën, met afgematte voeten, +die in zijne verlakte laarzen gloeiden, – zoo vermoeid, o zoo vermoeid en naar bed +verlangende! Indien een man die met tegenspoed te kampen heeft en dezen moedig overwint, +een schouwspel is, de goden waardig, dan moet de Macht, in wier tempels de oude majoor +een trouw aanbidder was, met welgevallen op de standvastigheid waarmee Pendennis zijn +martelaarschap verduurde, hebben neergezien. Er lijden er voor die zaak, gelijk voor +zoo menig andere; de negers, die aan Mumbo Jumbo hunne hulde brengen, tatoueeren zich +en pijnigen zich met gloeiende braadspitten, en leggen daarbij de grootste zielskracht +aan den dag; en zoo lezen wij, dat de priesters van den Baälsdienst zich zelven onversaagd +verwondden en hun bloed lieten stroomen. Gij die in staat zijt de afgoden te verbrijzelen, +doet het met onversaagden moed; maar valt de afgodendienaars niet te hard, want zij +bewijzen eer aan het hoogste wezen, dat zij kennen. +</p> +<p>De beide Pendennis’en, de oude en de jonge, hielden Lady Clavering en hare dochter +gezelschap tot haar rijtuig afgeroepen werd, en toen nam de marteling van den oude +een einde, want de goedhartige begum wilde hem tot aan zijn huis in Bury Street brengen. +Wellevend tot het einde toe en vast besloten zijn plicht te vervullen, nam hij na +een paar flauwe buigingen en behoorlijke dankbetuiging eene plaats op de achterbank +in. De begum wuifde met haar dik handje een afscheid aan Arthur en Foker toe, en Blanche +vereerde de jonge heeren met een kwijnend lachje, en vroeg zich intusschen af, of +zij er niet zeer bleek en groen onder hare rozenkleurige kap uitzag en of zij alleen +in de spiegels van Gaunt House dan wel door de vermoeienis en het branden van haar +oogen zulk een bleek voorkomen had. +</p> +<p>Arthur zag waarschijnlijk zeer goed, dat Blanche zoo geel was, maar schreef die ongewone +tint niet aan de spiegels noch aan een gebrek in zijn eigen oogen of de hare toe. +Onze jeugdige man van de wereld kon zeer scherp kijken en zag dus Blanche’s gelaat +vrij wel zoo als de natuur het gemaakt had. Maar voor den armen Foker bezat het een +luister, die hem verbijsterde en verblindde; hij kon er evenmin gebreken in bespeuren +als in de zon, die nu boven de toppen der huizen begon te schitteren. +</p> +<p>De zedemeester zal bemerken, dat Pen, onder andere slechte Londensche gewoonten, die +hij had aangenomen, ook begonnen was zich te gewennen aan laat opblijven, en zeer +dikwijls te bed ging op een uur, waarop eerzame landbewoners zich gereedmaakten om +op te staan. Men kan zich evengoed aan het een als aan het ander uur gewennen. Dagbladredacteurs, +bezoekers van de Covent Garden markt, koetsiers en houdsters van koffiestalletjes, +schoorsteenvegers en voorname heeren en dames, die op bals gaan, zijn dikwijls ten +drie of vier ure des morgens, als gewone stervelingen liggen te snorken, de levendigheid +zelve. In ons vorig hoofdstuk hebben wij doen zien, dat Pen op dien tijd nog wakker +van geest was, en gaarne op zijn gemak eene sigaar rookte en zijn hart ontlastte. +</p> +<p>Foker en Pen verlieten dus Gaunt House onder het genot van de beide genoemde vermaken, +of liever Pen sprak, en Foker zag er uit <span class="pageNum" id="pb2.62">[<a href="#pb2.62">62</a>]</span>alsof hij iets wilde zeggen. Pen hing den spotter en den dandy uit, als hij in het +gezelschap van voorname lui was geweest; onwillekeurig bootste hij hunne eigenaardigheden +en manieren na, en daar hij eene zeer levendige verbeeldingskracht bezat, hield hij +zich zeer licht, hoewel ten onrechte, voor een persoon van gewicht Zoo snaterde hij +voort en haalde nu dezen, dan genen over den hekel; hij smaalde op Lady John Turnbull’s +slecht Fransch, waarmee die dame alle gesprekken doorspekte in weerwil van ieders +spotlach, op de opzichtige kleeding en de valsche juweelen van mevrouw Slack Roper; +op de oude en de jonge dandy’s, – kortom, wie was er, om wien hij niet spotte en lachte? +</p> +<p>„Gij gaat iedereen te lijf, Pen; – men zou bang van u worden,” zeide Foker. „Gij hebt +nu Blandel’s gele pruik en Colchicum’s zwarte pruik beetgehad; waarom slaat gij de +hand niet eens aan eene bruine? ge weet wel wiens pruik ik meen. Zij heeft in Lady +Clavering’s rijtuig plaats genomen.” +</p> +<p>„Onder mijn ooms hoed? Mijn oom is een martelaar, Foker, beste jongen. Hij heeft den +ganschen avond pijnlijke plichten vervuld. Hij gaat gaarne vroeg naar bed. Als hij +laat opblijft en een souper gebruikt, krijgt hij vreeselijke hoofdpijn. Hij heeft +altijd een aanval van de jicht te wachten als hij op een bal veel loopt of staat. +Nu is hij laat opgebleven en heeft lang gestaan en gesoupeerd. Thuis wacht hem nu +de jicht en de hoofdpijn, en dat om mijnentwil. Zou ik dan met den ouden heer den +draak steken? Neen, om geen geld ter wereld!” +</p> +<p>„Hoe bedoelt gij, dat hij dit om uwentwil gedaan heeft?” vroeg Foker, eenigszins met +een onthutst gelaat. +</p> +<p>„Vriendje, kunt gij een geheim bewaren als ik er u deelgenoot van maak?” riep Pen +zeer opgewonden. „Zijt gij bescheiden? Wilt gij zweren? Zult gij zwijgen, of wèl klappen? +Wilt gij zwijgen en hooren, of spreken en sterven?” En met die woorden nam hij een +overdreven theatrale houding aan, tot verwondering der huurkoetsiers in Piccadilly, +die over de vreemde manieren der beide jonge heeren grijnsden. +</p> +<p>„Waar wilt gij voor den drommel naar toe?” vroeg Foker en begon er zeer ongerust uit +te zien. +</p> +<p>Pen bemerkte echter niet veel van zijn ontroering, maar ging op dezelfde luchtige +en opgewonden wijze voort. „Henry, vriend mijner jeugd en getuige mijner vroegere +dwaasheden,” riep hij uit, „ofschoon gij suf waart bij uwe boeken, ontbreekt het u +echter niet geheel aan gezond verstand, – neen, bloos niet, Henrico, gij bezit een +goed deel daarvan, en van moed en welwillendheid ook, om uwe vrienden van dienst te +zijn. Als ik in armoede zat, zou ik de toevlucht nemen tot mijn Foker’s beurs. Leed +ik onder droefenis, ik zou mijne smart ontlasten in zijn meewarigen boezem –” +</p> +<p>„Allemaal gekheid, Pen, – ter zake!” riep Foker. +</p> +<p>„Ik zou die ontlasten, Henrico, op uwe hemdsknoopjes en op dat linnen, dat door schoone +handen gewerkt is, om uwe dappere borst te versieren! Weet, dan, vriend mijner kindsche +dagen, dat Arthur Pendennis, van den Upper Temple, student in de rechten, gevoelt +dat hij eenzaam begint te worden en dat de grijze Zorg zijne slapen doorploegt en +de Kaalheid zijne kruin bezoekt. Willen wij even een kopje koffie aan dit stalletje +gebruiken? ze ziet er warm en lekker uit. Kijk eens hoe die koetsier in zijn schoteltje +blaast. Wilt gij niet? Dan ga ik weer met mijn verhaal voort, aristocraat! Ik begin +op den levensweg te vorderen; ik bezit drommels weinig geld en heb wat noodig. Ik +ben dus voornemens mij daarvan wat te verschaffen en een huishouden <span class="pageNum" id="pb2.63">[<a href="#pb2.63">63</a>]</span>op te richten. Daar denk ik ernstig over. Ik denk aan trouwen, ouwe jongen! Ik wil +een deftig man worden, zoo’n man van port en sherry, geacht in mijne wijk en met een +stil huishoudentje van twee meiden en een knecht, en nu en dan eens een rijtuigje +om met mevrouw Pendennis uit rijden te gaan, en een huis in de nabijheid der Parken, +ten gemakke van de kinderen. Wat zegt gij daarvan? Geef antwoord aan uw vriend, gij +eerzaam zoon des biers! Spreek! ik bezweer u bij al uwe vaten!” +</p> +<p>„Maar gij hebt geen geld, Pen,” zeide de ander, nog altijd met een ongerusten blik. +</p> +<p>„Neen, dat is waar; maar <i>zij</i> heeft het. Ik zeg u, dat mij goud beschoren is – niet wat <i>gij</i> geld noemt, gij die in den schoot der weelde zijt groot gebracht en gewiegd in het +graan, en die uit duizend brouwketels schatten inslurpt. Wat weet <i>gij</i> van geld! Wat voor u armoede zou zijn, is rijkdom voor den geharden zoon van den +geringen apotheker. Gij kunt niet leven zonder een huishouden op grooten voet en uwe +huizen buiten en in de stad. Een lief huisje ergens in den omtrek van Belgravia, een +rijtuigje voor mijne vrouw, eene fatsoenlijke keukenmeid en soms eene fijne flesch +voor mijne vrienden, – ziedaar de kleine behoeften, waarmee <i>ik</i> mij tevreden stel, Foker.” En nu begon Pendennis ernstiger te zien, en zonder verdere +grappen te maken, vervolgde hij: „Ik denk er bepaald over, mij te vestigen en te trouwen. +Niemand kan in de wereld vooruitkomen, zonder wat geld tot ruggesteun. Men moet een +zekeren inzet bezitten om mee te beginnen, eer men aan het groote spel deel kan nemen. +Wie weet, wat ik nog onderneem, ouwe jongen! Slechter menschen dan ik ben hebben bij +dat spel gewonnen. En daar ik niet genoeg geld van mijne vaderen geërfd heb, moet +ik wat door mijne vrouw zien te krijgen, – ziedaar de zaak.” +</p> +<p>Terwijl zij spraken, of liever terwijl het Pen was, die in de zelfzuchtige volheid +van zijn hart sprak, stapten zij Grosvenor Street door, en Pen moet het te druk met +zijn eigen zaken hebben gehad, om den angst en de ontroering van zijn metgezel op +te merken, want hij vervolgde: „Wij beiden zijn geen kinderen meer, Henry Bah! onze +romaneske tijd is voorbij. Wij trouwen niet uit liefde, maar uit voorzorg en om ons +te vestigen. Waarom neemt gij uwe nicht? Omdat zij een aardig meisje en de dochter +van een graaf is, en de oude lui het gaarne zien en zoo meer. +</p> +<p>„En <i>gij</i>, Pendennis,” vroeg Foker, „houdt gij niet heel veel van het meisje – dat gij gaat +trouwen?” +</p> +<p>„<i lang="fr">Comme ça</i>,” zeide Pen, de schouders ophalende; „ik houd vrij veel van haar. Zij is mooi genoeg +en knap genoeg. Ik geloof, dat ik met haar tevreden mag zijn. En zij heeft ook geld +genoeg – dat is het voornaamste. Kom, gij weet wel wie het is, niet waar? Op zekeren +avond toen wij bij hare mama dineerden dacht ik, dat gij zelf een goed oogje op haar +hadt. Het is de kleine Amory.” +</p> +<p>„Dat – dat dacht ik wel,” zeide Foker; „en heeft zij uwe hand aangenomen?” +</p> +<p>„Nog niet bepaald,” gaf Arthur ten antwoord met een lachje van zelfbehagen, hetgeen +scheen te beteekenen: ik heb haar maar voor het vragen, en dan valt zij mij dadelijk +in de armen. +</p> +<p>„Beste Fo! wat deert u? Zijt ge niet wel?” riep Pen met ernstige ongerustheid uit. +</p> +<p>„Gij denkt, dat het van de champagne op Gaunt House is, niet waar?” zeide Foker. „Maar +dat is het niet. Kom binnen en hoor mij een <span class="pageNum" id="pb2.64">[<a href="#pb2.64">64</a>]</span>oogenblik aan, dan zal ik het u vertellen. Voor den duivel, ik moet mijn hart aan +iemand uitstorten!” +</p> +<p>Op dit oogenblik waren zij aan mijnheer Foker’s deur. Henry opende die en trad met +zijn vriend zijne vertrekken binnen, die in het achtergedeelte van het huis lagen, +achter de eetzaal, waar de oude Foker, omringd van de portretten van hem zelven, zijne +vrouw, zijn zoon als kind, op een ezel, en den vorigen graaf van Gravesend in zijn +pairscostuum, gewoon was zijne gasten te ontvangen. Foker en Pen gingen deze zaal +voorbij, die thans door hare gesloten luiken een doodsch voorkomen had, en betraden +het eigen vertrek van den jongen man. In die kamer speelden de eerste zonnestralen +en verlichtten de galerij van dansende meisjes en opera-nimfen met flikkerenden glans. +</p> +<p>„Hoor eens, Pen! Ik moet het u vertellen,” sprak hij. „Juist sedert den avond toen +wij daar gedineerd hebben, ben ik zoo verliefd op dat meisje, dat ik geloof het te +zullen besterven als ik haar niet krijg. Soms is het mij, alsof ik er krankzinnig +van zal worden. Ik kan u niet zoo over haar hooren spreken, en wel op dit oogenblik, +dat gij haar trouwen wilt, alleen omdat zij geld heeft. Ach, Pen! <i>dat</i> is de vraag niet bij het trouwen; daarop verwed ik alles wat gij wilt. Van geld te +spreken wanneer het zulk een meisje betreft – dat is – dat is – hoe zal ik het uitdrukken +– <i>gij</i> weet wel wat ik zeggen wil – ik ben niet knap in het spreken – dáár dan: heiligschennis! +Als zij mij hebben wilde zou ik straatveger willen worden, dat zou ik.” +</p> +<p>„Arme Fo! ik geloof niet, dat dit haar zou aanlachen,” zeide Pen, die zijn vriend +met oprechte belangstelling en medelijden aanzag. „Dit is geen meisje voor liefde +in een hutje van klei.” +</p> +<p>„Zij moest eene hertogin zijn, dat weet ik zeer goed, en ik weet ook wel, dat zij +mij niet zou willen hebben indien ik haar geen aanzienlijke positie in de wereld kon +verschaffen – want ik zelf heb niet veel te beteekenen – ik ben niet knap of iets +van dien aard,” zeide Foker neerslachtig. „Indien ik al de diamanten bezat, welke +al die hertoginnen en markiezinnen heden avond droegen, ik zou ze in haar schoot werpen. +Maar wat baat het, er over te spreken? Ik kan den anderen dans niet ontspringen. Dat +doet mij den dood aan, Pen. Ik kan er mij niet aan onttrekken, al wilde ik er mijn +leven voor laten. En ofschoon mijne nicht een lief meisje is en ik wel van haar houd, +had ik deze nog niet gezien, toen onze oude heeren de zaak beklonken. En toen gij +zoo even zeidet, dat gij met haar tevreden kondt zijn en dat zij geld genoeg voor +u beiden bezat, toen dacht ik bij mij zelven: dat een meisje geld heeft, of dat men +haar eenvoudig mag lijden, moest niet genoeg zijn om te trouwen. Als iemand op die +wijze gehuwd is, zal hij misschien ontdekken dat hij van een ander meisje méér houdt, +en dan kan al het geld van de wereld hem niet gelukkig maken. Zie maar eens hoe het +<i>mij</i> gaat; ik heb geld in overvloed, of ik zal het uit de brouwketels krijgen, zooals +gij ze noemt. Mijn oude heer dacht eens goed voor mij te zorgen, door mijn huwelijk +met mijne nicht vast te stellen. Maar ik verzeker u, dat het verkeerd zal uitkomen; +en als Lady Anna haar man gekregen heeft, zal geen van ons beiden gelukkig wezen, +en zij zal opgescheept zijn met den ellendigsten stumpert in Londen.” +</p> +<p>„Arme jongen!” zeide Pen met een edelmoedigheid, die hem weinig kostte. „Ik wenschte, +dat ik u kon helpen. Ik had nooit kunnen denken, dat gij zoo dol verliefd waart op +dat meisje. Denkt gij, dat zij u zou willen hebben zonder uw geld? Neen. Denkt gij, +dat uw vader <span class="pageNum" id="pb2.65">[<a href="#pb2.65">65</a>]</span>zou willen toestemmen in het verbreken van uw engagement met uwe nicht? Daarvoor kent +gij hem te goed; hij zou u eer onterven dan dat te doen.” +</p> +<p>De rampzalige Foker antwoordde alleen met een gekerm en wierp zich, met het hoofd +tusschen de handen geklemd, voorover op de sofa. +</p> +<p>„Wat mijne belangen aangaat,” vervolgde Pen, „indien ik had kunnen denken, beste jongen, +dat het met u zoo bedenkelijk stond, zou ik u ten minste geen verdriet gedaan hebben +door u tot mijn vertrouwde te kiezen. En voor het oogenblik althans is de zaak met +mij nog niet uitgemaakt. Ik heb daarover nog geen woord tegen jufvrouw Amory gesproken. +Hoogst waarschijnlijk zou zij mij niet willen hebben, als ik haar vroeg. Maar ik heb +er zeer veel met mijn oom over gehandeld, die zegt, dat dit huwelijk mij zeer voordeelig +zou zijn. Ik tracht naar hooger en ik ben arm. En het schijnt, dat Lady Clavering +haar een aanzienlijke som zal meegeven, en Sir Francis zou men kunnen bewegen om – +nu dat doet er niet toe. Er is nog niets beslist, Henry. Zij gaan binnen kort uit +de stad en ik beloof u, dat ik haar vóór dien tijd niet zal vragen. Er is geen haast +bij; wij hebben allen den tijd. Maar indien gij haar kondt krijgen, Foker, herinner +u dan, wat ge zoo even gezegd hebt over het huwelijk, en over de ellende van een man, +die onverschillig is ten aanzien van zijne vrouw; maar welke soort van vrouw zou het +zijn, die niet om haar man gaf?” +</p> +<p>„Maar zij <i>zou</i> om mij geven,” riep Foker van zijne sofa, „dat wil zeggen, ik <i>geloof</i>, dat zij, het zou doen. Nog pas heden avond onder het dansen zeide zij –” +</p> +<p>„Wat zeide zij?” riep Pen uit, verbolgen opstuivende. Maar wat hem aandreef, zag hij +duidelijker in dan Foker het deed, en hij brak lachend af. „Nu, het komt er niet op +aan, wat zij zeide. Jufvrouw Amory is een levendig meisje en zegt een aantal vleiende +dingen – tegen u – tegen mij ook wel eens – en de drommel weet tegen wien nog meer! +Er is nog niets bepaald, ouwe jongen. <i>Mijn</i> hart zal er ten minste niet van breken als ik haar niet krijg. Tracht haar te krijgen +als gij kunt en ik wensch er u veel heil mee! Vaarwel! Denk maar niet langer over +hetgeen ik u verteld heb. Ik was wat opgewonden; ik ben in die heete zalen verduiveld +dorstig geweest en heb waarschijnlijk niet genoeg mineraalwater in de champagne gedaan. +Goedennacht! Ik zal ook van u niet spreken. Wij moeten beiden den mond houden; „laat +er eerlijk gevochten worden en de knapste man den prijs behalen,” zooals Peter Crawley +zegt.” +</p> +<p>Met die woorden wierp mijnheer Arthur Pendennis een veelbeteekenenden en vrij verdachten +blik op zijn vriend en schudde hem de hand met eene soort van hartelijkheid, die met +zijne pas gemaakte vergelijking van eene bokspartij strookte, gelijk mijnheer Bendigo +de hand van mijnheer Caunt schudt, alvorens zij met elkander gaan boksen om den kampioensgordel +en nog tweehonderd pond van weerszijden. Foker beantwoordde den afscheidsgroet van +zijn vriend met een smeekenden blik en een klaaglijken handdruk, waarna hij weer in +zijne kussens neerzonk, terwijl Pen den hoed opzette en naar buiten stapte, waarbij +het niet veel scheelde, of hij struikelde over de werkmeid, die reeds zoo vroeg op +was en het bordes dweilde. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„En dus zou <i>hij</i> haar ook willen hebben? Ei, ei!” dacht Pen onder het gaan, terwijl hij met eene weinig +prijzenswaardige scherpzinnigheid en een bijna duivelsch leedvermaak waarnam, dat +de smart en foltering, <span class="pageNum" id="pb2.66">[<a href="#pb2.66">66</a>]</span>die Foker’s argeloos hart vervulden, juist iets aangenaams en pikants aan zijn eigen +oogmerken ten opzichte van Blanche bijzette, indien men den naam van oogmerken mocht +geven aan hetgeen tot nog toe louter spel en tijdkorting was geweest. „Zij zeide iets +tegen hem? Zóó! Misschien heeft zij hem de weerga van dit bloempje gegeven?” en daarbij +nam hij een arm verdord en gekneusd rozeknopje, dat door de warmte en den lichtgloed +van dien avond verwelkt en zwart was geworden, uit zijn knoopsgat en liet het tusschen +vinger en duim draaien. „Ik zou wel eens willen weten aan hoeveel anderen zij die +onschuldige bewijzen van hare genegenheid gegeven heeft, – die kleine coquette! –” +en daarop wierp hij den rozeknop in de goot, waar het water hem misschien verfrischt +en een liefhebber van rozeknoppen hem wellicht opgeraapt heeft. En daarop, bedenkende +dat het reeds helder dag was en dat de voorbijgangers hem om zijn ongeschoren kin +en zijne witte das zouden kunnen aanzien, nam onze zedige jonge heer eene vigilante +en reed naar den Temple. +</p> +<p>Ach, is dit de knaap, die slechts weinige jaren geleden aan zijn moeders knie lag +te bidden en voor wien zij waarschijnlijk op dit morgenuur hare gebeden omhoog zendt? +Is deze afgematte en zelfzuchtige wereldling dezelfde jonkman, die nog zoo kort geleden +bereid was, al wat hij op de wereld bezat, zijn eerzucht, zijne vooruitzichten in +het leven, om den wille zijner liefde op te offeren? Dit is de man, op wien gij trotsch +zijt, oude Pendennis! Gij beroemt u, dat gij hem gevormd en hem die malle en romaneske +grillen en dwaasheden uit het hoofd gepraat hebt, en terwijl gij in uw bed onder uwe +pijnen en rheumatiek ligt te kreunen, troost gij u met de gedachte, dat die knaap +eindelijk iets zal doen om het een eind ver te brengen, en dat de Pendennis’en een +aanzienlijke plaats in de wereld zullen innemen. Is hij de eenige, die op zijne reis +door dit somber leven opzettelijk of toevallig van den weg afdwaalt, terwijl de aangeboren +waarheidsliefde en hartelijkheid, die hem zouden moeten besturen, door de vergiftige +lucht ontaarden en hem niet meer tot leidsterren kunnen strekken? +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Na Pen’s vertrek stond de arme Henry Foker van de sofa op. Hij nam uit zijn vest – +het vest met die prachtige knoopen en die schitterende borduursels, het werk van zijne +mama – een wit rozeknopje, haalde uit zijne toiletdoos – ook een moederlijk geschenk +– eene schaar, knipte er zorgvuldig den stengel van het bloempje mee af en zette het +in een glas water tegenover zijn bed, waar hij eene schuilplaats zocht tegen de zorg +en de bittere herinneringen. +</p> +<p>Waarschijnlijk had jufvrouw Blanche Amory meer dan ééne roos in haar bouquet, en waarom +zou dat lieve jonge schepseltje niet iets van haar overvloed uitdeelen, en zooveel +dansers, als maar mogelijk was, gelukkig maken? +</p> +</div> +</div> +<div id="ch47" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch47.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVEN EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Monseigneur s’amuse.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De inspanning van den vorigen avond op Gaunt House zou bijna te veel zijn geweest +voor majoor Pendennis; en zoodra hij zijn oud en afgetobd lichaam zonder gevaar kon +verplaatsen, begaf hij zich kermend <span class="pageNum" id="pb2.67">[<a href="#pb2.67">67</a>]</span>naar Buxton, waar hij bij de geneeskrachtige bronnen leniging zijner smarten zocht. +Het parlement ging uiteen. Sir Francis Clavering verliet met zijn gezin de stad, en +de aangelegenheden, welke wij pas aan den lezer hebben meegedeeld, waren in de weinige +dagen of weken, welke tusschen het tegenwoordige en het vorige hoofdstuk waren verloopen, +niets gevorderd. Londen was echter in den tusschentijd eenzaam geworden en verlaten. +</p> +<p>Het Londensche seizoen was nu geëindigd. Pen’s buren, de advocaten, woonden de zittingen +der hoven van assises bij; en zijne meer voorname vrienden hadden passen naar het +vasteland genomen, of zich om redenen van gezondheid of vermaak naar de Schotsche +heidevelden begeven. Men zag ternauwernood iemand aan de groote vensters der clubs +of op het verlaten plaveisel van Pall Mall. De roodrokken waren van de poort van het +paleis verdwenen; de winkeliers van St. James zochten in het buitenland hun vermaak; +de kleermakers hadden hunne knevels laten groeien en waren den Rijn opgegaan; de schoenmakers +bevonden zich te Ems of te Baden en bloosden wanneer zij op die plaatsen van uitspanning +hunne klanten ontmoetten, of zetten aan de speeltafels op, naast hunne schuldenaars; +de dominé’s van St. James preekten voor eene halve gemeente, waaronder niet één zondaar +van aanzien te vinden was; het muziekkorps in de Kensington Gardens had zijne koperen +instrumenten en zijne zilveren trompetten weggeborgen; slechts een twee of drietal +oude vigilanten en rijtuigen kropen traag langs de oevers der Serpentine voort, en +Clarence Bulbul, die wegens zijne zeer drukke bezigheden als commies bij het departement +van financiën in de stad moest blijven, vergeleek de eenzaamheid van Rotten Row, als +hij daar zijn middagritje te paard deed, bij de verlatenheid der Arabische woestijn +en zich zelven bij een Bedoeïn, die door deze stoffige wildernis zijn weg moest zoeken. +Warrington pakte eene hoeveelheid cavendish tabak in zijn valies, en ging, volgens +gewoonte, de vacantie ten huize van zijn broeder in Norfolk doorbrengen. Pen moest +een tijdlang alleen op zijne kamers blijven, want deze man van de wereld kon niet +altijd, als hij het verkoos, de stad verlaten, en werd nu teruggehouden door de zaken +van zijn blad, de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>, waarbij hij de rol van redacteur en gevolmachtigde vervulde gedurende de tijdelijke +afwezigheid van den chef, kapitein Shandon, die met de zijnen de heilzame baden te +Boulogne sur Mer gebruikte. +</p> +<p>Ofschoon wij gezien hebben, dat mijnheer Pen zich reeds sinds jaren voor een man had +verklaard, geheel en al <i lang="fr">blasé</i> en het leven moede, was hij in waarheid een buitengemeen gezond jongmensch, met een +nog altijd stevigen eetlust, dien hij ten minste éénmaal daags met het grootste genot +en behagen bevredigde, en met eene blijvende zucht naar gezelligen omgang, die het +bewijs leverde, dat hij alles behalve een menschenhater was. Als hij geen goed diner +kon krijgen, zette hij zich volkomen tevreden aan eene slechte tafel neer; kon hij +het gezelschap van geestige, voorname of schoone dames niet genieten, dan vergenoegde +hij zich met alle gezelschap, dat hem voor de hand kwam, en hij was volkomen tevreden +in de gelagkamer van een koffiehuis, of aan boord van eene stoomboot naar Greenwich, +of met een uitstapje naar Hampstead met mijnheer Finucane, zijn collega aan de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>, of met een bezoek in de zomertheaters aan den overkant der rivier, of in den „koninklijken” +Vauxhall, waar hij op vriendschappelijken voet stond met den grooten Simpson en den +eersten comischen zanger, of de schoone kunstrijdster de hand drukte. En terwijl hij +de grappen van den eerstgenoemde, <span class="pageNum" id="pb2.68">[<a href="#pb2.68">68</a>]</span>of de bevalligheden der laatste wist te waardeeren met een zweem van satire, die niet +van sympathie ontbloot was, had hij ook een vriendelijken blik voor de toeschouwers +veil, voor de dartele jeugd, die naar vermaak streefde en het hier genoot, voor de +eerzame ouders met hunne opgetogen kinderen, die het bij de vertooningen uitschaterden +van lachen en in de handen klapten, voor de arme verworpelingen, wier lach minder +onschuldig ofschoon luider was en die met hare schande en hare jeugd hier kwamen, +om ten minste tot aan den dageraad te dansen en vroolijk te zijn, en haar brood te +winnen en hare zorgen te smoren. Op deze sympathie met alle standen van menschen beroemde +Pen zich dikwijls; hij verheugde zich die te bezitten en zeide, dat hij ze tot zijn +einde toe hoopte te behouden. Gelijk een ander met geestdrift voor de kunst, de muziek +of de natuurwetenschappen bezield is, zeide Pen, dat de menschkunde zijne geliefkoosde +studie was, en dus lette hij altijd met belangstelling op de ontelbare schakeeringen +en schoone zijden der menschheid. Met een genoegen, dat nooit verflauwde, bestudeerde +hij al haar exemplaren, waar hij ook kwam, het mocht het coquetteeren van eene gerimpelde +douairière in de balzaal zijn, of het blozen van eene voorname jonge schoone, die +daar voor het eerst verscheen; het mocht een lummel van een soldaat van de garde wezen, +die aan een dienstmeisje in het Park zijn hof maakte, of het onschuldig kindje, dat +kruimpjes aan de eendjes toewierp, terwijl de kindermeid naar den krijgsman luisterde. +Een man, wiens hart tamelijk rein is, kan zich dan ook met een genot, dat nooit vermindert, +aan die studie overgeven, die misschien te meer behaagt, niet alleen omdat zij van +stillen aard is en door een trek van weemoed gekenmerkt wordt, maar ook omdat zoo +iemand naar aanleg en geest zich eenzaam en, hoewel niet verlaten, toch aan zich zelven +overgelaten gevoelt. +</p> +<p>Ja, Pen placht op zijn onstuimige wijze tegen Warrington te snoeven en te zeggen: +„Ik was in mijne jeugd zoo hevig verliefd, dat ik geloof dat dit vuur voor altijd +is uitgebrand, en indien ik ooit trouw, zal het een <i lang="fr">mariage de raison</i> zijn met een beschaafd, zachtzinnig, mooi meisje, dat wat geld en meer van dien aard +heeft, wat op de reis door het leven de kussens van ons rijtuig gevuld kan houden. +Wat het romaneske betreft, dat is geheel uit; ik heb het opgebruikt en ben oud voor +mijn tijd – daarop draag ik roem.” +</p> +<p>„Gekkenpraat,” bromde de ander; „nog pas onlangs hebt gij gedacht, dat gij kaal werdt, +en daarop gezwetst gelijk ge op alles bluft! Maar gij zijt dadelijk begonnen met <i lang="fr">graisse d’ours</i> te gebruiken, zoodra de kapper het u voorschreef, en sinds dien tijd zijt gij geparfumeerd +als een barbier.” +</p> +<p>„Gij zijt een Diogenes,” hernam Pen, „en zoudt wel willen, dat iedereen in eene ton +woonde, gelijk gij zelf. Viooltjes rieken beter dan oude tabakslucht, grijnzende oude +cyniker.” Maar Pen bloosde terwijl hij dit aan zijn min romanesken vriend ten antwoord +gaf, en droeg in waarheid vrij wat meer zorg voor zijn persoon dan zulk een wijsgeer +wellicht had moeten doen. Waarlijk, in aanmerking genomen, dat mijnheer Pen niet meer +om de wereld gaf, deed hij niet weinig moeite om zich aangenaam bij haar te maken, +en voor zulk een vermoeiden pelgrim als hij was, droeg hij al heel nauwe en blinkend +verlakte laarzen. +</p> +<p>Het was dus in dit stille getijde des jaars, dat mijnheer Pen op zekeren helderen +Augustus-avond, nadat hij op het bureau van zijn blad een prachtig hoofdartikel voltooid +had – een artikel zooals kapitein Shandon het had kunnen schrijven, indien hij er +toe opgewekt ware geweest en lust tot werken had gehad, hetgeen hij echter nooit deed +dan wanneer <span class="pageNum" id="pb2.69">[<a href="#pb2.69">69</a>]</span>hij er toe gedwongen was – dat mijnheer Pen, zeggen wij, na zijn artikel geschreven +en het met genoegen op het vochtige proefblad, dat op het bureau lag, overgelezen +te hebben, op het denkbeeld kwam de rivier over te steken en zich aan de vuurwerken +en de andere vermakelijkheden van den Vauxhall te vergasten. Hij verwaardigde zich +dus het vrijbiljet, dat aan den „redacteur der <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> met één vriend” toegang tot die plaats van uitspanning verleende, op zak te steken, +en betaalde in ’s rijks-munt eene voldoende som, om de Waterloobrug te mogen overgaan. +De wandeling van daar naar den tuin was zeer aangenaam; de sterren stonden aan den +hemel te fonkelen en zagen op de „koninklijke” uitspanningsplaats neer, van waar de +vuurpijlen nog niet waren opgestegen om de sterren de loef af te steken. +</p> +<p>Alvorens den toovertuin binnen te treden, waar iederen avond twintig duizend lichten +branden, hebben de meesten onzer den donkeren en somberen gang en de poortjes moeten +doorgaan, die den luister van den Vauxhall voor het oog der oningewijden verbergen. +In de muren van dien gang bevinden zich twee sterk verlichte holten, waarin men twee +heeren voor lessenaars gezeten ziet, die uw geld in ontvangst nemen wanneer gij er +als particulier komt, of uw vrijbiljet, als gij van zulk een pas tot den tuin voorzien +zijt. Pen wilde zijn biljet aan eene dier openingen vertoonen, doch daar stonden reeds +een heer en twee dames, die hem vóór waren geweest, te onderhandelen. +</p> +<p>De heer, wiens hoed erg op één oor stond en die een korten en kalen mantel op een +uiterst kranige wijze droeg, riep op een toon, die Pen dadelijk herkende: +</p> +<p>„Voor den drommel, mijnheer, indien gij mijn eer in twijfel trekt, zult gij mij het +genoegen doen uit uw bureau te komen, en –” +</p> +<p>„Heere, kapitein!” riep de oudste dame uit. +</p> +<p>„Leg niet te malen,” antwoordde de man in het bureau. +</p> +<p>„En het mijnheer Hodgen, die in den tuin is, zelf te vragen of hij deze dames wil +binnenbrengen. Wees niet bang, jufvrouw-lief; ik zal geen twist met dien heer maken, +ten minste niet in de tegenwoordigheid van dames. Wilt gij, mijnheer, zoo goed zijn +aan mijnheer Hodgen (ik ben met een vrijbiljet van hem gekomen en hij is een boezemvriend +van mij, en ik weet dat hij hier van avond <i>de Lijkendief</i> zal zingen) – aan mijnheer Hodgen het compliment van kapitein Costigan te doen en +hem verzoeken even naar buiten te komen om deze dames binnen te leiden – wat mij zelven +betreft, mijnheer, ik heb den Vauxhall gezien en ik bedank voor alle voorspraak ten +mijnen behoeve; maar van deze dames is ééne er nooit geweest, en me dunkt, gij moest +van de ongelukkige omstandigheid, dat ik het biljet verloren heb, geen misbruik maken +om haar te berooven van haar genoegen.” +</p> +<p>„Dat helpt allemaal niet, kapitein. Ik kan uwe boodschap niet gaan doen,” zeide de +man, die de biljetten moest aannemen, waarop de kapitein een vloek uitstiet en de +oudste dame zeide: „Wat is dat verdrietig!” +</p> +<p>De jongste zag den kapitein aan en zeide: „Het komt er niet op aan, kapitein Costigan; +ik heb volstrekt geen lust om er in te gaan. Kom maar mee, mama!” Maar ofschoon zij +volstrekt geen lust had om er in te gaan, werd zij door haar gevoel overweldigd, zoodat +zij in tranen losbarstte. +</p> +<p>„Arm kind!” zeide de kapitein. „Kunt gij dat aanzien, mijnheer, zonder dit onschuldige +schepseltje binnen te laten?” +</p> +<p>„Het gaat mij niet aan,” riep de kaartjesman norsch uit zijn helder <span class="pageNum" id="pb2.70">[<a href="#pb2.70">70</a>]</span>verlicht hokje. Maar op dit oogenblik kwam Arthur er bij en zeide, toen hij Costigan +herkende: „Kent gij mij niet, kapitein? Ik ben Pendennis!” Te gelijk nam hij den hoed +af en maakte eene buiging voor de beide vrouwen. „Beste jongen! beste vriend!” riep +de kapitein uit, terwijl hij Pendennis de hand der vriendschap toestak, en hem snel +uitlegde wat hij een ergerlijk „<i>contretong</i>” noemde. Hij had een vrijbiljet voor twee personen van mijnheer Hodgen ontvangen, +die zich in den tuin bevond en daar <i>de Lijkendief, de Dood van Generaal Wolfe, de Bloedvlag</i> en andere geliefkoosde liederen zou zingen, die hij reeds in de Achterkeuken en op +de concerten van den adel voorgedragen had. Daar het biljet voor twee personen was, +had de kapitein begrepen, dat er wel drie op konden doorgaan, en zich dus met zijne +beide vriendinnen naar den tuin begeven. Maar onderweg had hij zijn biljet verloren; +hij kon het althans niet vinden, en de dames zouden dus weer naar huis moeten gaan, +tot groot verdriet van ééne van beiden, gelijk Pen wel zag. +</p> +<p>Arthur was voor iedereen welwillend gezind en had gevoel voor het ongeluk van allerlei +soorten van menschen; hoe zou hij dus zijne sympathie in een geval als het onderhavige +hebben kunnen onthouden? Hij had dat onschuldige gezichtje gezien toen het den kapitein +aankeek, den smeekenden blik van het meisje, de zenuwachtige trekking van haar mond, +en eindelijk hare tranen. Al ware het zijne laatste guinje geweest, hij zou die neergelegd +hebben, om het arme schepseltje genoegen te doen. Zoodra zij een vreemde gewaar werd, +wendde zij hare droeve en smeekende oogen af en begon die met haar zakdoek af te wisschen. +Arthur zag er zeer innemend en vertrouwen inboezemend uit, toen hij daar met zijn +hoed in de hand, blozend buigend en voorkomend, van top tot teen een gentleman, voor +die vrouwen stond. „Wie zijn zij?” vroeg hij bij zich zelven. Naar hij meende, had +hij de oudste van beiden reeds vroeger gezien. +</p> +<p>„Als ik u van dienst kan zijn, beschik dan vrij over mij, kapitein Costigan,” zeide +de jonkman; „is er eenige moeielijkheid om deze dames in den tuin te brengen? Kan +ik u met mijne beurs dienen? Ik – ik heb zelf een toegangsbiljet voor twee personen +– wilt gij mij dus veroorloven, jufvrouw – ?” +</p> +<p>De prins van Fairoaks was op het eerste oogenblik voornemens geweest voor het gansche +gezelschap te betalen en zijn vrijbiljet weg te moffelen, gelijk de arme Costigan +het zijne gedaan had. Maar eene soort van ingeving en het voorkomen der beide vrouwen +deed hem gevoelen, dat zij meer op haar gemak zouden zijn als hij niet den schijn +van een <i lang="fr">grand seigneur</i> aannam, en dus reikte hij zijne beurs aan Costigan over en haalde lachend met de +eene hand zijn biljet uit, terwijl hij de andere aan de oudste der beide dames bood, +– of dames waren het eigenlijk niet – zij droegen hoeden en shawls en kraagjes en +linten, en de jongste liet een lief klein voetje en laarsje onder haar eenvoudig grijs +japonnetje zien, maar zijne hoogheid van Fairoaks was wellevend jegens iedereen, die +eene japon droeg, van welke stof die ook was en hoe geringer de draagster was, des +te deftiger en wellevender was dan juist zijne hoogheid. +</p> +<p>„Fanny, neem mijnheers arm,” zeide de oudste van beiden; „als gij dan zoo vriendelijk +wilt zijn: – ik heb u dikwijls onze poort zien binnenkomen, mijnheer, om naar kapitein +Strong op No. 4 te gaan.” +</p> +<p>Fanny maakte eene kleine nijging en legde hare hand op Arthur’s arm. Dat handje was +slechts met een armoedig handschoentje overdekt, maar het was lief en klein. Zij was +geen kind meer, maar nog ternauwernood <span class="pageNum" id="pb2.71">[<a href="#pb2.71">71</a>]</span>eene vrouw: hare tranen waren nu opgedroogd, hare wang was met jeugdige blosjes overtogen, +en haar oogen glinsterden van genoegen en erkentelijkheid, toen zij naar Arthur’s +vriendelijk gelaat opzag. +</p> +<p>Op eene beschermende wijze legde Arthur zijn andere hand op het handje, dat op zijn +arm rustte. „Fanny is een heel lief naampje,” zeide hij, „en dus kent gij mij wezenlijk?” +</p> +<p>„Wij zijn de portiers van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, mijnheer,” antwoordde Fanny met eene nijging: „en ik ben nooit in den Vauxhall geweest, +mijnheer, en pa wou niet dat ik ging – en – en – O – O – Heere! hoe heerlijk!” En +onder het spreken van die woorden deinsde zij terug, verstomd van verbazing en genot, +toen zij den tuin daar voor haar zag schitteren in den gloed van honderd millioen +lampen, met een luister, waarvan het mooiste tooververhaal, de heerlijkste pantomime, +die zij ooit in den schouwburg gezien had, geen denkbeeld gaf. Pen vermaakte zich +met hare verrassing en drukte het kleine handje, dat zich zoo vertrouwelijk aan hem +vastklemde, aan zijne zijde. „Wat zou ik niet geven, om ook een weinigje van dat genoegen +te smaken,” zeide de geblaseerde jonkman. +</p> +<p>„Daar is uwe beurs, Pendennis, mijn beste jongen,” liet de stem van den kapitein zich +achter hem hooren. „Wilt gij het geld natellen? het is geheel in orde. – Niet? vertrouwt +gij den ouden Jack Costigan? (gij ziet hoe hij mij vertrouwt, jufvrouw.) Gij zijt +mijn redder geweest, Pen (ik heb hem van kind af gekend jufvrouw Bolton; het is de +eigenaar van het kasteel Fairoaks, waar ik menige flesch wijn gedronken heb met de +eersten adel uit de graafschap.) Mijnheer Pendennis, ge zijt mijn redder geweest en +ik zeg er u dank voor: mijne dochter zal er u voor bedanken: – uw onderdanige dienaar, +mijnheer Simpson.” +</p> +<p>Pen was bewonderenswaardig in zijne wellevendheid jegens de dames: maar wat was zijne +deftigheid in vergelijking met kapitein Costigan’s buigingen rechts en links en met +de wijze, waarop hij „bravo!” riep tegen de zangers! +</p> +<p>Een man als Costigan, gesproten uit eene lange reeks van Hibernische koningen, opperhoofden +en andere aanzienlijken en sheriffs van het graafschap, bezat natuurlijk te veel voornaamheid +en zelfbewustheid om met eene jufvrouw, die van tijd tot tijd zijne kamer veegde en +zijne côteletten braadde, gearmd te gaan: op den tocht van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> naar den Vauxhall had kapitein Costigan naast de dames gewandeld, haar op beschermende +en voorkomende wijze de gebouwen getoond, die haar aandacht verdienden, en, als naar +gewoonte, uitgeweid over de steden en landen die hij bezocht had en de groote lui +waarmee hij de eer had gehad kennis te maken. En het was evenmin te verwachten – gelijk +jufvrouw Bolton het dan ook niet verwachtte – dat de kapitein, wanneer zij zich in +den „koninklijken” tuin bevonden, die door twintig duizend extralampions zoo helder +als de dag verlicht was, zijne deftigheid zou temperen en den arm zou geven aan eene +dame, die weinig beter was dan eene huisbewaarster of werkvrouw. +</p> +<p>Maar Pen, van zijn kant, behoefde zich door dergelijke bedenkingen niet te laten weerhouden. +Fanny Bolton maakte zijn bed niet op en zijne kamers niet schoon, en hij wilde zijne +lieve kleine gezellin niet gaarne laten varen. Fanny kreeg een sterker blos en hare +heldere oogen schitterden van nog meer genoegen, toen zij bescherming vond aan den +arm van zulk een voornaam heer als Pen. Zij keek naar de vele andere dames in den +tuin en naar de dozijnen andere heeren, onder wier hoede deze op en neer wandelen, +en zij vond, dat <i>haar</i> heer er knapper en <span class="pageNum" id="pb2.72">[<a href="#pb2.72">72</a>]</span>deftiger uitzag dan iemand der anderen. Natuurlijk waren daar najagers des vermaaks +van allerlei rang: losbandige studenten in de chirurgie, winderige klerken van koopmans- +en andere kantoren, eenige dandy’s uit de regimenten der garde, en andere heeren van +gelijken stempel. De oude Lord Colchicum was er ook en begeleidde mademoiselle Caracoline, +die in den circus gereden had, hare Fransche moedertaal zeer luid sprak en buitengewoon +krachtige, eigenaardige uitdrukkingen gebruikte, terwijl zij, op den arm van mylord +leunende, rondwandelde. Colchicum volgde dus zijne mademoiselle Caracoline, evenals +de kleine Tom Tufthunt Lord Colchicum volgde en daarmede ook zeer ingenomen was. Als +Don Juan den muur beklimt, ontbreekt het nooit aan een Leporello om de ladder vast +te houden. Tom Tufthunt gevoelde zich zeer gelukkig wanneer hij den bejaarden burggraaf +een vriendschapsdienst bewijzen en aan het souper het gevogelte voorsnijden en de +salade bereiden mocht. Toen Pen met zijn dame het gezelschap van den burggraaf tegenkwam, +sloeg de pair slechts in het voorbijgaan een blik van herkenning op Arthur, terwijl +mylord zijn oog van Pen’s gelaat onder den hoed van diens gezellin liet gaan. Maar +Tom Tufthunt knikte Arthur vriendelijk toe met de woorden: „Hoe gaat het, ouwejongen?” +waarbij hij hem, die aan deze geschiedenis den naam gegeven heeft, veelbeteekenend +aankeek. +</p> +<p>„Dat is die knappe rijdster uit den circus van Astley; daar heb ik haar gezien,” zeide +Fanny, terwijl zij mademoiselle Caracoline nakeek; „en wie is die oude man? dat is +de heer toch niet, die in den circus stond?” +</p> +<p>„Dat is mylord de burggraaf Colchicum, jufvrouw Fanny,” antwoordde Pen op beschermenden +toon. Hij bedoelde geen kwaad; het streelde hem, dat hij dit jonge meisje onder zijne +hoede had; het mishaagde hem niet, dat zij er zoo aardig uitzag, dat zij zoo aan zijn +arm hing en dat die oude Don Juan haar daar had gezien. +</p> +<p>Fanny was eene zeer liefelijke verschijning; zij bezat donkere, schitterende oogen, +en tanden als paarltjes, en haar mondje was bijna even rood als dat van mademoiselle +Caracoline wanneer het vermiljoen er pas opgelegd was. En welk een verschil bestond +er tusschen de stem der eene en die der andere, tusschen het lachen van het meisje +en dat der vrouw! Werkelijk was Fanny pas zeer onlangs, toen zij eens onder het afstoffen +in het kleine spiegeltje boven den schoorsteenmantel van Bows-Costigan gekeken had, +tot het vermoeden gekomen, dat zij eene schoonheid was. Nog slechts een jaar geleden +was zij een lomp en linksch meisje, dat door haar vader bespot werd; op school bij +jufvrouw Minifer in Newcastle Street bij het Strand (wier jongere zuster de hoofdrollen +vervulde bij de tooneelvoorstellingen, die ter gelegenheid van de zittingen van het +hof van assises te Norwich in 182– gegeven werden en zij zelve had niet zonder lof +twee seizoenen achtereen in de koninklijke Engelsche Opera en in den koninklijken +schouwburg van Sadler’s Wells gespeeld, toen zij door een valluik viel en haar been +brak) – op die school namen de meisjes geen notitie van Fanny en beschouwden zij haar +als een suf schepseltje, zoolang zij het onderricht van jufvrouw Minifer genoot; en +in de donkere portiersloge van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> lette men er niet op en zag men het ternauwernood, dat deze kleine bloem tot eene +schoonheid ontlook. +</p> +<p>Dit jonge meisje hing dus aan mijnheer Pen’s arm en wandelde met hem den tuin door. +Hoe leeg Londen ook heette te zijn, drentelden er toch nog altijd twee millioen menschen +rond, en daaronder een twee- of drietal der kennissen van mijnheer Arthur Pendennis. +<span class="pageNum" id="pb2.73">[<a href="#pb2.73">73</a>]</span></p> +<p>Hiertoe behoorde de weledelgeboren heer Henry Foker, die stil, eenzaam en bleek en +met de handen in zijn zak voorbijging en Arthur met een weemoedig hoofdknikje groette. +De jonge Henry trachtte zijn gemoed tot rust te brengen door van de eene plaats naar +de andere te zwerven en zich van de eene uitspanning in de andere te storten; maar +hij dacht altijd aan Blanche terwijl hij de donkere lanen doorwandelde, en evenzeer +dacht hij aan haar wanneer hij de figuren beschouwde, die men met de lampions samengesteld +had. Hij raadpleegde de waarzegster over haar, en werd boos toen die heidin hem vertelde, +dat hij verliefd was op eene donkere dame, die hem gelukkig zou maken. Onder het concert +verscheen geen enkele glimlach op Foker’s vriendelijke lippen, ofschoon mijnheer Momus +zijne kluchtigste comische liedjes zong en de verwonderlijkste raadsels opgaf. Om +de waarheid te zeggen, hoorde hij Momus in het geheel niet. +</p> +<p>Pen en Fanny Bolton stonden zeer dicht in zijne nabijheid naar hetzelfde concert te +luisteren, en de laatste maakte een aanmerking over Foker’s droevig gezicht, waarover +Pen lachen moest. +</p> +<p>Fanny vroeg waarom dat mannetje, dat er zoo ouwelijk uitzag, zoo wanhopig keek. „Ik +geloof, dat hij een blauwtje geloopen heeft!” antwoordde Pen „Is dat niet voldoende +om iemand wanhopig te doen kijken, Fanny?” En daarbij zag hij op haar neder met eene +houding van hooghartige bescherming, gelijk Egmont op Clara, in het drama van Goethe, +of Leicester op Amy, in den roman van Scott. +</p> +<p>„Een blauwtje geloopen? arme jongen!” zeide Fanny met een zucht en vestigde haar blik +vol vriendelijkheid en medelijden op hem; maar Henry merkte die mooie donkere oogen +niet op. +</p> +<p>„Hoe vaar je, mijnheer Pendennis?” viel hier eene stem in, afkomstig van een jonkman +met eene lange witte jas en eene roode das, waarover een smal, onzindelijk boordje +was neergeslagen, zoodat er een hals van twijfelachtige zindelijkheid zichtbaar werd. +Voorts was hij opgesierd met eene groote speld van koper of ander metaal, een vreemdsoortig +vest met buitengemeen zonderlinge glazen knoopen, en eene broek, die den beschouwer +als het ware toeschreeuwde: „Kijk mij eens aan en zie maar hoe goedkoop en opzichtig +ik ben, en wat een kale kwast mijn eigenaar is?” En met een klein stokje in een der +zakken van zijne jas en met eene dame in het paarsch aan zijn ander arm, herhaalde +de jonkman: „Hoe vaar je? – Zeker mij vergeten? Huxter – Clavering. +</p> +<p>„Hoe vaart gij, mijnheer Huxter?” zeide de prins van Fairoaks op zijne vorstelijke +manier: „óók nog wel?” +</p> +<p>„Als een vischje in het water, dankje wel.” En daarbij knikte mijnheer Huxter aanhoudend +met het hoofd. „Zeg eens, Pendennis, ge hebt verbazend veel opgang gemaakt sedert +we dat standje bij Wapshot hadden, weet ge nog wel? Groot schrijver, hè? Omgang met +de eerste pieten! Zag je naam in den <i lang="en">Morning Post</i>. Als ge geen te groot heer zijt om bij een oud vriend te soupeeren, kom dan morgenavond +in Charterhouse Lane, – er komen eenige verduiveld prettige kameraden uit het St.-Bartholomeus-hospitaal, +en wij zullen wat heerlijk jeneverpunch maken. Hier is mijn kaartje.” En bij die woorden +haalde mijnheer Huxter de hand uit den zak waarin de stok zat, trok met zijne tanden +het deksel van zijn kaartjeskoker af, en nam er een kaartje uit, dat hij Pen overhandigde. +</p> +<p>„Gij zijt bijzonder vriendelijk,” hernam Pen, „maar het spijt mij, dat ik morgenavond +bezet ben.” En met verwondering hoe zulk een wezen <span class="pageNum" id="pb2.74">[<a href="#pb2.74">74</a>]</span>de vermetelheid kon hebben hem een kaartje toe te reiken, stak de markies van Fairoaks +dat van mijnheer Huxter met achtelooze beleefdheid in zijn vestzak. Misschien vermoedde +mijnheer Samuel Huxter niet, dat er een groote maatschappelijke afstand tusschen hem +en mijnheer Arthur Pendennis bestond. Huxter’s vader was chirurgijn en apotheker te +Clavering, evenals Pendennis’ papa chirurgijn en apotheker te Bath was geweest. Maar +de brutaliteit van sommige menschen grenst aan het ongeloofelijke. +</p> +<p>„Nu, het komt er niet op aan, ouwe jongen,” zeide mijnheer Huxter, die altijd rond +en gemeenzaam en nu, door den wijn opgewonden, nog vriendelijker dan naar gewoonte +was. „Als gij er ooit voorbij komt, loop dan eens aan; Zaterdags ben ik doorgaans +thuis en er ligt meestal een stukje kaas in mijne kast. Adieu! – Daar luidt de bel +voor het vuurwerk. Kom mee, Mary,” en daarop begon hij met de overige aanwezigen hard +te loopen in de richting van het vuurwerk. +</p> +<p>Toen de onderhoudende Huxter uit het gezicht was, begon Pen even hard met zijne kleine +gezellin te loopen, terwijl jufvrouw Bolton, met kapitein Costigan aan hare zijde, +hen volgde. Maar de kapitein bezat te veel majesteit en waardigheid om voor vriend +of vijand hard te loopen, en stapte op de gewone zwaaiende manier, die zijn gang kenmerkte, +voort, zoodat Pen en Fanny hem en jufvrouw Bolton spoedig vooruit waren. +</p> +<p>Misschien had Arthur vergeten, of verkoos hij het zich niet te herinneren, dat de +beide anderen geen geld op zak hadden, zooals gebleken was door hun avontuur aan den +ingang van den tuin. Hoe dit zij, Pen betaalde een paar shillings voor hem zelven +en zijne gezellin, en klom met haar, terwijl zij aan zijn arm hing, de trap op naar +de galerij, van welke men het vuurwerk bezichtigt. De kapitein en mama hadden hen +kunnen volgen, indien zij er lust toe hadden gehad, maar Arthur en Fanny hadden het +te druk om achter zich te kijken. De menschen duwden en drongen hen van ter zijde +en van achteren. Een al te haastig mensch snelde voorbij Fanny heen en stiet haar +zoodanig met zijn elleboog, dat zij met een gilletje op zijde viel, waarop Arthur +haar natuurlijk zeer behendig in zijn armen opving en haar, om haar goed te beschermen, +aldus omvat hield, tot zij werkelijk de trap beklommen en hunne plaatsen innamen. +</p> +<p>De arme Foker zat in verlatenheid op eene der hoogste banken, waar zijn gelaat door +het vuurwek of, als dit er niet was, door de maan verlicht werd. Arthur zag hem daar +zitten en lachte om hem, doch liet zich aan zijn vriend niet veel gelegen zijn. Hij +hield zich nu met Fanny op. Wat stond zij verwonderd! wat was zij blij! wat riep zij +O, O, O! wanneer de vuurpijlen hoog in de lucht opstegen en weer in azuur en smaragdkleur +en vermiljoen neerdaalden. Terwijl die wonderwerken daar voor haar oog vlamden en +weer verdwenen, trilde en beefde het meisje van genot aan Arthur’s zijde; zij had +hare hand nog op zijn arm en hij voelde hoe zij dien drukte, terwijl zij vol verrukking +omhoog staarde. +</p> +<p>„Wat is dat heerlijk, mijnheer!” riep zij uit. +</p> +<p>„Noem mij niet mijnheer, Fanny,” zeide Arthur. +</p> +<p>Snel overtoog een blos het gelaat van het meisje. „Hoe moet ik u dan noemen?” vroeg +zij zacht en op liefelijk trillenden toon. „Wat wilt gij dat ik zeggen zal, mijnheer?” +</p> +<p>„Daar zegt ge het weer, Fanny! Maar het is goed zoo, mijne lieve,” zeide Pendennis +heel vriendelijk en zacht. „Ik mag u toch Fanny noemen?” +<span class="pageNum" id="pb2.75">[<a href="#pb2.75">75</a>]</span></p> +<p>„O zeker!” gaf zij ten antwoord; het kleine handje drukte zijn arm nogmaals innig, +en het meisje klemde zich zoo dicht aan hem vast, dat hij haar hart tegen zijn schouder +voelde kloppen. +</p> +<p>„Ik mag u Fanny noemen, omdat gij een jong en lief meisje zijt, Fanny, en ik een oud +man ben. Doch gij moet mij maar niet anders dan mijnheer, of mijnheer Pendennis noemen, +als ge wilt, want wij leven in een zeer verschillenden stand, Fanny. Denk nu niet, +dat ik hard spreek, en – en waarom trekt gij uwe hand terug, Fanny? Zijt gij bang +voor mij? Denkt gij, dat ik u kwaad zou willen doen? Om geen geld ter wereld, meisje-lief! +En – en kijk eens hoe mooi de maan en de sterren staan, en hoe kalm die schijnen als +de vuurpijlen uitgebrand zijn en die gedruismakende zonnen met knetteren en schitteren +hebben opgehouden. Toen ik van avond hierheen kwam, dacht ik niet, dat er zulk een +lief meisje naast mij zou zitten, om dat mooie vuurwerk aan te zien. Ik schrijf in +boeken en couranten, Fanny, en ik was doodelijk afgemat, en verwachtte dat ik hier +den ganschen avond alleen zou zitten; en – waarom schreit ge nu, lief, lief kind?” +vroeg Pen vriendelijk, plotseling een eind makende aan de bedaarde redevoering, die +hij aangevangen had; want het zien van vrouwentranen bracht hem altijd van zijn stuk, +en dus begon hij haar dadelijk te vleien en gerust te stellen, en honderd kleine woordjes +van medelijden en sympathie af te vuren, die wij hier niet behoeven te herhalen, omdat +zij, gedrukt, heel mal zijn. Even dwaas zou de praat van eene moeder tegen haar kind +en van een minnaar tegen zijn liefje er in druk uitzien. Die zoete en kunstelooze +poëzie kan niet vertaald worden en is te fijn voor de lompe verklaringen van taalkundigen. +Men heeft niet anders dan dezelfde drie letters voor de liefkoozing, die men zijner +grootmoeder op het voorhoofd drukt, en voor die, welke men op de gewijde wang zijner +geliefde mag drukken; niets anders dan dezelfde drie letters, en daaronder komt niet +ééne lipletter voor! Zouden wij daarmee willen te kennen geven, dat mijnheer Arthur +Pendennis zich van het bedoelde éénlettergrepige woord bediende? In het geheel niet! +Vooreerst was het donker; het vuurwerk was uit, en niemand kon hem zien; ten tweede +was hij de man niet, om een geheim van dien aard te hebben en het te vertellen; en +in de derde en laatste plaats, vragen wij den eerlijken jongen, die ooit een mooi +meisje gekust heeft, wat hij zelf in zulk een moeielijk geval zou gedaan hebben? +</p> +<p>Nu dan, waarvan gij mijnheer Pen ook verdenkt, en wat gij zelf onder dergelijke omstandigheden +zoudt gedaan hebben, of wat mijnheer Pen gaarne zou hebben uitgevoerd, de waarheid +is, dat hij zich fatsoenlijk en als man gedroeg. „Ik zal met het hart van dit meisje +niet spelen,” sprak hij bij zich zelven, „en mijn eigen eer noch de hare vergeten. +Zij schijnt eene gevaarlijke en eenigszins aanstekelijke gevoeligheid te bezitten, +zoodat ik blij ben dat het vuurwerk afgeloopen is en ik haar bij hare moeder kan terugbrengen. +Kom mee, Fanny; pas op de trap en leun op mij. Pas op, dat ge niet struikelt, onvoorzichtig +meisje. Hierheen; daar staat uwe mama aan de deur.” +</p> +<p>En daar stond werkelijk jufvrouw Bolton, die erg ongerust was en hare paraplu vast +omklemde. Zij pakte Fanny met moederlijke kwaadaardigheid en drift beet, en schold +het meisje op haastigen doch gesmoorden toon uit. De uitdrukking op kapitein Costigan’s +gezicht terwijl hij achter de matrone stond en van onder zijn hoed Pen knipoogde – +was, ik moet het zeggen, onbeschrijfelijk kluchtig, – zóó kluchtig, dat Pen zich niet +kon weerhouden het uit te schateren. „Gij <span class="pageNum" id="pb2.76">[<a href="#pb2.76">76</a>]</span>hadt mijn arm moeten nemen, jufvrouw Bolton,” zeide hij en bood haar dien aan. „Het +doet mij genoegen, dat ik u Fanny weer behouden kan terugbrengen. Wij dachten, dat +gij ons op de galerij zoudt gevolgd zijn. Wij hebben pleizier van het vuurwerk gehad, +niet waar?” +</p> +<p>„O ja!” antwoordde Fanny, met een vrij bedeesden blik. +</p> +<p>„En die laatste bundel vuurpijlen was prachtig,” vervolgde Pen „Maar het is tien uren +geleden dat ik iets te eten heb gehad, dames, en ik vraag dus verlof, u tot een souper +te mogen noodigen.” +</p> +<p>„Nu, nu,” zeide Costigan, „ik zou wel een hapje lusten; maar ongelukkig heb ik mijne +beurs vergeten, anders zou ik deze dames reeds een collation hebben aangeboden.” +</p> +<p>Jufvrouw Bolton gaf daarop vrij scherp ten antwoord, dat zij hoofdpijn had en liever +naar huis wilde gaan. +</p> +<p>„Kreeftensalade is het beste middel ter wereld tegen hoofdpijn,” zeide Pen galant, +„en een glas wijn zal u bepaald goeddoen. Kom, jufvrouw Bolton, wees zoo goed en doe +mij dat genoegen. Ik zou het niet over mij kunnen verkrijgen, zonder u te soupeeren, +en ik geef u mijn woord van eer, dat ik niet gedineerd heb. Geef mij den arm en laat +ik die paraplu dragen. Costigan, gij zult jufvrouw Fanny wel willen geleiden. Ik zal +het er voor houden, dat jufvrouw Bolton boos op mij is, als zij mij niet met haar +gezelschap vereeren wil. Wij zullen stilletjes soupeeren en dan met elkander in de +vigilante naar huis rijden.” +</p> +<p>De vigilante, de kreeftensalade, het oprechte en vriendelijke voorkomen van Pendennis, +terwijl hij de waardige matrone lachend uitnoodigde, deed haar achterdocht en haar +toorn bedaren. Als hij dan toch zoo vriendelijk wilde zijn, zou zij een enkel stukje +kreeft gebruiken, en dus begaven zij zich allen naar een der tafels, waar Costigan +met zulk eene luide en krijgshaftige stem een knecht riep, dat dadelijk een van die +beambten kwam aanloopen. +</p> +<p>De spijskaart werd bekeken en Fanny uitgenoodigd haar liefste gerecht op te noemen, +waarop het lieve kind zeide, dat zij dol was op kreeft, maar ook heel veel van frambozentaart +hield. Pen liet deze lekkernijen komen, terwijl bovendien eene flesch van de meest +mousseerende champagne ten genoege van de dames besteld werd. De kleine Fanny dronk +er van; – wat had zij niet al voor zoets en bedwelmends dien avond ingeslurpt! +</p> +<p>Toen het souper zeer levendig en vroolijk afgeloopen was, en kapitein Costigan en +jufvrouw Bolton nog wat arakpunch hadden gebruikt, die in den Vauxhall zoo lekker +is, betaalde Pen de rekening met de meeste mildheid, „als een deftig jong Engelsch +gentleman uit den ouden tijd, bij den hemel!” zooals Costigan met geestdrift aanmerkte. +En daar hij, toen zij weder naar buiten traden, vooruitstapte en jufvrouw Bolton zijn +arm aanbood, viel Fanny aan Pen ten deel, en wandelden de beide jongelieden met elkander +ten hoogste opgeruimd voort in het spoor, dat de beide ouderen baanden. +</p> +<p>De champagne en de arakpunch, ofschoon door allen in matige hoeveelheid gebruikt (behalve +misschien door den armen Cos, die waggelde, hoe weinig ook), had hen vroolijk en prettig +gemaakt, zoodat Fanny begon te huppelen en hare kleine voetjes te bewegen op de maat +van het orkest, dat walsen en galoppen voor de dansers speelde. Toen zij bij de dansplaats +kwamen, schenen de muziek en Fanny’s voeten beiden sneller te gaan – zij scheen als +van zelve van den grond op te wippen, alsof er kracht zou noodig geweest zijn, om +haar neer te houden. +</p> +<p>„Hebt ge pleizier in een enkel toertje?” vroeg de prins van Fairoaks <span class="pageNum" id="pb2.77">[<a href="#pb2.77">77</a>]</span>„dát zou aardig wezen! Jufvrouw Bolton, geef haar verlof, ééns met mij rond te gaan.” +Waarop Costigan zeide: „Vooruit maar!” en daar jufvrouw Bolton het niet tegensprak +(om de waarheid te zeggen was zij een oud krijgsros, dat gaarne op het geluid der +trompet zelf het perk zou binnengetreden zijn), was Fanny’s shawl in een oogenblik +van hare schouders en draaide zij met Arthur in eene wals rond, te midden van een +wel zonderling, maar uiterst vroolijk gezelschap. +</p> +<p>Pen beging ditmaal geene lompheid met de kleine Fanny, zooals hij in den ouden tijd +met jufvrouw Blanche had gedaan, – althans geene lompheid, waaraan hij zelf schuld +had. Het paar danste zeer vlug en vergenoegd voort, – eerst eene wals, toen een galop, +toen weer eene wals, tot zij bij de tweede wals tegen een ander paar aanstieten, dat +zich ook onder de reien van Terpsichore gevoegd had. Het was mijnheer Huxter met zijne +jeugdige vriendin in het paarsch, van wie wij reeds een woordje gezegd hebben. +</p> +<p>Ook mijnheer Huxter had waarschijnlijk gesoupeerd, want hij was nog meer opgewonden +dan toen hij de kennis met Pen had willen hernieuwen; en nu hij tegen Arthur en diens +danseres gebotst en beiden bijna omvergeworpen had, begon deze lieve jonge heer natuurlijk +menschen uit te schelden, die hij beleedigd had, en gaf hij het onschuldige paar de +volle laag in studententaal. „Nu wat moet dat? Blijf van de baan, ouwe knol, als gij +niet dansen kunt!” brulde de jonge chirurgijn, waarbij hij nog veel krachtiger uitdrukkingen +bezigde, en in dat schelden werd hij bijgestaan door de schelle stem en het gelach +zijner danseres, tot groote stoornis van het algemeen genoegen, tot schrik van de +arme kleine Fanny en tot onbeschrijfelijke verontwaardiging van Pen. +</p> +<p>Pen was woedend; maar hij was nog niet zoo boos over het geschil als wel over de schande, +die er mee gepaard ging. Een twist met zulk een kerel! Een opschudding op eene publieke +plaats en met eene portiersdochter aan zijn arm! Welk een toestand voor Arthur Pendennis! +Hij sleepte de arme kleine Fanny haastig van de dansers weg naar hare moeder, en wenschte +dat die jufvrouw Costigan en de arme Fanny liever onder den grond hadden gezeten, +dan daar in zijn gezelschap en onder zijn geleide te zijn. +</p> +<p>Toen Huxter zijn aanval begon, had die luidruchtige jonge heer niet gezien wie zijne +tegenpartij was; maar zoodra hij zag dat het Arthur was dien hij beleedigd had, begon +hij verontschuldigingen te maken. „Houd je leelijken mond, Mary,” zeide hij tegen +zijne dame. „Dat is een oud vriend van mij, een kameraad van thuis. Ik vraag u verschooning, +Pendennis; ik zag niet dat gij het waart, ouwe jongen!” Mijnheer Huxter had onder +de jongens der school te Clavering behoord, die getuigen waren geweest van het vroeger +door ons vermelde gevecht, toen de jonge Pen den sterksten vechtersbaas van het instituut +ter aarde velde, en Huxter wist dus, dat het gevaarlijk was Arthur boos te maken. +</p> +<p>Maar zijne verontschuldigingen klonken Pen even hartelijk in de ooren als zijne scheldwoorden. +Pen stuitte hem dus in zijn opgewonden verklaringen door hem het zwijgen op te leggen +en hem te gebieden den naam van Pendennis hier noch elders te noemen: waarop hij den +tuin uitstapte met een afdeeling der volksmenigte op zijne hielen, die hij wel man +voor man had willen vermoorden, omdat zij getuigen van het voorgevallene waren geweest, +waarover hij zich zoo zeer schaamde. Hij verliet dus den tuin en vergat geheel de +arme kleine Fanny, die bevende met hare moeder en den deftigen Costigan hem volgde. +</p> +<p>Hij kwam weer tot bezinning door een woord van den kapitein, <span class="pageNum" id="pb2.78">[<a href="#pb2.78">78</a>]</span>die hem, juist toen zij de binnenpoort doorgingen, op den schouder tikte. +</p> +<p>„Men kan er niet weer inkomen, of men moet opnieuw betalen,” zeide de kapitein. „Zou +het niet beter zijn, dat ik nu nog terugging, om den kerel uw uitdaging over te brengen?” +</p> +<p>Op die woorden schaterde Pen het uit. „<i>Hem</i> uitdagen!” vroeg hij. „Denkt gij, dat ik met zulk een kerel zou vechten?” +</p> +<p>„Neen, neen, doe dat niet!” riep de kleine Fanny uit. „Hoe kunt gij zoo slecht zijn, +kapitein Costigan?” De kapitein mompelde iets van eer en knipoogde Pen met veel beteekenis +toe, maar Arthur zeide galant: „Wees maar niet bang, Fanny! Het was mijne schuld, +dat ik op zulk eene plaats danste. Ik vraag u verschooning, dat ik u gevraagd heb +om daar te dansen.” En daarop gaf hij haar weder zijn arm, riep eene vigilante en +plaatste er zijne drie vrienden in. +</p> +<p>Hij wilde den koetsier betalen en zelf een ander rijtuig nemen, toen de nog altijd +verschrikte kleine Fanny haar handje uitstak, hem bij zijne jas greep en hem bad en +smeekte ook in de vigilante te komen. +</p> +<p>„Zijt ge anders ongerust, dat ik zal terugkeeren om met hem te vechten?” vroeg Pen +vroolijk. „Nu dan zal ik u thuis brengen. Naar <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, koetsier!” Het rijtuig rolde weg. Arthur was buitengemeen gestreeld door de bezorgdheid, +die het meisje voor hem aan den dag legde: hare teederheid en angst deed hem zijne +vroegere ergernis geheel vergeten. +</p> +<p>Na de beide vrouwen vriendelijk de hand gedrukt te hebben, zag hij haar in de portierswoning +binnengaan, en de kapitein fluisterde hem toe, dat hij hem ’s morgens nog eens zou +opzoeken, om, als hij nog tot andere gedachten was gekomen, zijn uitdaging aan dien +schelm over te brengen. Maar de kapitein verkeerde, toen hij dat voorstel deed, in +zijn gewonen toestand, en Pen was vast overtuigd, dat noch hij noch mijnheer Huxter +bij hun ontwaken iets meer van den twist zouden weten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch48" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch48.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ACHT EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Een beleefdheidsbezoek.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Costigan kwam Pen niet wakker maken; geen uitdaging van mijnheer Huxter kwam hem verstoren; +en toen Pen ontwaakte, gevoelde hij zich luchtiger en levendiger dan de afgematte +en geblaseerde bewoner van Londen doorgaans op dat oogenblik is. De koopman of bankier +moet dadelijk weer aan zorgen en effecten denken, en de beurs en het kantoor maken +zich van hem meester zoodra de slaap van onder zijne nachtmuts vliedt; de advocaat +wordt reeds in den vroegen morgen wakker om te denken aan de zaak, waaraan hij den +ganschen dag zal moeten werken, en aan den onvermijdelijken procureur wien hij zijne +papieren nog vóór den avond beloofd heeft. Wien onzer staat, zoodra hij na de genoten +nachtrust de oogen opent en de wereld weer overziet, zijne zorg niet dadelijk voor +oogen? Nachtrust, vriendelijke versterkster, die ons in staat stelt met vernieuwden +moed de dagtaak weer te aanvaarden! Heerlijke beschikking der Voorzienigheid, die +de rust schept, gelijk zij den arbeid toedeelt! +</p> +<p>Mijnheer Pen’s arbeid, of liever zijn aard, was van die soort, dat <span class="pageNum" id="pb2.79">[<a href="#pb2.79">79</a>]</span>zijne dagelijksche bezigheden hem niet veel belangstelling inboezemden, want het genoegen +van het schrijven verflauwt weldra bij den gehuurden werkman, en het genot van zich +in druk te zien, houdt slechts gedurende de twee of drie eerste artikelen in een magazijn +of dagblad stand. Als Pegasus in het tuig is en elken dag een bepaalden rit moet doen, +is hij even prozaïsch als elk ander paard, zoodat hij zonder de zweep, of zijn rantsoen +haver, niet werken wil. Op die wijze volbracht mijnheer Arthur zijn werk aan de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> (waar zijn honorarium, sedert den opgang dien hij als romanschrijver gemaakt had, +verhoogd was), zonder de minste geestdrift; hij deed zijn best, of maar zóó zóó, en +schreef nu eens slecht en dan eens goed. Hij was op het letterkundig gebied een paard, +dat van nature vlug liep en zich in den strijd dapper gedroeg. +</p> +<p>De samenleving, of hetgeen hij daarvan te zien kreeg, vervroolijkte of vermaakte hem +ook niet bijzonder. In weerwil van zijn snoeven of zwetsen, waaruit men het tegendeel +zou afgeleid hebben, was hij nog te jong voor den omgang met vrouwen, welken men vermoedelijk +eerst ten volle genieten kan, als men niet meer aan zijn eigen persoon denkt en alle +denkbeelden aan veroveringen opgegeven heeft; hij was evenzeer te jong om op den voet +van gelijkheid met mannen te verkeeren, die hunne rol in de wereld gespeeld hadden +en bij wier gesprekken hij weinig meer mocht doen dan luisteren. Aan den anderen kant, +hij was te oud voor de pretmakers van zijn eigen leeftijd en te veel een pretmaker +voor de mannen van zaken, zoodat het zijn lot in de wereld was, zeer dikwijls eenzaam +te moeten wezen. Het lot verwijst menigeen tot die eenzaamheid, en vele menschen zijn +er ten gevolge van hun eigen smaak mee ingenomen, gelijk velen het ook zonder moeite +dragen. Pen onderging het in waarheid met groote zielskalmte, maar beklaagde er zich +volgens zijne gewoonte niet weinig over. +</p> +<p>„Wat een aardig onschuldig schepseltje was dat,” dacht mijnheer Pen, zoodra hij na +het gebeurde in den Vauxhall ontwaakte; „wat is zij lief en natuurlijk, en hoeveel +aangenamer ging haar alles af dan die gemaaktheden van de jonge dames op de bals,” +(en hierbij schoten hem voorbeelden te binnen van de voorgewende eenvoudigheid van +jufvrouw Blanche, die hem wel in het oog had moeten vallen, en van de malle nuffigheden +van andere jonge dames uit de groote wereld); „wie zou gedacht hebben, dat zulk een +mooi roosje in eene portierswoning groeide, of in dien leelijken ouden bloempot van +<i lang="en">Shepherd’s Inn</i> bloeien kon? En dus leert zij zingen van den ouden Bows? Als zij zoo lief zingt als +zij spreekt, moet het een mooi stemmetje zijn. Ik houd wel van die diepe, gevoileerde +stemmen. „Hoe wilt gij dat ik u noemen zal?” Men zou zeggen! Arme kleine Fanny! Het +ging mij aan het hart, dat ik zoo hooghartig tegen haar wezen en haar verzoeken moest +mij „mijnheer” te noemen. Maar ik moet mij met die gekheden niet inlaten – wij moeten +geen Faust en Margaretha spelen. Die oude Bows! En dus leert hij haar zingen? Ei, +ei! Het is een goede kerel, die oude Bows; een gentleman in eene kale jas; een wijsgeer, +die bovendien een goed hart heeft. Wat was hij goed voor mij, in dat geval met die +Fotheringay! Ook <i>hij</i> heeft smart en verdriet gekend. Ik moet de vriendschap met den ouden Bows aanhouden. +Men moet menschen van allerlei slag leeren kennen. Die voorname lui beginnen mij te +vervelen. Bovendien is er thans niemand in de stad. Ja, ik zal Bows gaan opzoeken +en Costigan ook; wat een kluchtig karakter! Ik zal hem goed bestudeeren en in een +boek partij van hem trekken.” Op deze wijze sprak onze jonge <span class="pageNum" id="pb2.80">[<a href="#pb2.80">80</a>]</span>anthropoloog bij zich zelven; en daar de Zaterdag van iedere week een vrije dag was, +omdat de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> dan werd uitgegeven, zoodat de medewerkers van het blad hunne hersens en inktpotten +niet verder op schatting behoefden te stellen, besloot mijnheer Pendennis zijn vrijen +tijd te gebruiken om een bezoek in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> te gaan afleggen – natuurlijk om den ouden Bows te zien. +</p> +<p>Om de waarheid te zeggen, Arthur zou, indien hij de stoutmoedigste <i lang="fr">roué</i> en de listigste Lovelace ware geweest, die zich ooit op het misleiden van een jong +meisje toelegde, bezwaarlijk betere middelen dan die, welke hij den vorigen avond +had aangewend, in het werk hebben kunnen stellen, om de arme kleine Fanny Bolton te +betooveren en voor zich te winnen. Zijn voornaam en beschermend gedrag, zijn ingenomenheid +met zich zelven, zijne mildheid en zijn opgeruimdheid, zelfs de braafheid en eerlijkheid, +die hem in staat hadden gesteld de schuchtere toenadering van het onschuldig schepseltje +tegen te gaan en van hare onervarenheid en vatbaarheid voor indrukken geen misbruik +te maken – kortom, zoowel zijne gebreken als zijne deugden dwongen haar bewondering +af; en indien wij in Fanny’s bed konden zien (dat zij in een kabinetje met twee kleine +zusjes deelde, aan welke wij mijnheer Costigan koek en appelen hebben zien uitreiken), +dan zouden wij het arme meisje rondwoelende vinden op de matras, tot groote stoornis +van de beide andere slaapsters, terwijl zij al het genoegen en al de gebeurtenissen +van dien heerlijken en aan gebeurtenissen rijken avond en al de woorden, blikken en +handelingen van Arthur, den schitterenden held van het feest, lag te overdenken. Fanny +had thuis in stilte vele romans in drie deelen en in afleveringen gelezen. De periodieke +literatuur was nog niet tot de hoogte gestegen, die zij sedert bereikt heeft, en voor +de meisjes van Fanny’s tijd bestond geen gelegenheid om voor een stuiver zestien bladzijden +opwekkende lectuur te koopen, vol verhalen van misdaad en moord, van verdrukte deugd +en hardvochtige aristocratische verleiders; maar zij had gebruik kunnen maken van +de leesbibliotheek, die jufvrouw Minifer gezamenlijk met hare school, een snoepwinkeltje +en eene kleine modezaak hield, – en Arthur was in haar oog dadelijk de type en de +verpersoonlijking van al de helden uit al die geliefkoosde geel gewordene boekdeelen, +welke het jonge meisje verslonden had. Mijnheer Pen was, gelijk wij reeds weten, zeer +keurig op zijn overhemden en in het algemeen op zijne kleeding. Fanny had met verrukking +de fijnheid van zijn linnen, de pracht zijner hemdsknoopjes, de sierlijkheid van zijn +batisten zakdoek en zijne witte handschoenen en het schitterend verlaksel van zijne +nette laarzen opgemerkt. De prins had zich vertoond en de arme dienstbare aan zijne +zegekar geboeid. Zijn beeld verscheen haar telkens in haar onrustigen slaap; de toon +zijner stem, het blauwe licht zijner oogen, zijn lieve blik, waaruit half liefde, +half meewarigheid sprak, zijn manhaftige, beschermende lach, de gulle, innemende wijze +waarop hij het kon uitschateren, dit alles rees weer in de herinnering van het meisje +op. Zij voelde nog altijd hoe zijn arm haar omvatte en zag hem voornaam glimlachen +toen hij dat heerlijke glas champagne inschonk. En daarop dacht zij aan hare vriendinnetjes, +die den neus voor haar optrokken, – aan Emma Baker, die zoo trotsch was (het had wat +te beteekenen!) omdat zij geëngageerd was met een kaaskooper met een wit voorschoot, +in de nabijheid van Clare Market; en aan Betsy Rodgers, die altijd den mond zoo vol +had van <i>haar</i> vrijer, een procureursklerk (verbeeld je!), die met een zak vol papieren moest rondloopen! +<span class="pageNum" id="pb2.81">[<a href="#pb2.81">81</a>]</span></p> +<p>Derhalve was Fanny, toen omstreeks twee uur (nadat het middagmaal der familie Bolton +was afgeloopen) een heer met witten hoed en witte broek zich in de poort der Inn vertoonde +en bij het deurtje van den portier stilhield (mijnheer Bolton, die, buiten zijne betrekking +als portier van de Inn, nog in dienst was van de heeren Tressler, de groote ondernemers +van begrafenissen, in het Strand, was de stad uit met de lijkstaatsie van de gravin +van Estrich) – toen was Fanny zeggen, wij, in het minst niet verwonderd; zij was alleen +verrukt en verblijd en bloosde sterk. Zij wist, dat het niemand anders kon zijn dan +Hij. Zij wist dat Hij zou komen. Daar was Hij; daar was zijne koninklijke hoogheid, +die haar in de poort tegenstraalde. Zij riep: „Mama, mama!” aan hare moeder, die op +de bovenvertrekken aan het werk was, en liep dadelijk naar het deurtje om het open +te doen en duwde de andere kinderen op zijde. Wat bloosde zij, toen zij hem de hand +reikte! Wat nam hij beleefd den witten hoed af, toen hij binnenkwam, terwijl de kinderen +hem aanstaarden! Hij vroeg aan jufvrouw Bolton, of zij na de vermoeienissen van den +vorigen avond goed geslapen had, en gaf de hoop te kennen dat zij geen hoofdpijn voelde, +en hij voegde er bij, dat hij, daar hij juist dien weg uit moest, de deur niet had +willen voorbijgaan zonder naar den welstand van zijne danseres te vernemen. +</p> +<p>Jufvrouw Bolton was tegenover deze vriendelijkheid wel wat stroef en achterdochtig; +maar Pen bezat een onuitputtelijke goedhartigheid en bemerkte niet, dat hij onwelkom +was. Hij zag in het vertrek naar een stoel rond, en daar er geen vrij was, want op +den eenen stond een schoteldeksel en op den anderen een werkdoosje en zoo voorts, +nam hij een van de kinderstoeltjes en zette zich op die ongemakkelijke verhevenheid +neder. Hierover begonnen de kinderen te lachen, en het kind, dat Fanny heette, luider +dan iemand anders, – althans vond zij het grappiger dan iemand der kinderen en tevens +stond zij verbaasd over de nederbuigende goedheid van zijne koninklijke hoogheid. +Moest <i>hij</i> op dat stoeltje zitten, dat kleine kinderstoeltje! Ontelbare malen zag zij het er +later op aan. Heeft niet bijna ieder onzer dergelijke meubelen op zijne kamer, die +de verbeelding met dierbare gestalten bevolkt en ons geheugen met lieftallige en lachende +gezichten vervult, welke ons misschien nooit meer zullen aanzien? +</p> +<p>Pen zette zich dus neer en sprak met groote radheid van tong tegen jufvrouw Bolton. +Hij vroeg hoe het met de begrafeniszaken ging en hoeveel huilebalken de kist van Lady +Estrich volgden, en hoe het met de Inn stond en wie daar woonden? Hij scheen zeer +veel belang in het rijtuig en het paard van mijnheer Campion te stellen en zeide, +dat hij dien heer wel in gezelschap ontmoet had. Hij dacht wel, dat hij eenige aandeelen +in de Polwheedle en Pontydiddlum-mijnen zou nemen; hield jufvrouw Bolton ook <i>die</i> kamers schoon? Stonden er kamers te huur in de Inn? Het was er beter dan in den Temple; +hij zou ook wel in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> willen wonen. Wat kapitein Strong betrof, en – kolonel Altamont – heet hij zoo? ook +in deze beiden stelde hij groot belang. De kapitein was bij hem aan huis een oud vriend +geweest. Hij had hier op zijne kamer wel met hem gedineerd, eer de kolonel bij hem +kwam wonen. Wat soort van man was die kolonel? Was het niet een zwaar man, met veel +goud en juweelen, en eene pruik en groote zwarte snorren – <i>heel</i> zwart (bij deze woorden was Pen verbazend snaaksch, zoodat de dames het van de pret +uitschreeuwden) – wezenlijk heel zwart of eigenlijk blauwzwart, dat wil zeggen mooi +groenachtig purper? Ja, dat was de man; dien had hij ook ontmoet, bij Sir Fr.… – in +gezelschap. +<span class="pageNum" id="pb2.82">[<a href="#pb2.82">82</a>]</span></p> +<p>„O, wij weten het wel,” zeiden de dames, „Sir Fr .… is Sir Francis Clavering. Die +komt dikwijls hier, – twee of driemaal ’s weeks bij den kapitein. Mijn kleine jongen +heeft wel zegels voor hem moeten halen. O heere! ik vraag excuus, ik had geen geheimen +mogen verklappen,” stamelde jufvrouw Bolton, die thans door Pen’s gebabbel volkomen +in haar humeur was gebracht. „Maar wij weten, dat gij een gentleman zijt, mijnheer +Pendennis, want dat hebt gij getoond, – niet waar, Fanny?” +</p> +<p>Fanny hield om dat gezegde nog eens zooveel van hare moeder, en zeide met eene stem +vol gevoel, terwijl zij hare donkere oogen naar de lage zoldering opsloeg: „Ja, dat +is zoo, waarlijk, ma!” +</p> +<p>Pen was vrij nieuwsgierig naar die zegels en het verhandelde op Strong’s kamer, en +vroeg wanneer Altamont bij den chevalier kwam, of hij ook zegels liet halen, wie hij +was, of hij vele menschen zag, en zoo meer. Argeloos en naar haar beste weten, hetgeen +niet veel te beteekenen had, beantwoordde jufvrouw Bolton deze vragen, met veel slimheid +door Pen gedaan, die zijn eigene redenen had om belang in Sir Francis Clavering’s +doen en laten te stellen. +</p> +<p>Toen die vragen beantwoord waren en Pen er geene meer wist te bedenken, herinnerde +hij zich gelukkig de voorrechten, die hij als lid van de dagbladpers bezat, en vroeg +aan de dames of zij geen vrijkaartjes voor den schouwburg wilden hebben? De schouwburg +was haar hoogste genot, gelijk altijd het geval is met personen, die in betrekking +tot het tooneel hebben gestaan. Wanneer Bolton voor zijne beroepszaken uit was (het +scheen, dat de portier van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> in den laatsten tijd fijn was geworden, heel veel dronk en zich nog op verscheiden +andere wijzen onaangenaam maakte voor de dames van zijn gezin), dan deden zij niets +liever dan naar den schouwburg gaan, terwijl het zoontje, Barney, de wacht hield in +de portiersloge; en Pen’s vrijgevig en beleefd aanbod van kaartjes werd dus met onbegrensde +dankbaarheid door moeder en dochter aangenomen. +</p> +<p>Fanny klapte van pret in de handen en haar gelaat glinsterde van blijdschap. Zij knipoogde +en knikte en lachte tegen hare mama, die evenzeer van haar kant knikte en lachte. +Jufvrouw Bolton was nog niet te oud om genoegen te hebben, noch, naar zij meende, +om bewonderd te worden. En het is niet onwaarschijnlijk, dat mijnheer Pendennis in +zijn gesprek met haar eenige complimentjes had laten vloeien, of zijn onderhoud althans +zóó had ingericht, dat het haar behaagde. Na eerst tegen Pen te zijn geweest en achterdocht +jegens hem te hebben gekoesterd, was zij nu zijne voorstandster, ja bijna met evenveel +geestdrift voor hem bezield als hare dochter. Wanneer twee vrouwen te zamen met een +man ingenomen zijn, helpen zij elkander voort, – de eene stuwt de andere vooruit, +– en de tweede wordt uit loutere sympathie even opgewonden als degene, die er het +meest bij betrokken is: – dat verzekeren althans wijsgeeren, die het ver in deze wetenschap +gebracht hebben. +</p> +<p>Het aanbod der vrijbiljetten en andere aardigheden brachten dus allen in een opgeruimde +stemming, die slechts een oogenblik verstoord werd toen een der jonge kinderen op +het hooren van den naam van „Astley” kwam aanloopen met de verklaring, dat zij ook +heel graag zou meegaan, waarop Fanny tamelijk scherp zeide: „Zult ge uw mond eens +houden!” en mama van haar kant riep: „Maak dat je weg komt Betsy-Jane, en ga op het +plein spelen!” waarop de twee kleintjes, met name Betsy-Jane en Amelia-Anna, met hare +onschuldige voorschootjes heengingen <span class="pageNum" id="pb2.83">[<a href="#pb2.83">83</a>]</span>en op het kiezelzand rondom het standbeeld van den grooten Shepherd op het plein aan +het spelen raakten. +</p> +<p>En terwijl zij daar speelden, hebben zij wellicht met een oud bekende, een medebewoner +der Inn, gesproken, want terwijl Pen zich bij de dames in de portierswoning, die om +zijne geestige zetten lachten, aangenaam maakte, ging een oud heer onder de poort +van het plein der Inn door en keek de deur der woning binnen. +</p> +<p>Hij trok een zeer stug en bezorgd gezicht, toen hij Arthur, als Macheath in het drama, +in een luchtig gesprek met jufvrouw Bolton en hare dochter gewikkeld, op de tafel +zag zitten. +</p> +<p>„Zóó! Mijnheer Bows? Hoe gaat het, Bows?” riep Pen op vroolijken en luiden toon. „Ik +was op weg om u op te zoeken en vroeg uw adres aan deze dames.” +</p> +<p>„Kwaamt gij <i>mij</i> opzoeken, mijnheer? Wezenlijk?” zeide Bows, waarop hij met zijn weemoedig gelaat +binnentrad en Arthur de hand drukte. „Ik wou, dat die ouwe man in de maan zat!” dacht +iemand in de kamer, en misschien ook nog iemand anders buiten haar. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch49" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch49.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">NEGEN EN VEERTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">In <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze vriend Pen zeide dus: „Hoe gaat het, mijnheer Bows?” op luiden en vroolijken +toon, toen hij dien heer gewaar werd, en verwelkomde hem op levendige en luchtige +wijze; maar toch zou men een blos op Arthur’s wang hebben kunnen bespeuren (weerkaatst +door Fanny, wier gelaat onmiddellijk een soortgelijk flikkerend rood signaal opheesch); +en nadat Bows en Arthur elkander de hand hadden gegeven, en de eerste zich op ironische +wijze des anderen verzekering, dat hij op de kamer van mijnheer Costigan een bezoek +had willen afleggen, had laten welgevallen, ontstond er eene sombere en eenigszins +schuldbewuste stilte in het gezelschap, welke Pen dadelijk trachtte te verdrijven +door veel drukte en gebabbel. De stilte verdween natuurlijk bij mijnheer Arthur’s +luidruchtigheid, maar de somberheid bleef bestaan en nam toe, gelijk met de duisternis +in een gewelf het geval is, als men een enkele kaars ontsteekt. Pendennis trachtte +op eene grappige wijze de voorvallen van gisterenavond te beschrijven en deed moeite +om Costigan na te bootsen, zooals hij vruchteloos had staan twisten met den bureaulist +in den Vauxhall. Het was geene volmaakte nabootsing; wie zou dat toppunt van volmaaktheid +aanschouwelijk kunnen voorstellen? Niemand van het gezelschap lachte er om. Jufvrouw +Bolton begreep volstrekt niet wie het was, dien mijnheer Pendennis nabootste, den +bureaulist of den kapitein. Fanny zette een verschrikt gezicht en waagde een schuchter +lachje; de oude Bows zag er zoo ernstig uit alsof hij in het orkest vedelde, of op +de piano in de Achterkeuken een moeielijk stuk uitvoerde. Pen gevoelde dat zijn aardigheid +mislukt was; aan het slot van zijn verhaal daalde en stierf zijne stem op eene jammerlijke +wijze weg: zij flikkerde nog even op en ging uit, en alles was weer donker. Men kon +de voetstappen van den kruier, die zich altijd in den omtrek van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> ophoudt, op de steenen onder de poort hooren; iedereen merkte het gekletter van de +hakken zijner laarzen op. +</p> +<p>„Gij hadt mij een bezoek willen brengen, mijnheer?” zeide Bows. <span class="pageNum" id="pb2.84">[<a href="#pb2.84">84</a>]</span>„Zoudt gij dan de goedheid willen hebben met mij naar mijne kamer te gaan? Gij zult +mij voorwaar eene groote eer bewijzen. Het is tamelijk hoog; maar –” +</p> +<p>„O, ik woon zelf op eene zolderverdieping,” viel Pen hem in de rede, „en <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> is veel vroolijker dan Lamb Court.” +</p> +<p>„Ik wist, dat gij uwe kamers op eene derde verdieping hadt,” zeide mijnheer Bows, +„en ik wilde juist zeggen – ik hoop dat gij het mij niet kwalijk zult nemen – dat +de lucht, drie trappen hoog gezonder, is voor gentlemen dan de dampkring van eene +portiersloge.” +</p> +<p>„Mijnheer!” zeide Pen, wiens kaars door zijn toorn weer opflikkerde en die in eene +stemming verkeerde om zoo twistziek te wezen als de menschen zijn wanneer zij ongelijk +hebben. „Gij zult mij wel veroorloven mijn gezelschap te kiezen zonder –” +</p> +<p>„Gij hadt de beleefdheid te zeggen, dat gij mijn nederig verblijf met een bezoek wildet +vereeren,” zeide Bows op zijn droeven toon. „Wil ik u den weg wijzen? Mijnheer Pendennis +en ik zijn oude vrienden, jufvrouw Bolton, – zeer oude kennissen. In den allereersten +morgenstond van zijn leven ontmoetten wij elkander.” +</p> +<p>De oude man wees met een bevenden vinger naar de deur, met zijn hoed in de andere +hand, en in eene houding, die wel wat theatraal was, evenals zijne woorden het waren, +die hij eenigszins gemaakt uitsprak en die hij gekozen had uit de taal, welke hij +zijn leven lang van de geblankette lippen der redenaars voor de voetlichten gehoord +had. Doch ofschoon Pen wel lust gevoelde, met het melodramatische voorkomen van den +ouden man den spot te drijven, gevoelde hij zeer goed, dat deze geen rol speelde of +aannam. „Kom dan mee, mijnheer,” zeide hij, „als gij er zoo sterk op aandringt. Goedendag, +jufvrouw Bolton. Vaarwel, jufvrouw Fanny; ik zal mij altijd met genoegen onzen avond +in den Vauxhall herinneren, en ik beloof u, dat ik aan de toegangsbiljetten voor den +schouwburg denken zal.” En met die woorden nam hij hare hand en drukte die, kreeg +een wederdruk, en verdween. +</p> +<p>„Wat is dat een lief jongmensch!” riep jufvrouw Bolton uit. +</p> +<p>„Niet waar, ma?” zeide Fanny. +</p> +<p>„Ik zat mij te bedenken op wien hij toch geleek. Toen ik aan den Sadler’s Wells-schouwburg +verbonden was met mevrouw Serle,” vervolgde jufvrouw Bolton, terwijl zij tusschen +de gordijntjes door Pen nakeek, die met Bows het plein overging, „toen was er een +jong heer uit de City, die een witten hoed droeg en met eene tilbury kwam, en die +sprekend op hem geleek, uitgezonderd dat hij zwarte bakkebaarden had en die van mijnheer +P. zijn rood.” +</p> +<p>„Heere! ma! zij zijn van het mooiste bruin, dat men zien kan,” zeide Fanny. +</p> +<p>„Hij kwam om Emily Budd, die de colombine was in „<i>Harlekijn’s horlepijp, of de slag van Navarino</i>,” toen jufvrouw de La Bosky ziek was – eene knappe danseres en een mooi figuurtje +voor het tooneel – en hij was een voornaam banketbakker in de City en had eene buitenplaats +te Omerton. Hij placht haar in zijne tilbury naar Goswell Street Road te rijden, en +eens, dat hij daar weer heen reed, lieten zij zich trouwen in de Bartholomeuskerk +in Smithfield, waar hunne geboden heel in de stilte waren afgekondigd, en nu houdt +zij rijtuig en ik heb haar naam in de courant gezien onder de dames directrices van +het bal op het Mansion House ten voordeele van het liefdadig gesticht voor waschvrouwen. +En zie Lady Mirabel eens – kapitein Costigan’s dochter – die is op het tooneel geweest, +zooals iedereen weet.” Jufvrouw <span class="pageNum" id="pb2.85">[<a href="#pb2.85">85</a>]</span>Bolton zeide dit een en ander, en nog meer betrekkelijk dit onderwerp, terwijl zij +nu eens door de gordijntjes keek en dan weer de kroezen en borden schoonmaakte en +in het kastje in den hoek wegzette; en zij eindigde hare rede eerst toen zij met Fanny +het tafellaken uitschudde en opvouwde en het op zijne plaats in de lade der tafel +legde. +</p> +<p>Ofschoon Costigan bij eene vroegere gelegenheid vrij nauwkeurig omtrent den staat +van Pen’s geldmiddelen en vooruitzichten was ingelicht, moet ik vooronderstellen, +dat Cos die kennis, welke hij jaren geleden te Chatteries had verkregen, vergeten +had, of dat hij door zijn aangeboren zucht tot overdrijving verleid was geworden het +inkomen van zijn vriend te hoog aan te slaan. Toen hij den vorigen avond, gedurende +Pen’s kleine échappade met Fanny, met jufvrouw Bolton wandelde, had hij haar Fairoaks-Park +met de gloeiendste kleuren afgeschilderd; hij had uitgeweid over de ontzaglijke schatten +van Pen’s vermaarden oom, den majoor, en een innige bekendheid met Pen’s bezittingen +en effecten en landerijen aan den dag gelegd. Zeer waarschijnlijk had jufvrouw Bolton +in hare wijsheid den ganschen nacht over die aangelegenheden liggen na te denken en +in den geest Fanny reeds in hare koets zien rijden, gelijk jufvrouw Bolton’s voormalige +vriendin, de danseres van Sadler’s Wells. +</p> +<p>Bij die laatste operatie van het opvouwen van het tafellaken kwamen de beide dwaze +vrouwen natuurlijk zeer dicht bij elkander; en toen Fanny het laken aanvatte en er +de laatste vouw aan gaf, legde de moeder haar vinger onder de kin van het jonge meisje +en gaf haar een kus. Wederom vertoonde zich het roode signaal en flikkerde het op +Fanny’s wang. Wat beteekende dat nu? Ditmaal was het geen schrik. Het was van genoegen, +dat de arme kleine Fanny zoo bloosde. Arme kleine Fanny! Hoe? zou de liefde zondig +zijn, daar zij aanvankelijk zoo aangenaam is en ten slotte zoo bitter? +</p> +<p>Na die omhelzing vond jufvrouw Bolton goed te zeggen, dat zij voor zaken uit moest, +en dat Fanny op de portiersloge moest passen, waarin het meisje na niet meer dan eene +zeer flauwe tegenwerping bewilligde. Jufvrouw Bolton zette dus haar hoed op, nam hare +boodschappenmand mede en ging uit; en zoodra zij weg was, zette Fanny zich aan het +venster, waar zij het gezicht had op de woning van Bows, en wendde haar oogen van +dat gedeelte van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> niet meer af +</p> +<p>Betsy-Jane en Amelia-Anna zaten in een hoek van de kamer te stoeien en hielden zich +alsof zij in een prentenboek lazen, dat een van beiden het onderste boven hield. Het +was een ernstig en huiveringwekkend traktaatje uit mijnheer Bolton’s boekverzameling. +Fanny hoorde niet hoe hare zusjes daarover keuvelden. Zij lette op niets dan op de +huisdeur bij Bows. +</p> +<p>Eindelijk schrikte zij eventjes en haar oogen glinsterden. Hij was er uitgekomen. +Hij zou hare deur weer voorbijgaan. Doch reeds een oogenblikje later betrok haar gezichtje, +want Pendennis kwam wel naar buiten, maar Bows volgde hem op den voet. Beiden gingen +onder de poort door. Hij nam alleen zijn hoed af en maakte eene buiging toen hij naar +binnen zag, maar hij hield niet stil om met haar te spreken. +</p> +<p>Na een minuut drie vier kwam Bows alleen terug en trad de kamer van den portier binnen. +Fanny wist niet juist hoeveel tijd er verloopen was, maar zij keek hem woedend aan +toen hij binnentrad. +</p> +<p>„Waar is uwe ma, liefje?” vroeg hij aan Fanny. +</p> +<p>„Dat weet ik niet,” gaf zij met eene spijtige hoofdbeweging ten antwoord. „Gij denkt +toch niet, mijnheer Bows, dat ik ma als hare schaduw volg?” +<span class="pageNum" id="pb2.86">[<a href="#pb2.86">86</a>]</span></p> +<p>„Ben ik mijn moeders hoeder?” zeide Bows met zijne gewone melancholische bitterheid. +„Kom eens hier, Betsy-Jane en Amelia-Anna; ik heb een koekje voor degene, die hare +letters het best kent, en dan nog een voor die daarop volgt.” +</p> +<p>Toen de jonge dames het examen doorstaan hadden, dat Bows haar afnam, werden zij beloond +met hare medailles van koek, die zij op het plein gingen opeten. Onderwijl haalde +Fanny eenig werk te voorschijn en hield zich alsof zij daarmee druk bezig was, ofschoon +zij, terwijl hare naald heen en weer ging, zeer opgewonden en boos was. Bows had zich +zoodanig geplaatst, dat hij het gezicht had op den uitgang van de woning naar de straat. +Doch de persoon, dien hij misschien dacht te zullen zien, kwam niet meer opdagen; +en toen jufvrouw Bolton van de markt terugkwam, vond zij Bows op de plaats van den +persoon, dien <i>zij</i> verwacht had te zullen zien. De lezer kan misschien wel gissen hoe hij heette. +</p> +<p>Het onderhoud van Bows met zijn gast, toen beiden de trap opklommen naar het vertrek, +dat de eerstgenoemde met den afstammeling der Milesische koningen bewoonde, was voor +beide partijen niet bijzonder aangenaam. Pen was norsch, en zoo Bows iets op het hart +had, wilde hij zich daarvan niet ontlasten in tegenwoordigheid van kapitein Costigan, +die al den tijd van Pen’s bezoek in de kamer bleef en, om de waarheid te zeggen, ook +slechts weinige minuten vóór de komst van dien heer zijne slaapkamer verlaten had. +Wij hebben het <i lang="fr">déshabillé</i> van majoor Pendennis bijgewoond; zou iemand de kamerdienaar van onzen anderen held, +Costigan, willen zijn? Het scheen dat de kapitein, alvorens zijn slaapvertrek te verlaten, +zich met extract van whisky besproeide. Er ging een sterke geur van dat heerlijke +reukwater van hem uit, toen hij zijn bezoeker de hand der vriendschap reikte. Die +hand beefde jammerlijk, en het was een wonder hoe ze het scheermes kon vasthouden, +waarmee de arme gentleman dagelijks over zijne kin voer. +</p> +<p>De kamer van Bows was integendeel even net als die van zijn medebewoner slordig was. +Zijn armoedige kleederen hingen achter een gordijn. Zijne boeken en geschrevene muziek +stonden ordelijk op planken. Een gesteendrukt portret van jufvrouw Fotheringay in +de rol van Mevrouw Haller, met de min fraaie handteekening der actrice, hing trouw +boven het bed van den ouden heer. Lady Mirabel schreef veel beter dan jufvrouw Fotheringay +ooit had gedaan. Mylady had zich sinds haar huwelijk zeer bevlijtigd om de schrijfkunst +aan te leeren, en kweet zich zeer loffelijk als zij, ook in naam van haar man, een +briefje moest schrijven om een uitnoodiging te doen of aan te nemen. Bows hield echter +het meest van het oude schrift, de eerste manier, van de schoone kunstenares. Hij +bezat slechts één proefje van de nieuwe manier, een briefje van dankbetuiging voor +een lied, gecomponeerd voor en opgedragen aan Lady Mirabel door haar zeer onderdanigen +dienaar Robert Bows, welk stuk hij als een schat onder de andere archieven in zijn +lessenaar bewaarde. Tegenwoordig leerde hij Fanny Bolton zingen en schrijven, gelijk +hij het Emily in vroegere dagen geleerd had. Het was voor dien man eene behoefte zich +aan iets te hechten. Toen Emily hem ontrukt werd, nam hij een andere in hare plaats, +gelijk een man, die een been verloren heeft, naar eene kruk uitziet, of, als hij schipbreuk +geleden heeft, zich aan eene plank vastbindt. Latude had ongetwijfeld zijn hart aan +eene vrouw geschonken, voordat hij zich in de Bastille zoo innig aan eene muis hechtte. +Er zijn menschen, die in hunne jonge jaren eene vurige liefde gekoesterd of ingeboezemd +hebben, en <span class="pageNum" id="pb2.87">[<a href="#pb2.87">87</a>]</span>eindigen met zich gelukkig te gevoelen in de vriendschapsbewijzen van een poedel, +of in angst te geraken over de ziekte van zulk een dier. Maar het was hard voor Bows, +en pijnlijk voor zijn gevoel als mensch, en wel als sentimenteel mensch, dat hij Pen +alweer op zijn weg vond en wel als bewonderaar van deze kleine Fanny. +</p> +<p>Intusschen koesterde Costigan hoegenaamd geen vermoeden, dat zijn gezelschap niet +volmaakt welkom was aan de heeren Pendennis en Bows, en dat het bezoek van den eerstgenoemde +niet bepaald voor hem zelven bestemd was. Hij betuigde dus zijn groot genoegen over +dit bewijs van beleefdheid en beloofde zich zelven om althans <i>die</i> schuld – niet de eenige welke de kapitein in zijn leven had aangegaan – door verscheidene +tegenbezoeken bij zijn jongen vriend uit te wisschen. Hij sprak met hem op de voorkomendste +wijze over het nieuws van den dag, of liever van den dag te voren, want in zijne hoedanigheid +van dagbladschrijver herinnerde Pen zich, dat hij verscheidene van des kapiteins opmerkingen +in het <i>Nieuwsblad voor de jacht en van het tooneel</i>, hetgeen Costigan’s orakel was, gelezen had. Hij deelde mede, dat Sir Charles Mirabel +en zijne vrouw naar Baden-Baden waren vertrokken, en hem met verzoeken bestormden, +om ook daarheen te komen. Pen gaf met de meeste deftigheid ten antwoord, dat hij gehoord +had, dat het te Baden-Baden zeer lief was en dat de groothertog zich jegens de Engelschen +zeer gastvrij betoonde. Costigan hernam, dat de wetten der gastvrijheid heilig moesten +zijn voor een groothertog, en dat hij er ernstig aan dacht, het echtpaar te gaan opzoeken, +waarna hij eenige bijzonderheden mededeelde omtrent de prachtige feesten op het kasteel +te Dublin, toen zijn Excellentie de graaf Portansherry daar als lord-stadhouder zijn +hof hield, en waarvan Costigan een nederig doch tevreden toeschouwer was geweest. +Terwijl Pen deze verhalen aanhoorde, die Costigan zoo dikwijls gedaan had en die hij +zich zoo goed herinnerde, stond hem de tijd weer voor den geest, toen hij ze gedeeltelijk +geloofd had en voor den kapitein een zeker ontzag koesterde. Emily, zijn eerste liefde, +het kamertje te Chatteries en het vriendschappelijk gesprek met Bows op de brug, kwamen +hem weer levendig voor den geest. Hij gevoelde iets hartelijks voor zijne beide oude +bekenden en drukte hun hartelijk de hand, toen hij opstond om te vertrekken. +</p> +<p>Hij had de kleine Fanny Bolton geheel vergeten terwijl de kapitein sprak en hij zelf +in egoïstische overdenkingen verzonken zat. Hij herinnerde zich harer eerst weder, +toen Bows de trap achter hem afstrompelde, blijkbaar om hem <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> te zien verlaten. +</p> +<p>Bows’ voorzorg was niet gelukkig gekozen. De machtelooze vervolging van den armen +ouden man deed den toorn van mijnheer Arthur Pendennis ontbranden. „Voor den duivel, +waarom volgt hij mij zoo op den voet?” dacht Pen, en schaterde het uit, toen hij in +het Strand alleen was, over de krijgslist van Bows. Het was geen eerlijke lach, Arthur +Pendennis! En dat gevoelde Arthur misschien zelf ook, want hij bloosde om zijn eigen +grappigheid. +</p> +<p>Hij poogde de gedachten te verjagen, die zich aan hem opdrongen, wat die dan ook zijn +mochten, en zocht afleiding op verschillende plaatsen van uitspanning, maar met weinig +bevredigenden uitslag. Hij zwoegde de hoogste trappen van het Panorama op, maar toen +hij hijgende den top bereikt had, was de Zorg mede met hem naar boven geklommen en +hield zij hem gezelschap. Hij begaf zich naar de club en schreef een langen, uiterst +geestigen en sarcastischen brief naar huis, waarin hij echter geen woord van den Vauxhall, +of van Fanny Bolton repte, <span class="pageNum" id="pb2.88">[<a href="#pb2.88">88</a>]</span>omdat hij meende dat dit onderwerp, hoe boeiend ook voor hem zelven, aan zijne moeder +en Laura niet veel belangstelling zou inboezemen. Noch de romans noch de leestafel +konden hem bezig houden – evenmin als de deftige en achtenswaardige Jawkins (de eenige +man die in de stad gebleven was), die een praatje met hem wilde maken, of de publieke +plaatsen, waar hij afleiding zocht na Jawkins ontvlucht te zijn. Op weg naar huis +ging hij een vaudeville-theater voorbij, waar hij met groote roode letters voor de +deur zag aangeplakt: „Verbazend kluchtspel!” „Men lacht zich dood!” „Goede oud-Engelsche +pret en genoegen!” Hij nam plaats in het parterre en zag de lieftallige mevrouw Leary +als naar gewoonte in mansgewaad, en den beroemden komiek Tom Horseman in vrouwenkleeren. +Horseman’s vermomming was in zijn oog eene verschrikkelijke en afschuwelijke vernedering, +en mevrouw Leary’s lonkjes en enkels maakten hoegenaamd geen indruk op hem. Hij lachte +weer bitter toen hij zich den indruk herinnerde, dien zij den eersten avond van zijne +komst te Londen op hem gemaakt had, nog zoo kort – en toch, reeds hoe lang geleden! +</p> +</div> +</div> +<div id="ch50" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch50.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">In of bij den tuin van den temple.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De voorname wereld heeft sinds lang den groenen en lieven tuin van den Temple veronachtzaamd, +waar Shakespeare de hertogen van York en Lancaster de onschuldige witte en roode rozen +laat plukken, die de leuzen in hunne bloedige oorlogen werden; en de geleerde en vermakelijke +schrijver van het <i>Handboek van Londen</i> bericht ons, dat de gemeenste en taaiste rozensoort in dien rookerigen dampkring +niet meer ontluikt. Waarschijnlijk weten of bekommeren zich slechts weinige der tegenwoordige +bewoners van de gebouwen daar ter plaatse, of er al dan niet rozen groeien, en gaan +zij de oude poort alleen door op weg naar hunne kantoren. De procureursklerken dragen +geen bloemen in hunne zakken, of bouquetten onder den arm, als zij naar de kantoren +der advocaten gaan en de enkele rechtsgeleerden, die voor hunne gezondheid wandelen, +denken zeer weinig aan York en Lancaster, vooral nu er geen spoorwegzaken voor die +beide steden meer te behandelen zijn. Alleen liefhebbers van oudheid en letterkunde +nemen den tuin met veel belangstelling in oogenschouw en stellen zich den goeden Sir +Roger de Coverley en Mijnheer den Spectator met zijn rond gelaat voor, zooals zij +te zamen de paden op en neer wandelen; of dien lieven Olivier Goldsmith in het koepeltje, +misschien peinzende over een volgend nommer van „<i>de Wereldburger</i>” of over het nieuwe pak kleeren, dat Filby voor hem maakt, of over den brandbrief, +dien mijnheer Newbery hem heeft gezonden. Met zware stappen op het kiezelzand, majestueus +rondwandelende in een snuifkleurig gewaad en met eene pruik, die groote behoefte heeft +aan het poeier en de krulijzers van den kapper, ziet men den Grooten Doctor Johnson +naar hem toekomen (met zijn Schotschen lakei, Boswell, op de hielen van den schrijver +van het woordenboek), terwijl beiden meer of minder bevangen zijn door den portwijn, +in de herberg gebruikt, – waarop mijnheer Johnson mijnheer Goldsmith uitnoodigt met +hem mee naar huis te gaan en een kopje thee bij jufvrouw Williams te drinken. Liefelijke +getrouwheid der verbeeldingskracht! Sir Roger en mijnheer <span class="pageNum" id="pb2.89">[<a href="#pb2.89">89</a>]</span>de Spectator staan zoo duidelijk voor ons oog als de beide doctors en de beschonken +en eerlijke Schot. De gestalten, door de poëzie geschapen, leven even tastbaar in +onze herinnering als de werkelijke personen, en daar mijnheer Arthur Pendennis een +romanesken en letterkundigen aanleg bezat en geenszins verslaafd was aan de in dien +omtrek gebruikelijke rechtsgeleerde studiën, mogen wij aannemen, dat die jonge heer +met eenige van die dichterlijke herinneringen vervuld was, toen hij, den avond na +de gebeurtenissen, in het vorige hoofdstuk beschreven, den tuin van den Temple tot +de plaats zijner lichaamsbeweging en overdenkingen koos. +</p> +<p>Des Zondagavonds is het gewoonlijk stil in den Temple. De kamers staan voor het meerendeel +leeg; de voorname rechtsgeleerden geven groote diners in hunne huizen in Belgravia +of Tyburnia; de beminnelijke jonge advocaten zijn ook afwezig, wonen die partijen +bij en maken mijnheer Kewsy een compliment over zijn uitmuntenden wijn, of hun hof +aan de talentvolle dochters van mijnheer Ermine, den rechter. Degenen, die nergens +genoodigd zijn, gebruiken een goedkoopen schapebout en een bescheiden half fleschje +wijn in de club, en vermaken zich zelven en de overige bezoekers in de koffiekamer +met anekdotes, die zij bij de zittingen van de rechtbank hebben opgedaan, en met geestige +zetten, of rechtsgeleerde spitsvondigheden. Niemand, kortom, blijft op zijne kamers +in den Temple dan de arme mijnheer Cockle, die ziek ligt en wiens waschvrouw gerstewater +voor hem zet; of mijnheer Toodle, die een liefhebber van de fluit is, zoodat men hem +in de eenzaamheid kan hooren blazen op zijne kamer op de derde verdieping; of de jonge +Tiger, de student, uit wiens geopende vensters dikke wolken tabaksrook opstijgen, +en aan wiens deur een aantal schotels en deksels te zien zijn met het merk van Dicks +of van den Haan. Maar wacht even! waarheen voert ons de verbeelding? Het is vacantie, +en met uitzondering van Pendennis is er geen mensch hoegenaamd op de kamers. +</p> +<p>Het was dus misschien de eenzaamheid, die Pen naar den tuin dreef; want ofschoon hij +nooit nog te voren de poort was doorgegaan en vrij onverschillig naar de lieve bloembedden +en de groepjes stedelingen, die over de nette grasperken en de breede kiezelpaden +langs de rivier wandelden, had gekeken, wilde het toeval dezen avond, gelijk wij gezegd +hebben, dat de jonge heer, na in eene restauratie nabij den Temple alleen gegeten +te hebben, op het denkbeeld kwam, toen hij naar zijne kamers terugkeerde, om eene +kleine wandeling door den tuin te doen en zich met de frissche avondkoelte en het +gezicht op den schitterenden Theems te verlustigen. Na een oogenblikje gewandeld en +de talrijke vreedzame en blijde groepjes in het rond beschouwd te hebben, begon hem +dat werk te vervelen, zoodat hij een der koepeltjes, die aan beide zijden aan het +einde van het hoofdpad staan, binnentrad en zich daar in stilte neerzette. Waarover +dacht hij thans? De avond was heerlijk helder en stil; de lucht was onbewolkt; de +schoorsteenen op den tegenoverliggenden oever rookten niet, de werven en pakhuizen +waren door de avondzon verguld en zagen er zoo helder uit, alsof ook zij zich voor +dezen dag van uitspanning hadden opgeknapt. De stoombooten, beladen met menschen die +uitstapjes deden, vlogen de rivier op en af. De klokken der talrijke kerken van Londen +noodigden tot het avondgebed. Wellicht dat Pen zich dergelijke vreedzame sabbat-avonden +uit zijne vroegere dagen herinnerde, toen hij, met den arm om de middel zijner moeder, +het grasperk voor het ouderlijk huis op en neer wandelde. De zon verlichtte zoowel +den kleinen Brawl als den breeden Theems en zonk <span class="pageNum" id="pb2.90">[<a href="#pb2.90">90</a>]</span>trotsch achter de olmen van Clavering en den toren van het welbekende dorpskerkje +weg. Was het deze gedachtenloop of alleen de gloed der ondergaande zon, welke dien +blos op het gelaat van den jonkman opriep? Hij tikte op de bank de maat van het gelui +der klokken, sloeg met zijn zakdoek het stof van zijne blinkende laarzen, en sprong +toen op en riep uit, terwijl hij met den voet stampte: „Neen, bij den hemel! ik zal +naar huis gaan.” En toen hij dit besluit genomen had – waaruit bleek, dat er in zijn +gemoed een zekere strijd had plaats gehad of hij kon blijven waar hij was, dan wel +of hij den tuin moest verlaten – stapte hij het koepeltje uit. +</p> +<p>Het scheelde weinig of hij liep twee kleine kinderen omver, die niet veel hooger dan +zijne knie reikten, en die over het kiezelpad draafden, terwijl hunne lange blauwe +schaduwen schuins oostwaarts vielen. +</p> +<p>Het eene kind riep: „O!” en het andere begon te lachen en zeide op kinderlijk gemeenzame +wijze: „Meheer Pendennis!” waarop Arthur, naar beneden kijkende, zijne beide kleine +vriendinnetjes van den vorigen dag, mesdemoiselles Amelia-Anna en Betsy-Jane, ontwaarde. +Op dat gezicht bloosde hij sterker dan te voren; hij nam het kind op, dat hij bijna +onder den voet geloopen had, wierp het in de lucht en gaf het een kus, bij welken +onverhoedschen aanval Amelia-Anna, erg verschrikt, het begon uit te schreeuwen. +</p> +<p>Deze kreten deden dadelijk twee dames met schoone kraagjes, nieuwe linten en mooie +shawls aansnellen, te weten jufvrouw Bolton, met een vuurrooden Schotschen cachemiren +shawl en eene zwart zijden japon, en jufvrouw F. Bolton, met eene gele sjerp en een +lief gebloemd mousselientje en eene parasol – van top tot teen de dame. Fanny sprak +geen enkel woord, ofschoon haar oogen een welkomstgroet uitstraalden en zoo helder +schitterden als de sterkst verlichte vensters van <span lang="en">Paper Buildings</span>. Na Betsy-Jane eene vermaning gegeven te hebben, zeide jufvrouw Bolton: „Heere! Hoe +zonderling, mijnheer, dat wij <i>u</i> hier ontmoeten! Hoe vaart u, mijnheer? Is het niet zonderling, Fanny, dat wij mijnheer +Pendennis tegenkomen?” Waarom lacht gij, mesdames? Is het nooit gebeurd, wanneer de +jonge Croesus op eene buitenplaats logeerde, dat gij, door een toevalligen samenloop +van omstandigheden, met uwe Fanny aan het wandelen waart in het plantsoen? Hebt gij +met Fanny nooit staan luisteren naar de muziek der zware dragonders te Brighton, als +de jonge de Boots en kapitein Padmore met rinkelende sporen het havenhoofd afkwamen? +Waart gij met uw engelachtige Françoise nooit bij de oude weduwe Wheezy in dat hutje +op de heide, als de jonge hulpprediker binnentrad met een traktaatje tegen de rheumatiek? +Denkt gij, dat, als er zulke toevalligheden in het heerenhuis gebeuren, zij ook niet +voorvallen in de portierswoning? +</p> +<p>Het <i>was</i>, zonder twijfel, een toeval, anders niet. In den loop van het gesprek van den vorigen +dag had mijnheer Pendennis op de ongezochtste wijze, die men zich kan voorstellen, +en in antwoord op eene vraag van de jonge jufvrouw Bolton, gezegd dat, ofschoon sommige +pleinen somber waren, andere gedeelten van den Temple zeer vroolijk en aangenaam waren, +vooral de kamers die op de rivier en den tuin uitzagen, en dat die tuin eene zeer +genoeglijke wandeling des Zondagavonds opleverde en door een groot aantal menschen +bezocht werd – en ziedaar nu, op de toevalligste wijze ontmoeten al onze bekenden +elkander daar, juist als het met zoovelen in de voorname wereld gaat. Wat kan ongezochter, +genoeglijker of natuurlijker zijn? +</p> +<p>Pen zag er zeer statig, deftig en voornaam uit. Zijne kleeding was <span class="pageNum" id="pb2.91">[<a href="#pb2.91">91</a>]</span>buitengemeen net en schitterend. Zijne witte broek, zijn witte hoed, zijne veelkleurige +das, zijn licht vest, zijne gouden kettingen en hemdsknoopjes schonken hem minstens +het voorkomen van een prins van den bloede. Wat stond die pracht hem goed! Nooit was +iemand bij hem te vergelijken geweest, dacht een der leden van het gezelschap. Hij +bloosde – wat stond die blos hem bevallig, zeide dezelfde persoon in haar hart. Zijn +voorkomen had den vorigen dag zoo zeer de aandacht der kinderen getrokken, dat zij +na zijn vertrek Pendennisje gespeeld hadden. Amelia-Anna had hare kleine mollige vingertjes +in de armsgaten van haar voorschoot gestoken, gelijk Pen het in zijn vest deed, en +gezegd: „Betsy-Jane, nu ben ik meheer Pendennis.” Fanny had bij die voorstelling tranen +gelachen en haar zusje bijna doodgezoend. Wat was zij ook blij, toen zij Arthur het +kind zag omhelzen! +</p> +<p>Was Arthur rood, Fanny zag er daarentegen zeer afgemat uit. Hij merkte het op en vroeg +haar vriendelijk naar de reden van haar oogenschijnlijke vermoeidheid. +</p> +<p>„Ik heb den ganschen nacht wakker gelegen,” zeide Fanny en begon een weinig te blozen. +</p> +<p>„Ik heb hare kaars uitgedaan en gezegd dat zij moest gaan slapen en met lezen uitscheiden,” +kwam hare liefhebbende moeder er tusschen. +</p> +<p>„Waart gij aan het lezen? En wat hield u dan zoo bezig?” vroeg Pen, dien hare bekentenis +vermaakte. +</p> +<p>„O, ik vind het zoo mooi!” zeide Fanny. +</p> +<p>„Wat?” +</p> +<p>„<i>Walter Lorraine</i>,” antwoordde zij met een zucht. „O, ik heb zoo’n hekel aan die Neara of Næra – ik +weet niet hoe ik dien naam moet uitspreken. En ik houd zooveel van Leonora! En die +Walter, wat is die lief!” +</p> +<p>Hoe had Fanny ontdekt, dat er een roman <i>Walter Lorraine</i> bestond en dat Pen daarvan de schrijver was? Ons kleine persoontje herinnerde zich +elk woord, dat mijnheer Pendennis den vorigen avond gesproken had, en dus ook dat +hij in boeken en couranten schreef. Maar welke boeken? Zij was daarnaar zoo nieuwsgierig, +dat zij op het punt stond vriendelijk te worden tegen den ouden Bows, die sinds gisteren +onder haar ongenade zuchtte; doch eerst besloot zij zich tot Costigan te wenden. Zij +begon met den kapitein te vleien en hem op haar innemendste wijze toe te lachen, terwijl +zij zijn diner aanrichtte en zijn nederig vertrekje in orde bracht. Zij verklaarde +zich overtuigd, dat zijn linnen wel eens mocht nagezien worden (en werkelijk bevatte +het linnenkastje van den kapitein eenige merkwaardige staaltjes van manufacturen van +vlas en katoen); zij zou zijne hemden verstellen – <i>al</i> zijne hemden. Wat verschrikkelijke gaten – wat kluchtige gaten! Zij stak haar gezichtje +door een dier openingen en lachte den ouden krijgsman op de lieftalligste wijze toe. +Het zou een aardig portretje van haar zijn geweest, zoo kijkende door die gaten. Daarop +ruimde zij netjes Costigan’s tafelgoed op en trippelde door de kamer, gelijk zij het +de danseressen op het tooneel had zien doen; en daarop huppelde zij naar het kastje +van den kapitein en haalde er zijne whiskyflesch uit, en maakte een glas voor hem +klaar, en vroeg of zij er eens van proeven mocht, een enkel dropje, en de kapitein +moest haar een van zijne liedjes, een van die lieve liedjes voorzingen, en het haar +leeren. En toen hij met zijne volle en beverige stem een Iersch deuntje gezongen had, +en zich verbeeldde dat <i>hij</i> het was, die de kleine sirene betooverde, bracht zij haar kleine vraagje omtrent +Arthur Pendennis en diens roman op het tapijt, en toen zij daarop antwoord gekregen +had, bekommerde zij zich om niets meer, maar liet <span class="pageNum" id="pb2.92">[<a href="#pb2.92">92</a>]</span>den kapitein alleen aan de piano zitten, waar hij juist nog een liedje voor haar zou +zingen, en vergat den bak met het tafelgoed in den gang en de hemden op den stoel, +en rende zoo hard zij kon naar beneden. +</p> +<p>Kapitein Costigan had gezegd, dat hij geen letterkundige was en ook nog geen tijd +had kunnen vinden om het schoone boek van zijn jongen vriend te lezen, maar dat hij +de eerste gelegenheid de beste zou waarnemen om er een exemplaar van te koopen. Maar +hij kende den naam van Pen’s roman, doordien de heeren Finucane, Bludyer en andere +bezoekers van de Achterkeuken, wanneer zij van Pen spraken (hetgeen niet altijd met +lof geschiedde, want Bludyer noemde hem een verwenschten kwast, en Hoolan gaf zijne +verwondering te kennen, dat Doolan hem niet de zaal uitschopte, enz.), hem met den +bijnaam Walter Lorraine aanduidden, en daardoor was Costigan in staat om Fanny de +begeerde inlichting te geven. +</p> +<p>„En zij ging naar de leesbibliotheek en vroeg er om,” zeide jufvrouw Bolton, – „naar +verscheidene bibliotheken, en sommige hadden het boek, maar het was uit, en andere +hadden het niet; en eene der bibliotheken, die het hadden, wilde het haar niet geven, +of zij moest een pond sterling tot pand laten, en zooveel had zij niet, zoodat zij +schreiende thuis kwam – niet waar, Fanny? – en toen heb ik haar het geld gegeven.” +</p> +<p>„En ik was zoo bang, dat iemand het uit de bibliotheek zou komen halen terwijl ik +weg was,” zeide Fanny, met roode wangen en schitterende oogen. „En o! het is zoo mooi!” +</p> +<p>Arthur was door deze ongekunstelde blijken van sympathie geroerd; hij was er bovenmate +door gestreeld en getroffen. „Bevalt het u!” zeide hij. „Als gij wilt meegaan naar +mijne kamer, zal ik – Neen, ik zal u een exemplaar brengen – Neen, ik zal het u zenden. +Goedennacht. Ik dank u, Fanny. God zegen u. Ik kan niet bij u blijven. Vaarwel, vaarwel!” +En nogmaals hare hand drukkende en hare moeder en de kinderen toeknikkende, ging hij +den tuin uit. +</p> +<p>Toen hij haar verliet versnelde hij zijne schreden, en in zich zelven mompelende, +liep hij de poort uit. „Lief, lief schepseltje!” zeide hij. „Engel van een Fanny! +Gij weegt tegen alle anderen op! Ware Shandon maar terug! dan zou ik naar huis gaan, +naar moeder. Ik moet haar niet weerzien; ik wil niet. Ik wil niet, zoo waarlijk helpe +mij –” +</p> +<p>En terwijl hij aldus sprak en voortsnelde, zoodat de voorbijgangers bleven staan om +hem na te kijken, liep hij tegen een oud mannetje aan, in wien hij mijnheer Bows herkende. +</p> +<p>„Uw onderdanige dienaar, mijnheer,” zeide Bows met eene spottende buiging en nam zijn +kalen hoed af. +</p> +<p>„Goedendag,” antwoordde Arthur norsch. „Laat ik u niet ophouden, of van u de moeite +vergen, mij weer op den voet te volgen. Ik heb haast, mijnheer. Goedenavond.” +</p> +<p>Bows vermoedde, dat Pen reden had om zoo naar zijne kamer te ijlen. „Waar zijn zij?” +riep het oude heertje uit. „Gij weet wel wie ik meen. Zij zijn niet op uwe kamer, +mijnheer, – niet waar? Zij hebben aan Bolton gezegd, dat zij in den Temple ter kerk +gingen; maar daar zijn zij niet. Zij zijn op uwe kamer en zij <i>mogen</i> op uwe kamer niet zijn, mijnheer Pendennis!” +</p> +<p>„Voor den duivel, mijnheer!” riep Pendennis woedend uit. „Kom mee, en zie of zij op +mijne kamer zijn; hier zijn wij op het plein aan de deur – kom binnen en zie zelf!” +en Bows, na den hoed afgenomen te hebben, boog en volgde den jonkman. +<span class="pageNum" id="pb2.93">[<a href="#pb2.93">93</a>]</span></p> +<p>Zij waren niet op Pen’s kamers, gelijk wij reeds weten. Doch toen de tuin gesloten +werd, keerden de beide vrouwen, die slechts eene treurige wandeling hadden gedaan, +neerslachtig met de kinderen terug en traden Lamb Court binnen, en plaatsten zich +bij den lantarenpaal, die het midden van het vierkant versiert, van waar zij naar +de derde verdieping van het huis, waar Pendennis zijne kamers had, opzagen, alwaar +een oogenblik later een licht ontstoken werd. Daarop gingen die twee dwaze vrouwen +heen, de vermoeide kinderen medeslepende, en keerden naar mijnheer Bolton terug, die +in de portiersloge van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> bij zijn glas rumgrog zat te suffen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Mijnheer Bows keek de ledige kamer rond, die door den jonkman bewoond werd, en sinds +den tijd, toen wij haar het laatst zagen, slechts met weinige sieraden of meubelen +opgeschikt was. Warrington’s oude boekenkast en havelooze bibliotheek, en Pen’s schrijftafel +met den berg van papieren, hadden een zeer gezellig voorkomen. „Wilt gij ook eens +in de slaapkamers zien, of mijne slachtoffers dáár verscholen zijn, mijnheer Bows?” +vroeg Pen bitter, „dan wel of ik de kleine meisjes vermoord en in het kolenhok verborgen +heb?” +</p> +<p>„Uw woord is mij voldoende, mijnheer Pendennis,” antwoordde de ander op weemoedigen +toon. „Als gij zegt dat zij er niet zijn, dan geloof ik het. En ik hoop, dat zij er +nooit geweest zijn en er nooit komen zullen.” +</p> +<p>„Op mijn woord, mijnheer, gij zijt wel goed, mijne kennissen voor mij te kiezen,” +zeide Arthur op hoogen toon, „en te verstaan te geven, dat mijn gezelschap niet zeer +wenschelijk is. Ik herinner mij, mijnheer Bows, dat ik u erkentelijkheid verschuldigd +ben voor uwe vriendelijkheid in lang vervlogen dagen; anders zou ik mij sterker uitlaten +dan ik thans doe over de soort van vervolging, waaraan gij mij schijnt te willen onderwerpen. +Gij hebt mij gisteren tot buiten de Inn gevolgd, alsof gij wildet oppassen, dat ik +niets stal.” Maar zoodra Pen dit gezegd had, begon hij te stotteren en te blozen, +want hij gevoelde, dat hij den ander hier een wapen in de hand had gegeven, hetwelk +deze dan ook dadelijk aangreep. +</p> +<p>„Ik geloof inderdaad, dat gij kwaamt om iets te stelen, zooals gij het uitdrukt, mijnheer,” +zeide Bows. „Zoudt gij willen volhouden, dat gij een bezoek aan den armen ouden Bows, +den speelman, of aan jufvrouw Bolton in de portiersloge kwaamt brengen? Och kom! Zulk +een voornaam man als de weledelgeboren heer Arthur Pendennis verwaardigt zich niet +naar mijn zolderkamertje te klimmen, of in de keuken van eene waschvrouw te gaan zitten, +indien hij er geen bijzondere redenen toe heeft. En ik houd het voor zeker, dat gij +kwaamt, om het hart van een lief meisje te stelen, om haar te gronde te richten en +daarna te verstooten, mijnheer Arthur Pendennis! Dat is het, wat de wereld van u, +jonge dandy’s, van u, voorname jongelui, maakt, van u, hooge en vermogende aristocraten, +die het volk vertrapt. Het is voor u spel; maar wat denkt ge wel, dat het voor de +armen is, voor de offers uwer genotzucht, waarmee gij speelt, om ze op straat te werpen, +als gij er genoeg van hebt? Ik ken den stand, waartoe gij behoort, mijnheer. Ik ken +uwe zelfzucht en uw aanmatiging en uw trots. Wat deert het mylord, dat de dochter +van den armen man ongelukkig en hare familie met schande overladen wordt? Gij moet +uw vermaak hebben en het volk moet het betalen. Waar zijn wij anders voor geschapen? +Zoo zijt gij allen, mijnheer, allen!” +<span class="pageNum" id="pb2.94">[<a href="#pb2.94">94</a>]</span></p> +<p>Bows had zich op een verkeerd terrein geplaatst en daarmee kon Pen zijn voordeel doen, +hetgeen hem niet speet: het was hem niet onwelkom, dat hij het debat kon afleiden +van het punt, waar zijne tegenpartij het aanvankelijk had begonnen. Arthur barstte +dus in een lach uit, waarvoor hij Bows verschooning vroeg. „Ja, ik ben een aristocraat,” +zeide hij, „in een paleis drie verdiepingen hoog, met een vloerkleed bijna zoo mooi +als het uwe, mijnheer Bows! Ik breng mijn leven door met het verdrukken van het volk, +niet waar? met het verleiden van meisjes en het bestelen van de arme lui? Beste heer, +dit alles is heel aardig in een blijspel, waar Job Thornberry zich op de borst slaat +en aan mylord vraagt, hoe hij een eerlijk man vertrappen en den haard van een Engelschman +verwoesten durft; maar hoe kunt gij, mijnheer Bows, in het werkelijke leven, van aristocraten, +die het volk verdrukken, spreken tegen iemand, die even hard voor zijn brood moet +werken als gij? Heb ik u ooit kwaad gedaan? of mij eenige meerderheid over u aangematigd? +Hebt gij mij niet vroeger genegenheid toegedragen – in een tijd toen wij beiden romaneske +jongelui waren, mijnheer Bows. Kom, wees nu niet boos op mij, en laten wij even goede +vrienden zijn als wij het vroeger waren.” +</p> +<p>„Dat was een heel andere tijd,” gaf mijnheer Bows ten antwoord, „en mijnheer Pendennis +was toen een eerlijk, hartstochtelijk jonkman, misschien wel wat zelfzuchtig en verwaand, +maar toch eerlijk. En ik hield toen van u, omdat gij bereid waart u voor eene vrouw +op te offeren.” +</p> +<p>„En thans, mijnheer?” vroeg Arthur. +</p> +<p>„Thans zijn de tijden veranderd en wenscht gij dat eene vrouw zich zal opofferen voor +u,” antwoordde Bows. „Ik ken dit kind, mijnheer. Ik heb altijd gezegd, dat dit lot +haar boven het hoofd hing. Zij heeft hare hersentjes zoo vol met romans, dat zij aan +niets anders dan aan minnaars en minnaressen denkt en ternauwernood meer ziet, dat +haar voet op een keukenvloer rust. Ik heb het schepseltje onderwezen. Zij bezit vele +talenten en bekoorlijkheden, dat verzeker ik u. Ik houd innig veel van dat meisje, +mijnheer. Ik ben een verlaten oud man; ik leid een leven, dat mij niet behaagt, onder +kameraden, die mij bedroefd maken. Ik geef om niets anders dan om dat kind. Heb medelijden +met mij en neem haar niet van mij weg, mijnheer Pendennis, – neem haar niet van mij +weg!” +</p> +<p>Onder het spreken bleef de stem den ouden man in de keel steken. Het aandoenlijke +in zijn toon trof Pen veel meer dan de dreigende of sarcastische wijze, waarop Bows +begonnen was. +</p> +<p>„Gij beoordeelt mij inderdaad verkeerd,” zeide hij vriendelijk, „indien gij u verbeeldt, +dat ik de arme kleine Fanny eenig leed zou willen aandoen. Jongstleden Vrijdagavond +heb ik haar voor het eerst van mijn leven gezien. Op de toevalligste wijze bracht +onze vriend Costigan haar mij te gemoet. Ik koester geen bedoelingen jegens haar – +dat wil zeggen –” +</p> +<p>„Dat wil zeggen, dat gij zeer goed weet, dat zij een dwaas meisje is en hare moeder +eene dwaze vrouw – dat wil zeggen, dat gij haar in den tuin van den Temple ontmoet, +natuurlijk zonder eenige afspraak, – dat wil zeggen, dat toen ik haar gisteren lezende +vond in het boek, dat gij geschreven hebt, zij mij hare verachting deed gevoelen,” +zeide Bows. „Waartoe dien ik, dan om uitgelachen te worden? een mismaakt oud schepsel +gelijk ik ben, een oude vedelaar, die eene kale jas draagt en zijn brood verdient +door deuntjes in eene herberg te spelen? Gij zijt <span class="pageNum" id="pb2.95">[<a href="#pb2.95">95</a>]</span>een dandy! Gij hebt reukwater op uw zakdoek en een ring aan uw vinger. Gij gaat uit +eten bij voorname lui. Wie geeft ooit eene korst brood aan den ouden Bows? En echter +had ik evenveel kunnen beteekenen als de beste onder u. Ik had een man van genie kunnen +zijn, als de omstandigheden mij gediend hadden, en met de eerste genieën des lands +kunnen omgaan. Maar alles is mij tegengeloopen. Er was een tijd, dat mij de eerzucht +bezielde en ik tooneelstukken, gedichten, muziek schreef, – maar niemand wilde mij +aanhooren. Geen vrouw had ik ooit lief, of zij lachte mij uit, en hier sta ik nu in +mijn ouderdom alleen, alleen! Ontneem mij dit meisje niet, mijnheer Pendennis, smeek +ik nogmaals! Laat mij haar nog een korten tijd behouden. Tot op gisteren was zij een +kind voor mij. Waarom kwaamt gij er tusschen, om mijne mismaaktheid door haar te doen +bespotten?” +</p> +<p>„Daaraan ben ik ten minste onschuldig,” antwoordde Arthur met een soort van zucht. +„Op mijn woord van eer, ik wenschte dat ik het meisje nooit gezien had. Ik ben geen +verleider van beroep, mijnheer Bows. Tot – tot heden avond had ik er geen gedachte +van, dat ik op de arme Fanny indruk had gemaakt. En toen deed het mij leed, mijnheer, +en toen ik u ontmoette, ontvlood ik juist de verzoeking. En,” voegde hij er met een +gloed op het gelaat, die zijn bezoeker in de toenemende duisternis niet zien kon, +en met eene merkbare trilling in zijne stem bij, „ik wil niet voor u verbergen, mijnheer, +dat ik op dezen Sabbat-avond, toen de kerkklokken luidden, aan mijn eigen huis dacht, +en aan de vrouwen, als engelen zoo rein en goed, die daar wonen, en dat ik, toen ik +u tegenkwam, zoo snel hierheen liep, om het gevaar te ontwijken dat mij bedreigde, +en van God Almachtig kracht te bidden om bij mijn plicht te blijven!” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Op deze woorden van Arthur volgden eenige oogenblikken van stilte, en zijn bezoeker +sprak, toen hij het onderhoud hervatte, op een veel kalmer en vriendelijker toon. +En toen Bows afscheid nam, verzocht hij Pen de hand te mogen drukken; van beide kanten +was dit afscheid warm en hartelijk, en Bows vroeg verschooning, dat hij Arthur had +miskend, en maakte hem eenige complimenten, die ten gevolge hadden, dat de jonkman +de hand van zijn ouden vriend andermaal met innigheid drukte. Bij het vaarwel aan +de deur zeide Arthur, dat hij eene gelofte gedaan had, en hoopte en vertrouwde, dat +mijnheer Bows zich daarop zou verlaten. +</p> +<p>„Amen op dat gebed!” zeide Bows en ging langzaam de trap af. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch51" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch51.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">EEN EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Het gelukkige dorp andermaal.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">In het eerste gedeelte van dit verhaal hebben wij de gelegenheid waargenomen om van +het stadje Clavering, in welks nabuurschap Pen’s vaderlijk erfgoed, Fairoaks lag, +en van sommige bewoners van dat plaatsje te spreken, en aangezien die kringen in geenerlei +opzicht vermakelijk of aangenaam waren, hebben wij er niet zeer breedvoerig over uitgeweid. +Mijnheer Samuel Huxter, de heer met wien wij onlangs in den Vauxhall kennis maakten, +was een der uitverkorenen van het stadje wanneer hij het in zijne vacantiën kwam bezoeken, +en verlevendigde <span class="pageNum" id="pb2.96">[<a href="#pb2.96">96</a>]</span>aldaar de tafelvreugde zijner vrienden door aardigheden uit het St.-Bartholomeushospitaal +en de praatjes der deftige Londensche kringen in welke hij verkeerde. +</p> +<p>Mijnheer Hobnell, de jonge heer, die, ten gevolge van den twist over jufvrouw Fotheringay, +door Pen was afgerost, was, toen hij nog te Clavering schoollag, dikwijls door jufvrouw +Huxter, Samuel’s moeder, op thee genoodigd en had vrijen toegang tot de apotheek, +waar hij den weg naar de tamarindepotten wist en zijn zakdoek met rozenwater mocht +besproeien. In dit tijdperk zijns levens had Hobnell genegenheid voor de jonge jufvrouw +Sophie Huxter opgevat, die hij, na het overlijden van zijn vader, huwde en naar zijn +buiten The Warren, weinige mijlen afstands van Clavering, heenvoerde. +</p> +<p>Zijne familie had daar vele jaren lang als eigenaars of pachters landerijen bezeten +en bebouwd. Hobnell’s vader had de oude boerderij afgebroken en een blinkend nieuw +gewit heerenhuis opgetrokken, met ruime stallen en eene piano in het salon; hij hield +eenige koppels jachthonden en noemde zich „mijnheer”. Toen hij stierf en zijn zoon +in zijne plaats regeerde, kon de familie beschouwd worden als voor vast gerangschikt +onder de deftige geslachten van het graafschap, zoodat Sam Huxter te Londen niet veel +overdreef als hij tegen zijne kameraden in het hospitaal, die hem met bewondering +aanhoorden, over het landgoed, de paarden, de honden en de gastvrijheid van zijn schoonbroeder +zwetste. Ieder jaar deed Hobnell een uitstapje naar Londen gewoonlijk, op den tijd +wanneer mevrouw Hobnell, wegens de vermeerderde zorgen voor hare kinderkamer, niet +van huis kon. Hij nam dan kamers in het <i lang="en">Tavistock Hotel</i> en ging met Sam de vermaken der stad genieten. Ascott, de schouwburgen, de Vauxhall +en de prettige koffiehuizen in den vroolijken omtrek van Covent Garden waren de plaatsen, +die de levendige landjonker dan met zijn geleerden broeder bezocht. Wanneer hij zich +te Londen bevond, zeide hij, hield hij er van, te doen gelijk de Londenaars doen, +en het er eens van te nemen, en als hij naar buiten terugkeerde, nam hij een nieuwen +hoed en shawl voor mevrouw Hobnell mee en verwisselde de weelderige vermaken van het +Londensche leven, voor de elf volgende maanden, tegen landelijke uitspanningen en +bezigheden. +</p> +<p>Sam Huxter stond steeds in briefwisseling met zijn schoonbroeder en hield hem op de +hoogte van de nieuwtjes der hoofdstad, uit dankbaarheid voor de manden met hazen, +patrijzen en den room, die de landjonker en diens goedhartige vrouw aan Sam zonden. +Zij kenden geen geestiger en beschaafder jonkman dan Sam. Hij was het leven en de +ziel van hun huis, als hij zich in zijne geboorteplaats vertoonde. Op The Warren schaterde +men aanhoudend van het lachen over zijne liedjes en zetten en grappen. Hij had het +leven van de oudste dochter gered door haar eene graat uit de keel te halen; kortom, +hij was de ziel van hun huiselijken kring. +</p> +<p>Het ongeluk wilde, dat Pen, drie dagen na het gebeurde in den Vauxhall, mijnheer Huxter +alweer ontmoette. Getrouw aan zijne belofte, was hij de kleine Fanny niet gaan bezoeken. +Hij trachtte haar door werken en andere inspanning van den geest uit zijn hart te +verdrijven. Onophoudelijk, hoewel met niet veel vrucht, zat hij op zijne kamer te +werken, en in zijne hoedanigheid van recensent voor de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> richtte hij eene bloedige slachting aan onder dichters en romanschrijvers, die voor +zijn rechterstoel verschenen. Na dezen gebeuld te hebben, ging hij dineeren in de +eenzame Polyanthus-Club, waar de <span class="pageNum" id="pb2.97">[<a href="#pb2.97">97</a>]</span>leege zalen hem benauwd en somber stemden. Hij zocht uitspanning in een schouwburg. +De gansche zaal daverde van het lachen en het applaudisseeren; maar hij zag slechts +eene zoutelooze klucht, die hem ergerde. De komiek zou zijne vroolijkheid verloren +hebben, indien hij Pen’s stuursch gelaat had gezien. Hij wist ternauwernood wat er +gebeurde; alles ging als in een droom of in eene koorts hem voorbij. Daarop besloot +hij naar de Achterkeuken te gaan, zijn geliefkoosd toevluchtsoord met Warrington, +want hij gevoelde nog geen slaap. Den vorigen dag had hij, om tot rust te komen, twintig +mijlen over de heide van Hampstead en door de lanen van Hendon gewandeld, en toch +des nachts geen oog gesloten. Hij zou dus de Achterkeuken opzoeken. Het was hem een +soort van troost, dat hij daar Bows zou zien. Bows was er ook en zat zeer kalm aan +de oude piano. Er werden eenige verbazend comische liedjes gezongen en de zaal daverde +van het lachen. Wat kwamen zij Pen vreemd voor! Hij zag niets dan Bows. Het was verwonderlijk, +dat hij in een uitgebranden vulkaan, gelijk hij zijne borst noemde, zulk eene vlam +kon gevoelen! Twee dagen van toegeven hadden haar doen ontbranden; – twee dagen van +onthouding hadden haar tot een lichten laaien gloed aangeblazen. Hierover napeinzende +en het eene glas na het ander drinkende, wilde het ongeluk dat Arthur’s oog op mijnheer +Huxter viel, die, evenals hij, naar den schouwburg was geweest en nu met een paar +kameraden de zaal binnentrad. Tot Pen’s groote ergernis fluisterde Huxter zijne buren +iets toe, en Arthur gevoelde, dat de ander over hem sprak. Gevolgd door zijne vrienden, +baande Huxter zich daarop een weg door de zaal, en zette zich tegenover Pen neder, +dien hij gemeenzaam toeknikte en hem eene morsige hand toestak. +</p> +<p>Pen reikte zijn stadgenoot de hand, en dacht dat hij dien avond in den Vauxhall al +te opvliegend tegen hem was geweest. Huxter van zijn kant, die met zich zelven en +de gansche wereld volkomen tevreden was, vermoedde in het minst niet, dat hij wien +ook onaangenaam kon zijn, want dat kleine geschil – of „standje”, gelijk hij het noemde +– in den Vauxhall was eene beuzeling, waaraan hij in het geheel geen gewicht hechtte. +</p> +<p>Nadat de volgeling van Galenus vier glazen bier besteld had, waarmede hij en zijn +gezelschap zich te goed deden, begon hij te overleggen wat wel het prettigste onderwerp +van gesprek voor Pen zou zijn, en bepaalde zich juist tot dat, hetgeen onzen jongen +heer het pijnlijkst was. +</p> +<p>„Prettige avond in den Vauxhall, niet waar?” zeide hij, terwijl hij hem een veelbeteekenend +knipoogje toewierp. +</p> +<p>„Het doet mij pleizier dat gij er genoegen hebt gehad,” antwoordde de arme Pen, zijn +verdriet verbergende. +</p> +<p>„Ik was verduiveld aangeschoten – erg – had met eenige jongelui te Greenwich gegeten. +Ge hadt daar een aardig lapje mousseline aan den arm wie was het?” vroeg de bekoorlijke +student. +</p> +<p>Die vraag was te veel voor Arthur. „Heb ik u naar uwe zaken gevraagd, mijnheer Huxter?” +zeide hij. +</p> +<p>„Ik heb u niets beleedigends willen zeggen – ik vraag verschooning – wat drommel, +het is of gij me wilt opeten!” hernam de ander verbaasd. +</p> +<p>„Herinnert ge u niet meer wat er dien avond tusschen ons is voorgevallen?” vroeg Pen +met klimmenden toorn. „Zijt ge het vergeten? Dat is wel waarschijnlijk, want gij waart +beschonken, gelijk ge zoo even zelf gezegd hebt, en zeer onbeschoft.” +</p> +<p>„Voor den drommel, mijnheer, ik heb u reeds verschooning gevraagd,” zeide Huxter, +rood wordende. +<span class="pageNum" id="pb2.98">[<a href="#pb2.98">98</a>]</span></p> +<p>„Dat hebt gij, en ik heb het u van harte vergeven. Maar als ge het u herinneren kunt, +heb ik u verzocht mij voortaan van de lijst uwer kennissen te schrappen en, wanneer +wij elkander weer in het openbaar ontmoetten, de moeite niet te nemen van mij te herkennen. +Wees zoo goed dit voor het vervolg te onthouden, en daar het zingen juist weder begint, +zult ge me wel veroorloven u aan het ongestoorde genot der muziek over te laten.” +</p> +<p>Daarop nam hij zijn hoed, maakte eene buiging voor den verbaasden Huxter en verliet +de tafel, terwijl Huxter’s kameraden, na een oogenblik van verbazing, zoo hard om +den jongen chirurgijn begonnen te lachen, dat de president der vergadering er zich +mee moest bemoeien en uitriep: „Stilte, heeren! weest toch wat stil voor <i>de Lijkendief!</i>” want dat populaire lied werd juist aangeheven, toen Pen de Achterkeuken verliet. +Hij vleide zich, dat hij zich volmaakt beheerscht had. Eigenlijk had hij gewenscht, +dat Huxter zich strijdlustig zou betoond hebben, want hij had gaarne met hem of iemand +anders willen vechten. Hij ging naar huis. Het werk van dien dag, de tooneelvertooning, +de whiskygrog, het krakeel, – niets had medegewerkt om hem tot bedaren te brengen. +Hij sliep niet beter dan den vorigen nacht. +</p> +<p>Eenige dagen later schreef mijnheer Sam Huxter een brief aan mijnheer Hobnell ten +platten lande, waarvan mijnheer Arthur Pendennis het hoofdonderwerp uitmaakte. Sam +beschreef Arthur’s levenswijze te Londen en zijn verwenscht onbeschaamd gedrag jegens +zijne vrienden van thuis. Hij was, zeide Huxter, een reddelooze schavuit, een eerste +don Juan, een kerel die, <i>wanneer</i> hij op het land kwam, buiten <i>fatsoenlijke huizen</i> moest gesloten worden. Hij had hem in den Vauxhall zien dansen met een onschuldig +meisje van de mindere klasse, dat hij tot zijn slachtoffer maakte. Van een Iersch +heer (die vroeger bij het leger gediend had) en die ook eene club bezocht, waarvan +Huxter lid was, had deze laatste vernomen wie het meisje was, op hetwelk deze <i>verwaande kwast</i> zijne helsche kunstgrepen aanwendde; hij dacht er over om haar vader te waarschuwen, +enz., enz. Vervolgens liep de brief over het algemeene nieuws, drukte den dank van +den schrijver voor de laatste bezending van huis en de konijnen uit, en gaf te verstaan, +dat hij volgaarne bereid was verdere geschenken aan te nemen. +</p> +<p>Gelijk wij gezegd hebben, was er gemiddeld ééns per jaar gelegenheid voor eene doopplechtigheid +op The Warren, en het geval wilde, dat deze plechtigheid den dag nadat Hobnell den +brief van zijn schoonbroeder te Londen had ontvangen, plaats had. Het kind (een dotje +van een meisje) werd Myra Lucretia gedoopt, naar hare twee peetmoeders, jufvrouw Portman +en jufvrouw Pybus van Clavering, en daar Hobnell natuurlijk Sam’s brief aan zijne +vrouw had medegedeeld, maakte mevrouw Hobnell hare beide vriendinnen met den gruwelijken +inhoud bekend. Het was eene mooie historie, die in den loop van den dag mooi door +heel Clavering verteld werd! +</p> +<p>Myra verhaalde het geval niet aan hare mama – daarvoor was zij er te veel van ontroerd, +maar jufvrouw Pybus behoefde zich daardoor niet te laten weerhouden. Zij sprak over +de zaak niet alleen met mevrouw Portman, maar met mijnheer Simcoe en zijne deftige +vrouw, met mevrouw Glanders (wier dochters bijtijds de kamer werden uitgezonden), +met madame Fribsby, kortom met iedereen, die iets beteekende te Clavering. Met een +slinkschen blik op de afbeelding van den dragonder en een innerlijken blik in haar +eigene droevige herinneringen, zeide madame Fribsby, dat mannen mannen bleven, en, +zoolang zij mannen <span class="pageNum" id="pb2.99">[<a href="#pb2.99">99</a>]</span>waren, verleiders zouden zijn; en daarop zeide zij mijmerend eenige regels uit <i>Marmion</i> op, waarin zij verzocht ingelicht te worden, waar minnaars, die bedriegers zijn, +zouden moeten rusten? Jufvrouw Pybus kon haar haat, haar afschuw, hare verachting +voor een schelm, die tot zulke laagheden in staat was, niet sterk genoeg uitdrukken. +Dit waren de gevolgen van te veel toegeeflijkheid in de jeugd, van onbeschoftheid, +van losbandigheid, van aristocratischen bluf (het was eene waarheid, dat Pen geweigerd +had thee te gaan drinken bij jufvrouw Pybus), van het bijwonen dier schandelijke en +afschuwelijke partijen in dat verschrikkelijke hedendaagsche Babylon! Mevrouw Portman +moest, tot haar leedwezen, erkennen, dat de noodlottige ingenomenheid zijner moeder +den jongen bedorven had; dat zijn voorspoed op de letterkundige loopbaan zijn hoofd +op hol had gebracht, en dat zijne booze hartstochten hem de beginselen hadden doen +vergeten, die doctor Portman hem in zijne jeugd had ingeprent. Toen Glanders, die +snoode dragonderkapitein, door mevrouw Glanders van het voorgevallene onderricht werd, +begon hij te fluiten en maakte hij aan het diner koddige toespelingen daarop, tot +mevrouw hem een ongevoelig mensch noemde en de meisjes weer de kamer uitzond, daar +de kapitein begon te schateren van het lachen. Mijnheer Simcoe vernam het nieuws met +kalmte, ofschoon het hem niet onwelkom was; want het bevestigde de meening, die hij +altijd van dien rampzaligen jonkman had gekoesterd. Niet dat hij iets bijzonders van +hem wist, niet dat hij ooit een regel van zijne gevaarlijke en venijnige werken had +gelezen, dat verhoede de hemel; maar wat kon men van zulk een jongeling en van zulk +een verschrikkelijk, beklaaglijk, betreurenswaardig gemis van ernst verwachten? Pen +leverde het onderwerp voor eene tweede preek in de Kapel der Ruste te Clavering, waarin +de gevaren van Londen en het misdadige van het lezen of schrijven van romans, op zekeren +Zondagavond voor eene talrijke en belangstellende gemeente werden uiteengezet. Zij +wachtten niet af, of hij schuldig dan wel onschuldig zou bevonden worden. Zij namen +zijne boosheid als bewezen aan, en onder deze uitstekende zedemeesters was het een +wedstrijd, wie den eersten steen op den armen Pen zou werpen. +</p> +<p>Onverzeld, en van aandoening en afmatting bezwijkende, wandelde of liever liep mevrouw +Pendennis den volgenden dag naar de woning van doctor Portman, om den raad van den +goeden man in te roepen. Zij had een naamloozen brief ontvangen; een of ander christen, +of christin, had het van zijn of haar plicht geacht, de goede ziel, die nooit iemand +leed had gedaan, een dolk in het hart te stooten, – een naamlooze brief vol bijbelteksten, +waarin het lot van dergelijke zondaren werd omschreven, alles vergezeld van een uitvoerig +verslag van Pen’s misdaden. Zij verkeerde in een staat van schrik en ontroering, jammerlijk +om te aanschouwen. De twee of drie uren, dat zij deze foltering had doorstaan, hadden +haar verouderd. In haar eerste oogenblikken van ontzetting had zij den brief laten +vallen, welken Laura daarop gelezen had. Zij bloosde er over, en beefde over haar +gansche lichaam, – maar van toorn. „Die lafaards!” riep zij uit. „Het is niet waar, +– neen, moeder, het is niet waar!” +</p> +<p>„Het is wel waar, en <i>gij</i> zijt er de oorzaak van, Laura!” antwoordde Helena driftig „Waarom hebt gij hem afgewezen, +toen hij u vroeg? Waarom hebt gij mij het hart gebroken, door hem te bedanken? <i>Gij</i> zijt het, die hem tot misdaad gebracht hebt. <i>Gij</i> zijt het, die hem in de armen van die – die vrouw hebt geworpen. Spreek niet tegen +mij! Geef mij geen antwoord! Ik zal het u nooit vergeven – nooit! Martha! breng <span class="pageNum" id="pb2.100">[<a href="#pb2.100">100</a>]</span>mijn hoed en doek. Ik moet uit. Ik wil niet, dat gij met mij meegaat. Ga weg! Laat +mij alleen, hardvochtig kind waarom hebt gij die schande over mijn hoofd gebracht?” +En na hare dochter en hare dienstboden gelast te hebben haar ongemoeid te laten, liep +zij den weg naar Clavering op. +</p> +<p>Na den brief doorgezien te hebben, zeide doctor Portman, die natuurlijk met de tegen +den armen Pen ingebrachte beschuldigingen reeds bekend was, dat hij het schrift meende +te kennen. De waardige doctor trachtte wellicht in strijd met zijn overtuiging (want +hij had, gelijk de meesten onzer, van nature een grooten aanleg om geruchten, die +ongunstig voor zijne bekenden luidden, te gelooven), Helena te troosten; hij stelde +in het licht, dat de lastertaal van iemand afkomstig was, die zijn naam niet durfde +noemen, en dus het werk van een slecht mensch moest zijn; dat de beschuldiging wellicht +– waarschijnlijk zelfs – ongegrond was en dat Pen minstens gehoord moest worden voordat +hij veroordeeld werd; dat de zoon van zulk eene moeder niet licht zulk eene misdaad +zou bedrijven, enz., enz. +</p> +<p>Helena doorzag oogenblikkelijk deze voorgewende bedenkingen en tegenspraak. „Gij gelooft, +dat hij het gedaan heeft,” sprak zij; „gij zult mij niet tegenspreken, dat gij het +gelooft! Och, doctor Portman, waarom heb ik hem ooit verlaten, of van mij laten heengaan! +Maar hij kan niet eerloos zijn – God geve het, niet eerloos – dat gelooft gij ook +niet, – niet waar? Herinner u hoe hij zich jegens die andere vrouw gedragen heeft +– hoe dolzinnig hij aan haar gehecht was. Hij was toen een eerlijke jongen – en dat +is hij nog! En ik dank God – ja, ik val er voor op mijne knieën en dank God, dat hij +Laura afbetaald heeft. Gij hebt gezegd, dat hij goed was – dat hebt gij zelf gezegd! +En als nu deze vrouw hem liefheeft – en iedereen, dat weet gij, moet hem liefhebben +– als hij haar uit haar huis geroofd heeft, of als zij hem in den strik heeft gelokt, +hetgeen het waarschijnlijkst is – welnu, dan moet zij zijne vrouw en mijne dochter +worden. En hij moet zich aan die verschrikkelijke wereld onttrekken en bij mij terugkomen, +– bij zijne moeder, doctor Portman. Laten wij er heenreizen en hem terugbrengen, – +ja, hem terugbrengen – en er zal vreugde zijn over – den zondaar die zich bekeert. +Laten wij dadelijk gaan, beste vriend, nog dezen zelfden –” +</p> +<p>Verder kon Helena het niet brengen. Zij zonk in onmacht neer. Men bracht haar ten +huize van den meewarigen dominé te bed en ontbood een geneesheer om haar te verzorgen. +Den ganschen nacht lag zij in een bedenkelijken toestand. Laura kwam naar haar toe, +of liever naar de pastorie, want Helena wilde Laura niet zien. Doctor Portman, van +zijn kant, die het meisje bezwoer zich bedaard te houden en die meer overtuigd en +doordrongen werd van Arthur’s onschuld, naarmate hij het verschrikkelijke hartzeer +der arme moeder bijwoonde, schreef een brief aan Pen om hem te verwittigen van de +geruchten, die er over hem in omloop waren, en hem dringend te verzoeken berouw te +hebben en eene verbintenis af te breken, die zoo noodlottig was voor zijne tijdelijke +belangen en voor het heil zijner ziel. +</p> +<p>En Laura? Werd haar hart niet getroffen door de gedachte aan Arthur’s overtreding +en Helena’s misnoegen? Was het voor het onschuldige meisje geen verpletterende slag, +dat zij op eenmaal al de liefde verloor, welke zij op aarde op prijs stelde? +<span class="pageNum" id="pb2.101">[<a href="#pb2.101">101</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch52" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch52.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWEE EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Hetgeen bijna het laatste van dit verhaal zou geweest zijn.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Doctor Portman’s brief ging aan Pen’s adres naar Londen, en de brave dominé trachtte +mevrouw Pendennis tot zekere kalmte te brengen tot er een antwoord zou komen, hetgeen +de doctor verwachtte, of althans beweerde, dat ten aanzien van mijnheer Pen’s zedelijkheid +gunstig zou luiden. Helena’s voornemen om zich naar Londen te begeven en in persoon +haar zoon over zijne goddeloosheid te bestraffen, was minstens gedurende een paar +dagen onuitvoerbaar. Den eersten dag verbood de geneesheer zelfs haar vervoer naar +Fairoaks en pas den volgenden morgen bevond zij zich weder in haar eigen huis op hare +sofa, met de trouwe, doch zwijgende Laura, als oppasster aan hare zijde. +</p> +<p>Ongelukkig voor hem zelven en voor de betrokkenen las Pen de vermaning, die doctor +Portman tot hem gericht had, eerst vele weken nadat die geschreven was; en dag op +dag wachtte de weduwe op het antwoord van haar zoon op de tegen hem ingebrachte beschuldigingen, +terwijl haar eigene ziekelijkheid met elken dag van uitstel toenam. Het was eene harde +beproeving voor Laura die spanning te doorstaan, het lijden van hare liefste vriendin +te aanschouwen, en bovenal Helena’s misnoegen te verdragen en de smart, die deze onthouding +van genegenheid haar veroorzaakte. Maar onze jonge dame was gewoon, tot het uiterste +toe, met behulp van den genadigen bijstand, dien de hemel haar op hare reine en onverpoosde +gebeden verleende, haar plicht te doen. En daar zij dien plicht zonder ophef vervulde, +– terwijl de smeekgebeden, welke haar de noodige kracht tot die vervulling schonken, +ook plaats hadden in hare binnenkameren, verre van ieder sterfelijk oog – moeten wij +noodwendig ook het stilzwijgen bewaren over deze haar eigene deugden, die evenmin +geschikt zijn om in het openbaar besproken te worden, als eene bloem om in eene balzaal +te bloeien. Dit alleen willen wij zeggen, dat eene goede vrouw de liefelijkste bloem +is, die onder het uitspansel bloeit, en dat wij met liefde en bewondering hare stille +bevalligheid, haar reinen geur, hare teedere schoonheid waarnemen. Is het niet jammer, +dat wij de liefelijke en de schoone, de bevallige en de vlekkelooze, door de smart +en den onverbiddelijken dood zien neerbuigen en verslinden, in ziekte verkwijnen, +door langdurige pijnen verteren, of door een plotseling onheil in haar eersten bloei +zien wegrukken? <i>Wij</i> verdienen wellicht rampspoed, – maar waarom moeten <i>zij</i> ongelukkig zijn? tenzij wij in aanmerking nemen, dat de hemel degenen, die hij het +liefst heeft, kastijdt, en het hem behaagt deze reine zielen door herhaalde beproevingen +nog meer te louteren. +</p> +<p>Pen dan kreeg den brief niet, ofschoon deze behoorlijk op de post was gedaan en door +den brievenbesteller plichtmatig in de brievenbus van Lamb Court was geworpen, vanwaar +hij met het overige van mylord’s correspondentie op zijne schrijftafel was gebracht; +en van dit vertrek hebben wij eene teekening gezien, – voorstellende hoe hij uit de +belendende slaapkamer trad, terwijl vrouw Flanagan, zijne waschvrouw, bezig was zijne +jeneverflesch leeg te drinken. +</p> +<p>De welwillende lezers, die mijnheer Arthur tot dusverre op zijne loopbaan gevolgd +en, zooals zij wel moeten doen, hunne opmerkingen over het karakter en de eigenaardigheden +van onzen vriend gemaakt hebben, zullen thans wel weten wat het grootste gebrek van +mijnheer Pen en <span class="pageNum" id="pb2.102">[<a href="#pb2.102">102</a>]</span>wie die grootste vijand was, op wien in den titel van dit werk gezinspeeld wordt, +en tegen wien hij had te strijden. Zeer velen onzer, bemind publiek, hebben met denzelfden +schavuit te kampen, een schelm, die elke gelegenheid waarneemt om ons in moeielijkheden +te brengen, ons in twisten te wikkelen, ons tot luiheid en slecht gezelschap te verleiden, +en ons nog een aantal andere streken te spelen. +</p> +<p>Kortom, Pen’s grootste vijand was hij zelf, en daar hij dien persoon zijn leven lang +had getroeteld en gevleid en in alles toegegeven, was de guit brutaal geworden, gelijk +met alle bedorven dienstboden het geval is, zoodat hij bij de minste poging om hem +tot zijn plicht te brengen, of hem iets te doen verrichten dat hem niet beviel, woedend +boos en onhandelbaar werd. Iemand, die gewoon is aan opofferingen (zooals bij voorbeeld +Laura, die gewend was van hare genoegens afstand te doen ten behoeve van anderen), +zoo iemand doet dat zeer gemakkelijk; doch Pen, die niet gewoon was aan eenige zelfverloochening +hoegenaamd, leed er bloedig onder, toen hij ook zijn aandeel moest bijdragen, en ergerde +zich dood, dat hij zich iets, wat hem behaagde, ontzeggen moest. +</p> +<p>In zijne hooghartigheid had hij dus besloten, Fanny niet weer te zien, en daarbij +hield hij zich. Hij trachtte door aanhoudende werkzaamheid, door lichaamsbeweging, +door vermaak en gezelligen omgang, het beeld van het bekoorlijke schepseltje uit zijn +geest te verdrijven. Bij gevolg werkte hij te veel, reed en wandelde veel, at, dronk +en rookte veel; maar al de sigaren en glazen punch, die hij gebruikte, konden het +beeld der kleine Fanny niet uit zijn gloeiend brein verdrijven, en aan het einde eener +week van dergelijke werkzaamheid en zelfverloochening lag onze jonge heer met de koorts +te bed. De lezer, die nooit op gestoffeerde kamers aan de koorts heeft gelegen, mag +den ongelukkige, die deze ramp ondervindt, wel van harte beklagen. +</p> +<p>Eene commissie van huwbare dames, of van christelijkgezinde personen, die zich de +aanmoediging der huiselijke deugden tot doelwit stelt, moest aan een Cruikshank of +Leech, of een ander gevoelvol teekenaar, die de dwaasheden van den dag veraanschouwelijkt, +het vervaardigen van eene reeks platen opdragen, die de akeligheden van het ongehuwde +leven op kamers voorstelden, en den beschouwer opwekten om tot beter inzicht te komen +en zich een aangenamer lot te bereiden. Wat toch is ongezelliger dan het eenzaam ontbijt +van den ongetrouwden heer, als de zwarte ketel in het midden van den zomer op het +smeulende vuur staat, of, erger nog, als het vuur op Kersttijd is uitgegaan, een half +uur nadat de werkvrouw de zitkamer heeft verlaten? De eigenaar treedt bibberend deze +woestenij binnen en moet zijne dagtaak aanvangen met eene jacht naar kolen en hout; +en alvorens aan zijn arbeid als geleerde te gaan moet hij eerst de plichten eener +werkmeid vervullen, in de plaats van vrouw Flanagan, die afwezig is zonder verlof. +Of wat kan verder een gewenschter onderwerp voor den klassieken teekenaar zijn dan +het overhemd van den ongetrouwden heer, – dat kleedingstuk, dat hij juist tegen den +tijd van het diner wil aantrekken, maar waaraan alle knoopen ontbreken om het vast +te maken? Dan hebt ge vervolgens de terugkomst van mijnheer op zijne kamers, nadat +hij op een prettig buitentje vol lieve gezichtjes, waar de ontvangst en het afscheid +even hartelijk waren, eene vroolijke Kerstweek heeft doorgebracht. Hij laat zijn valies +in den barbierswinkel op het plein; hij ontsteekt zijn armzalige, oude kaars aan het +spattende lampje op de trap; hij treedt zijne welbekende holle kamer binnen, waar +de eenige bewijzen, dat men belang in zijn persoonlijk welzijn stelt, de nieuwjaarsrekeningen +zijn, <span class="pageNum" id="pb2.103">[<a href="#pb2.103">103</a>]</span>die, liefelijk op zijne schrijftafel uitgespreid, op hem liggen te wachten. Wanneer +men nu bij deze schetsen een schrikinboezemend tafereel van het ziekbed van een ongetrouwd +heer voegt, zullen de huren in den Temple op den dag, dat deze sombere tooneelen worden +uitgegeven, beginnen te dalen. Zoolang men gezond is, mag het leven op kamers reeds +droefgeestig en eenzaam en zelfzuchtig genoeg heeten; doch ziek te liggen op kamers, +– nachten in pijn en slapeloosheid door te brengen, naar den morgen en de werkvrouw +te smachten, – zelf uwe medicijnen, volgens de aanwijzing van uw eigen horloge, in +te nemen, – geen ander gezelschap gedurende de traag voortkruipende uren te hebben +dan uw eigene verwarde gedachten en ijlende droomen, geen vriendelijke hand om u een +drank te reiken, wanneer gij dorst hebt, of het gloeiende kussen op te schudden, dat +zich onder uw hoofd in plooien kronkelt, – dit is in waarheid een zoo beklagenswaardig +en treurig lot, dat wij over zijn afgrijselijkheid niet zullen uitweiden, en alleen +de ongetrouwde heeren in den Temple beklagen, die het elken dag trotseeren. +</p> +<p>Dit lot trof Arthur Pendennis na de verschillende door ons vermelde buitensporigheden, +waaraan hij zijn rampzalig brein had blootgesteld. Op zekeren avond ging hij ziek +te bed, en toen bij ontwaakte was hij nog erger. Buiten de waschvrouw, was de drukkersjongen +van het bureau van de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> zijn eenige bezoeker, dien hij, zoo goed het gaan wilde, trachtte tevreden te stellen. +De inspanning, om zijn werk af te maken, deed zijne koorts toenemen; hij kon slechts +een gedeelte der kopie leveren, waarvoor hij doorgaans zorgde; en daar Shandon op +reis was en Warrington zich niet te Londen bevond om een handje te helpen, zagen de +kolommen met politieke beschouwingen en hoofdartikelen in de <i lang="en">Gazette</i> er zeer mager uit, terwijl de onderredacteur ook niet wist hoe hij ze moest vullen. +</p> +<p>Mijnheer Finucane ijlde naar Pen’s kamers en vond dien heer zoo doodziek, dat de goedhartige +Ier aan het werk ging om hem zoo mogelijk te vervangen, en eene reeks van politieke +en cristische artikelen uit zijne mouw schudde, die de lezers van het blad, waaraan +hij en Pen verbonden waren, zeker verbazend gesticht zullen hebben. Toespelingen op +de grootheid van Ierland en op het genie en de deugden der inwoners van dat miskende +land, vloeide uit Finucane’s pen als van een leien dakje; en toen Shandon, de hoofdredacteur, +die er te Boulogne-sur-Mer zijn gemak van nam, het blad doorliep, dat hem geregeld +toegezonden werd, herkende hij dadelijk de hand van den grooten onderredacteur. „Kijk +eens, Marie,” zeide hij tegen zijne vrouw en wierp haar lachend het blad toe, „daar +is Jack weer aan den gang geweest.” Het moet erkend worden, dat Jack een warm vriend +en een moedig strijder was, en als hij de pen in de hand had, liet hij dan ook zelden +de gelegenheid voorbijgaan om de wereld te onderrichten, dat Rafferty de grootste +schilder van Europa was, en zijne verwondering te betuigen over den kleingeestigen +naijver der academie van beeldende kunsten, die hem niet tot lid wilde verkiezen; +om te berichten, dat het Iersche parlementslid Rooney, volgens geruchten in welonderrichte +kringen, tot gouverneur van Barataria benoemd was; of om tusschen het onderwerp, dat +hij op het oogenblik behandelde, van welken aard het ook ware, een compliment aan +de Ronde Torens of den Reuzenweg in Ierland in te vlechten. En niet alleen verrichtte +deze welwillende makker, naar zijn best vermogen, het werk van Pen, maar hij bood +ook aan, zijne vrije Zaterdagen en Zondagen op te offeren en Arthur te komen oppassen +die er echter op aandrong, dat de ander zich zijn uitspanningen niet <span class="pageNum" id="pb2.104">[<a href="#pb2.104">104</a>]</span>ontzeggen zou, en hem onder dankbetuiging verzekerde, dat hij zijne ziekte best alleen +kon doorstaan. +</p> +<p>Toen Finucane des Vrijdagavonds, na zijne taak aan het blad volbracht te hebben, zijn +avondmaal in de Achterkeuken gebruikte, gaf hij kapitein Costigan kennis, dat hun +jeugdige vriend in den Temple ziek lag, waarop de kapitein, toen hij zich twee dagen +later dat bericht herinnerde, naar Lamb Court ging en den zieke op een Zondagnamiddag +een bezoek bracht. Hij vond vrouw Flanagan, de schoonmaakster, schreiende in de zitkamer, +waar zij hem slechte tijdingen over den lieven jongen heer daarbinnen meedeelde. Zij +was zoo geschokt door Pen’s toestand, dat zij zich door cognac moest opwekken, om +de smart te kunnen verduren, die zijne ziekte haar veroorzaakte. Toen zij zich over +zijn bed had gebogen om hem te helpen, hadden hare bemoeiingen hem gehinderd, zoodat +hij haar op kregeligen toon verzocht had, niet dicht bij hem te komen. Vandaar dat +zij tranen gestort en voor hare verdubbelde smart opnieuw troost gezocht had bij de +brandewijnflesch, die zij gewoon was als pijnstillend middel te gebruiken. De kapitein +haalde de schoonmaakster krachtig door over hare verslaafdheid aan den drank en bracht +haar de noodlottige gevolgen onder het oog, die haar onvermijdelijk te wachten stonden, +indien zij op dien verkeerden weg voortging. +</p> +<p>Ofschoon Pen op dit oogenblik hevig de koorts had, was hij toch zeer verheugd over +Costigan’s bezoek. In zijne slaapkamer liggende, hoorde hij diens welbekende stem +in de zitkamer en riep den kapitein met levendigheid bij zich, terwijl hij hem dankte +voor zijne komst en hem verzocht een stoel te nemen en wat met hem te praten. Met +groote deftigheid voelde de kapitein des jonkmans pols (waarbij zijn eigen bevende +en klamme hand voor een oogenblik vast werd, terwijl hij den vinger op Arthur’s kloppende +ader legde). Die pols sloeg zeer woest, Pen’s gelaat was ontsteld en gloeiend, zijn +oogen waren met bloed doorloopen en stonden dof, en zijn baard was sinds bijna eene +week niet geschoren. Pen verzocht zijn bezoeker plaats te nemen, en trachtte, terwijl +hij lag te woelen en zich om te wentelen in zijn ongemakkelijk bed, op levendige wijze +met den kapitein over de Achterkeuken en den Vauxhall te spreken, en over zijn wensch +om nog eens daarheen te gaan, en over Fanny – hoe maakte het de kleine Fanny? +</p> +<p>Ja, hoe maakte zij het? Wij weten, dat zij den vorigen Zondagavond zeer treurig was +thuis gekomen, nadat zij Arthur op zijne kamer het licht had zien ontsteken, toen +hij daar in gesprek was met Bows. Bows keerde een oogenblik later naar zijn eigen +kamer terug, kwam de portierswoning voorbij, en keek eens, volgens belofte, bij jufvrouw +Bolton binnen, doch met een zeer droefgeestig gelaat. Fanny bracht ook weer dien nacht +slapeloos door. Door hare rusteloosheid maakte zij hare kleine slaapkameraden meer +dan eens wakker. Zij durfde niet meer in <i>Walter Lorraine</i> lezen; vader was thuis en wilde niet dat er licht aangehouden wierd. Zij legde het +boek onder haar hoofdkussen en tastte er telkens naar gedurende den nacht. Zij was +juist ingeslapen, toen de kinderen met den vroegen morgen, bijna zoo vroeg als de +vogeltjes, ontwaakten. +</p> +<p>Ofschoon zij op Bows zeer boos was, begaf zij zich op haar gewoon uur naar zijne kamer, +waar de goedhartige muzikant een praatje met haar trachtte aan te knoopen. +</p> +<p>„Ik heb mijnheer Pendennis gisterenavond gezien, Fanny,” zeide hij. +</p> +<p>„Zoo? Dat dacht ik wel,” gaf zij ten antwoord en keek het droefgeestige oude heertje +met vlammende oogen aan. +<span class="pageNum" id="pb2.105">[<a href="#pb2.105">105</a>]</span></p> +<p>„Ik heb van u gehouden sinds het oogenblik, dat wij hier kwamen wonen,” ging hij voort. +„Gij waart een kind toen ik hier kwam; en gij hield ook van mij, Fanny, tot nu drie +of vier dagen geleden, toen gij dien heer voor het eerst zaagt.” +</p> +<p>„Van wien gij nu waarschijnlijk kwaad gaat spreken,” zeide Fanny. „Ga uw gang maar, +mijnheer Bows – dat is het beste middel om mij weer van u te doen houden.” +</p> +<p>„Dat zal ik niet doen,” hernam Bows, „ik houd hem voor een besten, braven jongen.” +</p> +<p>„Wezenlijk? Gij weet ook wel, dat als gij iets tot zijn nadeel zeidet, ik nooit een +woord meer tegen u spreken zou, – neen, nooit!” riep jufvrouw Fanny uit, terwijl zij +haar vuistje balde en in de kamer op en neer liep. Met bewondering en droefgeestige +sympathie sloeg Bows het hartstochtelijke schepseltje gade, en lette op en volgde +haar. Hare wangen gloeiden, haar lichaam beefde; liefde, toorn, uittarting straalden +uit haar oogen. „Gij zoudt gaarne kwaad van hem willen spreken,” riep zij uit, „maar +dat durft gij niet, – gij zult het niet tegenspreken: gij <i>durft</i> niet!” +</p> +<p>„Ik heb hem vele jaren geleden leeren kennen,” vervolgde Bows, „toen hij nog bijna +zoo jong was als <i>gij</i> thans zijt en eene romantische genegenheid had opgevat voor de dochter van onzen +vriend den kapitein, de tegenwoordige Lady Mirabel.” +</p> +<p>Fanny begon te lachen. „Waarschijnlijk waren er toen anderen ook, die eene romantische +genegenheid voor jufvrouw Costigan koesterden,” zeide zij. „Ik wil er niets van hooren.” +</p> +<p>„Hij wilde haar trouwen, maar zij verschilden te veel in leeftijd en in stand. Zij +wilde hem niet hebben, omdat hij geen geld bezat. En zij handelde zeer verstandig +toen zij hem afwees, want zij zouden zeer ongelukkig met elkander zijn geweest, en +zij was niet geschikt om met zijne familie te verkeeren, of hem een aangenaam huiselijk +leven te verschaffen. Mijnheer Pendennis moet zijn weg nog in de wereld maken en eene +dame uit zijn eigen stand trouwen. Eene vrouw, die een man liefheeft, zal de oorzaak +niet willen zijn, dat zijne vooruitzichten bedorven worden, dat hij met zijne familie +in onmin geraakt en om harentwil in armoede en ellende vervalt. Dat doet een braaf +meisje niet, – om haar eigen niet, en ook niet om den wille van hem, van wien zij +houdt.” +</p> +<p>Fanny, die tot dusverre eene tartende en vertoornde houding had aangenomen, ontstelde +nu en verviel in een smeekenden toon. „Wat weet ik van trouwen, Bows?” sprak zij. +„Daarvan is immers geen woord gerept? Wat is er tusschen mij en dien jongen heer voorgevallen, +dat men er op zoo harden toon over spreken moet? Het is <i>mijne</i> schuld niet, en die van Arthur – van mijnheer Pendennis – ook niet, dat ik hem in +Vauxhall leerde kennen. De kapitein had ma en mij daarheen gebracht. Wij hebben aan +niets kwaads gedacht. Hij kwam ons te hulp en maakte dat wij konden doorgaan; en hij +was zoo vriendelijk! Toen kwam hij ons bezoeken en vragen hoe wij het maakten, en +het was heel, heel vriendelijk van zulk een voornaam heer, dat hij zoo beleefd was +jegens zulke geringe menschen als <i>wij</i> zijn. En gisteren gingen ma en ik even in den tuin van den Temple wandelen, en – +en – ” hier brak zij in het gebruikelijk en onweerlegbaar vrouwelijk argument der +tranen uit, onder den uitroep: „O, ik wou dat ik dood was! Ik wou dat ik in mijn graf +lag, en hem nooit, nooit gezien had!” +</p> +<p>„Dat zeide hij zelf ook, Fanny,” hernam Bows, waarop Fanny tusschen hare snikken door +vroeg, waarom hij wenschte, dat hij haar nooit <span class="pageNum" id="pb2.106">[<a href="#pb2.106">106</a>]</span>gezien had? Had zij hem ooit kwaad gedaan? O, zij zou liever sterven, dan hem eenig +leed aandoen. De muzikant deelde haar daarop het gesprek van den vorigen dag mede, +bracht haar onder het oog, dat Pen haar niet kon of mocht beschouwen als eene voor +hem passende vrouw, en dat zij, als zij prijs stelde op den naam van een braaf meisje, +hem moest trachten te vergeten. Toen verliet Fanny, wel overtuigd maar toch onveranderd +in hare gevoelens, den muzikant, wien zij beloofde het gevaar te zullen vermijden, +dat haar dreigde, en keerde naar de portierswoning terug, waar zij aan hare moeder +alles vertelde. Zij sprak over hare liefde tot Arthur en jammerde op haar ongekunstelde +manier over de ongelijkheid van stand, die een slagboom tusschen hen beiden oprichtte. +„O ma,” zeide Fanny, „wat hield ik veel van mijnheer Macready, toen ik hem in de <i>Dame van Lyon</i> zag spelen, en van Pauline, omdat zij zoo getrouw was aan den armen Claude en altijd +aan hem dacht; en wat was het heerlijk, toen hij na het doorstaan van alle gevaren +als officier tot haar terugkwam! En als iedereen Pauline bewondert – hetgeen zeker +iedereen doet, omdat zij zoo trouw is aan een arm man – waarom zou een heer zich dan +behoeven te schamen, dat hij een arm meisje liefheeft? Niet dat mijnheer Arthur mij +liefheeft – O neen, neen! Ik ben hem niet waard; eene prinses alleen is zulk een heer +als hij is waardig. En hij is zulk een dichter! hij schrijft zoo heerlijk en ziet +er zoo voornaam uit! Ik ben zeker dat hij van adel is en tot een oude familie behoort, +die hem zijne goederen onthoudt. Misschien is het zijn oom, die ze in bezit heeft. +Och, als ik mocht, wat zou ik hem gaarne dienen en voor hem werken en sloven, dat +zou ik! Meer zou ik niet verlangen, ma, – niets meer dan hem ’s morgens eens te mogen +zien en dat hij dan soms zeide: „Hoe maakt ge het, Fanny?” of: „God zegen u, Fanny!” +zooals hij verleden Zondag deed. En ik zou werken, o zoo werken! Ik zou den heelen +nacht opzitten, en lezen en leeren om hem waardig te worden. De kapitein zegt, dat +zijne moeder op het land woont en daar eene groote dame is O, wat zou ik gaarne willen, +dat ik daarheen mocht gaan en hare meid wezen, ma! Ik kan veel doen en netjes werken; +en – soms zou hij dan thuis komen en zou ik hem zien.” +</p> +<p>Onder het spreken zonk het hoofd van het kind op den schouder harer moeder, waar zij +den vrijen loop liet aan een stroom van meisjestranen, waarbij de matrone natuurlijk +de hare voegde. „Gij moet niet meer aan hem denken, Fanny,” sprak zij. „Als hij niet +tot u terugkeert, is hij een afschuwelijk, een slecht mensch.” +</p> +<p>„O, moeder, noem hem zoo niet!” hernam Fanny. „Hij is de beste van alle menschen, +de beste en vriendelijkste. Bows gelooft, dat het hem verdriet doet, dat hij de arme +Fanny verlaten heeft. Het was zijne schuld niet – niet waar? – dat wij elkander ontmoetten, +en het is evenmin zijne schuld, dat ik hem niet moet weerzien. Hij zegt, dat ik het +niet moet doen – en dat moet ik ook niet, moeder. Hij zal mij vergeten, maar ik zal +hem nooit vergeten. Neen, ik zal voor hem bidden, en hem altijd liefhebben – tot ik +sterf – en ik zal sterven, dat weet ik – en dan zal mijne ziel heengaan en bij hem +zijn.” +</p> +<p>„Gij vergeet uw arme moeder, Fanny, en zult mij het hart breken als gij op die wijze +voortgaat,” zeide jufvrouw Bolton. „Misschien zult gij hem nog wel zien; ik ben er +zeker van. Ik ben overtuigd, dat hij nog heden komen zal. Als ik ooit iemand verliefd +gezien heb, dan is <i>hij</i> het. Toen Emily Budd’s vrijer in het eerst om haar kwam, werd hij door den ouden +Budd weggezonden, die een heel fatsoenlijk man was, <span class="pageNum" id="pb2.107">[<a href="#pb2.107">107</a>]</span>die in het orkest van Sadler’s Wells de violoncel speelde; en zijn eigen familie wilde +er ook niet van hooren. Maar hij kwam terug, en wij wisten allen wel, dat hij het +doen zou. Emily zeide het altijd, en hij trouwde haar; en deze mijnheer zal ook terugkomen. +Onthoud de woorden van uwe moeder maar, en let eens op, of hij het niet doen zal, +liefje.” +</p> +<p>Bij dit punt van het gesprek kwam mijnheer Bolton de portiersloge binnen, om zijn +avondmaaltijd te gebruiken. Bij vaders verschijning werd het onderhoud tusschen moeder +en dochter dadelijk gestaakt. Jufvrouw Bolton vleide den norschen doodgravers-adjudant +en zeide: „Heere! Bolton, wie zou gedacht hebben, dat gij op een Zaterdagavond uit +de herberg zoudt blijven! Fanny, mijn liefje, zet wat eten klaar voor uw vader. Wat +wilt ge hebben, Bolton? Het arme meisje heeft eene zinking op het oog gekregen, of +iets er in – ik keek er juist naar bij uw binnenkomen.” En daarbij kneep zij hare +dochter in de hand, tot teeken om voorzichtig en stil te wezen. Fanny’s tranen droogden +op; alle sporen van ontroering verdwenen door de beoefening van die verwonderlijke +kunst van veinzen en vermomming, waarvan de vrouwen zich weten te bedienen en die +de natuur haar als wapenen van verdediging geschonken heeft; en zij zette zich in +een hoek aan haar werk, zoo kalm en stil, dat haar weinig oplettende vader niet het +minste vermoeden kreeg, dat haar iets deerde. +</p> +<p>Alsof het lot dus besloten had de ziekelijke aandoening en den hartstocht van het +arme kind aan te vuren en te vermeerderen, spanden alle omstandigheden en alle personen, +die haar omringden, te zamen om daaraan voedsel te verschaffen. Hare moeder moedigde +hare liefde aan en keurde die goed, en zelfs de woorden, waarmee Bows hare liefdevlam +had trachten uit te dooven, verhoogden die rampzalige koortsvlaag. Pen was geen booswicht, +geen verleider; hij legde grootheid van ziel aan den dag, toen hij het besluit nam +haar te vermijden. Pen, die brave en voorname, die schitterende jongeling met zijne +gouden kettingen en zijn geparfumeerd bruin haar, had haar lief! Ja, dat had hij ook, +– of misschien zou hij haar vijf jaar geleden aldus hebben liefgehad, voordat de wereld +den vurigen en onnadenkenden knaap verstaald had, – voordat hij zich over eene dwaze +en onvoorzichtige liefde schaamde en ze smoorde gelijk arme vrouwen haar onwettige +kinderen doen, niet om den misstap, maar om de schande, en uit vrees dat de wereld +haar met den vinger zal aanwijzen. +</p> +<p>Welk fatsoenlijk mensch zal tegenspreken, dat hij volmaakt gelijk had een huwelijk +met een slechtopgevoed meisje van geringen stand te vermijden, wier manieren in haar +nieuwen stand niet zouden passen? – en welk wijsgeer zou hem niet verzekeren, dat +het beste wat men kan doen met die kleine hartstochtjes, zoodra zij ontkiemen, is +zich er van te bevrijden, ze voorbij te laten gaan en te genezen; dat geen man om +eene vrouw sterft, en <i>vice versa;</i> en de een of de andere, na in dit bijzondere geval de mogelijkheid te hebben ingezien +om zijn of haar wensch te vervullen, de zaak ten beste moet opnemen en den andere +vergeten, elders uitzien en eene nieuwe keuze doen? En echter zou er misschien voor +het tegenovergestelde gevoelen ook wel wat aan te voeren zijn. Wellicht had Bows gelijk, +dat hij dien hartstocht van Pen, hoe onredelijk en onvoorzichtig ook, bewonderde, +die hem bereid deed zijn alles voor zijne liefde op het spel te zetten; het kon ook +wel wezen, dat, ofschoon zelfverloochening eene prijzenswaardige deugd is, de zelfverloochening +uit louter wereldsche beweegredenen niet veel lof <span class="pageNum" id="pb2.108">[<a href="#pb2.108">108</a>]</span>verdient. In het kort, laat dit een punt blijven ter beslissing van iederen zedemeester, +die het gelieft te behandelen. +</p> +<p>Zooveel is zeker, dat mijnheer Pen, met de wereldkennis die hij nu bezat, het denkbeeld +om een doodarm meisje uit de keuken te trouwen verworpen en bespot zou hebben. En +daar dit nu eenmaal bij hem vaststond, handelde hij niet anders dan als fatsoenlijk +man door alle ongelukkige genegenheid, die hij voor de arme kleine Fanny mocht koesteren, +te onderdrukken. +</p> +<p>Zij wachtte dus van het eene oogenblik op het andere, dat Arthur zou komen. Zij wachtte +eene gansche week, en eerst aan het einde van dien tijd vernam het arme schepseltje +van Costigan, dat Arthur doodziek lag. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Het toeval wilde, dat, denzelfden avond nadat Costigan zijn bezoek bij Pen had afgelegd, +Arthur’s oom, de achtenswaardige majoor, van Buxton, waarheen hij was gegaan tot herstel +van gezondheid, te Londen terugkwam en zijn kamerdienaar Morgan afzond om naar den +welstand van Arthur te vernemen en dien heertegen den volgenden morgen bij den majoor +op het ontbijt te vragen. De majoor trok slechts door Londen, op weg naar Stillbrook, +de buitenplaats van Lord Steyne, waar hij op de jacht genoodigd was. +</p> +<p>Morgan kwam met een zeer neerslachtig gezicht bij zijn meester terug. Hij had mijnheer +Arthur gezien, maar mijnheer was er zeer slecht aan toe, want mijnheer lag met de +koorts te bed. Er moest noodzakelijk om een dokter gezonden worden, want Morgan hield +het voor een zeer bedenkelijk geval. +</p> +<p>Mijn hemel! dat mocht wel een treurig nieuws heeten. Hij had gehoopt, dat Arthur zou +meegaan naar Stillbrook; hij had dat reeds overlegd en van Lord Steyne een uitnoodiging +voor zijn neef weten te krijgen. Hij zelf moest gaan; hij kon Lord Steyne niet te +leur stellen; de koorts kon besmettelijk wezen; het kon de mazelen zijn; hij had die +nooit gehad, en op zijn leeftijd konden die zeer gevaarlijk wezen. Was er iemand bij +mijnheer Arthur? +</p> +<p>Morgan antwoordde, dat er niemand was, die mijnheer Arthur oppaste. +</p> +<p>Daarop vroeg de majoor, of zijn neef geneeskundige hulp had, en Morgan antwoordde, +dat hij dit ook gevraagd had, maar vernomen had, dat er bij mijnheer Pendennis geen +dokter kwam. +</p> +<p>Morgan’s meester was oprecht getroffen, toen hij van Arthur’s ziekte hoorde. Hij had +wel naar hem toe willen gaan; maar wat kon het Arthur baten, dat de majoor ook de +koorts kreeg? Zijn eigene kwalen maakten het hem onmogelijk iemand anders dan zich +zelven op te passen. Doch de jongen moest hulp hebben, de beste hulp, en Morgan werd +door majoor Pendennis onmiddellijk met een briefje naar dokter Goodenough gezonden, +die gelukkig in Londen en thuis was en dadelijk van zijn diner opstond, zoodat zijn +rijtuig zich binnen een half uur in Upper Temple Lane, in de nabijheid van Pen’s kamers, +vertoonde. +</p> +<p>De majoor had den vriendelijken geneesheer verzocht hem eenige tijding van zijn neef +te brengen in de club, waar hij zelf dineerde, en in den loop van den avond verscheen +de dokter daar ook. Het was een zeer ernstig geval; de patiënt had zware koortsen; +hij had Pen dadelijk doen aderlaten, en zou hem den volgenden morgen heel vroeg gaan +bezoeken. De majoor ging met dit onzalige nieuws geheel verslagen te bed. Toen Goodenough +hem den volgenden dag, overeenkomstig zijne belofte, kwam bezoeken, moest de dokter +een kwartier lang luisteren naar een <span class="pageNum" id="pb2.109">[<a href="#pb2.109">109</a>]</span>verslag van des majoors eigene kwalen, alvorens deze gelegenheid had iets betrekkelijk +Arthur aan te hooren. +</p> +<p>Hij had een zeer slechten nacht gehad, zeide zijn – oppasster; eens was hij aan het +ijlen geweest. Het kon slecht afloopen, en daarom was het wenschelijk, dat zijne moeder +dadelijk ontboden wierd. De majoor schreef den brief aan mevrouw Pendennis met de +grootste vlugheid en te gelijk met de fijnste voorzorgen. Wat een bezoek van hem zelven +bij den knaap betrof, dat was in zijn toestand onmogelijk. „Kan ik hem van eenig nut +zijn, waarde dokter?” vroeg hij. +</p> +<p>„Neen,” antwoordde de dokter met een fijn lachje; hij geloofde niet dat de majoor +van eenig nut kon wezen; zijn eigene kostbare gezondheid eischte de meeste zorg. Het +best wat hij kon doen, was zich naar buiten te begeven en daar te blijven. De dokter +zelf zou den patiënt tweemaal daags bezoeken en alles voor hem doen wat hij vermocht. +</p> +<p>De majoor verklaarde op zijn eer, dat hij dadelijk naar Pen’s kamer zou snellen, als +hij eenige hulp kon aanbrengen. Zooals de zaken nu stonden, moest Morgan er maar heengaan, +om te zorgen dat alles behoorlijk gedaan werd. De dokter moest met elke post naar +Stillbrook schrijven. Het was maar veertig mijlen van Londen, en als er iets gebeurde, +zou hij overkomen, wat het ook kostte. +</p> +<p>Majoor Pendennis oefende zijne liefdadigheid per zaakwaarnemer en per post uit. „Wat +kon hij anders doen?” gelijk hij zeide. „Ge weet, in zulke gevallen is niets beter +dan den patiënt met rust te laten. Indien het met zoo’n armen kerel een slechten loop +neemt, weet men, dat er niets meer aan te doen is. Maar om beter te worden (en ik +ben zeker, waarde dokter, dat gij het op dit punt met mij eens zult zijn), is het +beste hem stil te houden, volmaakt stil!” +</p> +<p>Dit was de wijze, waarop de oude heer zijn geweten trachtte te sussen. Hij sloeg dien +dag per spoortrein den weg naar Stillbrook in (want in den loop van dit verhaal zijn +de spoorwegen ontstaan, ofschoon zij in Pen’s graafschap nog niet tot de alledaagsche +zaken behooren) en verscheen in zijne gewone nette kleeding en gekrulde pruik aan +de tafel van den markies van Steyne. Maar wij moeten den majoor het recht laten weervaren +van te verklaren, dat hij zeer verdrietig en afgetrokken was. Wagg en Wenham staken +den draak met zijne neerslachtigheid, vroegen hem of hij een blauwtje geloopen had, +en vermaakten zich op velerlei wijze ten zijnen koste. Aan de whisttafel, na het diner, +verloor hij zijn geld en troefde zelfs de hoogste schoppen van zijn maat. De gedachte +aan den lijdenden knaap, op wien hij trotsch was en dien hij op zijn eigene manier +liefhad, hield den ouden heer den halven nacht wakker en maakte hem koortsig en ongerust. +</p> +<p>Des morgens ontving hij een briefje van eene hand, die hij niet kende. Het was die +van mijnheer Bows, die berichtte, dat mijnheer Pendennis een tamelijk rustigen nacht +had doorgebracht, en dat hij, Bows, dit bericht per spoor zond, omdat dokter Goodenough +had gezegd, dat de majoor op de hoogte van den toestand van zijn neef wenschte gehouden +te worden. +</p> +<p>Den volgenden dag was hij op het punt met eenige der heeren, die ten huize van Lord +Steyne logeerden, op de jacht te gaan, en het gezelschap stond op het terras voor +het huis op de rijtuigen te wachten, toen een huurrijtuig van het naburige station +kwam aanrijden, waaruit een grijs oud heertje, van een vrij kaal voorkomen sprong, +en naar majoor Pendennis vroeg. Het was mijnheer Bows. Hij nam den majoor ter zijde +en sprak met hem, en de meeste der aanwezige heeren zagen <span class="pageNum" id="pb2.110">[<a href="#pb2.110">110</a>]</span>aan het ontstelde gelaat van den majoor, dat er iets gewichtigs gebeurd was. +</p> +<p>„Het is een deurwaarder, die den majoor komt pakken,” zeide Wagg, maar niemand lachte +om de aardigheid. +</p> +<p>„Hola! Wat is er gaande, Pendennis?” riep Lord Steyne op zijn snijdenden toon; „is +er een ongeluk gebeurd?” +</p> +<p>„Mijn – mijn – arme jongen is <i>dood</i>,” antwoordde de majoor en barstte in tranen uit, want de oude man was geheel verpletterd. +</p> +<p>„Nog niet dood, mylord,” zeide mijnheer Bows op zachten toon, „maar op het uiterste +toen ik Londen verliet.” +</p> +<p>Op dit oogenblik, toen de drie mannen stonden te spreken, kwam er een rijtuig voor. +De pair zag op zijn horloge. „Gij hebt nog twintig minuten om den sneltrein te halen. +Spring er in, Pendennis, en rijd alsof de duivel u op de hielen zat! Verstaat gij +mij niet, mijnheer?” +</p> +<p>Het rijtuig reed snel met Pendennis en zijn bezoeker weg, en wij hopen, dat de vloek +van den markies van Steyne vergeven zal worden. +</p> +<p>De majoor reed even snel van het station naar den Temple, en bevond dat eene reiskoets +hem daar reeds vóór was en de nauwe Temple Lane versperde. Er stapten twee dames uit, +die aan de kruiers den weg vroegen. Toevallig keek de majoor naar het portier van +het rijtuig en herkende het uitgesleten helmteeken van den adelaar, die naar de zon +opziet, met het motto: <i lang="la">Nec tenui pennâ</i> daaronder geschilderd. Het was het oude rijtuig zijns broeders, vele, vele jaren +geleden gemaakt, en het waren Helena en Laura, die den weg naar de kamer van den armen +Pen vroegen. +</p> +<p>Hij liep naar haar toe, nam zijne zuster haastig bij den arm en kuste hare hand, waarop +het drietal Lamb Court binnentrad en de hooge en donkere trap beklom. +</p> +<p>Zachtkens klopten zij aan de deur, op welke Arthur’s naam stond en die door Fanny +Bolton geopend werd. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch53" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch53.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DRIE EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Een kritiek hoofdstuk.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Fanny de beide dames zag en het ontstelde gelaat der oudste waarnam, die haar +met een onbeschrijfelijk ontroerden en verschrikten blik aanzag, begreep het jonge +meisje dadelijk, dat het Pen’s moeder was, die voor haar stond; er was gelijkenis +tusschen de angstige blikken der weduwe en die van Arthur, terwijl hij in bed onder +de aanvallen der koorts lag te woelen. Fanny zag bedeesd mevrouw Pendennis en vervolgens +Laura aan; het gelaat dezer laatste was zoo strak als dat van een marmeren beeld. +Het gelaat der pas aangekomen vrouwen drukte hardvochtigheid en somberheid uit, en +geen van beide betoonde den flauwsten zweem van barmhartigheid of sympathie met Fanny. +Wanhopig wendde zij haar blik van de dames op den majoor, die achter beiden stond. +De oude Pendennis sloeg de oogen neer, doch keek tersluiks even naar de arme kleine +oppasster van Pendennis op. +</p> +<p>„Ik – ik heb u gisteren geschreven, mevrouw,” zeide Fanny, van het hoofd tot de voeten +bevende, en zoo bleek als Laura, wier droefgeestig en dreigend gelaat over den schouder +van mevrouw Pendennis heenkeek. +</p> +<p>„<i>Zoo</i>, jufvrouw?” zeide mevrouw Pendennis. „Ik zal u zeker nu wel <span class="pageNum" id="pb2.111">[<a href="#pb2.111">111</a>]</span>mogen ontslaan van de moeite om mijn zoon op te passen? Ik ben zijne moeder, – begrijpt +ge?” +</p> +<p>„Ja, mevrouw. Ik – dit is de weg naar zijne – O, wacht even,” riep Fanny uit. „Ik +moet u voorbereiden op zijn –” +</p> +<p>De weduwe, wier gelaat hopeloos wreed en onbarmhartig had gestaan, deinsde op deze +woorden snikkend en met een kleinen gil, dien zij dadelijk onderdrukte, achteruit. +</p> +<p>„Zóó heeft hij sedert gisteren gelegen,” zeide Fanny, hevig sidderende, terwijl hare +tanden klapperden. +</p> +<p>Uit Pen’s kamer, welker deur openstond, klonk een ijzingwekkende lach, en na verscheiden +akelige kreten begon de beklagenswaardige jongen een studentenlied te zingen en daarop +„hoezee” te roepen en te juichen, alsof hij zich op eene drinkpartij bevond, en met +zijne vuist tegen het beschot te slaan. Hij was aan het ijlen. +</p> +<p>„Hij kent mij niet, mevrouw,” zeide Fanny. +</p> +<p>„Wezenlijk? Misschien zal hij zijne moeder wèl kennen; laat mij, als het u belieft, +voorbij, om bij hem te komen.” En haastig schoof de weduwe voorbij Fanny, en ging +den donkeren gang in, die naar Pen’s zitkamer leidde. Ook Laura stoof Fanny voorbij, +zonder een woord te spreken, en majoor Pendennis volgde. Fanny zette zich weenend +op eene bank in den gang, en bad, zoo goed als zij het vermocht. Zij zou voor hem +hebben willen sterven, en deze menschen haatten haar. Die voorname dames hadden geen +woord van bemoediging of dank voor haar over. Zij zat daar – zij wist niet hoelang +– in den gang. Niemand kwam naar buiten om met haar te spreken. Zij zat daar nog toen +dokter Goodenough zijne tweede visite dien dag kwam maken, en hij vond het arme schepseltje +voor de deur. +</p> +<p>„Wel oppasster? Hoe gaat het met uw patiënt?” vroeg de goedhartige dokter. „Is hij +rustig geweest?” +</p> +<p>„Vraag het die anderen maar; zij zijn daar binnen,” gaf Fanny ten antwoord. +</p> +<p>„Wie? zijne moeder?” +</p> +<p>Fanny knikte, maar sprak niet. +</p> +<p>„Gij moet zelve naar bed, arm kind,” zeide de dokter; „anders zult gij ook ziek worden.” +</p> +<p>„Och, mag ik hem niet eens zien, – mag ik hem niet eens zien! Ik – ik heb hem zoo +lief!” zeide het meisje, viel bij die woorden op hare knieën en greep met zooveel +wanhoop des dokters hand, dat het hart van den vriendelijken geneesheer week werd +toen hij haar zoo zag en er een nevel voor zijn bril kwam. +</p> +<p>„Bah! bah! Gekheid! Heeft hij zijn drankje ingenomen? Heeft hij gerust? Natuurlijk +moet gij hem zien, en ik ook.” +</p> +<p>„Zij zullen mij hier toch wel laten zitten, niet waar, mijnheer? Ik zal volstrekt +geen leven maken. Als ik hier maar blijven mag!” zeide Fanny, waarop de dokter haar +eene kleine malloot noemde, haar op de bank neerdrukte, waar de loopjongen van Pen’s +blad zoo dikwijls had gezeten, met den vinger haar op de bleeke wang tikte en daarop +de achterkamer binnentrad. +</p> +<p>Bleek en statig zat mevrouw Pendennis in een armstoel naast Pen’s bed. Haar horloge +lag op het bedtafeltje naast Pen’s medicijnen. Op haar schoot had zij den bijbel, +dien zij altijd op reis meenam. Nadat zij haar zoon gezien had, was haar eerste werk +geweest Fanny’s hoed en shawl, die op zijne ladetafel lag, uit de slaapkamer te brengen +en op zijne schrijftafel neer te leggen. Daarop had zij de deur voor den neus <span class="pageNum" id="pb2.112">[<a href="#pb2.112">112</a>]</span>van majoor Pendennis en ook van Laura gesloten en bezit genomen van haar zoon. +</p> +<p>Zij had in groote spanning en vrees verkeerd, dat Arthur haar niet zou kennen; maar +die smart werd haar ten minste ten deele bespaard. Pen herkende zijne moeder en lachte +vertrouwelijk tegen haar, terwijl hij haar toeknikte. Toen zij binnentrad, verbeeldde +hij zich dadelijk, dat zij zich thuis te Fairoaks bevonden, en begon hij op eene verwarde +en woeste wijze te praten, te keuvelen en te lachen. Laura kon hem daar buiten hooren. +Zijne lachbuien drongen haar als vergiftigde pijlen in het hart. Het was dus waar; +hij was schuldig geweest – en met <i>dat</i> schepsel! eene minnarij met eene dienstmeid; en zij had hem bemind – en nu lag hij +waarschijnlijk te sterven – ijlend en onbekeerd! Nu en dan deed de majoor op zachten +toon eene opmerking, of sprak hij een woord van troost, dat Laura ternauwernood hoorde. +Voor allen was het een pijnlijk samenzijn, en toen Goodenough kwam, was het alsof +er een engel in de kamer verscheen. +</p> +<p>Niet enkel voor den zieke, maar ook voor de vrienden van den zieke is het, dat de +dokter komt. Zijne tegenwoordigheid is dikwijls even nuttig voor hen als voor den +patiënt en zij zien zijne komst met nog meer verlangen te gemoet. Wat hebben wij allen +op hem zitten wachten! wat heeft het rollen van zijn rijtuig op straat en eindelijk +het stilhouden voor de deur ons ontroerd! wat hangen wij aan zijne lippen, en hoeveel +troost putten wij niet uit een paar glimlachjes van hem, als hij aanleiding vindt +om onze duisternis met dien zonnestraal op te helderen! Wie heeft niet de moeder met +angst zijn gelaat zien bespieden, om na te gaan, of er nog hoop is voor het zieke +kind, dat niet spreken kan en welks kleine lichaampje ginds met de koorts ligt te +worstelen? Ach, wat kijkt zij hem naar de oogen! Hoeveel dankbaarheid als daar hoop +uit spreekt; hoeveel zielesmart en ellende als hij ze neerslaat en niet durft zeggen: +„Heb goeden moed!” Of als het de man des huizes is, die daar neerligt, met hoeveel +ontzetting ziet de vrouw dan niet toe, wanneer de geneesheer den patiënt den pols +voelt, terwijl zij hare radeloosheid tracht te verbergen en de kinderen last krijgen +niet zoo luidruchtig te spelen of te praten. Tegenover den lijder in de koortshitte, +de vrouw in afwachting, de kinderen die nog nergens van weten, staat de dokter alsof +hij het Noodlot, de beschikker over leven en dood, ware. Ach, hij moet ditmaal den +patiënt nog in het land der levenden laten; de vrouw bidt zoo vurig om uitstel! Men +kan zich voorstellen, hoe geducht de verantwoordelijkheid moet zijn voor een rechtschapen +man, hoe vreeselijk het bewustzijn, dat hij een verkeerd middel heeft gegeven, of +dat er een beter te bedenken ware geweest, hoe pijnlijk de sympathie met de overblijvenden, +indien de ziekte ongunstig afloopt, hoe onbeschrijfelijk de vreugde der overwinning! +</p> +<p>Na eene haastige buiging en kennismaking met de nieuwaangekomenen, wier aankomst hem +door de kleine oppasster, die met een verslagen hart buiten zat, was medegedeeld, +onderzocht de dokter den zieke, omtrent wiens hevigen koortstoestand niemand zich +vergissen kon, zoodat hij het noodig achtte de sterkste ontstekingwerende middelen, +die hij kende, aan te wenden. Hij troostte de verslagen moeder zoo goed mogelijk, +en gaf haar de meest geruststellende verzekeringen, die hij durfde wagen, namelijk, +dat er nog geen reden bestond om te wanhopen, dat men nog alles van de jeugd en een +sterk gestel kon hopen, en meer van dien aard; en na aldus zijn uiterste best te hebben +gedaan om de schrikbeelden der ontzette matrone te verdrijven, nam hij den <span class="pageNum" id="pb2.113">[<a href="#pb2.113">113</a>]</span>ouden Pendennis in de ledige kamer (Warrington’s slaapkamer) ter zijde, om een klein +consult met hem te houden. +</p> +<p>Het was een zeer kritiek geval. Als de koorts niet gestuit kon worden moest en zou +de jongeling bezwijken, hij moest dadelijk adergelaten worden, en zijne moeder moest +van die noodzakelijkheid worden onderricht. Waarom had zij die jonge dame meegebracht? +<i>Die</i> was in eene ziekenkamer niet op hare plaats. +</p> +<p>„En daar is, voor den d–, nog een andere vrouw,” zeide de majoor, „dat – dat meisje, +dat de deur opendeed.” Zijne schoonzuster had den hoed en den shawl van het arme schaap +naar buiten gebracht en op de schrijftafel neergesmeten. Wist Goodenough iets van +dat – dat meisje? „Ik keek haar eventjes aan, toen wij hier binnengingen,” zeide de +majoor, „en zij zag er drommels goed uit.” De dokter zette een raar gezicht en glimlachte; +in de ernstigste oogenblikken, als er sprake is van leven en dood, komen zulke zonderlinge +contrasten en aardigheden voor, en vertoonen zich dergelijke lachjes, als het ware +om de somberheid te bespotten en haar nog somberder te maken. +</p> +<p>„Ik weet er al wat op,” zeide hij eindelijk, de studeerkamer weer binnentredende, +waar hij ijlings een paar briefjes schreef en een daarvan verzegelde. Daarop den hoed +en den shawl van de arme Fanny en de beide briefjes meenemende, begaf hij zich in +den gang naar het arme meisje. „Rep u, oppasster!” zeide hij. „Breng dit briefje naar +den chirurgijn en verzoek hem dadelijk te komen; en ga dan naar mijn huis, vraag naar +mijn bediende Harbottle en zeg, hem, dat hij dit recept moet klaarmaken, en wacht +dan tot – tot het gereed is. Het zal misschien wel een poosje duren eer het klaar +is.” +</p> +<p>De arme Fanny vloog weg met hare beide briefjes. Zij vond den apotheker thuis, die +dichtbij in het Strand woonde en, met het lancet op zak, dadelijk kwam aandraven, +om zijn patiënt te behandelen, en vervolgens begaf zij zich naar het huis van den +dokter op Hanover Square. +</p> +<p>De dokter was weer thuis eer het recept klaar was, waarvoor zijn bediende Harbottle +zooveel tijd had noodig gehad; en gedurende den verderen loop van Arthur’s ziekte +vertoonde de arme Fanny zich niet meer in de hoedanigheid van oppasster op zijne kamers. +Maar dien dag en den volgenden kon men een klein figuurtje in den omtrek van Pen’s +trap zien rondsluipen, – een droef, zeer droef kopje, dat den apotheker en diens loopjongen +en de waschvrouw en den vriendelijken dokter zelven ondervroeg, wanneer zij uit de +kamers van den zieke kwamen. En den derden dag hield het rijtuig van den welwillenden +geneesheer voor <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> op, waar de brave en weldadige man de portierswoning binnentrad en zijne zorgen aan +eene kleine patiënte wijdde, die hij daar had, en voor wie hij geen beter geneesmiddel +bezat, dan toen hij Fanny Bolton kon vertellen, dat de crisis voorbij was en er eindelijk +alle hoop op het behoud van Arthur Pendennis bestond. +</p> +<p>De weledelgeboren heer J. Costigan, vroeger in harer majesteits militairen dienst, +zag het rijtuig van den dokter en maakte de paarden en het bijbehoorende tot het onderwerp +zijner kritiek. „Groene livreien, voor den drommel!” zeide de Generaal, „en zulk een +prachtig paar koetspaarden als ooit een gentleman mee gereden heeft, – laat staan +een dokter! De hoogmoed en aanmatiging van die dokters is tegenwoordig ongehoord, +– ofschoon dit een van de goeden is, een man van wetenschap en een beste kerel, waarlijk; +hij heeft dat arme meisje mooi door hare koorts geholpen; Bows, beste jongen,” en +mijnheer Costigan was zoo opgetogen over de handelwijze en de bekwaamheid van den +geneesheer, <span class="pageNum" id="pb2.114">[<a href="#pb2.114">114</a>]</span>dat hij er in het vervolg een punt van eer van maakte, als hij Dr. Goodenough in diens +rijtuig tegenkwam, om hem op zulk eene hoffelijke en omslachtige wijze te groeten, +alsof de dokter de lord-stadhouder van Ierland ware en kapitein Costigan in al zijne +glorie in het Phenix Park wandelde. +</p> +<p>De dankbaarheid der weduwe jegens den dokter kende <i>geene</i> of ternauwernood <i>eenige</i> grenzen. De hulpvaardige man lachte om het denkbeeld, dat hij van een letterkundige, +of van de weduwe van een kunstbroeder geld zou aannemen, waarop zij besloot hem, zoodra +zij op Fairoaks terug zou zijn, de zilververgulde vaas te zenden, het pronkstuk van +het huis en de trots van wijlen John Pendennis, wien het zorgvuldig in groen baai +bewaarde kunstwerk te Bath door Lady Elizabeth Firebrace ten geschenke was gegeven, +na de herstelling van haar zoon, nu wijlen Sir Anthony Firebrace, van het roodvonk. +Nog heden vertoont de vaas Hippocrates, Hygeia, den beschermgod der stad Bath en een +krans van slangen; zij was door de heeren Abednego in Milsom Street in hun prachtigsten +stijl bewerkt, terwijl de heer Birch, de gouverneur van den jongen baronet, er het +opschrift voor had vervaardigd. +</p> +<p>Dit onwaardeerbare kunstjuweel besloot de weduwe aan Goodenough, den redder van haar +zoon, te schenken. Er was schier geen gunst, die zij hem in het vuur harer dankbaarheid +niet zou bewezen hebben, behalve de ééne, die hij het meest verlangde, namelijk dat +zij wat barmhartig en vriendelijk over de arme Fanny zou denken, van wier eenvoudige, +droevige geschiedenis hij in zijne gesprekken met haar iets vernomen had, zoodat hij +zeer welwillend over het meisje dacht. Hij oordeelde niet zeer gunstig over het gedrag +van Pen in deze zaak en wist ook niet recht hoedanig het gedrag geweest was. Evenwel +wist hij genoeg om in te zien, dat het arme verblinde meisje vooralsnog zonder schuld +was; dat zij in Pen’s kamer was geweest, om hem, naar zij meende, in zijn laatste +oogenblikken bij te staan; dat Arthur ternauwernood bewust was geweest van hare tegenwoordigheid; +en dat zij in de diepste en roerendste smart verkeerde bij de gedachte hem in dood +of leven te zullen verliezen. +</p> +<p>Maar bij een paar gelegenheden, dat Goodenough op Fanny zinspeelde, nam het anders +altijd zachtzinnige en vriendelijke gelaat der weduwe eene zoo wreedaardige en onverbiddelijke +uitdrukking aan, dat de dokter inzag, dat hij tevergeefs rechtvaardigheid of barmhartigheid +van haar zou verwachten, zoodat hij alle voorspraak naliet en geene verdere toespelingen +op zijne kleine patiënte maakte. Volgens een populair dichter uit de dagen van koningin +Elizabeth, bestaat er eene kwaal, waartegen de slaapbol en de mandragora en al de +geneesmiddelen van het Oosten niets vermogen en die, wanneer zij zich bij vrouwen +vertoont, door geene latere ontdekkingen of praktijken op het veld der geneeskunde, +door homoeopathie, noch hydropathie, door mesmerismus, noch door dokter Simpson, noch +door dokter Locock kan genezen worden; – die kwaal zullen wij niet jaloezie noemen, +maar met den zachten naam van naijver en mededinging tusschen dames bestempelen. +</p> +<p>Die bemoeizieke en prozaïsche menschen, die elke mededeeling van den romanschrijver +ziften en napluizen en bijv., wanneer de helden elkander den dolk op de keel hebben +gezet, willen weten hoe de schrijver hen weer uit den moorddadigen toestand zal weten +te redden, zullen wellicht vragen hoe het mogelijk was in een apartement van den Temple, +bestaande uit drie kamers, twee kabinetjes, een gang en een kolenhok, een gezelschap +te bergen, samengesteld uit den zieken Arthur, Helena, <span class="pageNum" id="pb2.115">[<a href="#pb2.115">115</a>]</span>zijne moeder, Laura, haar aangenomen dochter, Martha, beider meid van het platteland, +jufvrouw Wheezer, een oppasster uit het St.-Bartholomeushospitaal, vrouw Flanagan, +een Iersche waschvrouw, majoor Pendennis, een gepensioneerd officier, Morgan, diens +kamerdienaar, Pidgeon, den loopjongen van mijnheer Arthur, en nog anderen meer. Maar +die vraag is dadelijk beantwoord door de mededeeling, dat bijna al de bewoners van +den Temple uit de stad waren en dat zich schier niemand in Pen’s huis op Lamb Court +bevond dan degenen, die rondom de sponde van den zieke geschaard waren, van wiens +lijden wij geen uitvoerig verslag hebben willen geven, evenmin als wij breed zullen +uitweiden over het genoeglijker onderwerp van zijne herstelling. +</p> +<p>Gelijk wij zeiden, was iedereen uit de stad, en dus kon men natuurlijk niet verwachten, +dat zulk een voornaam heer als de jonge Sibwright, die kamers op de tweede verdieping +van Pen’s woning had, in Londen zou zijn. Vrouw Flanagan, de waschvrouw van Pen, was +bekend met vrouw Rouncy, die de kamers van mijnheer Sibwright schoonhield, en de slaapkamer +van dien heer werd dus ingericht voor jufvrouw Bell, of mevrouw Pendennis, wanneer +deze laatste geneigd mocht zijn het ziekvertrek van haar zoon te verlaten en zelf +een weinigje rust te zoeken. +</p> +<p>Wat zou die jonge dandy van een Percy Sibwright, die bloem van Baker Street, fier +op zijne slaapkamer zijn geweest, indien hij geweten had wie dat vertrek gebruikte; +wat zou hij verzen op Laura geschreven hebben! (verscheidene zijner gedichten waren +in de jaarboekjes en in handschrift in de albums van den adel te vinden). Hij was +een oud student van Camford en het had, naar men zeide, weinig gescheeld, of hij had +den prijs voor de Engelsche dichtkunst weggedragen. Doch Sibwright was afwezig en +zijn bed was aan jufvrouw Bell overgeleverd. Het was het aardigste koperen ledikantje +ter wereld, met paarsch gevoerde chitsen gordijnen. Voor het venster zijner slaapkamer +stond een potje reseda, en reeds het gezicht alleen van zijne kleine tentoonstelling +van blinkende laarzen, die in nette rijen op zijne kleerkast geschaard stonden, was +eene verlustiging voor den beschouwer. Verder had hij een museum van reukwateren en +potten met pommade en berenvet, merkwaardig om te zien; en aan de nette muren van +zijn elegante rustplaats prijkte eene keurige verzameling portretten van vrouwen, +die bijna alle in droefheid gedompeld en meerendeels verkleed, of in négligé waren. +Medora, met hangende haren, troostte zich over de afwezigheid van haar Conrad; prinses +Fleur de Marie (van Rudolstein, uit de <i lang="fr">Mystères de Paris</i>) lonkte droevig naar buiten tusschen de tralies harer kloosterkooi, in welke zij +als een arm opgesloten vogeltje wegkwijnde; de Dorothea van Don Quijote waschte als +altijd hare voeten; kortom, het was zulk een elegante galerij als men bij zulk een +galant aanbidder van het schoone geslacht verwachten kon. In Sibwright’s zitkamer +stond maar eene magere verzameling rechtsgeleerde boeken in net kalfsleder gebonden, +en eene vrij groote hoeveelheid boeken in de oude talen, die hij niet lezen kon, en +Engelsche en Fransche dichtwerken en romans, die hij veel te veel las. Zijn uitnoodigingskaarten +van het afgeloopen seizoen staken nog tusschen den spiegel. Er was bijna niets anders, +dat aan den advocaat herinnerde, dan de pruikendoos naast de Venus op de middelste +plank der boekenkast waarop, men in gouden letters <i>Mr. P. Sibwright</i> las. +</p> +<p>Sibwright deelde zijne kamers, naar het heette, met mijnheer Bangham. Deze was een +liefhebber van jagen enz. en had eene rijke weduwe getrouwd. Bangham had geen praktijk +en kwam geen driemaal <span class="pageNum" id="pb2.116">[<a href="#pb2.116">116</a>]</span>in het seizoen op zijne kamer, doch maakte de omgangen met het hof van assises mede, +om die raadselachtige redenen, welke sommige advocaten aansporen tot het deelnemen +aan die tochten. Zijn ongebruikte kamer was een groot gemak voor Sibwright, als die +jonge heer zijne kleine diners gaf. Wij moeten verklaren, dat deze beide heeren in +geenerlei betrekking hoegenaamd tot ons verhaal staan en er waarschijnlijk niet meer +in zullen voorkomen; doch wij kunnen niet nalaten eventjes in hunne kamers te kijken, +wanneer die toevallig voor ons openstaan en wij ons naar Pen’s woning begeven; gelijk +wij, op onzen levensweg, in het Strand, in de club, ja zelfs in de kerk, niet kunnen +nalaten te kijken naar de winkels, die wij voorbijgaan, naar het diner van onzen buurman +of naar de gezichten onder de hoeden in de naaste bank. +</p> +<p>Vele jaren na de gebeurtenissen, die wij thans beschrijven, bekende Laura met een +blosje en een zeer schalkschen lach, dat zij een Franschen roman had gelezen, die +eenmaal sterk in den smaak was, en toen haar echtgenoot met verwondering vroeg waar +ter wereld zij dat boek kon machtig geworden zijn, gaf zij te kennen, dat het in den +Temple was geweest, toen zij de kamer van mijnheer Percy Sybwright bewoonde. +</p> +<p>„En zoo heb ik ook nooit verteld wat ik nu bij deze gelegenheid eveneens zal bekennen,” +sprak zij, „namelijk dat ik de verlakte doos opendeed, er die wonderlijke pruik uitnam, +haar opzette en mij toen in den spiegel bekeek.” +</p> +<p>Indien Percy Sibwright op dat oogenblik eens ware binnengekomen? Wat zou de opgetogen +guit wel gezegd hebben? Wat zouden al de afbeeldingen der verkleede schoonen op zijne +kamer te beteekenen hebben gehad, in vergelijking met dat levend exemplaar? Ach, wij +spreken van zeer oude tijden, toen Sibwright nog ongetrouwd en nog geen rechter in +een provinciaal gerechtshof was, – toen de menschen, de meeste menschen nog jong waren. +Thans zijn andere menschen jong, maar wij niet meer. +</p> +<p>Men zal wel begrijpen, dat, toen jufvrouw Laura die grap met de pruik speelde, Pen +daar boven niet meer doodziek was; anders zou zij, ofschoon zij bijna niets meer om +hem gaf, zich door haar gevoel en de eischen der welvoeglijkheid hebben laten weerhouden +van grappen of verkleedingen. +</p> +<p>Maar er hadden in de laatstverloopen dagen verschillende gebeurtenissen plaats gehad, +geschikt om haar opgeruimdheid te vermeerderen of te rechtvaardigen, en er was thans +eene kleine kolonie van des lezers oude vrienden en bekenden op Lamb Court in den +Temple vereenigd en rondom Pen’s ziekbed geschaard. Vooreerst was Martha, de dienstmaagd +van mevrouw Pendennis, van Fairoaks overgekomen, van waar de majoor haar ontboden +had, die zeer te recht oordeelde, dat zij hare meesteres en den jongen heer tot gemak +en hulp kon zijn, daar het gezelschap van vrouw Flanagan (die gedurende Pen’s ziekte +meer dan ooit geestrijke opwekking noodig had om haar staande te houden) aan geen +van beiden aangenaam kon wezen. Martha verscheen dus ter juister ure bij mevrouw Pendennis, +want deze had zich geen enkele maal te bed begeven voordat de trouwe dienstbode bij +haar was, en toen legde zij zich, met een hart vol moederlijke dankbaarheid, ter ruste +op Warrington’s stroomatras en te midden zijner wiskundige boeken, die wij reeds vroeger +vermeld hebben. +</p> +<p>Voor dien dag had er echter reeds eene groote en verblijdende verandering in Pen’s +toestand plaats gegrepen. Door dokter Goodenough’s pleisters, drankjes en lancetsteken +overwonnen, had de koorts den jonkman <span class="pageNum" id="pb2.117">[<a href="#pb2.117">117</a>]</span>verlaten, of hem bij tusschenpoozen nog slechts even bezocht; zijne dwalende zinnen +hadden weer vasten post gevat in zijn verzwakt brein; hij had gelegenheid gehad zijne +moeder te kussen en haar te danken voor hare komst, en Laura en zijn oom te roepen +(die beiden, naarmate van hun verschillend karakter, geroerd waren door zijn vermagerd +voorkomen, zijne tengere en doorschijnende handen, zijne holle oogen en holle stem, +en zijn ingevallen en ongeschoren gelaat) en beider handen te drukken en hun hartelijk +dank te zeggen; en toen de bezoekers na dit wederzien door zijne zorgvuldige oppasster +de kamer uitgezet waren, was hij in een verkwikkenden slaap gevallen, die omtrent +zestien uren aanhield; waarna hij ontwaakte en uitriep dat hij honger had. Zoo het +aan den eenen kant beklagenswaardig is ziek te zijn en van het eten te walgen, wat +is het aan den anderen kant aangenaam weer beter te worden en honger te hebben, – +en o, welk een honger! Helaas, het genoegen der herstelling wordt met het toenemen +der jaren flauwer, gelijk het ook met andere genoegens gaat; en eindelijk – eindelijk +komt die ziekte, waarop in het geheel geen herstel meer volgt. +</p> +<p>Op dien gelukkigen dag kwam nog iemand anders in Lamb Court aan. Groote wolken tabaksrook +gingen naar de zitkamer van Pen en Warrington vooruit; achter die wolken volgde een +persoon met eene sigaar in zijn mond en een reiszak onder zijn arm. Het was Warrington, +die uit Norfolk kwam aangesneld, daar mijnheer Bows zorg had gedragen, hem te schrijven +welke ramp zijn vriend getroffen had. Doch hij was afwezig toen die brief ten huize +van zijn broeder aankwam; de oostelijke graafschappen konden zich toen nog niet op +het bezit van een spoorweg beroemen (want wij verzoeken den lezer wel in aanmerking +te willen nemen, dat wij alleen anachronismen begaan wanneer wij het goedvinden en +wanneer door die verkrachting der natuurwetten eene groote zedelijke waarheid in het +licht moet gesteld worden). In één woord, Warrington verscheen pas met de overige +gelukjes op den gelukkigen dag nadat Pen’s herstelling gezegd kon worden voorgoed +aangevangen te zijn. +</p> +<p>In ieder geval was zijne verwondering niet groot, dat hij de kamers van zijn zieken +vriend bezet vond, en dat zijn oude kennis de majoor op zijn gemak in een armstoel +zat (want Warrington was met zijn eigen sleutel in de kamers gekomen), luisterende +of schijnende te luisteren naar eene jonge dame, die hem, met zachte en liefelijke +stem, een stuk van Shakespeare voorlas. De jonge dame hield op en verschrikte bij +de verschijning van den langen reiziger met de sigaar en het valies en legde het boek +neer. Hij bloosde, wierp zijne sigaar in den gang weg, nam den hoed af, liet dien +vallen, en ging toen naar den majoor, drukte den ouden heer de hand en vroeg naar +bijzonderheden omtrent Arthur. +</p> +<p>De majoor antwoordde hem met eene trillende, maar opgeruimde stem (het was opmerkelijk +hoe zeer de aandoening hem scheen verouderd te hebben); hij beantwoordde Warrington’s +handdruk met eene bevende hand en vertelde hem Arthur’s gelukkig doorgestane crisis, +en de aankomst zijner moeder met hare jonge pupil – met juffer.… +</p> +<p>„Gij behoeft mij haar naam niet te noemen,” zeide mijnheer Warrington met groote levendigheid, +want hij was getroffen en opgetogen bij de gedachte aan de herstelling van zijn vriend; +„gij behoeft mij haar naam niet te noemen. Ik begreep dadelijk, dat het Laura was.” +En daarbij strekte hij zijne hand uit en nam de hare. Terwijl hij haar aanzag en toesprak, +straalde er een onuitsprekelijke vriendelijkheid en teederheid van onder zijne ruige +wenkbrauwen en was die tevens in zijne stem waar te nemen. „En dit is dus Laura!” +scheen zijn blik te zeggen. „En dit <span class="pageNum" id="pb2.118">[<a href="#pb2.118">118</a>]</span>is Warrington!” was de weerklank in het hart van het lieve meisje. „Arthur’s held +– die edele en hulpvaardige man, die honderden mijlen ver gekomen is om bijstand te +bieden, toen hij den rampspoed van zijn vriend vernam!” +</p> +<p>„Ik dank u, mijnheer Warrington,” was evenwel alles wat Laura zeide, en toen zij zijn +vriendelijken handdruk beantwoordde, bloosde zij zoo sterk, dat zij blijde was dat +de lamp achter haar stond en de gloed op haar gelaat dus verborgen bleef. +</p> +<p>Terwijl beiden in die houding stonden, werd de deur van Pen’s slaapkamer zoo voorzichtig +geopend als men van mevrouw Pendennis gewoon was, en zag Warrington een andere dame, +die eerst hèm aankeek, en zich toen naar het bed omkeerde en met opgeheven hand: „St!” +zeide. +</p> +<p>Het was Pen, naar wien Helena zich keerde, om hem tot voorzichtigheid te vermanen. +Maar Pen riep met zwakke en trillende, doch blijde stem uit: „Kom binnen, kameraad +– kom binnen, Warrington. Ik wist dat <i>gij</i> het waart – aan, – aan den – den rook ouwe jongen,” zeide hij en stak zijne vermagerde +hand uit, en verwelkomde zijn vriend met tranen zoowel van zwakheid als van blijdschap. +</p> +<p>„Ik – ik vraag verschooning voor mijn rooken, mevrouw,” zeide Warrington, die op dit +oogenblik bijna voor het eerst van zijn leven over zijne slechte gewoonte bloosde. +</p> +<p>Helena zeide enkel: „God zegen u, mijnheer Warrington!” Zij gevoelde zich zoo gelukkig, +dat zij George wel had willen kussen. Nadat de vrienden een kort, zeer kort onderhoud +hadden gehad, gaf de verheugde doch onverbiddelijke moeder de hand aan Warrington +en zond hem de kamer uit naar Laura en den majoor, die de lezing van het tooneelstuk +<i>Cymbeline</i> niet weer hadden opgevat ter plaatse waar zij die hadden afgebroken, toen de rechtmatige +eigenaar van Pen’s kamers binnentrad. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch54" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch54.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIER EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">De herstelling.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Wij zijn thans verplicht een feit ten aanzien van Pendennis mee te deelen, dat, hoe +schandelijk en onverantwoordelijk ook wanneer men het van den held en den peet van +een roman vermelden moet, evenwel aan het publiek, dat zijne waarachtige gedenkschriften +leest, dient bekend gemaakt te worden. Nadat hij, met de koorts en ook in zekere mate +ziek door den hartstocht der liefde te bed gegaan zijnde, de lichamelijke ziekte doorstaan +had en ten ader gelaten en gepleisterd en kaal geschoren en geneeskundig behandeld +en van medicijnen voorzien was, naar het voorschrift van den dokter, – is het een +feit, dat zijne zielsziekte, toen hij van zijne lichaamsziekte verlost was, hem ook +verlaten had en hij evenmin meer op Fanny Bolton verliefd was als gij of ik, die veel +te verstandig of te zedelijk zijn, om ons aan portiersdochters te verslingeren. +</p> +<p>Hij moest in zich zelven lachen, toen hij, op zijne sponde uitgestrekt, over deze +tweede genezing nadacht, die hij ondervonden had. Hij gaf thans niet het minste meer +om Fanny; hij verwonderde zich, dat hij het ooit gedaan had, en volgens zijne gewoonte +opende hij het lijk van dien dooden hartstocht en ontleedde hij zijn eigen overleden +gevoel voor zijn arme kleine oppasster. Wat kon hem slechts weinige weken vroeger +<span class="pageNum" id="pb2.119">[<a href="#pb2.119">119</a>]</span>zoo vurig en verlangend ten haren opzichte gestemd hebben? Niet haar geest, niet hare +beschaving, niet hare schoonheid, – er waren honderden vrouwen, die er beter uitzagen +dan zij. Die hartstocht was van hem zelven uitgegaan, want in <i>haar</i> lag die niet. Zij was dezelfde, maar de oogen, die haar beschouwden, waren veranderd +en – helaas, dat wij het zeggen moeten! – niet zeer begeerig om haar ooit weer te +zien. Hij was jegens het schepseltje zeer welwillend gezind en wat meer van dien aard +is; maar de vurige persoonlijke belangstelling, die hij nog maar weinige weken geleden +voor haar gekoesterd had, was onder den invloed van de pillen en het lancet, die de +koorts in zijn lichaam gedood hadden, verdwenen. Het was ook een onbeschrijfelijke +bron van geruststelling en dankbaarheid voor Pen (ofschoon er iets egoïstisch in dat +gevoel lag, gelijk in de meeste andere gevoelens van jongelieden) dat hij in staat +was gesteld de verzoeking te weerstaan ten tijde toen het gevaar het grootst was, +en dat hij, zoover hij zich zijn gedrag jegens het jonge meisje herinnerde, geen bijzondere +reden van zelfverwijt had. Als uit een afgrond, in welken hij was neergetuimeld, liet +hij, uit de koorts van welke hij juist hersteld was, zijn oog over den valstrik van +Fanny Bolton gaan, waaraan hij nu ontkomen was; maar ik zou niet durven verzekeren, +dat hij zich niet schaamde over de voldoening, die hij hierdoor smaakte. Het is misschien +verblijdend, maar toch vernederend, wanneer men bekennen moet, dat men niet meer liefheeft. +</p> +<p>De vriendelijke lachjes en de teedere zorgen zijner moeder naast zijn bed vervulden +intusschen den jongen met vrede en gerustheid. Deze onvermoeibare oppasster wenschte +niets anders dan zijne gezondheid te zien terugkeeren, en zij kende geen grooter blijdschap +en voldoening dan aan elke gril of bevel van haar patiënt gevolg te geven. Hij voelde +zich door hare liefde omstrengeld, en verbeeldde zich, dat hij er haar bijna even +dankbaar voor was als in zijne zwakke en hulpelooze kindsheid. +</p> +<p>Pen had wellicht eenige schemerachtige herinneringen uit den eersten tijd zijner ziekte, +dat Fanny hem had opgepast; doch zij waren zoo flauw, dat hij zich die niet duidelijk +kon voorstellen, noch ze onderscheiden van hetgeen hij wist dat hersenschimmen uit +zijn ijlenden toestand waren, die hem nog waren bijgebleven. En daar hij het bij vorige +gelegenheden niet raadzaam had geacht zich over Fanny Bolton tegen zijne moeder uit +te laten, kon hij haar natuurlijk thans niet over zijne gevoelens ten aanzien van +Fanny onderhouden, noch de waardige dame tot zijne vertrouwde maken. Het was aan beide +zijden eene rampzalige omzichtigheid en gebrek aan vertrouwen, want een paar woorden +op zijn pas zouden aan de goede dame en aan degenen, die tot haar in betrekking stonden, +zeer veel smart en bezorgdheid bespaard hebben. +</p> +<p>Het spijt mij te moeten zeggen, dat mevrouw Pendennis, toen zij de jonge jufvrouw +Bolton als oppasster bij Pen aantrof, de slechtst mogelijke uitlegging aan de betrekking +tusschen deze beide rampspoedige jongelieden gegeven had, en zich in haar hart overtuigd +hield, dat de tegen Pen ingebrachte beschuldigingen op waarheid gegrond waren. Waarom +gaf zij zich de moeite niet, dit te onderzoeken? Er loopen geruchten ten nadeele van +een man, welke de vrouwen, die het meest van hem houden, altijd het meest geneigd +zijn om te gelooven. Is de vrouw van een man niet dikwijls de eerste om jaloersch +op hem te zijn? De arme Pen kreeg zijn deel van die achterdochtige soort van liefde +van de oppasster, die hem thans verzorgde; en de liefhebbende en reine vrouw dacht, +dat haar zoon eene veel ontzagwekkender en vernederender kwaal dan de louter lichamelijke +koorts doorstaan had en dat hij zoowel <span class="pageNum" id="pb2.120">[<a href="#pb2.120">120</a>]</span>door misdaad onteerd als door ziekte verzwakt was. Het bewustzijn hiervan moest zij +natuurlijk stilzwijgend dragen; zij moest haar inwendige zekerheid, wanhoop en afgrijzen +achter een masker van opgeruimdheid en vertrouwelijkheid verbergen. +</p> +<p>Toen kapitein Shandon te Boulogne het volgende nommer van de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> las, maakte hij tegen zijne vrouw de opmerking, dat Jack Finucane’s hand niet meer +in de hoofdartikelen zichtbaar was en dat mijnheer Warrington de pen weer moest hebben +opgevat. „Ik zou het klappen zijner zweep en de striemen, die hij nalaat, uit honderden +herkennen. Daar hebt ge Jan Bludyer; die gaat als een slachter te werk en slaat zijne +tegenpartij tot brij; maar mijnheer Warrington brengt zijn vijand naar de regelen +der kunst om hals en snijdt hem in mooten, en elke snede kost bloed.” Op die afgrijselijke +beeldspraak riep mevrouw Shandon uit: „Heere! Charles, hoe kunt gij zoo spreken! Ik +heb mijnheer Warrington wel altijd voor heel trotsch, maar toch voor een zachtzinnig +mensch gehouden, en voor de kinderen was hij althans zeer lief.” Waarop Shandon antwoordde: +„Ja met de kinderen is hij heel lief, maar woest met de menschen. Doch, liefje, gij +begrijpt geen woord van hetgeen ik daar zeide; en dat is ook maar het best, want het +schrijven voor nieuwsbladen levert weinig goeds op. Het is hier beter te Boulogne, +waar wij genoeglijk zijn, waar de wijn overvloedig is en de cognac slechts twee franken +de flesch kost. Maak mij nog een glas gereed, Marie-lief; ik zal spoedig weer in het +gareel moeten. <i lang="la">Cras ingens iterabimus æquor</i>, – voor den drommel!” +</p> +<p>Warrington zette zich met alle macht aan het werk in de plaats van zijn vriend, die +nog niet arbeiden kon, en deed meer dan het noodige voor Pen’s aandeel aan de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i>. Hij schreef beschouwingen en letterkundige overzichten, bezocht de schouwburgen +en de concerten, en liet zich daarover op zijne gewone krachtige wijze uit. Zijne +hand was te zwaar voor zulke lichte onderwerpen, en het behaagde hem aan Arthur’s +moeder, diens oom en Laura te vertellen, dat er in het gansche gilde der penvoerders +niemand was die bevalliger en luchtiger, onderhoudender en sierlijker wist te schrijven +dan Pen. „Men heeft in dit land geen begrip van stijl, mevrouw,” zeide hij tegen mevrouw +Pendennis, „of men zou de verdiensten van onzen jongen erkennen. Ik noem hem den <i>onzen</i>, mevrouw, want ik heb hem opgeleid; en ik ben zoo trotsch op hem als <i>gij</i> zelve kunt zijn. Een beetje eigenzinnigheid, een beetje zelfzucht en een beetje fatterigheid +ter zijde gelaten, ken ik geen eerlijker, trouwhartiger en handelbaarder schepsel +dan hem. Soms is zijne pen wel wat ondeugend, maar hij is zoo zachtzinnig als eene +jonge juffer – als jufvrouw Laura hier – en ik geloof, dat hij geen sterveling leed +zou kunnen aandoen.” +</p> +<p>Ofschoon Helena een diepen, diepen zucht slaakte en Laura ook treurig gegriefd was, +waren beiden Warrington toch innig dankbaar voor de goede meening, die hij omtrent +Arthur koesterde, en hadden zij hem lief om zijne gehechtheid aan Pen. En de majoor +was uitbundig in zijne loftuigingen op Warrington, uitbundiger en warmer dan men van +hem gewoon was. „Het is een gentleman, zusjelief,” zeide hij tegen Helena, „van top +tot teen een gentleman, mijne waardste – van de Warrington’s uit Suffolk – door Karel +I tot baronets verheven. Wat zou hij, uit zulk eene familie gesproten, anders dan +een gentleman kunnen zijn? Zijn vader was Sir Miles Warrington, die op den loop ging +met – ik vraag verschooning, jufvrouw Bell. Sir Miles was in Londensche kringen zeer +bekend; het was een vriend van den prins van Wallis. Deze heer <span class="pageNum" id="pb2.121">[<a href="#pb2.121">121</a>]</span>is een man van de grootste talenten, van de uitstekendste begaafdheden. Hij zou het +ver brengen, als hij maar een prikkel bezat om te toonen waartoe hij in staat is.” +</p> +<p>Laura bloosde terwijl de majoor over Arthur’s held uitweidde en hem zoo prees. Toen +het jonge meisje in Warrington’s mannelijk gelaat en zijne donkere droefgeestige oogen +had gezien, was zij over hem aan het denken gegaan en had zij bij zich zelve uitgemaakt, +dat hij het slachtoffer van een ongelukkige liefde moest geweest zijn; en toen jufvrouw +Bell zich op die gedachte betrapte, bloosde zij. +</p> +<p>Warrington voorzag zich van kamers in de onmiddellijke nabijheid, Grenier’s kamers +op Flag Court; en als hij des morgens Pen’s taak met grooten vlijt had afgewerkt, +was het hem een geluk en een genoegen des middags bij den zieke te komen zitten en +hem tot den helderen najaarsavond gezelschap te houden; en meer dan eens had hij de +eer jufvrouw Bell den arm te geven, om met haar eene wandeling in den tuin van den +Temple te doen; en toen de rondborstige Laura aan Helena verlof vroeg, om die uitspanning +te mogen nemen, zeide de majoor levendig: „Wel zeker, wel zeker, – natuurlijk kunt +gij met hem uitgaan, – het is hier volmaakt als op het land; iedereen gaat in dien +tuin wandelen met wien hij wil, – en, weet ge, er zijn wachters en dergelijke – iedereen +gaat in den tuin van den Temple wandelen.” Als de groote scheidsrechter op het punt +van zeden er geen bedenking tegen maakte, waarom zou Helena het dan doen? Zij wilde +gaarne dat het meisje de frissche lucht zou genieten, die aan den oever der rivier +te bekomen was, en verheugde zich als zij haar met verhoogde kleur en verlevendigden +geest van die onschuldige uitstapjes zag terugkeeren. +</p> +<p>Het was, moet men weten, tusschen Laura en Helena tot eene kleine verklaring gekomen. +Toen de tijding van Pen’s bedenkelijke ziekte ontvangen werd, drong Laura er op aan, +om de ontstelde moeder naar Londen te vergezellen; zij wilde zich aan de weigering +niet onderwerpen, die zij van de nog altijd vertoornde Helena ontving; en toen zij +ten tweeden maal op nog strenger toon afgewezen werd, toen men aan het leven van den +armen afgedwaalden knaap scheen te moeten wanhopen, en toen het bekend was geworden, +dat zijn gedrag van dien aard was geweest, dat er geen gedachte kon bestaan aan eene +verbintenis, had zij aan hare moeder een geheim geopenbaard, waarmee elk oplettend +lezer van dit verhaal reeds bekend is. Moest haar, nu zij hem toch nimmer kon huwen, +de troost ontzegd worden van te bekennen hoe innig, hoe oprecht, hoe onverdeeld zij +hem had liefgehad? Het lenigde de bitterheid van de smart der beide vrouwen eenigszins, +dat zij hare tranen konden vermengen, en het temperde de zielskwelling en de angsten +harer reis in zekere mate, dat zij die te zamen deelden. +</p> +<p>Wat kon Fanny verwachten, toen zij plotseling voor zulk een paar rechters werd gebracht +om haar vonnis te ontvangen? Niets anders dan een overhaaste veroordeeling, eene geduchte +straf, een onbarmhartige verwijdering! Vrouwen zijn wreedaardige beoordeelaarsters +in zulk een geval als dat, waarin de arme Fanny betrokken was; en wij zien dat ook +wel gaarne; want niet alleen plaatst een man eene wacht bij zijn harem, en bezit de +vrouw in haar hart, hare trouw en haar eer verdedigingsmiddelen, maar al hare vriendinnen +houden het oog op haar, dat zij niet afdwale, en staan gereed haar te verscheuren +als zij op verkeerde wegen geraakt. Wanneer onze Mahmoud’s of Selim’s van Baker Street +of Belgrave Square hunne Fatima’s met de verdiende straf treffen, naaien hare moeders +den zak, waarin de Fatima’s gestoken worden, en houden <span class="pageNum" id="pb2.122">[<a href="#pb2.122">122</a>]</span>hare zusters en schoonzusters er een oogje op, dat zij behoorlijk te water worden +gelaten. En de schrijver van dit verhaal keurt dat niet af. Hij betuigt plechtig, +dat hij ook een Turk is. Hij draagt een tulband en een baard, gelijk de anderen, en +is van harte voor het gebruik van den zak, – Bismillah! Maar, o gij vlekkeloozen, +bij welke het recht van leven en dood berust, ziet althans wèl toe, dat gij de <i>ware</i> schuldige om hals brengt. Weest daarvan volkomen zeker, eer gij de boot laat afvaren, +en werpt uw slachtoffer niet in den Bosphorus voordat gij stellig weet, dat zij het +verdient. Dit is het eenige wat ik ten voordeele der arme Fatima wil aanvoeren, – +bepaald het eenige – geen woord meer, bij den baard van den Profeet! Is zij schuldig, +dan naar beneden met haar; til den zak overboord, werp hem in de kabbelende golven +van den Gouden Hoorn, en nu er recht gedaan is, grijpt de riemen, mannen, en teruggeroeid +om te gaan soupeeren! +</p> +<p>De majoor maakte derhalve geen bedenking tegen Warrington’s aanhoudende wandelingen +met Laura, maar moedigde als een welwillend oud heer den omgang van het paar op alle +mogelijke wijzen aan. Wanneer er in de stad iets te zien was, was hij er voor, dat +Warrington Laura daarheen zou geleiden. Indien Warrington had voorgesteld haar zelfs +naar den Vauxhall mee te nemen, zou deze inschikkelijkste der menschen er geen kwaad +in gezien hebben, – evenmin als Helena, wanneer de oude Pendennis het zoo bepaald +had. Ook zou er geen kwaad in hebben gelegen voor twee personen van geheel onbezoedelde +eer, – voor Warrington, die voor de eerste maal zijns levens eene reine en fiere en +ongekunstelde vrouw van nabij leerde kennen, – en voor Laura, die ook voor het eerst +van haar leven bestendig in gezelschap was met een heer van groote natuurlijke begaafdheden +en een aangenamen omgang, die talenten van den verschillendsten aard, een hart vol +geestdrift, eenvoudigheid en humor en die frischheid van gemoed bezat, welke hij aan +zijn eenvoudige levenswijze en gewoonten had te danken en welke zoo sterk afstaken +bij Pen’s voorname onverschilligheid en flauwe spotternij. Zelfs in Warrington’s ongegeneerdheid +lag iets verfijnds, dat aan de verfijning van den ander ontbrak. Wat verschilde zijn +energie, zijn eerbiedig gedrag, zijn wensch om aangenaam te wezen, zijn hartelijke +lach, of zijne eenvoudige en vertrouwelijke, gevoelvolle taal, van sultan Pen’s geeuwerig +oppergezag en onverschillige aanvaarding van alle huldebetuigingen! Wat had Pen thuis +tot zulk een dandy en despoot gemaakt? De vrouwen hadden hem bedorven, gelijk wij +gaarne hebben – en zij zelve ook – dat zij ons doen. Zij hadden hem zoolang verzadigd +met gehoorzaamheid en vervolgd met lieftalligen eerbied en onderworpenheid, dat de +slavinnen, die hem bedienden, hem begonnen te vervelen en hare liefkoozingen en vertroetelingen +niets aanlokkelijks meer voor hem hadden. Buiten hare tegenwoordigheid was hij onstuimig, +levendig, belangstellend en hartstochtelijk genoeg, gelijk het geval is met de meeste +mannen, die zulk een karakter bezitten en zoo opgevoed zijn als hij. De schrijver +hoopt niet, dat deze zinsnede, gelijk eene vorige, verkeerd zal uitgelegd worden, +en dat iemand zou onderstellen, dat hij de vrouwen tot opstand zou willen aanhitsen. +Dat nooit, zegt hij weer, bij den baard van den Profeet! Hij draagt óók een baard, +en verlangt dat zijne vrouwen slavinnen zullen zijn. Welk man verlangt dit niet? Welk +man zou onder de pantoffel willen zitten, vraag ik? Eer zullen wij alle koppen in +het Christendom en het Turkendom afhouwen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +<span class="pageNum" id="pb2.123">[<a href="#pb2.123">123</a>]</span></p> +<p>Hoe kwam het dan nu, dat terwijl Arthur zoo lusteloos, onverschillig en zorgeloos +was ten aanzien van de gunstbewijzen, die hij ondervond, Laura zulk eene liefde en +vurige ingenomenheid voor hem koesterde, dat de onvolledige uiting daarvan het meisje +den ganschen weg van Fairoaks naar Londen, terwijl zij met Helena die reis aflegde, +aan het praten hield? Zoodra Helena de eene geschiedenis betrekkelijk den lieven jongen +geëindigd had en onder tallooze snikken en uitroepingen en hemelwaartsche blikken +eenige treffende voorvallen uit den tijd, toen onze held in de korte kleederen werd +gestoken had verhaald, begon Laura een andere even belangwekkende en evenzeer met +tranen opgeluisterde geschiedenis, hoe heldhaftig hij zich een tand had laten trekken, +of het ook wel eens niet toegelaten had, of hoe onversaagd hij een vogelnestje had +uitgehaald, of hoe edelmoedig hij dit had nagelaten, of hoe hij een aalmoes aan die +oude vrouw op de heide had gegeven, of hoe hij van zijne boterham afstand had gedaan +ten behoeve van den bedeljongen die op de plaats kwam, – en meer van dien aard. Onder +snikken zongen de beide vrouwen klaagliederen tegen elkander over haar held, die, +gelijk mijn geachte lezer reeds sinds lang bemerkt zal hebben, evenmin een held is +als één van ons beiden. Hoe kon een verstandig meisje, als wij in aanmerking nemen +wat hij was, zooveel van hem houden? +</p> +<p>Dit punt is reeds vroeger in eene rampzalige zinsnede behandeld, waarmee de schrijver +zich onlangs Ierlands ziedenden toorn op den hals heeft gehaald en waarin gezegd werd, +dat de grootste schelmen altijd iemand gehad hebben, die veel van hen hield; en indien +dit met die monsters het geval is geweest, waarom zou het zich dan niet bij gewone +stervelingen voordoen? En op wien anders zal eene jonge dame verlieven dan op den +persoon, dien zij dagelijks ziet? Men kan toch niet verlangen, dat zij haar hart in +een droom zal verliezen, gelijk eene prinses uit de <i>Arabische Nachtvertellingen</i>; of dat zij hare jeugdige genegenheid zal schenken aan het portret van een heer op +de tentoonstelling, of aan eene teekening in de <i lang="en">Illustrated London News</i>. Er leeft een instinct in u, dat u noopt u aan iemand te hechten; gij ontmoet zeker +Iemand; gij hoort zeker Iemand aanhoudend prijzen; gij wandelt, rijdt, walst, praat +of zit op dezelfde bank in de kerk met zeker Iemand; gij komt telkens en telkens met +hem in gezelschap, en uwe lieve mama zegt: „De huwelijken worden in den hemel gesloten,” +en speldt u den krans van oranjebloesems op, terwijl hare zachte oogen door tranen +beneveld worden, en er is een bruiloftsmaal en gij trekt uw wit satijnen kleedje uit +en stapt in de koets met vier paarden, en gij en hij zijt een gelukkig paar. Of de +zaak springt af, en dan, arm lief gewond hart! dan ontmoet gij Iemand Anders en vereert +Nommer Twee met uwe genegenheid. Het ligt in uwe natuur, dat te doen. Denkt gij, dat +het alleen ter wille van den man is, dat gij bemint, en niet ook een beetje om u zelve? +Denkt gij, dat gij drinken zoudt als gij geen dorst hadt, of eten indien gij niet +hongerig waart? +</p> +<p>Laura hield dus van Pen, omdat zij op Fairoaks bijna niemand anders zag dan doctor +Portman en kapitein Glanders, en omdat Arthur onophoudelijk door zijne moeder geprezen +werd, en omdat hij zich als gentleman gedroeg, er vrij goed uitzag en tamelijk geestig +was, en bovenal, omdat het in haar aard lag iemand lief te hebben. Na die beeltenis +eenmaal in haar hart te hebben opgenomen, koesterde zij die daar teederlijk – peinsde +in stilte daarover bij zijn langdurig afzijn en haar aanhoudende eenzaamheid, en troetelde +zij die, – en wat ter wereld <span class="pageNum" id="pb2.124">[<a href="#pb2.124">124</a>]</span>zou haar, toen zij daarna te Londen kwam en op tamelijk gemeenzamen voet met mijnheer +George Warrington geraakte, hebben kunnen beletten om hem als een heel zonderling, +origineel, onderhoudend en aangenaam persoon te beschouwen. +</p> +<p>Wellicht dat lang daarna, toen deze dagen voorbij waren en het Noodlot op zijne bijzondere +wijze huis gehouden had met de onderscheidene personen, die nu in het sombere gebouw +op Lamb Court bijeen waren, sommigen hunner naar dien tijd terugzagen en zich herinnerden +welk een genoeglijke tijd het toen was en hoe aangenaam de avondgesprekken, de kleine +wandelingen en de eenvoudige vermaken rondom de sofa van den herstellenden Pen waren. +Sinds dien tijd dacht de majoor gunstig over het doorbrengen van de maand September +te Londen, en in zijne clubs en in de gezelschapskringen verklaarde hij, dat de stille +tijd in de hoofdstad dikwijls aangenaam was, verduiveld aangenaam, voor den drommel! +Meestal, wanneer hij ’s avonds naar zijne kamers in Bury Street terugkeerde, verwonderde +hij zich dat het reeds zoo laat was en dat de avond zoo ongemerkt was voorbijgegaan. +Hij verscheen vrij geregeld des avonds in den Temple, en zwoegde de hooge donkere +trap met goedaardige levendigheid en volharding op. En hij maakte afspraak met den +kok in de club van Baye (dien vermaarden kok, die in de hoofdstad moest blijven wegens +de uitgave van zijn werk over de Gastronomie, waarop de begaafde auteur het toezicht +moest houden), om kleine geleien, geurige bouillons, <i>aspics</i> en andere kleinigheden, die voor zieken geschikt waren, gereed te maken, welke Morgan +de kamerdienaar dan geregeld naar het kleine gezelschap op Lamb Court overbracht. +En toen dokter Goodenough aan Pen verlof gegeven had om een paar glazen zuivere sherry +te drinken, verhaalde de majoor bijna met tranen in de oogen, dat zijn edele vriend +de markies van Steyne, toen hij op zijne reis naar het vasteland door Londen kwam, +gelast had een onbepaalde hoeveelheid zijner heerlijke, zijner onbetaalbare Amontillado, +die koning Ferdinand aan den markies ten geschenke had gegeven, ter beschikking van +mijnheer Arthur Pendennis te stellen. De weduwe en Laura proefden er met eerbied van +(ofschoon zij den bitteren nasmaak volstrekt niet lekker vonden); maar de zieke werd +er ongemeen door versterkt en Warrington verklaarde den wijn voor meer dan lekker, +terwijl hij op zekeren dag bij het diner, de eerste maal dat die wijn werd voorgediend, +de gezondheid van den majoor, van den markies van Steyne en van de gansche aristocratie +onder het houden eener voorgewend ernstige rede instelde. +</p> +<p>Majoor Pendennis betuigde er met den meesten ernst zijn dank voor in een antwoord, +waarin hij het behoorlijk aantal malen de woorden „deze plechtige gelegenheid” gebruikte. +Pen juichte het met zijne zwakke stem uit zijn leuningstoel toe. Warrington leerde +aan jufvrouw Laura hoe zij „Hip, hip, hoera!” moest roepen, en sloeg met zijne kneukels +op de tafel. Pidgeon, de loopjongen, grinnikte, en dokter Goodenough vond het gezelschap +op die vroolijke wijze bezig, toen hij, naar gewoonte, trouw zijne kostelooze visite +kwam doen. +</p> +<p>Warrington was met Sibwright bekend, die beneden woonde, en deze galante heer schreef +in antwoord op een brief, waarbij hem bericht werd hoe zijn kamers in beslag waren +genomen, op de beleefdste en bloemrijkste wijze, dat het hem zeer aangenaam was. Hij +stelde zijne kamers ten dienste van de schoone bewoonsters, stelde zijn bed tot hare +beschikking en legde zijne karpetten aan hare voeten. Iedereen was jegens den zieke +en zijne betrekkingen welwillend gezind. Hij smolt weg <span class="pageNum" id="pb2.125">[<a href="#pb2.125">125</a>]</span>van aandoening (en zijne moeder ook, gelijk wij wel kunnen begrijpen), bij de gedachte +aan zooveel voorkomendheid en goedhartigheid. Men zal het Pen’s levensbeschrijver +wel ten goede willen houden, dat hij zich een nog niet lang geleden tijdstip herinnert, +toen een eenigszins gelijksoortige ramp hem zelven met een door de Voorzienigheid +gezonden vriend, een trouwhartig geneesheer, in aanraking bracht en hem duizenden +bewijzen van de roerendste en verrassendste vriendschap en sympathie deed ondervinden. +</p> +<p>Er stond eene piano op mijnheer Sibwright’s kamer, want die heer, een beminnaar van +alle kunsten, speelde zelf piano – en wel onbeschrijfelijk slecht – en had het genoegen +gehad, dat hem een lied was opgedragen (de woorden van hem zelven en de muziek van +zijn toegenegen vriend Leopoldo Twankidillo); en aan die speeldoos, gelijk Warrington +het instrument noemde, speelde en zong Laura, hoewel aanvankelijk zeer ontroerd en +blozende (hetgeen haar bijzonder goed stond), des avonds soms eenvoudige wijsjes en +oude liedjes van thuis. Zij bezat eene volle contra-alt-stem, en Warrington, die nauwelijks +de eene melodie van de andere kon onderscheiden en slechts één air of deun op zijn +répertoire had – eene hoogst wanluidende nabootsing van <i lang="en">God save the king</i>, – zat in verrukking naar die liederen te luisteren. Hij kon de maat, zoo niet de +melodie volgen, en zat met bestendige en dagelijks toenemende geestdrift het reine, +teedere, edelaardige schepseltje te bewonderen, dat de muziek maakte. +</p> +<p>Ik zou wel willen weten, hoe de muziek aan het arme bleeke meisje, met het zwarte +hoedje, beviel, dat soms des avonds bij den lantarenpaal op Lamb Court naar de open +vensters stond te kijken, uit welke het geluid kwam? Als het Pen’s tijd was om naar +bed te gaan, hield het gezang op. Er verscheen licht op de bovenkamer, op <i>zijne</i> kamer, waar de weduwe hem altijd heen geleidde; en vervolgens zette zich de majoor +met Warrington en soms met jufvrouw Laura aan een spelletje écarté of triktrak; of +zij ging bij hen zitten werken aan een paar geborduurde pantoffels – heerenpantoffels +– die voor Arthur, of George, of majoor Pendennis bestemd konden zijn; althans zou +elk van die drie alles wat men maar wilde voor die pantoffels gegeven hebben. +</p> +<p>Terwijl dit alles binnenshuis voorviel, kwam een oud heer in vrij kale kleeding het +bleeke meisje met het zwarte hoedje halen en wegbrengen, want het meisje moest niet +in de avondlucht uit zijn, en daarop gingen de kruiers van den Temple, de waschvrouwen +en andere liefhebbers, die naar het concert geluisterd hadden, ook uiteen. +</p> +<p>Even vóór tienen had er een andere muziekuitvoering plaats, namelijk die van het klokkenspel +der St.-Clementskerk in het Strand, dat met heldere en opbeurende tonen een psalm +speelde, alvorens de tien noodlottige slagen vielen. Onderwijl hun galm wegstierf, +begon Laura hare pantoffels op te rollen; Martha van Fairoaks vertoonde zich met eene +nachtkaars en een onveranderlijken glimlach op haar gezicht; de majoor zeide: „Heere +bewaar me! is het al zoo laat!” Hij en Warrington stonden van hun onvoltooid spel +op en gaven jufvrouw Bell de hand, Martha van Fairoaks lichtte hen den gang door en +de trap af, en terwijl zij naar beneden gingen, konden zij haar de tusschendeur hooren +grendelen en sluiten, om zich en hare jonge meesteres te beveiligen. Indien er gevaar +ware geweest, zeide de grinnikende Martha, „dat zij die kromme sabel zou hebben genomen, +die in mijnheers kamer hing,” waarmee zij de Damascener kling bedoelde, met den naam +van den Profeet op de kling en op de roodfluweelen scheede, die de weledelgeboren +heer Percy Sibwright van zijne reis in den Levant had meegebracht, te gelijk <span class="pageNum" id="pb2.126">[<a href="#pb2.126">126</a>]</span>met een Albaneesch gewaad, waarmee hij zooveel opzien baarde op het gecostumeerd bal +bij Lady Mullinger in Gloucester Square, nabij Hyde Park. Hij verwarde er zich mee +in de sleepjapon van jufvrouw Kewsey, die het kleed droeg waarin zij met hare mama +was voorgesteld aan de koningin (de laatstgenoemde door de echtgenoote van den lord-kanselier), +hetgeen gebeurtenissen ten gevolge had, die volstrekt in geen betrekking staan tot +dit verhaal. Is jufvrouw Kewsey thans niet mevrouw Sibwright? En is Sibwright geen +lid van een provinciaal gerechtshof? – Goedennacht, Laura en Martha van Fairoaks. +Slaap wel en ontwaak blijde, reine en lieve dame! +</p> +<p>Na deze avonden gebeurde het soms, dat Warrington een eindje met majoor Pendennis +opwandelde – een heel klein eindje – niet verder dan tot aan de poort van den Temple +– tot aan het Strand – tot aan Charing Cross – tot aan de club – ging hij niet naar +de club? nu dan, tot aan Bury Street, waar hij den majoor op diens eigen drempel lachend +de hand gaf. Zij hadden dien ganschen weg over Laura gesproken. Het was verwonderlijk, +hoe ingenomen de majoor met de jonge dame was geworden, van wie hij vroeger, gelijk +wij weten, een afkeer had. „Drommels beschaafd meisje – mijne schoonzuster heeft de +manieren van eene hertogin en zou elk meisje goed groot brengen. Jufvrouw Bell is +een <i>klein</i> beetje provinciale, maar dat geeft haar iets ongemeens. Wat <i>kan</i> zij blozen! De Londensche meisjes zouden menige guinje voor zulk een bouquet geven, +– natuurlijke bloemen, voor den drommel! En zij heeft wat geld ook – niet de moeite +waard om er van te spreken – maar toch een aardig duitje.” Zonder twijfel stemde mijnheer +Warrington met al die gevoelens in, en ofschoon hij nog lachte toen hij den majoor +de hand drukte, betrok zijn gelaat zoodra hij den veteraan verliet. Hij keerde naar +zijne kamer terug, rookte de eene pijp na de andere tot diep in den nacht, en schreef +artikel op artikel, het eene nog barscher dan het andere, in de plaats van zijn door +ziekte verhinderden vriend Pen. +</p> +<p>Het was een gelukzalige tijd voor al de betrokkenen. Pen nam dagelijks in beterschap +toe. Zijn eetlust was iets verschrikkelijks. Hij durfde die voor Laura niet toonen +en ook bijna niet voor zijne moeder, die er om lachte en hem aanmoedigde. Als de gebraden +kip van tafel werd weggenomen, keek hij den vertrekkenden vriend met een smachtenden +blik na, en begon dan naar gelei, of thee, of wat het maar ware, te verlangen. Kortom +hij at als een wolf. De dokter riep wel: „Houd op!” maar Pen luisterde er niet naar. +De natuur liet zich sterker gelden dan de dokter, en de inschikkelijke en vriendelijke +geneesheer leverde hem zeer gaarne aan de zorg van die verzorgster over. +</p> +<p>Wij moeten hier, op kiesche wijze en onder de stiptste geheimhouding, gewag maken +van iets dat hem overkwam, en waarop hij altijd ongaarne hoorde zinspelen. Gedurende +zijn ijlenden toestand had de barbaarsche Goodenough last gegeven ijs op zijn hoofd +te leggen en al zijn mooie haar af te snijden. Dat was in den tijd van – van de andere +oppasster, die elk haartje natuurlijk in een papier achterliet, opdat de weduwe ze +kon natellen en wegbergen. Deze geloofde altijd, dat het meisje er zich wat van had +toegeëigend; maar de vrouwen zijn ook zoo achterdochtig in zulke zaken! +</p> +<p>Toen majoor Pendennis dat betreurenswaardige verlies opmerkte, hetgeen hij wel doen +moest zoodra hij voor de eerste maal des jonkmans geschoren hoofd zag, en Pen geheel +buiten gevaar was en dagelijks in krachten toenam, zeide de majoor, met een soort +van blosje en een <span class="pageNum" id="pb2.127">[<a href="#pb2.127">127</a>]</span>kluchtig knipoogje, dat hij ie – iemand kende – kortom een kapper – een vertrouwd +man, dien hij naar den Temple zou zenden, en die hem een – een – tijdelijk hulpmiddel +tegen dat ongeluk zou verschaffen. +</p> +<p>Laura keek Warrington met eene schalksche flikkering in haar oog aan, en Warrington +schaterde het uit van lachen; zelfs de weduwe moest lachen, en de majoor, die rood +werd, verwenschte den overmoed der jongelui, en zeide dat hij, als hij zijn haar liet +knippen, een lokje voor Laura zou afzonderen. +</p> +<p>Warrington stelde voor, dat Pen een advocaatspruik zou opzetten; die van Sibwright +was beneden en zou hem onverbeterlijk staan. „Gekheid!” zeide Pen, en zag er even +verlegen uit als zijn oom. Maar het slot van dit alles was, dat zeker heer uit de +Burlington Arcade den volgenden dag zijn opwachting bij mijnheer Pendennis kwam maken +en een bijzonder onderhoud met hem op zijne slaapkamer had; en eene week daarna verscheen +dezelfde persoon weer met eene doos onder den arm en een onbeschrijfelijken grijns +van beleefdheid op zijn gezicht, en verklaarde, dat hij mijnheer Pendennis’ pruik +medegebracht had. +</p> +<p>Het moet een treffend maar melancholisch tafereel zijn geweest, Pen in de verborgenste +hoeken van zijn vertrek weemoedig zijne verwoeste schoonheid en de kunstmiddelen, +om die verwoesting te verbergen, te zien beschouwen. Eindelijk kwam hij met zijne +pruik uitgedost voor den dag; doch Warrington schreeuwde het zoo uit van het lachen, +dat Pen boos werd, en zijn fluweelen kapje ging halen, een sierlijk stuk, dat de teederste +der moeders voor hem gewerkt had Daarop haalden mijnheer Warrington en jufvrouw Bell +eenige bloemen uit de hoeden der dames en maakten daar een krans van, waarmee zij +de pruik versierden, die zij in processie ronddroegen en daaraan hulde bewezen. Zij +gaven zich aan honderd spelletjes, grappen, snakerijen en <i lang="fr">petits jeux innocents</i> over, zoodat de tweede en derde verdiepingen van nº. 6 op Lamb Court in den Temple +van meer vroolijkheid en gelach weergalmden dan men sinds langen tijd in die vertrekken +gehoord had. +</p> +<p>Na tien dagen eindelijk van een dergelijk leven, kwam er op zekeren avond, toen de +kleine bespiedster van het pleintje hare gewone standplaats bij den lantarenpaal innam, +geen muziek meer uit het venster der tweede verdieping en was er geen licht meer op +de kamers der derde verdieping; de vensters van al die vertrekken stonden open en +de bewoners waren verdwenen. Vrouw Flanagan, de schoonmaakster, vertelde aan Fanny +wat er gebeurd was. De dames waren met de anderen naar Richmond gegaan, om verandering +van lucht te genieten. De ouderwetsche reiskoets was weer voorgekomen en met een aantal +kussens belegd voor Pen en zijne moeder; en Laura was op de eenvoudigste wijze met +den omnibus gegaan, onder de hoede van mijnheer George Warrington. Deze kwam dien +avond terug en nam weer van zijn oud bed op de ledige en eenzame kamers bezit, en +had weer genot van zijn oude pijpen, maar misschien niet van zijn ouden slaap. +</p> +<p>De weduwe had eene vaas met net gerangschikte bloemen op zijn tafel laten staan, die, +toen hij binnentrad, het verlaten vertrek met haar geur vervulden. Het waren herinneringen +aan de lieve, zachte menschen, die vertrokken waren en deze eenzame, vreugdelooze +plaats een korten tijd opgeluisterd hadden. George gevoelde, dat hij de gelukkigste +dagen van zijn leven had doorgebracht; hij begreep dit nu zij pas weg waren; en dus +nam hij de bloemen op en rook er aan en kuste ze misschien. Toen hij ze neerzette, +streek hij met een bitter woord en een bitteren lach met de ruwe hand over zijn oogen. +Hij had leven en <span class="pageNum" id="pb2.128">[<a href="#pb2.128">128</a>]</span>ziel willen afstaan, om den prijs te winnen, dien Arthur verwierp. Was zij begeerig +naar roem? hij zou dien voor haar verworven hebben; – naar hartelijke toewijding? +een grootmoedig hart, vol van lang ingehouden teederheid en liefde en welwillendheid +was hier voor haar, indien zij het mocht aannemen. Maar dat kon niet zijn. Het noodlot +had het anders beschikt. „En al kon het anders, dan zou zij mij toch niet begeeren,” +dacht George. „Wat is er aan een leelijken ruwen ouden kerel gelijk ik, dat eener +vrouw behagen kan? Ik word oud, en heb het tot niets gebracht. Ik bezit noch voorkomen, +noch jeugd, noch geld, noch naam. Om zich door eene vrouw te doen beminnen, moet een +man nog tot iets anders in staat zijn dan haar aan te staren en op zijne knieën haar +zijne lompe hulde te bieden. Wat kan ik doen? Een aantal jonge kerels zijn mij in +den wedren voorbijgestreefd; wat zij de prijzen des levens noemen, scheen mij de moeite +van den strijd niet waard. Doch om <i>haar</i> te winnen! Indien zij de mijne ware geweest en een diamant begeerd had, zou ik gezorgd +hebben, dat zij dien had gedragen! Och, wat ben ik een dwaas, te snoeven op hetgeen +ik zou gedaan hebben! Wij zijn de slaven van het lot. Ons lot wordt voor ons voorbeschikt, +en het mijne is sinds lang beslist. Kom laat, ik nog eene pijp opsteken, om den geur +van deze bloemen te verdrijven. Arme stille bloempjes! morgen zult gij dood zijn. +Waarom ook moest gij uwe roode wangetjes op deze sombere plaats vertoonen?” +</p> +<p>Naast zijn bed vond George een nieuwen Bijbel, dien de weduwe daar geplaatst had, +met een inschrift, luidende dat zij dit boek niet gezien had onder zijne verzameling +in eene kamer waar zij een aantal uren had doorgebracht, en waar God haar op hare +gebeden het leven van haar zoon had geschonken, zoodat zij aan Arthur’s vriend het +beste aanbood wat zij hem schenken kon; zij verzocht hem nu en dan eens in dat boek +te lezen en het te bewaren als eene gedachtenis aan de achting en genegenheid eener +dankbare moeder. Weemoedig kuste de arme George het boek, gelijk hij de bloemen gedaan +had; en de morgen trof hem nog lezende aan in die indrukwekkende bladzijden, waarin +zoovele geslagen harten, zoovele teedere en geloovige zielen troost onder rampen en +toevlucht en hoop onder beproeving gevonden hebben. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch55" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch55.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJF EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Fanny heeft afgedaan.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Gelijk wij gezien hebben, had de goede Helena sinds de ziekte van haar zoon dien jongeling +met zijne laden en kastjes en al wat daarin bevat was, in volslagen bezit genomen. +Zij had nagezien aan welke hemden knoopen moesten worden gezet, welke kousen gestopt +moesten worden, en – moeten wij het openbaren? – ook de brieven in beslag genomen, +welke tusschen die kleedingstukken lagen en die natuurlijk, gedurende Arthur’s zwakken +en hulpeloozen toestand, noodzakelijk door iemand beantwoord moesten worden. Misschien +was mevrouw Pendennis door eene loffelijke begeerte bezield om iets naders te weten +omtrent dat vreeselijke geval met Fanny Bolton, waarover zij nog geen woord tegen +haar zoon gerept had, ofschoon het haar altijd voor den geest stond en haar onuitsprekelijken +angst en ongerustheid veroorzaakte. Zij had den koperen klopper van de binnendeur +der kamers laten afschroeven, daar <span class="pageNum" id="pb2.129">[<a href="#pb2.129">129</a>]</span>het zware kloppen van den brievenbesteller, gelijk zij zeer juist aanmerkte, de rust +van haar patiënt zou verstoren, en zij liet geen der aankomende brieven onder zijn +oogen komen, noch van laarzenmakers die hem lastig vielen, noch van hoedenmakers, +die aanstaanden Zaterdag eene zware som moesten betalen en zich zeer verplicht zouden +rekenen indien de heer Arthur Pendennis de goedheid wilde hebben die kleinigheid af +te doen, enz. Pen, die altijd kooplustig en onnadenkend was, kreeg van die documenten +natuurlijk zijn bescheiden deel, en ofschoon niet zeer groot, was dat deel toch meer +dan genoeg om zijne zuinige en nauwgezette moeder angst aan te jagen. Zij had een +spaarpotje gemaakt. Pen’s edelaardige zelfverloochening en haar eigene zuinigheid, +die door hare groote eenvoudigheid en afkeer van vertoon bijna aan gierigheid grensde, +had haar gelegenheid verschaft een sommetje gelds ter zijde te leggen, waarvan zij +volgaarne een gedeelte besteedde om de schulden van den jongen af te doen. Tegen dezen +prijs zou menig onberispelijk jongmensch en geachte lezer zijne correspondentie gaarne +aan zijn ouders overhandigen, en er is misschien geen grooter bewijs van iemands geregeld +leven en gerust geweten, dan dat hij den brievenbesteller zonder ontroering durft +afwachten. Gelukkig hij, die zich over de komst van dien beambte verblijdt! De braven +verlangen er naar; maar de boozen beven als zij hem hooren. En derhalve was het dubbel +vriendelijk van mevrouw Pendennis, dat zij Pen gedurende zijne ziekte den last bespaarde +iets van zijne brieven te hooren of ze te moeten beantwoorden. +</p> +<p>Er kon zich niets in de laden of kasten van den jonkman bevonden hebben, dat hem in +eenig opzicht beschuldigde; er was niets, dat het geval met Fanny Bolton genoegzaam +ophelderde, want de weduwe moest haar schoonbroeder vragen, of hij iets wist van die +akelige zaak en van de vreeselijke minnarij, waarmee haar zoon zich had ingelaten. +Op zekeren dag toen zij zich te Richmond bevonden, en Pen zich met Warrington op het +terras op eene bank had gezet, nam de weduwe majoor Pendennis ter zijde, en bekende +hem haar angst en verlegenheid, zooveel althans als zij goedvond aan haar raadsman +toe te vertrouwen; want, naar de gewoonte van mannen en vrouwen, openbaarde zij niet +<i>alles</i>, en ik geloof niet dat één verkwister, dien men om de lijst zijner schulden heeft +gevraagd, of eene voorname dame, die hare modemaakstersrekeningen aan haar man moet +overleggen, ze ooit <i>geheel</i> zuiver heeft opgegeven. +</p> +<p>Toen zij den majoor dus vroeg, welken weg zij ten aanzien van deze verschrikkelijke +deze afschuwelijke zaak moest inslaan, en of hij er iets van wist, trok de oude heer +een scheef gezicht, zoodat men niet wist of hij al dan niet lachte; daarop wierp hij +een schelmschen blik uit zijne kleine oogjes op de weduwe, sloeg ze weer neer en zeide: +„Schepseltje-lief, ik weet er niets van, en ik wensch er ook niets van te weten. Als +gij mijn gevoelen vraagt, houd ik het er voor, dat het ook voor u het beste is er +niets van te weten. Jongelui zijn jongelui; en waarlijk, zusje-lief, als gij denkt, +dat onze jongen een Jozef –” +</p> +<p>„Ik verzoek u mij dit te besparen,” viel Helena hem met verbazende deftigheid in de +rede. +</p> +<p>„Kind-lief,” zeide de majoor heel beleefd buigende, „vergun mij u te herinneren, dat +<i>ik</i> het gesprek niet begonnen ben.” +</p> +<p>„Ik kan van zulk eene zonde – van zulk een ijselijke zonde, niet op die manier hooren +spreken,” zeide de weduwe, terwijl tranen van verdriet in haar oogen opwelden. „Ik +kan er niet aan denken, dat mijn <span class="pageNum" id="pb2.130">[<a href="#pb2.130">130</a>]</span>jongen zulk eene misdaad zou bedreven hebben. Ik wenschte bijna, gestorven te zijn +vóór dien tijd. Ik weet niet hoe ik het overleven zal; want mijn hart, majoor Pendennis, +breekt bij de gedachte, dat zijn vaders zoon – mijn zoon – dien ik mij nog als zoo +braaf herinner – o zoo braaf en zoo vol eergevoel – zoo vreeselijk diep zou gevallen +zijn, dat hij – dat hij –” +</p> +<p>„Dat hij met eene kleine grisette gecoquetteerd heeft, schepseltje-lief?” zeide de +majoor. „Nu, indien de harten van al de moeders in Engeland moesten breken, omdat +– Kom, kom, op mijn woord van eer, wees niet zoo zenuwachtig – ga nu niet schreien. +Ik kan geen vrouw zien weenen – dat heb ik nooit kunnen aanzien – nooit! Maar hoe +weten wij, dat er iets ernstigs gebeurd is? Heeft Arthur u iets gezegd?” +</p> +<p>„Het blijkt uit zijn stilzwijgen,” snikte mevrouw Pendennis achter haar zakdoek. +</p> +<p>„In het geheel niet. Er zijn onderwerpen, mijn beste, waarover een jonkman toch niet +met zijne mama kan spreken,” voerde haar schoonbroeder aan. +</p> +<p>„Zij heeft aan hem geschreven,” riep de dame van achter het batist. +</p> +<p>„Hoe, voordat hij ziek was? Wel waarschijnlijk.” +</p> +<p>„Neen, daarna,” snikte de rouwdraagster achter het batisten masker; „niet vroeger; +dat wil zeggen, dat geloof ik niet, dat wil zeggen, ik –” +</p> +<p>„Alleen daarna, – en gij hebt – ja, ik begrijp het al. Gij hebt u zeker van zijne +brieven meester gemaakt, toen hij te ziek was om ze te lezen?” +</p> +<p>„Ik ben de ongelukkigste moeder op den geheelen aardbodem,” riep de rampzalige Helena +uit. +</p> +<p>„De ongelukkigste moeder op den geheelen aardbodem, omdat uw zoon een man en geen +kluizenaar is! Pas op, zusje-lief! Indien gij brieven van hem hebt achtergehouden, +kunt gij u zelve veel kwaad hebben gedaan, en kan hieruit, indien ik Arthur’s karakter +wél ken, een oneenigheid tusschen u en hem voortspruiten, die u uw gansche leven berouwen +zal, – een oneenigheid, die drommels veel meer te beteekenen heeft, vrouwtje-lief, +dan die kleine – kleine – gekheid, die er de oorzaak van is.” +</p> +<p>„Het is maar één brief geweest,” zeide Helena, „een heel kleintje – maar weinige woorden. +Hier is hij. O, hoe kunt – hoe kunt gij zoo spreken?” +</p> +<p>Toen de goede ziel „een heel kleintje” zeide, kon de majoor eigenlijk in het geheel +niet spreken, zooveel lust had hij om te lachen, in weerwil van den angst der arme +vrouw, die hij een hartelijk medelijden en te gelijk veel genegenheid toedroeg. Doch +elk hunner beschouwde de zaak uit zijn of haar eigen oogpunt en volgens zijn begrip +van zedelijkheid, en de lezer weet, dat des majoors zedeleer niet die van een kluizenaar +was. +</p> +<p>„Ik raad u,” hernam hij met een ernstig gezicht, „het briefje weer toe te maken (die +soort van brieven zijn gewoonlijk met een ouwel gesloten), het tusschen Pen’s andere +brieven te leggen en het hem te geven zoodra hij er om vraagt. Of, als we het niet +meer kunnen toemaken, moeten wij maar zeggen, dat wij het geopend hebben, in de meening +dat het eene rekening was.” +</p> +<p>„Ik kan mijn zoon geen leugen vertellen,” zeide de weduwe. De brief was twee dagen +vóór hun vertrek uit den Temple stilletjes in de brievenbus gestoken en Martha had +hem aan mevrouw Pendennis gebracht. Deze had natuurlijk nog nooit Fanny’s schrift +gezien, maar toen zij den brief in handen kreeg gevoelde, zij dadelijk wie de schrijfster +was. Sedert <span class="pageNum" id="pb2.131">[<a href="#pb2.131">131</a>]</span>Pen’s ziekte had zij als het ware op dien brief zitten wachten, en verscheidene zijner +andere brieven geopend, in de hoop, dat deze er onder zou zijn. Op dit zelfde oogenblik +verpestte het afgrijselijk stuk papier haar zak, en zij nam het er nu uit en bood +het haar schoonbroeder aan. +</p> +<p>Er kwam een spotlach op zijn gezicht toen hij het adres „<i>Aan den weledelen heer Arthur Pendennis</i>” in een bevend en onregelmatig handje las. „Neen, mijne beste,” sprak hij, „ik wil +niet verder lezen. Maar daar gij den brief gelezen hebt, kunt gij mij wel vertellen +wat er in staat. Enkel zegenwenschen voor het herstel zijner gezondheid in eene slechte +spelling, zegt gij? en het verlangen om hem te zien? Nu, daarin steekt niet veel kwaads. +En als gij mij vraagt,” hier begon de majoor van zijn kant een weinig zonderling te +kijken en trok zijn gezicht in de stemmigste plooi, „als gij mij vraagt wat ik er +van weet, mijne waardste, nu, dan wil ik u wel zeggen, dat – ah – dat mijn knecht +Morgan eens geïnformeerd heeft naar die zaak, en dat – mijn vriend dokter Goodenough +heeft er ook naar onderzocht – en het schijnt, dat dit meisje smoorlijk op Arthur +verliefd is geweest dat hij met haar den Vauxhall bezocht en de entrée voor haar betaald +heeft, zooals Morgan van een oud bekende van Pen en van ons hoorde, te weten van een +Ier, die eens op het punt heeft gestaan om de eer te hebben – nu, om kort te gaan, +van een Ier, – dat de vader van het meisje, een ruw man, die zich aan den drank te +buiten gaat, hare moeder heeft geslagen, die aan den eenen kant tegen haar man volhoudt +dat hare dochter volmaakt onschuldig is, terwijl zij aan den anderen kant aan Goodenough +vertelde, dat Arthur zich gemeen jegens haar kind gedragen had. Gij ziet dus, dat +de geheele geschiedenis een raadsel is. Wilt gij het opgelost hebben? Ik behoef het +Pen maar te vragen en hij zal het mij dadelijk zeggen, – want hij is een man van eer +bij uitnemendheid.” +</p> +<p>„Eer!” zeide de weduwe op bitteren en smadelijken toon. „O, broeder, wat noemt gij +eer? Als mijn jongen schuldig is geweest, moet hij haar trouwen. Ik zou er hem op +mijne knieën om smeeken.” +</p> +<p>„Goede Hemel! zijt gij gek?” schreeuwde de majoor, want hij herinnerde zich vroegere +voorvallen uit de geschiedenis van Arthur en Helena, en begreep, dat haar zoon, indien +zij hem dat verzoek deed, het meisje <i>zou</i> trouwen; hij was doorzettend en stijfhoofdig genoeg om elke denkbare dwaasheid te +begaan, als de vrouw, die hij liefhad, er in betrokken was. „Zusterlief, hebt ge uw +verstand verloren?” ging hij voort (na een oogenblik van spanning, gedurende hetwelk +de evengenoemde onzalige overweging hem voor den geest kwam), en dit sprak hij op +zachtzinniger toon. „Met welk recht zouden wij aannemen, dat er tusschen hem en dit +meisje iets voorgevallen is? Laat mij den brief eens zien. Haar hart breekt; „schrijf +mij toch als het u belieft spoedig – thuis ongelukkig – harde vader – uwe oppasster +– de arme kleine Fanny,” – eene spelling, gelijk gij wel zegt, in strijd met alle +begrippen van fatsoen. Maar, hemeltje, mijne waardste, wat steekt er nu in dit alles? +niets anders dan dat het arme schaap nog altijd op hem verliefd is. Nu, zij kwam pas +op zijne kamers, toen hij zoo erg ijlde, dat hij haar niet kende. Dat heeft de waschvrouw +– hoe heet zij ook? – Flanagan, aan mijn knecht Morgan verteld. Zij is er in gezelschap +van een oud man, zekeren mijnheer Bows, gekomen, die ook zoo vriendelijk is geweest +mij van Stillbrook te komen afhalen – en nu herinner ik mij, dat ik hem in de <i>cab</i> heb laten zitten en de vracht niet betaald <span class="pageNum" id="pb2.132">[<a href="#pb2.132">132</a>]</span>heb. Het was drommels vriendelijk van hem. Neen, er is geen gevaar bij de gansche +historie.” +</p> +<p>„Gelooft gij dat? Ik dank de hemel er voor, Goddank” riep Helena uit. „Ik zal met +den brief naar Arthur gaan en het hem vragen. Kijk, daar is hij op het terras met +mijnheer Warrington. Zij spreken met kinderen; mijn jongen hield altijd veel van kinderen. +Hij is onschuldig, – Goddank, Goddank! Ik zal dadelijk naar hem toegaan.” +</p> +<p>De oude Pendennis had zijn eigen gevoelen over de zaak. Toen de oude heer zich slechts +een oogenblik te voren van Arthur’s onschuld overtuigd verklaarde, was hij waarschijnlijk +van een andere meening dan die, welke hij openbaarde en beoordeelde hij den jongen +naar het geen hij zelf zou gedaan hebben. Als zij naar Arthur gaat en deze voor de +waarheid uitkomt, dacht hij, dan is alles verkorven, en dus wendde hij nog eene laatste +poging aan. +</p> +<p>„Beste, goede ziel,” zeide hij, terwijl hij Helena’s hand nam en die kuste, „hebt +gij wel recht om u in deze zaak te mengen, daar uw zoon er u niet mee bekend heeft +gemaakt? Als gij hem voor een man van eer houdt, waarom zoudt gij dan aan zijn eer +in dit geval twijfelen? Wie is zijn aanklager? Een schelm, die zich niet noemt en +die geene bepaalde beschuldiging tegen hem aanvoert. Zouden de ouders van het meisje +niet opgekomen zijn, als er wezenlijk grond toe bestond? Hij is niet verplicht eene +naamlooze aantijging te weerleggen, evenmin als gij om die te laten gelden, en hem +voor schuldig te houden, omdat een meisje van dien stand hem op zijne kamer oppaste; +– wel, gij zoudt evengoed kunnen vergen, dat hij die verwenschte oude dronken Iersche +schoonmaakster, die vrouw Flanagan, trouwde.” +</p> +<p>De weduwe moest tusschen hare tranen om dat denkbeeld lachen en de oude veldheer had +de overwinning behaald. +</p> +<p>„Ja, jufvrouw Flanagan trouwde, – voor den drommel!” herhaalde hij en klopte haar +op de tengere hand. „Neen, de jongen heeft er u niets van verteld en gij weet er niets +van. De knaap is onschuldig – dat spreekt van zelf. En welke gedragslijn moeten wij +nu volgen? Stel, dat hij aan het meisje gehecht is – kijk nu niet zoo verslagen, het +is maar een onderstelling – en, wat drommel! een jongmensch mag toch wel eene genegenheid +koesteren – niet waar? Zoodra hij hersteld is, zal hij weer naar haar toegaan. +</p> +<p>„Hij moet mee naar huis komen! Wij moeten dadelijk naar Fairoaks terugkeeren.” riep +de weduwe uit. +</p> +<p>„Schepseltje-lief, op Fairoaks zal hij zich doodkniezen. Hij zal daar niets te doen +hebben dan aan de liefde te denken. Er is geen plaats ter wereld waar eene kleine +liefde weliger tiert en een mensch meer genoodzaakt wordt zich met zijn eigen gedachten +bezig te houden, dan zoo’n verwenscht buitenplaatsje, waar men niets om handen heeft. +Wij moeten hem bezig houden, hem afleiding verschaffen en met hem buitenslands gaan; +hij heeft nog nooit een tochtje in den vreemde gedaan, dan een enkel uitstapje naar +Parijs. Wij moeten wat met hem reizen. Hij moet iemand hebben, die hem oppast en in +alle opzichten voor hem zorgt, want Goodenough zegt, dat hij maar ternauwernood de +dans ontsprongen is (zie er nu maar niet zoo verschrikt uit), en dus moet gij meegaan +om het oog op hem te houden. Waarschijnlijk zult gij jufvrouw Bell wel meenemen en +ik zou Warrington wel eens willen verzoeken ook mee te gaan. Arthur houdt drommels +veel van Warrington, en kan zonder hem niet leven. Warrington’s familie behoort tot +de oudste van Engeland, en hij is een der fatsoenlijkste jonge menschen, <span class="pageNum" id="pb2.133">[<a href="#pb2.133">133</a>]</span>die ik ooit in mijn leven ontmoet heb. Ik houd buitengewoon veel van hem.” +</p> +<p>„Weet mijnheer Warrington iets van dit – dit geval?” vroeg Helena. „Ik weet, dat hij +reeds twee maanden van huis was toen het gebeurde; dat heeft Pen mij geschreven.” +</p> +<p>„Geen woord – ik heb er hem naar gevraagd en hem uitgehoord. Hij heeft nooit iets +van de zaak vernomen, nooit; daar geef ik u mijn woord op,” riep de majoor eenigszins +onthutst. „En ik geloof, mijne waardste, dat het ook het beste is, dat gij hem er +niet over spreekt, – het allerbeste, natuurlijk, want het is een zeer kiesch en pijnlijk +onderwerp.” +</p> +<p>De argelooze weduwe greep haar broeders hand, die zij drukte. „Ik dank u, broeder,” +sprak zij. „Gij zijt zeer vriendelijk voor mij geweest, allervriendelijkst, en hebt +mij veel troost geschonken. Ik zal naar mijne kamer gaan en eens overleggen wat gij +gezegd hebt. Ik ben door die ziekte en deze – deze aandoeningen – erg van streek, +en gij weet, dat ik niet sterk ben. Maar ik zal er God voor danken, dat mijn jongen +onschuldig is. Hij <i>is</i> toch onschuldig, – daar houdt gij het immers ook voor?” +</p> +<p>„Ja, ja, schatje-lief,” zeide de oude heer, die haar hartelijk kuste en door de teederheid, +welke zij aan den dag legde, geroerd was. Hij keek haar, toen zij zich verwijderde, +met een welwillendheid na, die pikant werd door een zekeren spot, waarmee dat gevoel +gepaard ging. „Onschuldig!” zeide hij. „Ik zou er liever een eed op doen dat hij onschuldig +is, dan die goede ziel smart te veroorzaken.” +</p> +<p>Na die zegepraal behaald te hebben, strekte de vermoeide maar verheugde krijgsman +zich op de sofa uit, wierp zijn geel zijden zakdoek over zijn gelaat en gaf zich aan +een verkwikkelijk dutje over, dat zonder twijfel door zeer aangename droomen verlevendigd +werd, daar hij met eene behaaglijke regelmatigheid snorkte. De jongelieden zaten ondertusschen +de laatste uren van den zonneschijn zeer genoegelijk op het terras te genieten, waarbij +althans Pen zeer spraakzaam was. Hij zette aan Warrington het plan van een nieuwen +roman en een nieuw treurspel uiteen. Lachte Warrington om het denkbeeld, dat hij een +treurspel zou schrijven? Bij den hemel, hij zou toonen, dat hij er toe in staat was, +en daarop begon hij eenige regels uit het stuk op te dreunen. +</p> +<p>De kleine solo, die de majoor op het blaasinstrument uitvoerde, werd gestoord door +het binnentreden van jufvrouw Bell. Zij was op bezoek geweest bij haar oude vriendin +Lady Rockminster, die gedurende de zomermaanden eene villa in de buurt bewoonde. Toen +mylady van Arthur’s ziekte en van de komst zijner moeder te Richmond hoorde, had zij +aan deze laatste een bezoek gebracht en, ofschoon zij den eersten niet lijden mocht, +toch een schat van druiven, patrijzen en andere lekkernijen voor hem gezonden. De +oude dame hield onbeschrijfelijk veel van Laura en snakte naar het oogenblik, dat +het meisje weer bij haar zou komen logeeren; doch Laura kon hare moeder in de tegenwoordige +omstandigheden niet verlaten, daar Helena’s eigen gezondheid, door haar waken voor +die van Arthur, zwaar geleden had en dokter Goodenough dus evenzeer voor haar als +voor zijn jongeren patiënt recepten had moeten schrijven. +</p> +<p>Toen de jonge dame binnenkwam, schrikte de oude Pendennis op, want hij was licht van +slaap. Hij hield eene zeer galante toespraak tegen haar; – in den laatsten tijd vloeide +hij van galanterie voor haar over. Waar had zij die rozen geplukt, die op hare wangen +bloeiden? <span class="pageNum" id="pb2.134">[<a href="#pb2.134">134</a>]</span>Wat was hij gelukkig, dat zijne droombeelden door zulk eene verrukkelijke werkelijkheid +vervangen werden! Laura bezat veel humor en oprechtheid, en deze beide eigenschappen +waren oorzaak, dat zij den ouden heer een gevoel toedroeg, hetwelk zeer van nabij +aan minachting grensde. Zij had er genoegen in, hem met zijne wereldsche inzichten +voor den dag te laten komen, en dezen trouwen bezoeker van clubs en gezelschapszalen +zijne bazelende vertellingen over de groote lui en zijne beschouwingen over de moraliteit +te laten mededeelen +</p> +<p>Ditmaal had zij echter geen lust om satiriek te zijn. Zij was, zeide zij, met Lady +Rockminster uit rijden geweest in het Park en had wild voor Pen en bloemen voor mama +meegebracht. Zij zag den toestand van mevrouw Pendennis, die zij zoo even bezocht +had, zeer ernstig in. Helena was zeer afgemat en Laura hield het er voor, dat zij +zwaar, heel zwaar ziek was. Hare groote oogen toonden de duidelijke sporen van hare +meewarigheid met den toestand harer vriendin. Laura was zeer ongerust over haar; zou +die goede, die lieve dokter Goodenough haar niet kunnen genezen? +</p> +<p>De majoor antwoordde langzaam, dat Arthur’s ziekte en nog <i>andere</i> zorgen Helena zeer zeker geschokt hadden. Een gloeiende blos op het gelaat van het +meisje bewees, dat zij de toespeling van den ouden man zeer goed gevat had, maar zij +zag hem flink in de oogen en gaf geen antwoord. „Dat had hij mij kunnen besparen,” +dacht zij. „Wat bedoelt hij, met mij aan dat schandelijk geval te herinneren?” +</p> +<p>Het is zeer mogelijk, dat hij er een doel mee had; de oude diplomaat sprak zelden +zonder bedoeling. Dokter Goodenough had hem over den gezondheidstoestand van beider +lieve vriendin onderhouden, zeide hij, en verklaarde, dat zij rust en verandering +van lucht noodig had, – ja, verandering van lucht. Zekere pijnlijke gebeurtenissen, +die plaats hadden gevonden, moest men vergeten en niet meer ophalen, en hij vroeg +jufvrouw Bell verschooning, dat hij er tegen haar op gezinspeeld had; hij zou het +nooit meer doen, – en zij ook niet, daarvan hield hij zich overtuigd. Men moest alles +in het werk stellen, om hunne vriendin tot kalmte te brengen en haar een riem onder +het hart te steken, en daarom stelde hij voor, dat zij van het najaar gebruik zouden +maken om zich naar eene badplaats in de nabijheid van den Rijn te begeven, waar Helena +haar afgematten geest weer zou kunnen verstalen en Arthur moest trachten een nieuw +mensch te worden. Laura zou hare moeder toch niet alleen laten gaan? +</p> +<p>Natuurlijk niet. Laura was om Helena bezorgd, alleen om Helena, – dat wil zeggen, +om harentwil ook voor Arthur. Zij zou met Helena naar het buitenland, of waar dan +ook gaan. +</p> +<p>En toen Helena de zaak een uur lang in hare kamer overdacht had, was zij in dien tusschentijd +zoo begeerig geworden naar het tochtje, als een schooljongen, die een reisverhaal +gelezen heeft en nu naar zee wil. Waar zouden zij naar toe gaan? Hoe verder hoe beter; +naar eene plaats zoo ver afgelegen, dat men hen zelfs met de verbeelding niet zou +kunnen volgen, – zoo heerlijk, dat Pen er niet vandaan zou willen: – overal waar hij +maar gelukkig zou zijn. Met bevende vingeren opende zij haar lessenaartje, nam er +haar bankiersboekje uit en telde het bedrag harer bescheidene spaarpenningen op. Was +er meer noodig, dan had zij haar diamanten kruis nog. Zij zou weer van Laura leenen. +„Laten wij gaan, laten wij gaan,” dacht zij; „zoodra hij tegen de reis kan, moeten +wij vertrekken. Kom, lieve dokter Goodenough, kom spoedig, en geef ons verlof, Engeland +te verlaten.” +<span class="pageNum" id="pb2.135">[<a href="#pb2.135">135</a>]</span></p> +<p>Dien zelfden dag kwam de goede dokter aanrijden, om bij hen te dineeren. „Als gij +u zoo opwindt,” zeide hij, „en uw hart zoo klopt, en gij u zoo angstig gelieft te +maken over een jongen heer, die zoo snel mogelijk beter wordt, zult gij ook naar bed +moeten en zal jufvrouw Laura u moeten oppassen; en daarna zal <i>zij</i> ook ziek worden, en ik zou den dokter wel eens willen zien, die u allen omniet zou +willen komen helpen. Mijne vrouw is reeds jaloersch op u, en zegt, volkomen naar waarheid, +dat ik op mijne dames-patiënten verlief. Wees dus zoo goed het land hoe eerder zoo +liever te ruimen, opdat ik in mijn eigen huis een beetje vrede moge hebben.” +</p> +<p>Toen men aan Arthur een buitenlandsch reisje voorsloeg, omhelsde die heer dat plan +met de grootste gretigheid en geestdrift. Hij had wel dadelijk op weg willen gaan. +Van dat oogenblik af liet hij zijne snorren groeien, waarschijnlijk om zijn mond de +plooi te geven, voor een onberispelijke uitspraak van Fransch en Duitsch benoodigd; +en het was hem een nagel aan zijne doodkist, dat zijne knevels, <i>toen</i> zij kwamen, bepaald rood van kleur waren. Hij had een najaarsverblijf op Fairoaks +verwacht, en het vooruitzicht daar twee of drie maanden door te brengen lachte den +jonkman wellicht niet toe. „Er is daar geen mensch met wien men spreken kan,” zeide +hij tegen Warrington. „Ik kan de preeken van den ouden Portman en zijne vervelende +gesprekken na het diner niet uitstaan. Ik ken al de verhalen van den ouden Glanders +over den oorlog op het Spaansche schiereiland. De Clavering’s zijn de eenige christenmenschen +in den omtrek, en die gaan, zooals oom zegt, niet vóór Kerstmis naar buiten; bovendien +wensch ik van hier weg te komen. Terwijl gij op reis waart, overkwam mij eene verzoeking, +waaraan ik ontsnapt ben, en ik ben er innig dankbaar voor; ik houd het er zelfs voor, +dat mijne ziekte juist bijtijds gekomen is, om er een eind aan te maken.” En daarop +vertelde hij aan zijn vriend wat er in den Vauxhall voorgevallen was en hetgeen de +lezer reeds weet. +</p> +<p>Warrington zette op het vernemen van dit verhaal een zeer ernstig gezicht. Het zedelijk +kwaad daargelaten, was hij in het belang van Arthur zeer verblijd, dat deze aan een +gevaar ontsnapt was, hetwelk hem voor zijn gansch leven rampzalig had kunnen maken, +„en dat zeer zeker,” zeide Warrington, „het meisje ongelukkig gemaakt en ten verderve +gebracht zou hebben. En wat zou het een verdriet voor uwe moeder en – en voor degenen, +die gij liefhebt, geweest zijn!” voegde Pen’s vriend er bij, zonder te vermoeden welk +hartzeer en smart deze goede menschen er reeds aan hadden te wijten gehad. +</p> +<p>„Geen woord daarover tegen mijne moeder!” riep Pen zeer ontsteld uit. „Zij zou het +niet te boven komen. Ik geloof, dat een <i lang="fr">esclandre</i> van dien aard haar het leven zou kosten. En weet ge,” liet hij er met een veelbeteekenenden +blik op volgen, alsof hij, gelijk een jonge schelm, zijn gansch leven betrokken was +geweest in hetgeen men <i lang="fr">affaires de coeur</i> noemt: „het beste middel, wanneer men door een gevaar van dien aard bedreigd wordt, +is het niet onder de oogen te zien, maar het den rug toe te keeren en de vlucht te +nemen.” +</p> +<p>„En waart gij erg verliefd?” vroeg Warrington. +</p> +<p>„Hm!” zeide Don Juan. „Zij liet de <i>h</i>’s weg, maar het was toch een lief, aardig meisje.” +</p> +<p>O Clarissa’s in dit leven! O arme, onkundige en ijdele, dwaze meisjes! als gij maar +eens wist op welke wijze de Lovelace’s over u spreken: indien gij hooren kondt wat +Jan in de koffiekamer eener club naar Tom aan het ander eind der zaal toeroept, indien +gij zien kondt hoe Klaas <span class="pageNum" id="pb2.136">[<a href="#pb2.136">136</a>]</span>uw arme briefjes uit zijn sigarenkoker haalt en ze over de officierstafel heen aan +Jan, Piet en Klaas ter lezing toereikt, dan zoudt gij niet zoo gereed zijn om te schrijven, +of zoo bereid om te luisteren! Er bestaat eene soort van misdaad, die haar volkomen +beslag niet heeft, indien de bevoorrechte schelm er later niet op snoeft; en houdt +maar altijd in gedachten, dat de man, die begint met uw eer te verraden, vrij stellig +uw geheim ook verklappen zal. +</p> +<p>„De strijd is zwaar en men valt licht,” merkte Warrington op somberen toon aan. „En +wanneer een gevaar van dezen aard iemand boven het hoofd hangt, Pendennis, dan is +er, gelijk gij zegt, niets beters dan zich om te keeren en het hazenpad te kiezen.” +</p> +<p>Na deze weinige woorden over een onderwerp, waaromtrent Pen zich eene maand vroeger +met vrij wat meer welsprekendheid zou hebben uitgelaten, kwam het gesprek weer op +de buitenlandsche reis, en drong Arthur ten sterkste er op aan, dat zijn vriend van +de partij zou wezen. Warrington was een lid van de familie, hij was noodig voor Pen’s +genezing, en Arthur zeide, dat hij zonder Warrington niet half zooveel genoegen zou +hebben. +</p> +<p>Maar George zeide neen, en verklaarde, dat hij niet kon meegaan. Hij moest thuis blijven, +om Pen te vervangen, waarop de ander aanmerkte, dat dit onnoodig was, daar Shandon +zich nu weer te Londen bevond en Arthur aanspraak had op eenige vacantie. +</p> +<p>„Dring niet langer er op aan,” zeide Warrington, „want ik kan niet gaan. Ik heb bijzondere +zaken, die mij hier houden, en ik ben ook het best thuis. Ik heb geen geld om te reizen +– nu weet ge het in eens; want reizen kost geld, weet ge!” +</p> +<p>Deze kleine hinderpaal was in Pen’s schatting van zeer noodlottigen aard. Hij sprak +er over met zijne moeder, die er groote spijt van had, want mijnheer Warrington was +zoo bijzonder voorkomend geweest. Maar zij erkende, dat hij zelf het best moest weten +wat hem schikte; en zonder twijfel verweet zij zich haar zelfzuchtig verlangen, om +haar zoon mede te voeren en hem geheel voor haar zelve te hebben. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Wat hoor ik daar van Pen, waarde mijnheer Warrington?” vroeg de majoor op zekeren +dag toen zij onder vier ooge waren en hij Warrington’s weigering vernomen had. „Gaat +gij niet met ons? Dat kunnen wij niet toelaten, want Pen kan buiten uw gezelschap +niet beter worden. Ik verzeker u, dat <i>ik</i> hem niet kan oppasssen. Hij moet iemand hebben, die sterker en vroolijker is en hem +beter kan opvroolijken dan een rheumatisch oud man, zooals ik. Als ik gezien heb waar +gijlieden u vestigt, ga ik waarschijnlijk naar Karlsbad. Het reizen kost tegenwoordig +niets – of ten minste zoo weinig! En – en – zeg eens, Warrington, herinner u, dat +ik een zeer oud vriend van uw vader ben geweest, en indien gij niet met uw broeder +op zulk een voet staat dat gij – dat gij een voorschot op uwe toelage als jonger zoon +kunt nemen, vergun mij dan uw bankier te zijn, want Pen staat immers bij u in de schuld +voor de drie weken dat gij met zulk onvergelijkelijk talent en genie verricht hebt +wat hij mij meedeelt dat eigenlijk <i>zijne</i> taak was?” +</p> +<p>In weerwil echter van dit vriendelijk aanbod en deze ongehoorde edelmoedigheid van +den majoor, bleef George Warrington weigeren en verklaarde hij thuis te willen blijven; +hij deed dit echter met eene haperende stem en op een aarzelenden toon, die bewees, +dat hij gaarne had willen gaan, ofschoon zijn mond neen zeide. +</p> +<p>Maar de volhardende majoor liet zijne vriendschappelijke bedoelingen <span class="pageNum" id="pb2.137">[<a href="#pb2.137">137</a>]</span>niet op die wijze verijdelen. Toen Helena dien avond de theetafel voor een oogenblik +verlaten had om naar Pen te gaan zien, die zich te bed had begeven, hervatte de oude +Pendennis den aanval en plaagde Warrington over zijne weigering om hen te vergezellen. +„Is dat niet ongalant, jufvrouw Bell?” vroeg hij, het woord tot die jonge dame richtende. +„Is dat niet onvriendelijk? Wij zouden het genoeglijkste gezelschapje van de wereld +uitgemaakt hebben, als dit akelig zelfzuchtig wezen het niet in duigen wierp!” +</p> +<p>Jufvrouw Bell’s lange wimpers richtten zich nederwaarts over haar theekopje en Warrington +bloosde sterk, maar sprak geen woord. Jufvrouw Bell sprak evenmin, maar toen <i>hij</i> bloosde, bloosde <i>zij</i> ook. +</p> +<p>„Vraag <i>gij</i> hem om mee te gaan, kindlief,” zeide de minzame oude heer; „naar u zal hij misschien +luisteren –” +</p> +<p>„Waarom zou mijnheer Warrington naar <i>mij</i> luisteren?” vroeg de jonge dame schijnbaar aan haar theelepeltje en niet aan den +majoor. +</p> +<p>„Vraag het hem maar eens; dat hebt gij nog niet gedaan,” zeide Pen’s onschuldige oom. +</p> +<p>„Ik zou wezenlijk zeer blij zijn, als mijnheer Warrington wilde meegaan,” zeide Laura +tegen haar theelepeltje. +</p> +<p>„Is dat zoo, – inderdaad?” vroeg George. +</p> +<p>Op die vraag zag zij op en antwoordde: „Ja,” Hunne oogen ontmoetten elkander. „Ik +zal heengaan waar gij wilt, of doen wat gij verkiest,” zeide George op gedempten toon, +alsof het uitspreken van die woorden hem pijn veroorzaakte. +</p> +<p>De oude Pendennis was verrukt; de hartelijke oude heer klapte in de handen en riep: +„Bravo! bravo! Dat is afgesproken! Geeft er elkander de hand op, jongelui.” Met een +helderen blik vol teederheid strekte Laura hare hand naar Warrington uit. Terwijl +hij die hand greep, was er eene zonderlinge ontroering op zijn gelaat zichtbaar. Hij +scheen op het punt van iets te zeggen, toen Helena uit Pen’s belendende kamer binnentrad +en hen aanzag, terwijl de kaars, die zij in de hand hield, haar bleek en onthutst +gelaat verlichtte. +</p> +<p>Laura werd rooder dan ooit en trok hare hand terug. +</p> +<p>„Wat gebeurt hier?” vroeg Helena. +</p> +<p>„Wij hebben een koop gesloten, schatje-lief,” zeide de majoor op zijn vleiendsten +toon. „Wij hebben mijnheer Warrington juist de belofte afgenomen, dat hij met ons +op reis zal gaan.” +</p> +<p>„Zoo!” zeide Helena. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch56" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch56.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZES EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin Fanny een nieuwen dokter aanneemt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Zou Helena gevreesd hebben, dat Pen’s ongelukkige genegenheid voor de kleine Fanny +bij den terugkeer van zijne gezondheid ook weer ontwaken zou? Ofschoon zij na haar +onderhoud met den majoor geen woord meer over dat meisje sprak en oogenschijnlijk +niet bewust was dat er eene Fanny op de wereld bestond, hield zij nauwkeurig het oog +op alle gangen van den jongen heer Arthur; onder voorwendsel, dat hij nog zoo zwak +was, verloor zij hem bijna geen oogenblik uit het gezicht; en inzonderheid stelde +zij er prijs op, dat hij zich, althans voor het oogenblik, met geen briefwisseling +vermoeien zou. Niet onwaarschijnlijk is het, <span class="pageNum" id="pb2.138">[<a href="#pb2.138">138</a>]</span>dat Pen zijne brieven met zekere ontroering aanzag, – niet onwaarschijnlijk, dat hij +elken dag, als hij ze aan de ontbijttafel ontving, en gevoelde, dat zijne moeder het +oog op hem hield (ofschoon de aandacht der goede ziel op haar kopje of haar boek gevestigd +scheen), een klein schrift verwachtte te zien, dat hij zou gekend hebben, ofschoon +hij het nooit onder de oogen had gehad. Zijn hart klopte dus, als hij de aan hem gerichte +brieven opnam. Deed het hem genoegen of verdriet, dat zijne verwachting dag op dag +werd te leur gesteld, en nam het hem een pak van het hart, dat er geen brief van Fanny +kwam? Hoewel het in zulke gevallen, zoodra Clarissa Lovelace begint te vervelen (of +omgekeerd), voor beide partijen het beste is de betrekking maar dadelijk af te breken, +zoodat elk van beiden, na de mislukte poging tot eene verbintenis, zijn eigen weg +kan gaan en de levensreis in eenzaamheid voortzetten, zoo kwetst toch die plotselinge +bankbreuk onze eigenliefde, ons medelijden, of ons gevoel van betamelijkheid. Alvorens +wij aan de wereld bekend maken, dat onze firma van Lovelace en Co. niet meer aan hare +verplichtingen kan voldoen, trachten wij in schikkingen te treden; hebben er treurige +bijeenkomsten van de deelgenooten plaats; wij stellen het sluiten van de luiken en +de droevige aankondiging van het faillissement zoo lang mogelijk uit. Dat oogenblik +moet eenmaal komen; maar wij verpanden onze juweelen, om de zaken nog een poosje gaande +te houden. Alles bijeengenomen, geloof ik, dat het Pen speet dat hij geene verwijten +van Fanny ontving. Hoe? kon zij zóó van hem scheiden, zonder nog een enkele maal om +te zien? kon zij zinken, zonder ééns haar handje uit te steken en te roepen: „Hulp, +hulp, Arthur!” Nu, nu, – niet allen, die deze reis ondernemen, gaan te gronde. Enkelen +verdrinken, als het schip zinkt; maar de meesten krijgen enkel een koud bad en scharrelen +naar den oever; en de lezer zal uit de kennis, die hij van den weledelgeboren heer +Arthur Pendennis van den Upper Temple heeft, kunnen afleiden, of die heer tot de personen +behoorde, die kans hadden te verzinken of zich te redden. +</p> +<p>Ofschoon Pen nog te zwak was om eene halve mijl ver alleen te wandelen, en, om den +wille van zijne kostbare gezondheid niet alleen mocht uitrijden zonder een oppasster +aan zijne zijde, kon Helena echter niet ook mijnheer Warrington bewaken, evenmin als +zij de bevoegheid bezat om dien heer te beletten naar Londen te gaan, wanneer zijne +zaken hem daarheen riepen. Indien hij heengegaan en weggebleven ware, zou de weduwe +misschien haar eigen redenen gehad hebben om zich daarover te verblijden; maar zij +onderdrukte die zelfzuchtige begeerte, zoodra zij ze ontdekte of waarnam; en daar +zij zich Warrington’s groote liefde en dienstvaardigheid en bestendige vriendschap +voor haar zoon herinnerde, behandelde zij hem, met hare gewone droeve vriendelijkheid +en onderworpen berusting, bijna als een lid van de familie. Desniettemin raadde zij +op zekeren morgen, toen hij voor zijne zaken de stad in moest, dat hij op een welbekenden +tocht uitging en voor Pen inlichtingen omtrent Fanny moest inwinnen. +</p> +<p>Werkelijk had Pen met zijn vriend gesproken en hem verteld welke avonturen hij met +Fanny had gehad (die de lezer reeds kent) en welke gevoelens hij haar toedroeg. Hij +was zeer dankbaar, dat hij aan het dreigende gevaar had mogen ontkomen, waarop Warrington +van ganscher harte amen zeide; dat hij zich over zijn gedrag te haren opzichte niet +veel te verwijten had, doch dat hij, indien zij scheidden, haar Gods besten zegen +toewenschte en hoopte, dat zij hem in vriendschap zou blijven gedenken. Zoo ernstig +en aangenaam liet hij zich over deze zaken <span class="pageNum" id="pb2.139">[<a href="#pb2.139">139</a>]</span>tegen Warrington uit, dat George, die zich ook ten sterkste voor de scheiding verklaard +had, begon te vreezen, dat zijn vriend niet zoo goed van dien hartstocht genezen was +als hij zich verbeeldde, en dat het gansche gevaar en de geheele verzoeking weer doorstaan +zou moeten worden, indien beiden opnieuw met elkander in aanraking kwamen. En dan +met welk gevolg? „De strijd is zwaar en men valt licht,” had Warrington gezegd, „en +wij arme menschen kunnen niet beter doen dan het gevaar ontvluchten. Ik zou niet wezen +wat ik nu ben, als ik zelf gehandeld had op die wijze.” +</p> +<p>„En wat hebt gij dan gedaan, George?” vroeg Pen nieuwsgierig. „Ik weet, dat er iets +voorgevallen is. Vertel het mij nu eens, Warrington.” +</p> +<p>„Er is iets voorgevallen, dat niet verholpen kan worden en dat reeds vroeg in mijn +leven al mijne vooruitzichten verwoest heeft,” gaf Warrington ten antwoord. „Ik heb +gezegd, Pen, dat ik het u eenmaal zou vertellen; en dat zal ik doen, maar niet op +dit oogenblik. Neem thans de moraal zonder de fabel ter harte, Pen; en als gij iemand +wilt zien, die voor zijn gansche leven schipbreuk geleden heeft, omdat hij als knaap +op één onzalige klip heeft gestooten – hier staat hij voor u, Arthur; wees dus gewaarschuwd!” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Wij hebben medegedeeld, dat mijnheer Huxter, toen hij aan zijne vrienden te Clavering +schreef, gewag maakte van eene voorname club te Londen waarvan, hij lid was en waar +hij dikwijls een aanzienlijk Iersch officier ontmoette, die hem, met andere nieuwtjes, +de berichten omtrent Pendennis had verschaft, welke de jonge chirurgijn naar Clavering +had overgemaakt. Die club was niets anders dan de Achterkeuken, waar de discipel van +Galenus den Generaal placht te ontmoeten, wiens eigenaardig Iersch accent, voorkomen, +karakter en gesprekken de jonge heeren, die de Achterkeuken des avonds tot hunne plaats +van uitspanning en verversching kozen, grootelijks vermaakten. Huxter, die van natuur +veel aanleg had om iedereen en alles na te bootsen, – onverschillig of het een geliefkoosd +treurspeler of komiek was, of een haan op een mesthoop, een kurketrekker, die in eene +kurk geschroefd werd, of eene kurk, die uit de flesch kwam, of een Iersch officier +van deftigen huize, die zich maar al te zeer als een voorwerp ter nabootsing bloot +gaf en onophoudelijk den mond roerde en op zijn armzalige wijze aan het zwetsen sloeg, +zoodra hij iets te drinken, een toehoorder en de gelegenheid daartoe vond, – Huxter +dan bestudeerde onzen vriend den Generaal met groote belangstelling en maakte den +goeden man menigen avond aan den gang. De waardige oude heer beet altijd aan een lokaas, +dat uit een brandewijngrogje bestond, en zoodra deze drank zijn invloed op hem uitoefende, +was niemand gelukkiger dan hij wanneer hij over de triomfen van zijne dochter en van +hem zelven in de liefde, den oorlog, het drinken en in voornaam gezelschap mocht opsnijden. +Aldus kreeg Huxter gelegenheid om Costigan in verschillende toestanden voor zijne +vrienden na te bootsen: Costigan, die in het Phenix-Park duelleerde, – Costigan, die +een onderhoud met den hertog van York had, – Costigan aan de tafel van zijn schoonzoon, +in gezelschap van den hoogsten adel, – Costigan in beschonken toestand, schreiende +en zich beklagende over de ondankbaarheid zijner dochter, die haar grijzen vader vóór +zijn tijd in het graf hielp. Aldus lokte onze vriend naar de Achterkeuken een aantal +jongelui, die den drank van den kastelein gebruikten, terwijl zij zich met de eigenaardigheden +van den Generaal <span class="pageNum" id="pb2.140">[<a href="#pb2.140">140</a>]</span>vermaakten, zoodat de kastelein vele zwakheden van dezen laatste door de vingers zag, +uit aanmerking van de klandizie, die hij hem aanbracht. Zeker was dit geen hoog standpunt +in de maatschappij, geen positie, die wij een oud man, indien wij hem eerbied toedragen, +zouden wenschen te zien innemen; maar de oude potsenmaker had niet het minste vermoeden, +dat het geen aanzienlijke plaats was, die hij bekleedde, en in zijn met whisky doortrokken +bloed was geen droppel wangunst, in zijn verward brein geen gevoel van bitterheid +jegens wien ook. Hij zou zelfs zijn kind, zijne hardvochtige Emily, aan zijn hart +gedrukt en haar onder een stroom van tranen vergiffenis geschonken hebben, en wat +kan men meer tot lof van iemands christelijke liefde zeggen, dan dat hij werkelijk +bereid is, dengenen, die hem alle mogelijke vriendschap bewezen hebben en jegens wie +hij ongelijk heeft, vergiffenis te schenken? +</p> +<p>Onder de jongelui, die gewoon waren in de Achterkeuken te komen en zich met het gezelschap +van kapitein Costigan te vermaken, liep het praatje, dat de kapitein uit vrees voor +schuldeischers, of uit begeerte om ongestoord te blijven, een geheim van zijne woonplaats +maakte en zeker in een allerwonderlijkst verblijf toefde. De kastelein wilde, wanneer +men hem daarover ondervroeg, geen opheldering geven; zijn stelregel was, dat hij de +heeren, die zijne zaal bezochten, alleen in die zaal kende; dat zijne betrekking tot +hen ophield, zoodra zij als fatsoenlijke mannen hun gelag betaald en zich als heeren +gedragen hadden; en dat hij, daar hij zelf gentleman was, het onderzoek naar de woonplaats +van een ander gentleman als onbetamelijke nieuwsgierigheid beschouwde. Ook Costigan +wist in zijne meest beschonken en vertrouwelijke oogenblikken het antwoord op de daartoe +betrekkelijke vragen of wenken te ontwijken. Er was, gelijk wij gezien hebben, daar +wij meer dan eens de eer hadden zijne woning te betreden, geen bijzonder geheim aan +verbonden maar gedurende de lotwisselingen van zijn lang leven had hij dikwijls genoeg +in huizen gewoond waar hij, om ongestoord te blijven, zich moest schuilhouden en waar +de verschijning van zekere bezoekers hem alles behalve verheugd zou hebben. Grappenmakers +of lichtgeloovige personen brachten dus allerlei legenden met betrekking tot zijne +woonplaats in omloop. Men beweerde, dat hij doorgaans in een kleppermanshuisje in +de City den nacht doorbracht, of in eene vigilante in den stal, waar een koetsier +hem vergunde te slapen, of in de kolom van den hertog van York enz., en het was de +koddige en verbeeldingrijke Huxter, die de wonderbaarlijkste van die theorieën opperde. +Want, als Huxter niet overbluft werd door de aanwezigheid van groote heeren, maar +zich onder zijn eigen vrienden bevond, was hij een heel andere kerel dan de jonkman, +dien wij door Pen’s aanmatigende manieren tot zwijgen hebben zien brengen, en, terwijl +zijne familie in zijne geboorteplaats hem aanbad, was hij de ziel van den kring, waarin +hij zich bevond, hetzij aan den feestdisch, hetzij rondom de ontleedtafel. +</p> +<p>Op zekeren helderen Septembermorgen, toen Huxter, na in den Vauxhall een heerlijken +nacht met dansen te hebben doorgebracht, zich aan een stalletje in Covent Garden op +een kopje koffie vergastte, ontdekte hij den Generaal, die de Henriëtta-Straat doorwaggelde, +met eene bende juilende kwajongens op zijne hielen, die zoo tijdig hunne slaapplaatsen +onder de bogen der bruggen verlaten hadden en reeds rondzwierven om een ontbijt machtig +te worden en op hunne eigenaardige wijze den kost voor dien dag te verdienen. De arme +oude Generaal verkeerde in zulk een toestand, dat de spotternijen en aardigheden der +jonge schavuiten niet veel vat op hem hadden; de koetsiers en de loopjongens, <span class="pageNum" id="pb2.141">[<a href="#pb2.141">141</a>]</span>bij de standplaats der <i>cabs</i>, kenden hem en maakten hunne aanmerkingen; de politie-agent keek hem na en wenkte +met blikken van minachting en meewarigheid tegen de jongens, dat zij hem met rust +moesten laten; maar wat konden de minachting en meewarigheid der menschen, de spotternijen +van baldadige kinderen den Generaal schelen? Hij zwaaide met glazige oogen over de +straat, en had nog juist bewustheid genoeg om te weten waar hij naar toe wilde en +zijn gewonen weg huiswaarts te volgen. Hij ging zoo dikwijls als wie ook in geheel +Londen naar bed, zonder te weten op welke wijze hij het gevonden had. Hij ontwaakte +en vond zich daar liggende en vroeg er niet verder naar, en zoo was hij nu weder op +zijne dagelijksche, hoewel gevaarlijke reis, toen Huxter, van zijne plaats aan het +koffiestalletje, hem in het oog kreeg. Zijn vriend te zien en zijne twee stuivers +te betalen (en hij had er nog maar acht over, of hij zou eene vigilante van den Vauxhall +genomen hebben om naar huis te rijden), was voor den nieuwsgierigen Huxter het werk +van een oogenblik. Costigan sloeg de nauwe straatjes bij den Drury-lane schouwburg +in, waar het van herbergen, oesterwinkels en magazijnen van costumen wemelt, wier +eigenaren nu achter hunne luiken in slaap gedompeld lagen, terwijl het rozeroode morgenlicht +hunne schoorsteenen begon te vergulden; en door die stegen en straatjes volgde Huxter +den Generaal, tot hij Oldcastle-Street bereikte, in welke de poort van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> uitkomt. +</p> +<p>Maar juist toen de Generaal in het gezicht zijner woning was, trapte hij op eene noodlottige +sinaasappelschil, waardoor de arme oude man achterover viel. +</p> +<p>Huxter snelde dadelijk toe. Na een oogenblik, gedurende hetwelk de veteraan, door +den val en de gebruikte whisky bedwelmd, zoo goed mogelijk zijn versuft denkvermogen +bijeenbracht, hielp de jonge chirurgijn den hinkenden Generaal op de been en bood +vriendelijk en hulpvaardig aan, hem thuis te brengen. Op de vragen van den student +in de medicijnen, weigerde de sufferige Generaal te antwoorden waar hij woonde; hij +verklaarde, dat het dichtbij was en hij er zonder moeite kon komen. Hij maakte zich +van Huxter’s arm los en nam een loopje, als om zonder bijstand zijne woning te bereiken; +maar hij waggelde en zwaaide zoo erg, dat de jonge chirurgijn hem volstrekt wilde +geleiden en er eindelijk, door vele geruststellende betuigingen en opbeurende gezegden, +in slaagde, des Generaals onzindelijke oude hand onder hetgeen hij zijn eigen vlerk +noemde te krijgen, en hem, klaaglijk steunende, de straat over te brengen. Hij bleef +stilstaan toen zij aan de oude poort kwamen, die met het wapen van den achtbaren Shepherd +versierd is. „Hier is het,” zeide hij, voor het portaal stand houdende, waar hij met +goed gevolg een ruk aan de schel gaf, die dadelijk den ouden Bolton voor den dag deed +komen, met een gezicht zoo zuur als azijn en brommende als een beer, gelijk zijne +gewoonte was elken morgen, wanneer hij op zijne beurt dezen nachtvogel moest binnenlaten. +</p> +<p>Costigan trachtte Bolton een oogenblikje vriendschappelijk aan de praat te houden, +maar deze weigerde norsch zich daartoe te leenen. „Hou mij niet op,” riep hij uit; +„ga naar uw eigen bed, kapitein, en houd fatsoenlijke lui niet uit het hunne.” De +kapitein stak dus het binnenplein over en kwam aldus aan zijn eigen trap, welke hij, +met den braven Huxter op zijne hielen, opstrompelde. Hij had een sleutel bij zich, +dien Huxter voor hem in het sleutelgat stak, zoodat mijnheer Bows niet uit den slaap +behoefde gewekt te worden, waarin de oude muzikant nog niet lang verzonken lag; en +toen Huxter zijn beschonken <span class="pageNum" id="pb2.142">[<a href="#pb2.142">142</a>]</span>patiënt zich had helpen ontkleeden en daarbij bevonden had, dat hij geene beenderen +gebroken had, bracht hij hem te bed en legde compressen met water op een zijner knieën +en schenen, welke Costigan bij zijn val hevig geschramd had, gelijk hij ook de broek +had gescheurd, waarin die lichaamsdeelen besloten waren. Op den leeftijd van den Generaal +en met diens levenswijze komen zulke wonden, als hij zich had toegebracht, slechts +langzaam tot genezing: er volgde eene vrij hevige ontsteking, en de oude man moest +onder pijn en koorts eenige dagen het bed houden. +</p> +<p>Mijnheer Huxter nam de behandeling van zijn belangwekkenden patiënt met zelfvertrouwen +en vlugheid op zich en zette die met groote bekwaamheid voort. Elken dag bezocht hij +zijn vriend en stelde hem door zijn levendig onderhoud en gesnap schadeloos voor het +gemis van het gezelschap, waaraan Costigan behoefte gevoelde en van hetwelk hij altijd +zulk een sieraad was geweest. Huxter schreef aan de oppasster van den zieke uitdrukkelijk +voor, hoeveel whisky de patiënt gebruiken mocht, en deze instructiën kon de arme man +zelf niet overtreden, daar hij vele dagen lang niet zonder hulp van zijn bed of zijne +sofa kon komen. Bows, jufvrouw Bolton en onze kleine vriendin Fanny pasten, als zij +er tijd toe hadden, den Generaal beurtelings op en men maakte het den ouden krijgsman +onder zijne beproeving zoo gemakkelijk mogelijk. +</p> +<p>Huxter, wiens innemende manieren en gezellige aard hem spoedig op goeden voet brachten +met de personen, waarmee hij in aanraking kwam, en die niet zoo kieskeurig waren dat +zij zich voor de gemeenzaamheid van dezen jongen heer terugtrokken, werd dus zoowel +met onze bekenden op de bovenverdieping als met die in de portierswoning spoedig zeer +vertrouwelijk. Hij meende Fanny ergens gezien te hebben, ja, hij was er zeker van; +maar het was geen wonder dat hij het zich niet duidelijk kon herinneren, want het +arme meisje vond niet goed hem in te lichten waar zij hem ontmoet had; en hij zelf +had haar aanschouwd op een oogenblik, toen zijn eigen blik en zijn begrip van recht +en onrecht verduisterd waren door het drinken en dansen; bovendien was de kleine Fanny +zeer veranderd en vermagerd door de koorts, de aandoening, den hartstocht en de wanhoop, +die gedurende de drie laatste weken zich van dat kleine slachtoffer hadden meester +gemaakt. Haar hoofd was thans gebogen en haar gelaat ingevallen en bleek, en dikwerf +had haar droevig oog in dat van den brievenbesteller gestaard als hij naar de Inn +kwam, en was haar de moed ontzonken wanneer hij weer heenging. Toen mijnheer Costigan +dat ongeluk kreeg, was het Fanny niet onwelgevallig, dat zij gelegenheid vond nuttig +te zijn en iets degelijks te verrichten, iets waardoor zij misschien haar eigen kleine +verdrietelijkheden zou kunnen vergeten; zij gevoelde, dat zij die beter kon dragen +als zij haar plicht vervulde, ofschoon ik zeker ben, dat er menige traan in het gerstewater +van den Ier neerdroppelde. Ach, roer dat gerstewater maar goed om en schep moed, kleine +Fanny! Indien ieder, die aan uwe kwaal geleden heeft, er dadelijk aan stierf, wat +zouden de doodgravers een gezegend beroep hebben! +</p> +<p>Hetzij uit meewarigheid met zijn eenigen patiënt, òf uit ingenomenheid met diens gezelschap, +kwam mijnheer Huxter ten minste twee- of driemaal daags Costigan bezoeken, en indien +er geen lid van het gezin uit de portiersloge tegenwoordig was, had de jonge dokter +hun onvermijdelijk eenige bijzondere voorschriften te geven, die hij dan zelf in hunne +woning kwam brengen. Hij was een allervriendelijkst mensch; hij maakte of kocht stukjes +speelgoed voor de kinderen, bracht appelen <span class="pageNum" id="pb2.143">[<a href="#pb2.143">143</a>]</span>en suikergoed voor hen mee, stak een masker bij zich en maakte hen bang, en riep een +lach op het gelaat der bleeke Fanny te voorschijn. Jufvrouw Bolton noemde hij jufvrouw +B., en gedroeg zich zeer vertrouwelijk, gemeenzaam en grappig jegens die dame, geheel +anders dan dat „trotsche wezen zonder hart”, gelijk jufvrouw B. zekeren jongen heer +van onze kennis noemde, wien zij nu verklaarde dat zij nooit had kunnen uitstaan. +</p> +<p>Van deze dame, die zich zeer vrij uitliet, was het, dat Huxter eerlang vernam, welke +ziekte de kleine Fanny zichtbaar ondermijnde en hoe Pen zich jegens haar gedragen +had. Men kan zich wel voorstellen, dat jufvrouw Bolton’s verslag van het gebeurde +niet volkomen onpartijdig was. Men zou uit haar verhaal hebben afgeleid, dat de jonge +heer eene reeks van de onvermoeidste en listigste kunstgrepen in het werk had gesteld +om de genegenheid van het meisje te winnen, dat hij de plechtigste beloften gedaan +en geschonden had, en dat hij een ellendeling was, die door iederen bewonderaar van +het vrouwelijk geslacht verfoeid en gekastijd moest worden. In zijne tegenwoordige +stemming ten aanzien van Arthur en nog vertoornd over diens minachtende behandeling, +was Huxter natuurlijk bereid om alles, wat hem ten nadeele van dien rampzaligen zieke +verteld werd, voor waarheid aan te nemen. Maar waarom schreef hij nu niet naar Clavering +gelijk de vorige maal? waarom gaf hij geen verslag van Pen’s wangedrag, met bijvoeging +van de nadere bijzonderheden, die nu te zijner kennis gekomen waren? Eens meldde hij +in een brief aan zijn schoonbroeder, dat „die lieve jongen”, die mijnheer Pendennis, +door koortsen was aangetast en er slechts ternauwernood het leven had afgebracht, +en dat gansch Clavering, „waar hij zoo populair was,” zich zeker over zijn herstel +zou verheugen; en daarop liet hij volgen, dat hij een mooi geval van eene dubbele +beenbreuk onder handen had bij een voornaam officier, hetgeen hem noodzaakte in de +stad te blijven; maar wat Fanny Bolton betrof, hij maakte in zijne brieven even weinig +gewag van haar als – Pen gedaan had in de zijne. O gij moeders thuis! Hoeveel meent +gij wel, dat gij van uwe jongens weet? Hoeveel gelooft gij, dat u ten hunnen opzichte +bekend is. +</p> +<p>Maar er was geen reden waarom Huxter zijn hart niet voor Bows zou uitstorten, en derhalve +deed mijnheer Sam, zeer kort na zijn gesprek met jufvrouw Bolton, aan den muzikant +het verhaal van zijne vroegere bekendheid met Pen, dien hij een verwenschten, verwaanden +schelm noemde, wien hij wel de brutale hersens zou willen inslaan, zoodra hij maar +genoegzaam hersteld was om zijne tegenpartij als man te durven staan. +</p> +<p>Toen nam Bows van zijn kant het woord en gaf <i>zijne</i> lezing van het verhaal, waarvan Arthur en de kleine Fanny de held en de heldin waren. +Hij deelde mee, dat hunne ontmoeting geen toeleg was van Pen, maar het gevolg van +eene domheid van den ouden Ier, die nu met een ziek been te bed lag; dat Pen zich +als eerlijk man en met zelfbeheersching in die zaak gedragen had, en dat jufvrouw +Bolton eene zottin was; en daarop verhaalde hij het gesprek, dat hij met Pen had gehad, +en de verklaringen, die de jonkman had afgelegd. Het verhaal van Bows wekte wellicht +eenige gewetensknagingen in de borst van Pen’s beschuldiger op; althans die heer verklaarde +openhartig, dat hij Arthur verkeerd beoordeeld had, en zag af van zijn voornemen om +mijnheer Pendennis de ooren te wasschen. +</p> +<p>Doch zoo mijnheer Huxter zijne vijandige plannen ten aanzien van <span class="pageNum" id="pb2.144">[<a href="#pb2.144">144</a>]</span>Pen liet varen, verminderde hij daarom zijne beleefdheden jegens Fanny niet, hetgeen +de ongelukkige mijnheer Bows weer met zijne gewone jaloezie en verbittering, opmerkte. +„Ik behoef maar genegenheid voor iemand te koesteren,” dacht de oude man, „en dadelijk +komt er een ander en wordt voorgetrokken. Van mijn jongelings-leeftijd af, tot nu +ik zestig jaar ben, heeft mij altijd hetzelfde ongeluk vervolgt. Wat zou een man als +ik anders verwachten dan uitgelachen te worden? Voorspoed te hebben en gelukkig te +zijn is het deel van jongelui en niet van oude dwazen zooals ik. Ik heb mijn gansche +leven de tweede viool gespeeld,” sprak hij met een bitteren lach; „hoe kan ik verwachten +dat het fortuin zou keeren, na mij zoolang tegengeloopen te zijn?” Op deze zelfzuchtige +wijze overzag Bows den stand van zaken, ofschoon weinigen zouden gedacht hebben, dat +er eenige reden voor zijne jaloerschheid bestond, wanneer zij het bleeke en neerslachtige +gelaat van het rampzalige meisje, het voorwerp zijner ijverzucht, gezien hadden. Fanny +nam Huxter’s welwillende pogingen om haar te vertroosten en zijne beleefdheden vriendelijk +op. Nu en dan lachte zij om zijn aardigheden en om de spelletjes, die hij met hare +zusjes deed; doch weldra verviel zij weer tot eene moedeloosheid, die mijnheer Bows +had moeten overtuigen, dat de nieuwe bekende vooralsnog geen plaats in haar hart had +ingenomen; – indien het den jaloerschen Bows mogelijk ware geweest helder uit de oogen +te zien. +</p> +<p>Maar dat kon hij niet. Fanny schreef Pen’s stilzwijgen aan een of andere bemoeienis +van Bows toe. Zij haatte Bows en behandelde hem steeds ruw en onrechtvaardig. Zij +wendde het hoofd van hem af als hij sprak en walgde van zijne pogingen om haar moed +in te spreken. Het was een hard lot voor mijnheer Bows en een bitter loon voor de +belangstelling, die hij haar betoonde. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Toen Warrington als afgezant van Pen in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> kwam, vroeg hij naar de kamer van mijnheer Bows (ongetwijfeld volgens afspraak met +den principaal, voor wien hij deze kiesche zending volbracht). Hij kreeg geen schijn +van jufvrouw Fanny te zien, toen hij aan de poort der Inn even ophield, om die inlichting +te vragen. Men wees Warrington natuurlijk den weg naar de kamers van den muzikant. +Deze was bezig den patiënt aldaar te verzorgen en kwam uit diens kamer, om zich bij +zijn bezoeker te vervoegen. Wij hebben reeds vermeld, dat zij elkander vroeger gekend +hadden, en dus drukten zij elkander vrij hartelijk de hand. Na eenige inleidende woorden, +verklaarde Warrington, dat hij namens zijn vriend Arthur Pendennis en diens betrekkingen +Bows kwam bedanken voor zijne hulp in het begin van Pen’s ziekte en voor zijne vriendelijkheid +om persoonlijk den majoor van buiten te gaan halen. +</p> +<p>Bows gaf ten antwoord, dat hij niet meer dan zijn plicht had gedaan; toen hij Pen’s +oom ging halen, had hij gedacht, dat hij den jongenheer niet meer levend zou weerzien, +en hij verheugde zich dus, dat mijnheer Pendennis hersteld was en zijne vrienden bij +zich had. „Gelukkig degenen, die vrienden hebben, mijnheer Warrington,” zeide de muzikant. +„Ik zou op dit zolderkamertje kunnen liggen zonder dat iemand naar mij omkeek, of +er zich om bekommerde of ik levend of dood was.” +</p> +<p>„Hoe? De Generaal óók niet, mijnheer Bows?” vroeg Warrington. +</p> +<p>„De Generaal houdt meer van zijne whisky-flesch dan van iets anders ter wereld,” antwoordde +Bows; „uit gewoonte en om het voordeel, wonen wij bij elkander; maar hij geeft om +mij niet méér dan gij doet. Wat komt gij mij eigenlijk vragen, mijnheer Warrington? +Ik weet zeer <span class="pageNum" id="pb2.145">[<a href="#pb2.145">145</a>]</span>goed, dat gij niet komt, om <i>mij</i> een bezoek te brengen. Niemand komt mij bezoeken. Het is om Fanny, de portiersdochter, +dat gij gekomen zijt, – dat begrijp ik zeer goed. Wenscht mijnheer Pendennis, nu hij +zijne gezondheid heeft teruggekregen, haar weer te zien? Is Zijne Hoogheid de sultan +voornemens haar zijn zakdoek toe te werpen? Zij is doodziek geweest, mijnheer, sinds +dien dag toen mevrouw Pendennis haar de deur uitzette, – zeer lief van eene dame, +niet waar? Het arme meisje en ik, wij vonden den jongen heer in een ijlende koorts +liggen, zonder dat hij iemand kende en met niemand anders tot oppassing dan zijne +dronken waschvrouw. Zij waakte dag en nacht bij hem. Ik ging zijn oom halen. Mama +komt en wijst Fanny dadelijk het vierkante gat. Oom komt en laat mij de vracht van +de vigilante betalen. Doe mijn compliment aan de dames en aan mijnheer, en zeg, dat +wij hun allebei zeer dankbaar, ten hoogste dankbaar zijn! Wel, eene gravin kon zich +niet beter gedragen hebben, en voor de vrouw van een apotheker, zooals ik vernomen +heb dat mevrouw Pendennis is geweest, is hare handelwijze buitengemeen aristocratisch +en fatsoenlijk. Zij moest een dubbel vergulden stamper en vijzel in haar wapen voeren.” +</p> +<p>Zeker moest Bows de afstamming van Pen vernomen hebben van Huxter, en zoo hij voor +Pen partij trok tegen den jongen chirurgijn en Voor Fanny tegen mevrouw Pendennis, +was het omdat het oude heertje in zulk een opgewonden stemming verkeerde, dat hij +niet kon nalaten iedereen tegen te spreken. +</p> +<p>Warrington’s nieuwsgierigheid werd gaande gemaakt, terwijl de bitterheid en gevoeligheid +van den muzikant hem niet mishaagden. „Ik heb nooit van die dingen gehoord,” zeide +hij, „of althans slechts een zeer gebrekkig verslag daarvan van majoor Pendennis ontvangen. +Wat moest de dame doen? Ik houd het er voor (ik heb nooit met haar over de zaak gesproken), +dat zij van meening was, dat het meisje en mijn vriend Pen op een – op een voet van +– van vertrouwelijkheid stonden, die mevrouw Pendennis natuurlijk niet kon goedkeuren. +</p> +<p>„Natuurlijk niet, mijnheer. Zeg maar ronduit uw gevoelen, mijnheer; zeg maar terstond +wat gij meent; dat de jonge heer uit den Temple het meisje uit <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> tot zijn slachtoffer had gemaakt, niet waar? En dus moest zij de deur worden uitgezet +– of levend fijn gestampt worden in den dubbel vergulden vijzel en stamper, – bij +den hemel! Neen, mijnheer Warrington, daar was niets van aan; er is geen slachtoffer +geweest, – of was er een, dan was het mijnheer Arthur, en niet het meisje. Hij is +een eerlijke kerel, ofschoon hij soms verwaand en fatterig is. Hij kan gevoelen als +man, en als man de verzoeking ontvlieden. Dat beken ik, ofschoon ik er onder lijd, +– dat beken ik. Hij heeft een hart, dat heeft hij, – maar het meisje niet, mijnheer. +Dat meisje, mijnheer, zal alles doen om een man te winnen, en hem daarna zonder de +minste gewetensknaging wegjagen. Indien zij zelve weggejaagd wordt, mijnheer, zal +zij het wel gevoelen en het uitschreeuwen. Zij kreeg de koorts nadat mevrouw Pendennis +haar de deur had uitgezet, en toen coquetteerde zij met den dokter, Dr. Goodenough, +die haar kwam genezen. Nu heeft zij het weer met een anderen kerel – een anderen been +afzetter aangelegd, – ha, ha! voor den duivel, mijnheer, zij houdt van den vijzel +en den stamper, en zucht om de pillendoozen, zoozeer is zij er op verzot, en zoo heeft +zij dan nu zoo’n kerel uit het Bartholomeushospitaal, die achter een mombakkes gezichten +trekt tegen hare zusjes en hare zwaarmoedigheid verdrijft. Ga het zelf maar zien, +mijnheer; waarschijnlijk zit hij op dit oogenblik in de portiersloge. Als gij iets +<span class="pageNum" id="pb2.146">[<a href="#pb2.146">146</a>]</span>omtrent jufvrouw Fanny wilt weten, moet ge het aan huis bij den dokter vragen, mijnheer, +– niet bij een ouden speelman, zooals ik ben. Ik wensch u goedendag, mijnheer; ik +hoor mijn patiënt roepen.” +</p> +<p>En op dat oogenblik hoorde men inderdaad eene stem, eene welbekende stem uit de slaapkamer +van den kapitein roepende: „Bows, ik heb dorst ik zou wel iets willen drinken.” En +misschien verblijd te vernemen, dat dit de staat van zaken was en dat het door Pen +verlaten meisje zich wist te troosten, nam Warrington afscheid van den lichtgeraakten +muzikant. +</p> +<p>Het toeval wilde, dat Huxter, juist toen Warrington de portierswoning voorbijging, +bezig was de kinderen met het masker, waarvan Bows gesproken had, bang te maken, terwijl +Fanny flauwtjes om zijne grappen lachte. Op Warrington’s gelaat vertoonde zich een +bittere lach. „Zijn alle vrouwen aan deze gelijk?” dacht hij. „Ik geloof dat er ééne +bestaat, waarmee dit het geval niet is,” liet hij er met een zucht op volgen. +</p> +<p>Terwijl George in Piccadilly op den omnibus naar Richmond wachtte, trof hij samen +met majoor Pendennis, die ook daarheen wilde gaan, waarop hij den ouden heer vertelde +wat hij van Fanny gehoord en gezien had. +</p> +<p>Majoor Pendennis was zeer verblijd en maakte, gelijk men van zulk een wijsgeer verwachten +mocht, dezelfde opmerking, die aan Warrington ontsnapt was. „Alle vrouwen zijn dezelfde,” +zeide hij. „<i lang="fr">La petite se console</i>. Wat drommel, reeds op school, als ik in <i lang="fr">Télémaque</i> las: <i lang="fr">Calypso ne pouvait se consoler</i> – en gij weet wat er volgt, Warrington – dan zeide ik, dat dit onzin was. Onzin! +waarlijk, dat is het! En dus heeft het kleine portierstertje nu een anderen <i lang="fr">soupirant</i>? Het was een verduiveld aardig meisje. Wat zal dit Pen treffen! denkt ge het ook +niet, Warrington? Wij moeten hem er zachtkens op voorbereiden, of hij zal in zulk +een vuur geraken, dat hij haar weer zal opzoeken. Wij moeten den jongen menageeren. +</p> +<p>„Mij dunkt, dat mevrouw Pendennis behoort ingelicht te worden, dat Pen zich in die +zaak zeer goed gehouden heeft. Zij acht hem blijkbaar schuldig, en echter heeft Arthur +zich, volgens mijnheer Bows, braaf gedragen,” zeide Warrington. +</p> +<p>„Beste Warrington,” zeide de majoor met een eenigszins ongerust gelaat: „in den geschokten +toestand, waarin mevrouw Pendennis zich bevindt, geloof ik, dat het beste wat wij +doen kunnen is, geen woord over de zaak tegen haar te reppen. Of wacht, laat het maar +eens aan mij over: ik zal haar er over spreken; weet je, ik zal haar voorbereiden +en wat meer van dien aard noodig is. Ik geef u mijn woord, dat ik het doen zal. En +dus is Calypso al getroost, niet waar?” +</p> +<p>Pen was zeer nieuwsgierig om van zijn afgezant te vernemen wat de uitslag van diens +zending was geweest; en zoodra de beide jongelieden gelegenheid vonden elkander afzonderlijk +te spreken, beantwoordde de ambassadeur de belangstellende vragen van Arthur. +</p> +<p>„Gij herinnert u nog wel uw gedicht van Ariadne op Naxos, Pen? – ofschoon het ontegenzeglijk +een verduiveld slecht vers was,” zeide Warrington. +</p> +<p>„En verder?” vroeg Pen in groote spanning. +</p> +<p>„Weet gij nog wat Ariadne weervoer, toen Theseus haar verlaten had, jonge heer?” +</p> +<p>„Dat is eene leugen, eene leugen! Dat kunt gij niet meenen!” riep Pen uit en sprong +op, terwijl zijn gelaat begon te gloeien. +</p> +<p>„Ga zitten, uilskuiken,” zeide Warrington en duwde met twee vingers <span class="pageNum" id="pb2.147">[<a href="#pb2.147">147</a>]</span>Pen weer op zijn zetel neer. „Het is beter voor u, zooals het er nu mee staat, jongmensch,” +liet hij er weemoedig op volgen, als antwoord op den toornigen gloed, die Arthur’s +wangen kleurde. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch57" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch57.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVEN EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">In het buitenland.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De achtenswaardige majoor vervulde de belofte, die hij aan Warrington gedaan had, +in dier voege, dat hij zijn eigen geweten bevredigde en de arme Helena in zooverre +omtrent haar zoon geruststelde, dat zij vernam, dat de betrekking tusschen Arthur +en die hartelijke portierster afgebroken was, zoodat zij niet verder behoefde bang +te zijn voor een ondoordachte liefde of een vernederend huwelijk van Pen’s kant. En +nadat de jonkman hersteld was van den schok, dien zijn ijdelheid ondergaan had, was +het ook hem een pak van het hart, dat jufvrouw Fanny niet van liefde voor hem zou +sterven en dat er van die onzalige en kortstondige betrekking geen onaangename gevolgen +te vreezen waren. +</p> +<p>Het gantsche gezelschap kon dus vrijelijk het voorgenomen tochtje naar het vasteland +aanvaarden, en „<i lang="fr">Arthur Pendennis, rentier, voyageant avec madame Pendennis et mademoiselle Bell, et +George Warrington, particulier, ágé de 32 ans, taille 6 pieds (anglais), figure ordinaire, +cheveux noirs, barbe idem, etc</i>.,” kregen paspoorten van den consul van Zijne Majesteit den koning der Belgen te +Dover, en staken uit die havenplaats naar Ostende over, van waar het gezelschap op +zijn gemak verder reisde en op weg naar Brussel en den Rijn, Brugge en Gent bezocht. +Wij zijn niet voornemens dien veelbereisden weg te beschrijven, noch Laura’s verrukking +over die stille en oude steden, die zij thans voor het eerst zag, of Helena’s verwondering +en nieuwsgierigheid bij het bezoeken der bagijnen-kloosters, of het gevoel, dat bijna +aan ontzetting grensde, waarmee zij de zwartgesluierde nonnen met opgeheven armen +geknield zag voor de verlichte altaren, en de vreemdsoortige plechtigheden en ceremoniën +der Katholieke Kerk aanschouwde. Barrevoeter monniken op straat, gekroonde beeldjes +van de heiligen en H. Maagden in de kerken, welke het volk knielende aanbad, naar +haar overtuiging in lijnrechten strijd met het woord, dat geschreven stond; priesters, +die met kostbare gewaden prijkten, of in biechtstoelen verscholen zaten; het spelen +in de schouwburgen en het dansen der bevolking op Zondag, – al deze nieuwe tafereelen +en gewoonten ergerden en verbijsterden de eenvoudige plattelandsdame, en wanneer de +jongelieden des avonds van een rijtoertje of eene wandeling bij de weduwe en haar +aangenomen dochter terugkwamen, vonden zij hare stichtelijke boeken op tafel, en bij +hun binnentreden hield Laura doorgaans op met het lezen van eenige der psalmen of +van de gewijde bladzijden, die Helena hooger schatte dan iets anders ter wereld. De +jongste gebeurtennissen, waarbij haar zoon betrokken was geweest, hadden haar zwaar +geschokt; met eene groote, doch verholen bezorgdheid lette Laura op alle bewegingen +van hare dierbaarste vriendin; en onverpoosd en met de meeste teederheid bewees de +arme Pen alle oplettendheden aan zijne moeder, wier gewond hart vol liefde naar hem +smachtte, ofschoon er tusschen hen beiden een geheim bestond en de moeder eene soort +van kwelling, ja bijna woede ondervond bij de gedachte, dat zij in zekere mate van +het bezit van haar <span class="pageNum" id="pb2.148">[<a href="#pb2.148">148</a>]</span>zoons hart ontzet was, of dat daarin schuilhoeken waren, die zij niet moest, of niet +durfde onderzoeken. Een pijnlijk gevoel beving haar, wanneer zij overdacht, dat die +in de gewijde dagen zijner kindsheid anders was geweest, toen het hart van haar Arthur +geen geheimen kende en zij voor hem alles in alles was: toen hij zijne verwachtingen +en genoegens, zijne kinderlijke verdrietelijkheden, ijdelheden en triomfen voor haar +uitstortte, terwijl zij hem te gemoet snelde en hem teeder omhelsde; toen hare woning +nog zijn nest was; en voordat het lot, de zelfzucht en de natuur hem hadden doen uitvliegen +op weerbarstige vleugelen, om zijn eigen weg te kiezen, zijn eigen zang te kweelen +en zich zelven eene woonstede en eene gezellin te zoeken. Eens zeide Laura, die deze +verterende smart en deze folterende spijt bij Helena had waargenomen, tegen hare vriendin: +„Indien Pen mij had liefgehad op de wijze zooals gij het wenschtet, zou ik hem hebben +gewonnen; maar ik zou u hebben verloren, mama, dit weet ik zeker; en ik wenschte gaarne, +dat <i>gij</i> mij het meest liefhebt. De mannen, geloof ik, weten niet wat het is, lief te hebben +zooals wij,” en met een zucht stemde Helena met dit gedeelte der rede van de jonge +dame in, ofschoon zij protesteerde tegen het eerste gedeelte. Ik, voor mij, houd het +er voor, dat jufvrouw Laura in beide opzichten gelijk had, en dat inzonderheid de +laatste bewering maar al te waar is: de liefde duurt bij ons een uur, maar bij eene +vrouw dag en nacht door. Damon heeft te denken aan de belastingen, de preek, de parade, +de kleermakersrekeningen, zijne plichten als volksvertegenwoordiger en de drommel +weet wat nog meer: Delia heeft aan Damon te denken – Damon is de eik (of de boonenstaak), +die rechtop staat, en Delia is de klimop, of de kamperfoelie, die hem met haar armen +omstrengelt. Is het niet waar, Delia? Ligt het niet in uwe natuur, aan zijne voeten +te kruipen en die te kussen, u rondom zijn stam te winden en daar te blijven hangen? +en is het niet in de natuur van Damon, als een Brit daar te staan met de handen in +zijn broekzak, terwijl het aardig en minnende woekerplantje hem omarmt? +</p> +<p>De oude Pendennis had onze vrienden slechts tot aan den waterkant vergezeld, hen aan +boord van de boot verlaten en het opperbestuur van de kleine expeditie aan Warrington +opgedragen. Hij zelf was verplicht een kort bezoek ten huize van een groot man, een +zijner vrienden, af te leggen, waarna hij voornemens was zich op de Duitsche badplaats, +waarheen het gezelschap trok, bij zijne schoonzuster te voegen. De majoor was, voor +zich, van oordeel, dat zijne langdurige bemoeienissen met zijne zieke familie hem +aanspraak hadden gegeven op eene kleine ontspanning, – en ofschoon de beste patrijzen +reeds geveld waren, kon men te Stillbrook, welks hoogadellijke eigenaar daar nog vertoefde, +toch nog eenige fazanten schieten. De oude Pendennis begaf zich dus naar dat gastvrij +verblijf en vermaakte zich daar uitermate. Er waren er een prins van den bloede, eenige +aanzienlijke vreemdelingen, eenige beroemde staatslieden en eenige zeer onderhoudende +heeren ten bezoek; het deed den ouden majoor goed, zijn naam in den <i lang="en">Morning Post</i> onder de voorname gasten vermeld te zien, welke de markies van Steyne op zijn landgoed +Stillbrook onthaalde. Hij maakte zich op eene buitenplaats zeer nuttig en aangenaam. +De jongelui hield hij op de jachtpartijen, of in de rookzaal, waar zij met en om hem +lachten, met kluchtige anekdotes en dubbelzinnige geschiedenissen bezig. Des morgens +maakte hij zijn opwachting bij de dames in de voor haar bestemde vertrekken. De nieuw +aangekomenen leidde hij het park en de tuinen <span class="pageNum" id="pb2.149">[<a href="#pb2.149">149</a>]</span>rond; hij maakte hen met den omtrek bekend en toonde hun de plaatsen, van waar men +het beste gezicht op het huis en het schoonste uitzicht over het meer had. Hij liet +de boomen zien, die geveld moesten worden, en wees hoe de oude weg liep voordat de +nieuwe brug gebouwd en de heuvel geslecht was; hij toonde de plaats in het bosch, +waar de oude Lord Lynx, Sir Phelim O’Neal op zijne knieën voor mylady vond, enz.; +hij noemde de portiers en tuinlieden bij den naam; hij wist hoeveel bedienden er in +de kamer der huishoudster zaten en hoeveel er in de dienstbodenkamer dineerden; voor +iedereen en over alles had hij een woordje, en ook wel een weinigje tegen iedereen. +Hij was, met één woord, onbetaalbaar op het land, en verdiende en genoot zijne vacantie +na zijn arbeid ten volle. Wellicht was het den majoor ook niet onaangenaam, dat hij, +terwijl hij zich aldus naar verdienste met zijne vrienden buiten vermaakte, aan Warrington +het kommando over de familie-expeditie naar het vasteland opdragen en hem aldus met +geweld in den dienst van de dames kon houden, – eene dienstbaarheid, welke George +maar al te bereid was zich om den wille van zijn vriend en van een omgang, dien hij +iederen dag aangenamer vond, te getroosten. Warrington was zeer ervaren in de Duitsche +letterkunde en wilde gaarne aan jufvrouw Laura, die blijde was zich verder te kunnen +oefenen, les in die taal geven, terwijl Pen van zijn kant te zwak, of te lui was, +om de studie van het Duitsch weer op te vatten. Warrington vervulde de rol van koerier +en tolk; hij hield toezicht op het vervoer der bagage in en uit schepen, logementen +en rijtuigen, bezorgde de geldzaken en hield den kleinen troep steeds marschvaardig. +Warrington onderzocht waar de Engelsche kerk was en ging met de grootste deftigheid +mee, als mevrouw Pendennis en jufvrouw Laura geneigd waren die te bezoeken. Hij liep +naast den ezel van mevrouw Pendennis, wanneer die dame haar avondritje deed, of bezorgde +haar rijtuigen, of wist <i lang="en">Galignani’s Messenger</i> voor haar te krijgen. Hij zocht gemakkelijke zitplaatsen onder de lindeboomen voor +haar op, als de badgasten na het eten op en neer wandelden en het orkest der Kursaal +van de badplaats, waar onze vrienden zich ophielden, zijne liefelijke muziek onder +de boomen uitvoerde. Menige fatterige en gesnorbaarde Pruisische of Fransche dandy, +die voor het <i lang="fr">trente-et-quarante</i> naar de badplaats was gekomen, wierp smachtende blikken op het lieftallige en blozende +Engelsche meisje, dat de bleeke weduwe vergezelde, en zou gaarne een galop of wals +met haar gedaan hebben. Maar Laura vertoonde zich niet meer dan hoogstens een paar +keeren in de balzaal, toen Pen zich verwaardigde eens met haar uit te gaan; en wat +Warrington betreft, die ruwe diamant was door geen dansmeester gepolijst en verstond +de kunst van walsen niet, – ofschoon hij het gaarne zou geleerd hebben, indien hij +op zulk eene <i lang="fr">danseuse</i> als Laura had mogen rekenen. Zulk eene <i lang="fr">danseuse!</i> ach, wat had een onbehouwen vrijgezel met dansen en walsen te maken? waar moest het +op uitloopen, dat hij voortdurend met haar omging? dat hij genot inzwelgde met wie +weet hoeveel gevaar van latere droefheid en spijt en stil verdriet? Maar toch bleef +hij. Wanneer men gezien had welke onverpoosde zorg en oplettendheid hij aan de weduwe +wijdde, zou men gedacht hebben, dat hij haar zoon was, of een avonturier, die haar +fortuin wilde trouwen, of in ieder geval, dat hij een zeer grooten schat of eene zeer +gewichtige gunst van haar verwachtte – en waarschijnlijk was dit ook wel het geval +– want ons verhaal is, gelijk de lezer wellicht reeds ontdekt zal hebben, een verhaal +vol zelfzucht; en bijna elk der personen houdt zich overeenkomstig zijn <span class="pageNum" id="pb2.150">[<a href="#pb2.150">150</a>]</span>aard, die meer of minder edel is dan die van George, en overeenkomstig des werelds +beloop, naar het ons toeschijnt, met Nommer Eén bezig. Aldus wijdde Warrington zich +uit zelfzucht aan Helena, die uit zelfzucht zich aan Pen wijdde, die zich voor het +tegenwoordige op zelfzuchtige wijze aan zich zelven wijdde, daar er geen ander persoon +of voorwerp was, dat hem bezig hield, dan de gezondheidstoestand zijner moeder, die +hem inderdaad een ernstige en diepgevoelde bezorgdheid inboezemde; doch ofschoon zij +bij elkander zaten, spraken zij met elkander niet veel, daar er nog altijd eene wolk +tusschen hen beiden hing. +</p> +<p>Elken dag zag Laura naar Warrington uit, dien zij met steeds grootere voorkomendheid +en blijdschap begroette. Hij bespeurde, dat hij tegen haar op eene wijze sprak, zooals +hij niet wist, dat hij spreken kon Hij betrapte zich zelven op het geven van bewijzen +van galanterie, die hem verbaasden nadat hij ze gegeven had; hij ontdekte, dat hij +peinzend in den spiegel zat te staren naar de rimpels rondom zijn oogen, naar het +grijs, dat zich hier en daar in zijn haar begon te vertoonen, en naar de verraderlijke +zilveren sprietjes in zijn ruigen, blauwzwarten baard. Hij ontdekte, dat hij naar +de jonge fatten in de badplaats keek, naar de blonde, eng geregen Duitschers, naar +de huppelende Franschen, met hunne geverfde knevels en hunne nette verlakte laarzen, +naar de Engelsche dandy’s, en daaronder ook naar Pen, met hunne kalme gebiedende houding +en hunne aan het brutale grenzende onverschilligheid, en dat hij aan elk hunner het +een of ander voorrecht of eigenschap van jeugd of goed voorkomen benijdde, welke Warrington +gevoelde dat hij miste. Elken avond verliet hij den kleinen kring met grooter tegenzin, +en wanneer hij zich dan naar zijn eigen kamer in de buurt begaf, gevoelde hij zich +des te verlatener. De weduwe moest wel tegen wil en dank de liefde leeren kennen, +die hij in zijn hart koesterde. Thans begreep zij waarom majoor Pendennis (die altijd +een heimelijk tegenstander van haar geliefkoosd plan was geweest) zoo sterk er op +had aangedrongen, dat Warrington van de partij zou wezen. Laura kwam er openlijk voor +uit, dat zij hem eene groote en oprechte achting toedroeg, en Arthur wilde van zijn +kant geen enkelen stap doen. Hij verkoos niet te zien wat er gebeurde, of trachtte +dit althans niet te stuiten, zoo hij het zelfs niet aanmoedigde. Zij herinnerde zich, +dat zij hem dikwijls had hooren zeggen, dat hij niet begreep hoe een man tweemaal +aanzoek kon doen om de hand eener vrouw. Zij verkeerde nu in pijn en banden; zij was +in heimelijke tweespalt met haar zoon, die voor haar het dierbaarste op aarde was; +zij koesterde een twijfel, dien zij zich zelve niet durfde bekennen, omtrent Laura; +zij had een afkeer van Warrington, die zoo goed en edelaardig was. Geen wonder, dat +de geneeskrachtige wateren van Rozenbad haar geen goed deden, en dat dokter von Glauber, +de baddokter, toen hij de arme dame kwam bezoeken, geen spoor van beterschap waarnam. +Pen ging intusschen snel vooruit; twaalf uren van de vier en twintig sliep hij door +als een os; hij at als een wolf, en had, na een paar maanden, bijna geheel de krachten +en het gewicht teruggekregen, die hij vóór zijne ziekte bezeten had. +</p> +<p>Toen zij zich reeds ongeveer veertien dagen op hunne plaats der ruste en verpoozing +bevonden, kondigde majoor Pendennis schriftelijk zijne spoedige komst in Rozenbad +aan, en kort na dien brief verscheen de majoor zelf, vergezeld van zijn trouwen knecht +Morgan, zonder wiens hulp de oude heer geen voet verzette. Op reis droeg de majoor +een los en jeugdig kostuum; als men hem op den rug zag, zou men hem voor <span class="pageNum" id="pb2.151">[<a href="#pb2.151">151</a>]</span>een dier jonge heeren gehouden hebben, wier ranke leest en jeugdig voorkomen Warrington +begon te benijden. Eerst als de waardige heer zich bewoog, merkte de toeschouwer op, +dat de Tijd zijn oude knieën verzwakt, en op onheusche wijze de vlugheid der nette +verlakte laarsjes gestremd had, in welke de opgeruimde oude reiziger nog altijd zijne +voeten klemde. Er hielden zich in dat najaar groote heeren zoowel uit ons eigen land +als uit het buitenland te Rozenbad op. Pendennis senior liep den avond van zijn aankomst +de vreemdelingenlijst met groot genoegen door, waarop hij zich verheugde verscheidene +goede lui van zijne kennis aan te treffen; hij zou de eer hebben zijn neef binnen +weinige dagen aan eene Duitsche groothertogin, eene Russische prinses en een Engelschen +markies voor te stellen. Pen had niets tegen de kennismaking met die aanzienlijke +lui, daar hij zelf smaak had in de voorname wereld en den luister en de genoegens, +die daaraan verbonden zijn. Dien zelfden avond vertoonde zich de onverschrokken oude +heer, op den arm van zijn neef geleund, in de zalen van het Kurhaus en won of verloor +een paar napoleons aan de tafel, waar het <i lang="fr">trente et quarante</i> gespeeld werd. Hij zeide, dat hij niet speelde om te winnen of te verliezen, maar +dat hij deed gelijk anderen deden, en zijn napoleon opzette en het voor lief nam zooals +het uitviel. Hij wees Arthur de Russen en Spanjaarden aan, die om bergen gouds dobbelden, +en keurde hunne speeldrift als iets gemeens en barbaarsch af; een Engelsch gentleman +behoorde te spelen waar het gebruikelijk was, maar zich niet te laten opwinden of +neerslaan door het spel; en daarop verhaalde hij, hoe hij het had bijgewoond, dat +zijn vriend, de markies van Steyne, toen hij nog Lord Gaunt was, eenmaal achttien +duizend pond op een enkelen avond verloren had, en een andermaal drie avonden achtereen +de bank te Parijs had doen springen, zonder de minste ontroering bij zijne nederlaag +of zijn overwinning aan den dag te leggen. – „En dat is het, wat <i>ik</i> een Engelsch gentleman heet, beste Pen,” zeide de oude heer, die bij deze herinneringen +warm werd; „dat noem ik <i lang="fr">le grand air</i>, die nog alleen bij ons en bij eenige weinige familiën in Frankrijk overgebleven +is.” En toen hem Russische prinsessen voorbijgingen, wier reputatie sinds lang niet +meer twijfelachtig was, en verdachte Engelsche dames, die men op deze vroolijke plaatsen +der losbandigheid aanhoudend ziet met haar trouwen doch lijdelijken aanbidder, vertelde +de majoor met levendige spraakzaamheid en ondeugend vermaak, wonderbaarlijke bijzonderheden +uit het leven dier heldinnen aan zijn neef en onderhield hij den jonkman met duizenderlei +kwaadsprekerijen. Wat drommel! het was hem of hij weer jong was, gelijk hij aan Pen +verklaarde, toen de geblankette en grinnikende prinses Obstropski, met haar reusachtigen +jager op hare hielen, die haar shawl droeg, hem met een lachje herkende en aansprak. +Hij herinnerde zich harer nog van het jaar 14, toen zij actrice in een schouwburg +op een der boulevards te Parijs was en Obstropski – adjudant van keizer Alexander, +een man van groote talenten, die heel wat had kunnen vertellen omtrent den dood van +keizer Paul en een duivel aan de speeltafel was – haar trouwde. Hoffelijk en eerbiedig +vroeg hij de prinses verlof een bezoek bij haar te mogen afleggen, om haar zijn neef, +den heer Arthur Pendennis, voor te stellen, waarna hij dezen laatste nog een half +dozijn andere personages aanwees, die even vermaarde namen droegen en even stichtelijke +levensgeschiedenissen achter den rug hadden. Wat zou de arme Helena gedacht hebben, +indien zij die verhalen had kunnen hooren, indien zij geweten had, aan welke soort +van lieden haar schoonbroeder haar zoon voorstelde? <span class="pageNum" id="pb2.152">[<a href="#pb2.152">152</a>]</span>Slechts ééns, op Arthur’s arm geleund, was zij de zaal doorgegaan waar de groene tafels +voor het spel gereed stonden en de schorre croupiers hunne noodlottige „<i lang="fr">Rouge gagne</i>” en „<i lang="fr">couleur perd</i>” uitgalmden. Vol ontzetting was zij uit dit pandemonium weggevlucht en had zij Pen +bezworen en hem op zijn woord van eer de belofte afgeperst, dat hij nooit aan die +tafels spelen zou; maar het tooneel, dat de eerzame weduwe met zooveel ontzetting +vervulde, vermaakte slechts den wereldschen ouden veteraan, en deed hem wederom jong +worden! Hij kon den dampkring, die haar deed stikken, met genoegen inademen, Hare +wegen waren niet zijne wegen; wat voor hem voedsel was, dat was voor haar vergif. +Zoo verschillend is de vatbaarheid der menschen, en met zulk eene verscheidenheid +van schepselen is deze wonderbare wereld bevolkt. Tot eer van mijnheer Pen moeten +wij verklaren, dat hij de belofte, aan zijne moeder afgelegd, trouw nakwam, en zijn +oom onbewimpeld kennis gaf van zijn voornemen om zich daaraan te houden. +</p> +<p>Toen de majoor was aangekomen, scheen het alsof zijne tegenwoordigheid een drukkenden +invloed op ten minste drie leden van het kleine gezelschap uitoefende: – op Laura, +die hem alles behalve eerbied toedroeg; op Warrington, die hem onwillekeurig uit de +hoogte en met minachting behandelde; en op de bedeesde en onthutste weduwe, die de +vrees koesterde, dat hij hare geliefkoosde plannen met haar zoon, hoe weinig hoop +ook nog voor de verwezenlijking daarvan bestond, zou dwarsboomen. En de majoor was +dan ook inderdaad, ofschoon hij het zelf niet wist, de overbrenger van tijdingen, +die aan de aangelegenheden van al onze vrienden een zwaren slag zouden toebrengen. +</p> +<p>Pen bewoonde met zijne beide dames apartementen in de stad Rozenbad; de goede Warrington +had eene kamer in de nabijheid betrokken; en de majoor had, gelijk aan zijne waardigheid +betaamde, bij zijn aankomst te Rozenbad kamers in een der groote hotels genomen, <i>den Keizer van Rome</i>, of <i>de Vier Jaargetijden</i>, waar dagelijks twee of driehonderd spelers, vermaakzoekers of zieken, aan de onmetelijke +<span lang="fr">table d’hôte</span> aanzaten en zich de maag overlaadden. Den morgen na de aankomst van den majoor begaf +Pen zich naar dat hotel, om plichtmatig zijn opwachting bij zijn oom te maken. Hij +vond diens zitkamer behoorlijk in orde gebracht en opgeruimd door mijnheer Morgan, +de hoeden van den majoor geborsteld, zijne jassen uitgelegd, zijne cassetten en paraplu-zakken, +zijne reisboeken, paspoorten, kaarten en andere omslachtige benoodigdheden van een +Engelsch reiziger zoo netjes gerangschikt als zij op hun meesters eigen kamer in Jermyn +Street hadden kunnen zijn. Alles stond gereed, van de bij den apotheker versch gevulde +medicijnflesch tot het kerkboek van den ouden heer, dat hem altijd op zijne reizen +vergezelde; want het was bij hem een punt van eer, zich in elke plaats, die hij met +zijn verblijf vereerde, in de Engelsche kerk te vertoonen. „Iedereen doet dit,” zeide +hij; „ieder Engelsch gentleman doet het,” en het zou dezen godvruchtigen heer evenmin +in de gedachte zijn gekomen uit de nationale plaats der godsvereering weg te blijven, +als het afleggen van een bezoek bij den Engelschen gezant in eene hoofdstad op het +vasteland na te laten. +</p> +<p>De oude heer had een der baden genomen, voor welke Rozenbad beroemd is en die iedereen +neemt, en zijn toilet na het bad was nog niet voltooid toen Pen zich aanmeldde. De +oude man riep met een opgeruimde stem Arthur toe uit het achtervertrek, waar hij met +Morgan bezig was en, een oogenblik later kwam de knecht binnen met een <span class="pageNum" id="pb2.153">[<a href="#pb2.153">153</a>]</span>pakje aan Pen’s adres – brieven en papieren voor mijnheer Arthur, zeide Morgan, die +hij van mijnheer Arthur’s kamers te Londen had meegebracht, en die hoofdzakelijk uit +nommers van de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> bestonden, welke onze vriend, mijnheer Finucane, van oordeel was geweest, dat zijn +medewerker gaarne zou zien. Die papieren waren bij elkander gebonden; de brieven waren +in een enveloppe gesloten, met een adres aan Pen van laatstgenoemden heer. +</p> +<p>Onder die brieven bevond zich een klein briefje, gericht – evenals een vroeger schrijven +waarvan wij vernomen hebben – aan „den weledelen heer Arthur Pendennis,” hetgeen Arthur +met zekeren schrik en een blos opende en met innige belangstelling, spijt en eerbied +las. Fanny Bolton schreef, dat zij zich naar Arthur’s woning begeven en daar bevonden +had, dat hij vertrokken was, – vertrokken naar Duitschland, zonder een woordje voor +haar achter te laten, noch eenig antwoord op haar vorigen brief, waarin zij hem om +slechts één enkel vriendelijk woordje verzocht had, noch de boeken, die hij haar in +gelukkiger tijden vóór zijne ziekte beloofd had en die zij gaarne als een gedachtenis +aan hem had willen bewaren. Zij verklaarde, dat zij niets zou verwijten aan degenen, +die haar bij zijn bed hadden gevonden toen hij met de koorts lag en niemand kende, +en die het arme meisje, zonder haar een woord toe te spreken, de deur hadden uitgezet. +Zij had gedacht, dat zij het zou bestorven zijn, vervolgde zij, maar dokter Goodenough +had haar liefderijk verzorgd en in het leven behouden, op een oogenblik toen het misschien +nergens nut toe was, dat zij in het leven bleef; maar zij vergaf iedereen, en wat +Arthur betrof, zij zou altijd voor hem bidden. En toen hij zoo ziek lag en zijn haar +werd afgesneden, was zij zoo vrij geweest een klein lokje voor zich te behouden; dat +moest zij bekennen. Mocht zij het nog behouden, of zou zijne mama gelasten, dat zij +dat ook moest teruggeven? Zij was bereid hem in alles te gehoorzamen, want zij zou +zich altijd herinneren, dat hij eenmaal zoo vriendelijk, o zoo goed en vriendelijk, +voor de arme Fanny geweest was. +</p> +<p>Toen majoor Pendennis netjes en met een vriendelijk lachje, na zijn toilet voltooid +te hebben, uit zijn slaapvertrek de zitkamer binnentrad, vond hij Arthur met dit briefje +in de hand en een uitdrukking van woesten toorn op zijn gelaat, die den ouden heer +verbaasd deed staan. „Wat voor nieuws uit Londen, beste jongen?” vroeg hij vrij flauwtjes; +„vallen de beren u lastig, dat gij er zoo betrokken uitziet?” +</p> +<p>„Weet gij iets van dezen brief, mijnheer?” vroeg Arthur. +</p> +<p>„Welken brief, waarde neef?” vroeg de ander droogjes, dadelijk begrijpende wat er +gaande was +</p> +<p>„Gij weet wat ik meen – van, van jufvrouw – jufvrouw Bolton – dat arme lieve meisje,” +barstte Arthur los. „Wanneer is zij op mijne kamer geweest? Was zij er toen ik lag +te ijlen? – ik verbeeldde het mij; – was dat zoo? Wie is het, die haar uit mijne kamer +weggezonden heeft? Wie heeft de brieven, die zij aan mij geschreven heeft, teruggehouden? +Wie heeft dat durven doen? Zijt <i>gij</i> dat geweest, oom?” +</p> +<p>„Ik ben niet gewoon de brieven van een gentleman achter te houden, noch verd – onbeschaamde +vragen te beantwoorden,” riep majoor Pendennis, van ontroering en verontwaardiging +bevende. „Er was een meisje op uwe kamer, toen ik, met groot ongemak voor mij zelven, +naar u toekwam, voor den duivel, en het is, bij den hemel, alles behalve pleizierig, +mijnheer, op deze wijze beloond te worden voor de genegenheid, die ik u betoond heb, +– alles behalve pleizierig!” +</p> +<p>„Dat is de vraag niet, oom,” antwoordde Arthur opgewonden, „en – <span class="pageNum" id="pb2.154">[<a href="#pb2.154">154</a>]</span>en – ik vraag u verschooning! Gij zijt altijd allervriendelijkst voor mij geweest; +maar ik vraag u nog eens, of gij iets hards tegen dit arme meisje gezegd hebt? Zijt +<i>gij</i> het, die haar van mij hebt weggezonden?” +</p> +<p>„Ik heb geen enkel woord tegen het meisje gesproken,” antwoordde zijn oom, „en <i>ik</i> ben het niet, die haar van u weggezonden heb. Ik weet niets méér van haar, en wensch +niets méér van haar te weten, dan van den man in de maan.” +</p> +<p>„Dan is het mijne moeder, die het gedaan heeft,” barstte Arthur los. „Heeft mijne +moeder het arme kind weggezonden?” +</p> +<p>„Ik herhaal, mijnheer, dat ik er niets van weet,” zeide de oude heer korzelig. „Laten +wij, als het u belieft, over iets anders praten.” +</p> +<p>„Ik zal het dengeen, die dat gedaan heeft, nooit vergeven,” riep Arthur uit, terwijl +hij opsprong en zijn hoed greep. +</p> +<p>„Wacht even, Arthur! In Gods naam, wacht even!” riep de majoor, maar eer hij dien +volzin had uitgesproken, was Arthur de kamer uitgesneld, en een oogenblik daarna zag +de majoor hem haastig de straat oversteken, in de richting van zijne woning. +</p> +<p>„Zet het ontbijt gereed!” zeide de oude heer tegen Morgan en schudde zuchtend het +hoofd, terwijl hij uit het venster zag. „Arme Helena! arme ziel! Dat zal een opschudding +geven! Ik wist, dat het er van komen zou; en wat drommel! het is altemaal olie in +de vlam!” +</p> +<p>Toen Pen thuis kwam, vond hij alleen Warrington, die in de zitkamer der dames hare +komst afwachtte, ten einde haar naar de zaal te geleiden, waar de weinige Engelschen +te Rozenbad des Zondags kerk hielden. Helena en Laura waren nog niet voor den dag +gekomen; de eerstgenoemde was ongesteld, en hare dochter bevond zich bij haar. Pen’s +verontwaardiging was zoo groot, dat hij die niet ontveinzen kon. Hij wierp Fanny’s +brief over de tafel aan zijn vriend toe. „Zie eens, Warrington,” zeide hij; „zij heeft +mij in mijne ziekte opgepast, mij uit de arm des doods gered, en op deze wijze is +het lieve schepseltje behandeld geworden. Men heeft hare brieven aan mij achtergehouden: +men heeft <i>mij</i> als een kind, en <i>haar</i>, dat arme schaap, als een hond behandeld. Dat heeft mijne moeder gedaan!” +</p> +<p>„Als dat zoo is, moet gij in aanmerking nemen dat het uwe moeder is,” kwam Warrington +er tusschen. +</p> +<p>„Dat <i>zij</i> het is, die het gedaan heeft, maakt de misdaad des te grooter,” gaf Pen ten antwoord. +„Zij had de beschermster van het meisje, niet hare vijandin, moeten zijn. Zij behoorde +zich op de knieën te werpen en haar vergiffenis te vragen. Dat moet zij, en dat wil +ik. Ik gruw van de wreede bejegening, die men haar heeft aangedaan. Zij schonk mij +alles, en is <i>dit</i> hare belooning? Zij offert alles voor mij op, en men schopt haar weg.” +</p> +<p>„Stil!” zeide Warrington; „men kan u in de kamer hier naast hooren.” +</p> +<p>„Hooren? Laten zij het hooren!” riep Pen slechts des te luider uit. „Zij, die mijne +brieven achterhouden, mogen ook mijne woorden beluisteren. Ik zeg, dat dit arme meisje +schandelijk behandeld is, en ik zal al het mogelijke doen om haar recht te laten weervaren; +dat zal ik.” +</p> +<p>De deur der naaste kamer ging open en Laura trad met een bleek en ernstig gelaat binnen. +Zij zag Pen met vlammende blikken van fierheid, uittarting en afkeer aan. „Arthur, +uwe moeder is zeer onwel,” sprak zij; „het is jammer dat gij zoo luid spreekt, dat +hare rust er door verstoord wordt.” +</p> +<p>„Het is jammer, dat men mij genoodzaakt heeft te spreken,” antwoordde Pen. „En ik +heb nog meer te zeggen, eer ik heb afgedaan.” +<span class="pageNum" id="pb2.155">[<a href="#pb2.155">155</a>]</span></p> +<p>„Ik geloof, dat hetgeen gij te zeggen hebt ternauwernood voor mijn ooren gepast zal +zijn,” hernam Laura hooghartig. +</p> +<p>„Gij kunt het aanhooren of niet, volkomen naar uw goedvinden.” zeide mijnheer Pen +„Ik zal naar binnen gaan, om met mijne moeder te spreken.” +</p> +<p>Laura trad snel vooruit, om niet door hare vriendin daar binnen verstaan te worden. +„Nu niet, mijnheer!” voegde zij Pen toe. „Als gij het doet, kunt gij haar den dood +berokkenen. Uw gedrag heeft genoeg bijgedragen, om haar rampzalig te maken.” +</p> +<p>„Welk gedrag?” riep Pen woedend uit. „Wie durft iets op mijn gedrag aanmerken? Wie +durft zich met mijne zaken bemoeien? <i>Gij</i> zijt het, die deze vervolging aanstookt!” +</p> +<p>„Ik zeide reeds zoo even, dat het een onderwerp was, waarvan het mij niet paste te +hooren, of te spreken,” zeide Laura. „Maar wat mama betreft, indien zij anders had +gehandeld dan zij gedaan heeft met opzicht tot – tot de persoon, in welke gij zooveel +belang schijnt te stellen, had <i>ik</i> het moeten zijn, die uw huis verliet, en niet die – die persoon.” +</p> +<p>„Bij den hemel, dat is te veel!” riep Pen met een zwaren vloek uit. +</p> +<p>„Dat hadt gij misschien wel gewenscht,” zeide Laura, haar hoofd oprichtende. „Maar +niets meer hiervan, als het u belieft; ik ben niet gewoon zulke onderwerpen in zulk +eene taal te hooren behandelen,” en met eene statige buiging keerde de jonge dame +naar de kamer harer vriendin terug en zag op dien terugtocht, terwijl zij de deur +voor Pen’s neus sloot, hare wederpartij strak in het gelaat. +</p> +<p>Pen stond verbijsterd van verwondering, verlegenheid en woede over deze monsterachtige +en onredelijke vervolging. Toen Laura hem verliet, barstte hij in een luid en bitter +lachen uit, en bespotte met bitse gezegden en scheldwoorden, gelijk iemand die onder +een operatie samenkrimpt, zoowel zijn eigen smart als de verontwaardiging zijner vervolgster. +Die lach, – een bittere lach, maar geen zwakke of hatelijke smartkreet onder een allerwreedste +en onverdiende foltering, – werd in het belendende vertrek gehoord evenals, het geval +met zijne vorige ongelukkige uitdrukkingen was geweest, en werd, gelijk deze, door +de hoorderessen geheel verkeerd uitgelegd. Dat geluid drong als een dolksteek in Helena’s +gewond en teedere hart; het doorboorde Laura de ziel, en vervulde dit fiere meisje +met minachting en toorn. „En aan dezen verstokten losbol.” dacht zij, „die op zijne +gemeene minnarijen snoeft, had ik mijn hart geschonken.” – „Hij schendt de heiligste +wetten,” dacht Helena. „Hij schenkt aan het voorwerp van zijn hartstocht de voorkeur +boven zijn eigene moeder, en lacht en roemt over zijne misdaad, wanneer hij berispt +wordt. „Zij schonk mij alles,” ik hoorde het hem zeggen,” peinsde de arme weduwe; +„en daarop zwetst hij en lacht er om, en breekt zijner moeder het hart.” De ontroering, +de schaamte, de smart, de vernedering deden haar bijna den dood aan. Zij gevoelde, +dat zijne hardvochtigheid haar het leven zou kosten. +</p> +<p>Warrington dacht aan Laura’s gezegde: „Dat hadt gij misschien wel gewenscht.” „Zij +heeft Pen nog altijd lief.” sprak hij. „Het was de jaloezie, die haar dit deed zeggen.” +– „Kom mee, Pen. Kom mee; laten wij naar de kerk gaan en tot kalmte trachten te komen. +Gij moet die zaak duidelijk aan uwe moeder uitleggen. Zij schijnt de ware toedracht +niet te kennen; en zoo staat het ook met u, beste jongen. Kom mee, en laten wij er +eens over praten.” En andermaal herhaalde hij bij zich zelven: „Dat hadt gij misschien +wel gewenscht.” Ja, zij bemint <span class="pageNum" id="pb2.156">[<a href="#pb2.156">156</a>]</span>hem. Waarom zou zij hem niet beminnen? Wien anders zou ik verlangen dat zij liefhad? +Wat kan zij anders voor mij zijn dan de liefste, schoonste en beste der vrouwen? +</p> +<p>En terwijl zij de beide vrouwen op gelijke wijze bezig achterlieten, stapten de heeren +weg, elk met zijn eigen gedachten vervuld en een geruimen tijd het stilzwijgen bewarende. +Ik moet die zaak in orde brengen, daar zij hem nog altijd lief heeft, overlegde de +trouwhartige George; „ik moet hem inlichten over die andere vrouw.” En naar dit liefderijke +plan handelende, begon onze goede vriend breedvoeriger te vertellen wat Bows hem had +meegedeeld over het gedrag en de lichtvaardigheid van de jonge jufvrouw Bolton, zoodat +hij het meisje als niet veel beter dan eene loszinnige kleine coquette afschilderde; +en wellicht overdreef hij de vroolijkheid en tevredenheid wel een weinig, die hij +bij haar meende waargenomen te hebben bij het tooneel met mijnheer Huxter. +</p> +<p>Maar al de berichten van Bows waren door de waanzinnige jaloezie en wangunst van dien +ouden man sterk gekleurd, en in plaats dat Warrington’s mededeelingen dus Pen’s herlevende +begeerte, om zijne kleine aanbidster weer te zien, temperden, vuurden zij Pendennis +aan en vervulden hem met verontwaardiging, zoodat hij nog sterker verlangde dan te +voren, om zich, zooals hij het bleef noemen, bij Fanny te rechtvaardigen. Spoedig +bevonden zij zich aan de kerkdeur, maar vermoedelijk verstonden beiden ternauwernood +één woord van de liturgie en geen lettergreep van dominé Shamble’s preek, daar elk +te zeer in zijn eigen overdenkingen verdiept was. De majoor, met zijn gladgeborstelden +hoed en nette pruik en met zijn luchtigste en opgeruimdste voorkomen, voegde zich +na afloop van den kerkdienst bij hen. Hij maakte hun zijn compliment dat zij zich +in de kerk vertoond hadden, en herhaalde, dat geen man <i lang="fr">comme il faut</i>, wanneer hij in het buitenland vertoefde, de Engelsche godsdienstoefening verzuimde, +waarna hij met de jongelieden terugkeerde, aanhoudend vroolijk voortsnappende, buigingen +makende tegen voorbijgaande bekenden, en in zijn eenvoudigheid denkende, dat Pen en +George opgetogen waren over zijn anekdotes, die zij met minachtende en sprakelooze +lijdzaamheid lieten voorbijgaan. +</p> +<p>Onder de preek van dominé Shamble (een rondzwervend Anglicaansch predikant, die op +de plaatsen, waar de Engelschen plachten samen te vloeien, voor het seizoen gehuurd +werd en, naar men zeide, aan het schuldenmaken, den drank en zelfs de roulette verslaafd +was) – onder die preek had Pen, verwoed over de wijze, waarop de vrouwen zijner familie +hem vervolgden, zitten broeien over eene groote daad van verzet en, gelijk hij zich +zelven ingeprent had, van rechtvaardigheid; en Warrington had van zijn kant de meening +opgevat, dat het ook in zijn eigen aangelegenheden tot eene crisis was gekomen, zoodat +hij genoodzaakt zou zijn eene betrekking te verbreken, die hem elken dag rampzaliger +maakte en hem toch dierbaarder werd. Ja, die tijd was thans gekomen. Hij nam die noodlottige +woorden: „Dat hadt gij misschien wel gewenscht,” tot tekst voor eene sombere preek, +die hij in de donkere binnenkameren van zijn hart tot zich zelven hield, terwijl dominé +Shamble zijne leerrede met eene vervelende stem voordroeg. +<span class="pageNum" id="pb2.157">[<a href="#pb2.157">157</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch58" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch58.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ACHT EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">„Fairoaks te huur.”</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze arme weduwe had (met bijstand van de trouwe Martha van Fairoaks, die vermaakt +en verwonderd over de Duitsche manieren, het bestuur over de eenvoudige huishouding +voerde) ter eere van de overkomst van majoor Pendennis een klein feestje aangericht, +waaraan echter alleen de majoor en zijne beide jonge vrienden deel namen, daar Helena +liet weten, dat zij zich te ongesteld gevoelde om aan tafel te verschijnen, terwijl +Laura haar gezelschap wilde houden. De majoor voerde het woord voor allen en bemerkte +niet of verkoos niet te bemerken, hoe somber en stil de beide andere deelnemers aan +dit bescheidene diner waren. Het was avond eer Helena en Laura zich bij het in de +zitkamer vergaderde gezelschapje voegden. De weduwe kwam op Laura’s arm geleund binnen, +met haar rug naar het afnemende daglicht, zoodat Arthur niet kon zien hoe doodsbleek +en onthutst haar gelaat stond, en toen zij naar Pen ging, dien zij den ganschen dag +niet had gezien, en haar armenliefderijk om zijn hals sloeg en hem teeder kuste, liet +Laura haar staan en begaf zich naar het ander eind van het vertrek. Pen bespeurde, +dat de stem, ja, dat de gansche gestalte zijner moeder beefde, en hare hand was klam +toen zij die op zijn voorhoofd legde en hem met een smartelijk gevoel omhelsde. Maar +het gezicht van hare droefenis strekte alleen om de ontevredenheid en de opgewondenheid +van den jonkman te vermeerderen. Hij beantwoordde ternauwernood den kus, dien de lijdende +vrouw hem gaf; en hardvochtig en barsch was het gelaat, waarmee hij haar smeekenden +blik bejegende. „<i>Zij</i> is het, die mij vervolgt,” dacht hij, „en zij nadert mij met het voorkomen van eene +martelares.” – „Gij ziet er zeer slecht uit, mijn kind,” sprak zij, „ik zie u niet +gaarne op die wijze staren.” En daarop ging zij naar eene sofa, terwijl zij eene zijner +handen, die hij lijdelijk aan haar overliet, in hare tengere, kille vingers bleef +klemmen. +</p> +<p>„Er is veel, dat mij gehinderd heeft, moeder,” gaf Pen met haperende stem ten antwoord, +en onder zijn spreken begon Helena’s hart zoo hevig te kloppen, dat zij halfdood en +sprakeloos van schrik daarneder zat. +</p> +<p>Warrington, Laura en majoor Pendennis hielden allen den adem in, overtuigd dat de +storm op het punt stond van los te barsten. +</p> +<p>„Ik heb brieven uit Londen ontvangen,” ging Arthur voort, „en daaronder één, die mij +grooter smart heeft veroorzaakt dan ik nog ooit in mijn leven ondervonden heb. Ik +zie daaruit, dat vroegere brieven van mij onderschept en achtergehouden zijn; dat +– dat een jong schepseltje, hetwelk mij de grootste liefde en zorg betoond heeft, +allerwreedaardigst behandeld is door – door u, moeder.” +</p> +<p>„Houd om Gods wil op,” riep Warrington uit. „Zij is onwèl – ziet gij niet dat zij +onwèl is?” +</p> +<p>„Laat hem maar voortgaan,” zeide de weduwe met eene zwakke stem. +</p> +<p>„Laat hem maar voortgaan en haar vermoorden!” riep Laura uit en snelde naar hare moeder +toe. „Ga voort, mijnheer, als gij haar voor uw oogen wilt zien sterven.” +</p> +<p>„<i>Gij</i> zijt wreed,” riep Pen, nog meer verbitterd en nog woester, daar zijn van nature zacht +en week hart vol van verontwaardiging in opstand <span class="pageNum" id="pb2.158">[<a href="#pb2.158">158</a>]</span>kwam over het onrechtvaardige van de smart, die hèm verweten werd. „<i>Gij</i> zijt wreed, die al dat verdriet aan <i>mij</i> wijt. <i>Gij</i> zijt wreed met uwe booze verwijten, uw boozen twijfel aan mijn eer, uwe booze vervolging +van degenen, die mij liefhebben, – ja, die mij liefhebben en die alles voor mij verduren +en die gij veracht en vertrapt, omdat zij van lager stand zijn dan gij. Wil ik u eens +vertellen wat ik doen zal, – wat ik besloten heb te doen, nu ik weet wat gij gedaan +hebt? – Ik zal terugkeeren naar dat arme meisje, hetwelk gij de deur hebt uitgezet, +en haar verzoeken mee te gaan en mijn huis met mij te deelen. Ik zal den hoogmoed, +die haar vervolgt, en de onbarmhartige achterdocht, waarmee men haar en mij beleedigt, +neerslaan.” +</p> +<p>„Bedoelt gij daarmee, Pen, dat gij –,” viel de weduwe hier met glinsterende oogen +en uitgebreide handen in; doch Laura stuitte haaren riep: „Stil, lieve moeder, zwijg!” +En de weduwe zweeg. Hoe woest Pen ook doorsprak, was zij maar al te begeerig om te +hooren wat hij verder zou zeggen. „Ga voort, Arthur, ga voort, Arthur!” was al wat +zij zeide, terwijl zij bij die woorden bijna in zwijm viel. +</p> +<p>„Bij den hemel, hij zal niet voortgaan, of <i>ik</i> zal hem althans niet aanhooren, voor den drommel!” zeide de majoor, evenzeer van +woede bevende. „Als gij, mijnheer, na al wat wij voor u gedaan hebben, na al wat ik +zelf voor u heb gedaan, kunt goedvinden uwe moeder te beleedigen en uw naam te schandvlekken +door eene laaggeboren dienstmeid te trouwen, ga dan uw gang maar, voor den drommel, +– maar laten <i>wij</i> verder niets meer met hem te doen hebben, mevrouw! Ik trek mijne handen van u af, +mijnheer; ik trek mijne handen van u af! Ik ben een oud man, ik zal niet lang meer +op deze wereld zijn. Ik behoor tot eene familie, zoo oud en geëerd als eenige in geheel +Engeland, en ik hoopte, dat de jongeling dien ik liefhad, dien ik groot gebracht, +dien ik door het leven geleid heb, iets zou doen, bij den hemel, eer ik van hier ging, +om te toonen dat onze naam, ja, de naam van Pendennis, ongeschonden zou achterblijven; +maar als hij dat, voor den duivel, niet doen wil, dan zeg ik er amen op! Bij G–, mijn +vader en mijn broeder Jack waren de fierste mannen in Engeland, en ik had nooit gedacht +dat er schande over mijn naam zou komen, – nooit – en – en ik schaam mij, dat het +Arthur Pendennis is, die dat doet!” De stem van den ouden man werd verder door snikken +gesmoord; het was de tweede maal, dat Arthur tranen uit die gerimpelde oogleden deed +vloeien. +</p> +<p>Het geluid van zijne haperende stem stuitte oogenblikkelijk Pen’s toorn en hij hield +op met de kamer op en neer te loopen, gelijk hij tot dusverre gedaan had. Laura stond +bij Helena’s sofa, en Warrington was tot hiertoe een zwijgend, hoewel niet onverschillig +toeschouwer van den familietwist gebleven. Onder het spreken der onderscheidene personen +was het bijna donker geworden, en na de stilte, die op de hartstochtelijke ontboezeming +van den majoor gevolgd was, hoorden de aanwezigen met geene geringe ontroering George’s +zware stem, die thans door de schemerende kamer trilde. +</p> +<p>„Wilt gij mij vergunnen, lieve vrienden, iets te verhalen wat mij zelven betreft?” +vroeg hij. „Gij zijt zoo goed voor mij geweest mevrouw, – gij hebt mij zooveel vriendschap +betoond, Laura (ik hoop, dat ik u zoo noemen mag), – mijn beste Pen en ik zijn zulke +goede vrienden geweest, dat – dat ik u sinds lang mijne geschiedenis heb wenschen +te verhalen zooals die is en die ik u reeds vroeger zou meegedeeld hebben, indien +zij niet zoo treurig was en het geheim van een ander bevatte. Het kan echter voor +Arthur nuttig zijn die te kennen, – en <span class="pageNum" id="pb2.159">[<a href="#pb2.159">159</a>]</span>het is wenschelijk, dat iedereen hier ze verneme. Het zal de gedachten van een onderwerp +afleiden, dat, ten gevolge van een noodlottig misverstand, bij allen groote smart +heeft veroorzaakt. Wilt gij het mij vergunnen, mevrouw Pendennis?” +</p> +<p>„Spreek, als het u belieft,” was al wat Helena zeide. Eigenlijk boezemde het haar +niet veel belang in; haar geest was vervuld met een ander denkbeeld, dat Pen’s woorden +bij haar hadden opgewekt, en zij koesterde de onzekere hoop, dat, hetgeen hij had +aangeduid, mocht zijn wat zij wenschte. +</p> +<p>George schonk zich een glas wijn in, dat hij ledigde, waarna hij begon te verhalen. +„Gij allen weet wat ik thans ben,” zoo ving hij aan, „een mensch zonder begeerte om +in de wereld vooruit te komen, die geen moeite doet om naam te maken en die op een +zolderkamertje woont en van den eenen dag op den anderen leeft, ofschoon ik vrienden +en een naam en, ik durf zeggen, talenten bezit, die mij van nut zouden zijn, indien +ik er lust toe gevoelde. Doch let wel, dat ik dien lust niet bezit. Waarschijnlijk +zal ik op mijn zolderkamertje in eenzaamheid sterven. In mijn jongen tijd heb ik mij +zelven aan dat lot vastgekluisterd. Wil ik u eens vertellen wat mij jaren geleden +belangstelling voor Arthur deed opvatten en mij genegenheid voor hem inboezemde zoodra +ik hem zag? De studenten van ons College te Oxbridge wisten te verhalen van die vroegere +geschiedenis met de actrice te Chatteries, over wie Pen mij later zoo dikwijls onderhouden +heeft, en die, zonder het beleid van den majoor, op dit oogenblik uwe schoondochter +had kunnen zijn, mevrouw. Ik kan Pen thans in de duisternis niet zien, maar ik ben +zeker dat hij er om bloost, en ik houd het er voor, dat jufvrouw Bell het ook doet; +en mijn vriend majoor Pendennis lacht zeker, zooals hij wel doen mag, want – hij won +het spel. Wat zou Arthur’s lot thans zijn, indien hij op zijn negentiende jaar verbonden +ware geworden aan een onbeschaafde vrouw, die ouder was dan hij, terwijl zij met elkander +geen hoedanigheden gemeen hadden, die den een tot een geschikt gezelschap voor de +andere maakte, geen gelijkheid van stand, geen vertrouwen, geen liefde? Wat had hij +anders kunnen zijn dan diep rampzalig? En toen hij zoo even van eene soortgelijke +verbintenis sprak en daarmee dreigde, kunt gij zeker zijn dat dit eene bedreiging +was, die uit zijn toorn voortsproot, hetgeen gij mij wel zult veroorloven te zeggen, +mevrouw, dat van zijn kant zeer natuurlijk was, want na zijn edel en moedig gedrag, +– laat ik, die zeer goed met den loop der zaak bekend ben, zeggen, dat het hoogst +edel en moedig was en van groote zelfverloochening getuigde, wat zeldzaam bij hem +is, – heeft hij van sommige zijner betrekkingen eene zeer kwetsende verdenking moeten +ondergaan en heeft hij zich over de onheusche behandeling van een andere onschuldige +te beklagen gehad, aan wie gij allen groote verplichting hebt, evenzeer als hij.” +</p> +<p>Op deze woorden wilde de weduwe opstaan, en Warrington, die hare poging om op te staan +zag, vroeg: „Verveel ik u, mevrouw?” +</p> +<p>„O neen – ga voort – ga voort!” zeide Helena met opgeruimde stem, waarop Warrington +zijn verhaal vervolgde. +</p> +<p>„Hij beviel mij, begrijpt gij, om die gebeurtenis uit zijn vroeger leven, die mij +aan de academie ter oore gekomen was, en omdat ik achting koester voor een man – indien +gij mij veroorlooft dit te zeggen, jufvrouw Laura – die het bewijs levert, dat hij +een innige – al is het ook onberedeneerde – liefde voor eene vrouw kan koesteren. +Dat was de reden waarom wij vrienden werden – en hier allen vrienden <span class="pageNum" id="pb2.160">[<a href="#pb2.160">160</a>]</span>zijn – voor altijd, niet waar?” liet hij er zachter op volgen, terwijl hij zich tot +haar overboog, „en Pen heeft veel troost opgeleverd en is een gewenscht gezelschap +geweest voor een verlaten en ongelukkig man. +</p> +<p>„Begrijpt mij wel, dat ik mij niet over mijn lot beklaag; want niemands lot is juist +zooals hij het wenschen zou; en daar boven op mijn zolderkamertje, waar gij die bloemen +hebt achtergelaten en ik mijn oude boeken en mijne pijp tot vrouw heb, ben ik tamelijk +tevreden, en benijd ik slechts nu en dan andere mannen, die een schitterender levensloop +hebben, of die hun tegenspoed kunnen temperen door datgeen, waarvan het noodlot en +mijn eigen schuld mij beroofd heeft, – namelijk de genegenheid van eene vrouw, of +een kind.” Op dit oogenblik liet zich in Warrington’s nabijheid uit de duisternis +een zucht hooren en werd er eene hand naar hem uitgestoken, die zich echter dadelijk +weer terugtrok, want onze dames zijn zoo preutsch, dat men haar leert aan haar zelve +en de welvoeglijkheid te denken en bij de geringste aanleiding te blozen, voordat +zij aan eenig gevoel lucht geven, of eenige vriendelijkheid of achting mogen betoonen. +De zedigheid stuitte natuurlijk, gelijk betaamde, die natuurlijke opwelling en stelde +zich in postuur; het vriendschappelijk gevoel deinsde terug en Warrington hervatte +zijn verhaal. „Mijn lot is gelijk ik het gemaakt heb, en het is niet gelukkig voor +mij, noch voor anderen, die er in betrokken zijn. +</p> +<p>„Ook ik had een avontuur, eer ik naar de academie ging; en er was niemand om mij te +redden zooals de majoor Pen gered heeft. Vergeef mij, jufvrouw Laura, dat ik deze +geschiedenis ten uwen aanhoore vertel. Het is wenschelijk, dat gij allen mijne bekentenissen +verneemt. Voordat ik naar de academie ging, als knaap van achttien jaren, woonde ik +bij een huisonderwijzer, en daar vatte ik, evenals Arthur, genegenheid op – ten minste +ik verbeelde mij dit – voor eene vrouw van veel lager stand en veel hooger leeftijd +dan ik. Gij schrikt voor mij terug –” +</p> +<p>„Neen, dat doe ik niet,” zeide Laura en nu kwam de hand vastberaden te voorschijn +en legde zich in die van Warrington. Uit enkele vroegere gezegden, die hij zich had +laten ontvallen, en uit de eerste woorden waarmee hij begonnen was, had zij zijne +geschiedenis geraden. +</p> +<p>„Zij was de dochter van een landman uit den omtrek,” zeide Warrington met eene vrij +onvaste stem, „en ik verbeeldde mij – wat alle jongelieden zich verbeelden. Haar ouders +wisten wie mijn vader was en lokten mij met allerlei lompe kunstgrepen en verraderlijke +vleierijen, die ik thans doorzie, naar hun huis. Om haar recht te laten weervaren, +moet ik bekennen, dat zij geen zier om mij gaf, maar door de bedreigingen en den aandrang +van hare familie gedreven werd tot hetgeen er gebeurde. Gave God, dat ik niet misleid +ware! maar in dergelijke zaken worden wij misleid, omdat wij dit zelf wenschen, en +ik dacht dat ik het arme meisje beminde. +</p> +<p>„Wat moesten de gevolgen van een dergelijk huwelijk zijn? Het duurde niet lang, of +ik werd gewaar, dat ik met eene boerin getrouwd was. Zij kon geen enkele zaak vatten, +die mij belang inboezemde. Hare domheid versufte mij en boezemde mij eindelijk walging +in. En nadat deze rampzalige en heimelijke verbintenis eenigen tijd geduurd had – +want ik wil u alles verhalen – vond ik ergens brieven (en wat voor brieven!) die mij +het bewijs leverden, dat haar hart, voor zoover zij een hart had, nooit het mijne +was geweest, maar altijd aan een persoon van haar eigen stand had toebehoord. +</p> +<p>„Bij mijn vaders dood betaalde ik de schulden, die ik tijdens mijn verblijf aan de +academie gemaakt had, en zette ik al wat mij overbleef <span class="pageNum" id="pb2.161">[<a href="#pb2.161">161</a>]</span>vast, tot een jaargeld voor – voor degenen, die mijn naam droegen, onder voorwaarde, +dat zij zich verborgen zouden houden, zonder dien naam te voeren. Zij zijn die voorwaarde +nagekomen, gelijk zij haar voor meer geld zouden verbreken. Indien ik naam of roem +verworven had, zou die vrouw gekomen zijn om er haar deel van te eischen; indien ik +voor mij zelven een naam had gemaakt, zouden zij, die er geen aanspraak op hadden, +dien gedragen hebben; en zoo trad ik, God zij mij genadig, op mijn twintigste jaar +zonder hoop en geheel geruïneerd het leven in! Ik was als knaap het slachtoffer van +gemeene bedriegers, en eerst onlangs heb ik gevoeld hoe moeielijk het valt – o zoo +moeielijk! – hun te vergeven. Reeds vroeger had ik u de moraal verteld, Pen; thans +heb ik u de fabel meegedeeld. Zorg toch bovenal, dat gij niet buiten uw eigen stand +trouwt. Ik geloof, dat ik voor een beter lot in de wieg was gelegd; maar God heeft +mij het tegenwoordige toegewezen, – en aldus, ziet ge, is het mijne bestemming om +toe te kijken en met een hart, zoo min mogelijk verbitterd, anderen voorspoedig en +gelukkig te zien.” +</p> +<p>„Wel drommel, mijnheer,” riep de majoor allervroolijkst uit, „ik had u aan jufvrouw +Laura hier willen uithuwen.” +</p> +<p>„En te drommel, meester Shallow, ik ben u duizend pond schuldig,” zeide Warrington. +</p> +<p>„Wat spreekt gij van duizend pond? het zijn er maar vijf en twintig, mijnheer,” antwoordde +de majoor onnoozel, hetgeen den ander in lachen deed uitbarsten. +</p> +<p>Wat Helena betreft, zij was zoo opgetogen, dat zij opsprong met den uitroep: „God +zegen’ u, mijnheer Warrington, God zegen’ u voor eeuwig!” zijne beide handen kuste, +naar Pen toeliep en zich in zijn armen wierp. +</p> +<p>„Ja beste moeder,” zeide hij, terwijl hij haar aan zijn hart drukte en haar vol teederheid +en ontroering omhelsde en vergiffenis schonk. „Ik ben onschuldig, en mijne lieve, +lieve moeder heeft mij verongelijkt. +</p> +<p>„Ja, kind, ik heb u verongelijkt, – Goddank, ik heb u verongelijkt!” fluisterde Helena. +„Kom mee, Arthur, – niet hier, –ik wil mijn kind en – en – mijn God om vergiffenis +smeeken, en u zegenen en liefkoozen, mijn zoon.” +</p> +<p>Hij leidde haar met wankelende schreden hare kamer binnen en sloot de deur, hetgeen +de drie ontroerde toeschouwers van deze verzoening met genoegen en in stilte aanzagen. +Voor altijd, voor altijd herinnerde de jonkman zich den teederen toon van die zwakke +stem, die zacht zijn oor trof – den blik van die vrome oogen, die hem met onuitsprekelijke +liefde tegenstraalden, – de trilling dier tot een smartelijken glimlach vertrokken +lippen. En in zijne gelukkigste oogenblikken, en in zijn uren van beproeving en smart, +en in zijne tijdperken van voorspoed en fortuin, zag het gelaat zijner moeder op hem +neer en zegende het hem met dien innigen en reinen blik, zooals hij haar op dien avond +zag, toen zij nog bij hem vertoefde, en toen zij, eer zij hem voorgoed verliet, een +engel scheen, door de liefde herschapen en verheerlijkt. Laten wij knielen en onzen +Vader danken voor die liefde, als voor de grootste gave, het grootste wonder van Gods +zorg voor ons! +</p> +<p>Ondertusschen was de maan opgegaan, en Arthur herinnerde zich later levendig, hoe +zij het zachtzinnige en bleeke gelaat zijner moeder bescheen. Hun spreken – of liever +het zijne, want zij kon ternauwernood een woord uiten – was teerder en vertrouwelijker +dan het sinds jaren geweest was. Hij was weer de ronde en edelgezinde knaap van hare +vroegere dagen en hare vroegere liefde. Hij verhaalde haar de <span class="pageNum" id="pb2.162">[<a href="#pb2.162">162</a>]</span>geschiedenis, welker verkeerde opvatting haar zooveel verdriet berokkend had, – zijn +strijd om de verzoeking te ontvlieden, en zijne dankbaarheid, dat hij die had kunnen +overwinnen. Hij zou het meisje nooit leed berokkenen, nooit, – noch zijn eigen eer +benadeelen, of het reine hart zijner moeder grieven. Hij had de bedreiging, dat hij +tot het meisje zou terugkeeren, in een oogenblik van verbittering geuit en nu berouwde +het hem. Hij zou haar nooit weerzien. Maar zijne moeder zeide, dat hij dit wel moest +doen; dat zij het was, die trotsch en schuldig was geweest, zoodat zij aan Fanny Bolton +gaarne iets zou geven. Zij vroeg haar lieven zoon vergiffenis, dat zij den brief had +geopend, – en zij zou aan het jonge meisje schrijven, indien – indien zij er den tijd +toe had. Arme vrouw! was het niet natuurlijk, dat zij haar Arthur liefhad? En andermaal +kuste en zegende zij hem. +</p> +<p>Terwijl zij zoo spraken, sloeg de klok negen uur en herinnerde Helena hem, hoe zij, +toen hij nog een kleine jongen was, op dat uur naar zijne slaapkamer placht te gaan, +om hem het Onze Vader te laten opzeggen. En wederom – ach ja, wederom – viel de jonkman +aan zijn moeders heilige knieën neer en stamelde snikkend het gebed, dat de Goddelijke +Genade ons heeft voorgezegd, en dat sinds twintig eeuwen door millioenen zondige en +verslagen menschen als een echo wordt herhaald. En toen de knaap de laatste woorden +dezer smeekbede uitsprak, liet de moeder haar hoofd tegen het zijne zinken, haar armen +omstrengelden hem en gezamenlijk herhaalden zij de woorden „in eeuwigheid, Amen.” +</p> +<p>Eene korte poos, misschien een kwartieruurs later, hoorde Laura de stem van Arthur, +die daar binnen riep: „Laura Laura!!” Zij ijlde er dadelijk heen en vond den jonkman +nog altijd op zijne knieën liggen, met zijn moeders hand in de zijne. Helena’s hoofd +was achterovergezonken en scheen in het maanlicht zoo wit als linnen. Vol ontzetting +zag Pen rond. „Hulp, Laura, hulp!” zeide hij: „zij ligt in flauwte, – zij is –” +</p> +<p>Laura gilde en zonk aan Helena’s zijde neer. Die kreet bracht Warrington, majoor Pendennis +en de dienstboden in de kamer. De vrome vrouw was ontslapen. De laatste gewaarwording +harer ziel hier op aarde was vreugde, die voortaan ongestoord en eindeloos wezen zou. +Dat teedere hart klopte niet meer; het zou geen kwellingen, geen onzekerheden, geen +smarten en beproevingen meer te verduren hebben. Zijn laatste aderslag getuigde van +liefde, en Helena’s laatste ademtocht was eene zegenbede. +</p> +<p>Het treurende gezelschap keerde spoedig huiswaarts, en Helena werd aan de zijde van +haar echtgenoot in de oude kerk te Clavering, waar zij zoo dikwijls gebeden had, ter +aarde besteld. Laura ging eenigen tijd bij doctor Portman logeeren, die, onder het +snikken en de tranen der kleine vergadering rondom Helena’s graf, den lijkdienst voor +zijne lieve afgestorvene zuster las. Er waren er niet velen, die zich om haar bekommerden +of die, na haar verscheiden, nog over haar spraken. De menschen in het algemeen wisten +van de vrome en zachtmoedige vrouw weinig meer dan van een non in het klooster. Eenige +woorden onder de hutbewoners, die hare milddadigheid ondersteund had, eenige praatjes +in de verschillende huizen te Clavering, waar de eene dame verhaalde dat hare buurvrouw +aan eene hartziekte overleden was, en de andere narekende hoeveel de weduwe wel nagelaten +had, en de derde benieuwd was, of Arthur Fairoaks zou verhuren of zelf betrekken, +en daarbij voorspelde, dat het niet lang duren zou eer hij de erfenis had doorgebracht, +<span class="pageNum" id="pb2.163">[<a href="#pb2.163">163</a>]</span>– dit was alles, en met uitzondering van een paar personen, die de goede ziel hadden +liefgehad, was zij den volgenden marktdag reeds vergeten. Zoudt gij begeeren, dat +de smart over <i>uw</i> verscheiden eenige weken langer duurde? en schijnt het „namaals” u minder eenzaam +toe, wanneer onze namen, als wij tot de ruste zijn ingegaan, nog eene korte poos aan +deze zijde des grafs blijven weerklinken en menschenstemmen nog altijd voor ons spreken? +Die reine ziel, slechts door twee of drietal menschen bemind en gekend, was van hier +gegaan. +</p> +<p>De grootste leegte, die zij naliet, bestond in het hart van Laura, voor wie hare liefde +alles geweest was en die nu alleen hare nagedachtenis had om te vereeren. „Ik ben +verblijd, dat zij mij vóór haar verscheiden haar zegen gegeven heeft,” zeide Warrington +tegen Pen; en wat Arthur betreft, met ootmoed erkende en bewonderde hij hare groote +liefde en ternauwernood durfde hij den hemel bidden hem die waardig te maken, ofschoon +hij gevoelde, dat eene heilige daar zijne voorspraak was. +</p> +<p>Men vond al de zaken der overledene dame in volmaakte orde; hare kleine bezittingen +waren gereed om overgedragen te worden aan haar zoon, voor wien zij die in bewaring +had gehouden. Uit de papieren, die men in haar lessenaar vond, bleek, dat zij sinds +lang kennis had gedragen van de kwaal, die haar ondermijnde, eene hartkwaal, die zij +wist dat haar plotseling zou wegrukken; en men vond een geschreven gebed van hare +hand, waarin zij de hoop uitdrukte, dat haar einde in de armen van haar zoon mocht +zijn, gelijk dan ook geschied was. +</p> +<p>Laura en Arthur riepen elkander hare woorden voor den geest, die het meisje zich alle +met hartelijkheid herinnerde, wel eenigszins tot beschaming van den jonkman, wien +het duidelijk was hoeveel grooter liefde zij Helena had toegedragen dan hij zelf. +Hij verliet zich geheel op Laura ten aanzien van hetgeen Helena gewenscht zou hebben +dat gedaan wierd, voor de armen die zij zou hebben willen ondersteunen en voor de +legaten, of gedachtenissen, die zij zou gewenscht hebben uit te reiken. Zij pakten +de vaas in, welke Helena in hare dankbaarheid aan Dr. Goodenough had toegedacht, en +zonden die naar behooren aan den vriendelijken dokter; eene zilveren koffiekan, die +zij gewoon was geweest te gebruiken, werd aan Portman aangeboden, en een diamanten +ring met haar haar werd met een hartelijk woord aan Warrington geschonken. +</p> +<p>Het moet een droevige dag voor de arme Laura geweest zijn, toen zij voor het eerst +weer op Fairoaks kwam, en het kamertje betrad, dat zij bewoond had en hetgeen nu het +hare niet meer was, en de ledige kamer der weduwe zelve, waar beiden zoo vele genoeglijke +uren hadden doorgebracht. Daar hingen natuurlijk de kleederen nog in de kast, daar +lag het kussen, waarop zij knielde om te bidden, daar hing de spiegel, die haar geliefd +en weemoedig gelaat niet meer zou weerkaatsen. Toen zij daar eene poos vertoefd had, +klopte Pen aan en leidde haar de trap weer af naar de voorkamer, waar hij haar een +teugje wijn deed drinken. „God zegen’ u,” sprak hij, toen zij het glas aanraakte. +„Er zal in uwe kamer niets veranderd worden,” liet hij er op volgen; „het is voor +altijd uwe kamer – het is altijd de kamer mijner zuster. Mag dit niet zoo wezen, Laura?” +en Laura zeide: „Ja!” +</p> +<p>Onder de papieren der weduwe vond men een pakje, waarop zij geschreven had: <i>Brieven van Laura’s vader</i>, en dat Arthur aan Laura overhandigde. Het waren de brieven, die neef en nicht in +vroegere dagen, eer een van beiden getrouwd was, met elkander gewisseld hadden. De +inkt, waarmee zij geschreven waren, was verbleekt; de tranen, die beiden er wellicht +over gestort hadden, waren opgedroogd; de smart, <span class="pageNum" id="pb2.164">[<a href="#pb2.164">164</a>]</span>welker bitterheid daar geboekstaafd stond, was nu gestild; de vrienden, wier scheiding +op aarde aan beiden zooveel bitter verdriet had berokkend, waren nu ongetwijfeld vereenigd. +En Laura leerde thans eerst ten volle den band kennen, die haar zoo teeder aan Helena +hechtte; zij vernam eerst nu hoe trouw degene, die voor haar meer dan eene moeder +was geweest, de nagedachtenis haars vaders in eere had gehouden, hoe waarachtig zij +hem had liefgehad, hoe onderworpen zij afstand van hem had gedaan. +</p> +<p>Pen herinnerde zich een legaat van zijne moeder, waarvan Laura geen kennis kon dragen, +namelijk Helena’s wensch om Fanny Bolton een geschenk aan te bieden. Pen schreef haar +dus en deed dien brief in een enveloppe aan Bows, met verzoek aan dien heer, om dat +schrijven te lezen alvorens hij het aan Fanny gaf. „Waarde Fanny,” schreef Pen, „ik +moet u de ontvangst van twee brieven van uwe hand berichten, van welke de eene gedurende +mijne ziekte was zoek geraakt,” (Pen vond den eersten brief na het overlijden zijner +moeder in haar lessenaar, en een zonderling gevoel beklemde hem toen hij dien las), +„en daarbij moet ik u, lieve oppasster en vriendin, danken, dat gij mij gedurende +mijn koortslijden zoo teeder verpleegd hebt. Ik moet er bijvoegen, dat de laatste +woorden mijner lieve moeder, die niet meer tot de levenden behoort, getuigden van +hare genegenheid en dankbaarheid jegens u, dat gij mij hebt opgepast. Zij zeide, dat +zij u zou geschreven hebben, indien zij daartoe den tijd had gehad, dat zij u vergiffenis +had willen vragen, indien zij u hard had behandeld, en dat zij u verzoeken wilde uwe +vergevensgezindheid te toonen door een bewijs van vriendschap en achting van haar +aan te nemen.” Pen eindigde met te zeggen, „dat eene kleine som onder het beheer gesteld +was van zijn vriend den weledelgeboren heer George Warrington, van Lamb Court in den +Temple, waarvan de interest haar zou uitbetaald worden tot zij meerderjarig werd of +een anderen naam aannam in plaats van den haren, die altijd in toegenegene herinnering +zou blijven bij haar dankbaren vriend A. Pendennis.” De som was werkelijk slechts +gering, doch voldoende om Fanny Bolton tot eene erfdochter in het klein te maken; +hare ouders werden er door tevreden gesteld, en haar vader verklaarde, dat mijnheer +P. zich als een volmaakt gentleman gedroeg, – ofschoon Bows gromde, dat het gemakkelijk +was sympathie te toonen door een bankbiljet bij wijze van pleister op een gewond hart +te leggen, en de arme Fanny gevoelde maar al te duidelijk, dat Pen’s brief een afscheidsbrief +was. +</p> +<p>„Het zenden van bankbiljetten van honderd pond aan portiersdochters is drommels aardig,” +zeide de oude majoor Pendennis tegen zijn neef (dien hij nu als eigenaar van Fairoaks +en hoofd der familie met blijkbaar ontzag en beleefdheid behandelde), „en daar er +wat geld in de bank stond en uw arme moeder het begeerde, kan het misschien ook geen +kwaad. Doch houd altijd voor oogen, beste jongen, dat gij niet meer dan vijfhonderd +pond ’s jaars bezit, ofschoon de wereld, hetgeen gij aan mij te danken hebt, gelooft, +dat gij verduiveld veel rijker zijt, en nu smeek ik u, op mijne knieën, mijn jongen: +spreek uw kapitaal niet aan. Zorg dat het bij elkander blijft, speculeer er niet mee, +houd uw land goed bijeen en neem er geen hypotheek op. Tatham zegt mij, dat de Chatteries-zijtak +van den spoorweg misschien, ja bijna zeker, door Chatteries zal loopen, en zoo men +dien aan deze zijde van den Brawl kan krijgen, neefje, en door uwe landerijen heen, +dan zullen die een heelen schep geld waard worden, en zullen uwe vijfhonderd ’s jaars, +met één slag tot acht- of negenhonderd stijgen. Maar hoeveel het ook zij, <span class="pageNum" id="pb2.165">[<a href="#pb2.165">165</a>]</span>bezweer ik u het bijeen te houden. En mij dunkt, Pen, dat gij die slordige kamers +in den Temple moest verlaten en omzien naar eene fatsoenlijke woning. Als ik u was, +neef, zou ik een knecht nemen, om mij te bedienen; en een paar paarden voor stadsgebruik, +als het Londensche seizoen aan den gang is. Dit alles zal echter nagenoeg uw gansche +inkomen vereischen en ik weet dus, dat gij zuinig moet leven. Maar herinner u, dat +gij eene zekere plaats in de maatschappij bekleedt en dus niet al te schraal voor +den dag moogt komen. Wat zult gij in den wintertijd doen? Gij zijt toch zeker niet +voornemens dan hier te blijven, of voort te gaan met schrijven voor dat – wat is het +ook? – dat blad?” +</p> +<p>„Ik ga met Warrington nog een poosje buitenslands, oom, en dan zullen wij zien wat +er gedaan moet worden,” gaf Arthur ten antwoord. +</p> +<p>„En Fairoaks zult gij natuurlijk verhuren? Er is eene goede school in den omtrek, +het is eene goedkoope streek, en het is dus een drommels aardig plekje voor Indische +kolonels, of familiën die stil willen leven. Ik zal er in de club eens over spreken; +er zijn vele menschen in de club, die naar zulk een plaatsje uitzien.” +</p> +<p>„Ik hoop, dat Laura er den winter zal doorbrengen en het als haar eigen huis zal beschouwen,” +hernam Arthur; waarop de majoor begon te snuiven en te brieschen en uitriep, dat er +voor den drommel kloosters voor Engelsche dames behoorden te wezen, en de hoop te +kennen gaf, dat jufvrouw Bell zich niet met de beschikking der familie-aangelegenheden +ingelaten had en dat zij zich in de eenzaamheid van die woning zou dood niezen. +</p> +<p>Het zou dan ook inderdaad een zeer somber verblijf zijn geweest voor de arme Laura, +die zich ook niet bijzonder gelukkig gevoelde in het huisgezin van doctor Portman, +noch in de stad, waar maar al te veel omstandigheden haar aan de dierbare moeder herinnerden, +die zij verloren had. Maar zoodra de oude Lady Rockminster, die met hare jonge vriendin +Laura dweepte, uit de bladen het verlies vernam, door het meisje geleden, en tevens +zag dat zij zich op het platteland bevond, kwam de oude dame haastig van Baymouth +over, waar zij zich ophield, en drong er op aan, dat Laura zes maanden, twaalf maanden, +haar leven lang bij haar zou blijven; en Martha van Fairoaks ging als kamenier met +hare jonge meesteres naar de woning der lady mee. +</p> +<p>Pen en Warrington zagen haar vertrekken. Men had moeielijk kunnen zeggen, wie van +beiden haar het teerst scheen aan te zien. „Uw neef is verwaand en vrij onbeschaafd, +liefje, maar hij schijnt een goed hart te bezitten,” zeide de kleine Lady Rockminster, +die haar gevoelen over iedereen onbewimpeld te kennen gaf; „doch Blauwbaard bevalt +mij het best. Zeg eens, is hij <i lang="fr">touché au coeur?</i>” +</p> +<p>„Mijnheer Warrington is sedert lang – geëngageerd geweest,” zeide Laura en sloeg de +oogen neer. +</p> +<p>„Onzin, kind! En goede hemel, liefje, wat een mooi diamanten kruis! Waarom draagt +gij dat bij uw ochtendgewaad?” +</p> +<p>„Arthur – mijn broeder heeft het mij pas gegeven. Het was – het was –” zij was niet +bij machte, den zin te voltooien. Het rijtuig rolde over de brug en door de lieve, +lieve poort van Fairoaks – dat voor haar geen <i>thuis</i> meer zou zijn. +<span class="pageNum" id="pb2.166">[<a href="#pb2.166">166</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch59" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch59.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">NEGEN EN VIJFTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Oude vrienden.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het geval wilde, dat een aantal personen, die wij in den loop van dit verhaal hebben +leeren kennen, bij gelegenheid van groote Engelsche feesten, waarvoor geheel Londen +een vrijen dag neemt en zich naar Epsom begeeft, vergaderd waren om de Derby-wedrennen +te zien. In een gemakkelijk open rijtuig, door twee paarden naar de algemeene verzamelplaats +getrokken, kon men mevrouw Bungay van Paternoster Row zien, evenals Salomo in al zijne +heerlijkheid, met de stille mevrouw Shandon naast haar, voor wie de vrouw van den +uitgever, sedert beider kennismaking, eene standvastige vriendschap was blijven koesteren. +Bungay, die zich met een rijkelijk ontbijt had gesterkt, liep als een dolleman rond +onder de spellen en in de nabijheid, tot hem het zweet van de kale kruin droop. Shandon +drentelde tusschen de ververschingstenten en de heidenen rond, en Finucane stond onvermoeid +de beide dames ten dienste, aan wie de heeren van hare kennis, die met de uitgevers-firma +in betrekking stonden, hunne opwachting kwamen maken. +</p> +<p>Onder anderen maakte Archer haar zijn compliment en verhaalde aan mevrouw Bungay wie +er al zoo aanwezig waren. Die daar ginds was de eerste minister; zijne lordschap had +hem zoo even geraden op <i>Borax</i> te wedden, maar Archer beschouwde <i>Muffineer</i> als het beste paard. Hij wees der verrukte mevrouw Bungay ontelbare hertogen en groote +heeren aan. „Zie eens, ginds in de groote tribune,” zeide hij; „daar zit de Chineesche +ambassadeur, met de mandarijnen van zijn gevolg. Fou-choo-foo kwam bij mij met introductiebrieven +van mijn boezemvriend, den gouverneur-generaal van Indië, zoodat ik hem een tijdlang +zeer vriendelijk bejegende, en zijn eetstokjes altijd op mijne tafel lagen voor het +geval dat hij bij mij opliep tegen etenstijd. Maar hij bracht zijn eigen kok mee, +en – zoudt ge het wel willen gelooven mevrouw Bungay? – op zekeren dag toen ik uit +was en de gezant met mijne vrouw in den tuin aalbessen zat te eten, waar de Chineezen +dol op zijn, maakte zijn schelm van een kok, die het lieve schoothondje van mijne +vrouw zag (wij hadden het van den hertog van Marlborough zelven gekregen, wiens stamvader +in den slag van Malplaquet zijn leven te danken had aan mevrouw Archer’s oud-overgrootvader), +zich van het arme diertje meester, sneed het den hals af, vilde het en diende het +met vulsel voor, bij den <i lang="en">second service</i>.” +</p> +<p>„Heere mijn tijd!” zeide mevrouw Bungay. +</p> +<p>„Gij kunt u de wanhoop mijner vrouw verbeelden, toen zij vernam wat er gebeurd was! +De keukenmeid kwam gillende naar boven, om ons, juist toen wij allen van het gerecht +gegeten hadden, te vertellen dat zij het vel van den armen Fido op de plaats gevonden +had! Mijne vrouw wilde geen woord meer tegen den ambassadeur spreken, neen, nooit, +en hij is dan ook niet meer bij ons te dineeren geweest. De lord-mayor, die mij de +eer had bewezen mijn gast te zijn, vond het gerecht zeer lekker, en, met doperwten +gegeten, heeft het ook zeer veel van eendvogel.” +</p> +<p>„Och kom, dat meent ge niet!” riep de verbaasde uitgeversvrouw uit. +</p> +<p>„Wezenlijk, op mijn woord! Ziet ge die dame in het blauw, die bij den ambassadeur +zit! Dat is Lady Flamingo, die, naar men zegt, met hem gaat trouwen en met zijn excellentie +naar Pekin zal terugkeeren. <span class="pageNum" id="pb2.167">[<a href="#pb2.167">167</a>]</span>Zij laat zich daarom hare voeten nu reeds in elkander persen. Maar zij zal zich alleen +kreupel maken, zonder ooit een Chineeschen voet te krijgen; dat is zeker! Mijne vrouw +heeft den kleinsten voet in gansch Engeland en draagt schoenen van een kind van zes +jaar; maar wat is dat in vergelijking met den voet eener Chineesche dame, mevrouw +Bungay?” +</p> +<p>„Van wie is dat rijtuig, waarbij mijnheer Pendennis staat, mijnheer Archer?” vroeg +mevrouw Bungay na een oogenblik. „Straks is hij met mijnheer Warrington hier geweest. +Hij is trotsch in zijne manieren, die mijnheer Pendennis, maar dat mag ook wel, want +naar men mij gezegd heeft, gaat hij altijd met de groote lui om. Heeft hij een groot +vermogen geërfd, mijnheer Archer? Ik zie, dat hij nog in den rouw is.” +</p> +<p>„Achttienhonderd pond ’s jaars in land, en twee en twintig duizend vijfhonderd in +de drie en een half percents; dat is het zoo ongeveer,” antwoordde mijnheer Archer. +</p> +<p>„Heere mijn tijd! Gij weet toch alles, mijnheer Archer,” riep de dame van Paternoster +Row uit. +</p> +<p>„Ik weet het, omdat ik werd geraadpleegd over het testament van de arme mevrouw Pendennis,” +hernam Archer. „De majoor, Pendennis’ oom, doet zelden iets zonder mij; en daar hij +misschien wel wat verkwistend zou zijn, hebben wij het geld vastgezet, zoodat hij +er niet mee doen kan wat hij wil. – Hoe vaart ge, mylord? – Kent ge dien heer, dames? +Gij hebt de redevoering toch wel gelezen, die hij in het parlement houdt; het is Lord +Rochester.” +</p> +<p>„Lord Takkebos,” riep Finucane van den bok af. „Dat is immers Tom Staples van den +<i lang="en">Morning Advertiser</i>, Archer?” +</p> +<p>„Zoo?” zeide Archer op de onnoozelste wijze. „Nu, ik ben zeer bijziende, en ik dacht, +op mijn woord, dat het Lord Rochester was. Die heer met dien dubbelen tooneelkijker” +(weer een knikje) „is Lord John Russell, en die lange man, dien hij bij zich heeft +– kent gij hem – is Sir James Graham.” +</p> +<p>„Die kent gij, omdat gij hem in het parlement ziet,” merkte Finucane aan. +</p> +<p>„Ik ken hen, omdat zij zoo vriendelijk zijn mij te veroorloven hen mijne boezemvrienden +te noemen,” ging Archer voort. „Daar hebt ge den hertog van Hampshire; wat een model +van een echt oud Engelsch gentleman! Hij zal de Derby-wedrennen nooit verzuimen. „Archer,” +zeide hij nog gisteren tegen mij, „ik heb vijf en zestig Derby’s bijgewoond! toen +ik pas zeven jaar was, kwam ik op een bonte hit met mijn vader, den prins van Wallis +en kolonel Hanger voor het eerst op de baan; en ik heb slechts twee wedrennen sedert +verzuimd, den een toen ik te Eton de mazelen had, en den anderen in het jaar van Waterloo, +toen ik met mijn vriend Wellington in Vlaanderen was.” +</p> +<p>„En van wien is dat gele rijtuig, met die paarsche en gele parasols, waar mijnheer +Pendennis en zulk een aantal andere heeren staan te praten?” vroeg mevrouw Bungay. +</p> +<p>„Dat is Lady Clavering van Clavering Park, het landgoed naast dat van mijn vriend +Pendennis. Dat kind op den bok is de jeugdige zoon en erfgenaam; de kleine schelm +is zoo dronken als een tempelier; en de jonge dame is jufvrouw Amory, Lady Claverings +voordochter, een meisje, dat een buitengewoon goed oog op mijn vriend Pendennis heeft, +wiens genegenheid ik echter meen te weten dat elders gevestigd is. Ge hebt toch wel +van den jongen mijnheer Foker gehoord (van dien grooten brouwer, Foker, weet u?); +die heeft zich opgehangen ten gevolge van eene vervaarlijke liefde voor jufvrouw Amory, +die hem echter afgewezen <span class="pageNum" id="pb2.168">[<a href="#pb2.168">168</a>]</span>had; zijn kamerdienaar sneed hem nog juist bijtijds af en nu reist hij in het buitenland, +onder toezicht van een bewaker.” +</p> +<p>„Wat is die jonge heer gelukkig!” zuchtte mevrouw Bungay. „Wie zou gedacht hebben, +toen hij voor een jaar of drie vier zoo stil en lijdelijk bij ons kwam dineeren, dat +hij zulk een voornaam heer zou worden. Ik heb zelf onlangs gelezen, dat hij aan het +hof is voorgesteld door den markies van Steyne; en bij elke partij van den adel vindt +men zijn naam vermeld, zoo zeker als de zon aan den hemel staat.” +</p> +<p>„Ik heb hem veel vooruitgeholpen toen hij voor het eerst te Londen kwam,” zeide mijnheer +Archer, „en zijn oom, majoor Pendennis, deed het overige. Hola! wel wie had ooit gedacht, +dat Cobden hier zou zijn! Ik moet hem eens spreken. Vaarwel, mevrouw Bungay. Uw dienaar, +mevrouw Shandon.” +</p> +<p>Een uur te voren had men aan een ander gedeelte der renbaan een oude diligence kunnen +zien, waarop boven een aantal kale heeren zaten te stampen en te juichen, toen de +paarden, die aan den Derby-wedren, de groote plechtigheid van den dag, deel namen, +over het groene veld vlogen, onder het getier van de honderdduizenden, vergaderd om +dit treffende schouwspel bij te wonen. Dit voertuig was van Wheeler, den kastelein +uit het <i lang="en">Harlequin’s Head</i>, en had een uitgezocht gezelschap uit Bow Street overgebracht, die een stevig ontbijt +in het kastje onder de bank meevoerden. Toen de paarden als een stormwind voorbijschoten, +riep elk lid van dat uitgezocht gezelschap den naam van het paard of van de kleuren, +die hij meende of hoopte, dat de eerste zouden zijn. „<i>De Cornet!</i>” „Het is <i>Muffineer!</i>” „Het is die met de blauwe mouwen!” „Gele pet! gele pet! gele pet!” en meer van dien +aard gilden deze heeren liefhebbers gedurende die heerlijke minuut vol gespannen verwachting +voordat de strijd beslist was; en toen de seinwimpel geheschen werd en het nommer +daarvan verkondigde, dat het vermaarde paard <i>Podasokus</i> den prijs gewonnen had, sprong een der heeren van het <i lang="en">Harlequin’s Head</i> op het dak der diligence omhoog, alsof hij eene postduif was, die dadelijk met het +nieuws naar Londen of York wilde vliegen. +</p> +<p>Maar zijn opgetogenheid verhief hem niet veel duimen boven zijne plaats, op welke +hij dadelijk weer met zooveel kracht neerkwam, dat de planken van het wrakke oude +rijtuig onder het gewicht zijner blijdschap kraakten. „Hoera! hoera!” schreeuwde hij +uit. „Het is <i>Podasokus!</i> Wheeler, beste jongen, een souper voor tien personen. Natuurlijk vraag ik u allen, +want het kan mij niet schelen wat het kost.” +</p> +<p>Hierop zeiden al de heeren op het rijtuig, al die kale kwasten, die nagemaakte dandy’s: +„Asjeblieft, – wij wenschen u van harte geluk, kolonel; wij zullen gaarne met u soupeeren,” +en de een fluisterde den ander toe: „De kolonel wint vijftienhonderd pond, en degeen, +van wien hij ze wint, is er goed voor!” +</p> +<p>Ieder van de kale heeren en verloopen dandy’s begon zijn buurman met achterdochtige +blikken gade te slaan, uit vrees dat die buurman gebruik zou maken van de gelegenheid +om den kolonel afzonderlijk te spreken en geld van hem te leenen. En de man, die door +<i>Podasokus</i> geld gewonnen had, kon zich dien ganschen namiddag geen oogenblik afzonderen, zoo +nauwkeurig hielden zijne vrienden hem en elkander in het oog. +</p> +<p>Op een ander gedeelte der baan had men een rijtuig kunnen zien, dat voorzeker minder +in het oog loopend, zoo niet nog meer gehavend was dan de ontredderde koets, die het +uitgezochte gezelschap van het <i lang="en">Harlequin’s <span class="pageNum" id="pb2.169">[<a href="#pb2.169">169</a>]</span>Head</i> vervoerd had; dit was de vigilante No. 2002, waarmede een heer en twee dames van +de standplaats der vigilantes herwaarts gereden waren. Eene dier dames, die, op den +bok gezeten, zich met hare mama en beider geleider aan kreeften-salade en bittere +ale had te goed gedaan, zag er zoo frisch en lief uit, dat vele der opzichtige jonge +dandy’s, die bij de renbaan drentelden en zich met het edele balwerpen vermaakten, +of met de prachtig gekleede dames in de fraaie rijtuigen op den heuvel spraken, zich +aan die verlokselen onttrokken om op het lachende meisje met de rozenwangen op den +bok der vigilante een blik te werpen. De blos van jeugd en vroolijkheid overtoog de +wangen van het kind en dreef over dat blanke gelaat, gelijk de aardige lichte wolkjes +aan den helderen hemel boven hun hoofd. Ook de wang der oudere dame was rood; maar +het was daar eene blijvende roos, die alleen donkerder werd na elke teug bier en brandewijngrog, +tot haar gezicht eindelijk met de hooggekleurde schaal van den kreeft, dien zij met +gretigheid zat te nuttigen, wedijverde. +</p> +<p>De heer, die deze beide dames geleidde, was onuitputtelijk in zijn oplettendheden, +zoowel hier op de renbaan, als hij het was geweest op de reis herwaarts. Gedurende +dien ganschen vroolijken en heerlijken tocht van Londen, was er geen eind geweest +aan zijne grappen. Onbeschroomd richtte hij het woord zoowel tot ontzagwekkende rijtuigen +vol van de grootste en deftigste officieren der garde, als tot de geringste ezelskar, +waarmede Bob de vuilnisman zijne Molly naar den wedren reed. Hij had verbazende hoeveelheden +aardigheden afgevuurd naar de ontelbare vensters, die zij voorbijkwamen; naar de reeksen +van giggelende jonge jufvrouwen van de scholen; naar de regimenten juichende bengels, +die achter het hek hunner instituten hoera stonden te roepen; naar de ramen, waar +lachende dienstmeisjes of minnen met zuigelingen op den arm, of stijve oude jufvrouwen +met afkeurende gezichten uitkeken. En het mooie meisje met dien strooien hoed met +paarsch lint en hare mama, de kreeftenverslindster, waren het eens, dat niemand in +de schaduw van mijnheer Sam kon staan, wanneer hij „op zijn dreef” was. Hij had het +rijtuig volgepropt met voorwerpen, die hij gewonnen had op de draaiborden hier in +den omtrek, en met een onnoemelijk aantal speldenkussens, houten appelen, tabaksdoozen, +springduiveltjes en kindersoldaatjes. Hij had eene heidin met een bruin kind op haar +arm er bij gehaald, om voor de dames te waarzeggen; en de eenige wolk, die den zonneschijn +van dit gelukkige gezelschapje een oogenblik verduisterde, vertoonde zich toen de +waarzegster aan de jonge dame toevoegde, dat zij zich in acht moest nemen voor een +blond man, die haar valsch was, dat zij eene zware ziekte had doorgestaan, en dat +zij ondervinden zou dat een donker man haar trouw zou wezen. +</p> +<p>Het jonge meisje keek op het vernemen van dit nieuws zeer verslagen, terwijl hare +moeder en de jonkman teekenen van verwondering en verstandhouding wisselden. Waarschijnlijk +had de waarzegster dien dag hetzelfde reeds bij honderd andere rijtuigen verteld. +</p> +<p>Een jeugdig vriend van ons, die onverzeld tusschen de volksmenigte en de rijtuigen +doorwandelde en volgens zijne gewoonte de verschillende toestanden en karakters, die +het levendige tooneel opleverde waarnam, ontwaarde plotseling de vigilante No. 2002 +en het groepje dat buiten op het rijtuig zat. Toen hij de jonge dame op den bok in +het oog kreeg, ontstelde en verbleekte zij; hare moeder werd rooder dan ooit; de tot +nog toe zoo vroolijke en zegepralende mijnheer Sam zette dadelijk een barsch en achterdochtig +gezicht en liet zijn oogen verbolgen van Fanny <span class="pageNum" id="pb2.170">[<a href="#pb2.170">170</a>]</span>Bolton (die de lezer ongetwijfeld wel in de jonge dame op het rijtuig herkend zal +hebben) naar Arthur Pendennis gaan, die naar haar toekwam. +</p> +<p>Ook Arthur keek somber en achterdochtig, toen hij mijnheer Samuel Huxter in gezelschap +van zijn oude bekenden zag; maar zijn achterdocht ontsproot uit onthutste moraliteit, +en was in mijnheer Arthur natuurlijk zeer loffelijk, evenals de achterdocht van mevrouw +Lynx, wanneer zij mijnheer Brown en mevrouw Jones met elkander ziet praten, of mevrouw +Lamb een paar maal in eene mooie operaloge ontdekt. Er is misschien geen kwaad in +dat gesprek van mijnheer B. met mevrouw J., en mevrouw Lamb kan misschien heel eerlijk +aan hare loge gekomen zijn (ofschoon iedereen weet, dat zij die niet betalen kan), +maar desniettemin heeft iemand, die een oogje in het zeil houdt, zooals mevrouw Lynx, +het recht om wat voorbarig bevreesd te zijn; en Arthur was dus zonder twijfel bevoegd +om zulk een zuur gezicht te zetten. +</p> +<p>Fanny’s hart begon hevig te kloppen; Huxter’s handen, in de zakken zijner paletot +gedompeld, balden zich tot vuisten en legden zich als het ware in hinderlaag; jufvrouw +Bolton begon uit alle macht en met verbazende radheid te praten, en „Heere, zij was +zoo blij dat ze meneer Pendennis nog eens sprak, en wat zag hij er goed uit, en we +spraken net zooeven nog over meneer P., niet waar, Fanny? en als dit nu de beroemde +Hepsom wedrennen waren, waar zulk een groote roep van uitging, dan kon het haar niets +schelen, voor haar part, indien zij ze nimmer weer zag. En hoe voer majoor Pendennis, +en die vriendelijke meneer Warrington, die meneer Pendennis’ hartelijke groeten aan +Fanny had overgebracht? en dat zou zij nooit, nooit vergeten; en meneer Warrington +was zoo lang, dat hij zich het hoofd stootte aan den ingang der portierswoning. Weet +ge nog wel, Fanny, hoe meneer Warrington zich het hoofd stootte?” +</p> +<p>Ik zou wel eens willen weten hoeveel duizenden gedachten door Fanny’s brein schoten +terwijl jufvrouw Bolton aldus voortratelde, en welke dierbare oogenblikken, droevige +tweestrijden, eenzame smarten en latere vertroostingen, over welke zij zich schaamde, +weer in haar geheugen oprezen. Welke kwellingen doorstond het arme meisje, toen zij +bedacht dat zij hem zoozeer had liefgehad en hem nu niet meer beminde? Dáár stond +hij, voor wien zij tien maanden geleden had willen sterven, verwaand en laatdunkend, +met een rouwband om zijn witten hoed en zwarte knoopjes in zijn overhemd, met een +anjelier, die een andere hem waarschijnlijk geschonken had, in zijn knoopsgat; met +de engst sluitende lavendelkleurige handschoenen met zwarte naden en het kleinst mogelijke +wandelstokje. Huxter droeg geen handschoenen, maar groote rijglaarzen, en rook erg +naar tabak; en hij zag er uit – ja, het was niet te ontkennen alsof een emmer water +hem veel goed zou gedaan hebben. Al die gedachten, en nog duizenden andere, vlogen +door Fanny’s hoofdje terwijl hare moeder zich ontboezemde, en toen het meisje met +een steelschen blik Pendennis opnam – en zij nam hem van top tot teen op, den kring +op zijn blank voorhoofd, dien zijn hoed naliet als hij dezen oplichtte (zijn heerlijk, +heerlijk haar was weer aangegroeid), de snuisterijen aan zijn horlogeketting, den +ring aan zijn vinger onder zijn handschoen, zijne nette glimmende laarzen, die zoozeer +afstaken bij die van Sam! – en toen hare hand een kleinen schuchteren druk had gegeven +aan de lavendelkleurige glacé-hand die haar werd toegereikt, en toen hare moeder haar +ontboezeming had geëindigd toen, was het eenige wat Fanny wist te zeggen: „Dit is +mijnheer Samuel Huxter, dien ik <span class="pageNum" id="pb2.171">[<a href="#pb2.171">171</a>]</span>geloof dat gij vroeger gekend heb, mijnheer; mijnheer Samuel, gij hebt mijnheer Pendennis +vroeger gekend – en – en zult ge niet iets gebruiken?” +</p> +<p>Hoewel deze weinige woorden, bevende uitgesproken, niet bijzonder veel beteekenden, +vatte Pendennis die echter in zulk een zin op, dat zij een zwaren last van verdenking +van zijne ziel – en misschien van wroeging van zijn hart – afnamen. De barschheid +verdween van het gelaat van den prins van Fairoaks, en een welwillende glimlach en +eene veelbeteekenende flikkering in zijn oogen luisterden het gezicht van zijne hoogheid +op. „Ik heb grooten dorst,” gaf hij ten antwoord, „en zal gaarne op uwe gezondheid +drinken, Fanny; en ik hoop, dat mijnheer Huxter het mij zal willen vergeven, dat ik +de laatste maal, toen wij elkander zagen, zeer onbeleefd tegen hem ben geweest, want +ik was zoo ongesteld en mismoedig, dat ik waarlijk bijna niet wist wat ik zeide.” +En bij die woorden werd de lavendelkleurige <i lang="fr">glacé</i> handschoen ten teeken van vriendschap aan Huxter toegestoken. +</p> +<p>De onzindelijke vuist in den zak van den jongen chirurgijn was nu genoodzaakt zich +te openen en ontwapend uit hare hinderlaag te voorschijn te komen. De arme kerel voelde +hoe zijne hand gloeide, toen hij haar in die van Pen legde, en hoe vuil zij was, want +zij liet donkere plekken op Pen’s handschoenen na; hij zag ze, en gaarne zou hij zijne +vuist weer gebald en in het opgeruimde gelaat van den ander geplant hebben, om hier +op deze zelfde plek, met Fanny en gansch Engeland tot toeschouwers, te zien wie van +beiden de sterkste was – hij, Sam Huxter van het Bartholomeus-Hospitaal, of die grinnikende +kwast. +</p> +<p>Met onverstoorbare gelijkmoedigheid nam Pen een glas aan – het was hem onverschillig +wat het bevatte; het was hem maar te doen, om op de gezondheid der dames te drinken; +en hij schonk het vol met lauw bier, hetgeen hij voor heerlijk verklaarde en waarmee +hij op den hartelijksten toon op het welzijn van het gezelschap dronk. +</p> +<p>Terwijl hij nu op eene bevallige wijze stond te drinken en te praten, ging eene jonge +dame in een duivenkleurig gewaad met weerschijn, eene witte parasol met paarsche voering, +en de alleraardigste duivenkleurige laarsjes die ooit gezien zijn, Pen voorbij aan +den arm van een rijzig heer met een krijgshaftigen knevel. +</p> +<p>De jonge dame kneep haar vuistje samen en sloeg ter zijde een ondeugenden blik op +Pen, toen zij hem voorbijging. De heer met de knevels barstte in een gullen lach uit. +Hij had den hoed afgenomen voor de dames in de vigilante No. 2002. Men had eens moeten +zien, met welke oogen Fanny Bolton de duivenkleurige jonge dame nazag. Zoodra Huxter +op de richting van die oogen lette, staakten zij het nakijken van de duivenkleurige +nimf, en keken zij met de argelooste en vroolijkste uitdrukking in Sam Huxter’s oogen. +</p> +<p>„Wat een lief meisje!” zeide Fanny. „Wat een beelderig kleedje! Hebt gij wel gezien, +mijnheer Sam, welke kleine handjes zij heeft?” +</p> +<p>„Dat was kapitein Strong, zeide jufvrouw Bolton; „maar ik zou wel eens willen weten, +wie dat meisje is?” +</p> +<p>„Een buurmeisje van mij op het land – jufvrouw Amory,” zeide Arthur, „de dochter van +Lady Clavering. Gij hebt Sir Francis dikwijls in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> gezien, jufvrouw Bolton.” +</p> +<p>En terwijl hij dit zeide, bouwde Fanny een volslagen roman in drie deelen op liefde, +trouweloosheid, eene prachtige trouwpartij in de St.-Georgekerk in Hanover Square, +een meisje met een gebroken hart, – en Sam Huxter was de held niet van die geschiedenis, +de arme Sam, <span class="pageNum" id="pb2.172">[<a href="#pb2.172">172</a>]</span>die in den tusschentijd eene ijselijk stinkende Cuba-sigaar te voorschijn had gehaald +en deze onder Fanny’s neusje rookte. +</p> +<p>Nadat die verwenschte kwast van een Pendennis het gezelschap ontmoet en weer verlaten +had, was de zon minder helder voor Sam Huxter, de lucht minder blauw, de spellen hadden +hunne bekoorlijkheid voor hem verloren, het bitterbier was warm en ondrinkbaar, de +wereld had een ander voorkomen gekregen. Hij had wat erwten en een tinnen blaaspijp +in het kastje der vigilante tot uitspanning op de terugreis meegenomen; doch hij haalde +die niet te voorschijn, en vergat geheel, dat hij er zich van voorzien had, totdat +een andere snaak, op hun terugweg, eene volle lading erwten tegen Sam’s bedroefd gelaat +schoot, eene begroeting, die hem, na eenige vloeken van verbazing, in een woesten +en sardonischen lach deed uitbarsten. +</p> +<p>Maar Fanny was op die geheele terugreis betooverend. Zij sprak vleiend en innemend, +met een glimlachje op de lippen. Zij schoot in de alleraardigste lachjes; zij was +vol bewondering over alles: zij haalde dat hondje van een springduiveltje voor den +dag, en was er Sam zóó dankbaar voor! En toen zij thuis kwamen en mijnheer Huxter, +nog altijd met een donker gezicht, op koele wijze afscheid van haar nam, barstte zij +in tranen uit en verklaarde dat hij een, ondeugend norsch mensch was. +</p> +<p>En daarop klemde de jeugdige chirurgijn met bijna even groote ontroering als die van +Fanny, het meisje in zijn armen; hij zwoer, dat zij een engel en hij zelf een jaloersche +rekel was; hij bekende, dat hij haar onwaardig was en geen recht had Pendennis een +kwaad hart toe te dragen, en hij verzocht en bezwoer haar, hem nog ééns te zeggen, +dat zij –. +</p> +<p>Dat zij wat? Het laatste gedeelte der vraag en het antwoord werden uitgesproken door +lippen, die zoo dicht bij elkander waren, dat geen der omstanders er iets van kon +hooren. Jufvrouw Bolton zeide alleen: „Kom, kom, mijnheer H., geen gekheid, als het +u belieft. Ik vind dat gij u heel onaangenaam gedragen en Fanny wreedaardig behandeld +hebt, dat is waar!” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Toen Arthur de vigilante No. 2002 verliet, ging hij zijn compliment maken bij het +rijtuig, waarin de duivenkleurig gekleede schrijfster van <i lang="fr">Mes Larmes</i> thans weer plaats had genomen naast hare mama. De onvermoeibare oude majoor Pendennis +wijdde zijne diensten aan Lady Clavering en zat op de achterbank van het rijtuig, +terwijl de jonge veelbelovende erfgenaam van het huis Clavering, onder toezicht van +kapitein Strong, den bok in bezit had genomen. +</p> +<p>Een aantal dandy’s en heeren van zekere soort (militairen en fatterige jonge ambtenaren, +van die personen, die meer ophebben met heeren dan met dames) hadden zich rondom het +rijtuig geschaard, terwijl het op den heuvel stond, een paar woorden met Lady Clavering +gewisseld en met jufvrouw Amory een praatje gemaakt (of „gekletst”, zooals de elegantste +dier heeren hun gesprek noemden). Zij hadden schertsend met haar willen wedden, en +praatten zeer vrij en met veelbeteekenende zinspelingen over allerlei onderwerpen. +Zij wezen haar aan wie al zoo bij de wedrennen tegenwoordig waren, en dat waren niet +altijd personen, die eene jonge dame behoorde te kennen. +</p> +<p>Toen Pen bij Lady Clavering’s rijtuig kwam, moest hij door een aantal dezer jonge +fatten, die hun hof aan jufvrouw Amory maakten, heendringen, om even dicht bij haar +te komen, daar zij hem met een aantal lieve wenken tot zich riep. +<span class="pageNum" id="pb2.173">[<a href="#pb2.173">173</a>]</span></p> +<p>„<i lang="fr">Je l’ai vue</i>,” sprak zij: „<i lang="fr">elle a de bien beaux yeux; vous êtes un monstre!</i>” +</p> +<p>„Waarom een monster?” vroeg Pen lachend. „<i lang="fr">Honi soit qui mal y pense</i>. Mijne jonge vriendin daar ginds is zoo goed beschermd als eenige jonge dame in de +gansche Christenheid het kan. Zij heeft hare mama aan den eenen en haar aanstaande +aan den anderen kant. Welk leed zou tusschen die beiden een meisje kunnen treffen?” +</p> +<p>„Men weet niet wat er al gebeuren kan,” zeide jufvrouw Blanche in het Fransch, „wanneer +een meisje er toe genegen is en vervolgd wordt door een ondeugend monster zooals gij. +Verbeeld u, majoor, dat ik, voorbijkomende, monsieur uw neef bij eene vigilante aantrof, +waarin twee dames zaten, en een man – o zoo’n kluchtigen man! – en die kreeften aten, +en lachten, lachten!” +</p> +<p>„Ik heb niet kunnen merken, dat de man lachte,” zeide Pen. „En wat de kreeften betreft, +het was alsof hij mij zelven na die kreeften wel had willen opeten. Hij gaf mij de +hand en kneep mij zoo sterk, dat de mijne bont en blauw werd onder den handschoen. +Het is een jonge chirurgijn, uit Clavering afkomstig. Herinnert ge u daar niet de +<i>Gouden vijzel en stamper</i> in de High Street?” +</p> +<p>„Als hij over u praktizeert wanneer gij ziek zijt,” hernam jufvrouw Amory, „zal hij +u vermoorden. En dat zal ook uw verdiende loon zijn, want gij zijt een monster.” +</p> +<p>Dat herhaalde gebruik van het woord „monster” kwetste Pen’s ooren. „Zij spreekt veel +te lichtvaardig over deze zaken,” dacht hij. „Indien ik een monster ware geweest, +gelijk zij het noemt, zou zij mij op juist dezelfde wijze ontvangen hebben. Geen Engelsche +dame behoorde aldus te spreken of te denken. Laura zou zich althans, Goddank, zóó +niet uitlaten,” en bij die gedachte betrok zijn eigen gelaat. +</p> +<p>„Waaraan denkt gij? Wilt gij boos op mij worden?” vroeg Blanche. „Majoor, bestraf +uw méchanten neef eens. Hij amuseert mij in het geheel niet. Hij is even <i lang="fr">bête</i> als kapitein Crackenbury.” +</p> +<p>„Wat zegt gij van mij, jufvrouw Amory?” vroeg de garde-officier met een grijns. „Als +het wat goeds is, zeg het dan in het Engelsch, want ik versta geen Fransch als het +zoo verduiveld snel gesproken wordt.” +</p> +<p>„Het <i>is</i> niets goeds, Crack,” zeide diens vriend kapitein Clinker. „Kom, laten wij heengaan +en het spel niet bederven. Men zegt, dat Pendennis een oogje op haar heeft.” +</p> +<p>„Ik heb gehoord, dat hij een verduiveld knappe kerel is,” zuchtte kapitein Crackenbury. +„Lady Violet Lebas zegt, dat hij een verduiveld knappe kerel is. Hij heeft een werk, +of een gedicht of zoo iets geschreven; en hij schrijft die verduiveld mooie dingen +in de – in de couranten, weet je. Wat drommel Clinker, ik wenschte, dat <i>ik</i> een knappe kerel was!” +</p> +<p>„Daar helpt geen wenschen meer aan, Crack, beste jongen,” zeide de ander. „Ik kan +geen mooi boek schrijven, maar ik geloof, dat ik een vrij goed boek met weddenschappen +bij de wedrennen vullen kan. Wat is die Clavering een ezel! En die begum! ik houd +wel van die oude begum! Zij kan tegen tien van de soort harer dochter opwegen. Wat +was die oude vrouw blij toen zij wat in de loterij won!” +</p> +<p>„Clavering is er toch goed voor, dat hij betalen zal, hoop ik?” zeide Crackenbury. +</p> +<p>„Dat wil ik ook hopen,” antwoordde zijn vriend, waarop beiden zich verwijderden, om +de volksvermaken weer te gaan bijwonen. +</p> +<p>Voordat de genoegens van den dag ten einde liepen, kwamen nog <span class="pageNum" id="pb2.174">[<a href="#pb2.174">174</a>]</span>vele andere heeren van Lady Clavering’s kennis bij haar rijtuig en maakten een praatje +met het gezelschap. De achtenswaardige dame was zeer vroolijk en opgeruimd, lachte +en snapte als naar gewoonte en bood al hare vrienden ververschingen aan, totdat hare +goed gevulde manden en flesschen geledigd en hare bedienden en postiljons zoo opgewonden +waren, als bedienden en postiljons dit op den dag der wedrennen doorgaans zijn. +</p> +<p>Het viel den majoor in het oog, dat sommige der heeren, die bij het rijtuig gekomen +waren, de eigenares daarvan met vrij zonderlinge en veelbeteekenende blikken aanzagen. +„Wat houdt zij er zich bedaard onder!” fluisterde er een tegen een ander. „De begum +bulkt van het geld,” gaf de vriend ten antwoord. „Wááronder houdt zij zich zoo bedaard?” +dacht de oude Pendennis. „Heeft haar man weer geld verloren?” Lady Clavering had hem +verteld, dat zij zich dien morgen zoo gelukkig had gevoeld, want dat Sir Francis haar +beloofd had niet te zullen wedden. +</p> +<p>De heer Welbore, de buurman der Clavering’s op het land, werd, toen hij het rijtuig +voorbijging, door de begum aangeroepen, die hem schertsend verweet dat hij haar niet +wilde kennen. „Waarom was hij niet vroeger gekomen? Waarom was hij het ontbijt niet +komen gebruiken?” Mylady was zeer opgetogen en vertelde hem, gelijk zij ieder ander +gedaan had, dat zij in eene loterij vijf pond had gewonnen. +</p> +<p>Toen zij den heer Welbore dat nieuws meedeelde, keek hij zoo vreemd op en te gelijk +zoo bedenkelijk, dat majoor Pendennis een akelig voorgevoel kreeg. Hij zou eens gaan +kijken naar de paarden, zeide de majoor, en naar die schelmen van postiljons, die +zoo lang talmden met te komen. Toen hij weer bij het rijtuig terugkwam, vertoonde +zijn gewoonlijk zoo goedaardig en glimlachend gelaat eene zekere verdrietige uitdrukking. +„Wat deert u?” vroeg de meewarige begum, waarop de majoor antwoordde, dat de vermoeienis +en de zonneschijn hem hoofdpijn hadden bezorgd. Het rijtuig keerde nu en sloeg den +weg naar Londen in, en het was waarlijk niet de minst schitterende equipage in dien +langen en schilderachtigen optocht. De beschonken koetsiers vlogen als dol over het +grasland, onder de kreten van verbazing der voetgangers, het ironisch gejuich uit +de ezelwagens en karren, en de luide vloeken der bestuurders van de rijtuigen, tegen +welke de onbesuisde postiljons aanbonsden. De opgeruimde begum scheen het genoegen +in persoon, terwijl zij in de prachtige kussens achteroverlag; en de lieftallige sylphide +glimlachte met een elegante lusteloosheid. Menig eerzaam burger, die er met zijn gezin +eens een vrijen dag van genomen had en nu in een gering rijtuig zat gepakt, menige +schrale dandy, die op zijn afgemat huurpaard weer naar huis sukkelde, bewonderde die +schitterende equipage en stelde zich zonder twijfel voor, hoe gelukkig die groote +lui toch moesten zijn. Strong zat nog altijd op den bok en riep den postiljons en +de volksmassa met eene gebiedende stem toe. De jonge heer Frans was binnen het rijtuig +geplaatst en zat daar naast den majoor den invloed van het aanhoudend eten en van +den champagne, waarvan hij ruim zijn deel genoten had, uit te slapen. +</p> +<p>De majoor ging onderwijl bij zich zelven de nieuwstijding na, die hem zoo bedrukt +had gemaakt. „Indien Sir Francis Clavering op dien voet voortgaat,” dacht Pendennis +senior, „zal die kleine dronken schavuit een even kale heer worden als zijn vader +en grootvader vóór hem waren. Het fortuin der begum kan dergelijke aderlatingen niet +doorstaan; niemands fortuin is daartegen bestand; en zij heeft zijne schulden reeds +<span class="pageNum" id="pb2.175">[<a href="#pb2.175">175</a>]</span>een half dozijn maal betaald. Nog eenige jaren wedrennen en nog eenige slagen gelijk +deze laatste, en zij is geruïneerd.” +</p> +<p>„Zouden wij geene wedrennen te Clavering kunnen invoeren, mama?” vroeg jufvrouw Amory. +„Ja, wij moeten ze daar weer doen herleven. In den ouden tijd, den goeden ouden tijd, +werden daar wedrennen gehouden. Ge weet, het is eene nationale uitspanning, en wij +zouden te Clavering een bal kunnen hebben, en ook aan de boeren zou in het park gelegenheid +kunnen gegeven worden, om de dansen en landelijke vermaken te genieten. O, wat zou +dat heerlijk zijn!” +</p> +<p>„Het zou eene heele pret zijn,” antwoordde mama, „niet waar, majoor?” +</p> +<p>„Wedrennen zijn een zeer kostbaar genoegen, waarde mevrouw,” gaf majoor Pendennis +met zulk een droevig gelaat ten antwoord, dat de begum hem er mee plaagde en hem lachend +vroeg, of <i>hij</i> misschien geld bij de wedrennen verloren had. +</p> +<p>Na omtrent anderhalf uur geslapen te hebben, begon de stamhouder van het huis Clavering +teekenen van ontwaken te geven, want hij sloeg zijne jeugdige armpjes in des majoors +gezicht en schopte zijne zuster, die aan de overzijde zat, tegen de knieën. Toen de +lieve jongen weer geheel tot zich zelven was gekomen, ving hij een levendig gesprek +aan. +</p> +<p>„Zeg eens, ma,” begon hij, „dezen keer heb ik het toch gedaan?” +</p> +<p>„Wat hebt gij gedaan, Frans-lief?” vroeg mama. +</p> +<p>„Hoeveel is zeventien halve kronen? Twee pond en eene halve kroon, niet waar? Ik heb +<i>Borax</i> in onze loterij getrokken, maar <i>Podasokus</i> en <i>Man-milliner</i> van Leggat junior voor twee confituurtaartjes en eene flesch gemberbier gekocht.” +</p> +<p>„Ondeugende kleine dobbelaar! Durft gij al zoo vroeg beginnen?” kreet jufvrouw Amory. +</p> +<p>„Hou <i>jij</i> je mond maar, asjeblieft! Ik heb <i>uw</i> permissie niet noodig!” antwoordde haar broeder. „Zeg eens, ma.…” +</p> +<p>„Wat dan, Frans-lief?” +</p> +<p>„Gij zult mij toch wel wat zakgeld geven, als ik weer naar school ga?” zeide de knaap +en barstte in lachen uit. „Wil ik u nu eens een nieuwtje vertellen?” +</p> +<p>De begum gaf haar verlangen te kennen, om dat nieuwtje te hooren, waarop de zoon en +erfgenaam van het huis Clavering vervolgde: +</p> +<p>„Toen ik met Strong na den wedren achter de groote tribune stond en met Leggat junior +praatte, die daar met zijn ouwe was, zag ik pa, die er uitzag alsof hij iedereen wou +opeten. En hoor nu eens, ma: Leggat junior vertelde mij, dat hij zijn ouwe had hooren +zeggen, dat pa zeven duizend pond had verloren door te wedden op het paard, dat men +dacht dat den prijs zou behalen. Nu, als ik meerderjarig ben, zal ik nooit op zoo’n +paard wedden. Neen, neen, ik mag – wezen als ik het doe. Kom, Strong, schei er uit!” +</p> +<p>„Kapitein Strong! kapitein Strong! Is dat waar?” riep de beklagenswaardige begum uit. +„Heeft Sir Francis weer gewed? Hij had mij beloofd, dat hij het niet doen zou. Hij +had mij zijn woord van eer verpand, dat hij er zich van zou onthouden!” +</p> +<p>Strong had van den bok af het slot der mededeeling van den jongen heer Clavering gehoord +en tevergeefs getracht diens mond te snoeren. +</p> +<p>„Ik vrees dat het maar al te waar is, mevrouw,” gaf hij, zich omkeerende, ten antwoord. +„Het verlies grieft mij even sterk als u. Hij had het mij evenzeer als u beloofd; +maar het spel is hem altijd te machtig; hij kan er zich niet van onthouden.” +<span class="pageNum" id="pb2.176">[<a href="#pb2.176">176</a>]</span></p> +<p>Op deze smartelijke tijding barstte Lady Clavering in tranen los en beklaagde haar +rampzalig lot zoo bitter als de ongelukkigste vrouw ter wereld had kunnen doen. Zij +verklaarde, dat zij van dien ondankbaren man wilde scheiden en geen zijner schulden +meer zou betalen. Onder een stroom van tranen en met de grootste radheid van tong +verhaalde zij eene reeks van maar al te ware geschiedenissen, waaruit bleek hoezeer +haar man haar misleid, maar hoe onophoudelijk zij hem uit de klem geholpen had, en +onder deze treurige omstandigheden, terwijl de veelbelovende jonge heer aan de twee +guinjes dacht, die hij gewonnen had, en de majoor in zijn geschokt gemoed overwoog +of het niet raadzaam ware zekere plannen, die hij gevormd had, te laten varen, hield +het prachtige rijtuig eindelijk voor het huis der begum op Grosvenor Place stil, terwijl +de leegloopers en de straatjongens, die als naar gewoonte samengeschoold waren om +den afloop van den Derby-dag te zien, een gejuich deden opgaan toen het rijtuig stilstond +en de gelukkige menschen benijdden, die er uit stapten. +</p> +<p>„En voor den zoon van dien man is het, dat ik tot eene bedelares word gemaakt!” zeide +Blanche, die van verontwaardiging trilde, toen zij aan den arm van den majoor de trap +opging, – „voor dien bedrieger, dien bandiet, dien leugenaar, dien roover!” +</p> +<p>„Bedaar, lieve jufvrouw Blanche,” zeide de oude heer; „ik smeek u, wees bedaard. Gij +zijt hard en zeer onrechtvaardig behandeld. Maar bedenk, dat ik altijd uw vriend ben +geweest, en vertrouw op een oud man, die trachten zal u van dienst te zijn.” +</p> +<p>En toen de jonge dame en de stamhouder van het veelbelovende huis Clavering zich ter +rust hadden begeven, bleven de drie overige deelnemers aan het uitstapje naar Epsom +nog een tijdlang onder gewichtige beraadslagingen bijeen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch60" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch60.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Opheldering.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Er is, gelijk de lezer zal opmerken, bijna een jaar heengegaan over eene gebeurtenis, +die wij slechts weinige bladzijden geleden beschreven hebben. Arthur staat op het +punt om zijn zwarten rok met een blauwen te verwisselen. Hij heeft in zijn persoon +nog andere meer verblijdende en opmerkelijke veranderingen ondergaan. Hij heeft zijne +pruik ter zijde gelegd en zijn haar, ofschoon wat dunner dan vroeger, is weer voor +het publiek zichtbaar. Hij heeft de eer gehad ten hove te verschijnen in de uniform +van tweeden luitenant van het Claveringsche eskadron der –shire schutterij te paard, +waarbij hij aan den koning werd voorgesteld door den markies van Steyne. +</p> +<p>Arthur’s oom had sterk, en als het ware met tranen in de oogen, op het doen van dien +stap aangedrongen. De majoor had er niet van willen hooren, dat er nog een jaar zou +voorbijgaan, eer zijn neef die voor ieder gentleman zoo noodzakelijke plechtigheid +doorgestaan had. De oude heer oordeelde nu ook, dat zijn neef in eene voornamer club +dan het Megatherium lid moest zijn, en had overal in de groote wereld zijne spijt +te kennen gegeven, dat de erfenis van den jonkman niet zoo voordeelig was uitgevallen +als hij reden had gehad te verwachten en nog beneden de vijftienhonderd pond ’s jaars +bleef. +<span class="pageNum" id="pb2.177">[<a href="#pb2.177">177</a>]</span></p> +<p>Dit was de som, waarop Pen’s fortuin door de wereld geschat werd, – de som, krachtens +welke zijn uitgevers veel meer eerbied voor hem begonnen te koesteren dan vroeger, +en zelfs mama’s hem gansch niet ongenegen waren. Want, zoo de mooie dochters natuurlijk +heeren van heel wat grooter fortuin moesten trouwen, was hij toch zeer geschikt voor +de leelijke, en terwijl de geestige en bekoorlijke Myra bestemd is een graaf aan te +klampen, moet de arme kleine Beatrice, die een scheeven schouder heeft, voor haar +leven aan een of anderen sukkel gekoppeld worden, en waarom zou dan mijnheer Pendennis +haar steun niet zijn? Den allereersten winter nadat Pen het fortuin zijner moeder +verkregen had, zorgde mevrouw Hawxby, dat bare Beatrice het biljartspel van hem leerde, +en door niemand anders dan hem in den hittenwagen gereden werd, omdat hij aan de letterkunde +deed en hare Beatrice ook, en zij verklaarde, dat de jonkman, op aanhitsing van zijn +verfoeielijken ouden oom, op de schandelijkste wijze met het hart van hare Beatrice +gespeeld had. Het ware van de zaak is, dat de oude heer, die wist welk karakter mevrouw +Hawxby had en welke snoode lagen zij aan argelooze jonge heeren legde, naar de bedoelde +buitenplaats overgekomen was en Arthur buiten bereik van hare hinderlagen, doch niet +van hare tong weggevoerd had. De oude Pendennis, had gewenscht, dat zijn neef een +gedeelte van den Kersttijd te Clavering had doorgebracht, waarheen de familie teruggekeerd +was; doch daartoe bezat Arthur den moed niet. Clavering lag te dicht bij het oude +lieve Fairoaks, en daaraan waren te vele droevige herinneringen voor den jonkman verbonden. +</p> +<p>Ook wij hadden de Clavering’s uit het gezicht verloren totdat zij bij de wedrennen +te Epsom weder te voorschijn kwamen en moeten nu een kort verslag doen, hoe het hun +in den tusschentijd gegaan was. Gedurende het afgeloopen jaar heeft de wereld geen +enkel lid van de familie Clavering met bijzondere toegenegenheid behandeld. Lady Clavering, +eene der goedhartigste vrouwen die ooit aan een goed diner eer bewezen, of fouten +tegen de taal heeft gemaakt, zag haar eetlust en haar opgeruimdheid op eene zware +proef stellen door familierampen en twisten van zulk een aard, dat de meesterstukken +van den besten Franschen kok onsmakelijk en de zachtst gevulde sofa-kussens hard werden. +„Ik zou liever, Strong, eene raap voor dessert hebben dan die ananas en al die muscadel-druiven +van Clavering,” zegt de arme Lady Clavering, een blik op haar eettafel slaande, terwijl +zij hare grieven aan haar trouwen vriend ontboezemt, „indien ik maar een weinigje +rust had onder het eten. O, hoeveel gelukkiger was ik in mijn weduwstaat, eer al dat +geld mij ten deel viel!” +</p> +<p>De familie Clavering was inderdaad op eene verkeerde wijze in de wereld opgetreden, +en had noch genoegen, noch aanzien, noch dank geoogst voor de gastvrijheid die zij +bewees, noch zich op denzelfden vriendschappelijken voet zien behandelen door de menschen, +die zij onthaald hadden. Het was twijfelachtig of zij eenigen opgang gemaakt hadden +gedurende hun eerste Londensche seizoen, en hun latere val was onmiskenbaar. „Geen +mensch bezat geduld genoeg, om Sir Francis Clavering uit te staan,” zeide de wereld. +„Hij was al te gemeen vervelend, en laag. Men kon niet zeggen waarin het gelegen was, +maar er was iets terugstootends in dat huis en al wat er toe behoorde. Wie was die +begum, met haar geld en zonder hare <i>h</i>’s, en waar kwam zij vandaan? Wat een onverdraaglijke nuf was hare dochter, met hare +Fransche manieren en hare in het oog loopende gemaaktheid, het was in het geheel geen +gezelschap voor fatsoenlijke Engelsche meisjes. En welke <span class="pageNum" id="pb2.178">[<a href="#pb2.178">178</a>]</span>zonderlinge menschen behoorden er tot hunne omgeving! Sir Francis Clavering was een +dobbelaar, die openlijk met oplichters en losbollen omging. Hely Clinker, die met +hem in hetzelfde regiment gediend had, zeide, dat hij niet alleen een valsche speler, +maar bovendien een lafaard was. Welke reden kon Lady Rockminster hebben, om zich die +familie aan te trekken?” Maar na het eerste seizoen liet Lady Rockminster, die zich +Lady Clavering aangetrokken had, haar weder varen; de groote dames wilden hare dochters +niet naar de partijen, die de Claverings’s gaven, meenemen; de jonge heeren, die daar +verschenen, gedroegen zich met de onbeschaamdste vrijheid en de meest minachtende +familiariteit; en de arme Lady Clavering moest zelve bekennen, dat zij genoodzaakt +was het „canaille” te ontvangen, omdat de grooten niet komen wilden. +</p> +<p>De arme goede lady droeg aan het „canaille” volstrekt geen kwaad hart toe; zij was +van nature in het geheel niet trotsch en koesterde geen denkbeeld hoegenaamd, dat +zij beter dan haar naaste was; maar zij had blindelings de voorschriften gevolgd, +die haar bij haar intrede in de wereld door hare maatschappelijke petemoei gegeven +waren: zij wilde gaarne degenen kennen, die zij vraagde. Het „canaille” was inderdaad +veel pleizieriger dan de zoogenaamde „groote wereld”; maar gelijk wij hiervoren reeds +zeiden, dat het gemakkelijk valt eene geliefde te verlaten, hoewel het omgekeerd zeer +pijnlijk is door haar verlaten te worden, zoo kan men de wereld laten varen zonder +noemenswaardige smart, ja zelfs met een gevoel van verlichting bij het scheiden; terwijl, +indien de wereld van <i>ons</i> afziet, de vernedering en de pijn zwaar te dragen zijn. +</p> +<p>Wij hebben echter één jongmensch uit de voorname wereld genoemd van wien men mocht +verwachten, dat hij onder al die trouweloozen getrouw zou zijn, en de weledelgeboren +heer Henry Foker was inderdaad die man. Maar hij had de zaak niet voorzichtig aangelegd, +en de ongelukkige liefde, die hij aanvankelijk aan Pen had geopenbaard, werd door +de gansche stad bekend en bespot, en kwam zijne zwakke maar liefhebbende moeder ter +oore, terwijl zij ook eindelijk ter kennis van den kaalhoofdigen en onbuigzamen Foker +senior werd gebracht. +</p> +<p>Toen de heer Foker deze onaangename tijding vernam, viel er tusschen hem en zijn zoon +een hevig en verdrietig tooneel voor, hetgeen daarmee eindigde, dat het arme heertje +voor den tijd van een jaar uit Engeland verbannen werd, met stellig bevel om daarna +terug te keeren en zijne nicht te trouwen, of zich met driehonderd pond ’s jaars te +vergenoegen en nooit meer een oog op zijn vader of op de brouwerij te slaan. Mijnheer +Henry Foker vertrok dus en voerde die smart en zorg mee, die aan de strengste grenskantoren +tolvrij doorgaat en, luidens het spreekwoord, den balling overal vergezelt; en met +dat rouwfloers voor zijn oogen, scheen zelfs de Parijsche boulevard hem somber toe +en de hemel van Italië zwart. +</p> +<p>Voor Sir Francis Clavering was dit jaar allerongelukkigst. De gebeurtenissen, die +wij in het vorige hoofdstuk beschreven, zetten de kroon op de rampen van dien jaarkring. +Het was het jaar des Heeren, toen – onze lezers, die aan de wedrennen deel nemen, +zullen het zich wel herinneren – het paard van Lord Harrowhill, die een klassiek jong +edelman was en zijn ros dus een naam uit de <i>Ilias</i> gegeven had, – toen <i>Podasokus</i> den Derby-prijs won, tot ontzetting van de ingewijden, die den naam van het winnende +paard op de wonderlijkste wijzen uitspraken, en gewed hadden op <i>Borax</i>, die bij den wedren geheel achteraangebleven was. Sir Francis Clavering, die met +verscheidene der grootste schurken van de renbaan bekend was en natuurlijk berichten +had, die hij goed <span class="pageNum" id="pb2.179">[<a href="#pb2.179">179</a>]</span>vertrouwen kon, had zwaar gewed tegen het winnende paard en vóór het paard hetgeen +men onderstelde dat den prijs zou wegdragen, en de uitkomst zijner berekeningen was, +gelijk zijn zoon zeer juist aan de arme Lady Clavering had opgegeven, dat hij de ronde +som van zeven duizend pond verloren had. +</p> +<p>Het was een zware slag voor de lady, die reeds vele malen de schulden van haar man +vereffend had; die even dikwijls eeden en beloften van hem had ontvangen, dat hij +zich verbeteren zou; die zijne geldschieters en paardenkoopers had betaald; die zijne +huizen in de stad en op het land had gemeubeld, en die nu weer op staanden voet werd +aangezocht om die ontzaglijke som, de straf voor de spilzucht van haar lafhartigen +echtgenoot, te betalen. +</p> +<p>Wij hebben reeds vroeger vermeld, dat de oude Pendennis de raadsman der familie Clavering +was geworden en, in zijne hoedanigheid van vriend des huizes, elk vertrek daarvan +gezien had, tot zelfs dat akelige kabinetje, hetgeen wij allen hebben en waarin, volgens +het spreekwoord, het geraamte, dat de familie beangstigt, opgesloten is. Van de geldzaken +van den baronet wist de majoor echter niets, omdat Clavering zelf er niets van wist +en ze onder zulk een onoverkomelijken hoop van leugens voor zich zelven en anderen +verborg, dat geen raadsman of rechtsgeleerde een juist inzicht in zijne zaken kon +krijgen. Ten aanzien van Lady Clavering wist de majoor echter meer; en toen dat onzalige +geval bij de wedrennen had plaats gehad, besloot hij zich nu volkomen en grondig met +al hare middelen, van welken aard ook, bekend te maken. Hij werd dan nu in de bijzonderheden +ingelicht van de groote en talrijke opofferingen, die de weduwe Amory zich voor haar +tegenwoordigen echtgenoot getroost had. +</p> +<p>Hij ontveinsde zijn gevoelen niet (waardoor hij niet weinig in de gunst van jufvrouw +Blanche was gestegen), dat de dochter van Lady Clavering hard behandeld was, ten voordeele +van haar zoon uit haar tweede huwelijk, en gaf in zijne gesprekken met mylady duidelijk +te kennen, dat er, naar zijn gevoelen, voor Blanche gunstiger beschikkingen moesten +gemaakt worden. Gelijk wij hebben meegedeeld, had hij der weduwe reeds te verstaan +gegeven, dat hij al de bijzonderheden van hare vroegere ongelukkige geschiedenis kende, +daar hij in Indië was op het tijdstip toen toen de smartelijke voorvallen hadden plaats +gehad, die met hare scheiding van haar echtgenoot eindigden. Hij kon haar opgeven +in welk nommer van het nieuwsblad van Calcutta het verslag van Amory’s proces stond, +en hij verklaarde aan de begum (voor welke inschikkelijkheid zij niet weinig dankbaar +was), dat, ofschoon hij alles wist van den rampspoed, die haar getroffen had, hij +dit altijd voor zich had gehouden en de bestendige vriend van hare familie was geweest. +</p> +<p>„Natuurlijk heb ik daarbij mijn eigen belang op het oog gehad, waarde Lady Clavering,” +zeide hij. „Wij worden allen door eigenbelang geleid, en het mijne (ik wil het u niet +verbergen) strekte, om een huwelijk tusschen mijn neef en uwe dochter tot stand te +brengen.” En hierop zeide Lady Clavering, misschien wel eenigszins verwonderd, dat +indien de majoor hare familie tot eene verbintenis met de zijne uitkoos, zij daartoe +zeer gaarne hare „toestemming” zou geven. +</p> +<p>„Maar, waarde mevrouw,” liet hij er rondborstig op volgen, „mijn jongen bezit slechts +vijfhonderd pond ’s jaars, en eene vrouw met tien duizend pond tot gansche fortuin +zou zijn omstandigheden niet noemenswaardig verbeteren. Hij kan, met uw verlof, eene +betere partij doen, want hij is een verstandig en voorzichtig jongmensch, die thans +zijne <span class="pageNum" id="pb2.180">[<a href="#pb2.180">180</a>]</span>wilde haver heeft uitgezaaid, die zeer veel talent en eerzucht bezit, en die, als +hij trouwt, daardoor tot een beter standpunt in de wereld wil geraken. Indien gij +en Sir Francis het verkozen (en Sir Francis, dat verzeker ik u op mijn woord, zal +u niets weigeren), zoudt gij Arthur op weg kunnen helpen om het in de wereld zeer +ver te brengen en te toonen wat hij kan. Wat heeft Clavering aan dat lidmaatschap +van het parlement, waar hij zich ternauwernood vertoont of den mond opendoet? Ik heb +van heeren, die mijn jongen te Oxbridge hebben gehoord, vernomen, dat hij daar een +uitstekend redenaar was. Zet maar ééns zijn voet in den stijgbeugel en help hem te +paard, en ik houd mij overtuigd, mevrouw, dat hij geen achterblijver zal wezen. Ik +heb den knaap op den tand gevoeld en geloof dat ik hem vrij goed ken. Hij is een te +gemakkelijke, zorgelooze en loszinnige kerel om een sukkeldrafje aan te nemen en, +evenals de rechtsgeleerden, eerst op het laatst van zijn leven het gewenschte doel +te bereiken! Maar help hem een handje en verschaf hem goede vrienden en de gewenschte +gelegenheid, en ik geef u mijn woord, dat hij een naam zal maken waarop zijne zonen +trotsch zullen mogen zijn. Ik zie voor iemand als hij is, geen ander middel om het +tot iets te brengen dan het aangaan van een verstandig huwelijk, – niet met een ongelukkige +erfdochter, waarmee hij zijn leven lang op een ellendige vijftienhonderd pond ’s jaars +zou moeten blijven teren, – maar met iemand, die hij in de wereld kan vooruithelpen +en die het hèm kan doen en aan welke hij een goeden naam en eene goede plaats in de +maatschappij kan verschaffen, in ruil voor de voordeelen die zij hem aanbrengt. Het +zou voor u beter zijn een geachten schoonzoon te bezitten, dan uw echtgenoot in het +parlement te laten blijven, waar hij evenmin zich zelven als iemand anders tot nut +is. Dit, ik herhaal het, zijn de redenen waarom ik mij uwe belangen heb aangetrokken +en u iets voorstel wat ik geloof dat tot wederzijdsch voordeel zou kunnen strekken.” +</p> +<p>„Gij weet, dat ik Arthur tegenwoordig bijna als een lid van de familie beschouw,” +antwoordde de goedhartige begum; „hij komt en gaat naar goedvinden, en hoe meer ik +aan zijne lieve moeder denk, des te meer zie ik in, dat weinige menschen zoo goed +zijn en niemand is zoo goed voor <i>mij</i>. Ik heb geschreid toen ik haar overlijden vernam, en ik zou zelfs over haar in den +rouw zijn gegaan, als het zwart mij niet zoo slecht stond. Ik weet wel wie zijne moeder +wenschte dat hij trouwen zou. Laura namelijk, waarmee de oude Lady Rockminster zooveel +opheeft. En geen wonder, want Laura is een liever meisje dan mijne dochter. Ik ken +ze allebei; en mijne Betsy – ik meen Blanche – doet mij niet veel pleizier aan, majoor! +Pen moest Laura maar trouwen.” +</p> +<p>„Trouwen op vijfhonderd pond ’s jaars! Goede lieve mevrouw, dat kunt ge niet meenen!” +zeide majoor Pendennis. „Overleg maar eens wat ik u gezegd heb. Doe ten opzichte van +uwe zaken niets met uw ongelukkigen man zonder mij te raadplegen, en herinner u, dat +de oude Pendennis altijd uw vriend is.” +</p> +<p>Sedert eenigen tijd had Pen’s oom zich in denzelfden geest tegen jufvrouw Amory uitgelaten. +Hij had haar aandacht gevestigd op de aanbevelenswaardige zijde van het huwelijk, +dat hem zoozeer ter harte ging, en achtte zich verplicht er bij te voegen, dat weinig, +neen niets, zoo goed was om op te trouwen als wederkeerig belang. „Let maar eens op +die huwelijken uit liefde, mijn schatje. De lieden, die enkel uit liefde trouwen, +staan bekend wegens het oneenige leven dat zij later leiden, en een meisje, dat met +Jan naar Gretna Green vlucht, neemt altijd in <span class="pageNum" id="pb2.181">[<a href="#pb2.181">181</a>]</span>het vervolg met Piet de vlucht naar Zwitserland. Het voorname punt bij een huwelijk +is, dat de beide partijen overeenkomen elkander zooveel mogelijk van nut te zijn. +De dame brengt de middelen aan en de heer doet ze vruchten dragen. De vrouw van mijn +jongen verschaft hem het paard, en Pen neemt daarmede deel aan den wedren en wint +den prijs. Dat is wat <i>ik</i> een verstandig huwelijk noem. Zulk een paar heeft wat te behandelen als zij bij elkander +zitten. Al hadden zij Cupido zelf om mee te praten – gesteld dat Blanche en Pen Cupido +en Psyche waren – dan zouden zij al na weinige avonden beginnen te geeuwen wanneer, +zij geen andere onderwerpen dan sentimentaliteiten hadden.” +</p> +<p>Jufvrouw Amory van haar kant was vrij wel met Pen tevreden, zoolang zij niemand beters +had. Hoeveel andere jonge dames gelijken haar wel? en hoeveel huwelijken uit liefde +houden het tot het eind vol? en hoeveel sentimenteele firma’s gaan niet ten slotte +bankroet? en hoeveel gloeiend liefdevuur verflauwt niet tot ergerlijke onverschilligheid +of dooft niet geheel en al uit? +</p> +<p>Volgens zijne gewoonte, prentte de majoor deze levensbeschouwingen en wijsgeerige +opvattingen voortdurend aan Pen in, wiens doorzicht hem in staat stelde het voor en +tegen van menig vraagstuk te zien; en terwijl hij begreep, dat een sentimenteel leven +verre boven de bevatting van den braven majoor ging, kon hij het practische leven +ook zeer goed begrijpen, en er zich in werkelijkheid of althans volgens zijne meening, +naar schikken. Vandaar, dat de raadgevingen van zijn oom gedurende het voorjaar, dat +op zijn moeders dood volgde, zeer veel invloed op hem hadden en hij in Lady Clavering’s +huis als het ware zijn hoofdkwartier had opgeslagen; hij was in zekeren zin door jufvrouw +Amory aangenomen zonder haar verklaarde minnaar te zijn en werd toegelaten zonder +met haar geëngageerd te wezen. De jongelui waren uiterst vertrouwelijk, zonder bijzonder +sentimenteel te zijn, en kwamen met elkander in gezelschap of scheidden met de meeste +kalmte. „En dat ben <i>ik</i> nu,” dacht Pendennis, „die acht jaar geleden smoorlijk verliefd was, en nog verleden +jaar in mijne koortsvlagen om Briseïs riep!” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>En echter was het nog altijd dezelfde Pendennis, voor wien de tijd, gelijk voor ons +allen, de gewone gevolgen en vertroostingen, en de gewone ontwikkeling had meegebracht. +Wanneer wij zeggen, dat een man of eene vrouw niet meer zóó zijn als wij ons hen uit +onze jeugd herinneren, en wij bij onze vrienden veranderingen waarnemen (natuurlijk +om die te betreuren), dan nemen wij misschien niet genoeg in aanmerking, dat de omstandigheden +sommige sluimerende gebreken of deugden alleen te voorschijn, maar niet in het leven +roepen. De zelfzuchtige kalmte en onverschilligheid, die men heden aan den dag legt, +nu men in het bezit is, zijn slechts gevolgen van den zelfzuchtigen ijver waarmee +men gisteren naar dat bezit streefde; – de minachting en lusteloosheid, die uitroept +„ijdelheid der ijdelheden,” is slechts de afmatting van een verflauwden smaak, die +verzadigd is van vermaak; de overmoed van den gelukkigen <i>parvenu</i> is slechts de noodwendige voortzetting der loopbaan van den behoeftigen sukkelaar; +de veranderingen van ons gemoed zijn, evenals onze grijze haren of rimpels, niets +anders dan de vervulling der wet van den aanwas en het verval des lichaams; wat nu +sneeuwwit is, was eenmaal glanzig zwart; wat heden trage zwaarlijvigheid is, was slechts +weinige jaren geleden levende en frissche gezondheid; die kalme, welwillende, onderworpene +en teleurgestelde berusting was voor weinige jaren brandende en hevige eerzucht, en +is <span class="pageNum" id="pb2.182">[<a href="#pb2.182">182</a>]</span>slechts na menigen strijd en nederlaag tot lijdzame rust gekomen. Welzalig degeen, +die zijne teleurstelling zoo dapper doorstaat en zijn gebroken zwaard met een onversaagd +en nederig hart aan het Fatum, dat de overwinning behaalt, overgeeft! O welwillende +lezer, die dit boek misschien opgenomen hebt om u een oogenblik te ontspannen, en +het weer neerlegt om u aan ernstige gedachten over te geven! Zijt gij niet met ontzetting +vervuld als gij overdenkt dat gij, die geslaagd zijt, of wel uw ondernemingen hebt +zien mislukken, die misschien een aanzienlijken rang bekleedt, of wel eene hopelooze +en onbekende plaats (aan u zelven alleen bekend) inneemt onder de duizenden, die van +zooveel tegenspoed, geluk, misdaad of berouw kunnen getuigen; gij, die wellicht hebt +liefgehad en koel zijt geworden, die, wie weet hoe dikwijls, geweend en wederom gelachen +hebt, – wanneer gij overdenkt, herzeg ik, dat gij dezelfde zijt, dien gij u uit den +tijd der kindsheid herinnert, voordat de levensreis een aanvang nam? Zij is voorspoedig +geweest en gij loopt de haven binnen, terwijl de bemanning hoera roept en de kanonnen +het saluut losbranden, en de gelukkige kapitein zijn groet brengt, zonder dat iemand +weet van de zorg, die onder de ster op zijne borst huisvest; – of gij hebt schipbreuk +geleden en zijt hopeloos, op een enkele plank vastgebonden, de zee ingedreven; de +wegzinkende schepeling en de gelukkig geslaagde man denken waarschijnlijk ieder aan +hun ouderlijk huis en herinneren zich den tijd toen zij kinderen waren; doch gij gevoelt +u alleen, terwijl gij op de plank drijft, die geene redding aanbiedt, en buiten het +gezicht van allen wegzinkt, evenals gij u alleen gevoelt te midden der menigte die +u toejuicht. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch61" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch61.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">EEN EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Gesprekken.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze goedaardige begum was aanvankelijk zoo vertoornd over het laatste bewijs van +haar mans dubbelhartigheid en dwaasheid, dat zij Sir Francis Clavering volstrekt niet +in staat wilde stellen om zijn eereschulden af te doen, maar de verklaring aflegde, +dat zij van hem zou scheiden en hem aan zijn lot, het gevolg van zijn onverbeterlijke +zwakheid en spilzucht, overlaten. Na de gebeurtenissen van dien noodlottigen dag der +wedrennen verkeerde de rampzalige dobbelaar in zulk een gemoedstoestand, dat hij iedereen +trachtte te ontloopen, zoowel zijne kameraden van de renbaan jegens, wie hij schulden +had aangegaan die hij vreesde niet te zullen kunnen betalen, als zijne vrouw, zijne +bankierster, die zooveel voor hem geleden had, dat hij te recht twijfelde, of zij +nog langer zou dulden, dat hij de hand in hare beurs stak. Toen Lady Clavering den +volgenden morgen vroeg of Sir Francis thuis was, ontving zij ten antwoord, dat hij +den vorigen avond niet was teruggekomen, maar eene boodschap aan zijn kamerdienaar +gezonden had, met last om aan den brenger zijne kleeren en brieven mee te geven. Strong +begreep, dat hij in den loop van dien dag, of den volgenden, wel een bezoek of een +uitnoodiging van den baronet zou ontvangen, en werkelijk kreeg hij dan ook een briefje, +waarin hij verzocht werd zich bij zijn radeloozen vriend F. C. in Short’s Hotel te +Blackfriars te vervoegen en naar mijnheer Francis te vragen. Want de baronet was een +heer van zulk een bijzonderen stempel, dat hij liever loog dan de waarheid sprak, +en een strijd tegen de Fortuin altijd aanving met de vlucht te <span class="pageNum" id="pb2.183">[<a href="#pb2.183">183</a>]</span>nemen en zich ergens te verschuilen. De bode van het hotel des heeren Short, die Clavering’s +boodschap op Grosvenor Place bezorgde en van daar zijn reiszak meebracht, begreep +dadelijk wie de eigenaar van dien zak was, en deelde zijn overtuiging aan den lakei +mede, terwijl deze het ontbijt gereed zette, die het nieuws in de dienstbodenkamer +vertelde, die het verhaalde aan jufvrouw Bonner, mylady’s huishoudster en vertrouwde +kamenier, die het aan mylady overbracht. Op die wijze wist ieder lid van het huisgezin +op Grosvenor Place, dat Sir Francis zich, onder den naam van Francis, in een logement +op de Blackfriars Road verscholen had. De koetsier van Sir Francis vertelde het aan +de koetsiers van andere heeren, die het verhaalden aan hunne meesters en in het naburige +etablissement van Tattersall, alwaar men een somber voorgevoel had, dat Sir Francis +met de noorderzon vertrekken zou. +</p> +<p>Het aantal brieven aan den baronet Sir Francis Clavering, die in den loop van den +dag den weg naar de tafel in zijne vestibule vonden, was inderdaad verbazend. De Fransche +kok zond zijne rekening bij mylady in; ook de leveranciers, die mylady’s tafel voorzagen, +en de heeren Finer en Gimcrack, de galanteriehandelaars, en madame Crinoline, de voorname +modemaakster, zonden hunne kleine notaatjes aan mylady, te gelijk met de afzonderlijke +en gansch niet onbeduidende rekeningen van jufvrouw Amory bij elk dier winkeliers. +</p> +<p>Toen Strong des namiddags van den dag na de wedrennen (na in Short’s Hotel met zijn +principaal, dien hij bezig vond met huilen en curaçao-drinken, een onderhoud te hebben +gehad), zich volgens gewoonte op Grosvenor Place vervoegde om daar de zaken te behandelen, +vond hij al die verdachte documenten in de kamer van den baronet, waarop hij ze met +een bedenkelijk gelaat begon open te breken en in te zien. +</p> +<p>Terwijl hij zich hiermede onledig hield, kwam jufvrouw Bonner, mylady’s kamenier en +huishoudster, hem storen. Jufvrouw Bonner, die als een lid van de familie kon beschouwd +worden en voor hare meesteres even onmisbaar was als de chevalier voor Sir Francis, +was in het geschil tusschen Lady Clavering en haar echtgenoot natuurlijk op de hand +der lady en, volgens plicht, zelfs nog boozer dan deze laatste. +</p> +<p>„Als zij mijn raad volgt, zal zij niet betalen,” zeide jufvrouw Bonner. „Ga maar weer +naar Sir Francis, kapitein, – die zich nu in eene gemeene herberg verschuilt en zijne +vrouw niet als man onder de oogen durft komen! – en zeg hem, dat wij zijne schulden +niet langer willen betalen. Wij hebben hem gemaakt tot wat hij is; – wij hebben hem +(en misschien wel anderen ook) uit de gevangenis verlost, wij hebben telkens zijne +schulden betaald, wij hebben hem eene plaats in het parlement verschaft en hem een +huis in de stad en op het land geschonken, waar de kale lafaard zijn gezicht niet +durft vertoonen! Wij hebben hem het paard gegeven dat hij berijdt en het eten dat +hij krijgt, ja, de kleeren die hij aanheeft; en nu willen wij hem niets meer geven. +Onze fortuin, zooveel er van overgebleven is, komt ons toe, en wij willen er niets +meer van verspillen aan dien ondankbaren man. Wij zullen hem genoeg toeleggen om van +te leven en hem verder aan zijn lot overlaten, dat zullen wij; en dat moogt gij hem +nu vertellen uit naam van Suze Bonner.” +</p> +<p>Op dit oogenblik liet Suze Bonner’s meesteres, die van de komst van Strong gehoord +had, dezen roepen, waarop de chevalier zich naar mylady begaf, niet zonder hoop haar +handelbaarder te vinden dan jufvrouw Bonner, hare gemachtigde. Reeds vele malen had +hij de zaak van zijn client bij Lady Clavering bepleit en haar goed hart weten te +vermurwen. <span class="pageNum" id="pb2.184">[<a href="#pb2.184">184</a>]</span>Dit beproefde hij thans nogmaals. Met sombere kleuren schilderde hij den toestand +af, waarin hij Sir Francis had aangetroffen, zoodat hij niet wilde instaan voor de +gevolgen, als hij de middelen niet kon verkrijgen om aan zijne verplichtingen te voldoen. +</p> +<p>„Zou hij zich van kant maken?” vroeg jufvrouw Bonner lachend. „Zou hij zich van kant +maken? ei! Nu, hij kan niets beter doen dan dood gaan.” Strong zwoer, dat hij een +scheermes op de tafel had zien liggen, maar daarover begon Lady Clavering op hare +beurt met bitterheid te lachen. „Hij zal zich zelven geen kwaad doen, zoolang een +arme vrouw nog een stuiver bezit waarvan hij haar berooven kan. Zijn leven is veilig, +kapitein, daarop kunt gij u verlaten. Ach, het was wel een ongeluksdag toen ik hem +voor het eerst zag!” +</p> +<p>„Hij is erger dan haar eerste man,” riep mylady’s adjudant uit. „Dat was ten minste +een <i>man</i>, dat was hij, – een woeste duivel, maar hij bezat den moed van een man, – terwijl +deze kerel.… wat helpt het, dat mylady zijne rekeningen betaalt, hare diamanten verkoopt +en hem vergiffenis schenkt? Het volgende jaar maakt hij het weer even erg. Zoodra +hij er kans toe ziet, bedriegt hij en besteelt hij haar, en gaat met haar geld naar +eene bende schelmen en gauwdieven – <i>u</i> bedoel ik niet, kapitein – gij hebt ons altijd veel vriendschap betoond; wij wenschten +echter u nooit gezien te hebben.” +</p> +<p>De chevalier begreep uit hetgeen jufvrouw Bonner zich aangaande de diamanten had laten +ontvallen, dat de zachtmoedige begum zich ten minste nog ééns zou laten bepraten en +er voor zijn principaal nog altijd hoop bestond. +</p> +<p>„Op mijn woord, mevrouw,” zeide hij met oprecht medelijden voor de beproevingen van +Lady Clavering en bewondering voor haar onuitputtelijke goedhartigheid, en met een +betoon van geestdrift, hetwelk de zaak van zijn nietswaardigen patroon niet weinig +bevoordeelde: „wat gij tegen Clavering zegt, of wat jufvrouw Bonner mij in het gezicht +werpt, is niet meer dan wij beiden verdienen, en de dag, toen gij ons voor het eerst +zaagt, was wel ongelukkig. Hij heeft u wreedaardig behandeld, en indien gij niet de +edelmoedigste en de meest vergevensgezinde vrouw ter wereld waart, weet ik dat hem +geene hoop zou overblijven. Doch gij kunt den vader van uw zoon niet te schande maken; +gij kunt den kleinen Frans de wereld niet laten ingaan met zulk eene smet op hem klevende. +Zet hem vast; bind hem door welke beloften gij goedvindt; ik sta er u borg voor, dat +hij ze zal doen.” +</p> +<p>„En niet houden,” liet jufvrouw Bonner er op volgen. +</p> +<p>„En ditmaal houden,” riep Strong uit. „Hij <i>moet</i> ze houden. Als ge eens hadt kunnen zien, mevrouw, hoe hij schreide! „O, Strong,” +zeide hij tegen mij, „niet voor mij zelven doet het me leed, maar voor mijn jongen, +voor de beste vrouw in Engeland, die ik slecht behandeld heb, – dat weet ik.” Hij +was niet voornemens bij het rennen te wedden, mevrouw, wezenlijk niet! Hij is er toe +verleid, en al de kenners zijn bij den neus genomen. Hij meende dat hij gerust kon +wedden, zonder het minste gevaar te loopen. Maar het zal hem zijn leven lang eene +les zijn. Een man te zien schreien, – o, dat is verschrikkelijk!” +</p> +<p>„Hij geeft er niet veel om, of hij mijne lieve mevrouw aan het schreien maakt,” zeide +jufvrouw Bonner, „die arme ziel! Let maar eens op, kapitein, of hij er zich veel om +bekreunen zal.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Als gij een hart in uw lijf hebt, Clavering,” zeide Strong tegen zijn principaal, +toen hij hem dit tooneel verhaalde, „dan moet gij ditmaal <span class="pageNum" id="pb2.185">[<a href="#pb2.185">185</a>]</span>uwe belofte houden, en ik neem den hemel tot getuige, dat, als gij thans uw gegeven +woord verbreekt, ik partij tegen u zal kiezen en alles vertellen.” +</p> +<p>„Hoe? alles?” riep mijnheer Francis uit, toen zijn afgezant hem dat nieuws bracht +in Short’s Hotel, waar Strong den baronet bezig vond met huilen en curaçao-drinken. +</p> +<p>„Bah! Ziet gij mij voor gek aan?” barstte Strong uit. „Denkt gij, Frans Clavering, +dat ik zoo lang in de wereld geleefd heb, zonder mijn oogen te leeren gebruiken? Gij +weet, dat ik maar behoef te spreken, en morgen zijt gij een bedelaar. En ik ben niet +de eenige, die uw geheim kent.” +</p> +<p>„Wie kent het dan nog meer?” bracht Clavering met moeite uit. +</p> +<p>„De oude Pendennis, als ik mij niet vergis. Hij herkende den man den eersten avond +dat hij hem onder de oogen kreeg, toen hij dronken bij u aan huis kwam.” +</p> +<p>„Weet hij het inderdaad!” schreeuwde Clavering. „Wel verd–! Vermoord hem!” +</p> +<p>„Gij zoudt ons wel allemaal willen vermoorden, niet waar, ouwe jongen?” zeide Strong +spottend en blies eene rookwolk van zijne sigaar weg. +</p> +<p>De baronet sloeg zich met machtelooze hand tegen het voorhoofd, want niet onwaarschijnlijk +had de ander zijn innerlijken wensch geraden. „O Strong!” riep hij uit; „als ik er +den moed toe had, zou ik een einde aan mijn leven maken, want ik ben de verd–ste, +ellendigste hond in gansch Engeland. Dat is het wat mij zoo woest en onbesuisd maakt, +wat mij aan den drank brengt.” (en met bevende hand zond hij een glas curaçao naar +binnen), „wat mij doet omgaan met die dieven. Ik weet dat het dieven zijn, man voor +man, verd– dieven! En – en hoe kan ik het helpen? – en ik wist het niet, dat weet +ge – en, bij den hemel, ik ben onschuldig – en ik wist er, totdat ik dien verwenschten +schurk voor het eerst zag, even weinig van als van het uur van mijn dood – en ik zal +wegloopen, en mij buitenslands begeven, buiten het bereik van die verwenschte speelholen, +en ik zal mij, voor den duivel, in een bosch verbergen en mij aan een boom ophangen, +en – o – ik ben de ellendigste bedelaar in gansch Engeland!” Aldus gaf het machtelooze +ongelukskind onder tranen, kreten en vloeken lucht aan zijn verdriet, beklaagde zich +over zijn rampzalig lot en drukte in zuchten, wanhoop en godslastering zijn berouw +uit. +</p> +<p>Het geliefkoosde spreekwoord, dat des eenen dood des anderen brood is, werd bewaarheid +in het geval van Sir Francis Clavering en een medebewoner van de kamers van mijnheer +Strong in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>. Bij toeval was de man, met wien kolonel Altamont gewed had, er „goed” voor; en op +den afrekeningsdag der wedrennen, toen kapitein Clinker, die uitgenoodigd was de zaken +van Sir Francis Clavering te regelen (want op raad van majoor Pendennis had Lady Clavering +geweigerd den baronet zijne eigene schulden te laten vereffener), de bankbiljetten +aan de talrijke schuldeischers van den baronet uitbetaalde, op dien zelfden dag had +kolonel Altamont het genoegen de sommen, die hij gewonnen had door dertig tegen één +te wedden op het paard, dat den prijs had behaald, in bankbiljetten van vijftig pond +te ontvangen. +</p> +<p>Er waren bij die gelegenheid een aantal van des kolonels vrienden tegenwoordig, om +hem met zijn voorspoed geluk te wenschen; – al de kameraden van Altamont en de heeren +waarmee hij omging in de prettige gelagkamer van den gastvrijen Wheeler, den kastelein +van het <i lang="en">Harlequin’s Head</i>, kwamen het fortuintje van hun vriend bijwonen, en <span class="pageNum" id="pb2.186">[<a href="#pb2.186">186</a>]</span>zouden er, met hunne edele sympathie voor alles wat voordeelig uitviel, wel in hebben +willen deelen. „Nu was er gelegenheid,” gaf Tom Driver aan den kolonel te verstaan, +„om het zilvergaljoen, dat in de Golf van Mexico gezonken was met 380,000 dollars, +behalve de staven edele metalen en dubloenen, te lichten.” „De aandeelen in de Tredyddlummijnen +stonden nu bijzonder laag en waren voor een appel en een ei te krijgen,” gaf mijnheer +Keightley te kennen; „er had zich nooit eene betere gelegenheid voorgedaan om aandeelen +te koopen”; en Jan Holt bracht zijn plan om tabak te smokkelen, welks vermetelheid +den kolonel meer aanlachte dan eenige andere der hem voorgestelde speculatiën, weer +op het tapijt. Onder de gasten uit het <i lang="en">Harlequin’s Head</i> kende Jakob Rackstraw een paar paarden, die de kolonel noodzakelijk moest koopen; +Tom Fleet, wiens satiriek blad <i>de Bram</i> slechts tweehonderd pond kapitaal noodig had om aan dengeen, die dit verschafte, +duizend pond ’s jaars op te brengen, bracht den kolonel aan het verstand, dat hij +daardoor groote macht en invloed zou verwerven, benevens toegang tot de foyers van +al de Londensche schouwburgen; en daarentegen bezwoer de kleine Moss Abrams den kolonel, +niet te luisteren naar die dwaze kerels met hunne windspeculatiën, maar zijn geld +te beleggen in eenige solide wissels, die Moss voor hem kon koopen en waaraan vijftig +percent te verdienen viel, zoo goed alsof men die in de Bank van Engeland had staan. +</p> +<p>Gezamenlijk en afzonderlijk kwamen deze heeren den kolonel met hunne verschillende +verlokselen aan boord; maar hij bezat geestkracht genoeg om hun het hoofd te bieden, +zijne bankbiljetten in zijn toegeknoopten rok weg te bergen, met Strong naar huis +te gaan, en de buitendeur hunner kamers te sluiten. De eerlijke Strong had zijn huisgenoot +goed ingelicht omtrent al die kennissen, en ofschoon hij, toen de kolonel sterk bij +hem aandrong, er geen gewetensbezwaar in vond zelf twintig pond uit diens winst aan +te nemen, was hij echter met te veel vriendschappelijk gevoel vervuld, om hem door +anderen te laten oplichten. +</p> +<p>Als Altamont geld had, was hij geen kwade kerel. Hij bestelde eene sierlijke livrei +voor Grady en ontlokte den armen ouden Costigan een stroom tranen van snel vervliegende +dankbaarheid, door hem, na een lekker diner in de Achterkeuken, een bankbiljet van +vijf pond ten geschenke te geven. Voorts kocht hij een groenen shawl voor jufvrouw +Bolton en een gelen voor Fanny, de fraaiste artikelen van een „uitverkoop beneden +fabrieksprijzen” in een kleerenwinkel van Regent Street. En korten tijd hierop ontving +jufvrouw Amory op haar verjaardag, die in Juni viel, een pak, dat een ontzaglijk grooten +met koper ingelegden schrijflessenaar bevatte, waarin een stel amethysten besloten +was, de leelijkste die men met oogen zien kon, eene speeldoos, en twee Jaarboekjes +van het jaar te voren, alles vergezeld van een paar stukken goed voor kleedjes van +de ongeloofelijkste kleuren. De sylphide kon bij de ontvangst dier schatten niet tot +bedaren komen van lachen en verwondering. Nu is het maar al te waar, dat kolonel Altamont +omstreeks dezen tijd een aankoop van sigaren en Fransche zijden stoffen bij eenige +uitdragers in Fleet Street gedaan had; en Strong vond hem in de zaal der openbare +verkoopingen in Cheapside, waar hij wat geld besteedde aan twee lessenaars, verscheidene +paren pleten kandelaars, een middenstuk voor de tafel en een bagatelle-bord. Het middenstuk +bleef op zijne kamer en prijkte daar bij de feestmalen, die de kolonel nog al dikwijls +gaf. Hij beschouwde het als een waar prachtstuk, totdat Jan Holt zeide, dat het er +uitzag, alsof men het in betaling voor eene kwade schuld had moeten overnemen, en +Jan Holt was een man die het wel weten moest. +<span class="pageNum" id="pb2.187">[<a href="#pb2.187">187</a>]</span></p> +<p>Er werd menig diner op de kamers gegeven, waaraan Sir Francis Clavering zich aanhoudend +verwaardigde deel te nemen. Zijn eigen huis was gesloten; de opvolger van Mirobolant, +die zijne rekeningen zoo voorbarig had ingezonden, was door de verontwaardigde Lady +Clavering weggezonden; de weelde in huis werd zeer besnoeid en verminderd. Een der +groote lakeien was ontslagen, waarop de andere zijn dienst had opgezegd, daar hij +niet verkoos te blijven zonder zijn kameraad, of in eene familie waar slechts één +knecht werd gehouden. De begum had algemeene en strenge bezuinigingen in hare huishouding +ingevoerd, ten gevolge van de buitensporigheden, waaraan haar nietswaardige echtgenoot +zich had schuldig gemaakt. Deze hervormingen werden vlug en met vaste hand doorgezet +door den majoor, als raadsman van mylady, door Strong uit naam van den armen Clavering, +door den zaakwaarnemer der lady, en door de eerzame begum zelve. Na de schulden van +den baronet betaald te hebben, wier regeling heel wat opspraak onder het publiek verwekte +en den baronet nog dieper in de schatting der wereld deed dalen dan reeds te voren +het geval was geweest, vertrok Lady Clavering in grooten toorn van Londen naar Tunbridge-Wells, +zonder haar snooden gemaal te willen zien, met wien niemand medelijden had. Clavering, +die volstrekt geen lust had om zijne te recht verontwaardigde vrouw onder de oogen +te komen, bleef bedaard in Londen, en sloop het Lagerhuis in en uit, van waar hij +met kapitein Raff en den heer Marker ging biljarten en sigaren rooken; hij verscheen +in de huizen waar boksers, liefhebbers van jacht of wedrennen enz. bijeenkwamen, of +men zag hem nabij Lincoln’s Inn en het kantoor zijner procureurs drentelen, waar de +patroons hem uren lieten wachten en de klerken elkander knipoogjes gaven terwijl hij +op het kantoor zat. Geen wonder dat hij met genoegen de diners in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> bijwoonde, en daaronder zeer gelaten was; wat zeg ik, – gelaten? hij was nergens +zoo gelukkig als daar; hij gevoelde zich ongelukkig onder zijne gelijken, die hem +verachtten, maar hier was hij de hoofdpersoon aan tafel, waar men aanhoudend „Ja, +Sir Francis”, en „Neen, Sir Francis” tegen hem zeide, en waar hij zijne flauwe grappen +vertelde en met bevende stem zijn eentonige Fransche liedjes zong, nadat Strong zijne +vroolijke refreinen opgedreund en de brave Costigan zijn Iersche balladen voorgedragen +had. Zoo’n gezellig huishouden als dat van Strong, met Grady’s Iersche schotels en +de door den chevalier aangemaakte punch na het diner, zou een genoegen zijn geweest +voor menig beter man dan Clavering, die bang was voor de eenzaamheid van zijn groot +huis, waar hij alleen bediend werd door de oude vrouw, die het bewaarde, en door zijn +kamerdienaar, die hem bespotte. +</p> +<p>„Ja, voor den duivel,” zeide hij tegen zijne vrienden in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>; „ik zou mijn knecht wegjagen, als ik hem niet twee jaar loon schuldig was, dien +schavuit, en ik kan er mijne vrouw niet om vragen. Hij brengt mij des morgens mijne +thee koud, met een verd– tinnen lepeltje, want hij zegt, dat mijne vrouw al het zilver +naar den bankier gezonden heeft, omdat het bij mij niet veilig was. Is het niet hard, +dat zij mij zelfs geen theelepeltje toevertrouwt? is dat niet onbetamelijk, Altamont? +Ge weet, mijne vrouw is van lagen stand dat wil zeggen – ik vraag verschooning – hm +– dat wil zeggen, het is barbaarsch van haar, dat zij mij zoo weinig vertrouwen schenkt. +Zelfs de bedienden beginnen te lachen – die verwenschte schavuiten! Ik zal hun de +beenderen in hunne groote luie lichamen stuk slaan; ik mag verd– wezen als ik het +niet doe! Zij komen niet als ik schel; en – <span class="pageNum" id="pb2.188">[<a href="#pb2.188">188</a>]</span>en mijn knecht was gisterenavond in den Vauxhall met een van mijne fijne overhemden +en mijn fluweelen vest aan – ik weet dat het van mij was, – die verwenschte onbeschaamde +schelm – en hij bleef dansen in mijn bijzijn! Hij zal nog eens aan de galg komen – +hij verdient opgehangen te worden, en dat verdienen al die helsche schavuiten van +knechts.” +</p> +<p>Hij was tegenwoordig zeer voorkomend jegens Altamont; hij luisterde naar de pochende +verhalen van den kolonel, wanneer Altamont beschreef hoe, toen hij eens van Nieuw +Zeeland (waar hij op de walvischvangst was geweest) en naar het vaderland wilde terugkeeren, +hij genoodzaakt was geweest met zijne kameraden bij nacht naar boord te sluipen, om, +voor den drommel, aan hunne vrouwen te ontsnappen, – en hoe die arme schepsels, toen +zij zagen dat het schip onder zeil ging, zich in hare kanoe’s wierpen en het als bezetenen +naroeiden; hoe hij eenmaal drie maanden lang in de wildernissen van Nieuw-Zuid-Wallis +verdwaald was geweest, toen hij zich voor handelszaken in dat land bevond; hoe hij +Bonaparte op St Helena had gezien, en met de overige officieren van den Oostindievaarder, +waarop hij stuurman was, aan hem was voorgesteld. Al deze verhalen (en onder het drinken +vertelde Altamont veel, waarbij hij, wij moeten het bekennen, heel wat loog en zwetste) +hoorde Sir Francis thans met groote oplettendheid aan, terwijl hij steeds aan tafel +met Altamont klonk en hem met de meeste onderscheiding behandelde. +</p> +<p>„Laat hem maar begaan, ik weet waar hij heen wil,” zeide Altamont lachend tegen Strong, +die hem raad wilde geven, „en laat mij ook maar begaan; ik weet zeer goed wat ik zeg. +Ik was officier aan boord van een Oostindievaarder, dat was ik; ik heb handel gedreven +op Nieuw-Zuid-Wallis, dat heb ik gedaan, met een schip, dat mijn eigendom was, maar +hetwelk ik verloren heb. Ik ben officier van den nabob geworden, dat ben ik; doch +ik heb met mijn vorstelijken meester oneenigheid gehad, Strong, dat is waar! Wie wint +of verliest iets bij hetgeen ik vertel? of wie weet wat van mij? Die andere knaap +is dood; hij is in de wildernis doodgeschoten en te Sydney heeft men zijn lijk herkend. +Als ik vooronderstelde dat iemand zou klappen, geloof ik, dat ik hem den hals zou +omdraaien. Ik heb dat wel meer gedaan, Strong; –ik heb u verteld hoe ik met den opzichter +heb afgerekend, voordat ik mij uit de voeten maakte – doch in een eerlijk gevecht, +bedoel ik – in een eerlijk gevecht; of liever, hij was er het best aan toe. Hij had +zijn geweer en bajonet, en ik slechts eene bijl. Er waren er wel vijftig die het aanzagen, +– ja, en zij juichten mij toe, toen ik het deed, – en ik zou het andermaal doen, daar +kunt gij staat op maken. Ik ben voor niemand bang; en het zou den man, die iets van +mij verklapte, het leven kosten. Dat is mijn stelregel; geef mij nu de cognac nog +eens aan. <i>Gij</i> zoudt toch de man niet zijn, om iemand te verraden? Ik ken u. Gij zit een brave kerel, +en zult een vriend bijstaan, en gij hebt al den dood onder de oogen gezien, als een +man. Maar wat dien bangen gluiper betreft, – dien akeligen leugenaar, dien bedrieger, +dien kruipenden hond van een Clavering, – die in mijne schoenen staat – in <i>mijne</i> schoenen – laat hij naar den duivel loopen! Ik zal hem noodzaken mijne laarzen uit +te trekken en ze te poetsen, dat zal ik. Ha, ha!” Bij deze woorden barstte hij in +een woesten lach uit, waarop Strong opstond en de flesch wegzette. De ander bleef +voortlachen, maar nu op eene vroolijke wijze. „Gij hebt gelijk, ouwejongen,” zeide +hij; „gij houdt altijd uwe hersens bij elkander, dat is waar <span class="pageNum" id="pb2.189">[<a href="#pb2.189">189</a>]</span>– en als ik te veel zou gaan praten – ik bedoel als ik zou gaan klappen, dan geef +ik u verlof, ja verzoek en gelast ik u, de flesch weg te zetten.” +</p> +<p>„Neem een raad van mij aan, Altamont,” zeide Strong ernstig, „en zie wel toe hoe gij +met dien man omgaat. Zorg, dat hij er niet te veel belang bij krijge, u uit den weg +te ruimen, want wie weet waartoe hij in staat is?” +</p> +<p>Zeer spoedig deed zich het geval voor, waarnaar Altamont met een cyniek genot reeds +had uitgezien. Op zekeren dag, toen Strong eene boodschap voor zijn patroon was gaan +doen, kwam Sir Francis op de kamers en vond daar den afgezant van den nabob alleen. +Hij verwenschte de wereld in het algemeen, omdat zij hardvochtig en onvriendelijk +jegens hem was; hij verwenschte zijne vrouw, omdat zij hem niet genoeg geld gaf; hij +verwenschte Strong, omdat hij ondankbaar was – honderden ponden had hij Strong gegeven; +hij was zijn boezemvriend geweest en had hem, bij den hemel, uit de gevangenis verlost, +– en nu trok de kapitein partij voor mylady tegen hem en steunde haar in hare vervloekt +onaangename handelwijze jegens hem. „Zij hebben samengespannen om mij zonder een duit +te laten zitten, Altamont,” zeide de baronet; „zij geven mij niet zooveel zakgeld +al Frans op school heeft.” +</p> +<p>„Waarom gaat gij niet naar Richmond om wat van hem te leenen, Clavering?” viel Altamont +hier met een woesten lach in. „Hij zou het toch niet kunnen aanzien, dat zijn arme +oude bedelaar van een vader zonder zakgeld liep, niet waar?” +</p> +<p>„Ik verzeker u, dat ik genoodzaakt ben geweest mij jammerlijk te vernederen,” ging +Clavering voort. „Zie eens, mijnheer; kijk deze beleenbriefjes eens aan! Verbeeld +u een lid van het parlement en een oud-Engelsch baronet, voor den drommel, verplicht +om eene pendule en een ingelegden inktkoker in den lommerd te brengen, en een pressepapier +met een gouden eendekop, die mijne vrouw zeker vijf pond gekost heeft, en waarvoor +men mij niet meer dan vijftien en een halven shilling wilde geven! O mijnheer, armoede +is voor iemand van mijne levenswijze iets heel vernederends; ik heb er tranen om gestort, +mijnheer, tranen; en die verwenschte knecht van mij – ik wou dat ik hem zag hangen! +– had de verd– onbeschaamdheid mij te dreigen, dat hij het aan mylady zou vertellen; +alsof de voorwerpen in mijn eigen huis, niet mijn eigendom waren, die ik kan verkoopen +of behouden, of het venster uitwerpen als ik het verkies, – die verwenschte schavuit!” +</p> +<p>„Huil maar een beetje; geneer je voor mij niet; het zal je goeddoen, Clavering,” zeide +de ander. „Wel, ouwe jongen, wat hield ik je eenmaal voor een gelukkigen kerel, en +wat zijt ge in wezenlijkheid een ongelukkig sujet.” +</p> +<p>„Het is schande, dat zij mij zoo behandelen, niet waar?” vervolgde Clavering, want +ofschoon de baronet gewoonlijk stilzwijgend en lusteloos was, kon hij over zijn eigen +ongelukken een uur achtereen jammeren. „En – en, bij den hemel, mijnheer, ik heb niet +eens geld genoeg om zelfs de vigilante te betalen, die aan de deur op mij staat te +wachten; jufvrouw Bolton, de portierster, heeft mij reeds drie shillings geleend, +en ik zou haar niet gaarne om meer vragen; ik heb er dien verd– ouden Costigan, dien +verwenschten ouden kalen Ierschen schelm om gevraagd, en die bedelaar was geen shilling +rijk; en Campion is uit de stad, anders zou hij wel een wisseltje van mij aannemen.” +</p> +<p>„Ik dacht, dat gij op uw woord van eer aan uwe vrouw beloofd hadt, dat gij uw naam +niet meer onder wissels zoudt zetten,” zeide Altamont, aan zijne sigaar trekkende. +<span class="pageNum" id="pb2.190">[<a href="#pb2.190">190</a>]</span></p> +<p>„Waarom laat zij mij dan zonder zakgeld? Voor den duivel, ik moet geld hebben!” riep +de baronet uit. „O Am– O Altamont, ik ben de beklagenswaardigste bedelaar die er loopt.” +</p> +<p>„Gij zoudt zeker wel gaarne willen, dat iemand u een bankje van twintig pond leende?” +vroeg de ander. +</p> +<p>„Ik zou u voor eeuwig dankbaar zijn als gij dat wildet doen, – voor eeuwig dierbaarste +vriend,” riep Clavering uit. +</p> +<p>„Hoeveel zoudt ge er voor geven? Zoudt ge een wissel op zes maanden voor vijftig pond +willen teekenen, wanneer ge de helft in geld en de andere helft in zilverwerk ontvingt?” +vroeg Altamont. +</p> +<p>„Ja, dat zou ik, zoo waarlijk helpe mij –, en stipt op den dag betalen,” kreet Clavering. +„Ik zal den wissel betaalbaar stellen bij mijn bankier. Ik zal alles doen wat gij +verkiest.” +</p> +<p>„Nu, ik wilde u maar wat plagen. Ik zal u twintig pond <i>geven</i>.” +</p> +<p>„Gij hebt vijf en twintig gezegd,” viel Clavering hem in de rede; „beste vriend, gij +hebt vijf en twintig gezegd, en ik zal u eeuwig verplicht zijn. Ik wil het niet present +hebben, – enkel maar ter leen, en ik zal het u over zes maanden terugbetalen. Ik zweer +u, dat ik dat doen zal.” +</p> +<p>„Nu, nu, daar is het geld, Sir Francis Clavering. Ik ben geen kwade kerel. Als ik +geld op zak heb, voor den drommel, dan verteer ik het als een heer. Daar zijn vijf +en twintig pond voor u. Verlies ze nu niet in de speelhellen. Ga naar Clavering Park, +dan kunt ge er ik weet niet hoelang van leven. Gij hebt geen vleesch van den slachter +noodig; er zullen op uw landgoed zeker wel varkens zijn; en gij kunt elken dag, tot +het wild zich vertoont, konijnen schieten voor uw diner. Bovendien zullen de buren +u van tijd tot tijd ten eten vragen, want gij zijt toch een wezenlijke baronet, al +kost het u ook moeite uit de handen der justitie te blijven. En gij hebt den troost, +dat <i>ik</i> voor langen tijd u van den hals zal zijn – misschien wel voor een paar jaar – als +ik niet speel, en ik ben ook voornemens dat verwenschte <i lang="fr">rouge et noir</i> niet meer aan te raken. Tegen dien tijd zal mylady – in mijn tijd placht ik Jimmy +tegen haar te zeggen – wel weer bijgedraaid zijn; en dan zult gij zeker mij wel te +hulp komen en u mild betoonen jegens uw boezemvriend.” +</p> +<p>Op dit oogenblik kwam Strong terug en de baronet stelde, nu hij het geld was machtig +geworden, niet veel belang in de voortzetting van het gesprek. Hij verliet dus <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, keerde naar huis terug, en veegde zijn knecht op eene zoo ongemeen heftige en brutale +wijze den mantel uit, dat de man er uit opmaakte, dat zijn meester nog meer van het +meubilair verpand had, of in ieder geval in het bezit van wat gereed geld was gekomen. +</p> +<p>„En echter heb ik in huis rondgekeken, Morgan, zonder te kunnen ontdekken, dat hij +iets meer weggenomen heeft,” zeide Sir Francis’ knecht tegen den kamerdienaar van +majoor Pendennis, toen zij elkander kort daarna in hunne club spraken. „Mylady heeft +vóór haar vertrek bijna al de buffetten afgesloten; de schilderijen en spiegels kon +hij niet in eene vigilante wegvoeren, en de haardstellen zou hij toch niet verpanden +– zoo gemeen is hij nog niet. Maar hij heeft op de een of andere wijze geld weten +te bekomen, want hij is verduiveld onbeschoft zoodra hij bij kas is. Eenige avonden +geleden zag ik hem in den Vauxhall, waar ik met de meisjes van Lady Hemly Babewood +polkeerde (het is daar een heel pleizierig huis en het zijn er alle buitengewoon aardige +meisjes, behalve de huishoudster, en die behoort tot de methodisten) – <span class="pageNum" id="pb2.191">[<a href="#pb2.191">191</a>]</span>ik was dan aan het polkeeren – gij zijt een veel te ouwe vogel om te polkeeren, mijnheer +Morgan – en dit gaat op uwe gezondheid – en ik had bij toeval wat van Clavering’s +kleeren aan, en dat zag hij ook, maar hij durfde er geen woord van zeggen.” +</p> +<p>„Hoe staat het met het huis in St. John’s Wood?” vroeg mijnheer Morgan. +</p> +<p>„Daar is gerechtelijke verkooping. Alles wordt verkocht: de paarden, de piano, het +rijtuig, in één woord alles. Mevrouw Montague Rivers is weg naar Boulogne. Zij is +weg, Morgan. Ik voor mij geloof, dat zij zelve den gerechtelijken verkoop uitgelokt +heeft en van hem af wilde zijn.” +</p> +<p>„Speelt hij veel?” vroeg Morgan. +</p> +<p>„Niet sedert de boel in duigen is gevallen. Toen uw ouwe en de procureurs en mylady +die geweldige ruzie met hem hadden, viel hij op de knieën (zooals mylady aan jufvrouw +Bonner heeft verteld, die het mij weer heeft overgebracht) en zwoer dat hij nooit +meer eene kaart of een dobbelsteen zou aanraken, noch zijn naam op een stuk papier +zou zetten, en mylady stond op het punt om hem de banknoten te geven om de schuld, +die hij bij de wedrennen gemaakt had, af te doen; maar uw ouwe zeide (dat wil zeggen +hij schreef het op een papiertje en schoof dit over de tafel naar de procureurs en +mylady), dat het beter was, dat iemand anders de uitbetaling deed, want dat hij wat +van het geld zou achterhouden. Het is een leepe ouwe vogel, jou ouwe!” +</p> +<p>Die uitdrukking van „ouwe vogel”, door den jongen heer zou lichtvaardig op hem zelven +en zijn meester toegepast, mishaagde mijnheer Morgan in de hoogste mate. Toen mijnheer +Lightfoot die ergerlijke woorden voor de eerste maal gebruikte, bleek de boosheid +van zijn kameraad slechts uit een zwijgend wenkbrauwfronsen; maar bij de tweede overtreding +nam Morgan, die op sierlijke wijze eene sigaar rookte, welke hij op de punt van zijn +pennemes gestoken had, die sigaar uit zijn mond en begon zijn jongen vriend te berispen. +</p> +<p>„Wees zoo goed, Lightfoot, majoor Pendennis geen ouwe vogel te noemen, en mij evenmin +dien naam te geven. Dergelijke woorden worden in fatsoenlijk gezelschap niet gebruikt, +en wij hebben zoowel hier als in het buitenland in de eerste kringen verkeerd. Wij +hebben met de eerste staatslieden van Europa op den vertrouwelijksten voet gestaan. +Als wij buitenslands zijn, dineeren wij altijd bij prins Metternich en Louis Philippe. +Wij komen hier in de eerste huizen, de allereerste, dat verzeker ik u. Wij gaan uit +rijden met Lord John Russell en met burggraaf Palmerston, die aan het hoofd van het +departement van buitenlandsche zaken staat. Wij dineeren bij den graaf van Burgrave +en worden door den markies van Steyne over alles geraadpleegd. Wij behooren dus wel +het een en ander te weten, mijnheer Lightfoot. Gij zijt een jongmensch, ik ben een +ouwe vogel, zooals gij het noemt. Wij hebben beiden de wereld gezien, en wij weten +beiden, dat alles niet afhangt van geld, noch van een baronetstitel, noch van een +huis in de stad en een landgoed, noch van een miserabele vijf of zes duizend pond +’s jaars.” +</p> +<p>„Het zijn er tien, mijnheer Morgan!” riep mijnheer Lightfoot met groote levendigheid +uit. +</p> +<p>„Die <i>kunnen</i> er geweest zijn, mijnheer,” antwoordde Morgan met kalme gestrengheid; „die <i>kunnen</i> er geweest zijn, mijnheer Lightfoot; maar thans zijn er geen zes meer, mijnheer, +en misschien geen vijf. Er is drommels diep in het kapitaal gehakt, mijnheer, door +de verwenschte <span class="pageNum" id="pb2.192">[<a href="#pb2.192">192</a>]</span>verkwisting van uw meester met zijn dobbelen en zijne schuldbekentenissen en zijn +huisje in Regents Park en zijne vele euveldaden. Het is een slecht mensch, mijnheer +Lightfoot, – een slecht mensch, mijnheer, gelijk gij ook wel weet. En het is het geld +niet, mijnheer – in elk geval zulk geld niet, dat van een Calcuttaasch procureur komt +en zeker wel aan de arme hongerlijdende zwarten afgeperst is – dat aan een persoon +aanzien in de maatschappij verschaft, zooals gij zeer goed weet. Wij hebben geen geld, +maar wij komen overal; er is geene huishoudsterskamer van eenig belang in deze stad, +mijnheer, waar James Morgan niet welkom is. En ik ben het geweest, Lightfoot, die +u den toegang tot deze club heb verschaft, gelijk u bekend is, al ben ik maar een +ouwe kraai, en zonder mijne ondersteuning zouden zij u gedeballoteerd hebben, zoo +waar ik leef!” +</p> +<p>„Ik weet het best, mijnheer Morgan,” zeide de ander met de meeste onderdanigheid. +</p> +<p>„Welnu, mijnheer, noem mij dan niet meer ouwe kraai. Het staat niet fatsoenlijk, Frederik +Lightfoot; ik heb u gekend toen gij als jongen den kost verdiendet met de portieren +der vigilantes te openen en toen uw vader in moeielijkheden zat, en ik was het, die +u de betrekking bezorgde toen die Franschman heenging. En al zijt gij voornemens met +jufvrouw Bonner te trouwen, die wel een paar duizend pond kan hebben overgespaard +(dat zal zij wel in de vijf en twintig jaar, dat zij de vertrouwde kamenier van Lady +Clavering is geweest), zoo moet gij echter altijd in gedachte houden, mijnheer, wie +u dien dienst bezorgd heeft, en wie het is, die weet wat gij te voren waart, mijnheer; +en dus past het u niet, Frederik Lightfoot, mij een ouwe kraai te noemen.” +</p> +<p>„Ik vraag u vergiffenis, mijnheer Morgan – ik kan toch niet méér doen dan schuld bekennen. +Mag ik u een glaasje aanbieden en op uwe gezondheid drinken, mijnheer?” +</p> +<p>„Gij weet, dat ik geen sterken drank gebruik, Lightfoot,” gaf Morgan bevredigd ten +antwoord. „En dus gaat gij met jufvrouw Bonner trouwen, inderdaad?” +</p> +<p>„Zij is oud, maar twee duizend pond is geen onbelangrijke som – begrijpt ge, mijnheer +Morgan? Wij kunnen <i>het Wapen van Clavering</i> voor eene kleinigheid krijgen, en dat zal geen slechte speculatie zijn wanneer de +spoorweg door Clavering loopt. En als wij er gevestigd zijn, hopen wij, mijnheer Morgan, +dat gij er ons eens zult komen opzoeken.” +</p> +<p>„Het is eene doodsche plaats, zonder goed gezelschap,” zeide mijnheer Morgan. „Ik +ken ze zeer goed. In den tijd van mevrouw Pendennis plachten wij geregeld daarheen +te gaan, en de buitenlucht frischte mij geheel op na de vermoeienissen van het Londensche +leven.” +</p> +<p>„De spoorweg zal mijnheer Arthur’s eigendommen in waarde doen stijgen,” merkte Lightfoot +aan. „Hoeveel zoudt gij wel denken, mijnheer, dat zij jaarlijks opbrengen?” +</p> +<p>„Iets minder dan vijftienhonderd pond, mijnheer,” gaf Morgan ten antwoord, waarop +de ander, die de uitgebreidheid der landerijen van den armen Arthur kende, zijne tong +tegen de wang duwde, maar wijselijk het stilzwijgen bewaarde. +</p> +<p>„Is zijn knecht een aardig mensch, mijnheer Morgan?” hervatte Lightfoot. +</p> +<p>„Pidgeon is nog niet aan goed gezelschap gewend; maar hij is nog jong, hij bezit goeden +aanleg en heeft vrij veel gelezen, en ik geloof, dat hij zeer goed zal voldoen,” gaf +Morgan ten antwoord. „Hij zou voor <i>onze</i> betrekkingen niet passen, Lightfoot, – hij heeft de wereld nog niet gezien.” +<span class="pageNum" id="pb2.193">[<a href="#pb2.193">193</a>]</span></p> +<p>Toen de halve flesch sherry, die mijnheer Lightfoot, na mijnheer Morgan’s verklaring +dat hij geen sterken drank gebruikte, besteld had, door de beide heeren gedronken +was, waarbij zij den wijn tegen het licht hielden en met hunne lippen smakten en er +knipoogjes tegen maakten, en den kastelein over de qualiteit plaagden, op de wijze +van doorknede kenners, was Morgan’s gestoorde kalmte geheel hersteld en geraakte hij +in eene stemming om zijn jongen vriend met de meeste welwillendheid te behandelen. +</p> +<p>„Wat denkt gij van jufvrouw Amory, Lightfoot – vertel het mij eens in vertrouwen. +Zoudt gij gelooven, dat wij verstandig zouden handelen – ge begrijpt mij wel – indien +wij jufvrouw A. tot mevrouw A. P. maakten, <i lang="fr">comprenez vous?</i>” +</p> +<p>„Zij ligt altijd met hare mama overhoop,” zeide mijnheer Lightfoot. „Bonner is meer +dan opgewassen tegen de oude dame, en behandelt Sir Francis als – als dit overschotje, +dat ik in den aschbak werp. Maar zij durft geen woord tegen jufvrouw Amory zeggen, +en dat durft niemand van ons. Wanneer er een bezoeker komt, dan lacht zij en kijkt +zij zoo smachtend, dat men haar zijn zondagsgeld te bewaren zou geven; en nauwelijks +heeft hij zijne hielen gelicht, of zij gaat als eene kleine duivelin te werk en zegt +dingen, die een mensch dol maken. Als mijnheer Arthur komt, dan is het: „Och, laten +wij dat heerlijke liedje nog eens zingen!” of: „Kom, schrijf die lieve versjes eens +in mijn album,” ofschoon zij pas een oogenblik te voren hare moeder geplaagd, of hare +kamenier speldeprikken gegeven heeft. Zij steekt haar werkelijk met spelden en knijpt +haar. Marie Ann liet mij zien, dat een harer armen bont en blauw was, en ik herinner +mij nog, dat jufvrouw Bonner, die zoo jaloersch op mij is als een oude kat, haar een +oorveeg gaf, omdat zij mij haar arm toonde. En dan moest ge het juffertje eens aan +de ontbijttafel zien, als er geen vreemden bij zijn! Zij zou de menschen wel willen +wijs maken, dat zij nooit eet; maar o, ge moest het eens zien! Marie Ann moet haar +poddingen en crêmes op hare slaapkamer brengen, en de kok is de eenige man in huis, +dien zij beleefd behandelt. Bonner zegt, dat, toen zij het tweede seizoen in Londen +waren, mijnheer Soppington hare hand wilde vragen en ook werkelijk op zekeren dag +kwam om het te doen, maar hij zag haar een boek in het vuur werpen en hare moeder +zoo erg uitschelden, dat hij ongemerkt de deur weer uitging, zooals hij gekomen was; +en heel spoedig daarop vernamen wij, dat hij jufvrouw Rider getrouwd had. O, het is +een echte feeks, die kleine Blanche, dat is mijn opienje over haar, mijnheer Morgan.” +</p> +<p>„Ompinie, niet opienje, Lightfoot, beste jongen,” zeide mijnheer Morgan met vaderlijke +goedheid, en vroeg toen zich zelven met een zucht af, waarom ter wereld zijn ouwe +toch begeerde, dat mijnheer Arthur zulk een meisje zou huwen? Het vertrouwelijk gesprek +der beide heeren werd daarop gestoord door het binnenkomen van andere heeren, die +leden der club waren; de nieuwtjes uit de voorname wereld, de politiek, het smousjassen +en andere vermaken kwamen nu te berde en het onderhoud werd algemeen. +</p> +<p>De Gentleman’s Club vergaderde in eene vrije kamer der herberg <i lang="en">the Wheel of Fortune</i>, in een gezellig zijstraatje van de groote straten van Mayfair, en werd door eenige +der meest voorname „heeren” bezocht. Hunner meesters zaken, schulden, intrigues en +avonturen, de goede en slechte hoedanigheden hunner meesteressen en hare geschillen +met haar echtgenooten, kortom alle familiegeheimen werden hier met volkomen vrijmoedigheid +en vertrouwelijkheid besproken; en wanneer een „heer.” <span class="pageNum" id="pb2.194">[<a href="#pb2.194">194</a>]</span>in een nieuwen dienst zou gaan, kon hij hier alle vereischte inlichtingen krijgen +over de familie, waarvan hij lid zou worden. Men kan wel begrijpen, dat er in dezen +fijnen kring geene livreien werden toegelaten; en de gepoeierde hoofden der langste +Londensche lakeien zouden zich tevergeefs gebogen hebben, om toegang tot de Gentleman’s +Club te verzoeken. Deze uitgebannen reuzen in livrei gebruikten hun bier in een andere +kamer van <i lang="en">the Wheel of Fortune</i> en konden evenmin lid van deze club worden, als een winkelier uit de Pall Mall, of +een procureur uit Lincoln’s Inn, lid der clubs van Bays of Spratt. Alleen dan ook +omdat het gesprek, hetwelk wij hebben mogen afluisteren, een zeker licht over de personen +en de gebeurtenissen van ons verhaal verspreidt, hebben wij het gewaagd den lezer +in zulk voornaam gezelschap binnen te leiden. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch62" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch62.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWEE EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Zooals het in de wereld gaat.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Korten tijd na het bijzondere geluk, hetwelk kolonel Altamont te Epsom weervaren was, +ondernam die heer zijne voorgenomen buitenlandsche reis, en de dagblad-correspondent, +die het nieuws uit de groote wereld opzamelt en zich naar de London Bridge begeeft +om van de voorname lui, die dit land verlaten, afscheid te nemen, meldde, dat onder +de passagiers, die verleden Zaterdag met de stoomboot <i>Soho</i> naar Antwerpen vertrokken waren, zich bevonden hadden „Sir Robert Hodge met zijne +gemalin en zijne dochters, de beroemde advocaat Kews met echtgenoote en dochter, kolonel +Altamont, majoor Coddy, enz.” De kolonel reisde met de staatsie, die een gentleman +betaamt, vertoonde zich in een opzichtig reiscostuum, dronk gedurende den overtocht +eene groote hoeveelheid grog, en was niet zeeziek, gelijk verscheiden andere passagiers. +Hij werd bediend door zijn lijfknecht, den trouwen Ierschen soldaat, die reeds sinds +eenigen tijd hem zelven en kapitein Strong op hunne kamers in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> gediend had. +</p> +<p>De chevalier gebruikte een lekker afscheidsdiner te Blackwall met zijn vriend den +kolonel en een paar anderen, die vele <i>toasten</i> op Altamont instelden, op kosten van dien vrijgevigen heer. „Strong, ouwe jongen,” +zeide des chevaliers waardige kameraad, „als ge wat geld noodig hebt, dan moet ge +er nu bij zijn. Ik ben uw man. Gij zijt een goede kerel en hebt mij goed behandeld +en een bankje van twintig pond meer of minder kan mij niet schelen.” Doch Strong gaf +ten antwoord, dat hij geen geld noodig had; hij had geld genoeg, – „dat wil zeggen, +niet genoeg, Altamont, om u terug te betalen wat gij mij onlangs geleend hebt, maar +genoeg om het nog eenigen tijd uit te houden,” – en in dier voege scheidden zij van +elkander op vrij hartelijke wijze. Had het bezit van geld Altamont wezenlijk eerlijker +en beminnelijker gemaakt dan hij tot nog toe geweest was, of was hij alleen daardoor +beminnelijk in Strong’s oogen geworden? Het is wel mogelijk, dat hij wezenlijk verbeterd +was en dat het geld hem beter had gemaakt. Misschien was het de schoonheid van den +rijkdom, die Strong in de oogen blonk en hem ontzag inboezemde, maar in ieder geval +dacht hij bij zich zelven: „Die arme drommel, die ongelukkige teruggekeerde gedeporteerde, +is een tienmaal betere kerel dan mijn vriend, de baronet, Sir Francis Clavering. <span class="pageNum" id="pb2.195">[<a href="#pb2.195">195</a>]</span>Op zijne manier, is hij moedig en eerlijk. Hij zal een vriend getrouw blijven en een +vijand onder de oogen durven zien. Clavering heeft nooit voor het eene noch het andere +moed gehad. En wat is nu de misdaad, die zoo zwaar op den armen drommel drukt? Hij +is een beetje onbesuisd geweest en heeft den naam van zijn schoonvader nagemaakt. +Menigeen heeft veel erger dingen gedaan; maar is er desniettemin goed afgekomen, en +houdt zijn hoofd fier omhoog. Dat is het geval met Clavering. Maar neen, die houdt +het hoofd niet omhoog; dat heeft hij zelfs in zijne beste dagen niet gedaan.” En het +berouwde Strong misschien wel, dat hij gelogen en den milden kolonel verzekerd had +geen geld noodig te hebben; maar dat was dan toch eene leugen aan den eerlijken kant, +en de chevalier kon zich niet vermannen om nu voor de tweede maal iets van zijn gebannen +vriend te leenen. Bovendien, hij kon rondkomen. Clavering had hem wat geld beloofd; +diens beloften waren wel niet veel te vertrouwen, doch de chevalier was altijd vol +hoop en rekende op menige kans om zijn patroon aan zijn woord te houden en zich eenige +van de remises en toevoeren toe te eigenen, die het zijn voornaamste werk was voor +zijn principaal op te loopen. +</p> +<p>Hij had er over gebromd, dat Altamont de kamers in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> met hem moest bewonen; maar hij vond die vertrekken thans somberder zonder zijn kameraad +dan toen deze er nog was De eenzaamheid strookte niet met zijn gezelligen aard, en +bovendien had hij kostbare en weelderige gewoonten aangenomen, daar hij een knecht +ter beschikking had gehad om zijne boodschappen te doen, zijne kleeren in orde te +houden en zijn maaltijd te bereiden. Het was thans een grootsch en aandoenlijk tooneel, +dezen statigen en voornamen heer zijn eigen laarzen te zien poetsen, zijn eigen lamscôtelet +te zien braden. Wij hebben reeds vroeger vermeld, dat de chevalier eene vrouw had; +eene Spaansche dame uit Vittoria, die weer naar hare familie was teruggekeerd na eene +echtverbintenis van weinige maanden met den kapitein, dien zij met een schotel een +gat in zijn hoofd had gegooid. De chevalier werd na het vertrek van zijn vriend den +kolonel melancholisch, of was, om zijn eigen beeldspraak te bezigen, „landerig.” Dergelijke +oogenblikken van neerslachtigheid en tijden van tegenspoed komen aanhoudend in het +leven van helden voor, getuige Marius te Minturnae, Charles Edward in de Schotsche +Hooglanden en Napoleon vóór Elba. Welk groot man is niet genoodzaakt geweest aan kwade +kansen het hoofd te bieden? +</p> +<p>Van Clavering was een tijdlang geen ondersteuning te wachten. De vijf en twintig pond, +die de voorbeeldige baronet van mijnheer Altamont ontvangen had, waren even snel door +zijne vingers gedropen als alle vroegere gelden. Hij was de rivier afgezakt met een +uitgezocht gezelschap van liefhebbers der edele bokskunst, die de politie misleidden +en in het graafschap Essex aan wal stapten, waar zij Billy Bluck lieten vechten tegen +Dick den koetsier, op wien de baronet wedde en die ook de overhand behield dertien +achtereenvolgende malen dat de bokspartij hernieuwd werd, totdat Billy hem, door een +ongelukkigen slag op de keel, dood ter aarde velde. „Het loopt mij altijd tegen, Strong,” +zeide Sir Francis; „de weddenschappen stonden drie tegen één voor den koetsier, en +ik achtte mij zoo zeker van dertig pond, alsof ik ze reeds op het zak had. En nu ben +ik, voor den duivel, veertien pond aan mijn knecht Lightfoot schuldig, die hij mij +geleend en voor mij betaald heeft; en hij maant mij er om, die verwenschte, onbeschaamde +rekel; en ik wenschte dat ik maar middel wist om een wisseltje te disconteeren of +mijne vrouw over de brug te doen komen! Ik zal u de helft geven, <span class="pageNum" id="pb2.196">[<a href="#pb2.196">196</a>]</span>Ned; bij mijn ziel en mijn eer, ik zal u de helft geven als gij een wisseltje van +vijftig pond kunt plaatsen.” +</p> +<p>Maar Ned antwoordde stuursch, dat hij zijn woord als gentleman aan Lady Clavering +gegeven had, dat hij zich niet meer leenen zou tot verdere wisselzaken van haar man +(die daartoe ook zijn woord van eer gegeven had), en de chevalier verklaarde, dat +<i>hij</i> althans woord zou houden en liever zijn gansche leven zijn eigen laarzen zou poetsen +dan zijne belofte ontrouw worden. En wat meer is, hij dreigde dat hij bij het eerste +blijk, dat Sir Francis het aan mylady gegeven woord wilde breken, haar daarvan zou +verwittigen. +</p> +<p>Op die mededeeling begon Sir Francis Clavering volgens zijne gewoonte hevig te tieren +en te vloeken. Hij zeide, dat de dood zijn eenige uitkomst was. Hij bezwoer en smeekte +zijn lieven Strong, zijn besten vriend, zijn goeden ouden Ned, hem niet te verloochenen; +doch toen hij zijn liefsten Ned verlaten had en de trap van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> afging, vloekte en schold hij hem als den gemeensten schurk, verrader, deugniet en +lafaard onder de zon; hij wenschte Ned in het graf en in eene nog erger plaats, maar +aan den anderen kant verlangde hij, dat die gemeene schelm in het leven zou blijven, +totdat Frans Clavering zich op hem had kunnen wreken. +</p> +<p>Op de kamer van Strong ontmoette de baronet een heer, die tegenwoordig, gelijk wij +reeds hebben aangestipt, zeer drukke bezoeken in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> aflegde, namelijk mijnheer Samuel Huxter, van Clavering. Die jonge heer, die in zijne +jeugd in Clavering Park okkernoten gekaapt had en den baronet met vier paarden door +de straten van het landstadje had zien rijden en met steigerende paarden en gepoeierde +lakeien voor de kerk stilhouden, koesterde een onbeschrijfelijken eerbied voor het +parlementslid zijner stad en was verbazend opgetogen, dat hij kennis met hem mocht +maken. Hij stelde zich zelven, erg blozende en bevende, aan hem voor als een inboorling +van Clavering, – den zoon van mijnheer Huxter op de markt, – zijn vader had den boschwachter +van Sir Francis, met name Coxwood, behandeld, toen deze door het springen van zijn +geweer drie vingers had verloren; hij was bijzonder vereerd, kennis met Sir Francis +te mogen maken. Deze geheele eigen voorstelling liet Sir Francis zich zeer minzaam +welgevallen. De eerzame Huxter had vervolgens tegen zijne kameraden in het Bartholomeus-hospitaal +den mond vol over Sir Francis en verzekerde aan Fanny, in de portiersloge, dat er +toch niets boven zoo’n voornaam heer, zoo’n echt oud-Engelsch gentleman uit den ouden +tijd ging! Fanny antwoordde daarop echter, dat zij Sir Francis een akeligen vent vond, +– zij wist niet waarom, – maar zij kon hem niet uitstaan; zij hield zich overtuigd, +dat hij slecht, gemeen en laag was, zij gevoelde dat hij dit was; en toen Sam daarop +hernam, dat Sir Francis zeer vriendelijk was en op de minzaamste wijze een halven +sovereign van hem geleend had, barstte Fanny in het lachen uit, trok Sam bij zijn +lang haar (dat nog niet van onberispelijke zindelijkheid was), tikte hem op de kin, +noemde hem een malloot, een ouwe malloot, en zeide, dat Sir Francis altijd geld van +iedereen leende, dat ma het hem tweemaal had geweigerd en dat zij drie maanden had +moeten wachten om zeven shillings terug te krijgen, die hij van ’aar had geleend. +</p> +<p>„Gij moet niet zeggen <i>van ’aar</i>, maar <i>van haar</i>,” zeide Huxter, niet om aanmerking te maken op haar betoog, maar om eene taalfout +te verbeteren. +</p> +<p>„Nu dan: <i>van haar</i>, ouwe malloot,” hernam het meisje, en de leerlinge zette zulk een aardig gezichtje, +dat de taalmeester dadelijk tevreden <span class="pageNum" id="pb2.197">[<a href="#pb2.197">197</a>]</span>was gesteld, en met genoegen op staanden voet nog honderd lessen zou hebben gegeven +tegen den prijs, dien hij voor die ééne nam. +</p> +<p>Natuurlijk was jufvrouw Bolton er bij, en ik denk dat Fanny en mijnheer Sam toen op +een zeer gemeenzamen en vertrouwelijken voet stonden, en dat de tijd voor de eerstgenoemde +troost had opgeleverd en zekere smarten gelenigd, die op het oogenblik, wanneer zij +zich doen gevoelen, drommels bitter, maar, evenmin als kiespijn, of eenig ander leed, +eeuwigdurend zijn. +</p> +<p>Als ge u neerzet, omringd door eerbied en genegenheid; in uw ouden dag gelukkig, geëerd +en gevleid; als men geduld heeft met uwe zwakheden, uwe laatste woorden welwillend +ter harte neemt, uwe vervelende oude verhalen voor de honderdste maal met plichtmatig +geduld en nimmer uitblijvende geveinsde lachjes aanhoort; als de vrouwen des huizes +onvermoeid zijn in hare vleierijen, de jonge mannen stil en aandachtig zoodra gij +begint te spreken, de dienstboden vol ontzag; wanneer de pachters, met de pet in de +hand, gereed staan de plaats van mijnheers paarden in te nemen, als uwe genade verkiest +te gaan rijden, – dan heeft het dikwijls bij u moeten opkomen, o nadenkende Rijkaard! +dat al die eerbied, al dat eerbetoon voor het grootste gedeelte met het bezit van +uw geld wordt overgedragen op uw opvolger, – dat de dienstboden uw zoon zullen bedienen +en uwe pachters hem zullen toejuichen evenals u; dat de hofmeester hem den (door het +liggen verbeterden) wijn zal brengen, die zich nu in uw kelder bevindt; en dat de +zon van voorspoed en vleierij (even zeker als de morgen na en zonder u aanbreekt) +op uw erfgenaam zal schijnen, wanneer uw nacht gekomen en het licht des levens voor +u uitgebluscht is. De menschen komen zich koesteren in den gloed der effecten en landerijen, +die allerwege van hem uitstraalt; de eerbied gaat te gelijk met het landgoed over, +waarvan hij op zijne beurt de levenslange huurder wordt met al de voordeelen, de genoegens, +de vereering en de klandizie. Hoe lang wenscht of verwacht gij, dat de menschen u +zullen betreuren? Hoeveel tijd besteedt een mensch aan de droefenis, eer hij tot het +genot overgaat? Een groot man moest zijn erfgenaam eene plaats bij zijne feesten geven +als een levend <i lang="la">memento mori</i>. Indien hij zeer veel aan het leven hecht, moet de aanwezigheid van den ander hem +een aanhoudende prikkel en vermaning zijn. „Maak u gereed om heen te gaan,” zegt de +opvolger tegen uwe genade; „ik wacht; en ik kan het evengoed besturen als gij.” +</p> +<p>Wat heeft deze toespraak tot een denkbeeldigen lezer met de personen uit deze geschiedenis +te maken? Zouden wij het willen vergoelijken, dat Pen een witten hoed draagt en dat +de rouw over zijne moeder lichter is geworden? De loop der jaren, de wisseling van +het fortuin, de gebeurtenissen des levens, hoe sterk zij hem mogen bewegen of hoe +krachtig ze hem opwinden, kunnen dat heilige beeld nimmer uit zijn hart verdrijven, +noch die gewijde liefde uit haar heiligdom verbannen. Indien hij voor het kwade bezwijkt, +zullen die dierbare oogen droevig op hem staren; indien hij goed doet, smart lijdt +of de verzoeking overwint, zal die altijd tegenwoordige liefde, gelijk hij weet, hem +goedkeuring schenken of met hem lijden; als hij valt, zal zij voor hem pleiten, als +hij treurt, hem opbeuren; zij zal bij hem zijn en hem vergezellen totdat de dood voorbij +is en smart en zonde niet meer bestaan. Zijn dit droomerijen, of zijn het nuttelooze +zedepreeken van een luien romanschrijver? Mag ook niet de man van de wereld wel eens +ernstig en nadenkend zijn? Vraag het aan uw eigen hart en uw eigen herinnering, broeder +en zuster, of wij niet in de dooden leven, en (met eerbied gezegd) het bestaan van +God bewijzen uit de liefde? +<span class="pageNum" id="pb2.198">[<a href="#pb2.198">198</a>]</span></p> +<p>Pen en Warrington spraken over deze onderwerpen in latere dagen in menig plechtig +en vriendschappelijk onderhoud, en Pen vereerde zijne moeder in de herinnering en +aanbad haar bijna, gelijk zulk eene heilige verdiende. Gelukkig degeen, die in zijn +leven eenige weinige vrouwen van dien stempel leert kennen! Het was eene vriendelijke +beschikking van den hemel, dat Hij er ons zoodanige toegezonden, en ons dat aandoenlijke +en indrukwekkende tafereel van onschuld, liefde en schoonheid te bewonderen gegeven +heeft. +</p> +<p>Maar daar het zeker is, dat Arthur en Warrington, indien een vreemde, bij voorbeeld +majoor Pendennis, in den loop dezer sentimenteele gesprekken Pen’s kamer ware binnengekomen, +hun onderhoud gestaakt en een ander onderwerp gekozen zouden hebben, om te spreken +over de opera, of de laatste debatten in het parlement, of het huwelijk van jufvrouw +Jones met kapitein Smith, en zoo meer, – zoo zullen wij ons voorstellen, dat het publiek +op dit oogenblik binnentreedt, aan het vertrouwelijk onderhoud tusschen den schrijver +en den lezer een einde maakt, en ons verzoekt voort te gaan met onze opmerkingen over +deze wereld, met welke wij beiden voorzeker beter bekend zijn dan met die andere, +waarin wij zoo even een blik hebben geslagen. +</p> +<p>In den eersten tijd toen Arthur Pendennis in het bezit van zijn erfdeel was gekomen, +gedroeg hij zich zoo ingetogen en bedaard, dat zijn vriend Warrington hem prees, ofschoon +Arthur’s oom zich eenigszins ergerde, dat zijn neef de kleingeestigheid had om geen +grooter staat te voeren en geen meer vertoon te maken, nu hij in de heerschappij over +zijn koninkrijk was opgevolgd. Hij had gewenscht, dat Arthur fraaie kamers zou nemen, +en dagelijks met schoone paarden in het park of in een sierlijk rijtuig door de stad +rijden. „Ik ben te onoplettend om zelf te mennen door Londen.” gaf Arthur lachend +ten antwoord; „de omnibussen zouden mij overrijden, of ik zou met den kop van mijn +paard de glazen der rijtuigen, waarin de dames zaten, verbrijzelen; en gij zoudt toch +niet verlangen, oom, dat ik door mijn knecht gereden werd, gelijk een apotheker?” +Neen, majoor Pendennis wilde, om geen geld ter wereld, dat zijn neef een apotheker +zou schijnen; zoo diep moest de doorluchtige vertegenwoordiger van het huis Pendennis +zich niet vernederen. En toen Arthur schertsende voortging: „En toch geloof ik, oom, +dat vader heel blij was toen hij voor het eerst een sjeesje kon houden,” kuchte de +oude majoor, en er kwam een blos op zijn gerimpeld gelaat toen hij antwoordde: „Herinner +u, neef, dat Bonaparte zeide: <i lang="fr">il faut laver son linge sale en famille</i>. Gij behoeft er niet op te pochen, dat uw vader een – een geneesheer was. Hij stamde +uit een overoud hoewel verachterd geslacht, en was verplicht het fortuin der familie +weer op te richten, zooals menig man van goede familie vóór hem heeft gedaan. Gij +zijt gelijk aan dien man van wien Sterne spreekt, neef, – den markies, die zijn degen +kwam terugvragen. Uw vader heeft den uwen voor u teruggekregen. Gij zijt, voor den +drommel, een grondbezitter en een gentleman, neef, – vergeet nooit, dat gij gentleman +zijt!” +</p> +<p>Maar daarop keerde Arthur het argument, dat hij den ouden heer dikwijls ten opzichte +van hem zelven had hooren bezigen, zeer behendig tegen zijn oom. „Wie bekommert zich, +in de kringen, die ik ten gevolge van uwe introductie de eer heb te bezoeken, om mijn +onbeduidende middelen of mijn gering aanzien, oom?” vroeg hij. „Het zou dwaas van +mij zijn met de groote lui te willen wedijveren, en al wat zij van ons kunnen vergen, +is, dat wij fatsoenlijk praten en goede manieren hebben.” +<span class="pageNum" id="pb2.199">[<a href="#pb2.199">199</a>]</span></p> +<p>„Maar desniettemin, mijnheer, zou ik zorgen lid te worden van een paar betere clubs,” +hernam zijn oom; „ik zou nu en dan eens een diner geven en mijne vrienden met zorg +kiezen; en ik zou van dien akeligen zolder in den Temple af komen, mijnheer.” Daarop +gaf Arthur van zijn kant wat toe, door naar de tweede verdieping in Lamb Court af +te dalen, ofschoon Warrington zijn oude vertrekken bleef bewonen, en de beiden vrienden +vast besloten waren niet van elkander te scheiden. Houd die vriendschapsbanden uwer +jeugd zorgvuldig in stand, waarde lezer; het is alleen in dien edelaardigen leeftijd, +dat zij aangeknoopt worden. Hoe geheel anders is de vriendschap van latere jaren! +en wat is de druk van uw eigen hand minder krachtig nadat zij gedurende twintig jaren +omgangs met de wereld geschud is en duizend even onverschillige handen heeft gedrukt +en losgelaten! Evenals gij, na uw twintigste jaar, er zelden in zult slagen uw mond +een andere taal te leeren spreken, zoo begint het hart zeer spoedig te weigeren eene +nieuwe vriendschap te sluiten: het wordt te hard, om indruk op zich te laten maken. +</p> +<p>Pen dan bezat vele kennissen, en daar hij van vroolijken en inschikkelijken aard was, +kreeg hij er nog dagelijks nieuwe bij; maar hij vond geen vriend meer gelijk Warrington: +en beiden waren bijna even veel in elkanders gezelschap als de Tempelridders; zij +reden op een zelfde paard (want dat van Pen stond ter beschikking van Warrington) +en hadden hunne kamers en hun bediende gemeen. +</p> +<p>Mijnheer Warrington had kennis gemaakt met Pen’s vrienden in Grosvenor Place gedurende +hun laatste rampspoedige seizoen in Londen, en was even weinig als het groote publiek +over Sir Francis Clavering en de dochter van mylady gesticht. „Ten aanzien van die +menschen heeft de wereld gelijk,” zeide George. „De jonge heeren lachen en spreken +bij en over die dames met de meeste vrijmoedigheid. Dat meisje gaat om met menschen, +die zij niet moest kennen, en spreekt met mannen, met welke geen meisje zich behoorde +op te houden. Hebt gij die twee losbollen, die onlangs in het park over Lady Clavering’s +rijtuig heen leunden, wel onder jufvrouw Blanche’s hoed zien gluren? Geen goede moeder +zou veroorloven dat hare dochter die twee mannen kende, noch hen in haar huis toelaten.” +</p> +<p>„De begum is de onschuldigste en goedhartigste ziel die er leeft,” viel Pen hem in +de rede. „Zij heeft nooit iets kwaads van kapitein Blackball gehoord en het verslag +van dat proces, waarin Charley Lovelace eene rol gespeeld heeft, nooit gelezen. Denkt +gij, dat fatsoenlijke dames de <i lang="fr">chronique scandaleuse</i> zoo goed lezen en zich herinneren als gij, oude knorrepot?” +</p> +<p>„Zoudt gij goedvinden, dat Laura Bell die kerels kende?” vroeg Warrington, terwijl +hij een weinigje bloosde. „Zoudt gij dulden, dat de vrouw, die gij liefhadt, door +hun gezelschap beleedigd wierd? Ik twijfel er niet aan, dat die arme begum onkundig +is van hunne levensgeschiedenis; ik geloof dat zij nog zeer vele betere dingen ook +niet weet. Het komt mij voor, Pen, dat uw eerzame begum geen lady is. Het is buiten +twijfel hare schuld niet, dat zij de opvoeding eener dame niet gehad en de fijne beschaving +eener dame niet geleerd heeft.” +</p> +<p>„Zij is even fatsoenlijk als Lady Portsea, die jan en alleman op hare bals ontvangt, +en even beschaafd als mevrouw Bull, die zeer plat spreekt en een half dozijn hertogen +bij zich aan het diner ziet,” gaf Pen vrij bits ten antwoord. „Waarom zouden gij en +ik nuffiger zijn dan de geheele wereld? Waarom zouden wij de zonden der vaderen aan +dit welwillende schepsel, dat niemand kwaad doet, bezoeken? Zij heeft noch <span class="pageNum" id="pb2.200">[<a href="#pb2.200">200</a>]</span>u noch eenig ander sterveling iets anders dan vriendschap bewezen. Zij doet haar best, +zooveel in haar vermogen staat. Zij geeft zich niet uit voor iets meer dan zij is. +Zij verschaft u de beste diners, die zij koopen kan, en het beste gezelschap, dat +zij krijgen kan. Zij betaalt de schulden van haar schavuit van een echtgenoot. Zij +bederft haar zoon, gelijk de deugdzaamste moeder in Engeland. Haar oordeel over letterkundige +zaken, dat beken ik, heeft niet veel te beteekenen; en ik ben zeker, dat zij nooit +een regel van Wordsworth gelezen en nooit in haar leven van Tennyson gehoord heeft.” +</p> +<p>„Dat heeft vrouw Flanagan de waschvrouw ook niet,” bromde Pen’s Mentor, „en Betty +de werkmeid evenmin, en het zal niet in mij opkomen, haar dat kwalijk te nemen. Maar +een man van fijn gevoel kiest dezulken niet tot zijne vriendinnen; een gentleman kiest +ze niet tot zijne gezellinnen, en indien hij het doet, berouwt het hem in later tijd +bitter. Zoudt gij, die voor een man van de wereld en een wijsgeer wilt doorgaan, mij +diets willen maken, dat het verzwelgen van drie <i>services</i> en het dineeren op zilver het doel des levens is? Durft gij u zelven bekennen, dat +goede wijn het toppunt uwer eerzucht is, en dat gij met iedereen wilt dineeren, onverschillig +wien, indien gij maar van een vetten os te eten krijgt? Gij noemt mij cyniek, – doch +wat is het een monsterachtig cynicisme, hetwelk gij en de overige mannen van de wereld +verkondigt. Ik zou liever rauwe rapen eten en in de woestenij gaan leven, of een wildeman +worden, dan mij tot dit peil van beschaving te verlagen, en te bekennen, dat een Fransche +kok het hoogste is waarvoor men leven kan.” +</p> +<p>„Omdat gij van rauwe biefstuk en daarna van een pijpje houdt,” viel Pen uit, „neemt +gij eene meerderheid aan boven menschen, die een fijneren smaak bezitten en zich niet +schamen over de wereld in welke wij leven. Wie is er, die bijzondere bewondering, +achting, vriendschap of dankbaarheid aan den dag legt, zelfs voor de menschen welke +men iederen dag ontmoet? Indien A. mij ten zijnent noodigt en mij het beste voorzet +wat hij bezit, neem ik zijne goede gaven aan voor hetgeen zij waard zijn en voor niets +meer. Ik beweer niet, dat ik het hem terug zal betalen in vriendschap, maar wel in +de conventioneele munt der maatschappij. Als wij van elkander gaan, scheiden wij zonder +smart. Wanneer wij elkander weer ontmoeten, zijn wij matig verheugd elkander weer +te zien. Indien ik enkel met mijne vrienden moest omgaan, zou uw zwarte snuit, ouwe +George, het eenige gezicht wezen, dat ik zien zou. +</p> +<p>„Gij zijt de waardige pupil van uw oom en spreekt als een wereldling,” zeide Warrington +min of meer weemoedig. +</p> +<p>„En waarom niet?” vroeg Pendennis, „waarom zou ik niet meedoen met de wereld, op welke +ik rondwandel, en geen vrede hebben met de inrichting der maatschappij in en door +welke wij leven? Ik ben ouder dan gij, George, ondanks uwe grijzende bakkebaarden, +en heb veel meer van de wereld gezien dan gij hier op uw zolder, waar gij met uwe +boeken, uwe mijmeringen en uwe denkbeelden van een een-en-twintigjarig jongeling ingemetseld +hebt gezeten. Ik zeg nogmaals, dat ik de wereld neem gelijk zij is, en, daar ik tot +haar behoor, mij niet over haar zal schamen. Ben ik geroepen of sterk genoeg om de +wereld, als zij in de war is, weer in orde te brengen?” +</p> +<p>„Neen, waarlijk, ik geloof niet dat een van beide het geval met u is,” bromde Pen’s +vriend. +</p> +<p>„Al betwijfel ik, of ik beter ben dan mijn naaste,” ging Arthur voort, <span class="pageNum" id="pb2.201">[<a href="#pb2.201">201</a>]</span>„al erken ik, dat ik niets beter ben, zoo twijfel ik evenzeer of hij beter is dan +ik. Ik zie, dat menschen, die met voornemens van een algeheele hervorming de wereld +intraden en, reeds voordat hunne baarden uitgebot waren, zich grootsche plannen voor +de herschepping der menschheid hadden voorgesteld, hunne ontwerpen na eenige jaren +van vruchteloos gepraat en van ijdele pogingen om hunne medemenschen te leiden, opgeven, +en, wanneer zij bevonden hebben, dat de menschen niet meer naar hen willen luisteren +(gelijk zij dan ook nooit waard waren dat men naar hen luisterde), stilletjes weer +in den grooten hoop wegzinken en erkennen dat hunne oogmerken onbereikbaar waren, +of dankbaar zijn dat die nooit in toepassing zijn gebracht. De vurigste hervormers +bedaren en schikken zich eindelijk in de dingen gelijk zij zijn; de luidste schreeuwende +radicale redenaars worden stomme, onderworpen ambtenaren, de gloeiendste liberalen +worden alledaagsche conservatieven wanneer zij buiten het bewind zijn, of onuitstaanbare +tirannen of despoten zoodra zij de teugels der regeering in handen hebben. Let maar +een op Thiers en Guizot, wanneer zij òf in de oppositie zijn, òf op het kussen zitten! +Let maar op de Whig’s wanneer zij het volkophitsen, en op de Whig’s wanneer zij het +bewind voeren! Zoudt gij willen beweren, dat die mannen zich verraderlijk gedragen, +zooals de radicalen bazelen, die op hunne beurt eveneens zouden handelen, indien hunne +beurt ooit kwam? Neen, zij plooien zich slechts naar omstandigheden, die sterker zijn +dan zij, – zij streven naar hervorming, gelijk de wereld daarnaar streeft, maar met +den stap, die aan de wereld eigen is (en de bewegingen van zulk een ontzaglijk lichaam +als de wereld moeten noodwendig langzaam zijn); zij laten het eene plan varen als +onuitvoerbaar, uithoofde van de oppositie, – het andere als ontijdig, omdat het strijdt +met de inzichten der meerderheid! zij zijn genoodzaakt zoowel de nadeelen en de bezwaren +te berekenen, als aan hervorming en vooruitgang te denken, en ten slotte zien zij +zich gedwongen te wijken, te wachten en te modderen.” +</p> +<p>„Zijn excellentie de heer Arthur Pendennis zou niet beter kunnen spreken, niet méér +over zich zelven voldaan kunnen zijn, indien hij kanselier der schatkist ware,” zeide +Warrington. +</p> +<p>„Over mij zelven voldaan? Waarom dat?” ging Pen voort. „Het schijnt mij toe, dat mijne +twijfelzucht eerbiediger en bescheidener is dan het revolutionaire vuur van andere +menschen. Menig patriot van achttien jaar, menig redenaar in eene volksclub zou morgen +de bisschoppen uit het Hoogerhuis willen verdrijven en de lords na de bisschoppen, +om eindelijk, na de pairs en de rechterlijke macht, den troon in den Theems te werpen. +Is zulk een man bescheidener dan ik, die deze instellingen aanneem gelijk ik ze vind, +en die afwacht dat de tijd en de waarheid ze zullen ontwikkelen, versterken of (zoo +gij wilt) vernietigen? Een academisch onderwijzer of een gouverneur van een adellijk +jong heer, die op een fraaien dag te voorschijn komt als de hoogeerwaarde heer bisschop +in een zijden gewaad en met een breedgeranden hoed en die dan een zalvenden toon tegen +mij aanneemt, is nog altijd dezelfde man dien wij ons uit Oxbridge herinneren, toen +hij de voorname jongelui naar de oogen keek, of de arme groenen in de collegezaal +kwelde. Een erfelijk wetgever, die zijn tijd met stalknechts en oplichters en danseressen +doorbrengt en gerechtigd is mij en zijn andere meerderen te regeeren, omdat zijn grootvader +gelukkig in de fondsen gespeculeerd, of eene kolen- of tinmijn op zijne goederen gevonden +heeft, of omdat zijn domme voorvader toevallig het bevel voerde over tien duizend +manschappen <span class="pageNum" id="pb2.202">[<a href="#pb2.202">202</a>]</span>even dapper als hij zelf, die twaalf duizend Franschen of vijftig duizend Indianen +versloegen, – zulk een man boezemt mij niet meer eerbied in dan de verbitterdste democraat +voor hem kan koesteren. Doch zooals hij is, maakt hij een deel uit van de oude maatschappij +tot welke wij behooren; en ik onderwerp mij met kalmte aan zijne lordschap, die aan +alle diners de plaats boven ons inneemt, en daar zijn tijd verbeidt. Ik verlang zijn +hoofd niet onder de guillotine af te houwen, noch hem op straat met modder te werpen. +Wanneer men zulk een man eene schandvlek van zijn stand noemt, en den eeretitel van +sieraad van zijn stand schenkt aan een ander, die vriendelijk en zachtzinnig, beschaafd +en edelmoedig is, die zijn rijkdom bezigt om al wat goed en weldadig is, al wat tot +de verfijning en veraangenaming des levens kan bijdragen, op de voorkomendste en hulpvaardigste +wijze te ondersteunen, – dan wordt in beide gevallen het nut en de wenschelijkheid +van den stand zelven niet ter sprake gebracht. Hij bestaat onder ons als een bestanddeel +onzer volkszeden, als de afgod van velen onder ons, als een werk der eeuwen en het +zinnebeeld van een zeer ingewikkelden voormaligen toestand, – daar staan mylord de +bisschop en mylord de erfelijke wetgever, beiden <i lang="fr">des transactions</i>, zooals de Franschen zeggen; zij vertegenwoordigen in hunne hedendaagsche gedaante +geharnaste baronnen en kampvaardige aanvoerders (van welke hunne erfelijke lordschappen +voor het meerendeel <i>niet</i> afstammen), en priesters, die voorgaven in het bezit te zijn van de volstrekte waarheid +en van eene macht, die op goddelijke wijze op hen overgedragen was, welke absolute +waarheid onze voorouders op den mutserd verbrandden en daar loochenden, en welke goddelijke, +erfelijke macht nog altijd gedrukt staat – en naar verkiezing geloofd, of niet geloofd +kan worden. Van dit alles zeg ik, dat ik er in berust, omdat het bestaat, en meer +niet. Indien men zegt, dat deze instellingen, die in het leven getreden waren eer +de boekdrukkunst uitgevonden, of de kracht van den stoom ontdekt was; toen de gedachte +als een kind behandeld, bang gemaakt en afgestraft werd en de waarheid door haar opzieners +werd gesmoord, onderdrukt en geblinddoekt en hare stem niet mocht verheffen, niet +mocht opzien en zich niet in het openbaar vertoonen mocht; voordat de menschen met +elkander mochten vergaderen, of handelen, of spreken; – ik herhaal, indien iemand +zegt (en verscheidene trouwhartige zielen doen dat,) dat die inrichtingen bestemd +zijn om eeuwig te duren, en, ofschoon zij aanhoudend veranderd en gewijzigd zijn, +nu niet meer aan ontwikkeling of verval zijn onderworpen, dan lach ik en laat dien +man praten. Maar ik wensch, dat men die meeningen eerbiedige, evenals ik het voor +mijn eigen gevoelens verlang; en indien die instellingen moeten uitsterven, dan zou +ik liever zien, dat zij een voegzamen en natuurlijken, dan een plotselingen en gewelddadigen +dood ondergingen.” +</p> +<p>„Gij zoudt aan Jupiter geofferd hebben,” zeide Warrington, „indien gij tijdens de +vervolging der Christenen geleefd hadt.” +</p> +<p>„Misschien wel,” zeide Pen met zekere droefgeestigheid. „Misschien ben ik een bloodaard, +misschien wankelt mijn geloof; maar dit gaat mij zelven aan. Wat ik hier zeggen wilde, +is, dat ik een afkeer van vervolging heb. Zoodra men een geloof of een leerstuk als +de volstrekte waarheid voorstelt, vloeit daar logisch vervolging uit voort, en verbrandt +Dominicus een jood, of Calvijn een Ariaan, of Nero een Christen, of Elizabeth of Maria +een papist of een protestant; of haar vader verbrandt van beide soorten, naar de ingeving +van zijne luim en niet alleen zonder het minste gewetensbezwaar, maar zelfs met de +innige overtuiging <span class="pageNum" id="pb2.203">[<a href="#pb2.203">203</a>]</span>van zijn plicht vervuld te hebben. Maakt men een leerstuk tot de volstrekte waarheid, +dan wordt het aandoen of ondergaan van den dood gemakkelijk en noodzakelijk, en zijn +de soldaten van Mohammed, die met den kreet: „Het paradijs! het paradijs!” op de lippen, +onder de lanssteken der Christenen sterven, niet meer of minder prijzenswaardig dan +wanneer die zelfde mannen eene stad vol joden uitmoorden, of de hoofden van alle gevangenen +afhouwen, die niet erkennen willen dat er slechts één profeet van God is geweest.” +</p> +<p>„Slechts kort geleden, jonge heer,” zeide Warrington, nadat hij de ontboezemingen +van zijn vriend zonder goed- of afkeuring had aangehoord, want hij helde tot beide +over, „hebt gij mij gevraagd, waarom ik mij buiten den strijd des levens hield, en +den zwaren arbeid mijner medemenschen aanzag, zonder zelf eenig deel aan het gevecht +te nemen? Wel, erkent gij niet zelf, bij deze belijdenis van twijfel aan alles, een +bloot dilettant en een onverschillig toeschouwer te zijn! Gij zijt zes en twintig +jaar oud en zoo <i lang="fr">blasé</i> als een losbol van zestig. Gij hoopt niet veel, gij bekommert u niet om veel, gij +gelooft niet veel. Gij twijfelt evenzeer aan anderen als aan u zelven. De wereld zou +onuitstaanbaar zijn, indien zij bestond uit zulke onverschilligen als gij; en ik zou +liever in eene wildernis met apen leven en mij hun gesnater getroosten, dan in eene +maatschappij van menschen, die alles loochenden. +</p> +<p>„Indien de wereld uit St. Bernards of St. Dominicus’en bestond, zou zij even akelig +zijn,” merkte Pen aan, „en na eenige dozijnen jaren zelfs geheel uitsterven. Zoudt +gij willen, dat ieder man zijn hoofd kaal schoor, dat iedere vrouw in een klooster +ging, en dat zij de voorschriften van het kluizenaarsleven in den volsten omvang opvolgden? +Zoudt gij willen, dat elke straat van elke stad der wereld van psalmen weergalmde? +Zoudt gij willen, dat alle vogelen des wouds op éénen toon zongen en een zelfde gevederte +hadden? Gij noemt mij een twijfelaar, omdat ik aanneem hetgeen bestaat; en als ik +dat aanneem, hetzij een sijsje of een leeuwerik, een priester of een dominé, kortom +een der onnoemelijk vele verscheidenheden onder de schepselen van God (wiens blooten +naam ik met eerbied uitspreek en nooit zonder een heilig ontzag op de lippen neem), +dan zeg ik, dat de studie en het inzicht van die verscheidenheid onder de menschen +inzonderheid onzen eerbied en onze bewondering verhoogt voor den Schepper, den Beheerscher +en den Ordenaar van al deze zoo verschillende en toch zoo overeenstemmende gemoederen, +die in eene gemeenschappelijke aanbidding samenstemmen en elk, volgens zijn ontwikkeling +en zijne middelen, om tot het Goddelijke middelpunt van alles te naderen, Hem lof +en eere toebrengen; en wel (om het beeld van den vogel nog eens te gebruiken) ieder +op den hem aangeboren toon.” +</p> +<p>„Zoodat, Arthur, het loflied van een heilige, of de ode van een dichter, of het liedje +van een dief in Newgate, in het oog uwer wijsbegeerte alle nagenoeg op hetzelfde neerkomen,” +zeide George. +</p> +<p>„Zelfs die spot zou weerlegd kunnen worden, indien hij iets ter zake deed,” antwoordde +Pendennis, „maar dat doet hij niet. Ik zou u kunnen antwoorden, dat de meest wijze +en verhevenste van alle leermeesters die wij ooit gekend hebben, de onvermoeide Versterker +en Vertrooster, zelfs den beklagenswaardigen moordenaar aan het kruis eene barmhartige +verhooring en eene vaste hoop toezeide. Lofzangen van heiligen! oden van dichters! +Wie zijn wij, dat wij de kansen en gelegenheden, de middelen om goed of kwaad te doen, +of zelfs te beoordeelen, die aan de menschen geschonken zijn, zouden kennen, en een +regel zouden <span class="pageNum" id="pb2.204">[<a href="#pb2.204">204</a>]</span>stellen om hun straffen of belooningen toe te deelen? Wij zijn even voorbarig en onnadenkend +in het beoordeelen van de zedelijkheid der menschen als van hun verstand. Wij bewonderen +den een als een groot wijsgeer en verklaren den ander voor een domkop, zonder te weten +hoeveel waarheid er bij ieder hunner huist, of zeker te wezen dat de waarheid ergens +te vinden is. Wij zingen een <i lang="la">Te Deum</i> voor dezen held, die een slag heeft gewonnen, en een <i lang="la">De Profundis</i> voor dien andere, die uit zijne gevangenis gebroken, maar door de dienders weer bij +den kraag gevat is. Onze maatstaf van belooningen en straffen is zeer partijdig en +onvolledig, bespottelijk onevenredig en ten eenemale wereldsch, en wij zouden dien +ook in de wereld hier namaals wenschen toegepast te zien. Wij trachten de menschen +ook in die aanstaande en ontzagwekkende wereld te vervolgen en hun onze machtelooze +en partijdige vonnissen van veroordeeling of vrijspraak na te zenden. Wij nemen onze +nietswaardige maatstokjes op, om die aan den onmetelijken hemel te leggen, alsof, +wanneer wij daarmede in vergelijking treden, de geest van Newton, of Pascal, of Shakespeare +verhevener ware dan de mijne; alsof de straal, die van de zon uitgaat, spoediger tot +mij kwame, dan tot den man die mijne laarzen poetst. Bij die hoogte vergeleken, zijn +de grootste en de kleinste onder ons zoo gering en zoo jammerlijk onbeduidend, dat +wij er maar geen berekening van moeten maken en het belachelijk is, het verschil na +te rekenen.” +</p> +<p>„Op dit punt gaat uw betoog mank, Arthur,” zeide de ander, die nu beter in zijn humeur +kwam: „indien wij zelfs met onze gewone rekenkunst bijna tot in het oneindige kunnen +vermenigvuldigen evenzeer als deelen, moet de Groote Rekenaar op allen acht slaan, +en tegenover Zijn oneindigheid is het kleine niet klein en het groote niet groot.” +</p> +<p>„Ik trek die berekeningen niet in twijfel,” hernam Arthur: „alleen zeg ik maar, dat +de uwe onvolledig en voorbarig zijn, en daardoor valsch in de gevolgen, zoodat de +fout, bij elken stap verder, grooter wordt. Ik veroordeel den man niet, die Socrates +vermoordde, of over Galileo het vonnis uitsprak. Ik zeg alleen, dat Galileo veroordeeld +en Socrates vermoord is.” +</p> +<p>„En echter hebt gij slechts een oogenblik geleden gezegd, dat men in het bestaande +en, naar ik dus vooronderstel, ook in alle andere tirannieën moet berusten.” +</p> +<p>„Neen, maar ik heb gezegd, dat, indien ik door een tegenstander bedreigd word, van +wien ik mij zonder bloedstorting of geweld ontdoen kan, ik hem liever door talmen +en uithongeren dan door vechten tot de overgave wil dwingen. Fabius bestreed Hannibal +op sceptische wijze. Wie was zijn Romeinsche medeveldheer, van wien wij als jongens +in Plutarchus lazen, die met het talmen van den ander spotte, diens moed in twijfel +trok, den vijand aantastte en, gelijk hij verdiende, geslagen werd?” +</p> +<p>In deze beschouwingen en ontboezemingen van Arthur zal de lezer wellicht toespelingen +zien op vraagstukken, die zonder twijfel hem zelf hebben beziggehouden en verontrust, +en die hij op geheel andere wijze beantwoord heeft dan door de slotsommen, waartoe +onze jeugdige vriend geraakt was. Wij staan niet in voor de juistheid zijner meeningen, +die de lezer zich gelieve te herinneren dat in dramatischen vorm gegoten zijn, daar +de schrijver hiervoor evenmin verantwoordelijk is als voor de meeningen, die de andere +personen dezer geschiedenis uiten. Wij hebben ons alleen ten doel gesteld de voortgaande +ontwikkeling te volgen in het gemoed van een wereldsch en zelfzuchtig, maar niet onedel, +<span class="pageNum" id="pb2.205">[<a href="#pb2.205">205</a>]</span>gevoelloos noch waarheidschuwend man. En men zal zien, dat het beklagenswaardige standpunt, +waartoe zijne logica hem tot dusverre gebracht heeft, dat is van een algemeen scepticisme +en van spottende berusting in de wereld gelijk zij is; of, indien men het liever zoo +noemen wil, een geloof, getemperd door twijfel aan al het bestaande. De smaak en de +gewoonte van zoodanig iemand beletten hem een luidruchtig demagoog te zijn, en zijne +liefde tot de waarheid en zijn afkeer van huichelarij weerhouden hem van het opperen +van de dwaze stellingen, waarmee vele opgewonden hervormers dadelijk gereed staan, +en nog veel meer van het uiten van rechtstreeksche onwaarheden in het aanvoeren van +bewijsgronden of het weerleggen van zijne tegenstanders; want hij zou liever sterven +dan daarvan gebruik maken. De aard van onzen vriend maakte hem onbekwaam om zekere +soorten van leugens te vertellen, en evenmin bezat hij kracht genoeg om anders dan +met een beleefd, doch ongeloovig glimlachje tegen zekere andere te protesteeren, daar +het zijn stelregel was, dat hij alle wetten moest gehoorzamen, zoolang zij niet waren +ingetrokken. +</p> +<p>En waartoe wordt een man door dit inschikkelijke en sceptische leven gebracht? Onze +vriend Arthur was een Sadduceër. De Dooper mocht in de wildernis de armen aanroepen, +die met alle macht en kracht naar de donderende toespraken van den prediker en zijne +verkondiging van toorn, of wee, of verlossing luisterden; maar onze vriend de Sadduceër +zou schouderophalend en glimlachend zijne ranke ezelin van de volksmenigte afwenden +en huiswaarts keeren, om onder het lommer op zijn terras na te denken over den prediker +en diens gehoor, en zijne boekrol van Plato ter hand te nemen, of zijn onderhoudend +Grieksch liederenboek, dat van honig en Hybla en nimfen en fonteinen en liefde beuzelde. +Waartoe, vragen wij dus, leidt dit scepticisme? Het leidt den mensch tot eene schandelijke +eenzaamheid en zelfzucht – des te schandelijker omdat zij zoo tevreden is, zoo zonder +geweten, zoo onbewolkt. Het geweten wat is het geweten? Waarom zou men zich om wroeging +bekreunen? Wat is algemeen of bijzonder geloof? Altemaal verdichtselen, in een oceaan +van overleveringen gedompeld. Wanneer gij, Arthur, de leugens der wereld ziende en +herkennende – gelijk gij ze met eene maar al te noodlottige duidelijkheid zien kunt, +– u daaraan zonder eenig ander protest dan een lachje onderwerpt; indien gij, zelf +aan zinnelijk genoegen overgegeven, de gansche rampzalige wereld kermende langs u +heen laat trekken zonder er door geroerd te zijn; indien er voor de waarheid gestreden +wordt en alle mannen van eer gewapend op het slagveld staan geschaard aan de eene +of de andere zijde, en gij alleen over uw balkon uwe pijp ligt te rooken, ver van +alle gedruis en gevaar, – dan zou het beter zijn, dat gij gestorven waart, of nooit +bestaan hadt, dan zulk een aan het genot verslaafd lafaard te wezen. +</p> +<p>„De waarheid, beste vriend!” zeide Arthur met onverstoorbare kalmte: „waar is de waarheid? +Toon mij die eens aan. Dat is hier de vraag. Ik zie de waarheid aan beide zijden: +ik zie haar aan de conservatieve zijde van het parlement, en onder de radicalen, en +zelfs op de ministerieele zetels. Ik zie haar in dien man, die, volgens de voorschriften +der wetten, aanbidt en daarvoor beloond wordt met een zijden gewaad en vijf duizend +pond ’s jaars, in dien man, die, door de onbarmhartige logica van zijn geloof onweerstaanbaar +voortgedreven, van alles afstand doet, van vrienden, van roem, van de dierbaarste +banden, van het eerzuchtigste streven, van den eerbied van een gansch leger van kerkelijke +personen en den erkenden rang van aanvoerder, en door de <span class="pageNum" id="pb2.206">[<a href="#pb2.206">206</a>]</span>waarheid gedreven, overloopt naar den vijand, in wiens gelederen hij voortaan als +gewoon en onbekend soldaat zal dienen. Ik zie de waarheid in dien man, gelijk ik haar +zie in zijn broeder, wiens logica hem tot eene geheel verschillende slotsom brengt +en die, na zijn gansch leven besteed te hebben aan ijdele pogingen om een boek, dat +voor geen overeenstemming vatbaar is, met zich zelven in overeenstemming te brengen, +het eindelijk wanhopig neersmijt en met tranen in de oogen en de handen omhoog geheven +verklaart, dat hij er zich niet mee vereenigen kan en er afstand van doet. Indien +de waarheid bij deze allen berust, waarom zou ik dan partij kiezen voor een van hen? +Sommigen gevoelen zich geroepen om te preeken: laat hen dan preeken. Onder die preekers +zijn er mijns inziens wat te veel, die zich verbeelden dat zij de gave ontvangen hebben. +Maar wij kunnen niet allen dominé’s zijn in de kerk; dat is duidelijk. Sommigen moeten +stilzitten en luisteren, en dutten misschien in. Hebben wij niet ieder onze plichten? +De oudste weeshuisjongen trapt het orgel, de meester ranselt de andere jongens op +de orgelgalerij, de koster zegt Amen voor den lessenaar, en de kerkbode met zijn staf +doet de deur open voor zijn weleerwaarde, die in ruischende zijde naar den kansel +treedt. Ik zal de jongens niet ranselen, noch altijd Amen zeggen, noch als kampioen +der kerk optreden onder de gedaante van den kerkbode met zijn staf, maar ik zal in +de kerk mijn hoed afnemen en daar ook bidden en den dominé de hand geven als hij daar +buiten over het gras stapt. Ik weet immers, dat zijn aanwezigheid aldaar een compromis +is en dat het eigenlijk eene rijkswet is die voor mij staat? Dat de kerk, waarin hij +optreedt, voor een ander soort van eeredienst gebouwd was? Dat de methodistische kapel +in de nabijheid is, en dat Bunyan de ketellapper daar ginds op het weiland over de +verdoemenis staat te redekavelen? Ja, ik ben een Sadduceër, en neem de dingen zooals +ik ze vind, en de wereld en de wetten der wereld voor hetgeen zij zijn, en gelijk +ik voornemens ben eene vrouw te nemen indien ik er eene vind, – niet om smoorlijk +op haar verliefd te zijn en als een dwaas aan hare voeten te liggen, – niet om haar +te vereeren als een engel, of te verwachten dat zij er een zijn zal, – maar om welwillend +en beleefd jegens haar te zijn en daartegen welwillendheid en een aangenamen omgang +van haar te genieten. En zoo gij dus ooit verneemt, George, dat ik getrouwd ben, verlaat +er u dan maar op, dat het geen romaneske liefde van mijn kant zal zijn; en als gij +eens van een goed baantje hoort, dat de regeering te begeven heeft, dan heb ik, voor +zoover ik weet, geen bijzondere bedenkingen, die mij zouden beletten van uw aanbod +gebruik te maken.” +</p> +<p>„O schelm van een Pen! ik weet wat gij zeggen wilt,” barstte Warrington hier los. +„Dat is nu de zin van uw scepticismus, uw quietismus en uw atheismus, jongetje! Gij +wilt u zelven verkoopen. De hemel sta u bij! Gij wilt een koop sluiten, die u zal +verlagen en voor uw leven ongelukkig maken, en alle praten daarover is nutteloos. +Indien gij uw zin op iets gezet hebt, kan de duivel het u niet beletten.” +</p> +<p>„Integendeel, hij is op mijne hand; vindt ge het ook niet, George?” zeide Pen lachend. +„Wat zijn dat lekkere sigaren! Ga mee dineeren in de club; de <i>chef</i> is weer in de stad en zal wel wat lekkers voor mij klaarmaken. Niet? gaat ge niet +mee? Wees niet boos ouwe jongen, ik ga morgen naar – naar buiten!” +<span class="pageNum" id="pb2.207">[<a href="#pb2.207">207</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch63" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch63.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DRIE EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Hetwelk misschien tot opheldering van hoofdstuk LXII kan strekken.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het inzicht, dat majoor Pendennis, zoo door middel van Strong als door eigene persoonlijke +bemoeiing als vriend des huizes, in de zaken der familie Clavering gekregen had, was +van dien aard, dat de oude heer bijna terugkwam van de plannen, die hij eenmaal ten +voordeele van zijn neef beraamd had. Eene vrouw, met twee zulke schoonvaders als de +beide achtenswaardige heeren, die de onschuldige en beklagenswaardige Lady Clavering +in hunne huwelijksondernemingen betrokken hadden, kon Arthur geen voordeel aanbrengen. +En ofschoon de een tot zekere hoogte den ander onschadelijk maakte en de optreding +van Amory of Altamont in het publiek het sein zou zijn geweest tot zijn onmiddellijke +verdwijning en strenge bestraffing (want de ontvluchte veroordeelde had den beambte, +die met zijne bewaking belast was, overhoop gestoken) en een strop zijn onvermijdelijk +einde zou zijn, indien hij weer in handen van de Britsche justitie viel, zoo kon echter +geen voogd er op gesteld zijn, voor zijn pupil eene vrouw te kiezen, wier vader op +zulk eene wijze uit den weg moest geruimd worden; en de oude heer was altijd van gedachte +geweest, dat Altamont, met de galg voor oogen, wel zou zorgen niet herkend te worden; +terwijl te gelijker tijd Clavering, die alles zou verliezen zoodra Amory voor den +dag kwam, ingeval men de bedreiging van de ontdekking boven zijn hoofd hield, de slaaf +zou zijn van dengeen, die zulk een ontzettend geheim kende. +</p> +<p>Maar indien de begum Clavering’s schulden nog meermalen betaalde, zou haar rijkdom +geheel aan dezen reddeloozen verkwister verspild worden, en hare erven, wie dit dan +ook waren, zouden niets anders dan eene ledige kas vinden, terwijl jufvrouw Amory, +in plaats van haar gemaal een goed inkomen en eene plaats in het parlement ten huwelijk +te brengen, hem alleen haar persoon zou kunnen aanbieden, benevens haar stamboom, +met de noodlottige aanteekening: „opgehangen dat er de dood na volgde” naast den naam +van den laatsten mannelijken afstammeling van haar geslacht. +</p> +<p>Er stond echter voor den ouden plannenmaker, toen hij al deze dingen overdacht, nog +een andere weg open, gelijk zal blijken aan den lezer, die de moeite wil nemen het +onderhoud te volgen, dat kort daarop tusschen majoor Pendennis en den hoogwelgeboren +baronet, het parlementslid voor Clavering, plaats had. +</p> +<p>Wanneer een man, die in geldverlegenheid verkeert, uit den kring zijner gelijken en +dagelijksche vrienden verdwijnt, wanneer hij als het ware wegduikt uit den zwerm vogels, +waarmee hij gewoon was uit te vliegen, dan is het verwonderlijk in welke vreemde en +afgelegen hoeken hij weer boven komt om adem te scheppen. Ik heb het bijgewoond, dat +een niet onaanzienlijk persoon, een slenteraar door Pall Mall en een groot heer in +Rotten Row, uit den kring zijner kameraden in de clubs en parken verdween en zeer +tevreden en genoeglijk teruggevonden werd in eene restauratie in Billingsgate, waar +men voor achttien stuivers eten kan; een ander zeer geleerd en geestig heer, die uit +de handen der deurwaarders moest trachten te blijven (indien ik zeide, dat hij een +letterkundige was, zouden sommige recensenten beweren, dat ik eene blaam had willen +werpen op de letterkundigen in het algemeen), zond mij eens zijn adres in een klein +kroegje, geheeten „<i>de Vos in ’t Kuiltje</i>,” <span class="pageNum" id="pb2.208">[<a href="#pb2.208">208</a>]</span>aan het eind van een donkeren en spelonkachtigen gang in het Strand. Iemand, die in +dergelijke benarde omstandigheden verkeert, heeft misschien een huis, maar is er nooit +in; hij heeft een adres, waar men brieven voor hem kan afgeven; doch alleen de dwazen +gaan er heen, in de hoop hem daar in persoon te zullen aantreffen. Slechts weinige +zijner getrouwen weten waar hij te vinden is en bezitten een leiddraad tot zijne schuilplaats. +Zoo was het dan ook onmogelijk Sir Francis Clavering, na de oneenigheden met zijne +vrouw en de daaruit gevolgde tegenspoeden, thuis te treffen. „Sedert ik hem om mijn +achterstallig loon gevraagd heb, dat veertien pond bedraagt, komt hij ’s nachts pas +ten drie uur thuis, houdt zich des morgens, als ik hem zijn water breng, alsof hij +ligt te slapen en sluipt het huis uit zoodra ik beneden ben,” deelde mijnheer Lightfoot +aan zijn vriend Morgan mede, en voegde er bij, dat hij naar mylady zou gaan, om haar +hofmeester te worden en jufvrouw Bonner te trouwen. In gelijker voege bleef de baronet, +na zijn geschil met Strong, uit diens nabijheid en nam de vlucht naar andere schuilhoeken, +waar hij buiten het bereik der verwijten van den chevalier was, – buiten het bereik, +zoo mogelijk, van het geweten, hetwelk zoo menigeen door verandering van tooneel en +andere ijdele listen tracht te misleiden en achter te laten. +</p> +<p>Aldus kostte het den ouden Pendennis, die, ter bereiking van zijne bijzondere oogmerken, +zeer gaarne Pen’s landelijken nabuur en vertegenwoordiger in het parlement wilde spreken, +niet weinig tijd en moeite eer hij hem tot die vertrouwelijke stemming en dat onderhoud +kon krijgen, noodig voor des majoors bedoelingen. Want sedert de majoor als vriend +des huizes in den arm genomen en van al de huwelijks- en geldelijke zaken van Clavering +ingelicht was, ontweek hem de baronet, gelijk hij gewoon was zijne procureurs en zijn +agenten te ontwijken wanneer hij hun rekenschap moest afleggen, of eenige zaak met +hen behandelen; nooit hield hij zich stipt aan een afspraak, dan wanneer hij geld +zou opnemen. Eer de majoor derhalve dezen schuwen en vreesachtigen vogel kon vangen, +deed hij meer dan ééne vruchtelooze poging om hem te grijpen; – den eenen keer was +het eene schijnbaar alleronschuldigste uitnoodiging om te Greenwich in gezelschap +van eenige vrienden te komen dineeren; de baronet nam dit aan, doch begon lont te +ruiken en kwam niet, en liet den majoor (die in inderdaad voornemens was geweest in +zijn eigen persoon al de vrienden voor te stellen) alleen voor het vischmaal zitten; +– bij een andere gelegenheid vroeg de majoor schriftelijk een onderhoud van tien minuten, +waarop de baronet dadelijk evenzeer schriftelijk antwoordde en de bijeenkomst bepaalde +op den volgenden dag in de club van Bays, ten vier uur <i>precies</i> (dit laatste woord had hij zorgvuldig onderschrapt); maar ofschoon vier ure kwam, +gelijk het naar den loop van den tijd en het lot wel niet anders kon, verscheen er +geen Clavering. Indien hij twintig pond van Pendennis had geleend, had hij niet banger +kunnen zijn, niet verlangender om den majoor te ontloopen, en deze laatste ondervond, +dat het heel wat moeielijker is iemand te vinden dan hem te zoeken. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Vóór den afloop van den dag, waarop Strong’s patroon den chevalier zoo zeer in zijne +tegenwoordigheid had gevleid en achter zijn rug vervloekt, had Sir Francis Clavering, +die aan de raadslieden zijner vrouw zijn woord gegeven en met eede bevestigd had, +dat hij geen wissels meer trekken of accepteeren, maar zich vergenoegen zou met de +toelage, die zijne miskende vrouw hem nog altijd bleef verleenen, weer middel gevonden +<span class="pageNum" id="pb2.209">[<a href="#pb2.209">209</a>]</span>om zijn geachten naam op een blad gezegeld papier te schrijven hetwelk Clavering’s +vriend, mijnheer Moss Abrams, meegenomen had, met belofte het wisseltje te zullen +doen disconteeren door iemand, met wiens vriendschap mijnheer Moss vereerd was. En +het toeval wilde, dat Strong het voorgevallene vernam op de plaats waar het geschrift +opgesteld was, namelijk in de achterkamer van den sigarenwinkel van den heer Santiago, +waar de chevalier gewoon was des avonds een uurtje door te brengen. +</p> +<p>„Hij is weer aan den gang,” zeide de heer Santiago tegen zijn klant. „Hij is met Moss +Abrams hier geweest. Moss stuurde mijn jongen om een zegeltje uit. Het moet een wissel +van vijftig pond geweest zijn. Ik hoorde den baronet tegen Moss zeggen, dat hij het +van twee maanden geleden moest dateeren. Hij zal het doen voorkomen als een ouden +wissel, dien hij vergeten had, toen hij onlangs met zijne vrouw de zaken geregeld +heeft. Ik geloof, dat zij hem nog wel meer geld zullen geven, nu hij weer alles afbetaald +heeft.” Iemand, die gewoon is zijn ongelukkigen naam onder acceptatiën op zes maanden +te zetten, kan zich bovendien overtuigd houden, dat zijne zaken bekend gemaakt en +besproken worden en zijne handteekeningen rondgaan onder de allerergste bedriegers +en schelmen van Londen. +</p> +<p>De winkel van den heer Santiago lag dicht bij St. James Street, waar wij de eer hebben +gehad onzen vriend majoor Pendennis op zijne kamers te bezoeken. De majoor wandelde +op zijn gemak naar zijne woning, toen Strong, ziedende van toorn en riekende naar +Havana, langs denzelfden kant hem te gemoet kwam. +</p> +<p>„Ik wou, dat die jongelui ik weet niet waar zaten; zij verpesten alles met hun tabaksrook,” +dacht de majoor. „Daar komt een kerel met snorren en eene sigaar aan. Ieder, die rookt +en snorren draagt, is een gemeene kerel. O, het is mijnheer Strong! Hoe vaart ge, +mijnheer Strong?” en de oude heer stond op het punt zijn huis binnen te gaan en wilde +met eene bevende hand zijn blinkenden huissleutel in het slot der deur steken. +</p> +<p>Wij hebben reeds vermeld, dat Strong en Pendennis als vrienden en raadslieden van +de beklagenswaardige familie van den baronet tegenwoordig waren geweest bij de lange +en vervelende twisten en conferentiën over de betaling der laatste schulden van Sir +Francis Clavering. Strong bleef staan en stak de hand aan zijn medeonderhandelaar +toe, waarop de oude Pendennis hem tamelijk onwillig een paar vingers reikte. +</p> +<p>„Hebt ge goed nieuws?” vroeg majoor Pendennis, den ander nog genadiger behandelende +en zich verwaardigende het woord tot hem te richten, want de oude Pendennis had zijn +gansch leven met zulk goed gezelschap omgegaan, dat hij in het denkbeeld verkeerde +dat hij gewone menschen bepaaldelijk vereerde door hun toe te spreken. „Nog altijd +in de stad, mijnheer Strong? Hoe vaart ge?” +</p> +<p>„Ik heb slecht nieuws, mijnheer,” gaf Strong ten antwoord, „betreffende onze vrienden +te Tunbridge Wells, en ik zou u daarover wel eens willen spreken. Clavering is weer +op zijn oude wijze aan den gang, majoor Pendennis.” +</p> +<p>„Wezenlijk! Doe mij dan het genoegen boven te komen,” zeide de majoor met opgewekte +belangstelling, waarop beiden binnentraden en zich in de voorkamer neerzetten. Hier +ontboezemde Strong zijne verontwaardiging aan den majoor en weidde lang en breed over +Clavering’s roekeloosheid en verraderlijkheid uit. „Geen beloften zijn in staat hem +te binden, mijnheer,” sprak hij. „Gij herinnert u nog wel, mijnheer, <span class="pageNum" id="pb2.210">[<a href="#pb2.210">210</a>]</span>dat hij, toen wij met hem en mylady’s procureur die bijeenkomst hadden, niet wilde +volstaan met zijn woord van eer te geven, maar om een Bijbel schelde en bij ziel en +zaligheid zwoer, dat hij geen wissels meer zou afgeven. En nu heeft hij er heden toch +een geteekend, mijnheer, en hij zal er voor contant geld nog zooveel teekenen als +men verkiest, en iedereen bedriegen, zijne vrouw en zijn kind of zijn ouden vriend, +die honderdmaal voor hem in de bres is gesprongen. Daar is nu nog een wissel van hem +en van mij, die de volgende week vervalt –” +</p> +<p>„Ik dacht dat wij alles betaald hadden –” +</p> +<p>„Dien niet,” antwoordde Strong met een blos. „Hij verzocht mij er niet van te spreken, +en en ik heb voor dien dienst er de helft van gekregen, majoor. En nu zal men mij +er om gaan aanspreken. Maar ik bekommer mij om mij zelven niet, want ik ben er gewoon +aan. Het is om Lady Clavering, dat het mij ergert. Het zou schande zijn, indien die +goedhartige vrouw, die hem een dozijn keeren uit de gevangenis verlost heeft, door +zijne lafhartigheid geruïneerd wierd. Wisseljoden, boksers, schelmen van allerlei +aard zetten hem zijn geld af, en hij ontziet zich niet een eerlijken kerel in den +steek te laten. Zoudt ge het kunnen gelooven, mijnheer, dat hij geld heeft aangenomen +van Altamont – gij weet wel wien ik meen?” +</p> +<p>„Wezenlijk? van dien zonderlingen man, die eens dronken aan huis kwam bij Sir Francis?” +vroeg majoor Pendennis met een ondoorgrondelijk gezicht. „Wie is die Altamont, mijnheer +Strong?” +</p> +<p>„Ik weet het waarlijk niet, als <i>gij</i> het niet weet,” gaf de chevalier met een verrasten en wantrouwenden blik ten antwoord. +</p> +<p>„Om u de waarheid te zeggen, heb ik er mijn eigen gedachten over,” zeide de majoor. +„Ik vooronderstel – let wel dat ik alleen vooronderstel – dat er in het leven van +onzen vriend Clavering, die, onder ons gezegd, zulk een rare snaak is als ik er ooit +een gekend heb, zeker eenige onpleizierige geheimen en geschiedenissen bestaan, die +hij niet gaarne zou willen dat bekend wierden, evenmin als iemand onzer het zou wenschen. +Waarschijnlijk weet die kerel, die zich Altamont noemt, iets ten nadeele van Clavering +en heeft hij vat op hem, waardoor hij hem geld kan afpersen. Ik ken eenige der beste +mannen uit de beste familiën in Engeland, die men op die wijze geld afperst! Maar, +mijnheer Strong, hunne bijzondere zaken gaan mij niet aan, en al ga ik bij iemand +dineeren, dan bespied ik daarom zijne geheimen nog niet en ik ben ook niet verantwoordelijk +voor zijn vroeger leven. Zoo ook, ten opzichte van onzen vriend Clavering, stel ik +het meest belang in hem om der wille van zijne vrouw en hare dochter, die een allerbekoorlijkst +meisje is; toen mylady het mij vroeg, nam ik inzage van hare zaken en trachtte die +op effen voet te brengen; en dit zal ik, begrijpt ge, naar mijn best vermogen weer +doen, als ik daardoor van nut kan zijn. En indien ik uitgenoodigd word – weet ge, +indien ik uitgenoodigd word – dan – à propos, mijnheer Strong, wat mijnheer Altamont +betreft, wie is mijnheer Altamont toch? Ik geloof, dat gij met hem bekend zijt. Is +hij in de stad?” +</p> +<p>„Ik geloof niet, dat ik verplicht ben te weten waar hij is, majoor Pendennis,” zeide +Strong, opstaande en driftig zijn hoed grijpende, want des majoors beschermende manieren +en koele omzichtigheid beleedigden den eerzamen heer. +</p> +<p>Onmiddellijk verliet Pendennis zijn hoogen toon en sprak met zekere welwillendheid: +„Ah, kapitein Strong, ik zie dat gij ook op uwe woorden <span class="pageNum" id="pb2.211">[<a href="#pb2.211">211</a>]</span>weet te passen, en gij hebt gelijk. De muren hebben ooren, en men weet niet altijd +met wien men spreekt; maar als man van de wereld en oud soldaat (een oud en verdienstelijk +soldaat, naar men mij bericht heeft, kapitein Strong) weet gij zeer goed, dat men +zijn vuur niet nutteloos moet verspillen; <i>gij</i> kunt uwe gedachten koesteren, en <i>ik</i> kan de zaken met elkander in verband brengen en de mijne hebben. Maar er zijn vele +dingen, die een mensch niet aangaan en die het dan ook maar best is dat hij niet weet; +– niet waar, kapitein? en die ik, wat mij betreft, ook niet wensch te weten voordat +ik er bij betrokken word; en dat is waarschijnlijk evenzeer uw stelregel. Wat onzen +vriend den baronet aangaat, geloof ik met u, dat het wenschelijk zou zijn, dat hij +in zijn onvoorzichtige handeling gestuit wierd. Ik keur het in iedereen sterk af, +dat hij zijn woord schendt, of iets doet wat zijne familie verdriet kan berokkenen, +of in eenig opzicht onaangenaam kan wezen. Dit is mijne rondborstige meening en, naar +ik mij overtuigd houd, ook de uwe.” +</p> +<p>„Zeer zeker,” antwoordde mijnheer Strong droogjes. +</p> +<p>„Het verheugt mij, dat ik dit van u mag hooren, en dat een oud wapenbroeder zoo geheel +met mij instemt. Ik ben bijzonder verblijd over onze gelukkige ontmoeting, die mij +de eer van uw bezoek verschaft heeft. Goedenavond. Ik dank u. Morgan, laat kapitein +Strong eens uit.” +</p> +<p>Voorafgegaan door Morgan verliet Strong den majoor Pendennis. De chevalier stond verwonderd +over de sluwheid van den ouden heer en de kamerdienaar was, om de waarheid te zeggen, +evenzeer verbaasd over de terughoudendheid van zijn meester. Want in zijne hoedanigheid +van ervaren knecht zwierf mijnheer Morgan met even weinig gerucht als eene schaduw +door het huis, en had toevallig, gedurende het laatste gedeelte van het gesprek van +zijn meester met diens bezoeker, zeer dicht bij de deur gestaan en dus een goed gedeelte +van het onderhoud der beide heeren gehoord, veel meer dan hij begrijpen kon. +</p> +<p>„Wie is die Altamont? Weet ge iets van hem en Strong?” vroeg mijnheer Morgan aan mijnheer +Lightfoot, bij de eerste geschikte gelegenheid toen zij elkander in de club zagen. +</p> +<p>„Strong is zijn zaakwaarnemer; hij trekt en endosseert de wissels voor den ouwe en +doet zijne boodschappen; en ik denk, dat Altamont ook daarbij betrokken is,” gaf mijnheer +Lightfoot ten antwoord. „Die wisselzaken, dat weet ge wel, mijnheer Morgan, vereischen +altijd twee of drie personen, om het papier in omloop te brengen. Altamont heeft bij +de wedrennen een goeden slag gedaan en eene groote som gewonnen. Ik wenschte, dat +de ouwe ook ergens wat geld opdeed en mijn loon betaalde.” +</p> +<p>„Denkt gij, dat mylady zijne schulden nog eens zal betalen?” vroeg Morgan. „Tracht +dat eens voor mij te ontdekken, Lightfoot; het zal u niet tot nadeel zijn, mijn jongen.” +</p> +<p>Majoor Pendennis had dikwijls lachend gezegd, dat zijn knecht Morgan veel rijker was +dan hij zelf, en werkelijk had die slimme en bedaarde dienaar, door herhaalde voorzichtige +speculatiën, een aanzienlijk kapitaal verzameld gedurende de jaren, dat hij bij den +majoor in dienst was geweest, waar hij vele andere aanzienlijke bedienden had leeren +kennen, van welke hij de zaken hunner patroons vernam. Toen mijnheer Arthur zijne +goederen geërfd had, doch niet eerder, had Morgan den jongen heer verbaasd doen staan +door de mededeeling, dat hij een klein sommetje gelds bezat, een vijftig of een honderd +pond, die hij gaarne goed wilde beleggen: misschien zouden de heeren in den Temple, +die <span class="pageNum" id="pb2.212">[<a href="#pb2.212">212</a>]</span>verstand van zaken hadden, een eenvoudig man wel willen helpen, om dat goed uit te +zetten? Morgan zou zich aan mijnheer Arthur zeer verplicht gevoelen, wezenlijk hoogst +dankbaar en verplicht, indien Arthur hem daartoe den weg wilde wijze. Toen Arthur +daarop lachend antwoordde, dat hij volstrekt geen verstand van geldzaken had en geen +middel ter wereld wist om Morgan te helpen, betuigde deze laatste met de meeste oprechtheid, +dat hij mijnheer Arthur zeer dankbaar, wezenlijk zeer dankbaar was, terwijl hij verzocht, +dat mijnheer, <i>indien</i> hij misschien eenig geld noodig had voordat zijne renten binnen gekomen waren, zoo +goed zou willen zijn zich te herinneren, dat de oude en trouwe dienaar van zijn oom +eenig geld had, dat hij wilde uitzetten, en hij zou er wezenlijk trotsch op wezen, +indien hij de familie in eenig opzicht van nut zou kunnen zijn. +</p> +<p>De prins van Fairoaks, die vrij goed op zijne zaken paste en geen contanten noodig +had, zou er evenmin ooit aan gedacht hebben om geld van zijn ooms bediende te leenen +als om den zakdoek van dien knecht te stelen, en stond op het punt Morgan’s aanbod +op hoogen toon te beantwoorden, doch weerhield zich, uithoofde van het kluchtige van +het geval. Morgan een kapitalist! Morgan hem geld ter leen aanbiedende! Het was om +zich dood te lachen. Aan den anderen kant, kon de man geheel onschuldig zijn en zijn +aanbieding alleen uit goedhartigheid gedaan hebben. Arthur hield dus de spotternij +binnen, die op zijne lippen zweefde, en vergenoegde zich met voor mijnheer Morgan’s +vriendelijk aanbod te bedanken. Hij vertelde het voorgevallene echter aan zijn oom, +dien hij met het bezit van zulk een rijken bediende geluk wenschte. +</p> +<p>Bij die gelegenheid was het, dat de majoor zeide te gelooven, dat Morgan sinds langen +tijd al verduiveld rijk was. Hij had dan ook het huis in Bury Street gekocht, waarin +zijn meester kamers bewoonde; en door zijne bekendheid met de familie Clavering en +ten gevolge van de inlichtingen, die hij van zijn meester ontvangen had, dat de begum +al de schulden van haar man zou betalen, heel veel geld verdiend door zooveel acceptatiën +van den baronet op te koopen als hij geld bijeen kon brengen om daaraan te besteden. +Van deze operatiën wist de majoor echter even weinig als de meeste heeren van hunne +bedienden weten, die den ganschen dag in onze tegenwoordigheid doorbrengen en echter +vreemdelingen voor ons zijn; zoo sterk is de gewoonte en zoo onverbiddelijk de afscheiding +tusschen de verschillende standen. +</p> +<p>„En dus bood hij u geld ter leen, ei?” zeide de oude Pendennis tegen zijn neef. „Het +is een verduiveld sluwe kerel en een verduiveld rijke kerel, en menig edelman zou +zulk een knecht in zijn dienst willen hebben, om wat van hem te leenen. En die monsieur +Morgan is geen zier veranderd. Hij doet zijn werk evengoed als te voren, komt altijd +dadelijk als ik schel, en maakt niet de minste drukte op de kamer – hij is verduiveld +sterk aan mij gehecht, die Morgan!” +</p> +<p>Op den dag van Strong’s bezoek herinnerde de majoor zich Pen’s verhaal en bedacht +zich dat Morgan hem zou kunnen helpen, waarop hij zijn knecht over diens rijkdom plaagde +op die vrijmoedige en onbeschroomde wijze, welke van zulk een hooggeplaatst heer tegenover +zulk een verachtelijk wezen te verwachten was. +</p> +<p>„Ik hoor, dat gij wat geld te beleggen hebt, Morgan,” zeide de majoor. +</p> +<p>„Dat heeft mijnheer Arthur verteld; ik wou dat hij gehangen was,” dacht de kamerdienaar. +<span class="pageNum" id="pb2.213">[<a href="#pb2.213">213</a>]</span></p> +<p>„Ik ben blij, dat mijn dienst zoo voordeelig is,” vervolgde de majoor. +</p> +<p>„Gij zijt wel goed, mijnheer; ik heb geen reden om over mijn dienst of mijn meester +te klagen,” antwoordde Morgan onderdanig. +</p> +<p>„Nu, gij zijt een goede kerel; ik geloof, dat gij aan mij gehecht zijt, en het doet +mij genoegen, dat het u wel gaat. Ik hoop maar, dat gij voorzichtig zult wezen en +geen herberg of zoo iets opzetten.” +</p> +<p>„Eene herberg,” dacht Morgan: „<i>ik</i> in eene herberg! – die ouwe gek! – Wel verduiveld, als ik tien jaar jonger was, zou +ik vóór mijn dood zitting in het parlement hebben!” „Neen, mijnheer, ik ben u wel +verplicht. Ik denk aan geen herberg, mijnheer. En ik heb mijne geringe spaarpenningen +vrij goed uitgezet, mijnheer.” +</p> +<p>„Gij doet ook een weinig aan het geldschieten, hè, Morgan?” +</p> +<p>„Ja, mijnheer, een beetje – ik – ik vraag verschooning, mijnheer – zou ik zoo vrij +mogen zijn eene vraag te doen?” +</p> +<p>„Spreek op, vriendje,” zeide de oude heer zeer genadig. +</p> +<p>„Het is aangaande de wissels van Sir Francis Clavering, mijnheer? Zoudt gij denken, +mijnheer, dat hij er nog langer goed voor was? Zou mylady ze nogmaals betalen?” +</p> +<p>„Wat hebt ge hem ook al geld geleend?” +</p> +<p>„Ja, mijnheer, een beetje,” antwoordde Morgan, terwijl hij de oogen neersloeg. „En +ik wil wel bekennen, mijnheer, als u het mij niet kwalijk neemt, mijnheer, dat nog +een beetje meer mij zeer voordeelig zou zijn, indien het evengoed uitviel als de laatste +maal.” +</p> +<p>„Wat! Hoeveel hebt gij, voor den drommel, wel aan hem geprofiteerd?” vroeg de majoor. +</p> +<p>„Ik heb er een aardig voordeeltje aan gehad, mijnheer, daar wil ik wel voor uitkomen, +mijnheer. Daar ik zekere inlichtingen gekregen had, en door uwe vriendelijkheid kennis +met de familie had gemaakt, zette ik den pot op het vuur, mijnheer.” +</p> +<p>„Wat deedt gij?” +</p> +<p>„Ik belegde mijn geld, mijnheer – ik zamelde alles bijeen wat ik kon, en leende overal, +en kocht de wissels van Sir Francis op; vele droegen zijn naam en dien van den heer, +die daar juist is heengegaan, van mijnheer Edward Strong, mijnheer; en natuurlijk +weet ik, mijnheer, van het bankroet en het standje, dat op Grosvenor Place plaats +had; en daar ik evengoed geld mag verdienen als ieder ander, zou ik u <i>zeer</i> verplicht zijn, als gij mij wildet meedeelen, of Lady Clavering nog eens over de +brug zal komen?” +</p> +<p>Ofschoon majoor Pendennis even verwonderd stond over hetgeen hij van zijn knecht hoorde, +alsof hij vernomen had dat Morgan een vermomde markies was, die besloten had zijn +masker af te werpen en in het Hoogerhuis zitting te nemen, en ofschoon hij natuurlijk +verontwaardigd was over de vermetelheid van den kerel, die zich onderstaan had onder +zijn oogen en zonder zijne voorkennis rijk te worden, zoo koesterde hij echter een +aangeboren bewondering voor iedereen, die geld bezat en fortuin had gemaakt, zoodat +hij, toen hij den waren staat van zaken begon te doorzien, gevoelde, dat hij Morgan +eerbied en zelfs wel wat ontzag toedroeg. +</p> +<p>„Nu, Morgan,” zeide hij, „ik zal u maar niet vragen, hoe rijk gij wel zijt; en hoe +rijker, des te beter voor u. Kon ik u inlichtingen verschaffen, die u van dienst konden +zijn, ik zou u spoedig helpen. Doch openhartig gesproken: indien Lady Clavering mij +vraagt of zij verder de schulden van Sir Francis moet betalen, zal ik haar raden het +niet <span class="pageNum" id="pb2.214">[<a href="#pb2.214">214</a>]</span>te doen, ofschoon ik vrees dat zij het wèl zal doen; en meer weet ik er niet van. +En dus hebt gij gemerkt, dat Sir Francis zijn – hè – zijn roekeloozen en onvoorzichtigen +weg weer opnieuw bewandelt?” +</p> +<p>„Hij is weer aan den gang, mijnheer; ik kan het hem niet beletten. Hij kan het niet +laten.” +</p> +<p>„Mijnheer Strong zeide mij, dat zekere heer Moss Abrams de houder van een van Sir +Francis Clavering’s wissels was. Weet gij iets van dien heer Abrams, of van het bedrag +van den wissel?” +</p> +<p>„Ik weet niets van den wissel, mijnheer, maar ik ken Abrams zeer goed.” +</p> +<p>„Ik wenschte, Morgan, dat gij dit eens voor mij kondt ontdekken, en ook waar ik Sir +Francis Clavering zou kunnen spreken.” +</p> +<p>En daarop zeide Morgan: „Ja wel, mijnheer, ik zal het doen, mijnheer,” en verliet +de kamer, gelijk hij die binnengetreden was, op zijne gewone eerbiedige, sluipende +en onderdanige wijze, terwijl hij den majoor in mijmering en verwondering over hetgeen +hij zoo pas gehoord had, verzonken liet. +</p> +<p>Den volgenden morgen gaf de knecht aan den majoor kennis, dat hij mijnheer Abrams +had gesproken, en deelde hen mede hoe groot de wissel was, welke die heer wilde negotieeren, +en dat de baronet stellig dien middag ten één uur in de achterkamer van „<i>Fortuna’s rad</i>” zou te vinden zijn. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Ditmaal hield Sir Francis Clavering zich trouw aan zijn afspraak, en toen hij ten +één uur in de achterkamer van genoemde herberg zat, omringd door zandbakjes, matten +stoelen, mooie prenten van boksers, renpaarden en hardloopers, en bedolven in de tabakslucht +van den vorigen avond, die nog in het vertrek was blijven hangen, – terwijl, zeggen +wij, deze afstammeling van een oud geslacht op die verrukkelijke plaats zat, met een +oud en zwaar met bier bevlekt nommer van <i lang="en">Bell’s Life in London</i> in de hand, trad de wellevende majoor Pendennis de kamer binnen. +</p> +<p>„Zoo! ben je daar, ouwe jongen?” vroeg de baronet, in de meening dat het mijnheer +Moss Abrams was, die het geld kwam brengen. +</p> +<p>„Hoe maakt ge het, Sir Francis Clavering? Ik moest u noodzakelijk spreken en ben u +dus hierheen gevolgd,” antwoordde de majoor, op wiens verschijning de ander een zeer +lang gezicht zette. +</p> +<p>Nu de majoor zijne tegenpartij tegenover zich had, besloot hij een krachtigen en onverwachten +aanval op hem te doen en opende dus dadelijk het vuur. „Ik weet voor welken allergemeensten +kerel gij mij aanzaagt, Clavering,” ging hij daarom voort, „en om welke reden gij +u hier bevindt.” +</p> +<p>„Dat gaat u niet aan, niet waar?” vroeg de baronet met een onthutsten en smeekenden +blik. „Waarom gaat gij mijne gangen na; waarom matigt gij u gezag aan en bemoeit gij +u met mijne zaken, majoor Pendennis? Ik heb <i>u</i> nooit benadeeld, niet waar? Ik heb nooit geld van <i>u</i> geleend. En ik verkies niet op die manier bespied en onder de plak gehouden te worden. +Ik verkies het niet, en ik zal het niet dulden. Laat Lady Clavering, als zij mij eenig +voorstel te doen heeft, het mij langs den behoorlijken weg en door tusschenkomst van +de zaakwaarnemers doen toekomen. Ik heb met u liever niet te maken.” +</p> +<p>„Ik kom niet vanwege Lady Clavering,” zeide de majoor, „maar uit eigen beweging, Clavering, +om u te waarschuwen en pogingen te doen, om u van den ondergang te redden. Het is +pas eene maand geleden, <span class="pageNum" id="pb2.215">[<a href="#pb2.215">215</a>]</span>dat gij gezworen hebt en uw eed op den Bijbel wildet herhalen, dat gij geen andere +wissels meer teekenen, maar u met de toelage, welke Lady Clavering u verleent, vergenoegen +zoudt. Al uwe schulden zijn betaald onder die voorwaarde, en die hebt gij geschonden; +die mijnheer Abrams heeft een wissel van zestig pond van u in handen.” +</p> +<p>„Het is een oude wissel; ik zweer u plechtig dat het een oude wissel is,” bracht de +baronet krijschend uit. +</p> +<p>„Gij hebt hem gisteren pas getrokken, maar hem opzettelijk van drie maanden geleden +gedateerd. Waarachtig, Clavering, ik walg van uwe leugens; ik kan het niet laten u +dit te verklaren. Ik kan u, voor den drommel, niet uitstaan; gij bedriegt iedereen, +en u zelven daarbij. Ik heb nog al veel in de wereld gezien, maar nooit uw gelijken +in draaierijen. Ik geloof, dat gij altijd liever eene leugen vertelt dan ooit de waarheid +te spreken.” +</p> +<p>„Zijt gij hier gekomen, gij ouwe schelm, om mij te sarren om u – u aan te vliegen +en – en u de oude hersens in te slaan?” riep de baronet met een blik van den doodelijksten +haat op den majoor. +</p> +<p>„Hoe, mijnheer!” schreeuwde de oude majoor, terwijl hij opsprong en zijn rotting greep, +en daarbij zoo woedend keek, dat de baronet onmiddellijk van toon veranderde. +</p> +<p>„Neen, neen,” hernam Clavering, met eene klagende stem. „Ik vraag verschooning. Ik +had mij niet boos willen maken of u iets onaangenaams zeggen, majoor Pendennis, maar +gij valt mij ook zoo verduiveld bar op het lijf. Wat wilt gij eigenlijk van mij hebben? +Waarom vervolgt gij mij zoo? Wilt <i>gij</i> óók geld van mij hebben? Gij weet, bij den hemel, dat ik geen duit bezit,” en aldus +ging Clavering, volgens zijne gewoonte, van vloeken tot huilen over. +</p> +<p>Majoor Pendennis begreep aan Clavering’s toon, dat deze wist, dat de majoor zijn geheim +kende. +</p> +<p>„Ik breng van iemand eene boodschap, en ik heb jegens u niets anders in den zin,” +hervatte Pendennis, „dan eene poging te doen, indien het nog niet te laat is, om u +en uwe familie van den geheelen ondergang ten gevolge van uw verwenscht roekeloos +gedrag, te redden. Ik kende uw geheim –” +</p> +<p>„Ik was er geheel onkundig van, toen ik met haar trouwde; ik kan er een eed op doen, +dat ik er niets van wist voordat die verd– schurk terugkwam en het mij zelf vertelde; +en het is het verdriet daarover, Pendennis, dat mij zoo roekeloos maakt, dat is wezenlijk +waar!” riep de baronet handenwringende uit. +</p> +<p>„Ik kende uw geheim van het oogenblik af, dat ik Amory dronken in de eetzaal op Grosvenor +Place zag komen. Ik vergeet nimmer een gezicht, dat ik eenmaal aanschouwd heb. Ik +herinner mij dien kerel te Sydney als strafgevangene gezien te hebben, en hij heeft +mij ook herkend. Ik weet van zijn proces, van den datum van zijn huwelijk en van zijn +gewaanden dood in de wildernis. Ik kan er op zweren, dat hij die persoon is. En ik +weet dus, dat gij evenmin wettig met Lady Clavering getrouwd zijt als ik. Ik heb uw +geheim goed bewaard, want ik heb er aan geen sterveling iets van gezegd, – aan uwe +vrouw niet en aan u zelven niet, tot op dit oogenblik.” +</p> +<p>„Die arme Lady Clavering, het zou haar vreeselijk schokken,” snikte Sir Francis, „en +mijne schuld is het niet; dat weet gij wel, majoor.” +</p> +<p>„Liever dan u te laten voortgaan met haar te ruïneeren, <i>zal</i> ik het aan haar, en bovendien aan de gansche wereld, vertellen; dit zweer ik u, dat +ik zal doen, tenzij ik tot eene schikking met u komen en uwe helsche <span class="pageNum" id="pb2.216">[<a href="#pb2.216">216</a>]</span>dwaasheid breidelen kan. Gij hebt door spelen en schuldenmaken en uitspattingen van +allerlei aard, de helft van het fortuin uwer vrouw en van hare wettige erfgenamen +– let wel, van hare wettige erfgenamen – opgemaakt. Hierbij moet het blijven. Gij +kunt niet met elkander leven. Gij zijt niet geschikt om in zulk een groot huis als +Clavering te wonen, en eer wij drie jaar verder zijn, zoudt gij geen duit meer bezitten. +Ik heb overlegd wat er gedaan moet worden. Gij zult zeshonderd pond ’s jaars ontvangen, +u buitenslands begeven en van dat inkomen leven. Gij moet uw ontslag als lid van het +parlement nemen, en trachten rond te komen zoo goed gij kunt. Als gij dit afslaat, +geef ik u mijn woord, dat ik morgen den waren toestand van zaken zal bekend maken; +ik zal zweren, dat het Amory is, zoodra hij herkend is, zal hij teruggebracht worden +naar het land van waar hij gekomen is, zoodat de weduwe te gelijk van u en van hem +ontslagen zal zijn. Uw zoontje verliest dan alle aanspraak op Snell’s nalatenschap, +en deze gaat over op de dochter uwer vrouw. Heb ik de zaak niet vrij duidelijk uiteengezet?” +</p> +<p>„Zoo wreedaardig zoudt gij toch jegens dien armen jongen niet zijn, Pendennis, niet +waar?” vroeg de vader op klagenden toon. „Och, denk toch aan hem! Het is zoo’n aardige +jongen, ofschoon hij verduiveld ondeugend is, dat moet ik bekennen, – verduiveld ondeugend.” +</p> +<p>„<i>Gij</i> zijt het, die wreedaardig jegens hem handelt,” zeide de oude zedemeester. „Wel, mijnheer, +gij zult u zelven onvermijdelijk binnen drie jaren ruïneeren!” +</p> +<p>„Ja maar, weet je, misschien zal ik zoo’n verduivelden tegenspoed niet meer hebben; +de kans moet keeren, en ik zal mij, bij den hemel, verbeteren, dat zal ik. En als +gij de zaak bekend maakt, zou het mijne vrouw zoo schokken; – gij weet best, dat het +haar vreeselijk zou aandoen.” +</p> +<p>„Ja, de scheiding van <i>u</i> zou haar zeker bitter vallen,” hernam de oude majoor spottend. „Maar gij weet, dat +zij niet langer met u leven wil.” +</p> +<p>„Maar waarom kan mylady niet buitenslands, of te Bath of te Tunbridge, of de hemel +weet waar gaan wonen, en <i>ik</i> hier blijven?” ging Clavering voort. „Ik ben liever hier dan in het buitenland, en +ik blijf gaarne in het parlement. Lid van het parlement te zijn, kan zoo voordeelig +wezen. Er zijn nog slechts weinige plaatsen gelijk de mijne over; en als ik die verkocht +aan het ministerie, twijfel ik niet of men zou mij tot gouverneur van een eiland benoemen, +of mij iets verduiveld goeds geven; want ge weet, dat ik een man van drommels aanzienlijke +geboorte ben en een titel heb – en zoo meer, majoor Pendennis. Wel, ziet gij dat niet +in? Gelooft gij niet, dat zij mij iets zeer aannemelijks zouden geven, als ik mijne +kans goed waarnam? En dan, weet ge, zou ik geld overleggen en mij buiten die verwenschte +speelholen en het <i lang="fr">rouge et noir</i> houden – en – en ik zou dus, met uw welnemen, het parlement liefst niet verlaten.” +Want het was voor onzen weifelmoedigen baronet niets ongewoons het eene oogenblik +iemand te haten en het hoofd te bieden, het volgende in zijne tegenwoordigheid te +schreien, en ten laatste volkomen vertrouwelijk en vriendschappelijk met hem om te +gaan. +</p> +<p>„Wat uwe plaats in het parlement betreft,” zeide de majoor met een blosje op de wang +en eene zekere ontroering, welke de baronet niet opmerkte, „die moet gij afstaan, +Sir Francis Clavering, aan – aan mij.” +</p> +<p>„Hoe, wilt <i>gij</i> lid van het Lagerhuis worden, majoor Pendennis?” +</p> +<p>„Neen, <i>ik</i> niet; maar mijn neef Arthur is een zeer talentvol jonkman en zou daar een goed figuur +maken: toen er twee leden voor Clavering <span class="pageNum" id="pb2.217">[<a href="#pb2.217">217</a>]</span>werden afgevaardigd, had zijn vader er licht één van kunnen zijn, en – en ik zou gaarne +zien, dat Arthur er zitting nam,” besloot de majoor. +</p> +<p>„Wel verduiveld! weet <i>die</i> het ook al!” riep Clavering uit. +</p> +<p>„Niemand buiten deze kamer weet er iets van,” antwoordde Pendennis, „en als gij mij +die gunst wilt bewijzen, houd ik mijn mond. Zoo niet, dan zal ik, als man van mijn +woord, doen wat ik gezegd heb.” +</p> +<p>„Zeg eens, majoor,” zeide Sir Francis met een buitengewoon nederig lachje: „zoudt +ge mij niet, als een goede kerel, mijn eerste kwartaal vooruit kunnen bezorgen? Gij +kunt alles met Lady Clavering doen wat gij wilt, en ik zal, dat zweer ik u, dien wissel +van Abrams terugnemen. Die verwenschte kleine schelm zal mij, dat weet ik, met deze +zaak bedriegen; hij bedriegt mij altijd: en als gij dit voor mij kondt uitwerken, +majoor, zou ik eens zien.” +</p> +<p>„En ik geloof, dat het beste voor u zou zijn in September naar Clavering te gaan om +te jagen, en mijn neef mee te nemen, om hem bij de kiezers bekend te maken. Ja, dat +zal inderdaad de beste tijd zijn. En dan zullen wij de zaak van dat voorschot wel +in orde trachten te brengen.” (Dat kan Arthur wel leenen, dacht de oude Pendennis. +Wat drommel, eene plaats in het parlement is wel honderd vijftig pond waard.) „En +gij zult natuurlijk wel in gedachte houden, Clavering, dat mijn neef niets van deze +zaak weet. Gij geeft uw wensch te kennen om af te treden hij is een inboorling van +Clavering en een goed vertegenwoordiger voor die plaats: gij stelt hem voor en uwe +kiezers stemmen voor hem. Begrepen?” +</p> +<p>„Wanneer zoudt gij mij honderd vijftig pond kunnen bezorgen, majoor? Wanneer zal ik +bij u komen? Zijt gij van avond of morgenochtend thuis? Wilt gij niets gebruiken? +Zij hebben aan het buffet verduiveld goed bitter; ik neem dikwijls een bittertje, +want dat knapt een mensch heelemaal op.” +</p> +<p>De majoor wilde echter geen verversching gebruiken, maar stond op en nam afscheid +van den baronet, die hem tot aan de deur van de herberg uitgeleide deed, en toen naar +het buffet ging, waar hij bij de kasteleines een bittertje dronk; en daar er juist +een heer binnentrad, die in betrekking stond tot het boksersvak en in „<i>Fortuna’s rad</i>” in den kost was, ontstond er tusschen hem en Sir Francis Clavering en den kastelein +een gesprek over het boksen en andere vermaken; en eindelijk verscheen mijnheer Moss +Abrams met het bedrag van des baronets wissel, waarvan hij zijn eigen aanzienlijk +commissieloon had afgetrokken, waarna Sir Francis uit het overschot een diner te Greenwich +aan zijn achtbaren vriend gaf en den avond verder vroolijk in den Vauxhall doorbracht. +</p> +<p>Onderwijl had majoor Pendennis eene vigilante in Piccadilly genomen en zich naar Lamb +Court in den Temple laten rijden, waar hij spoedig met zijn neef in druk gesprek gewikkeld +was. +</p> +<p>Na dat onderhoud scheidden zij op zeer vriendschappelijken voet van elkander en het +was ten gevolge van dit gesprek, hetwelk niet in schrift bewaard is gebleven, maar +waarvan de lezer desniettemin de strekking zeer wel zal kunnen gissen, dat Arthur +zich uitliet op de wijze als wij in zijn onderhoud met Warrington, in het vorige hoofdstuk +vermeld, gehoord hebben. +</p> +<p>Wanneer iemand gedrongen wordt iets te doen, dat hem zelven behaagt, kan hij honderderlei +vernuftige redenen vinden, om zijn zin te volgen; en Arthur overlegde onophoudelijk +bij zich zelven, dat hij gaarne in het parlement zou zijn, dat hij zoo trachten zich +daar te onderscheiden, en <span class="pageNum" id="pb2.218">[<a href="#pb2.218">218</a>]</span>dat het er niet op aankwam bij welke partij hij zich voegde, daar er bij elke partij +waarheid en onwaarheid werd aangetroffen. Op deze en andere punten meende hij, dat +hij zijn geweten wel zou kunnen gerust stellen, en dat de Sadduceesche leer toch een +makkelijk en vroolijk geloof was. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch64" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch64.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIER EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Phillis en Corydon.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Lady Clavering had op eene schilderachtige heidevlakte in de nabijheid van Tunbridge +Wells eene lieve villa gevonden, die zij na hare huwelijksrampen op het einde van +dat ongelukkige Londensche seizoen betrok. Jufvrouw Amory vergezelde hare moeder natuurlijk, +en de jonge heer Clavering kwam met de vacantie thuis. Met hem te vechten en te krakeelen +was Blanche’s voornaamste bezigheid. Maar dit was slechts eene huiselijke uitspanning, +en de jeugdige schoolknaap was geen vriend van spelen binnenshuis. Hij kon te Tunbridge +<i>cricket</i> spelen en vond er paarden en een aantal kameraden. Het huis van de goedhartige begum +was bestendig vol met jonge heeren van dertien jaar, die veel te veel taartjes aten +en champagne dronken, die wedrennen op het grasperk hielden en de liefhebbende moeder +telkens deden schrikken, die rookten en er onpasselijk van werden en de eetzaal onbruikbaar +maakten voor jufvrouw Blanche, die bovendien van het gezelschap van jonge heeren van +dertien jaar niet hield. +</p> +<p>Aan dat lieve jeugdige schepseltje was iedere verandering welgevallig, als het maar +verandering was; en een paar weken lang zou zij zelfs behagen geschept hebben in armoede +en een hutje en in een korstje brood met kaas, en een enkelen nacht misschien in een +kerker op brood en water, en derhalve was de verhuizing naar Tunbridge haar in geenen +deele onwelkom. Zij wandelde in de bosschen en teekende boomen en boerderijen uit; +zij las geregeld Fransche romans; zij reed vrij dikwijls naar Tunbridge Wells, om +elke tooneelvoorstelling of bal, of goochelavond of concert bij te wonen, dat daar +plaats had; zij sliep veel; des morgens twistte zij met mama en Frans; zij vroeg naar +de dorpsschool en legde daar een bezoek af; eerst liefkoosde zij de meisjes en plaagde +de onderwijzeres, en vervolgens beknorde zij de meisjes en lachte om de jufvrouw, +en natuurlijk kwam zij trouw ter kerk. Het was een aardig kerkje, eene heerlijke antiquiteit +– een klein Anglo-Normandisch juweeltje, eergisteren gebouwd en versierd met allerlei +geschilderde vensters, gebeeldhouwde heiligenkoppen, bijbelteksten in vergulde letters +en vrije banken. Blanche begon dadelijk, volgens hoogkerkelijk gebruik, een altaarkleed +voor dat kerkje te werken. Een tijdlang was zij eene heilige in het oog van den dominé, +dien zij geheel verblindde en zoo kunstig vleide en prees en in de hoogte stak, dat +de arme mevrouw Smirke, die haar eerst heel lief vond, haar vervolgens slechts duldde +en eindelijk haast niet meer woord wilde staan, en bijna dol was van jaloerschheid. +Mevrouw Smirke was de echtgenoote van onzen ouden vriend Smirke, den leermeester van +Pen en den aanbidder van de arme Helena. Hij had zich over haar afwijzing getroost +met eene jonge dame van Clapham, welke zijne moeder voor hem gezocht had. Na het overlijden +van deze laatste, werden de begrippen van onzen <span class="pageNum" id="pb2.219">[<a href="#pb2.219">219</a>]</span>vriend van dag tot dag strenger. Hij sneed den kraag van zijn rok af en liet zijn +haar tot in den hals groeien. Met zelfverloochening deed hij afstand van de kuif, +die hij vroeger droeg, en van den knoop zijner das, waarop hij tamelijk trotsch was +geweest. Hij liep nu geheel zonder das, vastte elken Vrijdag, las de Roomsche gebeden +en gaf te verstaan dat hij bereid was in de consistoriekamer de biecht af te nemen. +Ofschoon hij het onschuldigste schepsel ter wereld was, werd hij door Muffin, in de +afgescheiden kerk, en door mijnheer Simeon Knight, in de oude kerk, voor een zwarten +en allergevaarlijksten Jezuïet en papist uitgekreten. Mijnheer Smirke had van het +geld, dat zijne moeder te Clapham hem had nagelaten, zijne Kapel der Ruste gebouwd. +Heere! heere! wat zou zij wel gezegd hebben, als zij eene tafel een altaar had hooren +noemen! als zij er kaarsen op gezien had! als zij brieven ontvangen had, gedagteekend +van het feest van Sint Dinges, of van Sint Die- en Die! Al die dingen bracht de jonge +geestelijke van Clapham in practijk, en zijne getrouwe vrouw ging daarin met hem mee. +Maar toen Blanche een onderhoud van bijna twee uren met mijnheer Smirke in de consistoriekamer +had, liep Belinda het grasperkje op en neer, waar tot nog toe slechts twee grafzerkjes +lagen, en zou gewenscht hebben dat er nog een derde lag, ware het niet te vreezen +geweest, dat hij dan waarschijnlijk zijne hand aan dat schepsel zou aanbieden, hetwelke +hem in minder dan veertien dagen betooverd had. Neen, zij zou de plaats ruimen, zij +zou in een klooster gaan, de gelofte afleggen en hem verlaten. In zulk een slechten +reuk stond Smirke bij zijne vrouw en zijne buren; deze laatsten hielden het er voor, +dat hij in rechtstreeksche briefwisseling met den bisschop van Rome stond; de eerste +betreurde afdwalingen, die in haar oog nog hatelijker en noodlottiger waren, en echter +had onze vriend niet het minste kwaad ter wereld in den zin. De post bracht hem nooit +een brief van den paus, en zeker is het, dat hij Blanche wel in den beginne als het +vroomste, begaafdste, rechtzinnigste en innemendste meisje beschouwde, dat hij ooit +ontmoet had, terwijl hare manier van zingen in de kerk hem geheel wegsleepte; – maar +na eenigen tijd begon jufvrouw Amory hem te vervelen; hare manieren en lieftalligheden +stonden, waardoor dan ook, hem tegen; vervolgens begon hij aan jufvrouw Amory te twijfelen; +eindelijk verwekte zij een opschudding op de school, maakte zich boos en tikte de +kinderen op de vingers. Blanche wekte eerst bewondering en bracht later tegenzin bij +vele mannen teweeg. Zij trachtte hun te behagen, spreidde al hare bekoorlijkheden +op eenmaal ten toon, en overlaadde hen met hare liefste lachjes, vleierijen, aardigheden +en lonkjes. Maar weldra begonnen zij haar te vervelen en verveelden haar tevens die +kunstgrepen om hen te behagen, en daar zij nooit iets om hen gegeven had, liet zij +hen varen; en zoo begon zij ook de mannen te vervelen, die zich van hun kant terugtrokken. +Het was een zalige avond voor Belinda toen Blanche heenging, en haar man meteen blosje +en een zuchtje bekende, „dat hij zich in haar bedrogen had; hij had gemeend, dat zij +met vele kostbare begaafdheden was toegerust, en nu vreesde hij, dat dit alles maar +klatergoud was; hij dacht, dat zij rechtzinnig was, en hij vreesde nu dat zij den +godsdienst slechts tot een tijdverdrijf had gebezigd; in ieder geval had zij zich +boos gemaakt tegen de onderwijzeres en Polly Rucker barbaarsch op de kneukels geslagen.” +Belinda vloog in zijn armen en er was geen sprake meer van graf of sluier. Teeder +kuste hij haar op het voorhoofd. „Er is niemand u gelijk, mijne Belinda,” zeide hij, +terwijl hij zijne mooie oogen naar de zoldering opsloeg, <span class="pageNum" id="pb2.220">[<a href="#pb2.220">220</a>]</span>„gij gezegende onder de vrouwen!” En wat Blanche betrof, zoodra Smirke en Belinda +buiten haar gezicht waren, dacht zij aan beiden geen oogenblik meer en bekommerde +zich in het minst niet over hen. +</p> +<p>Maar tot dit punt van onverschilligheid was het met jufvrouw Blanche of den eenvoudigen +dominé nog niet gekomen, toen Arthur naar Tunbridge Wells overkwam, om eenige dagen +bij de begum door te brengen. Smirke beschouwde haar nog als een engelin en een wonder +onder de vrouwen. Zulk een toppunt van volmaaktheid had hij nog nooit gezien, en als +zij op de zomeravonden muziek maakte, zat hij, in bewondering opgetogen en zijne thee +en boterhammen vergetende, met open mond naar haar te luisteren. Hoe wegslepend hij +ook had gehoord dat de muziek in de opera was – hij had maar eens eene voorstelling +van dien aard bijgewoond (waarvan hij slechts blozende en zuchtende sprak – het was +op dien avond toen hij Helena en haar zoon naar den schouwburg te Chatteries vergezeld +had) – zoo kon hij zich toch niets liefelijker, niets hemelscher, zou hij bijna gezegd +hebben, dan jufvrouw Amory’s muziek voorstellen. Zij was een hoogbegaafd wezen; zij +had een allerverhevenste ziel; zij bezat alleropmerkelijkste talenten en, voor zoover +men oordeelen kon, een engelachtig humeur, enz., enz. In dezen geest liet Smirke, +die toen op het toppunt van opgewondenheid en bewondering voor Blanche stond, zich +tegen Arthur over haar uit. +</p> +<p>Het weerzien der beide oude bekenden was zeer hartelijk geweest. Arthur hield van +iedereen, die van zijne moeder gehouden had, en Smirke kon met ongeveinsd gevoel en +aandoening over haar spreken. Zij hadden elkander honderd dingen te vertellen, die +hun reeds in hun leven overkomen waren. „Arthur zou wel opmerken,” zeide Smirke, „dat +zijne – zijne begrippen over kerkelijke zaken sedert hun vriendschappelijken omgang +eene hoogere vlucht genomen hadden.” Mevrouw Smirke, eene dame van voorbeeldigen levenswandel, +bevorderde die naar vermogen. Hij had zijn kerkje gebouwd na het afsterven zijner +moeder, die hem genoegzame middelen had nagelaten. Ofschoon hij zelf, als het ware, +in een klooster leefde, was Arthur’s reputatie toch tot hem doorgedrongen. Hij zeide +dit alles op zijn vriendelijksten en weemoedigsten toon; daarbij sloeg hij de oogen +neer en liet zijn blond hoofd op zijde hangen. Arthur vermaakte zich onbeschrijfelijk +met hem, met zijne manieren, zijn eigenaardigheden en zijn onnoozelheid, met zijne +witte das en zijn lang haar, met zijne wezenlijke goedheid, zachtmoedigheid en vriendschappelijkheid. +En zijne loftuitingen over Blanche behaagden en verrasten onzen vriend niet weinig +en waren oorzaak, dat hij haar met bijzonder gunstige oogen aanzag. +</p> +<p>Blanche was inderdaad zeer verheugd Arthur te zien, gelijk men zich verblijdt over +de aankomst van een onderhoudend man op het land, die het laatste nieuws en de laatste +anekdotes uit de hoofdstad meebrengt, die beter kan praten dan de meeste landbewoners +en ten minste die liefelijke Londensche brabbeltaal kan spreken, die voor de bewoners +der hoofdstad zoo aangenaam en onmisbaar is, en door personen, die buiten de wereld +leven, zoo weinig verstaan wordt. Den eersten dag van Pen’s overkomst hield hij Blanche +na het diner uren lang aan het lachen. Zij zong hare liedjes met dubbele opgewektheid. +Zij keef niet met hare moeder, maar vertroetelde en kuste haar, tot verbazing van +de eerzame begum. Toen het tijd werd om zich ter rust te begeven, riep zij met een +allerliefst spijtig gezichje: „<i>Déjà!</i>” Zij was wezenlijk wanhopig, dat zij reeds naar bed moest gaan, en klemde Arthur’s +hand op de innigste wijze in de hare, terwijl hij van zijn kant aan dat lieve <span class="pageNum" id="pb2.221">[<a href="#pb2.221">221</a>]</span>handje een zeer hartelijken druk gaf. Onze jonge heer was van zulk eene natuur, dat +oogen, die slechts middelmatig schitterden, hem spoedig van zijn stuk brachten. +</p> +<p>„Zij is aanmerkelijk verbeterd,” dacht Pen, in de stilte van den nacht naar buiten +ziende: „aanmerkelijk. Ik vooronderstel, dat de begum er niets tegen zal hebben, dat +ik uit het open venster rook. Het is een opgeruimde, goede oude vrouw, en Blanche +is ontzaglijk verbeterd! Haar omgang met hare moeder heden avond beviel mij zeer. +Wat lachte zij aardig om dien mallen hokkeling van een jongen, dien men niet moest +toestaan zich te bedrinken. Zij zong die versjes alleraardigst, en het waren ook verduiveld +aardige versjes, ofschoon ik misschien de laatste ben, die dat moest zeggen.” En daarop +neuriede hij een wijsje, dat Blanche op eenige zijner eigen verzen gemaakt had. „O, +wat een heerlijke nacht! Wat is eene sigaar bij avond toch aangenaam! Wat ziet dat +Saksische kerkje er in het maanlicht lief uit! Wat zou die ouwe Warrington nu wel +op het oogenblik doen? Ja, het is een verduiveld aardig kopje, zooals oom zegt.” +</p> +<p>„O, hoe hemelsch!” liet zich thans eene stem uit een met clematis begroeid venster +hooren – eene meisjesstem: het was die der schrijfster van <i lang="fr">Mes Larmes</i>. +</p> +<p>Hier barstte Pen in het lachen uit. „Vertel niet, dat ik gerookt heb,” zeide hij, +zich uit zijn eigen venster vooroverbuigende. +</p> +<p>„O, ga maar voort! Ik vind het heerlijk,” riep de dame van <i lang="fr">Mes Larmes</i>. „O, wat een hemelsche nacht! Hemelsche, hemelsche maan! Maar ik moet mijn venster +sluiten en niet met u praten, vanwege <i lang="fr">les moeurs</i>. Wat zijn die toch kluchtig, <i lang="fr">les moeurs</i>. Adieu.” En Pen begon den „goeden nacht aan Don Basile” te zingen. +</p> +<p>Den volgenden dag wandelden zij lachend en snappend, als het vroolijkste paar bekenden +dat men zien kon, door het veld. Zij spraken over de dagen hunner jeugd en Blanche +was alleraardigst sentimenteel. Zij babbelden over Laura, die allerliefste Laura, +die Blanche als eene zuster bemind had; gevoelde zij zich gelukkig bij die oude Lady +Rockminster? Zou zij niet te Tunbridge bij hen willen komen logeeren? O, wat zouden +zij samen heerlijke wandelingen doen! Wat zouden zij liederen zingen – die oude, oude +liederen! Laura bezat eene heerlijke stem. Wist Arthur – zij kon hem niet anders dan +Arthur noemen – wist Arthur, nu hij zulk een groot man was geworden en zulk een <i lang="fr">succès</i> had verworven, nog wel welke liederen zij zongen in die gelukkige vroegere dagen? +enz., enz. +</p> +<p>En den daaropvolgenden dag, door een lief uitstapje in het bosch naar Penshurst en +de bezichtiging van dat mooie park met het heerenhuis verlevendigd, had het gesprek +met den dominé plaats, waarvan wij reeds melding hebben gemaakt, en hetgeen onzen +vriend heel veel te denken gaf. +</p> +<p>„Is zij wezenlijk zoo voortreffelijk geworden?” vroeg hij zich af. „Is zij nu ernstig +en godsdienstig? Bemoeit zij zich met de school en bezoekt zij de armen? Is zij jegens +hare moeder en haar broeder zoo vriendelijk? Ja, ik ben er van overtuigd, want ik +heb dat zelf gezien.” En toen Pen met zijn gewezen leermeester diens kleine gemeente +doorwandelde en zijne school bezocht, zag hij met onuitsprekelijk genoegen, dat Blanche +de kinderen zat te onderwijzen, en daarbij stelde hij zich voor, hoe geduldig en goedhartig +en onschuldig, hoe wezenlijk eenvoudig en onbedorven zij was. +</p> +<p>„En houdt gij inderdaad van het verblijf op het land?” vroeg hij haar, toen hij met +haar wandelde. +<span class="pageNum" id="pb2.222">[<a href="#pb2.222">222</a>]</span></p> +<p>„Ik zou wenschen, die akelige stad nooit weer te zien. O, Arthur – ik wil zeggen mijnheer +– nu, Arthur dan – de goede gedachten ontkiemen bij den mensch in deze liefelijke +bosschen en in deze kalme eenzaamheid, gelijk die bloemen, die gij wel weet, dat in +Londen niet willen bloeien. De tuinier komt eenmaal ’s weeks de bloemen op ons balkon +vernieuwen. Ik geloof, dat ik Londen niet meer in het gezicht zal kunnen zien – in +dat leelijke, berookte, ijzeren gezicht. Maar och!” +</p> +<p>„Waarom die zucht, Blanche?” +</p> +<p>„Och, dat komt er niet op aan.” +</p> +<p>„Ja, het komt er voor mij wel op aan. Vertel mij alles, alles!” +</p> +<p>„Ik wenschte, dat gij niet waart overgekomen,” en er verscheen eene tweede uitgave +van <i lang="fr">Mes Soupirs</i>. +</p> +<p>„Hebt gij dan niet gaarne, dat ik hier ben, Blanche?” +</p> +<p>„Ik heb niet gaarne, dat gij weggaat. Ik geloof niet, dat het hier heel genoeglijk +zal zijn als gij weg zijt, en dit is de reden waarom ik wenschte, dat gij niet gekomen +waart.” +</p> +<p>Bij deze woorden werden <i lang="fr">Mes Soupirs</i> ter zijde gelegd en <i lang="fr">Mes Larmes</i> voor den dag gebracht. +</p> +<p>Ach, welk antwoord volgt er op deze, wanneer zij zich in de oogen eener jonge vrouw +vertoonen? Welk middel wordt er aangewend, om ze weg te wisschen? Wat gebeurde er? +O, tortelduifjes en rozen! o, dauwdroppels en wilde bloemen! o, golvende boschjes +en balsemgeurende zomerluchtjes! Hier had men twee afgesloofde Londensche pretmakers, +die zich zelven voor een oogenblik bij den neus namen en meenden dat zij op elkander +verliefd waren, gelijk Phillis en Corydon! +</p> +<p>Wanneer men aan het leven op het land en de wandelingen in de boschjes denkt, verwondert +men zich, dat er nog één man bestaat, die ongetrouwd is gebleven. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch65" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch65.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJF EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Verzoeking.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Vanwaar, dat Arthur, die altijd zoozeer op zijn gemak en zoo openhartig was met Warrington, +deze vriend en vertrouwde van al zijne geheimen niet onderrichtte van de kleine voorvallen, +die op de villa nabij Tunbridge Wells hadden plaats gehad? Hij sprak zonder omwegen +over het weerzien van zijn ouden leermeester Smirke, over diens vrouw, over zijn Anglo-Normandische +kerk en over zijne reis van Clapham naar Rome; maar als hij over Blanche ondervraagd +werd, gaf hij ontwijkende of algemeene antwoorden; hij verklaarde, dat zij een goedhartig +en geestig schepseltje was en onder goede leiding misschien nog zoo’n slechte vrouw +niet zou zijn, maar dat hij voor het oogenblik geen trouwlustige plannen koesterde, +dat zijne romaneske dagen voorbij waren, dat hij met zijn tegenwoordigen toestand +tevreden was, en meer van dien aard. +</p> +<p>In den tusschentijd kwamen er nu en dan op Lamb Court in den Temple aardige kleine +gesatineerde enveloppen, voorzien van een zeer net geschreven adres en verzegeld met +een van die verbazende naamcijfers, waaruit Warrington, indien hij nieuwsgierigheid +genoeg had bezeten om op de brieven van zijn vriend te letten, of indien dat naamcijfer +maar ontcijferbaar ware geweest, zou gezien hebben, dat mijnheer Pen briefwisseling +voerde met eene jonge dame wier voorletters B. A. waren. Mijnheer Pen beantwoordde +die lieve opstelletjes op zijne beste en galantste <span class="pageNum" id="pb2.223">[<a href="#pb2.223">223</a>]</span>manier, met grappen, stadsnieuwtjes, geestigheden, ja, waarschijnlijk wel met aardige +versjes, in antwoord op de gedichtjes der muze van <i lang="fr">Mes Larmes</i>. Wij weten dat Blanche rijmt op „avalanche” en „revanche”, en een heer van Pen’s +vernuft heeft zeker deze gelegenheden niet laten voorbijgaan, maar het zijne gezegd +bij die lieve woordjes. Wij gelooven dan ook inderdaad, dat die minnedichtjes van +Pen, welke zooveel opgang maakten in de <i>Rozebladeren</i>, dat mooie jaarboekje, hetwelk onder redactie van Lady Violet Lebas uitkwam en door +den beroemden teekenaar Pinkney met de portretten der voornaamste adellijke dames +opgeluisterd werd, in dit tijdperk des levens van onzen held zijn vervaardigd en eerst +per post aan Blanche waren gezonden, eer zij in druk verschenen als bloempjes aan +Pinkney’s kunstguirlande. +</p> +<p>„Versjes zijn heel aardig.” zeide de oude Pendennis, toen hij Pen eenmaal in de club +bezig vond met het opschrijven van een dezer ongekunstelde ontboezemingen, terwijl +hij op zijn diner zat te wachten, „en het schrijven van brieven is ook goed, als mama +het toestaat, en tusschen zulke oude vrienden, die elkander kennen sedert den tijd +dat zij ten platten lande woonden, mag natuurlijk wel eenige briefwisseling en meer +van dien aard plaats hebben, – maar pas op, Pen, dat gij u niet vastwerkt, beste jongen. +Want wie weet, voor den drommel, wat er gebeuren kan? Het best is, te zorgen dat er +in uwe brieven niets van belang staat. Ik heb nooit van mijn leven een brief geschreven, +die vat op mij gaf, en toch, voor den drommel, neef, heb ik heel wat ondervinding +van vrouwen gehad.” En daarop verhaalde deze achtenswaardige heer, die, naarmate hij +in jaren vorderde, ook spraakzamer en vertrouwelijker met zijn neef werd, een aantal +treffende voorbeelden van de slechte gevolgen, welke dit gebrek aan voorzichtigheid +voor verscheidene voorname lui had gehad; – hij vertelde, hoe de jonge Spoony, door +te vurige uitdrukkingen in eenige verzen aan de weduwe Naylor te bezigen, zich had +blootgesteld aan een bezoek van haar broeder, kolonel Flint, die daarover opheldering +kwam vragen, waardoor Spoony gedwongen was geworden eene vrouw te trouwen, oud genoeg +om zijne moeder te zijn, – dat Hopwood, van de Garde, nadat het Louisa Salter eindelijk +gelukt was den jongen Sir John Bird tot eene declaratie te brengen, met eenige brieven +voor den dag was gekomen, die jufvrouw S. hem geschreven had, waarop Bird van haar +afzag en later metjufvrouw Stickney van Lyme Regis trouwde, enz. Zoo de majoor niet +veel had gelezen, had hij daarentegen veel opgemerkt en kon hij zijne betoogen met +een aantal voorbeelden toelichten, die hij door langdurige en zorgvuldige studie van +het groote boek der wereldkennis opgezameld had. +</p> +<p>Pen lachte om die voorbeelden en zeide, met een blosje over de raadgevingen van zijn +oom, dat hij die in gedachte houden en voorzichtig wezen zou. Misschien sproot zijn +blos daaruit voort, dat hij ze in gedachte <i>had</i> gehouden, dat hij voorzichtig <i>was</i>, dat hij zich, hetzij onwillekeurig, hetzij uit een gevoel van eerlijkheid, in zijn +geschrijf aan jufvrouw Blanche van alle verklaringen onthouden had, die hem konden +binden. „Herinnert gij u de les niet, oom, die ik in die zaak met Lady Mirabel – met +jufvrouw Fotheringay, gekregen heb? Ik zal mij niet meer laten vangen,” zeide Arthur, +met schijnbare openhartigheid en onderdanigheid. De oude Pendennis wenschte zich zelven +en zijn neef van harte geluk met de behoedzaamheid en de vorderingen van dezen laatste +en verheugde zich over het juiste standpunt, dat Arthur als man van de wereld gekozen +had. +</p> +<p>Ware Warrington geraadpleegd, diens oordeel had ongetwijfeld anders <span class="pageNum" id="pb2.224">[<a href="#pb2.224">224</a>]</span>geluid; voorzeker zou hij verklaard hebben, dat de dwaze brieven van den knaap beter +waren dan de behendige complimenten en sluwe vleierijen van den man; en dat slechts +een schelm, of een lafaard, bedekt en langs zijpaden en met een veiligen aftochtsweg +achter zich er op uittrekt om de vrouw te verwerven, die hij bemint. Doch Pen sprak +over dit onderwerp niet met Warrington, daar hij zeer goed wist èn dat hij schuldig +was èn in welken zin het vonnis van zijn vriend zou luiden. +</p> +<p>Kolonel Altamont was nog slechts sinds weinige weken op zijne buitenlandsche reis +en Sir Francis Clavering had zich ten gevolge zijner overeenkomst met majoor Pendennis +onderwijl naar buiten begeven, toen de slagen des lots onverwacht en zwaar op den +eenigen overgebleven compagnon der kleine firma in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> begonnen neer te dalen. Toen Strong, bij zijn afscheid van Altamont, in de volheid +zijner beurze en de edelmoedigheid zijns harten het geld had afgewezen, dat laatstgenoemde +hem ter leen aanbood, bracht hij een offer aan zijn geweten en zijne kieschheid, dat +hem later menigmaal berouw en spijt veroorzaakte, en hij gevoelde (wat hem niet dikwijls +in zijn leven gebeurd was), dat hij in dit geval te kiesch en te schroomvallig was +geweest. Waarom zou iemand, die in verlegenheid verkeerde, een vriendelijk aanbod +van de hand wijzen? Waarom zou een dorstig mensch eene kan water uit eene welwillende +hand weigeren, al was die een weinig onzindelijk? Strong gevoelde gewetensknagingen, +dat hij iets had afgewezen, hetwelk de ander eerlijk gewonnen en gul aangeboden had; +en hij bedacht met smart, nu het te laat was, dat Altamont’s geld even veilig in zijn +zak zou zijn bewaard geweest als in dien van de speeltafelhouders te Baden of te Ems, +aan wien zijn excellentie onvermijdelijk zijne winst van de wedrennen verliezen zou. +Onder de winkeliers, de geldschieters en anderen, die in geldelijke betrekking tot +kapitein Strong stonden, liep het praatje, dat zijne compagnieschap met den baronet +ontbonden en het „papier” van den kapitein dus voortaan waardeloos was. De winkeliers, +die hem tot nog toe een onbeperkt vertrouwen hadden geschonken – want wie was tegen +Strong’s prettig gezicht en ronde manieren bestand? – begonnen thans met beleedigend +wantrouwen hunne rekeningen in te zenden. Er werd zonder ophouden aan de deur der +kamers in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> geklopt, en de kleermakers, laarzenmakers, en koks, die diners geleverd hadden, maakten +in persoon, of vertegenwoordigd door hunne knechts, hunne opwachting bij Strong. Hierbij +kwamen nog een paar personen van minder luidruchtigen, maar veel slimmer en gevaarlijker +aard, – de jonge deurwaardersklerken namelijk, die rondom de Inn zwierven, of zich +met den klerk van den heer Campion op diens kantoor in de nabijheid in verband stelden +en in hunne onheilspellende portefeuilles dagvaardingen hadden, waarbij Edward Strong +gelast werd op dien en dien dag te verschijnen voor de rechtbank, ten einde zich te +hooren veroordeelen, enz., enz. +</p> +<p>De arme Strong, die geen guinje op zak had, wist zich natuurlijk tegen dien aanval +van schuldeischers nergens beter te beveiligen dan in des Engelschmans kasteel, waarin +hij dan ook de wijk nam en de binnen- en buitendeur voor den neus van den vijand sloot, +terwijl hij zijne sterkte eerst na het vallen van den avond verliet. De vijand kwam +en rameide en vloekte tegen de buitenwerken, en onder de hand begluurde de chevalier +hen door het gordijntje, dat hij over de opening van zijne brievenbus gehangen had, +en had de treurige zelfvoldoening de lange gezichten van woedende klerken en brullende +schuldeischers te zien, die met hun hoofd door den muur wilden en weder moesten terugdeinzen. +<span class="pageNum" id="pb2.225">[<a href="#pb2.225">225</a>]</span>Daar echter de vijanden van den chevalier niet altijd vóór zijne deur konden staan, +noch op zijne trap overnachten, lieten zij hem tusschenbeide met rust. +</p> +<p>Terwijl Strong aldus door zijne neringdoende vijanden in het nauw werd gebracht, stond +hij niet alleen tegenover hen, maar hij had zich een paar bondgenooten weten te verzekeren. +Zijne vrienden hielden, volgens afspraak, gemeenschap met hem door middel van bijzondere +signalen; op die wijze bewaarden zij het garnizoen tegen den hongerdood door de vereischte +toevoeren binnen te brengen en schraagden zij den moed van Strong, dien zij, door +hem in zijne schuilplaats te bezoeken en op te beuren, van de overgave weerhielden. +Huxter en jufvrouw Fanny Bolton waren twee van Ned’s trouwste bondgenooten; wanneer +er vijanden rondom de Inn loerden, hadden Fanny’s zusjes geleerd een bijzonderen kreet +aan te heffen, welken zij met het onschuldigste gezicht op het plein uitkraaiden; +wanneer Fanny en Huxter Strong kwamen bezoeken, zongen zij met voorbedacht die zelfde +tonen vóór zijne deur, waarop de slagboom dadelijk werd opgeheven, het dappere garnizoen +lachend naar buiten kwam, de mondbehoeften en de kan porter werden binnengebracht +en de belegerde een genoeglijken avond in het gezelschap zijner beproefde vrienden +doorbracht. Sommigen zouden zulk een staat van spanning niet kunnen uithouden, maar +Strong was, gelijk wij reeds zeiden, een dapper man, die in den oorlog was geweest +en in het gevaar nooit den moed verloor. +</p> +<p>Doch onze generaal had zich niet alleen bondgenooten verzekerd, maar voor iets nog +noodzakelijkers in geval van uitersten, namelijk voor den aftocht, gezorgd. Op vroegere +bladzijden hebben wij verhaald, dat de heeren Costigan en Bows in het huis naast Strong +woonden, en dat het venster van een hunner kamers niet ver verwijderd was van het +keukenvenster op de bovenverdieping van Strong’s verblijf. Eene looden waterpijp en +goot liep langs die beide vensters, en toen Strong op zekeren dag uit zijn keukenraam +keek, zag hij, dat hij zeer gemakkelijk op het kozijn van zijn buurmans venster kon +springen en opklauteren tegen de pijp, die van het eene huis naar het andere liep. +Lachend had hij zijn kameraad Altamont op dien uitweg gewezen, en beiden waren overeengekomen, +dat het best was er kapitein Costigan niet mede bekend te maken, daar diens schuldeischers +talrijk waren en de kapitein dus onophoudelijk langs die pijp hunne vertrekken zou +binnendringen, als hij dit redmiddel eenmaal kende. +</p> +<p>Doch nu de kwade dagen voor Strong aangebroken waren, maakte deze zelf van dien weg +gebruik, en stond op zekeren middag plotseling met zijn prettig gezicht voor Bows +en Costigan, aan wie hij vertelde, dat de vijand op zijne trap zat te wachten en hij +nu dit middel bedacht had om hem bij den neus te nemen. Terwijl dus de adjudanten +van mijnheer Marks in den gang van No. 3 stonden te wachten, ging Strong de trap van +No. 4 af, dineerde in de <i lang="en">Albion Tavern</i>, begaf zich naar den schouwburg en kwam te middernacht weer thuis, tot verbazing +van jufvrouw Bolton en Fanny, die hem niet hadden zien uitgaan en niet konden begrijpen +hoe het hem gelukt was de reeks van schildwachten te verschalken. +</p> +<p>Strong doorstond dat beleg eenige weken met bewonderenswaardige geestkracht en standvastigheid, +gelijk ook alleen van zulk een oud en dapper soldaat te verwachten was, want de onaangenaamheden +en ontberingen, die hij te doorstaan had, zouden voldoende zijn geweest, om iemand +van alledaagschen moed neerslachtig te maken; maar wat hem <span class="pageNum" id="pb2.226">[<a href="#pb2.226">226</a>]</span>het meest hinderde en ergerde, was de helsche onverschilligheid en snoode ondankbaarheid +van Clavering, dien hij den eenen brief na den anderen schreef, welken de baronet +met geen enkelen regel noch met het geringste geldsommetje beantwoordde, ofschoon +een bankje van vijf pond, gelijk Strong zeide, op dat tijdstip een schat voor hem +zou geweest zijn. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Doch er waren voor den chevalier betere dagen in aantocht, en te midden van zijn wanhopigen +en radeloozen toestand deed zich de meest gewenschte hulp voor hem op. „Ja, zonder +dezen goeden kerel,” zeide Strong, „– want ge <i>zijt</i> een goede kerel, Altamont, mijn jongen, en ik mag dit en dat zijn, als ik u niet +mijn leven lang de hand boven het hoofd houd, – geloof ik, Pendennis, dat het met +Ned Strong slecht afgeloopen zou zijn. Het was reeds de vijfde week dat ik opgesloten +werd gehouden, want ik kon niet altijd langs die waterpijp den hals er aan wagen en +mijn weg door het venster van den armen ouden Cos nemen, zoodat de moed mij geheel +ontzonk, mijnheer, geheel ontzonk, en ik begon te overleggen hoe een einde aan mijn +leven te maken, hetgeen ik ook de volgende week zou gedaan hebben, toen Altamont plotseling +als uit den hemel kwam vallen!” +</p> +<p>„De hemel was juist de plaats niet, Ned,” zeide Altamont; „ik kwam uit Baden-Baden, +waar ik eene verduiveld gelukkige maand had gehad. Dat is de eenvoudige loop der zaak.” +</p> +<p>„Nu, mijnheer, hij voldeed de rekening van Marks, en betaalde al die andere kerels, +die mij op de hielen zaten, – dat deed hij, als een ferme kerel,” zeide Strong vol +geestdrift. +</p> +<p>„En het zal mij genoegen doen eene flesch aan het gezelschap te schenken, of zooveel +meer als men verkiest,” zeide Altamont met een blos. „Hola, Jan, breng eens eene flesch +van den besten, – van den allerbesten, hoor! Dan zullen wij elkanders gezondheid drinken, +mijnheer, en ik hoop, dat ieder goede kerel als Strong een anderen goeden kerel moge +vinden, die hem helpt als hij in den nood zit. Zoo denk <i>ik</i> er over, mijnheer Pendennis, ofschoon uw naam mij niet aangenaam in de ooren klinkt.” +</p> +<p>„En waarom niet?” vroeg Arthur. +</p> +<p>Strong trapte onder tafel den kolonel op den voet, waarop Altamont, in een min of +meer opgewonden toestand, nog een glas vulde, Pen toeknikte, het glas uitdronk en +toen liet volgen, dat <i>hij</i> een gentleman was, en dit was voldoende, en alle aanwezigen waren ook gentlemen. +</p> +<p>De bijeenkomst van al deze gentlemen had te Richmond plaats, waar Pendennis was gaan +dineeren en den chevalier en diens vriend in de koffiekamer aan tafel vond. De beide +laatsten waren buitengewoon vroolijk, spraakzaam en door den wijn opgewonden, en Strong, +die een uitmuntend verteller was, verhaalde de geschiedenis van zijn eigen beleg, +zijn avonturen en zijn uitreddingen, zeer levendig en luimig en bootste de gesprekken, +die de deurwaarders op zijne trap gehouden hadden, de aardige seintjes van Fanny, +de potsierlijke verbazing van Costigan toen de chevalier door diens venster binnenkwam, +en eindelijk zijne redding door Altamont, op zulk eene sprekende wijze na, dat zijne +toehoorders aan zijne lippen hingen. +</p> +<p>„Wat mij betreft, heeft het niets te beteekenen,” zeide Altamont. „Zoodra de bemanning +van een schip is afgemonsterd, gaan de matrozen hun geld verteren, weet je. Het zijn +eigenlijk die kerels van het zwart en rood te Baden-Baden, wien er de eer van toekomt. +Ik heb daar eene fiksche som gewonnen, en ben van plan er nog vrij wat meer te winnen, +niet waar, Strong? Ik neem hem mee, want ik heb nu een vast <span class="pageNum" id="pb2.227">[<a href="#pb2.227">227</a>]</span>systeem en zal zijn fortuin maken, dat verzeker ik u. Ik zal uw fortuin ook maken, +als ge er lust in hebt, – voor den drommel, ieders fortuin! Maar, jongens, één ding +beloof ik u, namelijk dat ik ook voor de kleine Fanny zal spelen. Wat drommel, mijnheer, +wat denkt gij wel, dat zij deed? Zij bezat twee pond, en waarachtig zij ging naar +Ned Strong om hem dat sommetje ter leen aan te bieden, niet waar, Ned? Laten wij eens +op hare gezondheid drinken.” +</p> +<p>„Zeer gaarne,” antwoordde Arthur en dronk dien toast uit den grond zijns harten mee. +</p> +<p>Vervolgens begon mijnheer Altamont met de grootste vlugheid en de meeste uitvoerigheid +zijn stelsel uiteen te zetten. Hij beweerde dat het, met bedaardheid toegepast, onfeilbaar +was. Hij had het van een kameraad te Baden geleerd, die er wel is waar mee verloren +had, maar alleen omdat hij geen kapitaal genoeg bezat; had hij het nog ééne wenteling +van het rad kunnen volhouden, hij zou al zijn geld hebben teruggekregen. Die liefhebber +zou nu met verscheidene kameraden geld bijeenbrengen en het geluk nog eens beproeven. +Hij zelf, Altamont, zou elken duit, dien hij bezat, in die zaak steken, en was nu +teruggekomen om zijn geld los te maken en kapitein Strong af te halen. Strong zou +voor hem spelen, want hij kon Strong en diens bedaardheid beter vertrouwen dan zijn +eigene, en veel beter dan Bloundell Bloundell, of dien Italiaan, die borg wilde blijven +voor den goeden uitslag. Onder het ledigen zijner flesch, beschreef de kolonel al +zijne plannen en vooruitzichten tot in de kleinste bijzonderheden aan Pen, die met +belangstelling naar deze verhalen en bekentenissen van zijn vermetelen doch goedhartigen +tafelvriend luisterde. +</p> +<p>„Kort geleden ben ik met dien zonderlingen Altamont in gezelschap geweest,” zeide +Pen een paar dagen later tegen zijn oom. +</p> +<p>„Altamont? Welke Altamont? Zoo heet Lord Westport’s zoon,” antwoordde de majoor. +</p> +<p>„Neen, neen; die kerel, die op zekeren dag dronken bij de Clavering’s binnenkwam, +toen wij daar aten,” hernam de neef lachend; „hij zeide, dat de naam Pendennis hem +niet beviel, ofschoon hij mij de eer bewees, mij voor een fatsoenlijk man te houden.” +</p> +<p>„Ik geef u mijn woord, dat ik niemand van den naam van Altamont ken,” zeide de ondoorgrondelijke +majoor, „en wat uwe kennismaking betreft, geloof ik, Arthur, dat, hoe minder gij u +met hem inlaat, hoe beter.” +</p> +<p>Arthur moest nogmaals lachen en antwoordde: „Hij wil ons land verlaten en zijn fortuin +gaan maken door middel van een speelsysteem. Hij is compagnon van mijn lieven academievriend +Bloundell, en neemt Strong als adjudant mee. Ik wilde wel eens weten, wat de band +is, die den chevalier met Clavering verbindt.” +</p> +<p>„Ik zou denken, – let wel, Pen, ik zou denken (doch natuurlijk is het slechts een +onderstelling) dat er in Clavering’s vroeger leven iets is voorgevallen, hetgeen aan +die menschen, en eenige anderen, zekere macht over hem geeft; en indien er zulk een +geheim bestaat, hetgeen, mijn beste jongen, ons niet aangaat, dan is dit eene les, +dat een man het rechte pad door het leven moet bewandelen en zich in niemands macht +stellen.” +</p> +<p>„Nu, het komt mij voor, oom, dat ook <i>gij</i> zekeren invloed op Clavering bezit; waarom zou hij mij anders zijne plaats in het +parlement afstaan?” +</p> +<p>„Clavering acht zich niet geschikt voor het parlementaire leven,” gaf <span class="pageNum" id="pb2.228">[<a href="#pb2.228">228</a>]</span>de majoor ten antwoord. „En dat is hij ook niet. Wat zou hem beletten u, of ieder +ander op zijn zetel te plaatsen, als hij dat verkiest? Denkt gij, dat het gouvernement +of de oppositie eenig bezwaar zou maken, om de beschikking over die plaats aan te +nemen, als hij hun die aanbood? Waarom zoudt gij schroomvalliger zijn dan de voornaamste +en achtenswaardigste mannen, mannen van de hoogste geboorte en het meeste aanzien +in het land, voor den drommel?” De majoor beantwoordde de meeste opmerkingen van Pen +in dezen zin en Pen vereenigde zich met die antwoorden van zijn oom, niet zoozeer +omdat hij ze geloofde, maar omdat hij ze wilde gelooven. Wij doen het een of ander +– wien onzer is dit niet gebeurd? – niet omdat „iedereen het doet”, maar omdat het +<i>ons</i> behaagt; en onze instemming bewijst, helaas! niet, dat iedereen gelijk heeft, maar +dat wij en al onze medemenschen zwakke schepselen zijn. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Mijnheer Pen verzuimde niet, bij zijn eerstvolgend bezoek te Tunbridge, jufvrouw Blanche +te doen lachen over de door hem te Richmond vernomen historie van de belegering van +den chevalier en het ontzet, dat deze aan den dapperen Altamont te danken had gehad. +En nadat hij dit verhaal op zijne gewone satirieke wijze had gedaan, vermeldde hij, +met lof en aandoening, hoe edelmoedig de kleine Fanny zich jegens den chevalier had +gedragen en hoeveel geestdrift Altamont daardoor voor haar had opgevat. +</p> +<p>Jufvrouw Blanche was een beetje jaloersch en gevoelde vrij wat spanning en nieuwsgierigheid +ten aanzien van Fanny. Men kan wel aannemen, dat onze held, onder de vele vertrouwelijke +praatjes, die hij met jufvrouw Amory gedurende hunne heerlijke ritjes op het land +en hunne liefelijke avondwandelingen hield, niet zal hebben nagelaten haar eene voor +hem zelven zoo gewichtige en waarschijnlijk ook voor haar zoo belangwekkende geschiedenis +als die van de liefde en het leed der arme Ariadne in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> mee te deelen. Om hem recht te laten weervaren, moeten wij erkennen, dat hij de rol, +die hij zelf in dat drama vervuld had, met gepaste zedigheid beschreef, daar de moraal, +die hij uit deze historie wenschte te trekken, met zijn gewonen satirieken geest strookte, +namelijk dat de vrouwen haar eerste liefde even gemakkelijk te boven komen als de +mannen (want in hunne vertrouwelijke gesprekken plaagde de schoone Blanche mijnheer +Pen onophoudelijk over zijne geduchte nederlaag bij zijn eigene maagdelijke liefde +tot jufvrouw Fotheringay) en, wanneer nommer één van de baan is, zich zonder veel +bedenking aan nommer twee overgeven. En de arme kleine Fanny moest het voorbeeld zijn, +om die theorie toe te lichten. Welke smart zij doorstaan en overwonnen had, welke +bittere rampen eener hopelooze liefde zij had verduurd, hoeveel tijd er noodig was +geweest om de wonden van dit teere, bloedende hartje te heelen, wist mijnheer Pen +niet, of verkoos hij misschien niet te weten; want hij koesterde een bescheiden twijfel +omtrent zijne gaven als hartenveroveraar, en wilde ongaarne gelooven, dat hij in dat +hart in het bijzonder eenige betreurenswaardige verwoestingen had aangericht, ofschoon +het voorbeeld en het argument, dat hij in dit geval bezigde, tegen hem getuigde; want +indien jufvrouw Fanny, gelijk hij zeide, thans verliefd was op haar medischen aanbidder, +die noch voorkomen, noch manieren, noch geest, noch iets anders dan liefde en getrouwheid +tot zijn aanbeveling had, moest zij dan niet, bij den eersten aanval der liefdekwaal, +ernstig en zwaar geleden hebben om der wille van een man, die ongetwijfeld een aantal +dier in <span class="pageNum" id="pb2.229">[<a href="#pb2.229">229</a>]</span>het oog loopende bekoorlijkheden bezat, welke mijnheer Huxter miste? +</p> +<p>„Ondeugend, akelig schepsel!” zeide jufvrouw Blanche, „ik geloof dat het u ergert, +dat Fanny u heeft durven vergeten, en dat gij werkelijk op mijnheer Huxter jaloersch +zijt.” Misschien trof jufvrouw Amory den spijker wel op den kop, daar er zijns ondanks +een blos op zijne wang begon te komen (een van die oorvegen, welke men telkens van +de ijdelheid ontvangt), een bewijs dat Pen zich boos maakte bij de gedachte, dat hij +door zulk een mededinger verdrongen was. Door zulk een kerel, zonder eenige denkbare +goede eigenschap! O, mijnheer Pendennis! (ofschoon deze opmerking niet toepasselijk +is op zulk een uitstekend jongmensch als gij zijt) indien de natuur niet aan ieder +geslacht een steun geschonken had in de lichtgeloovigheid van het andere, waardoor +men voortreffelijkheden ziet waar er geene bestaan, waardoor men sierlijkheid ontdekt +in ezelsooren, geest in ezelskoppen en muziek in het ezelbalken, dan zou er op verre +na zooveel trouwen en ten huwelijk geven niet geweest zijn als nu het geval is en +ook vereischt wordt voor de behoorlijke voortplanting en instandhouding van het edele +ras, waartoe wij gerekend worden! +</p> +<p>„Jaloersch of niet – en ik wil het niet tegenspreken, Blanche –,” zeide Pen, „ik had +wel gewenscht, dat Fanny beter af ware gekomen dan op die wijze. Ik houd er niet van, +dat geschiedenissen op die koele wijze afloopen en dat wij, als wij aan het einde +der liefdeshistorie van een mooi meisje komen, zulk eene figuur als dien Huxter op +de laatste bladzijde van den roman ontmoeten. Is het gansche leven dan slechts een +compromis, schoone dame, en is eene lafhartige overgave het einde van den liefdestrijd? +Moet het zoeken naar den Minnegod, dien mijn arme kleine Psyche in de duisternis najaagde, +– den god, waarnaar hare ziel smachtte, den god met de rozenwangen en de regenboogkleurige +vleugeltjes, – uitloopen op Huxter, riekende naar tabak en likpotten? Ik wenschte, +ofschoon ik het in het leven niet zie gebeuren, dat de menschen op Jenny en Jessamy, +of op mylord en Lady Clementina in de verhalen en deftige romans geleken en, als de +trouwplechtigheid voltrokken wordt, ja, als het ware op het oogenblik dat de predikant +de inzegening uitspreekt, te gelijk mooi en braaf wierden, om daarna voor altijd gelukkig +en goed te zijn.” +</p> +<p>„En zijt gij niet voornemens goed en gelukkig te zijn, Monsieur le Misanthrope, – +en zijt gij zoo ontevreden met uw lot, en zal uw huwelijk een compromis zijn?” vroeg +de schrijfster van <i lang="fr">Mes Larmes</i> met eene betooverende <i lang="fr">moue</i>, „en is uwe Psyche een leelijk, gemeen meisje? Ondeugend, satiriek schepsel, ik kan +u niet uitstaan! Gij steelt de harten van jonge meisjes, speelt er mee en werpt ze +verachtelijk weg. Gij vraagt om liefde en vertrapt die! Gij – gij maakt mij aan het +schreien, dat doet gij, Arthur, en – och neen, laat dat! – ik <i>wil</i> niet op die manier getroost worden – en ik ben overtuigd dat Fanny volkomen gelijk +had, toen zij van zulk een schepsel zonder hart afzag.” +</p> +<p>„Ik zal het weer niet tegenspreken,” zeide Pen, terwijl hij Blanche zeer somber aanzag +en de poging om haar te vertroosten niet herhaalde, die haar de lieftallige waarschuwing, +„och neen, laat dat!” ontlokt had. „Ik geloof niet, dat ik veel bezit van hetgeen +de menschen hart noemen; maar ik maak er ook geen aanspraak op. Op mijn achttiende +jaar ontstak ik mijne lamp en toog uit om Cupido te zoeken. En wat ontdekte ik op +mijne liefdereis? een alledaagsche danseres. Ik heb mij vergist, zooals ieder, of +bijna ieder doet; doch het is gelukkiger zich vóór dan na het huwelijk te vergissen.” +<span class="pageNum" id="pb2.230">[<a href="#pb2.230">230</a>]</span></p> +<p>„<i lang="fr">Merci du choix, monsieur!</i>” zeide de sylphide met eene nijging. +</p> +<p>„Zie, kleine Blanche,” zeide Pen, hare handgrijpende, met eene stem vol weemoedige +vriendelijkheid, „ik verlaag mij ten minste tot geen vleierijen.” +</p> +<p>„Juist het tegendeel,” zeide jufvrouw Blanche. +</p> +<p>„En vertel u geen dwaze onwaarheden, zooals alledaagsche mannen doen. Waarom zouden +gij en ik met onze ondervinding romaneskheid trachten voor te wenden en liefde te +veinzen? Ik geloof niet, dat jufvrouw Blanche Amory de schoonste der schoonen, noch +de grootste dichteres, noch de uitstekendste musicienne is, evenmin als ik geloof, +dat gij de rijzigste vrouw zijt van de gansche wereld, gelijk de reuzin, die wij gisteren +afgebeeld zagen, toen wij de kermis over reden. Maar zoo ik u niet als heldin beschouw, +stel ik ook uw onderdanigsten dienaar niet als held voor. En ik vind, dat gij – nu +dan, dat gij er zeer goed uitziet.” +</p> +<p>„<i lang="fr">Merci!</i>” zeide jufvrouw Blanche met eene tweede nijging. +</p> +<p>„Ik geloof, dat gij heerlijk zingt. Ik weet, dat gij verstandig zijt. Ik hoop en geloof, +dat gij een goed hart en een gezelligen aard bezit.” +</p> +<p>„En derhalve, mits ik u eene zekere som gelds en eene plaats in het parlement aanbreng, +wilt gij u wel verwaardigen mij tot uwe Sultane te verheffen, zeide Blanche. „<i lang="fr">Que d’honneur!</i> Wij plachten uwe hoogheid den prins van Fairoaks te noemen. Welk een eer, te mogen +denken dat ik tot den troon verheven zal worden en den sultan eene plaats in het parlement +als geschenk mag aanbieden! Het verheugt mij, dat ik verstandig ben en zoo spelen +en zingen kan, dat het uwe goedkeuring wegdraagt; mijne liedjes zullen mylord’s ledigen +tijd korten!” +</p> +<p>„En indien er dieven rondom het huis zwerven,” zeide Pen, de vergelijking met bijtenden +spot voortzettende, „veertig lastige dieven in de gedaante van dreigende zorgen en +vijanden, die in hinderlaag liggen, en hartstochten, die onder de wapenen staan, dan +zal mijne Morgiana met eene tamboerijn voor mij dansen en de schelmen en dieven met +een lachje verslaan. Dat zal zij immers?” Maar Pen zag er uit alsof hij niet geloofde, +dat zij het doen zou. „Och, Blanche,” ging hij na een oogenblik stilzwijgens voort, +„wees niet boos; trek het u niet aan, dat ik zoo rond voor de waarheid uitkom. Voelt +gij niet, dat ik u altijd bij uw woord neem? Gij zegt, dat gij eene slavin zult zijn +en dansen, en ik zeg: dans! Gij zegt, dat ik u neem met hetgeen gij aanbrengt, en +ik herhaal: „Ik neem u met hetgeen gij aanbrengt.” Waarom zouden wij bij de noodzakelijke +misleidingen en huichelarijen des levens er nog nuttelooze en onnoodige bijvoegen? +Indien ik mij u aanbied, omdat ik geloof dat wij een goeden kans hebben om samen gelukkig +te zijn en ik met uw behulp voor ons beiden een goeden stand en een niet onaanzienlijken +naam kan verwerven, waarom zoudt gij dan van mij eischen, dat ik eene verrukking zou +voorwenden en eene romaneskheid veinzen, waaraan wij geen van beiden gelooven? Wenscht +gij, dat ik zou komen vrijen in het costuum van een prins uit een tooverballet, gehuurd +bij een costumier, om u complimentjes op te disschen gelijk een Sir Charles Grandison? +Zoudt gij willen, dat ik verzen maakte, zooals in de dagen toen wij – toen wij kinderen +waren? Dat zal ik doen, als gij het verkiest, om ze daarna aan Bacon en Bungay te +verkoopen. Moet ik mijn prinsesje bonbons te eten geven?” +</p> +<p>„<i lang="fr">Mais j’adore les bonbons, moi</i>,” zeide de kleine Sylphide met een kluchtig pruilend gezichtje. +</p> +<p>„Ik kan er bij Fortnum en Mason een hoed vol koopen voor een guinje. En het kindje +zal zijne bonbons hebben, zijne hondjes van bruidsuikertjes, <span class="pageNum" id="pb2.231">[<a href="#pb2.231">231</a>]</span>dat zal het,” zeide Pen met een bitteren glimlach. „Nu, lieve, liefste kleine Blanche, +schrei niet. Droog uwe mooie oogjes af, dat kan ik niet aanzien;” en daarop bood hij +haar die vertroosting aan, welke door de omstandigheden vereischt en door de tranen, +de echte tranen van spijt, die nu aan de vertoornde oogen der schrijfster van <i lang="fr">Mes Larmes</i> ontsprongen, gevorderd werd. +</p> +<p>De spottende en sarcastische toon van Pendennis verschrikte en overblufte het meisje. +„Ik – ik wil uw troost niet! Nie – niemand heeft nog ooit te vo – te voren zoo tegen +mij gesproken,” snikte zij op de ongekunsteldste wijze. +</p> +<p>„<i>Niemand?</i>” kreet Pen, in een woesten lach uitbarstende, waarop Blanche een der echtste blosjes +kreeg, die zich ooit op hare wang vertoond hadden, en uitriep: „O, Arthur, <i lang="fr">vous êtes un homme terrible!</i>” De wufte kleine coquette, die gedurende de laatste twaalf jaren haars levens de +verliefde gespeeld had, was verbijsterd, onthutst en in het nauw gedreven en toch +mishaagde het haar niet, dat zij eindelijk haar meester vond. +</p> +<p>„Zeg eens, Arthur,” sprak zij, na een oogenblik van pauze in deze vreemdsoortige minnarij, +„waarom geeft Sir Francis Clavering zijne plaats in het parlement op?” +</p> +<p>„En kom maar ter zake, – waarom staat bij die aan <i>mij</i> af?” vroeg Arthur, die nu op zijne beurt bloosde. +</p> +<p>„Gij drijft altijd den spot met mij, mijnheer,” hernam zij. „Als het lidmaatschap +van het parlement ergens toe dient, waarom legt Sir Francis het dan neer?” +</p> +<p>„Mijn oom heeft hem daartoe overgehaald. Hij zeide altijd, dat er voor u niet toereikend +gezorgd was. Bij de – de familietwisten is er, toen uwe mama zijne schulden met zoo +milde hand vereffende, waarschijnlijk bepaald, dat gij – ik bedoel, dat ik – dat wil +zeggen, op mijn woord ik weet niet waarom hij aftreedt,” zeide Pen met een tamelijk +gedwongen lach. „Gij ziet, Blanche, dat gij en ik twee zoete kindertjes moeten zijn, +dat dit huwelijk voor ons beraamd is door onze mama’s en ooms en dat wij moeten gehoorzamen, +gelijk een zoeten jongen en een zoet meisje betaamt.” +</p> +<p>Toen Pen dus weer naar Londen ging, zond hij Blanche eene doos bonbons, van welke +elk stukje in Fransche deviezen van den teedersten aard gewikkeld was, en daarenboven +vaardigde hij eenige gedichten van zijn eigen maaksel naar haar af, die even ongekunsteld +en oprecht gemeend waren; geen wonder dus, dat hij niet aan Warrington vertelde welke +gesprekken hij met jufvrouw Amory had gehad, zoo teer waren zij geweest en natuurlijk +van zulk een vertrouwelijken aard. +</p> +<p>Doch zoo Arthur Pendennis, de zoon der weduwe, het voornemen koesterde om afvallig +te worden, gelijk menig beter en slechter man vóór hem gedaan heeft, en zich te verkoopen, +wij weten wel aan wien, zoo wendde de renegaat ten minste niet voor, dat hij de nieuwe +leer geloofde, die hij gereed stond te omhelzen. En indien slechts ieder man en iedere +vrouw in dit koninkrijk, die zich verkocht heeft voor geld of rang, gelijk mijnheer +Pendennis op het punt stond te doen, een exemplaar van zijne Gedenkschriften wilde +koopen, hoeveel duizenden ponden boeken zouden de uitgevers Bradbury en Evans af te +leveren hebben! +<span class="pageNum" id="pb2.232">[<a href="#pb2.232">232</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch66" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch66.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZES EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin Pen zijne verkiezing voorbereidt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het groote huis in Clavering Park, waar het zoo melancholisch was geweest vóór het +huwelijk van Sir Francis Clavering, toen de verarmde eigenaar nog genoodzaakt was +in vreemde landen eene schuilplaats te zoeken, zag er niet veel vroolijker uit toen +de baronet er kwam wonen. De meeste vertrekken waren afgesloten en de baronet nam +slechts eenige kamers van de benedenverdieping in gebruik, waar de huishoudster en +hare handlangster uit het portiershuisje bij het groote hek der buitenplaats, den +rampspoedigen heer in zijne gedwongen afzondering bedienden en een gedeelte van het +wild toebereidden, met welks jacht hij de vervelende morgens doorbracht. Zijn kamerdienaar +Lightfoot was in mylady’s dienst overgegaan en had, gelijk Pen uit een brief van mijnheer +Smirke vernam, die de plechtigheid had voltrokken, gevolg gegeven aan zijn verstandig +besluit om mylady’s kamenier, jufvrouw Bonner, te trouwen, die in hare gevorderde +jaren door de bekoorlijkheden van een jonkman betooverd was en hem met hare spaarpenningen +en hare meer dan rijpe persone begiftigd had. Beider hoogste eerzucht was kastelein +en kasteleines van <i>het Wapen van Clavering</i> te worden, en er was overeengekomen, dat zij tot het volgende kwartaal in dienst +van Lady Clavering zouden blijven, om daarna bezit te nemen van hun hotel. Pen had +welwillend beloofd dáár zijn verkiezingsdiner te zullen geven, als de baronet zijn +lidmaatschap ten gunste van den jonkman neerlegde; en gelijk met zijn oom was afgesproken, +aan wien de baronet niets scheen te kunnen weigeren, kwam Arthur in September ten +bezoek op Clavering Park, welks eigenaar zeer verheugd was over een metgezel, die +afwisseling in zijn eenzaamheid zou brengen en hem misschien wat klinkende specie +leenen kon. +</p> +<p>Pen voorzag, een paar dagen na zijne komst op Clavering, zijn gastheer van dien gewenschten +toevoer; en nauwelijks had Sir Francis dit geringe bedrag op zak of hij herinnerde +zich, dat hij te Chatteries en in de omliggende badplaatsen moest zijn, van welke +het graafschap er vele telt. Hij ging daarheen voor zijne zaken, die, gelijk te verwachten +was, op de renbanen en in de biljartkamers afgedaan werden. Arthur kon zich zeer wel +alleen vermaken, daar hij vele uitwegen en genoegens op verstandelijk gebied kende, +waarbij hij geen gezelschap van anderen noodig had; des morgens zwierf hij met den +jager rond, en voor de avonden was er een overvloed van boeken en werk voor een letterkundig +genie gelijk mijnheer Arthur, die niet meer dan eene sigaar en een paar vellen papier +noodig had, om den avond aangenaam door te brengen. Om de waarheid te zeggen, hij +vond Sir Francis Clavering’s gezelschap reeds in een paar dagen onuitstaanbaar, zoodat +hij met ondeugende voorkomendheid aan Clavering den geringen geldelijken bijstand +aanbood, dien deze, volgens zijne gewoonte, verzocht, en hem de middelen verschafte +om zijn eigen huis te ontvluchten. +</p> +<p>Bovendien moest onze slimme vriend de gunst der inwoners van Clavering en der kiezers +van het district, dat hij wenschte te vertegenwoordigen, trachten te verwerven; en +hij wijdde zich met te meer ernst aan die taak, daar hij zich herinnerde hoe impopulair +hij vroeger in Clavering geweest was en zich voorgenomen had den afkeer te overwinnen, +<span class="pageNum" id="pb2.233">[<a href="#pb2.233">233</a>]</span>welken hij aan die eenvoudige lieden had ingeboezemd. Zijn gevoel voor humor deed +hem behagen scheppen in die taak. Van nature teruggetrokken en stil, zoodra hij zich +in het publiek bevond, werd hij plotseling zoo spraakzaam en handelbaar en prettig +als kapitein Strong. Hij lachte met iedereen, die tegen hem wilde lachen, gaf handjes +rechts en links, met hetgeen men eene behendige hartelijkheid had kunnen noemen, verscheen +op de markt en aan de boerentafel, en gedroeg zich kortom als een volleerd schijnheilige +en zooals heeren van de hoogste geboorte en de onberispelijkste braafheid zich gedragen +wanneer zij zich bij hunne kiezers aangenaam willen maken, of het een of ander van +de landbewoners wenschen te verkrijgen. Hoe komt het, dat wij ons door eene gladde +tong, een gullen lach en ronde manieren zoo spoedig niet laten misleiden, maar innemen? +Wij weten meerendeels, dat het valsche munt is, en desniettemin nemen wij die aan; +wij weten, dat het vleierijen zijn, die niets kosten, al deelt men ze aan iedereen +uit, en evenwel willen wij die liever ontvangen dan missen. Onze vriend Pen gaf zich +op zijne wandelingen door Clavering alle moeite om zich heel natuurlijk voor te doen +en met alles ingenomen te zijn, en was een geheel ander wezen dan de hooghartige en +tamelijk stuursche jonge dandy, dien de inwoners zich van tien jaar vroeger herinnerden. +</p> +<p>De pastorie was gesloten, want doctor Portman had zich met zijne jicht en zijne familie +naar Harrowgate begeven, – een omstandigheid, door Pen diep betreurd in zijn brief +aan den doctor, in welken hij met eenige weinige innemende en ongekunstelde woorden +zijn leedwezen betuigde, dat hij zijn ouden vriend niet had mogen aantreffen, wiens +raad hij zoo gaarne had ingewonnen en wiens hulp hij wel te eeniger tijd kon noodig +hebben; maar Pen troostte zich over de afwezigheid van den doctor door kennis te maken +met mijnheer Simcoe, den predikant der tegenpartij, en met de beide deelgenooten in +de lakenfabriek te Chatteries, en met den dominé van de vrije gemeente aldaar, die +hij allen ontmoette in het Athenæum van Clavering, door de liberale partij opgericht +naar de eischen van den verlichten geest der eeuw en misschien ook als tegenwicht +voor het oude leesmuseum, waar de <i lang="en">Edinburgh Review</i> vroeger slechts met moeite onder de tijdschriften opgenomen was en geen winkelier +tot lid werd aangenomen. Hij kreeg den jongsten compagnon der lakenfabriek op zijne +hand, door hem familiaar ten eten te vragen op het Park; hij vereerde mevrouw Simcoe +(de freule) met hazen en patrijzen uit die zelfde plaats en met een verzoek om de +laatste preek van haar man ter lezing, en toen de schavuit op zekeren dag zich een +weinig ongesteld gevoelde, maakte hij van die gelegenheid gebruik om zijne tong aan +mijnheer Huxter te laten zien, die hem daarop eenige geneesmiddelen zond en den volgenden +morgen een bezoek bij hem kwam afleggen. Wat zou de oude Pendennis zich over zijn +leerling verheugd hebben! Pen zelf had pleizier in het spel dat hij dreef, en de opgang, +dien hij maakte, vervulde hem met een soort van ondeugend vermaak. +</p> +<p>En toch, als hij des avonds Clavering verliet, na eene vergadering van het Athenæum +gepresideerd te hebben, of den namiddag te hebben doorgebracht bij mevrouw Simcoe, +die evenals haar man onder den indruk der reputatie van den jongen Londenaar gebukt +ging en gehoord had van den opgang, dien hij in de wereld had gemaakt; en wanneer +hij de oude welbekende brug over den klaterenden Brawl overging en het gedruis der +wateren daarbeneden hoorde, hetgeen hij zich nog zoo goed herinnerde, en zijn eigen +huisje Fairoaks tusschen het geboomte zag liggen, welks donkere omtrekken zoo duidelijk +tegen den met sterren bezaaiden <span class="pageNum" id="pb2.234">[<a href="#pb2.234">234</a>]</span>hemel afstaken, – dan rezen er ongetwijfeld wel andere gedachten in den geest van +den jonkman op en verwekten daar gevoelens van smart en schaamte. Er placht nog altijd +een licht te schijnen uit de vensters der kamer, die hem zoo helder voor den geest +stond en waarin de heilige, die hem zoo had liefgehad, zoo menig uur in zorg en verlangen +en gebed had doorgebracht. Hij wendde zijn oog van het flauwe licht af, dat hem met +verwijtenden glans scheen te volgen, alsof het de geest zijner moeder was, die op +hem lette en hem waarschuwde. Wat was de nacht helder! wat flikkerden de sterren! +wat schoot het water rusteloos voort! de oude bekende boomen ruischten, en wuifden +zachtkens met de donkere kruinen en takken boven het dak van het huisje. Ginds, onder +den flauwen sterrenglans, lag het terras waar hij in zijne jongensjaren, vol vuur +en goed vertrouwen, onbevlekt, onbeproefd, onbekend met twijfelzucht en hartstocht, +tot nog toe aan den reinen en zorgenden boezem zijner liefhebbende moeder tegen de +besmetting der wereld beveiligd, op de zomeravonden rondwandelde … De klok der naburige +stad, wier krachtige slagen het middernachtsuur verkondigen, stoort de mijmeringen +van onzen reiziger en doet hem met versnelde schreden door de portierswoning aan den +ingang van Clavering Park en onder de donkere booggewelven der ruischende lindeboomen +naar de plaats, waar hij overnachten zal, voortspoeden. +</p> +<p>De volgende maal dat hij zijn ouderlijk huis weerziet, prijkt het in den gloed der +ondergaande zon: de vensters der slaapkamers, waar den vorigen avond licht brandde, +staan open; en Pen’s huurder, kapitein Stokes van de Indische artillerie (wiens moeder, +de oude mevrouw Stokes, te Clavering woont) ontvangt zijn huisheer zeer hartelijk +ten bezoek. Hij laat hem den tuin zien en den vijver, dien hij in het achterste gedeelte +bij den stal heeft aangelegd; hij spreekt vertrouwelijk met hem over het dak en de +schoorsteenen, en verzoekt mijnheer Pendennis zelf maar een dag te willen bepalen +wanneer hij den kapitein en mevrouw Stokes het genoegen zal willen doen, enz. Pen, +die zich reeds sinds veertien dagen op het land bevindt, vraagt verschooning den kapitein +niet eerder bezocht te hebben, en komt er rond voor uit, dat hij daartoe den moed +niet bezat. „Ik begrijp u volkomen mijnheer,” zegt de kapitein, en nu op dit oogenblik +komt mevrouw Stokes, die weggeslopen was toen er gescheld werd (wat kwam het Pen zonderling +voor, zelf hier aan te schellen!), in haar beste gewaad en door hare kinderen omringd, +naar beneden. De kleintjes klauteren tegen Stokes op; de jongen springt op een armstoel. +Het was de armstoel van Pen’s vader, en Arthur herinnerde zich den tijd zeer goed, +toen hij het evenmin in de gedachte zou hebben gekregen op dien stoel te gaan zitten, +als den troon des konings te gaan beklimmen. Hij vraagt aan de jonge jufvrouw Stokes, +die het evenbeeld harer moeder is, of zij spelen kan? dan zou hij wel iets op die +piano willen hooren. Daarop speelt zij. Hij hoort de door ouderdom verzwakte tonen +der piano nu weder, maar luistert niet naar de speelster. Hij luistert naar Laura, +zooals zij in de dagen hunner jeugd zat te zingen, en ziet hoe zijne moeder, onder +het slaan van de maat, zich over den schouder van het meisje heenbuigt. +</p> +<p>Het diner, dat ter eere van Pen door zijn huurder op Fairoaks gegeven en door de oude +mevrouw Stokes, kapitein Glanders, jonker Hobnell en den dominé van Tinckleton met +diens vrouw bijgewoond werd, was voor Pen zeer vervelend en melancholisch, tot de +dienstknecht uit Clavering (die den stalknecht van den kapitein en den bottelier van +mevrouw Stokes hielp), dien Pen nog als straatjongen gekend had en die <span class="pageNum" id="pb2.235">[<a href="#pb2.235">235</a>]</span>nu barbier in het genoemde plaatsje was, een schotel over Pen’s schouder liet vallen, +waarop mijnheer Hobnell (die hem nu en dan ook in dienst had) uitriep: „Zeg eens, +Hodson! uwe handen zijn zeker glibberig van de pommade. Hij smijt altijd het aardewerk +aan stukken, die Hodson – ha, ha!” Hodson begon te blozen en zag er zoo verlegen uit, +dat Pen begon te schateren, en van nu af waren genoegen en vroolijkheid aan de orde +van den avond. Als <i lang="en">second service</i> kreeg men een haas en patrijzen aan het boven- en benedeneinde van de tafel, en toen +Pen, nadat de bedienden zich verwijderd hadden, tegen den predikant van Tinckleton +zeide: „Mij dunkt, mijnheer Stooks, gij hadt Hodson maar moeten verzoeken (op den +haas wijzende) <i>haar te snijden</i>,” werd de woordspeling dadelijk met gelach beantwoord door den dominé, waarop de +kapiteins Stokes en Glanders binnen weinige minuten volgden, en eindelijk mijnheer +Hobnell, heel wat later, met een daverenden schaterlach er ook mee instemde. +</p> +<p>Terwijl mijnheer Pen zich ten platten lande op de bovengenoemde wijze bezig hield, +kwam de dame van zijne keuze, zoo niet van zijn hart, van de villa te Tunbridge naar +Londen, om aankoopen in winkels te doen, of andere belangrijke zaken te verrichten. +Zij was vergezeld van de oude jufvrouw Bonner, haar moeders kamenier, die sedert Blanche’s +kindsheid aanhoudend met haar geleefd en gekrakeeld had, en die, nu zij op het punt +stond den dienst van Lady Clavering met den huwelijksstaat te verwisselen, als eene +hartelijke ziel gaarne een bewijs van eerbiedige genegenheid aan haar oude en jonge +meesteres wilde aanbieden, alvorens die beiden geheel te verlaten en haar post als +vrouw van Lightfoot en kasteleines van <i>het Wapen van Clavering</i> te gaan bekleeden. +</p> +<p>De brave vrouw riep de hulp van jufvrouw Amory’s smaak in, bij de keuze van het souvenir, +dat zij mylady wilde schenken, terwijl zij de schoone Blanche uitnoodigde zelve iets +naar haar eigen zin uit te kiezen, hetgeen haar kon blijven herinneren aan haar oude +min, die in menigen onrustigen nacht, bij het krijgen van menig gevaarlijk tandje, +bij menigen aanval van koorts in de kinderjaren, bij haar gewaakt en haar bijna als +haar eigen kind bemind had. De aankoopen werden gedaan, en daar de min volstrekt een +kolossalen bijbel voor Blanche wilde koopen, gaf de jonge dame in overweging of Bonner +niet het groote Woordenboek van Johnson voor hare mama zou aanschaffen. Elk der beide +dames had voorzeker heel wat nut kunnen trekken uit het geschenk. +</p> +<p>Vervolgens kocht jufvrouw Bonner eenig linnen, dat zij in <i>het Wapen van Clavering</i> kon noodig hebben, en eene roode en gele das, zooals Blanche dadelijk begreep, voor +mijnheer Lightfoot bestemd. Jufvrouw Bonner beschouwde dien jonkman, die ten minste +vijf en twintig jaar jonger was dan zij zelve, met zoowel moederlijke als echtelijke +teederheid en schikte hem gaarne met allerlei sieraden op, zoodat hij steeds schitterde +van spelden, ringen, hemdsknoopjes, kettingen en snuisterijen, alle op kosten van +het goede schepsel aangeschaft. +</p> +<p>Jufvrouw Bonner deed hare aankoopen in het Strand, met behulp van jufvrouw Blanche, +die dit heel aardig vond, en toen de oude jufvrouw alles gekocht had wat zij begeerde +en den winkel verliet, vroeg Blanche met een innemend lachje en eene vriendelijke +buiging aan een der winkelbedienden: „Zoudt ge zoo goed willen zijn, mijnheer, ons +eens te zeggen, welken weg wij naar <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> moeten inslaan?” +</p> +<p>Daar <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> slechts weinige ellen ver en Old Castle Street dichtbij was, wees de elegante jeugdige +winkelbediende den hoek aan, <span class="pageNum" id="pb2.236">[<a href="#pb2.236">236</a>]</span>welken de jonge dame moest omslaan, waarop deze met hare gezellin den tocht voortzette. +</p> +<p>„<i lang="en">Shepherd’s Inn</i>! Wat hebt gij in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> te doen, Blanche?” vroeg jufvrouw Bonner. „Daar woont mijnheer Strong. Moet gij den +kapitein spreken?” +</p> +<p>„Ik zou den kapitein zeer gaarne eens zien. Ik houd wel van den kapitein. Maar ik +ga hèm niet opzoeken. Ik moet een lief goed meisje gaan zien, dat heel vriendelijk +is geweest voor – voor mijnheer Arthur, toen hij verleden jaar zoo ziek was, en die +als het ware zijn leven heeft gered. Ik wil haar daarvoor bedanken en vragen of ik +haar met iets helpen kan. Ik heb heden morgen opzettelijk verscheidene mijner kleedjes +uitgezocht, Bonner!” en daarbij keek zij Bonner aan op eene wijze, alsof zij aanspraak +op bewondering mocht maken en eene buitengewoon deugdzame daad verricht had. Blanche +hield zeer veel van bonbons; zij zou die aan de armen te eten hebben gegeven, als +zij er genoeg had gehad, en eene boerenmeid eene harer baljaponnen hebben geschonken, +wanneer zij die had afgedragen en er niet meer van gediend beliefde. +</p> +<p>„Een lief meisje – eene lieve jonge vrouw!” mompelde jufvrouw Bonner. „Ik weet wel, +dat ik geene lieve jonge vrouwen in de nabijheid van Lightfoot zal laten komen;” en +te gelijk bevolkte zij in hare verbeelding <i>het Wapen van Clavering</i> met een harem van de afschuwelijkste werkmeiden en buffetjufvrouwen. +</p> +<p>Blanche was met haar paarsch en blauw, hare veeren en snuisterijen (de châtelaine, +die verbazende uitvinding, was nog niet bekend, anders kan men zeker zijn, dat zij +er een zou gedragen hebben), met haar zijden kleed met weerschijn, een prachtigen +mantel en een beeldje van een parasol, zulk eene sierlijke en schoone verschijning, +dat zij de oogen van jufvrouw Bolton verblindde, die den vloer der portierswoning +van <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> schrobde, terwijl Betsy-Jane en Amalia-Anna verrukt opkeken. +</p> +<p>Blanche zag met een lachje van onbeschrijfelijke lieftalligheid en hoogheid op allen +neer, gelijk Rowena, die Ivanhoe ging bezoeken, gelijk Marie Antoinette, toen zij +gedurende den hongersnood de armen opzocht, gelijk de markiezin van Carabas, toen +zij met haar rijtuig met vier paarden aan de deur van den armen boer stilhield en +van Jan No. 2 het pakje Engelsch zout ten behoeve van den zieke overnam, om het met +haar eigene vorstelijke hand in de ziekenkamer te brengen. Blanche achtte zich eene +koningin, die van haar troon afdaalt om een onderdaan te bezoeken, en verkeerde in +de volle overtuiging, dat zij eene goede daad verrichtte. +</p> +<p>„Vrouwtje? Ik zou Fanny wel eens willen spreken, – Fanny Bolton. Is die hier?” +</p> +<p>Blanche’s prachtig voorkomen deed plotseling de verdenking bij jufvrouw Bolton oprijzen, +dat zij eene tooneelspeelster of nog iets ergers moest zijn. +</p> +<p>„En wat moet <i>gij</i> van Fanny hebben, hè?” vroeg zij dus. +</p> +<p>„Ik ben de dochter van Lady Clavering – gij hebt Sir Francis Clavering toch wel hooren +noemen? En ik zou Fanny Bolton heel gaarne spreken.” +</p> +<p>„O, kom dan als het u belieft binnen, jufvrouw. Betsy-Jane, waar is Fanny?” +</p> +<p>Betsy-Jane antwoordde, dat Fanny de trap van No. 3 opgegaan was, waarop jufvrouw Bolton +verklaarde, dat zij zich dan waarschijnlijk op de kamers van Strong zou bevinden, +en het kind gelastte te gaan zien, of zij inderdaad dáár was. +<span class="pageNum" id="pb2.237">[<a href="#pb2.237">237</a>]</span></p> +<p>„Op de kamer van kapitein Strong! O, laten wij naar kapitein Strong’s kamer gaan!” +riep jufvrouw Blanche uit. „Ik ken hem heel goed. Kom, kindlief, wijs ons den weg +eens naar kapitein Strong!” vervolgde jufvrouw Blanche; want de vloer rook naar het +schrobben, en de godin hield niet van reuk van groene zeep. +</p> +<p>Toen zij de trap opgingen, maakte een heer met name Costigan, die over het plein drentelde +en een schelmschen blik onder Blanche’s hoed sloeg, bij zich zelven de opmerking: +„Dat is eene verduiveld mooie meid, voor den drommel, die daar naar Strong en Altamont +gaat; die twee hebben altijd mooie meisjes op hunne trap.” +</p> +<p>„Hola – wat is dat?” riep hij een oogenblik later uit, naar de vensters opkijkende, +door welke een schel gegil naar buiten drong. +</p> +<p>Op het geluid der stem van eene vrouw, die in nood verkeerde, rende de onversaagde +Cos de trap op, zoo snel als zijn oude beenen hem dragen konden, maar hij werd bijna +omvergeloopen door Strong’s bediende, die de trap afsnelde. Cos vond de buitendeur +van Strong’s apartementen dicht en begon donderende slagen met den klopper te geven. +Na een aantal van die krachtige slagen werd de binnendeur gedeeltelijk opengedaan +en keek Strong eventjes om den hoek. +</p> +<p>„<i>Ik</i> ben het, beste jongen. Wat beteekent dat leven, Strong?” vroeg Costigan. +</p> +<p>„Loop naar den duivel!” was het antwoord, waarop de deur weer voor Costigan’s eerbiedwaardigen +rooden neus werd dichtgesmeten. Onder het mompelen van bedreigingen van wraak over +de beleediging, die hem was aangedaan, en zwerende dat hij voldoening zou moeten hebben, +ging hij de trap af. Ondertusschen zal de lezer, gelukkiger dan kapitein Costigan, +het voorrecht genieten, bekend te worden gemaakt met het geheim, dat voor dien officier +verborgen werd gehouden. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Wij hebben reeds vermeld van welk een vrijgevig karakter mijnheer Altamont was, en +met welk eene milde hand hij zijn geld besteedde, zoodra hij er van voorzien was. +Daar hij ook een gastvrijen aard bezat, kende hij geen grooter genoegen dan met anderen +te drinken, zoodat te Greenwich en te Richmond niemand méér welkom was dan de afgezant +van den nabob van Lucknow. +</p> +<p>Nu wilde het toeval dat de kolonel, op den dag toen Blanche en jufvrouw Bonner de +trap naar de kamer van Strong in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> beklommen, jufvrouw Delaval van den koninklijken schouwburg van – en hare moeder, +mevrouw Hodge, uitgenoodigd had tot een tochtje op de rivier met bepaling, dat zij +op zijne kamers zouden bijeenkomen, om dan gezamenlijk op een aanlegplaats in het +naburige Strand aan boord eener stoomboot te gaan. Toen derhalve jufvrouw Bonner en +<i lang="fr">Mes Larmes</i> aan de deur kwamen, zeide Grady, Altamont’s bediende, die daar op post stond, met +de meeste voorkomendheid: „Gaat binnen, dames,” en leidde haar het vertrek in, dat +versierd was alsof zij verwacht werden. Wezenlijk stonden twee ruikers, dien morgen +in Covent Garden gekocht, als bewijzen van Altamont’s kiesche galanterie, zijne gasten +op de tafel te wachten. Blanche rook aan een der bouquetten, stak er haar aardig nuffig +neusje in, trippelde de kamer rond, en keek achter de gordijnen, en naar de boeken +en prenten, en naar den plattengrond van het landgoed Clavering, die aan den muur +hing; zij had den knecht naar kapitein Strong gevraagd, maar diens bestaan bijna weer +vergeten, evenals het doel waarmee zij hier gekomen was, namelijk Fanny Bolton te +bezoeken, – zoo ingenomen was zij met dit nieuwe <span class="pageNum" id="pb2.238">[<a href="#pb2.238">238</a>]</span>avontuur en het malle, zonderlinge, aardige, kluchtige ideetje van zich op de kamers +van een ongehuwd heer in zulk een wonderlijk oud hoekje van de stad te bevinden! +</p> +<p>Intusschen was Grady met een paar groote verlakte laarzen in zijn meesters kamer verdwenen. +Blanche had ternauwernood opgemerkt hoe groot die laarzen waren en hoe weinig zij +op die van Strong geleken. +</p> +<p>„De vrouwen zijn gekomen,” zeide Grady, toen hij de laarzen aan zijn meester overhandigde. +</p> +<p>„Vraag haar, of zij niet een glaasje van het een of ander willen gebruiken,” zeide +Altamont. +</p> +<p>Grady kwam nu buiten en zeide tegen de dames: „Hij vraagt of gij een borreltje wilt +hebben?” waarop Blanche, die deze vraag heel aardig vond, in een lachje uitbrak en +aan jufvrouw Bonner vroeg: „Willen wij een glaasje nemen?” +</p> +<p>„Nu, gij kunt het nemen of niet, naar keuze,” zeide Grady, die zijn aanbod geminacht +waande en wien de hooge manieren der nieuw aangekomenen niet bevielen, zoodat hij +haar alleen liet. +</p> +<p>„Zullen wij een glaasje nemen?” vroeg Blanche andermaal en brak wederom in lachen +uit. +</p> +<p>„Grady!” riep eene stem uit de andere kamer, eene stem, die jufvrouw Bonner verschrikt +deed opzien. +</p> +<p>Grady gaf geen antwoord. Men hoorde hem veraf zingen in de keuken op de bovenverdieping, +waar hij zijn werk met zijne muziek begeleidde. +</p> +<p>„Grady, mijn rok!” schreeuwde de stem uit de belendende kamer. +</p> +<p>„Dat is de stem van mijnheer Strong niet?” zeide de sylphide, nog altijd half lachende. +„Grady, mijn rok! – Bonner, wie is „Grady mijn rok?” Ik geloof, dat het beter zou +zijn als wij heengingen.” +</p> +<p>Bonner keek nog altijd zeer ontsteld over het geluid der stem, die zij gehoord had. +</p> +<p>Op dit oogenblik ging de deur der slaapkamer open en kwam de persoon, die: „Grady, +mijn rok!” geroepen had, zonder dat kleedingstuk te voorschijn. +</p> +<p>Hij knikte de dames toe en ging de kamer door met de woorden: „Ik vraag excuus, dames. +Grady, breng me mijn rok! Een mooie dag, dames, en wij zullen een prettig tochtje +maken –” +</p> +<p>Maar verder kwam hij niet, want op dit oogenblik riep jufvrouw Bonner, die hem met +verschrikte oogen had aangestaard, plotseling uit: „Amory! Amory!” en zonk gillende +en in zwijm op haar stoel neer. +</p> +<p>De man, die aldus aangesproken werd, keek de vrouw een oogenblik aan, en snelde toen +naar Blanche, die hij omhelsde en kuste „Ja, Betsy,” sprak hij, „bij den hemel, <i>ik</i> ben het. Mary Bonner heeft mij herkend. Wat zijt ge een mooi meisje geworden! Maar +onthoud wel, dat het een geheim is. Ik ben dood, al ben ik uw vader. Uw arme moeder +weet niets van mij. Wat zijt ge lief opgegroeid! Geef mij een kus – een stevigen kus, +Betsy. Voor den drommel, ik heb u lief; ik ben uw ouwe vader!” +</p> +<p>Betsy – of Blanche scheen ten eenemale verbijsterd en begon ook te gillen – eenmaal, +tweemaal, driemaal; en het waren hare doordringende kreten, die kapitein Costigan +hoorde, toen hij beneden op het plein wandelde. +</p> +<p>Toen de ontstelde vader dat gillen hoorde, wrong hij zijne handen (zijne manchetten +hingen open, en daardoor zag men op zijn eenen gebruinden arm zekere blauwe letters, +die er in geprikt waren), snelde <span class="pageNum" id="pb2.239">[<a href="#pb2.239">239</a>]</span>zijne kamer binnen, kwam weer terug met een eau-de-cologne-flesch uit zijne groote +zilveren toiletdoos en begon jufvrouw Bonner en Blanche overvloedig met den inhoud +te besprenkelen. +</p> +<p>Het gillen der vrouwen lokte de andere bewoners van het apartement naar de kamer; +Grady uit zijne keuken en Strong uit zijn vertrek op de bovenverdieping. De laatste +zag aan het voorkomen der beide vrouwen dadelijk wat er gebeurd was. +</p> +<p>„Grady, ga naar beneden op het plein wachten,” zeide hij, „en als er iemand komt – +ge begrijpt mij?” +</p> +<p>„Ja, ook de actrice met hare moeder?” vroeg Grady. +</p> +<p>„Ja – loop naar den drommel – zeg dat er niemand thuis is en dat de partij wordt uitgesteld.” +</p> +<p>„Moet ik dat zeggen, mijnheer? nadat ik die bouquetten gekocht heb?” vroeg Grady aan +zijn meester. +</p> +<p>„Ja,” zeide Amory, op den grond stampende, en toen Strong zich naar de deur begaf, +kwam hij er juist bijtijds om kapitein Costigan, die de trap opgeklommen was, buiten +te houden. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Dien dag werden de dames van het tooneel niet te Greenwich onthaald en legde Blanche +haar bezoek bij Fanny Bolton niet af; en Cos, die de gelegenheid waarnam om op eene +majestueuse wijze aan Grady te vragen wat voor ongeluk er gebeurd was en wie daar +gilde, kreeg ten antwoord, dat het eene vrouw en nog een andere vrouw was, en dat +de vrouwen, naar Grady’s oordeel, de oorzaak waren van bijna al het onheil, dat op +aarde plaats had. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch67" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch67.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVEN EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin Pen aan zijne verkiezing begint te twijfelen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Terwijl Pen aldus in zijn eigen graafschap zijne zelfzuchtige plannen en parlementaire +vooruitzichten trachtte te verwezenlijken, ontving hij de tijding, dat Lady Rockminster +te Baymouth was aangekomen en onze vriendin Laura had meegebracht. Toen Pen vernam, +dat zijne zuster Laura zich in zijne nabijheid bevond, beving hem een gevoel van schuld. +Hij wenschte wellicht in haar achting hooger te staan dan in die van iemand anders +ter wereld. Zij was hem, als het ware, door zijne moeder gelegateerd. Hij moest in +zekeren zin haar bestuurder en beschermer zijn. Hoe zou zij het nieuws opnemen, dat +hij haar had mee te deelen, en hoe zou hij haar de plannen uiteenzetten, die hij koesterde? +Hij nam een gevoel bij zich waar, alsof noch hij noch Blanche Laura’s schitterenden +en kalm onderzoekenden blik zou kunnen uithouden, en alsof hij zijne wereldsche verwachtingen +en vooruitzichten niet aan die reine ziel zou durven bekennen. Zoodra zij te Baymouth +was aangekomen, schreef hij haar een brief vol mooie uitdrukkingen en betuigingen +van genegenheid en met eene goede hoeveelheid luchtigen spot en scherts; doch onder +dat alles kon mijnheer Pen zich niet ontveinzen, dat hij zeer beducht was voor hetgeen +komen zou en dat hij zich als een schelm en schijnheilige gedroeg. +</p> +<p>Hoe kan een eenvoudig landmeisje bij zulk een voorbeeldig gentleman als mijnheer Pen, +vrees en siddering verwekken? Hij gevoelde, dat zijne wereldsche berekeningen en plannen, +zijne satirieke levensbeschouwing <span class="pageNum" id="pb2.240">[<a href="#pb2.240">240</a>]</span>en zijne wereldkennis den toets van hare reinheid niet konden doorstaan. En hij moest +bekennen, dat zijne voornemens van dien aard waren, dat hij aan dat brave meisje de +waarheid niet openbaren kon. Toen hij van Clavering naar Baymouth reed, gevoelde hij +zich zoo schuldig als een schooljongen die zijne les niet kent en straks tegenover +den gevreesden meester zal staan. Want de waarheid is immers altijd de meesteres, +die de macht bezit en het boek in de hand houdt? +</p> +<p>Laura had, onder de hoede van Lady Rockminster, hare welgezinde doch eenigszins willekeurige +en gebiedende beschermster, in het afgeloopen jaar het een en ander gezien, zich eenige +nieuwe bekwaamheden eigen gemaakt en uit de lessen der wereld veel nut getrokken. +Menig meisje, gewoon aan de al te groote vertroeteling, aan Laura vroeger ten deel +gevallen, zou ongeschikt zijn geworden voor het leven, dat zij thans moest leiden. +Helena aanbad hare beide kinderen en dacht, gelijk vrouwen, die nooit iets van de +wereld gezien hebben, doorgaans doen, dat het heelal voor hen geschapen was, of eerst +na hen in aanmerking kwam. Zij verzorgde Laura met eene waakzaamheid en eene liefde, +die haar nooit verliet. Had het meisje hoofdpijn, de weduwe was zoo ontsteld, alsof +nooit iemand anders ter wereld hoofdpijn had gehad. Zij sliep en ontwaakte en leerde +en bewoog zich onder haar moeders liefderijk oppertoezicht, waarvan zij nu beroofd +was, evenzeer als van die teedere vrouw zelve, wier zorgvolle hart niet meer kloppen +zou. En Laura zal ongetwijfeld smartelijke oogenblikken van verdriet en neerslachtigheid +hebben gekend, toen zij zich alleen in de groote onverschillige wereld bevond. Niemand +sloeg acht op hare smart of haar eenzaamheid. Zij stond in maatschappelijken rang +geenszins gelijk met de dame tot wier gezelschap zij strekte, of met de vrienden en +betrekkingen der heerschzuchtige, doch welgezinde oude douairière. Er waren er waarschijnlijk +wel, die haar geen goed hart toedroegen; sommigen behandelden haar misschien wel eens +met mindere achting; de bedienden bejegenden haar somtijds en de vrouw des huizes +dikwijls met zekere ruwheid. Laura woonde niet zelden familiebijeenkomsten bij, waar +zij gevoelde dat het vertrouwen en de gemeenzaamheid door haar aanwezigheid verstoord +werd, en hare gevoeligheid werd natuurlijk gekwetst door de gedachte, dat zij hinder +zou geven of ondervinden. Hoe vele gouvernantes zijn er in de wereld, dacht de opgeruimde +Laura – hoevele dames, die, door de omstandigheden gedwongen, slavinnen en gezelschapsjufvrouwen +van beroep zijn! Hoeveel kwade humeuren en grove bejegeningen moeten deze niet verduren! +Hoe oneindig gelukkiger is mijn lot bij deze wezenlijk vriendelijke en hartelijke +menschen, dan dat van duizenden meisjes, die in de wereld alleen staan! Met dezen +gewilligen geest schikte zich onze jonge dame in hare nieuwe positie en bood met een +vertrouwelijk lachje aan de Fortuin het hoofd. +</p> +<p>Hebt ge ooit iemand gekend, die de Fortuin aldus te gemoet ging en op wien die godin +niet vriendelijk neerzag? Worden zelfs slechte menschen niet eindelijk gewonnen door +een onverstoorbare goede luim en een rein en toegenegen hart? Toen de kinderen in +het bosch, waarvan de ballade spreekt, zoo lief en vertrouwelijk opzagen naar de verfoeilijke +schelmen, die hun oom gehuurd had om de kleinen van kant te maken, weten wij allen, +dat een dier schavuiten vermurwd werd en den ander uit den weg ruimde, daar hij den +moed niet bezat om zooveel onschuld en schoonheid wreed te behandelen. O, zalig degenen, +die deze onverstoorbare goede gedachte van de wereld en dit zoete en opgeruimde vertrouwen +op haar bezitten, en geen kwaad vreezen, omdat zij geen <span class="pageNum" id="pb2.241">[<a href="#pb2.241">241</a>]</span>kwaad denken! Jufvrouw Laura Bell was een van die bevoorrechte wezens, en droeg buiten +het diamanten kruisje van de liefderijke weduwe, hetwelk Pen, gelijk wij gezien hebben, +haar geschonken had, een flikkerenden en schitterenden <i>kohinoor</i> in haar hart, nog kostbaarder dan die beroemde steen; want voor den eigenaar is die +niet slechts een schat hier op aarde, maar hij behoudt dat kleinood ook in eene betere +wereld, waar men zegt dat diamanten niets meer waard zijn, en het is en blijft een +talisman tegen het kwade en verlicht de duisternis des levens, gelijk de vermaarde +steen van Copia Hassan. +</p> +<p>Dientengevolge was er, eer jufvrouw Bell een jaar ten huize van Lady Rockminster had +vertoefd, geen enkel persoon onder dat dak, wiens genegenheid zij niet door het gebruik +van dien talisman had gewonnen. Laura had de welwillendheid en vriendelijke gezindheid +van iedereen, van de oude dame tot de geringste persoon in haar dienst, verworven. +Met eene meesteres van zulk een humeur kon men niet verwachten, dat mylady’s kamenier +(die hare mevrouw veertig jaren verdragen had en gedurende al dien tijd dag en nacht +was gehavend, uitgescholden en beleedigd) zelve een goed humeur zou hebben, en dus +was zij in den beginne boos tegen jufvrouw Laura, gelijk zij het tegen de vijftien +vroegere gezelschapsjufvrouwen van mylady geweest was. Doch toen Laura te Parijs ziek +lag, wilde deze oude vrouw haar oppassen in spijt van hare meesteres, die bang was +de koorts te krijgen, en vocht letterlijk met Martha van Fairoaks, die nu tot kamenier +van jufvrouw Laura bevorderd was, om de eer van de geneesmiddelen aan de patiënte +te mogen toedienen. Toen zij aan de beterhand was, scheelde het weinig of Grandjean, +de <i>chef</i>, had haar vermoord met de vele lekkernijen, die hij voor haar gereedmaakte, en toen +zij haar eerste stukje kip at, weende hij van vreugde. De Zwitsersche majordomo der +huishouding bezong jufvrouw Bell’s lof in bijna alle Europeesche talen, die hij alle +even slecht sprak; de koetsier was verheugd haar te mogen rijden; de page schreide +toen hij hoorde dat zij ziek lag; en Calverley en Coldstream (die twee lakeien, die +zoo lang, doorgaans zoo kalm en altijd zoo moeielijk te roeren waren) braken op de +tijding van hare beterschap in een ongehoorde vroolijkheid los, en maakten den page +in een wijnhuis beschonken, om haar herstel te vieren. Zelfs Lady Diana Pynsent (onze +oude kennis, mijnheer Pynsent, was in den tusschentijd getrouwd), die een tijdlang +veel afkeer van Laura had gekoesterd, geraakte zoo zeer in geestdrift, dat zij verklaarde, +dat zij jufvrouw Bell een heel aardig meisje vond en dat grootmama eene groote <i lang="fr">trouvaille</i> in haar had gedaan. Al die welwillendheid en vriendschap had zich Laura noch door +list of vleierij verworven, maar enkel door de kracht van haar goed humeur en door +de kostbare gave om te behagen en zich behaaglijk te gevoelen. +</p> +<p>Bij de twee of drie gelegenheden toen onze jonge vriend Lady Rockminster had ontmoet, +was de oude dame, die niet met hem was ingenomen, zeer hoog en kortaf tegen hem geweest, +en misschien verwachtte Pen, toen hij te Baymouth kwam, dat hij Laura in mylady’s +huis zou aantreffen in de hoedanigheid van eene geringe gezelschapsjufvrouw, die niet +beter behandeld werd dan hij zelf. Toen zij hoorde, dat <i>hij</i> er was, kwam zij de trap afsnellen, en ik zou niet durven verzekeren, dat zij hem +niet ten aanschouwe van Calverley en Coldstream omhelsde, hoewel die heeren het niet +ruchtbaar hebben gemaakt; indien de <i lang="la">fractus orbis</i> ware ineengestort, indien Laura, in plaats van Pen te kussen, hare schaar had uitgetrokken +en zijn hoofd afgeknipt had, zouden Calverley en Coldstream het bedaard hebben aangezien, +zonder te dulden <span class="pageNum" id="pb2.242">[<a href="#pb2.242">242</a>]</span>dat een enkel korreltje poeier door het ongeval van hunne pruiken wierd opgejaagd. +</p> +<p>Laura zag er zooveel gezonder en beter uit dan vroeger, dat Pen niet nalaten kon haar +met bewondering te aanschouwen. Uit de oprechte en vriendelijke oogen, die de zijne +ontmoetten, straalde de gezondheid, en de wang, op welke hij zijn kus drukte, prijkte +met den schoonsten blos. Terwijl hij haar zoo eenvoudig en bevallig, zoo rein en oprecht +voor zich zag, meende hij haar nog nooit in zulk een bloei der schoonheid gezien te +hebben. Waarom merkte hij die schoonheid thans zoo duidelijk op, en verwonderde hij +zich, dat hij die niet vroeger waargenomen had? Hij greep hare blanke, vertrouwelijke +hand en kuste die met innigheid; hij zag haar in de schitterend heldere oogen en las +er dien vriendelijken welkomstgroet in, dien hij altijd zeker was er in te vinden. +Hij gevoelde zich aangedaan en getroffen door haar teederen toon en haar reinen blik, +welks onschuldige uitdrukking hem beschaamd maakte en ontroerde. +</p> +<p>„Wat zijt gij goed voor mij, Laura, mijne zuster!” zeide Pen. „Ik verdien niet, dat +gij – dat gij zoo lief voor mij zijt.” +</p> +<p>„Mama heeft u aan mij achtergelaten,” sprak zij, voorovergebogen en snel met hare +lippen zijn voorhoofd rakende. „Gij weet wel, dat gij tot mij zoudt komen als gij +in ongelegenheid waart, of wel het mij zoudt meedeelen als gij u zeer gelukkig gevoeldet; +dat was de afspraak, Arthur, van verleden jaar, toen wij scheidden. Zijt gij nu zeer +gelukkig, of zit gij in den nood? wat van beide?” en daarbij zag zij hem met een schalkschen, +vriendelijken blik aan. „Verlangt gij naar de plaats in het parlement? Zijt gij voornemens +u daar te onderscheiden? Wat zal ik ongerust zijn, als gij uw eerste redevoering moet +houden!” +</p> +<p>„Weet gij dan iets van dat plan ten aanzien van het parlement?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Weten! De heele wereld weet het! Ik heb er reeds dikwijls over hooren spreken. De +dokter van Lady Rockminster bracht het vandaag nog op het tapijt. Ik ben zeker, dat +het morgen in het blad van Chatteries zal staan. Het geheele graafschap spreekt er +van, dat Sir Francis Clavering, van Clavering, zal aftreden ten behoeve van mijnheer +Arthur Pendennis van Fairoaks; en dat de jonge en schoone jufvrouw Blanche Amory zal +–” +</p> +<p>„Wat? Dat óók al?” vroeg Pendennis. +</p> +<p>„Dat óók, waarde Arthur. <i lang="fr">Tout se sait</i>, zooals zeker iemand zou zeggen, van wie ik voornemens ben heel veel te houden, en +die ik weet dat zeer geestig en lief is. Ik heb een brief van Blanche gehad, een allerliefsten +brief. Zij spreekt met zooveel vuur over u, Arthur! Ik hoop, of liever ik weet, dat +zij inderdaad gevoelt wat zij schrijft. Wanneer moet het plaats hebben, Arthur. Waarom +hebt gij er mij niets van verteld? Ik mag toch immers bij u beiden komen wonen, niet +waar?” +</p> +<p>„Mijn huis en al wat ik bezit is het uwe, lieve Laura,” gaf Pen ten antwoord. „Ik +had het u niet verteld, omdat – omdat – ik weet eigenlijk niet waarom; maar voor het +oogenblik is er nog niets vast bepaald. Er zijn geen geloften tusschen ons gewisseld. +Maar gelooft gij niet, dat Blanche gelukkig met mij zou kunnen zijn? Het is geen romaneske +liefde, dat begrijpt gij wel. Ik geloof, dat ik geen hart meer bezit, en dat heb ik +haar verklaard; het is eene heel kalme verbintenis; ik wensch mijne vrouw aan de eene +en mijne zuster aan de andere zijde van mijn haard te zien; ik wensch het parlement +in den tijd van de zittingen waar te nemen en Fairoaks gedurende de vacantie te bewonen +en mijne <span class="pageNum" id="pb2.243">[<a href="#pb2.243">243</a>]</span>Laura altijd bij mij te zien, tot er iemand komt, die het recht heeft haar weg te +voeren.” +</p> +<p>Iemand die het recht heeft! Waarom begon Pen, terwijl hij het meisje aanzag en die +woorden langzaam uitsprak, boos en jaloersch te worden op dien onzichtbaren iemand, +die het recht zou hebben haar weg te voeren? Pen, die nog pas eene minuut geleden +bevreesd was hoe zij de tijding van zijne waarschijnlijke verbintenis met Blanche +zou opnemen, gevoelde zich in zekere mate gekwetst, dat zij het nieuws zoo kalm vernam +en overtuigd was dat hij gelukkig zou zijn. +</p> +<p>„Tot er iemand komt,” zeide Laura lachend, „zal ik bij u blijven wonen en tante Laura +heeten, en op de kinderen passen wanneer Blanche in gezelschap is. Ik heb alles reeds +overlegd. Ik ben een uitmuntende huishoudster. Weet gij wel, dat ik te Parijs met +jufvrouw Beck naar de markt ben geweest, en les bij Monsieur Grandjean heb genomen? +En ik heb mij te Parijs ook eenige lessen in het zingen laten geven, van het geld +dat gij mij, beste jongen, gezonden hebt; ik kan dus nu veel beter zingen, en ik heb +ook leeren dansen, ofschoon niet zoo goed als Blanche, en wanneer gij minister wordt, +moet Blanche mij ten hove voorstellen,” en daarop maakte zij, met een ondeugende vroolijkheid, +de laatste Parijsche nijging voor hem. +</p> +<p>Juist onder die nijging kwam Lady Rockminster binnen en reikte Arthur een vinger toe, +welken hij aannam, en waarover hij heenboog, zoo goed het ging, wat inderdaad niet +best gelukte. +</p> +<p>„En dus gaat gij trouwen, mijnheer!” zeide de oude dame. +</p> +<p>„Beknor hem maar eens, Lady Rockminster, dat hij er niets van verteld heeft,” zeide +Laura, terwijl zij zich verwijderde, waarop de oude lady ook dadelijk daartoe overging. +</p> +<p>„En dus gaat gij trouwen, en de plaats van dien deugniet Sir Francis Clavering in +het parlement bekleeden? Ik had gewenscht, dat hij die plaats aan mijn kleinzoon afgestaan +had; waarom gaf hij zijne plaats niet aan mijn kleinzoon? Ik hoop, dat gij eene flinke +som met jufvrouw Amory zult krijgen; <i>ik</i> zou haar niet zonder een belangrijk kapitaal willen nemen.” +</p> +<p>„Sir Francis Clavering heeft genoeg van het parlementaire leven,” zeide Pen geprikkeld, +„en – en ik zou wel lust hebben die loopbaan te beproeven. Het overige der geschiedenis +is minst genomen voorbarig.” +</p> +<p>„Ik verwonder mij, dat gij, terwijl gij Laura thuis hadt, u verslingeren kondt aan +zulk een gemaakt en onnatuurlijk schepsel als dat,” vervolgde de oude dame. +</p> +<p>„Het spijt mij zeer, mevrouw, dat jufvrouw Amory de eer niet heeft, u te behagen,” +zeide Pen met een glimlach. +</p> +<p>„Gij wilt eigenlijk zeggen, dat het mij niet aangaat en <i>ik</i> het niet ben die haar trouwen moet. Neen, dat moet ik ook niet, en daarom ben ik +zeer blij. Dat akelige nufje! Als ik bedenk, dat iemand haar boven mijne Laura verkiezen +kon, dan maak ik mij boos, en dat zeg ik u ronduit, mijnheer Arthur Pendennis.” +</p> +<p>„Het verheugt mij, dat gij Laura met zulk een gunstig oog beschouwt,” zeide Pen. +</p> +<p>„Het verheugt u, en het spijt u. Wat komt het er op aan, mijnheer, of gij blij of +verdrietig zijt? Een jonkman, die aan jufvrouw Amory de voorkeur geeft boven jufvrouw +Bell, heeft geen recht om spijtig of verheugd te zijn. Een jonkman, die, na mijne +Laura gezien te hebben, zich aan zulk een krom, verwaand schepsel als die kleine Amory +verbindt (want <span class="pageNum" id="pb2.244">[<a href="#pb2.244">244</a>]</span>krom is zij, dat verzeker ik u), heeft geen recht, ooit zijn hoofd weer op te steken. +Waar is uw vriend Blauwbaard, die lange man, – Warrington geloof ik, dat hij heet? +Waarom komt hij niet over, om Laura te trouwen? Wat is de reden, waarom de jongelieden +zulk een meisje niet huwen? Allen trouwen zij tegenwoordig om het geld. Gij zijt allen +egoïsten en lafaards. In mijn tijd gingen wij met elkander op den loop en sloten dwaze +huwelijken. Ik erger mij over de tegenwoordige jongelui! Toen ik dezen winter te Parijs +was, vroeg ik al de drie attaché’s der Engelsche ambassade, waarom zij niet op jufvrouw +Bell verliefden? Zij begonnen te lachen en zeiden, dat zij geld noodig hadden. Gij +zijt allemaal egoïsten – allemaal lafaards!” +</p> +<p>„Ik hoop,” zeide Pen met zekere warmte, „dat gij, alvorens jufvrouw Bell aan de attaché’s +aan te bieden, haar de eer hebt bewezen haar gevoelen daarover in te winnen?” +</p> +<p>„Jufvrouw Bell bezit maar een klein kapitaal. Jufvrouw Bell moet spoedig trouwen. +De een of de ander moet haar aan een man helpen, mijnheer, en een meisje kan zich +zelve niet aanbieden,” zeide de oude douairière met groote deftigheid. „Laura-lief, +ik heb aan uw neef verklaard, dat al de jongelui egoïsten zijn, en dat er geen greintje +romaneskheid meer onder hen te vinden is. <i>Hij</i> is even slecht als de rest.” +</p> +<p>„Hebt gij Arthur gevraagd waarom hij mij niet wil trouwen?” zeide Laura met een schalkschen +glimlach, toen zij terugkwam, en greep de hand van haar neef. (Het kan wel zijn, dat +zij zich verwijderd had om eenige sporen van ontroering te verbergen, die zij niet +door anderen wilde opgemerkt hebben). „Hij gaat iemand anders trouwen, en ik neem +mij voor, heel veel van haar te houden, en bij hen te gaan wonen, mits hij dan maar +niet aan ieder ongehuwd heer, die hem komt bezoeken, vraagt waarom hij mij niet trouwt?” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Daar Pen’s gewetensknaging aldus gestild en zijn verhoor voor Laura zonder verwijten +van hare zijde afgeloopen was, begon hij te gevoelen, dat plicht en neiging hem aanhoudend +naar Baymouth dreven, waar Lady Rockminster hem meedeelde, dat er altijd eene plaats +voor hem aan hare tafel zou opengehouden worden. „En ik geef u den raad, dikwijls +te komen,” zeide de oude dame, „want Grandjean is een uitmuntende kok, en de omgang +met Laura en mij zal u manieren leeren. Men ziet duidelijk, dat gij altijd aan u zelven +denkt. Bloos en stamel maar niet, – bijna alle jongelieden denken altijd aan zich +zelven. Met mijne zonen en kleinzonen was dit altijd het geval, totdat ik het hen +afleerde. Kom maar hier; dan zullen wij u leeren, u fatsoenlijk te gedragen. Gij zult +niet behoeven voor te snijden; dat wordt aan het buffet gedaan. Hecker zal u zooveel +wijn schenken als goed voor u is; en op de dagen dat gij heel gezeglijk en onderhoudend +zijt zult gij ook een glaasje champagne krijgen. Hecker, onthoud wat ik u zeg. Mijnheer +Pendennis is mejufvrouw Laura’s broeder; maak het hem aangenaam, maar zorg, dat hij +niet te veel wijn drinkt, noch mij komt storen als ik mijn middagslaapje doe. Gij +zijt egoïstisch, en ik ben voornemens u daarvan te genezen. Gij kunt hier komen dineeren +als gij nergens elders genoodigd zijt, en als het regent, doet gij het best met in +het hotel te overnachten.” Wanneer de goede dame maar heerschen kon over allen, die +haar omringden, was zij niet ongemakkelijk, en al de slaven en onderdanen van haar +kleine hof beefden voor haar, maar hadden haar te gelijk lief. +</p> +<p>Zij zag niet veel, noch zeer schitterend gezelschap. De dokter was natuurlijk een +bestendig en trouw bezoeker. Op hare partijen ontving <span class="pageNum" id="pb2.245">[<a href="#pb2.245">245</a>]</span>de oude dame den dominé en diens hulpprediker en bij plechtige gelegenheden ook de +vrouw en de dochters van den dominé, alsmede eenige der badgasten van Baymouth; doch +meestal was het gezelschap slechts klein, en dronk mijnheer Arthur zijn wijn in eenzaamheid, +wanneer Lady Rockminster zich verwijderd had om haar dutje te gaan doen en zich na +het diner door Laura in slaap te doen zingen en spelen. +</p> +<p>„Moet ik niet blij wezen,” sprak het goedhartig meisje, „indien ik haar met mijne +muziek een oogenblikje rust kan bezorgen, dat ik daardoor van dienst kan zijn? Lady +Rockminster slaapt ’s nachts zeer weinig, en ik was gewoon haar ’s avonds voor te +lezen, tot ik te Parijs ziek werd, en sedert dien tijd wil zij er niet meer van hooren, +dat ik laat zou opblijven.” +</p> +<p>„Waarom hebt gij mij niet geschreven toen gij ziek waart?” vroeg Pen blozende. +</p> +<p>„Waarin hadt gij mij van nut kunnen zijn? Ik had Martha tot mijn oppassing, en elken +dag den dokter. Gij hebt het te druk, om aan vrouwen te schrijven of te denken. Gij +hebt uwe boeken en nieuwsbladen, uwe politiek en uwe spoorwegen om u bezig te houden. +Ik heb geschreven zoodra ik weer beter was.” +</p> +<p>Pen zag haar aan en bloosde weer, bij de herinnering, dat hij, gedurende hare gansche +ziekte, haar geen enkele maal geschreven en ternauwernood aan haar gedacht had. +</p> +<p>Uit hoofde van de familiebetrekking had Pen de vrijheid aanhoudend met zijne nicht +te gaan wandelen en rijden, en in den loop van die uitstapjes en ritjes had hij de +beste gelegenheid om de beminnelijke oprechtheid van haar karakter en de trouw, de +eenvoudigheid en de minzaamheid van haar rein en vlekkeloos hart te leeren waardeeren. +Tijdens het leven hunner moeder hadden zij nooit zoo vrij en hartelijk gesproken als +thans. Ten gevolge van de begeerte der arme Helena, om eene verbintenis tusschen hare +beide kinderen tot stand te brengen, had Laura zekere terughouding jegens Pen in acht +genomen waarvoor, nu, in de veranderde omstandigheden, geen noodzakelijkheid meer +bestond. Hij was met een ander meisje verloofd, en Laura werd nu dadelijk zijne zuster, +– die de bedenkingen, welke zij tegen zijne keuze mocht hebben, verborg of uit haar +hart verbande. Zij trachtte de toekomst met opgeruimdheid te gemoet te zien en koesterde +de beste wenschen voor zijn voorspoed, terwijl zij zich voornam alles te doen wat +de genegenheid vermocht, om haar moeders troetelkind gelukkig te maken. +</p> +<p>Dikwijls spraken zij over hunne ontslapen moeder. En uit de duizend verhalen, die +Laura deed, vernam Arthur hoe onvermoeid en alles omvattend die stille moederlijke +toewijding was geweest, die hem in zijn bijzijn of afzijn door het leven gevolgd en +pas met den laatsten ademtocht der lief hebbende moeder opgehouden had. Op zekeren +dag zagen de bewoners van Clavering een jongen een paar rijpaarden bij het kerkhof +vasthouden, en het gerucht verspreidde zich door het plaatsje, dat Pen en Laura te +zamen Helena’s graf hadden bezocht. Arthur had er zich een paar maal heen begeven, +sedert hij ten platten lande vertoefde; maar het aanschouwen van den gewijden lijksteen +verschafte hem geen troost. Welk recht op deze heilige plek had een schuldig man, +die eene slechte daad verrichtte, een bloot speculant, die trouw en eer tegen een +fortuin en eene wereldsche loopbaan verruilde, en die bekende, dat zijn leven niets +anders dan eene smadelijke nederlaag was? Wat baatte het hem in de wereld, in welke +hij leefde, dat anderen niet beter waren dan hij zelf? Arthur en Laura reden de poort +van Fairoaks <span class="pageNum" id="pb2.246">[<a href="#pb2.246">246</a>]</span>voorbij, waar hij de boerenkinderen, die op het gras en op het terras speelden, de +hand drukte, terwijl Laura onafgewend staarde naar den muur van het huis en het klimop +boven den ingang en de magnolia, die tot aan haar venster groeide. „Mijnheer Pendennis +is vandaag met eene dame voorbijgereden,” vertelde een der jongens aan zijne moeder, +„en heeft stilgehouden, om met ons te spreken. Hij vroeg om een takje kamperfoelie +van de poort, en gaf het aan de dame. Ik kon niet zien of zij mooi was, want haar +sluier hing neer. Zij reed op een paard van Cramp te Baymouth.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Terwijl zij de duinen tusschen het ouderlijk huis en Baymouth overtrokken, sprak Pen +niet veel, hoewel zij dicht naast elkander reden. Hij overdacht welk eene begoocheling +het leven toch is en hoe de menschen het geluk weigeren wanneer zij het zouden kunnen +genieten; of, wanneer zij het bezitten, het van zich stooten; of het, met open oogen, +tegen wat verachtelijk geld of nietswaardige eer verruilen. En daarop volgde de gedachte, +wat het er voor het korte levensbestek op aankwam? Het leven van de besten en braafsten +onder ons wordt verteerd met ijdele wenschen en eindigt in teleurstelling, gelijk +het geval is geweest met de lieve vrouw, die in haar graf daar ginds sluimert. Zij +had evenzeer haar eerzuchtige bedoelingen als Cesar, en stierf zonder de vurige begeerte +van haar gansche leven verwezenlijkt te zien. De grafzerk overdekt al onze hoop en +onze nagedachtenis. In onze woonplaats kent men ons niet meer. „De kinderen van andere +menschen spelen op het gras,” barstte hij eensklaps met luider stemme uit, „waar gij +en ik plachten te spelen, Laura. En gij ziet hoe hoog die magnolia, welke ik geplant +heb, sedert onzen tijd opgegroeid is. Ik ben een paar van die hutten langs gegaan, +waar mijne moeder bezoeken aflegde. Zij is weinig meer dan een jaar van ons heengegaan, +en de menschen, aan welke zij hare weldaden besteedde, bekommeren zich weinig meer +om haar dood dan om dien van koningin Anna. Wij zijn allen zelfzuchtig; de wereld +is zelfzuchtig en er bestaan maar weinig uitzonderingen zooals gij, mijne waardste, +die door goede daden in eene booze wereld uitblinken en de duisternis daardoor nog +dieper maken.” +</p> +<p>„Ik hoor u niet gaarne op die wijze spreken, Arthur,” zeide Laura terwijl zij de oogen +neersloeg en haar hoofd over het takje kamperfoelie op hare borst boog. „Toen gij +dien kleinen jongen verzocht mij dit te geven, waart gij niet zelfzuchtig.” +</p> +<p>„Ik offerde veel op, om het voor u te krijgen!” zeide hij spottend. +</p> +<p>„Uw hart was toch vriendelijk en liefderijk gezind toen gij het deedt. Men kan niet +meer dan liefde en vriendelijkheid verlangen, en al denkt gij nederig over u zelven, +Arthur, wordt daardoor die liefde en vriendelijkheid niet verminderd, – niet waar? +Ik heb mij dikwijls verbeeld, dat onze dierbare moeder u thuis bedierf, door u zoo +steeds naar de oogen te zien; en dat hare te groote teederheid – indien gij zijt wat +gij zegt te zijn, want ik spreek het woord ongaarne uit – heeft medegewerkt om u dat +te maken. En wat de wereld betreft in welke de mannen uitgaan, ik vooronderstel, dat +die niet anders dan zelfzuchtig wezen kan. Gij moet voor u zelven strijden en zelf +zien vooruit te komen en een naam te maken. Mama en uw oom moedigden beiden die eerzucht +bij u aan. Indien het eene ijdele zaak is, waarom staat gij er dan naar? Ik verbeeld +me, dat zulk een knap man als gij, voornemens is zeer nuttig te zijn voor zijn vaderland, +door plaats te nemen in het <span class="pageNum" id="pb2.247">[<a href="#pb2.247">247</a>]</span>parlement; anders zoudt ge er niet naar verlangen. Wat zijt gij voornemens te doen, +als gij zitting hebt in het Lagerhuis?” +</p> +<p>„Vrouwen hebben geen verstand van de politiek, mijne waardste,” zeide Pen, met zich +zelven onder het spreken den gek scherende. +</p> +<p>„Maar waarom helpt gij ons dan niet aan dat verstand? Ik heb nooit kunnen begrijpen +waarom mijnheer Pynsent er zoo gaarne in wilde zijn. Hij is niet knap –” +</p> +<p>„Zeker is hij geen genie, die Pynsent,” zeide Pen. +</p> +<p>„Lady Diana zegt, dat hij den ganschen dag in commissiën zit, dat hij dan weer den +ganschen avond naar het parlement gaat; dat hij altijd stemt zooals hem voorgeschreven +wordt; dat hij er nooit zijn mond opendoet; dat hij nooit iets anders dan een ondergeschikt +ambt zal vervullen, en dat hij, zooals zijne grootmoeder van hem zegt, een dor routinemensch +is. Zijt gij voornemens die zelfde loopbaan te volgen, Arthur? Wat voor bekoorlijks +toch is daaraan, dat gij er zoo begeerig naar zijt? Ik zou liever zien, dat gij thuis +bleeft om boeken te schrijven – goede boeken, lieve boeken, met zachte en liefelijke +denkbeelden, zooals gij er hebt, lieve Arthur, en die de menschen met genoegen zouden +lezen. En indien gij geen roem behaalt, wat dan? Gij bekent, dat het ijdelheid is +en dat gij, zonder dat, zeer gelukkig kunt leven. Ik moet mij niet aanmatigen raad +te geven; maar ik houd u aan uw eigen woord wat de wereld betreft; en daar gij bekent, +dat zij boos is en u verveelt, vraag ik u waarom gij haar niet verlaat?” +</p> +<p>„En wat zoudt gij dan willen dat ik deed?” vroeg Arthur. +</p> +<p>„Ik zou willen, dat gij met uwe vrouw op Fairoaks gingt wonen, om daar te studeeren +en zooveel mogelijk goeds te doen. Ik zou willen, Arthur, dat uw eigen kinderen daar +op het grasperk speelden, en dat wij nog eens te zamen in de kerk onzer moeder mochten +bidden, waarde broeder. Zoo de wereld eene verzoeking is, hebben wij immers leeren +bidden niet daarin geleid te worden?” +</p> +<p>„Zoudt gij denken, dat Blanche eene goede vrouw voor een onbeduidend landjonker zou +zijn? of dat <i>ik</i> bijzonder geschikt zou wezen voor die loopbaan, Laura?” vroeg Pen. „Vergeet niet, +dat de verzoeking zoowel langs de heggen als door de straten sluipt, en dat lediggang +de grootste van alle verleiders is.” +</p> +<p>„Wat zegt mijnheer – mijnheer Warrington er van?” vroeg Laura, wier wang gekleurd +werd door een blos, waarvan Pen den gloed zag, hoewel Laura haar sluier liet vallen +om dien te verbergen. +</p> +<p>Een tijdlang reed Pen stilzwijgend aan Laura’s zijde voort. Door de vermelding van +George’s naam was hij in het verledene teruggevoerd en herinnerde hij zich de gedachten +weer, die hij eenmaal ten opzichte van George en Laura had gekoesterd. Waarom ontroerden +hem die weer opkomende gedachten, terwijl hij toch wist, dat hunne verbintenis onmogelijk +was? Waarom was hij er nieuwsgierig naar, of Laura, gedurende den tijd hunner kennismaking, +genegenheid voor Warrington gekoesterd had? George had van dien tijd af tot op het +tegenwoordige oogenblik nooit op zijne geschiedenis gezinspeeld, en thans schoot het +Arthur ook te binnen, dat George sedert dien tijd Laura’s naam bijna geen enkele maal +op de lippen had genomen. +</p> +<p>Eindelijk naderde hij zeer dicht tot haar en sprak: „Zeg mij eens iets, Laura?” +</p> +<p>Zij sloeg den sluier weer op en zag hem aan. „Wat dan, Arthur?” vroeg zij, ofschoon +zij het, naar het beven harer stem te oordeelen, zeer goed kon gissen. +<span class="pageNum" id="pb2.248">[<a href="#pb2.248">248</a>]</span></p> +<p>„Zeg mij eens: zoudt gij, als George dat ongeluk niet had gehad – ofschoon ik er hem +voor of na dien dag nooit over heb hooren spreken – zoudt gij hem hebben toegestaan, +wat gij <i>mij</i> hebt geweigerd?” +</p> +<p>„Ja, Pen,” gaf zij ten antwoord en barstte in tranen uit. +</p> +<p>„Hij was u meer waardig dan ik,” kermde de arme Arthur met onbeschrijfelijke smart. +„Ik ben niets dan een ongelukkig egoïst, en George is beter, edeler en trouwhartiger +dan ik. God zegene hem!” +</p> +<p>„Ja, Pen,” hernam Laura en reikte haar neef de hand toe, waarop hij zijn arm om haar +middel sloeg en zij een oogenblik op zijn schouder lag te snikken. +</p> +<p>Het lieve meisje had een geheim gehad en het nu geopenbaard. Tijdens de laatste reis +der weduwe van Fairoaks en toen zij zich met hare moeder naar Arthur’s ziekbed spoedde, +had zij een andere verklaring afgelegd, en eerst toen Warrington zijn eigene geschiedenis +verteld en zijn eigen hopeloos leven beschreven had, ontdekte zij welk eene verandering +hare gevoelens ondergaan hadden en met welke teedere sympathie, eerbied, genoegen +en bewondering zij begonnen was den vriend van haar neef te beschouwen. Vóór het oogenblik +dat zij inzag, dat zekere plannen, over welke zij wellicht gemijmerd had, onmogelijk +te verwezenlijken waren en dat Warrington misschien in haar hart gelezen en zijn treurig +verhaal medegedeeld had om haar te waarschuwen, had zij zich zelve niet afgevraagd +of het mogelijk was, dat hare genegenheid wijziging kon ondergaan, zoodat zij onthutst +en verschrikt stond toen zij de waarheid ontdekte. Hoe had zij die aan Helena kunnen +mededeelen en hare schande bekennen? De arme Laura gevoelde zich tegenover hare vriendin +schuldig aan het geheim, dat zij haar niet durfde toevertrouwen, het was haar alsof +zij zich afschuwelijk trouweloos jegens Pen gedragen had, door hem die liefde te ontnemen, +die het hem zelfs de moeite niet waard was te aanvaarden; en ook ten aanzien van Warrington +gevoelde zij zich beschaamd en vol berouw, bij de gedachte, dat zij hem wellicht door +overmaat van sympathie aangemoedigd, of hem de voorkeur getoond had, die zij ten zijnen +opzichte begon te koesteren. +</p> +<p>De ramp, die Laura uit hare woning verdreef, en de smart en zielskwellingen, die de +dood harer moeder haar veroorzaakte, liet haar weinig tijd voor meer zelfzuchtige +gedachten, en toen zij eindelijk dat zware verdriet te boven kwam, was de kleinere +wond bijna geheeld. +</p> +<p>Slechts een kort oogenblik had zij eenige hoop op Warrington gekoesterd. De bewondering +en de eerbied, die zij hem toedroeg, bleven even sterk als ooit bij haar; doch het +teedere gevoel, hetwelk zij wist dat zij voor hem had opgevat, was tot zulk eene kalme +berusting teruggebracht, dat het als het ware dood was en voorbij. Het nablijvende +gevoel was verootmoediging en berouw. „O, wat was ik slecht en hoogmoedig tegenover +Arthur,” dacht zij; „wat was ik vol van zelfvertrouwen, maar ontbloot van vergevensgezindheid! +Nooit heb ik uit den grond mijns harten vergiffenis geschonken aan dat arme meisje, +dat zooveel van hem hield, of aan hem, omdat hij hare liefde aanmoedigde; en ik ben +nog veel schuldiger geweest dan zij, dat arme, eenvoudige schepseltje! Ik, die beweerde +één man lief te hebben, luisterde maar al te gretig naar een anderen, en terwijl ik +zelve wispelturig was en ontrouw, kon ik die verandering in Arthur’s gevoelens niet +vergeven.” En het arme meisje, dat zich zoo vernederde en hare zwakheid erkende, zocht +sterkte en troost op de wijze zooals zij gewoon was die te zoeken. +</p> +<p>Zij had geen kwaad gedaan, maar er zijn menschen, die wegens den <span class="pageNum" id="pb2.249">[<a href="#pb2.249">249</a>]</span>geringsten misstap evenzeer lijden, als anderen, wier krachtig geweten zich onder +misdaden van de grootste zwaarte kan staande houden, en de arme Laura vond goed, zich +te verbeelden, dat zij in deze kiesche omstandigheden als eene groote misdadigster +gehandeld had. Zij maakte zich diets, dat zij jegens Pen een groot onrecht had bedreven +door hem die liefde te onttrekken, welke zij, onder vier oogen met hare moeder, hem +toegewijd had; dat zij ondankbaar was geweest jegens haar overledene weldoenster door +ooit aan een ander te denken of hare gelofte te willen schenden; en dat, wanneer zij +haar eigene enorme misdaden in aanmerking nam, zij zeer zachtmoedig moest zijn in +haar oordeel over anderen, die waarschijnlijk in veel grooter verzoeking verkeerden +en wier beweegredenen zij niet begrijpen kon. +</p> +<p>Een jaar geleden zou Laura met verontwaardiging vernomen hebben, dat Arthur voornemens +was Blanche te trouwen, en haar fiere geest zou in opstand zijn gekomen bij de gedachte, +dat hij, om wereldsche belangen, zich tot zulk een onwaardige zou neerbuigen. Thans, +nu haar bericht werd, dat zoo iets tot de mogelijkheden behoorde (zij vernam het van +de oude Lady Rockminster, wier mededeelingen altijd recht op den man af geschiedden +en zoo onverwacht kwamen als een slag in het aangezicht), sidderde het vernederde +meisje wel een weinig bij dien schok, maar zij droeg hem kalm en met wanhopige berusting. +„Hij heeft het recht om te trouwen; hij weet veel meer van de wereld dan ik,” overlegde +zij bij zich zelve. „Blanche is wellicht zoo wuft niet meer als zij scheen, en op +welken grond zou ik haar mogen vonnissen? Het zal zeker heel goed zijn, dat Arthur +lid wordt van het parlement en zich onderscheidt, en mijn plicht is het, alles wat +ik vermag, te doen om hem en Blanche bij te staan en zijn huis tot een gelukkig huis +te maken. Ik zal voorzeker wel bij hen mogen wonen. Als ik peettante word over een +van hunne kinderen, zal ik het mijne drie duizend pond vermaken!” En dadelijk daarop +begon zij te bedenken wat zij Blanche uit haar kleinen schat zou geven en hoe zij +het best hare genegenheid zou kunnen winnen. Terstond schreef zij haar een vriendelijken +brief, waarin natuurlijk geen melding werd gemaakt van de ontworpen plannen, maar +waarin Laura aan den ouden tijd herinnerde en hare goede gezindheid betuigde; en daarop +ontving zij een onverwijld antwoord van Blanche, waarin geen enkele lettergreep van +een huwelijk gerept werd, doch mijnheer Pendennis werd twee of driemaal genoemd, en +zij zouden altijd zijn de liefste Laura en de liefste Blanche, hartelijk liefhebbende +zusters, enz. +</p> +<p>Toen Pen en Laura, na de bekentenis van deze laaste, weer thuis kwamen (het hart van +het meisje klopte, toen Pen zoo oprecht zijn eigene minderheid verklaarde en zoo edelmoedig +zijne genegenheid voor Warrington betuigde, wat de tranen, die zij op zijn schouder +weende, dubbel bitter maakte), toen lag er in de vestibule een klein dun briefje op +jufvrouw Bell te wachten; zij beefde alsof zij zich schuld bewust was toen zij het +lak verbrak, en Pen bloosde toen hij het herkende, want hij zag dadelijk dat het van +Blanche kwam. +</p> +<p>Laura deed het haastig open en liet er snel haar oogen over gaan, terwijl Pen de zijne +op de blozende Laura liet rusten. +</p> +<p>„Zij schrijft uit Londen,” zeide Laura. „Zij is daar met de oude Bonner, Lady Clavering’s +kamenier geweest. Bonner gaat met Lightfoot den bottelier trouwen. Waar denkt ge, +dat Blanche geweest is?” riep zij levendig uit. +</p> +<p>„Naar Parijs, naar Schotland, naar het Casino?” +</p> +<p>„Naar <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, om Fanny te bezoeken; maar Fanny was niet <span class="pageNum" id="pb2.250">[<a href="#pb2.250">250</a>]</span>thuis en Blanche wil een geschenk voor haar achterlaten. Is dat niet vriendelijk van +haar bedacht?” En bij die woorden reikte zij het briefje aan Pen over, die het volgende +las: +</p> +<p>„Ik zag <i lang="fr">Madame mère</i>, die den vloer schrobde en mij aankeek met oogen alsof zij <i>mij</i> ook wilde schrobben; doch <i lang="fr">la belle Fanny</i> was niet <i lang="fr">au logis</i>, en daar ik vernam, dat zij zich op de kamers van kapitein Strong bevond, klom ik +met Bonner <i lang="fr">au troisième</i>, om die beroemde schoonheid te zien. Weer eene teleurstelling; alleen de chevalier +Strong en een vriend waren op die kamer, en wij moesten dus na al die moeite heengaan +zonder de betooverende Fanny gezien te hebben. +</p> +<p>„<i lang="fr">Je l’envois mille et mille baisers</i>. Wanneer zal er toch een einde aan die akelige bemoeiingen met de kiezers komen? +Men draagt tegenwoordig lange mouwen enz., enz., enz.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Na het diner zat de dokter de <i lang="en">Times</i> te lezen. „Een jongmensch, dien ik acht of negen jaar geleden, toen hij zich hier +bevond, behandelde, heeft een mooi fortuin geërfd,” zeide hij. „Ik zie hier, dat de +heer John Henry Foker, van Logwood Hall, den 15den van verleden maand te Pau in de +Pyreneën overleden is.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch68" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch68.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ACHT EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin men den majoor om de beurs of het leven vraagt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Iedereen, die de herberg <i>Fortuna’s rad</i> bezocht heeft, waar men zich herinneren zal dat de club van mijnheer James Morgan +vergaderde en waar Sir Francis Clavering een onderhoud met majoor Pendennis had, weet, +dat er gelijkvloers drie kamers voor bezoekers zijn, behalve het buffet, waarin de +kasteleines gezeten is. De eene is de gelagkamer voor het publiek; de andere strekt +tot plaats van bijeenkomst voor de heeren in livrei, en de derde, op welker deur het +woord <i>Societeit</i> geschilderd staat, is afgehuurd door de club der <i>Vertrouwden</i>, van welke de heeren Morgan en Lightfoot leden waren. +</p> +<p>De stille Morgan had het gesprek tusschen Strong en majoor Pendennis op de kamer van +dezen laatste afgeluisterd en daardoor veel vernomen dat hem stof tot denken gaf. +Uit weetgierigheid volgde hij dus zijn meester, toen de majoor naar <i>Fortuna’s rad</i> ging, en nam bedaard plaats in de societeitskamer, terwijl Pendennis en Clavering +hun gesprek in het belendende vertrek hielden. Nu was er een hoekje in de societeitskamer +waar men bijna alles kon hooren wat er in de andere kamer gesproken werd, en daar +het onderhoud der beide heeren vrij scherp was en op luiden toon gevoerd werd, had +Morgan het genoegen het bijna geheel te hooren, en wat hij hoorde, versterkte hem +in de meening, die hij reeds vroeger had opgevat. +</p> +<p>„Ei, ei! hij herkende dus Altamont dadelijk, toen hij hem te Sidney zag? En Clavering +is dus evenmin met mylady getrouwd als ik! Altamont is haar man; Altamont is een veroordeelde; +de jonge Arthur komt in het parlement, en dan belooft de ouwe, dat hij niet klappen +zal. Verduiveld, wat is die ouwe toch slim! Geen wonder, dat hij zoo gaarne een huwelijk +tusschen Arthur en Blanche wil tot stand brengen. Wel! zij zal honderd duizend pond +krijgen, voor het minst, en haar man, op den koop toe, nog eene plaats in het parlement +aanbrengen.” Niemand <span class="pageNum" id="pb2.251">[<a href="#pb2.251">251</a>]</span>zag het gezicht van mijnheer Morgan, maar een gelaatskenner zou pleizier gehad hebben +het te aanschouwen, toen dit verbazende nieuws hem duidelijk werd. „Ware het niet +om mijn leeftijd en die verwenschte maatschappelijke vooroordeelen,” zeide hij, terwijl +hij zich in den spiegel bezag, „dan zou ik, James Morgan, voor den drommel haar zelf +wel kunnen trouwen.” Doch zoo Morgan jufvrouw Blanche en haar fortuin niet krijgen +kon, begreep hij toch, dat hij zijn vermogen kon vermeerderen door middel van de kennis, +die hij nu verkregen had, en dat hem hierdoor uit zeer vele bronnen voordeelen konden +toevloeien. De meeste personen, die in het geheim betrokken waren, zouden niet gaarne +willen, dat het ruchtbaar wierd. Sir Francis Clavering, bij voorbeeld, wiens fortuin +op het spel stond, zou liefst wenschen dat het wierd stilgehouden; kolonel Altamont, +wiens hals er gevaar door liep, zou het natuurlijk gaarne willen smoren; en die jonge +verwaande rekel van een Arthur, die door middel van dat geheim in het parlement wilde +komen en zoo trotsch was als een hertog met een half millioen ’s jaars (het spijt +ons te moeten zeggen, dat dit Morgan’s gevoelen, omtrent zijn meesters neef was), +zou liever elken prijs willen betalen dan bekend te zien worden, dat hij met de dochter +van een veroordeelden misdadiger getrouwd en lid van het parlement was geworden door +op diens geheim te speculeeren. En Lady Clavering, dacht Morgan, zal, als Clavering +haar ergert en zij van hem ontslagen wil zijn, zeker wel betalen; als zij bang is +voor de toekomst van haar zoon en dien kleinen schavuit liefheeft, zal zij ook betalen; +en jufvrouw Blanche zal zich zeker niet ondankbaar betoonen jegens den man, die haar +in haar recht herstelt, waarvan zij, zonder twijfel, onbillijk beroofd is. „Wel verduiveld,” +zoo eindigde de knecht, toen hij nadacht over de voordeelige kansen, die het geluk +hem geschonken had: „met zulke kaarten in de hand, James Morgan, is uw fortuin gemaakt. +Het is voor mij zoogoed als eene lijfrente. Ieder hunner moet zich voor zijn aandeel +verbinden. En met hetgeen ik reeds overgelegd heb, kan ik mijn beroep laten varen, +mijn ouwe den dienst opzeggen, een heer worden en zelf een bediende houden, voor den +drommel!” Ofschoon mijnheer Morgan zich met dergelijke berekeningen bezig hield, die +wel in staat waren iemand de kalmte van geest te benemen, legde hij eene zeer groote +mate van zelfbeheersching aan den dag door bedaard te schijnen en te zijn, en zich +in de vervulling zijner plichten niet door zijne vooruitzichten te laten belemmeren. +</p> +<p>Een der meest bij deze zaak betrokken personen, kolonel Altamont, had Londen verlaten +op het tijdstip toen Morgan op de door ons vermelde wijze diens geschiedenis had leeren +kennen. De kamerdienaar kende de schuilhoek van Sir Francis Clavering in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> en begaf zich, een paar uren na het gesprek van den baronet met Pendennis, derwaarts +op weg. Doch de vogel was gevlogen; kolonel Altamont had geïnd wat hij bij de wedrennen +gewonnen had en was naar het vasteland overgestoken. Het ergerde mijnheer Morgan ontzettend, +dat hij er niet meer was. „Hij zal al dat geld aan de speelbanken aan den Rijn verliezen,” +dacht hij, „en ik had een goed deel daarvan kunnen hebben. Het is verduiveld onaangenaam, +dat hij weg is; had hij niet eenige dagen kunnen wachten?” Triomf of uitstel van verwachtingen, +eerzucht of teleurstelling, overwinning of geduldig uitzien, Morgan droeg alles met +hetzelfde kalme gelaat. Tot op den beslissenden dag werden des majoors laarzen gepoetst +en de lokken zijner pruik gekruld, werd ’s morgens vroeg zijn kop thee aan zijn bed +gebracht, werden zijne <span class="pageNum" id="pb2.252">[<a href="#pb2.252">252</a>]</span>vloeken, verwijtingen en knorrige buien door Morgan altijd met dezelfde stilzwijgendheid, +gedienstigheid en getrouwheid verduurd. Wie zou gedacht hebben, als hij Morgan zijn +meester zag verzorgen, diens koffers en pakken vervoeren, hem nu en dan aan tafel +bedienen op de buitenplaatsen waar de majoor logeerde, dat Morgan rijker dan zijn +heer was en de geheimen van dezen en anderen kende? Onder zijn ambtgenooten werd mijnheer +Morgan zeer vereerd en bewonderd; zijn naam van rijkdom en verstand verschafte hem +grooten invloed aan de meeste bediendentafels de jonge heeren zeiden, dat hij een +domkop, een kerel zonder pit, in één woord een ouwe pruik was; maar geen van allen +zou niet Amen gezegd hebben op het vurige gebed van sommige der ernstigst gestemde +heeren van die klasse: „Moge mijn boedel, als ik sterf, er zoo goed uitzien als die +van Morgan Pendennis!” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Majoor Pendennis sleet, gelijk een man van de wereld betaamde, het najaar achtereenvolgens +bij diegenen zijner vrienden ten platten lande, die zich op hunne buitenplaatsen ophielden +en hem konden ontvangen, en indien de hertog naar het buitenland was, of de markies +zich in Schotland bevond, verwaardigde hij zich wel tot een bezoek bij Sir John, of +bij den eenvoudigen landjonker. Om de waarheid te zeggen, de glorie van den ouden +heer was eenigszins aan het tanen; velen van zijn leeftijd waren allengs gestorven, +en de tegenwoordigen bewoners van hunne kasteelen en bezitters van hunne titels kenden +majoor Pendennis niet, en gaven weinig om zijn overleveringen aangaande den „lossen +prins en Poyns” en de helden der voorname wereld, die er niet meer waren. Als de goede +man menige deur in Londen voorbijging, moet de herinnering hem smartelijk getroffen +hebben, hoe zelden zij zich tegenwoordig voor hem opende, en hoe dikwijls hij daar +vroeger had aangeklopt, hoeveel feestmalen hij er twintig jaren geleden had bijgewoond. +Hij begon te gevoelen, dat hij niet meer tot den tegenwoordigen tijd behoorde, en +een flauw vermoeden te koesteren, dat de jongelui hem uitlachten. Bij menigen Pall +Mall philosoof moeten zulke melancholische overdenkingen zijn opgerezen. De menschen, +denkt hij, zijn niet meer wat zij in <i>zijn</i> tijd waren; de oude deftige manieren en hoffelijkheid van den omgang zijn verloren +gegaan; wat zijn Castlewood House en de tegenwoordige Lord Castlewood in vergelijking +met het oude kasteel en zijn vroegeren eigenaar? De vorige lord reisde naar Londen +met vier reiskoetsen en zestien paarden; aan den grooten weg liepen allen uit, om +dien optocht te zien, en zelfs op de Londensche straten bleven de menschen staan als +de stoet voorbijtrok. De tegenwoordige lord reist met vijf bedienden, die op zijne +bagage passen, in een spoorweg-rijtuig, sluipt weg van het station en zit in een brougham +eene sigaar te rooken. De vorige lord zorgde, dat Castlewood in het najaar vol gasten +was, die tot middernacht aan den wijn zaten; de tegenwoordige verbergt zich in eene +hut op een berg in Schotland, en brengt de Novembermaand op twee of drie kamertjes +in een <i lang="fr">entresol</i> te Parijs door, waar zijn uitspanningen in een diner in een koffiehuis en eene loge +in een der kleine schouwburgen bestaan. Welk een contrast tusschen <i>zijne</i> Lady Lorraine, de Lady Lorraine uit den tijd van den regent, en de kleine Lady van +den tegenwoordigen tijd! Hij herinnert zich de eerste, hoe schoon zij was, hoe indrukwekkend, +hoe prachtig met hare diamanten en haar fluweel, hoe sterk geblanket, terwijl de geestigste +heeren ter wereld (die oude geestige heeren, die oude fijne gentlemen – niet het canaille +van tegenwoordig met zijne straattaal en zijn tabaksrook, die van de kleeren <span class="pageNum" id="pb2.253">[<a href="#pb2.253">253</a>]</span>uitwasemt) aan hare voeten geknield lagen; en denkt dan aan de Lady Lorraine van heden +– een klein vrouwtje in eene zwart zijden japon als eene gouvernante, die over de +sterrekunde, de arbeidende klassen, de landverhuizing en de drommel weet wat niet +al meer spreekt, en die ’s morgens ten acht ure naar de kerk sluipt. Abbot’s Lorraine, +hetwelk de voornaamste buitenplaats in het graafschap was, is in een klooster herschapen, +letterlijk een la Trappe. Men drinkt er ternauwernood een paar glazen wijn na het +diner, en om den anderen is elke gast aan tafel een dorpsdominé met eene witte das, +die over niets weet te praten dan de vorderingen, die Polly Higson op school maakt, +en de rheumatiek van de weduwe Watkins. „En de andere jongelui, die luierende garde-officieren +en groote vadsige dandy’s – die over sofa’s en biljarten hangen, en wegkruipen om +pijpen te rooken op elkanders slaapkamers, die om niets geven, die voor niets eerbied +koesteren, zelfs voor een oud gentleman, die hunne vaders en hunne meerderen gekend +heeft, zelfs niet voor eene schoone vrouw, – wat een verschil tusschen deze mannen, +die zelfs het open veld met hun tabak verpesten, en de gentlemen van onzen tijd!” +denkt de majoor; „dat ras is uitgestorven en kan geen goed meer doen; het is vervangen +door een troep van die verwenschte katoenspinners en zoogenaamde practische menschen, +en jonge dominé’s met sluik haar. Ik word oud; zij wassen mij boven het hoofd en lachen +ons oude knapen uit,” dacht de oude Pendennis. En hij was niet ver bezijden de waarheid; +de tijden en manieren, voor welke hij met bewondering vervuld was, waren nagenoeg +voorbij; de vroolijke jongelui bekeken hem oneerbiedig, terwijl de godsdienstige jongelieden +hem beklaagden en zich over hem verwonderden, hetgeen den ouden heer, indien hij dit +ten volle geweten had, nog zwaarder te verduren zou zijn gevallen. Maar hij was tamelijk +onwetend; zedelijke vraagstukken had hij nooit zeer diep ingezien; tot misschien in +den allerlaatsten tijd, was nooit het denkbeeld bij hem opgerezen, dat hij iets anders +dan een zeer aanzienlijk en vrij gelukkig man was. Is er geen andere ouderdom dan +de zijne, die oneerbiedig bejegend wordt? Heeft de dwaze jeugd nooit andere kale kruinen +bespot? Gedurende de laatste twee, drie jaren was hij begonnen te bemerken, dat zijn +tijd zoo wat voorbij was en dat de mannen van het nieuwe geslacht de teugels des bewinds +hadden aanvaard. +</p> +<p>Na een tamelijk ongenoeglijk najaar, gedurende hetwelk hij door mijnheer Morgan trouw +bediend was, en terwijl zijn neef Arthur zich gelijk wij gezien hebben, te Clavering +ophield, kwam majoor Pendennis in de sombere laatste dagen van October, wanneer de +mist en de advocaten naar de hoofdstad wederkeeren, voor eene poos te Londen terug. +Wie heeft niet met belangstelling naar die hoog beladen <i>cabs</i> met opgestapelde koffers en samengepakte kinderen gezien, die op de mistige October-avonden +door de straten rolden en aan donkere huizen stilhouden, waar zij min en kind, dochters, +moeder en vader, wier vacantie afgeloopen is, ontladen? Gisteren nog had men Frankrijk +en den zonneschijn, of Broadstairs en de vrijheid; heden komt het werk en de gele +mist; en o goden! wat een hoop rekeningen ligt er op mijnheers kamer! De klerk heeft +de papieren van den procureur gebracht; de letterkundige weet, dat de drukkersjongen +over een half uur bij hem in den gang zal staan; en mijnheer Smith, die een voorgevoel +had, dat gij komen zoudt, is er reeds met zijn rekeningetje geweest (dat <i>heel kleine</i> rekeningetje) en heeft de boodschap achtergelaten, dat hij morgenochtend om tien +uur zal terugkomen. Wie onzer heeft niet <span class="pageNum" id="pb2.254">[<a href="#pb2.254">254</a>]</span>vaarwelgezegd aan zijne vacantie, zich weer naar Londen en zijn levenslot teruggespoed, +den blik over zijn werk en zijne schulden laten weiden, en gevoeld, dat hij dat onvermijdelijke +kleine rekeningetje vereffenen moet? Smith met zijne kleine rekening op den volgenden +morgen is het zinnebeeld van plichten, bezwaren en strijd, die wij hopen, vriend, +dat gij moedig en eerlijk het hoofd zult bieden. En gij denkt nog aan hem, als de +kinderen weer in hunne eigen bedjes liggen te sluimeren en uwe wakker liggende vrouw +zich uit meewarigheid houdt alsof zij slaapt. +</p> +<p>De oude Pendennis had den volgenden morgen geen bijzondere werkzaamheden of rekeningen +te wachten, evenmin als er thuis iemand, die hem genegenheid toedroeg, op hem zat +te wachten om hem te troosten. Hij had in zijn lessenaar altijd geld genoeg voor zijne +behoeften, en daar hij van aard en door de gewoonte vrij onverschillig was voor de +behoeften van anderen, liep hij niet veel gevaar, dat deze laatste zijne rust zouden +verstoren. Doch een gentleman kan zeer wel uit zijn humeur zijn, al is hij niemand +een duit schuldig; en al is hij nog zoo’n egoïst, moet hij zich toch nu en dan wel +eens neerslachtig en eenzaam gevoelen. Hij had op de buitenplaats, waar hij logeerde, +twee of drie aanvallen van jicht doorgestaan; de vogels waren wild en schuw en het +loopen over de omgeploegde velden had hem verbazend vermoeid; de jongelui hadden hem +uitgelachen, zoodat hij een paar maal knorrig was geworden; er was ’s avonds geen +gelegenheid geweest voor zijn partijtje whist; kortom, hij had zich verheugd toen +hij vertrekken kon. Telkens wanneer hij met zijn knecht Morgan in aanraking kwam, +was hij vreeselijk barsch en ontevreden geweest. Hij had sinds geruimen tijd tegen +hem gevloekt en hem uitgescholden. Morgan had te Swindon zijn meesters mond verschroeid +met soep, die te heet was, en diens paraplu in den spoortrein vergeten, over welke +laatste onachtzaamheid de majoor zoo woedend werd, dat hij erger dan ooit tegen Morgan +raasde en tierde. De beide schoorsteenen op zijne kamers rookten als keten, en toen +hij de vensters liet openzetten, vloekte hij weer zoo onuitstaanbaar, dat Morgan lust +begon te gevoelen hem uit het geopend venster te werpen en hem verwenschte, toen Pendennis +de straat opging om zich naar zijne club te begeven. +</p> +<p>Bij Bays was het in het geheel niet aangenaam. Het gebouw was pas geverfd en rook +naar vernis en terpentijn en de oude heer kreeg eene breede streep witte verf op den +rug zijner overjas met den kraag van bont. Het diner deugde niet en hij werd gekweld +met het gezelschap der drie onuitstaanbaarste wezens van gansch Londen: den ouden +Hawkshaw, wiens hoest, met de bijkomende omstandigheden, iedereen met afkeer vervulde; +den ouden kolonel Gripley, die zich van al de couranten meester maakte; en dien onbeschrijfelijk +vervelenden ouden Jawkins, die aan tafel naast Pendennis kwam dineeren en hem al de +logementsrekeningen, die hij op zijne buitenlandsche reis betaald had, opsomde. Ieder +van deze onaangename personen en voorvallen in het bijzonder en alle gezamenlijk hadden +medegewerkt om majoor Pendennis in eene misnoegde stemming te brengen, waarbij nog +kwam, dat de knecht, die hem de koffie bracht, op zijne teenen trapte. De Onsterfelijken +verschijnen nimmer alléén; de Furiën houden altijd gezamenlijk hare jacht, en vervolgden +Pendennis van zijn huis naar de club en van de club naar zijn huis. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Terwijl de majoor uit was, zat Morgan in de kamer der hospita rijkelijk brandewijngrog +te drinken en over jufvrouw Brixham’s hoofd een <span class="pageNum" id="pb2.255">[<a href="#pb2.255">255</a>]</span>gedeelte van de scheldwoorden uit te storten, die hij op de bovenkamers van zijn meester +ontvangen had. Jufvrouw Brixham was Morgan’s slavin; hij was de huisheer zijner huisjufvrouw. +Hij had het huis gekocht, dat zij gehuurd had, en haar en haar zoon genoodzaakt acceptatiën +en eene akte van verkoop te onderteekenen, die hem tot eigenaar van de meubelen der +rampzalige weduwe verklaarde. De jonge Brixham was klerk op een assurantie-kantoor +en Morgan kon hem elk oogenblik, als hij maar wilde, in moeielijkheden wikkelen. Jufvrouw +Brixham was de weduwe van een dominé en wanneer mijnheer Morgan zijne plichten op +de eerste verdieping vervuld had, schepte hij er behagen in, zich door de oude jufvrouw +den laarzentrekker en zijne pantoffels te doen brengen. Zij was zijne slavin. De kleine +silhouetten van haar zoon en hare dochter, zelfs de afbeelding van het kerkje te Tiddlecot, +waar zij getrouwd was en waar haar arme lieve Brixham geleefd en den adem uitgeblazen +had, dit alles was nu, gelijk het daar boven den schoorsteenmantel in de achterkamer +hing, Morgan’s eigendom. Morgan zat in die achterkamer der weduwe, in den ouden paardenharen +studeerstoel van den voormaligen dominé, en liet door jufvrouw Brixham zijn avondeten +gereedmaken en zijn glas herhaaldelijk vullen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>De arme weduwe had den drank met haar eigen penningen moeten koopen, en daarom gebruikte +Morgan er des te rijkelijker van. Juist had hij zijn avondmaal genuttigd en ledigde +hij zijn derde glas, toen de oude Pendennis uit zijne club terugkwam en de trap opging +naar zijne kamers. Mijnheer Morgan vloekte als een razende Roeland over Pendennis +en diens schel, toen hij deze laatste hoorde klinken, en dronk bedaard zijn glas grog +uit, eer hij op die aanmaning naar boven ging. +</p> +<p>Stilzwijgend verdroeg hij de vloeken, die hij weer over zijne trage komst ontving, +en het was beneden de waardigheid van den majoor, de woede, die den man bezielde, +in diens gloeiend gelaat en vlammende oogen te lezen. Het voetbad voor den ouden heer +stond bij den haard en zijne kamerjapon en pantoffels lagen hem te wachten. Morgan +knielde neer, om met passende ondergeschiktheid Pendennis’ laarzen uit te trekken, +en terwijl de majoor hem van boven vervloekte, bromde Morgan eene reeks van verwenschingen +aan zijne voeten. Toen dus Pendennis uitriep: „Voor den duivel, kerel, let op die +<i lang="fr">souspieds</i>: – wel vervl–, trek mij den voet niet af!” toen drukte Morgan <i lang="la">sotto voce</i> den wensch uit, om hem te worgen, te verdrinken, of hem de hersens in te slaan. +</p> +<p>Nadat de laarzen waren uitgetrokken, was het noodig den heer Pendennis van zijn rok +te ontdoen, en daarvoor moest de bediende natuurlijk zeer dicht bij zijn meester komen, +zoo dicht, dat Pendennis wel moest opmerken waarmee mijnheer Morgan zich het laatst +had beziggehouden, hetgeen de majoor in die eenvoudige en krachtige taal te kennen +gaf, waarmee heeren soms gewoon zijn hunne bedienden te bejegenen, door Morgan te +verwijten, dat hij een dronken zwijn was en naar den brandewijn rook. +</p> +<p>Nu echter verloor de knecht zijn geduld, sloeg alle ondergeschiktheid in den wind, +en brak los: „Ei! ben ik dronken? Ei! ben ik een zwijn? Ei! ben ik verd–? jou gemeene +ouwe schelm! Wat let mij, jou de hersens in te slaan of je in een emmer water te verdrinken. +Denk je, dat ik nog langer je verwenschte brutaliteit zal verduren, ouwe Pruikenburg? +Knars maar niet de tanden, grijzende ouwe baviaan! Kom maar op, als ge een man zijt +en een man staan durft! Ha, lafaard een mes! een mes!” +<span class="pageNum" id="pb2.256">[<a href="#pb2.256">256</a>]</span></p> +<p>„Als ge een stap nader komt, steek ik het je tusschen de ribben,” zeide de majoor +terwijl, hij een mes opnam, dat in zijne nabijheid op tafel lag. „Ga naar beneden, +dronken beest, en verlaat het huis; stuur morgenochtend om uw boekje en uw loon, en +kom mij met uw brutale gezicht nooit meer onder de oogen. Uw verd– onbeschaamdheid +is in de laatste maanden aanhoudend toegenomen. Gij zijt te rijk geworden en niet +meer geschikt om mij te dienen. De kamer uit en het huis uit!” +</p> +<p>„En waar zou ik dan buitenshuis heen moeten?” vroeg de knecht. „Zou het morgenochtend +niet evengoed gaan? – <i lang="fr">toetafée meme sjose, siveplée, mesjeu</i>.” +</p> +<p>„Zwijg, ellendeling, en ga heen!” schreeuwde de majoor. +</p> +<p>Morgan begon op onheilspellende wijze te lachen. „Luister eens, Pendennis,” zeide +hij en ging daarbij zitten, „sedert ik op de kamer ben gekomen, hebt ge mij zwijn, +beest en hond genoemd, en mij verd–, niet waar? Hoe denkt gij, dat zulke taal den +eenen man van den anderen smaakt? Hoeveel jaren heb ik u gediend, en hoeveel vervloekingen +hebt gij mij nevens mijn loon geschonken? Houdt gij een mensch voor een hond, dien +gij op deze manier kunt toespreken? Waarom zou ik niet een weinigje drinken, als ik +daartoe lust gevoel? Ik heb in mijn tijd menig gentleman dronken gezien en het misschien +van hen geleerd. Ik ben niet van plan dit huis te verlaten, ouwe jongen; en wil ik +je eens vertellen waarom niet? Het huis is <i>mijn</i> huis, elk meubelstuk behoort <i>mij</i> toe, behalve <i>uwe</i> oude lorren en uw stortbad en uwe pruikedoos. Ik zeg u nog ééns, dat ik door eigen +vlijt en spaarzaamheid dit huis heb kunnen koopen. Voor elke vijftig pond, die gij +of uw verwenschte verwaande neef kan toonen, kan ik er u honderd laten zien. Ik heb +u eerlijk gediend en de nu verloopen twaalf jaren alles voor u gedaan; en moet ik +nu een hond zijn? Moet ik nu een zwijn wezen? Dat is taal voor gentlemen, maar niet +voor menschen van onzen stand. Ik wil het nu niet langer verdragen. Ik zeg u den dienst +op, want ik heb er genoeg van; ik verzeker u, dat ik lang genoeg uw oude pruik gekamd +en uw oude lendebanden aangegespt heb. Kijk mij maar zoo woest niet aan! op mijn eigen +stoel, in mijn eigen kamer, zit ik u de waarheid te zeggen. Ik wil niet langer uw +zwijn en uw beest en uw hond zijn, gepensioneerd majoor Pendennis!” +</p> +<p>Toen de woede van den ouden heer op het plotselinge verzet van zijn bediende stuitte, +werd zij door dien schok getemperd en bekoeld, zoo goed alsof er een stortbad of een +emmer koud water onverwacht over hem ware uitgestort. Toen die uitwerking teweeggebracht +en zijne drift gestild was, had Morgan’s toespraak hem belangstelling ingeboezemd +en begon hij zelfs een zeker ontzag voor zijn tegenstander en diens moed om hem het +hoofd te bieden, te koesteren, gelijk hij in vroegere dagen in de schermzaal de tegenpartij +zou bewonderd hebben, die hem geraakt had. +</p> +<p>„Gij zijt niet langer in mijn dienst,” zeide de majoor, „en het huis kan u toebehooren; +maar deze kamers heb <i>ik</i> gehuurd en gij zult wel zoo goed zijn die te verlaten. Morgenochtend zal ik, zoodra +wij onze rekening vereffend hebben, andere kamers betrekken. In den tusschentijd wensch +ik te slapen en heb ik niet de minste begeerte naar uw verder gezelschap.” +</p> +<p>„Wij <i>zullen</i> tot eene vereffening komen, wees daarover maar niet bezorgd,” zeide Morgan en stond +op; „want ik heb nog niet afgedaan met u, noch met uwe familie, noch met de familie +Clavering, majoor Pendennis, en dat zult gij gewaar worden.” +<span class="pageNum" id="pb2.257">[<a href="#pb2.257">257</a>]</span></p> +<p>„Wees zoo goed de kamer te verlaten, mijnheer, ik ben vermoeid,” zeide de majoor. +</p> +<p>„Ha, gij zult nog wel vermoeider worden eer gij van mij af zijt,” antwoordde de man +met een spottenden grijns en ging de kamer uit, terwijl hij den majoor alleen liet +om na dit buitengewone tooneel weer zoo goed hij kon tot bedaren te komen. +</p> +<p>Hij ging in het hoekje van den haard over de vroegere gebeurtenissen en over de verwenschte +onbeschaamdheid en ondankbaarheid der bedienden zitten mijmeren en overlegde hoe hij +een nieuwen knecht zou krijgen; hoe drommels onpleizierig het was voor een man op +zijn leeftijd en met zijne gewoonten, van een kerel te moeten scheiden aan wien hij +gewend was; hoe Morgan een recept voor schoensmeer bezat, dat onvergelijkelijk beter +en gemakkelijker was, dan eenig mengsel, dat hij ooit beproefd had; hoe goed hij bouillon +kon maken, en hoe trouw hij hem bij ziekte oppaste. „Het is drommels hard zulk een +kerel te verliezen, maar hij moet weg,” dacht de majoor. „Hij is rijk en sedert dien +tijd onbeschaamd geworden. Wat was hij van avond vreeselijk dronken en brutaal! Wij +moeten scheiden en ik moet deze kamers verlaten. Het spijt mij wel, want zij bevallen +mij en ik ben er aan gewoon. Op mijn leeftijd te moeten verhuizen is zeer onpleizierig.” +In dier voege peinsde de oude heer voort. Het stortbad had hem goedgedaan; zijne korzeligheid +was overgegaan, en hij had het verlies der paraplu en den verfreuk in de club vergeten +door de later gevolgde grootere spanning. „Die brutale rekel!” dacht de oude heer. +„Hij wist juist wat ik behoefde en was de beste knecht in geheel Engeland.” Hij dacht +over zijn bediende zooals iemand over een paard denkt, dat hem lang en goed gedragen +heeft, maar nu met hem gestort is en niet langer te vertrouwen is. Hoe drommel zal +hij het vervangen? Waar zal hij een tweede dier van dien aard vinden? +</p> +<p>De majoor zat naast zijn vuur in dit somber gepeins verdiept, na zelf zijne kamerjapon +aangetrokken, zijn zakdoek om zijn hoofd gewonden en zijne pruik afgezet te hebben +(waarin mijnheer Truefitt onlangs wat grijs had gebracht, hetgeen den majoor een zeer +natuurlijk en achtbaar voorkomen bijzette), toen er bedeesd aan zijne deur geklopt +en deze onmiddellijk daarop door zijne huisjufvrouw geopend werd. +</p> +<p>„Heere bewaar me! jufvrouw Brixham!” riep de majoor uit, vol schrik dat eene dame +hem in het <i lang="fr">simple appareil</i> van zijn nachtgewaad zag. „Het is – het is al zeer laat, jufvrouw Brixham.” +</p> +<p>„Zou ik u een oogenblik mogen spreken, mijnheer?” vroeg de jufvrouw op zeer klaaglijken +toon. +</p> +<p>„Zeker over Morgan? Heeft hij zich onder de pomp bekoeld? Ik kan hem niet weer in +mijn dienst nemen, jufvrouw Brixham. Onmogelijk. Ik had reeds vroeger besloten hem +te ontslaan, toen ik vernam dat hij zich met geldschieten ophield. Daarvan hebt ge +toch zeker ook wel gehoord, jufvrouw Brixham? Mijn knecht is een kapitalist, voor +den drommel!” +</p> +<p>„O, mijnheer,” antwoordde jufvrouw Brixham, „dat weet ik tot mijn ongeluk. Vijf jaren +geleden leende ik een sommetje van hem, en ofschoon ik hem dat reeds vele malen terugbetaald +heb, ben ik geheel in zijne macht. Hij heeft mij geruïneerd, mijnheer. Al wat ik bezat, +behoort hem toe. Het is een verschrikkelijk mensch.” +</p> +<p>„Ei, ei, jufvrouw Brixham? <i lang="fr">Tant pis</i>, – het spijt mij, dat gij er zoo bij staat, en dat ik, na hier zoo lang gewoond te +hebben, uw huis moet verlaten. Maar er is niets aan te doen; ik moet vertrekken.” +<span class="pageNum" id="pb2.258">[<a href="#pb2.258">258</a>]</span></p> +<p>„Hij zegt, dat wij er allen uit moeten, mijnheer,” snikte de rampzalige weduwe. „Hij +kwam zoo even naar beneden – hij had gedronken en dan is hij altijd zeer kwaadaardig +– en zeide, dat gij hem beleedigd en voor een hond uitgescholden en hard behandeld +hadt; en hij zwoer dat hij wraak zou nemen, en – en ik ben hem honderd twintig pond +schuldig, mijnheer – en hij heeft een bewijs van eigendom van al mijne meubelen – +en zegt, dat hij mij uit het huis zal zetten en mijn armen George in de gevangenis +werpen. Die man is de ruïne van mijne familie geweest.” +</p> +<p>„Het spijt mij verduiveld, jufvrouw Brixham. Ga zitten. Wat kan ik voor u doen?” +</p> +<p>„Zoudt gij onze voorspraak niet bij hem willen wezen? George zal de helft van zijn +salaris afstaan en mijne dochter kan ook iets zenden. Als gij maar wildet blijven, +mijnheer, en een vierendeel jaars huur vooruitbetalen –” +</p> +<p>„Lieve jufvrouw, daartegen zou ik volstrekt geen bezwaar hebben, indien ik hier bleef +wonen. Maar dat kan ik niet doen, en ik ben niet rijk genoeg om twintig pond weg te +werpen, jufvrouw-lief. Ik ben een arm gepensioneerd officier, en heb elken duit noodig, +dien ik bezit, waarlijk. Als eene kleine som helpen kan – een pond of vijf bij voorbeeld +– dan wil ik er mij niet aan onttrekken en zal het mij genoegen doen als ik u van +dienst kan zijn. Ik zal het u morgenochtend gaarne geven; maar – het wordt laat en +ik heb eene reis met den spoortrein achter den rug.” +</p> +<p>„Gods wil geschiede, mijnheer,” zeide de arme vrouw, hare tranen drogende, „ik moet +mijn lot dragen.” +</p> +<p>„En het is verduiveld hard. Ik beklaag u van harte, jufvrouw Brixham. Nu, als ge er +niets tegen hebt, zal ik – zal ik er tien pond van maken. Goedennacht!” +</p> +<p>„Toen Morgan beneden kwam, mijnheer, en ik hem verzocht medelijden met mij te hebben +en hem verweet dat hij mijn gezin geruïneerd had, zeide hij iets, dat ik niet volkomen +begreep, namelijk, dat hij iedereen hier in huis zou ruïneeren, dat hij iets wist +hetgeen u ook te gronde zou richten, – en dat hij u uwe brutaliteit zou betaald zetten. +Ik moet u bekennen, mijnheer, dat ik mij voor hem op de knieën heb geworpen, en toen +zeide hij mij, met een zwaren vloek tegen u, dat hij u ook nog voor hem op de knieën +zou doen vallen.” +</p> +<p>„Mij? – Bij den hemel, dat is al te kluchtig! Waar is de gemeene fielt?” +</p> +<p>„Hij is uitgegaan, mijnheer, en zeide, dat hij u morgenochtend wel zou spreken. O, +tracht hem toch tot bedaren te brengen, en mij en mijn armen jongen te redden!” En +met die bede ging de weduwe heen om den nacht door te brengen zoo goed het gaan wilde +en met schrik den morgen te gemoet te zien. +</p> +<p>De laatste woorden, die majoor Pendennis betroffen hadden, ergerden hem zoo zeer, +dat hij door het nadenken over zijn eigene omstandigheden geheel en al de rampen van +jufvrouw Brixham vergat. +</p> +<p>„Mij op de knieën doen vallen?” dacht hij, toen hij in bed stapte: „die onbeschaamde +vlegel! Wie heeft mij ooit op mijne knieën zien liggen? Wat duivel weet de kerel? +Ik heb in de laatste twintig jaren geen enkele <i lang="fr">affaire</i> gehad. Ik tart hem.” En daarop keerde de oude krijgsman zich om en viel in een zeer +gezonden slaap. De voorvallen van den dag – den laatsten, zoo besloot hij, dien hij +in Bury Street zou hebben doorgebracht – hadden hem geprikkeld en vermaakt. „Het <span class="pageNum" id="pb2.259">[<a href="#pb2.259">259</a>]</span>is onmogelijk te blijven wonen met een knecht, die den baas wil spelen, en eene hospita, +die bankroet is. Wat kan ik ten voordeele van die arme vrouw doen? Ik zal haar twintig +pond geven – daar zijn de twintig pond van Warrington, die hij juist betaald heeft; +maar waartoe zal het dienen? Zij zal aanhoudend meer noodig hebben, en die roofvogel +van een Morgan zal alles opzwelgen. Neen, voor den drommel, ik ben niet rijk genoeg +om arme lui te kennen; en morgen zeg ik allen, zoowel jufvrouw Brixham als mijnheer +Morgan, vaarwel.” +</p> +</div> +</div> +<div id="ch69" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch69.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">NEGEN EN ZESTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin de majoor noch zijne beurs noch zijn leven afstaat.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Den volgenden morgen vroeg werden Pendennis’ vensterluiken door Morgan opengezet, +die, naar gewoonte, met een ernstig en eerbiedig gezicht verscheen en de kleeren, +de kannen water en de omslachtige toiletbehoeften van den ouden heer meebracht. +</p> +<p>„Zoo! zijt gij het?” riep de oude man van zijn bed. „Ik kan u niet terugnemen; dat +begrijpt ge toch wel.” +</p> +<p>„Ik heb niet de minste begeerte om teruggenomen te worden, majoor Pendennis,” antwoordde +mijnheer Morgan met kalme waardigheid, „noch om u of iemand anders te dienen. Maar +daar ik wensch, dat gij op uw gemak zult zijn zoolang gij u in mijn huis bevindt, +ben ik boven gekomen om het noodige te verrichten.” En nogmaals, en thans voor de +laatste maal, plaatste mijnheer James Morgan de zilveren toiletdoos op tafel en zette +het blinkende scheermes aan. +</p> +<p>Na deze diensten bewezen te hebben, richtte hij zich met onbeschrijfelijke deftigheid +tot den majoor en voegde hem toe: „Daar ik dacht, dat gij waarschijnlijk een fatsoenlijk +man zoudt noodig hebben tot gij met een bediende slagen kunt, heb ik er gisterenavond +een jonkman over gesproken, die nu hier is.” +</p> +<p>„Wezenlijk?” riep de krijgsman uit zijne tent. +</p> +<p>„Hij heeft bij de eerste familiën gediend en ik kan voor zijne fatsoenlijkheid instaan.” +</p> +<p>„Gij zijt verbazend beleefd,” grinnikte de oude majoor. Om de waarheid te zeggen, +had Morgan, na het gebeurde van den vorigen avond, zich naar zijne club begeven, en +toen hij daar Frosch aantrof, een koerier en kamerdienaar, die juist van eene buitenlandsche +reis met den jongen Lord Cubley teruggekeerd en voor het oogenblik buiten dienst was, +aan Frosch verteld, dat hij „een verduiveld standje met zijn ouwe had gehad” en het +vak nu geheel liet varen, zoodat Frosch, indien hij een noodhulpdienst verlangde, +dezen waarschijnlijk zou kunnen bekomen door zich in Bury Street aan te melden. +</p> +<p>„Gij zijt zeer beleefd en uw aanbeveling is natuurlijk van veel gewicht,” zeide de +majoor. +</p> +<p>Morgan bloosde, want hij gevoelde, dat zijn meester hem voor den gek hield. „Die man +heeft u reeds vroeger bediend, mijnheer,” zeide hij zeer deftig. „Lord de la Pole, +mijnheer, heeft hem aan zijn neef den jongen Lord Cubley meegegeven en met hem heeft +hij buitenslands gereisd: doch daar Frosch niet wilde meegaan naar Fitzurse Castle, +omdat hij eene zwakke borst heeft en de kille lucht van Schotland niet <span class="pageNum" id="pb2.260">[<a href="#pb2.260">260</a>]</span>verdragen kan, is hij in de gelegenheid al dan niet in uw dienst te treden, naar uwe +verkiezing.” +</p> +<p>„Ik zeg nog eens, mijnheer, dat gij uitstekend beleefd zijt,” hernam de majoor. „Kom +binnen, Frosch – gij staat mij nog al aan. Mijnheer Morgan, zoudt gij de bijzondere +goedheid willen hebben –” +</p> +<p>„Ik zal hem zeggen wat hij doen moet, mijnheer, en hoe gij het gewoon zijt. Verkiest +gij hier te ontbijten, of in de club, majoor Pendennis?” +</p> +<p>„Als gij het mij veroorlooft, zal ik hier ontbijten, en daarna zullen wij onze kleine +rekening vereffenen.” +</p> +<p>„Als het u belieft, mijnheer.” +</p> +<p>„Wilt ge mij nu het genoegen doen, mijne kamer te verlaten?” +</p> +<p>Morgan verwijderde zich. De bovenmatige beleefdheid van zijn gewezen meester kwetste +hem bijna even diep als diens bitterste scheldwoorden hadden gedaan. En terwijl de +oude heer zijn geheimzinnig toilet maakt, zullen ook wij ons bescheiden verwijderen. +</p> +<p>Na het ontbijt hield majoor Pendennis zich, met zijn nieuwen adjudant, met toebereidselen +tot het vertrek bezig. De boedel van den ouden vrijgezel was niet zeer omslachtig. +Hij belastte zich met geen nuttelooze kleeren. Zijne letterkundige en kunstverzamelingen +bestonden uit een Bijbel (dien van zijne moeder), een reisgids, Pen’s roman (sierlijk +in leder gebonden) en de Depèches van den hertog van Wellington, benevens eenige prenten, +kaarten en portretten van dien beroemden veldheer, van verschillende vorsten en vorstinnen +van dit land, en van den generaal onder wien majoor Pendennis in Indië gediend had. +Hij kon dus altijd binnen weinige uren marschvaardig zijn, en de kisten, waarmee hij +vijftien jaar geleden zijne goederen naar deze kamer vervoerd had en die nu op zolder +stonden, waren nog altijd ruim genoeg om zijn geheelen inboedel te bergen. Die kisten +bracht het meisje, dat het huiswerk verrichtte en door hare meesteres Betty, maar +door Morgan Slaafje genoemd werd, uit hare bergplaats te voorschijn en stofte en reinigde +die onder het oog van den verschrikkelijken Morgan. Hij gedroeg zich bedaard en deftig; +vooralsnog had hij tegen jufvrouw Brixham geen woord verder over zijne bedreigingen +van den vorigen avond gesproken, maar hij zag er wel naar uit alsof hij die zou vervullen, +en sidderend wachtte de arme weduwe haar lot af. +</p> +<p>Met zijn rotting in de hand hield de oude Pendennis het toezicht over het inpakken +zijner goederen en voorwerpen door mijnheer Frosch, terwijl Slaafje de papieren verbrandde, +die hij niet wilde bewaren; hij wierp de deuren en kastjes open, om te zien of alles +ledig was; en thans waren alle kisten en koffers gesloten, met uitzondering van zijn +lessenaar, die gereed stond om de laatste rekeningen van mijnheer Morgan te ontvangen. +</p> +<p>Deze verscheen daarop, bracht zijne boekjes mede, en zeide bij het binnentreden: „Daar +ik u afzonderlijk wensch te spreken, zult gij misschien wel zoo goed willen zijn, +Frosch naar beneden te zenden.” +</p> +<p>„Haal als het u belieft een paar vigilanten, Frosch – en blijf beneden wachten tot +ik om u schel,” zeide de majoor. Morgan wachtte tot Frosch beneden was, keek hem langs +de straat na toen hij zijne boodschap ging doen en bracht zijne boekjes en rekeningen +ter tafel, die van zeer eenvoudigen aard en dus spoedig vereffend waren. +</p> +<p>„En thans, mijnheer,” zeide hij, na het wisseltje, dat zijn gewezen meester hem gaf, +op zak gestoken en met mooie krulletters gequiteerd te hebben, „nu de rekening tusschen +ons afgesloten is, mijnheer,” vervolgde hij, „wil ik eens tot u spreken als de eene +man tot den anderen” <span class="pageNum" id="pb2.261">[<a href="#pb2.261">261</a>]</span>(Morgan hoorde gaarne zijn eigen stem en voerde dus, hetzij in de club, hetzij in +de huishoudsterskamer het woord, telkens als er maar gelegenheid toe was) „en moet +ik u zeggen, dat ik van goederhand ingelicht ben.” +</p> +<p>„En mag ik vragen waarover gij ingelicht zijt?” zeide de majoor. +</p> +<p>„Het zijn inlichtingen van groot belang, majoor Pendennis, zooals gij zeer goed weet. +Ik weet van een huwelijk, dat geen huwelijk is – van een baronet, die evenmin getrouwd +is als ik, en wiens vrouw met een ander gehuwd is, gelijk gij evenzeer weet, mijnheer.” +</p> +<p>Pendennis doorzag oogenblikkelijk alles. „Ha! dit is dan de sleutel van uw gedrag. +Gij hebt zeker aan de deur staan luisteren, mijnheer,” zeide de majoor, zeer uit de +hoogte; „ik vergat naar het sleutelgat te kijken in die herberg; anders had ik wel +kunnen vermoeden wie er achter stond.” +</p> +<p>„Ik mag toch zeker wel mijne bedoelingen hebben, gelijk gij de uwe?” antwoordde Morgan. +„Ik mag evengoed als iemand anders berichten inwinnen, en mij daarnaar regelen en +er partij van trekken? Een arme knecht mag immers toch ook wel eens een buitenkansje +hebben, evenals een gentleman? Trek maar zulk een voornaam gezicht niet, mijnheer, +en tracht niet tegen mij den aristocraat te spelen. Dat is met mij altemaal verloren +moeite. Ik ben een Engelschman, dat ben ik, evengoed als gij.” +</p> +<p>„Waar wilt gij voor den duivel heen? Ik zou wel willen weten in welk opzicht het geheim, +dat gij ontdekt hebt, mij aangaat,” zeide majoor Pendennis met groote majesteit. +</p> +<p>„In welk opzicht het mij aangaat! Men zou zeggen! Wat houden wij ons onnoozel! In +welk opzicht gaat het onzen neef misschien aan? en zijne plaats in het parlement? +en de medeplichtigheid aan bigamie? Wat gaat u dit alles aan? Zoudt gij de eenige +man zijn, die een geheim bezat en er gebruik van maakte? Waarom zouden wij niet deelen, +majoor Pendennis? Ik heb het ook ontdekt. Luister eens! ik wil niet onredelijk zijn. +Beloon mij goed en ik houd het voor mij. Laat Arthur zijn lidmaatschap en zijne rijke +vrouw hebben, als gij dat goedvindt; <i>ik</i> heb geen lust haar te trouwen. Doch ik wil mijn deel; zoo zeker als mijn naam James +Morgan is. En als ik het niet krijg –” +</p> +<p>„En als gij het niet krijgt, mijnheer, – wat dan?” vroeg majoor Pendennis. +</p> +<p>„Als ik het niet krijg, dan klap ik en vertel alles. Ik zal Clavering te gronde richten +en hem met zijne vrouw wegens dubbel huwelijk te recht doen staan, – dat zal ik doen, +zoo waarlijk helpe mij – ! Ik werp het huwelijk van den jongen windbuil in duigen, +en stel u en hem ten toon, dat gij van dit geheim gebruik hebt gemaakt, om Sir Francis +eene plaats in het parlement en zijne vrouw een fortuin te ontfutselen.” +</p> +<p>„Mijnheer Pendennis weet even weinig van deze zaak als een pasgeboren kind.” riep +de majoor met ontzetting uit, „evenmin als Lady Clavering en jufvrouw Amory.” +</p> +<p>„Maak dat de poes wijs, majoor,” antwoordde de knecht; „die vlieger gaat bij mij niet +op.” +</p> +<p>„Twijfelt gij aan mijn woord, fielt?” +</p> +<p>„Geen schelden, als het u belieft. Het is mij glad onverschillig, of gij al dan niet +de waarheid spreekt. Ik zeg u, dat ik mij voorgenomen heb, majoor, dat dit geval mij +een aardige lijfrente zal opbrengen, want ik heb u allen in de knip en zal niet zoo +dwaas zijn u te laten ontsnappen. Het komt mij voor, dat gij onder elkander gemakkelijk +<span class="pageNum" id="pb2.262">[<a href="#pb2.262">262</a>]</span>vijfhonderd pond ’s jaars kunt bijeenbrengen. Pas mij het eerste kwartaal op staanden +voet neer en ik ben stom als een visch. Geef mij maar een papiertje voor honderd vijf +en twintig pond; uw bankiersboek ligt daar nog op uw lessenaar.” +</p> +<p>„En dit ligt er ook nog, schelm,” riep de oude heer uit. In den lessenaar namelijk, +waarop de knecht wees, lag een klein pistool met dubbelen loop, dat aan Pendennis’ +ouden chef, den Indischen opperbevelhebber, toebehoord en hem gedurende menigen veldtocht +vergezeld had. „Als gij nog een woord spreekt, schurk, schiet ik u als een dollen +hond neer. Wacht – bij den hemel, ik zal het nu maar dadelijk doen! Zoudt gij mij +durven aanranden? Zoudt gij, leugenachtige lafaard, een oud man willen slaan? Kniel +neer en doe uw gebed, mijnheer, want bij God, gij zult sterven!” +</p> +<p>De majoor keek met woedende blikken zijne tegenpartij aan, die hem een oogenblik ontzet +aanzag en toen onder het geroep van: „Moord!” naar het open venster sprong, onder +hetwelk juist een agent van politie heen en weer liep. „Moord! Diender!” bulderde +mijnheer Morgan. +</p> +<p>Tot zijne verbazing schoof majoor Pendennis de tafel op zijde, ging naar het andere +raam, dat ook openstond, en wenkte den agent. „Kom eens boven, agent,” riep hij en +plaatste zich vervolgens voor de deur. +</p> +<p>„Ellendige huichelaar,” voegde hij Morgan toe: „dit pistool is in geen vijftien jaar +geladen geweest, zooals gij zeer wel hadt kunnen weten, als gij niet zulk een lafaard +waart. De politieagent komt daar aan, en ik zal hem naar boven laten gaan om uwe koffers +te doorzoeken, want ik heb reden om u voor een dief te houden, mijnheer. Ik weet, +dat gij een dief zijt, en ik zal zweren, dat de voorwerpen mij toebehooren.” +</p> +<p>„Gij hebt ze mij gegeven – gij hebt ze mij gegeven!” riep Morgan. +</p> +<p>De majoor begon te lachen en zeide: „Wij zullen zien,” en de schuldige knecht herinnerde +zich eenige fraaie overhemden met linnen borsten, zekeren rotting met een gouden knop +en een tooneelkijker, dien hij vergeten had weer naar beneden te brengen, en dien +hij zich had toegeëigend met en benevens zekere kleedingstukken van zijn meester, +die de oude dandy niet meer gebruikte en waarnaar hij ook niet vroeg. +</p> +<p>Diender X. trad binnen, gevolgd door de ontstelde jufvrouw Brixham en hare dienstmeid, +die aan de deur had gestaan en deze slechts met moeite had kunnen sluiten voor den +neus der straatslijpers, die gaarne wilden zien wat er gaande was. De majoor nam dadelijk +het woord op. +</p> +<p>„Ik heb dezen dronken schelm uit mijn dienst moeten ontslaan,” zeide hij. „Gisterenavond +en heden morgen heeft hij mij beleedigd en aangerand. Ik ben een oud man en heb een +pistool opgenomen. Gij ziet, dat het niet geladen is, en deze lafaard schreeuwde voordat +hij geslagen werd. Het verheugt mij, dat gij gekomen zijt. Ik beschuldigde hem, dat +hij zich goederen van mij toegeëigend heeft, en wilde zijne koffers en zijne kamer +doorzoeken.” +</p> +<p>„Den fluweelen mantel hebt gij in drie jaar niet gedragen, en de vesten ook niet, +en ik dacht, dat ik de hemden wel hebben mocht, en – en ik kan zweren, dat ik den +tooneelkijker weer wilde terugbrengen,” schreeuwde Morgan, van woede en vrees krimpende. +</p> +<p>„De man erkent, dat hij een dief is,” zeide de majoor kalm. „Hij is vele jaren in +mijn dienst geweest en ik heb hem op de vriendelijkste en vertrouwelijkste wijze behandeld. +Wij zullen naar boven gaan, om zijne koffers na te zien.” +</p> +<p>Mijnheer Morgan bewaarde dingen in die koffers, welke hij liefst aan het algemeen +oog wilde onttrekken. Morgan, de geldschieter, leverde <span class="pageNum" id="pb2.263">[<a href="#pb2.263">263</a>]</span>zoowel goederen als geld aan zijne klanten. Hij voorzag jonge verkwisters van snuifdoozen, +spelden, juweelen, prenten en sigaren, en die sigaren, juweelen en prenten waren van +zeer dubbelzinnige hoedanigheid. Hunne overbrenging op een politiebureau, de bekendwording +van zijne geheime zaken en de vertooning der goederen van den majoor, die hij eer +tot zich genomen dan wel gestolen had, zou niet hebben bijgedragen tot verhooging +van mijnheer Morgan’s reputatie. Hij was dus het beklagenswaardigste toonbeeld van +ontzetting en teleurstelling. +</p> +<p>„Hij zou mij te gronde richten? Ei?” dacht de majoor. „Ik zal hem verbrijzelen en +voorgoed met hem afrekenen.” +</p> +<p>Doch hier bedacht hij zich even. Hij zag jufvrouw Brixham’s ontstelde gezicht en overwoog +tevens, dat die man, als hij tot het uiterste gebracht en in de gevangenis geworpen +werd, zaken kon openbaren, die het beter was geheim te houden, zoodat het raadzaam +was een kerel, die niets ontzag, niet te hard aan te tasten. +</p> +<p>„Wacht eens, agent,” zeide hij. „Ik zal nog even met dezen mensch spreken.” +</p> +<p>„Levert gij mijnheer Morgan aan mij over?” vroeg de politieagent. +</p> +<p>„Ik heb nog geene bepaalde beschuldiging tegen hem ingebracht,” antwoordde de majoor, +met een veelbeteekenenden blik op zijn knecht. +</p> +<p>„Ik dank u, mijnheer,” fluisterde Morgan zeer zacht. +</p> +<p>„Wilt ge even naar buiten gaan, agent, en daar wachten? – Nu, Morgan, gij hebt een +spelletje met mij gespeeld, en zijt er niet goed afgekomen, vriendje. Neen, voor den +drommel, gij zijt er niet goed afgekomen, ofschoon gij veel op mij vóór hadt; en nu +moet gij ook betalen, schelm.” +</p> +<p>„Ja, mijnheer,” zeide de man. +</p> +<p>„Ik heb eerst verleden week de zaken leeren kennen, die gij drijft, schurk. De jonge +De Boots, van het Blauwe regiment, herkende u als den man, die in de kazerne zaken +is komen doen, een derde in geld, een derde in Eau de Cologne en een derde in Fransche +prenten, verwenschte schijnheilige oude zondaar! Ik had niets gemist noch mij bekommerd +om hetgeen gij tot u genomen hadt, aap; ik schoot maar in den wilde, maar ik raakte +toch – ik raakte het wit, voor den drommel. Verduiveld, mijnheer, ik ben een oude +vos!” +</p> +<p>„Wat wilt gij van mij, mijnheer?” +</p> +<p>„Dat zal ik u zeggen. Ik vooronderstel, dat gij uwe papieren in dat groote zakboek +bij u draagt; is het zoo niet? Wilt gij het stuk van jufvrouw Brixham verbranden?” +</p> +<p>„Mijnheer, ik ben niet voornemens mijn eigendom te vernietigen,” snauwde Morgan. +</p> +<p>„Vijf jaar geleden hebt gij haar zestig pond geleend. Zij en die arme duivel van een +klerk, haar zoon, hebben u sedert dien tijd elk jaar vijftig pond betaald; en gij +hebt nog een akte van overdracht van hare meubelen en een acceptatie van honderd vijftig +pond van haar gekregen. Dat heeft zij mij gisterenavond verteld. Bij den hemel, mijnheer, +gij hebt die arme vrouw genoeg uitgezogen.” +</p> +<p>„Ik geef het niet over,” zeide Morgan. „Als ik het doe, mag ik –” +</p> +<p>„Agent!” riep de majoor. +</p> +<p>„Gij zult het stuk hebben,” zeide Morgan. „Gij zult toch geen geld van mij eischen, +– <i>gij</i>, een gentleman?” +</p> +<p>„Ik zal u over eenige oogenblikken noodig hebben,” zeide de majoor tegen X., die binnenkwam, +maar zich daarop weer verwijderde. +</p> +<p>„Neen, waarde heer,” vervolgde de oude gentleman; ik wensch geen verdere geldzaken +met u te hebben; maar wij zullen een klein papiertje <span class="pageNum" id="pb2.264">[<a href="#pb2.264">264</a>]</span>opstellen, dat gij de goedheid zult hebben te teekenen. Neen, wacht! – gij moet het +zelf schrijven; gij zijt in den laatsten tijd ontzaglijk vooruitgegaan in de schrijfkunst +en hebt nu eene zeer goede hand. Ga zitten, en schrijf, als het u belieft – daar, +aan die tafel – zoo – laat eens zien – wij moeten er den juisten datum bij zetten. +Schrijf: „Bury Street, St. James, 21 October 18–.” +</p> +<p>En Morgan schreef, gelijk hem bevolen was en hetgeen de onbarmhartige oude majoor +hem verder voorzeide: +</p> +<p>„Ik ondergeteekende, James Morgan, die doodarm ben gekomen in den dienst van den weledelgeboren +heer Arthur Pendennis, van Bury Street in St. James’s, majoor in harer majesteits +dienst, beken, dat ik vijftien jaren lang een ruim loon en kostgeld van mijn meester +ontvangen heb. – Hiertegen zult gij wel niets in te brengen hebben,” zeide de majoor. +</p> +<p>„Ontvangen heb,” schreef Morgan. +</p> +<p>„Gedurende welken tijd ik, door mijn eigen beleid en spaarzaamheid,” dicteerde de +ander voort, „genoeg geld heb weten bijeen te brengen, om het huis te koopen, waarin +mijn meester woont, en bovendien nog nadere spaarpenningen over te leggen. Onder andere +personen, van welke ik geld ontvangen heb mag ik mijne tegenwoordige huurster, jufvrouw +Brixham, noemen, die, voor zestig pond, welke ik haar vijf jaar geleden geleend heb, +mij de som van tweehonderd vijftig pond sterling heeft terugbetaald en mij bovendien +een acceptatie van honderd twintig pond gegeven, die ik haar op verlangen van mijn +gewezen meester majoor Arthur Pendennis teruggeef, terwijl ik te gelijk hare meubelen, +van welke ik een akte van overdracht bezat, van het verband onthef. – Hebt gij dat +geschreven?” +</p> +<p>„Ik geloof dat ik jou, als dat pistool geladen was, voor den kop zou schieten,” zeide +Morgan. +</p> +<p>„Neen, dat zoudt gij niet. Gij stelt veel te veel prijs op uw eigen kostbaar leven, +vriendje,” antwoordde de majoor. „Laten wij voortgaan en een nieuwen zin beginnen. +</p> +<p>„„En daar ik mijn meesters welwillendheid vergolden heb door goederen van hem te stelen, +die ik beken, dat boven op mijne kamer in mijne koffers liggen, en lasteringen ten +opzichte van hem en andere geachte familiën heb verspreid, betuig ik bij deze, uit +erkentelijkheid voor zijne goedertierenheid jegens mij, mijn leedwezen, dat ik die +leugens verspreid en zijne goederen gestolen heb, en verklaar ik, dat ik geen geloof +verdien en dat ik hoop – ja, voor den drommel, dat moet er in – „dat ik hoop mij in +het vervolg te beteren.” Onderteeken dat nu, James Morgan.”” +</p> +<p>„Ik mag verd– worden als ik dat onderteeken,” zeide Morgan. +</p> +<p>„Goede vriend, dat zal u toch weervaren, of gij het teekent of niet,” zeide de oude +heer, zeer opgetogen over zijn eigen geestigheid. „Ik beloof u, ik zal dat stuk niet +gebruiken dan wanneer ik, dat begrijpt ge, daartoe genoodzaakt word. Ik houd mij overtuigd, +dat jufvrouw Brixham en onze vriend de diender tot getuigen zullen willen strekken, +zonder het te lezen; en ik zal de oude jufvrouw haar acceptatie teruggeven en er bijvoegen, +hetgeen gij bevestigen zult, dat ge <i>quitte</i> met elkander zijt. Ik zie daar, dat Frosch met de vigilante voor mijne koffers teruggekomen +is: ik zal naar een logement gaan. – Kom maar binnen, agent; ik heb met mijnheer Morgan +onzen kleinen twist geschikt. Als jufvrouw Brixham dit papier wilde teekenen, en gij, +agent, dit ook wildet doen, zou ik u beiden zeer verplicht zijn. Jufvrouw Brixham, +gij zijt niets meer schuldig aan uw achtenswaardigen huisheer, mijnheer Morgan. Ik +<span class="pageNum" id="pb2.265">[<a href="#pb2.265">265</a>]</span>wensch u toe, dat gij veel pleizier van hem moogt hebben. Laat Frosch binnenkomen +en het overige van den boedel bijeenpakken.” +</p> +<p>Onder het kalme toezicht van mijnheer Morgan droeg Frosch, door Slaafje bijgestaan, +de koffers van majoor Pendennis naar de rijtuigen, die stonden te wachten; en jufvrouw +Brixham kwam, toen haar vervolger niet in de nabijheid was, nogmaals binnen en bad +’s hemels zegen af op den majoor, haar redder en te gelijk den stilsten en vriendelijksten +van alle heeren op kamers. Na haar een vinger gereikt te hebben, voor welken de nederige +vrouw eene nijging maakte en boven welken zij eene met tranen afgewisselde toespraak +wilde houden, sneed de majoor die afscheidsrede af en verliet het huis, om zich naar +het hotel in Jermyn Street te begeven, dat niet ver van Morgan’s woning lag. +</p> +<p>De laatstgenoemde keek onderwijl het venster uit en zond zijn vertrekkenden huisgenoot +alles behalve zegenbeden na; doch de onversaagde oude heer was voor Morgan niet bang +en wierp hem een blik van de grootste verachting en spotzucht toe, terwijl hij, op +zijn rotting steunende, wegstrompelde. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Majoor Pendennis had zijne woning in Bury Street nog slechts weinige uren verlaten +en mijnheer Morgan genoot zijn <i lang="la">otium</i> op deftige wijze en bekeek den avondmist onder het rooken eener sigaar op zijne stoep, +toen de weledelgeboren heer Arthur Pendennis, de held dezer geschiedenis, zich aan +die welbekende deur vertoonde. +</p> +<p>„Oom is zeker uit, Morgan?” vroeg hij aan den knecht, daar hij zeer goed wist, dat +het rooken in de nabijheid van den majoor met verraad gelijk stond. +</p> +<p>„Majoor Pendennis <i>is</i> uit, mijnheer,” antwoordde Morgan met eene statige buiging, maar zonder het sierlijke +mutsje aan te raken, dat hij ophad. „Majoor Pendennis heeft vandaag dit huis verlaten, +mijnheer, en ik heb de eer niet meer in zijn dienst te zijn, mijnheer.” +</p> +<p>„Wezenlijk? En waar is hij dan nu?” +</p> +<p>„Ik geloof, dat hij voor het oogenblik kamers genomen heeft in het hotel van Cox in +Jermyn Street,” zeide mijnheer Morgan en liet er, na een oogenblik zwijgens, op volgen: +„Blijft gij eenigen tijd in de stad, mijnheer? Woont gij nog in den Temple? Ik zou +gaarne de eer hebben u daar een bezoek te brengen, en ik zou u zeer dankbaar zijn +indien gij mij een kwartiertje te woord wildet staan.” +</p> +<p>„Wenscht gij, dat oom u weer zou terugnemen?” vroeg Arthur op den man af, maar alleen +uit goedhartigheid. +</p> +<p>„Neen, dat verlang ik in het geheel niet; ik zou hem liever –,” en bij die woorden +keek de man hem eenige oogenblikken woest aan, doch hield zich in. „Neen, mijnheer, +ik dank u,” zeide hij op zachter toon; „ik wenschte u alleen te spreken over zekere +zaken, die u betreffen, en misschien zoudt gij mij het genoegen willen doen van binnen +te komen.” +</p> +<p>„Als het niet te lang duurt, wil ik u wel aanhooren, Morgan,” zeide Arthur en dacht +bij zich zelven: „Ik denk, dat de kerel zich in mijne gunst wil aanbevelen,” waarop +hij het huis binnentrad. Er stond reeds een papier voor het venster aan de straat, +met het bericht dat er kamers te huur waren, en na mijnheer Pendennis in de eetkamer +gelaten en hem een stoel aangeboden te hebben, nam Morgan er zelf een en begon hem +zekere zaken mede te deelen, die de lezer reeds vernomen heeft. +<span class="pageNum" id="pb2.266">[<a href="#pb2.266">266</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch70" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch70.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin Pendennis zijne rekening opmaakt.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Onze vriend was pas dien dag te Londen aangekomen en wel slechts voor een kort bezoek, +en na eenige zijner medereizigers te hebben achtergelaten in een hotel, waarheen hij +hen uit het westen van Engeland begeleid had, haastte bij zich naar zijne kamers op +Lamb Court, die zich in zooveel zonlicht bakerde als in dat sombere, doch niet geheel +onherbergzame gebouw verkoos door te dringen. In den Temple vervangt de vrijheid den +zonneschijn, en de Tempeliers grommen wel, maar maken het zich gemakkelijk. Pen’s +bediende berichtte hem, dat Warrington zich ook weer op de kamers bevond, en natuurlijk +begaf Arthur zich rechtstreeks naar het vertrek van zijn vriend, dat hij als vanouds, +doortrokken vond van tabaksrook, terwijl George weer voor zijne couranten en tijdschriften +zat te werken. Beiden groetten elkander met die ruwe hartelijkheid, waarmee jonge +Engelschen elkander behandelen en waarbij eene groote mate van warmte en welwillendheid +onder eene harde schors verborgen is. Warrington glimlachte en nam de pijp uit zijn +mond met de woorden: „Zoo, jongetje!” Pen trad voorwaarts, strekte de hand uit en +vroeg: „Hoe gaat het, ouwe jongen?” Aldus liep de ontmoeting af tusschen twee vrienden, +die elkander in maanden niet gezien hadden. Alphonse en Frédéric zouden in elkanders +armen zijn gevlogen en over elkanders schouders uitgegild hebben: „<i lang="fr">Ce bon coeur! ce cher Alphonse!</i>” Max en Wilhelm zouden een half dozijn kussen, die naar Havana roken, op elkanders +snorren gedrukt hebben. „Zoo, jongetje!” „Hoe gaat het, oude jongen?” is hetgeen twee +Britten tegen elkander zeggen, nadat zij wellicht den vorigen dag elkander het leven +hebben gered. Morgen zullen zij elkander zelfs de hand niet meer drukken en elkander +slechts toeknikken wanneer zij aan het ontbijt komen. Zij stellen het volste vertrouwen +in elkaar en dragen elkander de grootste achting toe; de een zou zijne beurs ter beschikking +van den ander stellen en, wanneer hij zijn vriend hoorde gispen, in luide loftuitingen +over hem losbarsten; doch zij verlaten elkander met een bloot „Goedendag!” en zien +elkander terug met een eenvoudig „Hoe vaar je?” en in den tusschentijd schreven zij +elkander in het geheel niet. Merkwaardige terughouding zonderlinge, stoïcijnsche deftigheid +der Engelsche vriendschap! „Ja, wij zijn zoo hartstochtelijk niet als die verwenschte +buitenlanders,” zegt Hardman, die niet alleen geen vriendschap aan den dag legt, maar +die ook zijn leven lang niet gevoeld heeft. +</p> +<p>„In Zwitserland geweest?” vraagt Pen. „Ja,” zegt Warrington, „ik kon geen tabak vinden +die rookbaar was, voordat wij te Straatsburg kwamen, waar ik wat <i>caporal</i> machtig werd.” Het gemoed van den man is hoogst waarschijnlijk vervuld met de grootsche +tafereelen, die hij gezien heeft, met de innige aandoeningen, waarmee de groote werken +der natuur het hebben vervuld. Doch zijne geestdrift is te schuchter om zich, zelfs +aan zijn vertrouwdsten vriend, uit te laten, en hij hult haar dus in eene wolk tabaksrook +Hij zal echter openhartiger spreken op avonden waarop zij vertrouwelijk bij elkander +zitten, en met vuur en geestdrift schrijven over hetgeen hij te schuw is om te vertellen. +De denkbeelden en ervaringen, die hij op zijne reis heeft opgedaan, zullen uit zijne +geschriften blijken, evenals de geleerdheid, die hij nooit in zijn spreken toont, +zijn stijl doet uitblinken door treffende toespelingen en <span class="pageNum" id="pb2.267">[<a href="#pb2.267">267</a>]</span>schitterende toelichtingen, zijn edele welsprekendheid bezielt en puntigheid bijzet +aan zijn geest. +</p> +<p>De oudste geeft een vluchtig verslag van de plaatsen, die hij op zijne reis bezocht +heeft. Hij heeft Zwitserland, Noord-Italië en Tirol gezien, en is over Weenen, Dresden +en den Rijn huiswaarts gekeerd. Hij spreekt over die plaatsen met eene gesmoorde, +onwillige stem, alsof hij er liever in het geheel geen gewag van maakte en het zien +daarvan hem zeer onaangenaam had aangedaan. Nadat de oudste van beiden op die bedrukte +wijze eene schets van zijne reis heeft gegeven, begint de jongste te spreken. Hij +heeft op het land vertoefd – zich geweldig verveeld – toebereidselen gemaakt voor +de verkiezing – alles ging heel saai toe – hij is hier voor een paar dagen en gaat +naar – naar de omstreken van Tunbridge Wells, naar eenige vrienden – dat zal ook heel +saai wezen. +</p> +<p>„En hoe staat het met de plaats in het parlement, Pen? Hebt gij alles in orde?” vraagt +Warrington. +</p> +<p>„Alles in orde,” geeft Pen ten antwoord; „zoodra het parlement bijeenkomt en eene +nieuwe verkiezing kan worden uitgeschreven, legt Clavering zijn mandaat neer en treed +ik in zijne plaats op.” +</p> +<p>„En onder welk vaandel zult gij strijden?” vroeg Warrington. „Zullen wij ons doen +kennen als een conservatief liberaal, of als een ministerieel, of als een onafhankelijke?” +</p> +<p>„Hm! Er bestaat tegenwoordig eigenlijk geen politiek meer; of liever, allen hebben +nagenoeg dezelfde politiek. Ik bezit geen landerijen genoeg om een protectionist te +zijn, en ik geloof ook, dat ik, al bezat ik al het land van het gansche graafschap, +er geen zou kunnen zijn. Ik zal doorgaans het gouvernement ondersteunen en in sommige +quaestiën, die ik gedurende de vacantie bestudeerd heb, verder gaan dan de regeering. +Grinnik maar niet, oude cyniker; ik <i>heb</i> inderdaad de parlementsstukken doorgelezen, en mij voorgenomen, bij de vraagstukken +over den publieken gezondheidstoestand en over de kolonisatie, goed beslagen ten ijs +te komen.” +</p> +<p>„Wij behouden ons voor, desnoods tegen het gouvernement te stemmen, ofschoon wij het +over het algemeen gunstig gezind zijn. Wij zijn echter vrienden van het volk <i lang="fr">avant tout</i>. Wij houden voordrachten in de leeszaal te Clavering en drukken knappe werklieden +hartelijk de hand. Wij zijn van oordeel, dat het stemrecht aanzienlijk moet uitgebreid +worden, maar te gelijker tijd zien wij er geen bezwaar in een postje aan te nemen, +zoodra de Kamer eenige puntige redevoeringen van ons aangehoord en de regeering onze +talenten opgemerkt heeft.” +</p> +<p>„Ik ben geen Mozes,” zeide Pen, als naar gewoonte op eenigszins weemoedigen toon. +„Ik heb geen wetten uit den hemel ontvangen, om die van den berg aan het volk te verkondigen. +Ik behoor in het geheel niet tot de bergpartij, noch werp mij op tot een leider en +hervormer der menschheid. Daarvoor is mijn geloof niet sterk, en mijne ijdelheid of +schijnheiligheid niet groot genoeg. Ik zal geen onwaarheden vertellen, dat beloof +ik u, George, en met geen meerdere leugens instemmen dan onvermijdelijk en algemeen +aangenomen zijn, als muntstukken, die niet afgeschaft kunnen worden zonder ze alle +buiten cours te brengen. Laat mij ten minste voordeel trekken van mijne twijfelzucht. +Als ik bespeur, dat ik in het parlement iets goeds weet te zeggen, dan zal ik het +zeggen; wordt er een goede maatregel voorgesteld, ik zal dien ondersteunen; komt er +eene goede betrekking voor, ik zal ze aannemen en mij over mijn geluk verblijden. +Maar ik zal evenmin de grooten als het volk vleien; en nu weet gij ongeveer zooveel +van mijne politiek als <span class="pageNum" id="pb2.268">[<a href="#pb2.268">268</a>]</span>ik zelf. Welke roeping heb ik, om een Whig te zijn? De beginselen der Whig’s zijn +geen goddelijke instelling. Waarom zou ik niet stemmen met de liberale conservatieven? +Deze hebben voor de natie gedaan hetgeen de Whig’s nooit zonder hunne hulp zouden +hebben kunnen tot stand brengen. Wie zijn het, die hen beiden hebben bekeerd? De radicalen +en de natie als geheel. Ik geloof, dat de <i lang="en">Morning Post</i> dikwijls gelijk en <i lang="en">Punch</i> dikwijls ongelijk heeft. Ik beweer niet, dat ik eene roeping heb, maar ik maak gebruik +van de gelegenheid. <i lang="fr">Parlons d’autre chose</i>.” +</p> +<p>„Wat u, na de eerzucht, het naast aan het hart ligt, is waarschijnlijk de liefde?” +zeide Warrington. „Hoe is het met onze jeugdige minnarijen gegaan? Hebben wij besloten +van levenswijze te veranderen en onze kamers op te zeggen? Gaat gij van mij scheiden, +Arthur, en eene vrouw nemen?” +</p> +<p>„Waarschijnlijk. Zij is zeer goedhartig en levendig. Zij zingt, en heeft niets tegen +het rooken. Zij zal een aardig fortuintje hebben – ik weet nog niet hoeveel – maar +mijn oom verwacht alles van de mildheid der begum en zegt, dat zij diep in de beurs +zal tasten. En ik geloof, dat Blanche verduiveld veel van mij houd,” zeide Arthur +met een zucht. +</p> +<p>„Hetgeen wil zeggen, dat wij ons hare liefkoozingen en haar geld laten welgevallen.” +</p> +<p>„Hebben wij niet reeds vroeger gezegd, dat het leven eene minnelijke schikking was?” +merkte Pendennis aan. „Mij zal het hart niet om haar breken. Ik heb haar vrij rondborstig +verklaard wat mijne gevoelens waren en – en – ik heb mij met haar geëngageerd. En +sedert ik haar het laatst gezien heb, en inzonderheid de beide laatste maanden, die +ik op het land heb doorgebracht, geloof ik dat zij meer en meer van mij is gaan houden. +Dit schijnt wel te blijken uit hare brieven aan mij en vooral aan Laura. De mijne +zijn hoogst eenvoudig geweest; gij begrijpt, dat er niets van verrukking of beloften +in voorkwam, maar dat ik de zaak als een <i lang="fr">affaire faite</i> beschouwde, en geen bijzondere begeerte aan den dag legde om de voltrekking er van +te bespoedigen of uit te stellen.” +</p> +<p>„En Laura? hoe gaat het haar?” vroeg Warrington heel ongedwongen. +</p> +<p>„Laura, George,” zeide Pen, zijn vriend in de oogen ziende, – „bij den hemel, Laura +is het beste, edelste en liefste meisje onder de zon.” Zijne stem begon zelve bij +die woorden te haperen; het was alsof hij ze ternauwernood kon uitbrengen; en hij +strekte zijne hand naar zijn metgezel uit, die ze aannam en hem toeknikte. +</p> +<p>„Hebt ge dat nu pas ontdekt, jongetje?” zeide Warrington na een oogenblik zwijgens. +</p> +<p>„Wie is er, die niet te laat heeft geleerd, George?” riep Arthur op zijne driftige +wijze uit en vond woorden en aandoeningen onder het verder spreken. „Wiens leven is +niet eene teleurstelling? Wie is er, die zijn hart geheel onverminkt in het graf meeneemt? +Ik heb nog nooit iemand gezien, die volmaakt gelukkig was. Wie heeft zich niet ten +koste van den eenen of anderen dierbaren schat uit de handen van het Noodlot moeten +loskoopen? Gelukkig indien wij, na onze boete betaald te hebben, met rust worden gelaten +en de tiran ons niet meer komt opzoeken. Neem eens aan, dat ik ontdekt had dat ik +den kostbaarsten prijs ter wereld had verloren, nu die niet meer de mijne kan zijn, +– dat ik jaren lang een engel onder mijne tent had geherbergd en die heb laten heengaan, +– ben ik dan de eenige, och, beste vriend, ben <span class="pageNum" id="pb2.269">[<a href="#pb2.269">269</a>]</span>ik de eenige, die dat gedaan heeft? En zoudt gij denken, dat mijn lot gemakkelijker +te dragen is omdat ik beken, dat ik het verdien? Zij heeft ons verlaten. Gods zegen +over haar! Zij had kunnen blijven en ik heb haar laten gaan; het is als met Ondine, +niet waar, George?” +</p> +<p>„Eenmaal is zij in deze kamer geweest,” zeide George. +</p> +<p>Hij zag haar daar – hij hoorde hare lieve, zachte stem – hij zag haar zoeten glimlach +en die oogen, welke zoo vriendelijk straalden – haar gelaat, dat hij zich met zooveel +aandoening herinnerde, waaraan hij in zoovele doorwaakte nachtelijke uren gedacht +had, dat hij altijd had gezegend en bemind, en dat nu verdwenen was! Een glas, waarin +een ruiker gestaan, een Bijbel met een woordje van Helena’s hand er in, – dit was +alles wat hem van dien korten bloeitijd zijns levens overbleef. Men zegge, dat het +een droom was en dat die vervliegt: de herinnering aan een droom is beter dan het +nutteloos ontwaken uit eene stomme verdooving. +</p> +<p>De beide vrienden zaten eene wijle zwijgend bij elkander, ieder met zijn eigen gedachten +bezig en bewust van die van den ander. Pen verbrak de stilte eindelijk door te verklaren, +dat hij zijn oom moest gaan bezoeken, om den ouden heer verslag te doen van den stand +der zaak. De majoor had in eene zeer kwade luim geschreven. Hij gevoelde, dat hij +oud begon te worden. „Ik zou, voordat ik aftreed, u gaarne opgenomen zien in het parlement +en op uw gemak gevestigd in een deftig huis en met een erfgenaam van den familienaam. +Laat mij dit alles beleven,” schreef de majoor, „en dan zal de oude Arthur Pendennis +gaarne plaats maken voor het jongere geslacht; hij heeft lang genoeg het plaveisel +van Pall Mall bewandeld.” +</p> +<p>„Er klopt toch een liefderijk hart in de borst van dien ouden heiden,” zeide Warrington. +„Hij stelt nog belang in iemand anders dan zich zelven, ten minste in een ander deel +van hem zelven dan het deel, dat achter de knoopen van zijn eigen rok zit, – in u +namelijk en uw geslacht. Hij zou het nakroost der Pendennis’en willen zien vermeerderen +en toenemen en hoopt dat zij het land zullen beërven. De oude patriarch zegent u uit +het groote venster der club van Bays en zal begraven worden onder de zerken der St.-Jameskerk, +in het gezicht van Piccadilly en van de standplaats der vigilantes, en van de rijtuigen, +die naar de receptie ten hove gaan. Het is een stichtelijk uiteinde!” +</p> +<p>„Het nieuwe bloed, dat ik in de familie breng,” zeide Pen peinzende, „is min of meer +bezoedeld. Indien ik had mogen kiezen, geloof ik, dat mijn schoonvader Amory niet +de man zou geweest zijn, dien ik tot stamvader voor mijn geslacht zou begeerd hebben, +noch mijn vrouws grootvader Snell, noch onze oostersche voorouders. A propos, wie +was die Amory? Hij moet stuurman op een Oostindievaarder zijn geweest. Blanche heeft +eenige verzen op hem geschreven, waarin zij spreekt van den storm, de hemelhooge golven, +het graf des zeemans, haar roemrijken vader en meer van dien aard. Amory verdronk +tijdens hij het bevel voerde over een Indisch schip, dat tusschen Calcutta en Sidney +voer. Amory en de begum leefden niet gelukkig met elkander. Die goede oude dame is +niet voorspoedig geweest in de keus harer mannen, want, onder ons, ik durf zeggen, +dat geen verachtelijker voorwerp dan die baronet Sir Francis Clavering, van Clavering +Park, ooit –” „Ooit wetten hielp maken voor zijn land,” viel Warrington hem hier in +de rede, hetgeen Pen min of meer deed blozen. +</p> +<p>„A propos,” zeide Warrington, „te Baden trof ik onzen vriend den chevalier Strong +in groote pracht en met zijne ridderorden op de borst <span class="pageNum" id="pb2.270">[<a href="#pb2.270">270</a>]</span>aan. Hij verhaalde mij, dat hij twist had gehad met Clavering, over wien hij bijna +even ongunstig scheen te denken als gij; kortom, ik meen mij te herinneren, hoewel +ik er niet voor wil instaan, dat hij mij als zijn gevoelen te kennen gaf, dat Clavering +een eervergeten schurk was. Die Blondell, die u te Oxbridge leerde kaartspelen, bevond +zich in gezelschap van Strong, en het kwam mij voor, dat zijne kostbare talenten zich +ondertusschen nog meer ontwikkeld hadden en hem een nog uitgeleerder schelm hadden +doen worden dan hij reeds in zijn studententijd was. Maar de koning daar ter plaatse +was de vermaarde kolonel Altamont, die allen overschaduwde, partijen aan al de aanwezigen +gaf en, naar men zeide, de bank deed springen.” +</p> +<p>„Mijn oom weet het een en ander betreffende dien kerel en Clavering ook. Er is iets +met hem, dat niet recht in den haak is. Maar kom aan, ik moet als getrouwe neef naar +Bury Street.” En bij die woorden zijn hoed opnemende, maakte zich Pen gereed om heen +te gaan. +</p> +<p>„Ik wil ook wel eens wandelen,” zeide Warrington en beiden gingen dus de trap af, +doch vertoefden een oogenblik op Pen’s kamers, die nu, gelijk wij den lezer hebben +meegedeeld, eene verdieping lager waren. +</p> +<p>Hier begon Pen zich met Eau de Cologne te besprenkelen en zorgvuldig zijn haar en +zijne bakkebaarden met dat reukwater te bevochtigen. +</p> +<p>„Wat is er gaande? Gij hebt toch niet gerookt. Heeft mijne pijp u verpest?” bromde +Warrington. +</p> +<p>„Ik moet dames gaan bezoeken,” antwoordde Pen. „Ik – ik moet met haar dineeren. Zij +reizen hier door en houden zich in een hotel in Jermyn Street op.” +</p> +<p>Warrington keek met welwillende belangstelling den jongen dandy aan, die zich in een +volmaakten Adonis herschiep en ten slotte met een prachtig overhemd en das, nieuwe +handschoenen en glimmende laarzen verscheen. George had een paar zware halve laarzen +aan, terwijl zijn oud overhemd aan de borst gescheurd, en aan het halsboord, hetwelk +zijn borstelige baard had doen slijten, uitgerafeld was. +</p> +<p>„Wel, jongetje,” zeide hij eenvoudig, „ik weet niet hoe het komt, maar ik mag u wel +wat fatterig zien. Als ik met u ga, is het mij alsof ik eene roos in mijn knoopsgat +droeg. En echter zijt gij altijd minzaam jegens mij. Ik geloof niet, dat er een jonkman +in den Temple is, die zich zoo goed kleedt als gij, en ik heb niet kunnen bemerken, +dat gij u ooit geschaamd hebt met mij over straat te gaan.” +</p> +<p>„Neem geen loopje met mij, George,” zeide Pen. +</p> +<p>„Zeg eens, Pen,” hernam de ander op droevigen toon, „als gij – als gij aan Laura schrijft, +doe mij dan het genoegen haar uit mijn naam Gods besten zegen toe te wenschen.” +</p> +<p>Eerst bloosde Pen, vervolgens zag hij Warrington aan en eindelijk – eindelijk barstte +hij in een onweerhoudbaren lach uit. +</p> +<p>„Ik ga met haar dineeren,” gaf hij ten antwoord. „Ik heb haar en Lady Rockminster +vandaag van buiten naar de stad begeleid – wij deden er twee dagen over – gisterennacht +sliepen wij te Bath. Kom mee, George, en ga er ook dineeren. Ik mag vragen wien ik +wil, en de oude dame spreekt altijd over u.” +</p> +<p>Maar George wees dit van de hand. Hij moest nog een artikel schrijven. Hij aarzelde +echter en, zonderling! eindelijk gaf hij zijne toestemming om mee te gaan. Zij spraken +af, dat zij met hun beiden de dames zouden gaan bezoeken, en daarop sloegen zij zeer +opgeruimd den weg naar het hotel in Jermyn Street in. Wederom straalde dat dierbare +<span class="pageNum" id="pb2.271">[<a href="#pb2.271">271</a>]</span>gelaat hem te gemoet, wederom sprak die lieftallige stem hem toe en drukte die teedere +hand de zijne ten welkomstgroet. +</p> +<p>Er zou nog een half uur vóór het diner verloopen. „Nu kunt gij uw oom nog opzoeken, +mijnheer Pendennis,” zeide de oude Lady Rockminster. „Maar breng hem niet mee te dineeren, +want zijn oude geschiedenissen zijn onverdraaglijk, en ik moet met mijnheer Warrington +spreken; ik weet zeker, dat hij ons zal vermaken. <i>Uwe</i> verhalen hebben wij allemaal gehoord. Wij zijn twee volle dagen in elkanders gezelschap +geweest en zullen alzoo wel genoeg van elkander hebben.” +</p> +<p>En dus aan de bevelen van mylady gehoorzamende, ging Arthur naar beneden en begaf +zich naar de woonplaats van zijn oom. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch71" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch71.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">EEN EN ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Fiat justitia.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Het diner was reeds opgedragen toen Arthur terugkeerde, en Lady Rockminster begon +hem te beknorren, dat hij zoo laat kwam. Maar Laura bemerkte, toen zij haar neef aanzag, +dat zijn gelaat zoo bleek en ongesteld was, dat zij hare heerschzuchtige beschermster +in de rede viel en met teedere bezorgdheid vroeg wat er gebeurd was, en of Arthur +zich ongesteld gevoelde. +</p> +<p>Na een glas sherry gedronken te hebben, antwoordde deze, met een blik op de bedienden: +„Ik heb het wonderbaarlijkste nieuws gehoord, dat men zich kan voorstellen; ik zal +het u later wel meedeelen.” Gedurende het diner was hij zeer zenuwachtig en onrustig. +„Trap zoo niet met de voeten onder tafel,” zeide Lady Rockminster. „Gij hebt op Fido +getrapt en zijn etensbakje omgeworpen. Gij ziet wel, dat mijnheer Warrington de voeten +stilhoudt.” +</p> +<p>Aan het dessert – nadat het geschenen had alsof dit onzalige maal nooit zou afloopen +– zeide Lady Rockminster: „Dit diner is verbazend vervelend geweest. Ik geloof, dat +er iets gebeurd is en dat gij Laura wilt spreken. Ik ga mijn slaapje doen. Ik weet +niet of ik wel thee zal gebruiken – neen! Goedenavond, mijnheer Warrington. Gij moet +weerkomen, als er geen zaken te bespreken zijn.” En daarbij verliet de oude dame, +haar hoofd in den nek werpende, met groote deftigheid de kamer. +</p> +<p>George en de anderen waren met haar opgestaan en Warrington stond op het punt te vertrekken +en nam afscheid van Laura, die er natuurlijk zeer ontroerd uitzag over haar neef, +toen Arthur zeide: „Blijf toch, George. Gij moet mijn nieuws ook vernemen en mij in +dit geval met uw raad bijstaan. Ik weet bijna niet hoe ik handelen moet.” +</p> +<p>„Het is zeker iets betreffende Blanche, Arthur?” zeide Laura, wier hart klopte en +wier wangen bloosden, zooals zij geloofde, dat zij nog nooit in haar leven gebloosd +hadden. +</p> +<p>„Ja – en wel de meest vreemde geschiedenis,” antwoordde Pen. „Toen ik u straks verliet, +om mij naar ooms woning te begeven, vond ik zijn knecht Morgan, die zoo lang in zijn +dienst is geweest, aan de deur staan. Hij verhaalde mij, dat hij dien morgen den dienst +van zijn meester verlaten had, dat mijn oom uit het huis was gegaan en zich naar een +hotel had begeven – dit zelfde hotel waar wij ons thans bevinden. Morgan zeide vervolgens, +dat hij mij iets van groot gewicht had mee te deelen, en verzocht mij even binnen +te komen in dat huis, hetwelk <span class="pageNum" id="pb2.272">[<a href="#pb2.272">272</a>]</span>nu zijn eigendom is. De schelm schijnt heel wat geld overgelegd te hebben, en is nu +een kapitalist, misschien wel een millionair. Ik ging dan binnen, en wat denkt gij +wel dat hij vertelde? Het moet een geheim onder ons blijven, – indien wij het althans +geheim kunnen houden, nu het in de macht is van dien schavuit. Blanche’s vader is +niet dood; hij is weer onder de levenden verschenen, en Clavering’s huwelijk met de +begum is geen huwelijk.” +</p> +<p>„En Blanche is dus waarschijnlijk de erfgename van haar grootvader?” merkte Warrington +op. +</p> +<p>„Wel mogelijk, – maar de dochter van welk een vader! Amory is een ontvlucht misdadiger. +Dat weet Clavering, dat weet mijn oom; en met deze wetenschap, die hij als een zwaard +boven Clavering’s hoofd hield, dwong hem die rampzalige oude man, zijne plaats in +het parlement aan mij af te staan.” +</p> +<p>„Blanche weet dat toch immers niet, evenmin als die arme Lady Clavering?” vroeg Laura. +</p> +<p>„Neen,” gaf Pen ten antwoord: „Blanche kent zelfs haar vader levensloop niet. Zij +wist, dat haar vader en hare moeder van elkaar gescheiden waren, en als kind had zij +van Bonner gehoord, dat mijnheer Amory in Nieuw Zuid-Wallis verdronken was. Doch hij +bevond zich daar als strafgevangene, en niet in de hoedanigheid van scheepskapitein, +gelijk het arme meisje dacht. Lady Clavering heeft mij verhaald, dat zij met haar +man niet gelukkig was en dat hij zeer slechte eigenschappen bezat. Zij beloofde mij +eenmaal alles te zullen vertellen, en ik herinner mij, dat zij eens met tranen in +de oogen tegen mij zeide, dat het voor eene vrouw zeer pijnlijk was, te moeten bekennen, +dat zij zich verheugde dat haar man dood was, en dat zij tweemaal in haar leven eene +slechte keus had gedaan. Wat staat er nu te doen? De man kan zich niet vertoonen en +zijne vrouw terugeischen; als hij zich bekend maakt, is het waarschijnlijk, dat hij +ter dood veroordeeld, en althans zeker, dat hij weer gedeporteerd zal worden. Maar +de schelm heeft reeds sinds eenigen tijd Clavering met die ontdekking gedreigd en +hem daarmee van tijd tot tijd geld afgeperst.” +</p> +<p>„Dat is natuurlijk onze vriend kolonel Altamont,” zeide Warrington; „alles wordt mij +nu duidelijk.” +</p> +<p>„Als de schelm terugkeert,” ging Arthur voort, „zal Morgan, die zijn geheim kent, +er tot zijn nadeel gebruik van maken, en daar hij het nu in zijne macht heeft, ons +allen geld trachten af te zetten. De verd– schavuit dacht, dat ik er van wist,” zeide +Pen, bleek van verontwaardiging; „hij vroeg mij of ik hem een jaargeld wilde verzekeren, +om het stil te houden, en bedreigde mij, <i>mij</i>, alsof ik met het ongeluk dier arme oude begum mijn voordeel deed en dien ellendigen +Clavering eene plaats in het parlement wilde afdwingen. Gerechte hemel was mijn oom +waanzinnig, toen hij zich met zulke kuiperijen inliet? Verbeeld u eens, Laura, dat +de zoon onzer moeder met zulk een verraad speculeerde!” +</p> +<p>„Ik kan mij dat niet voorstellen, lieve Arthur,” zeide Laura, terwijl zij zijne hand +vatte en die kuste. +</p> +<p>„Neen,” kwam Warrington hier met zijn zware stem, die een weinig trilde, tusschen +en sloeg den blik met een onbeschrijfelijke uitdrukking van toegenegenheid en smart +op de beide edele en liefhebbende jongelieden. „Neen. Onze jonge vriend mag aan zulk +een ellendige intrigue geen deel nemen. Arthur Pendennis kan niet trouwen met een +dochter van een misdadiger en in het parlement zitting nemen als afgevaardigde van +de galeien. Gij moet uwe handen van die gansche zaak wasschen, <span class="pageNum" id="pb2.273">[<a href="#pb2.273">273</a>]</span>Pen, en de betrekking afbreken. Gij moet geen uitleg van het hoe en waarom geven, +maar eenvoudig verklaren, dat familieredenen het huwelijk onmogelijk maken. Het is +beter, dat die arme vrouwen u voor trouweloos houden, dan dat zij de ware toedracht +der zaak leeren kennen. Bovendien kunt gij van dien rekel van een Clavering – <i>ik</i> kan daarvoor desnoods wel zorgen – gemakkelijk eene verklaring krijgen, dat de redenen, +die gij hem als hoofd der familie hebt blootgelegd, meer dan voldoende zijn, om de +voorgenomen verbintenis onmogelijk te maken. Gelooft gij dat ook niet, Laura?” vroeg +hij; maar bij die woorden durfde hij haar ternauwernood aanzien. Hij wist, dat hij +de flauwe hoop, die hij wellicht nog koesterde, de laatste plank van de schipbreuk +van zijn geluk, waaraan hij zich nog had vastgeklemd, van zich stiet en de golven +zijner ellende boven zijn hoofd liet samenvloeien. Pen was, terwijl hij zoo sprak, +opgesprongen en zag hem met belangstelling aan. Hij wendde zijn hoofd af. Hij zag +ook Laura opstaan en zich naar Pen begeven, wiens hand zij andermaal greep en kuste. +„Zij gelooft het ook – God zegene haar!” zeide George. +</p> +<p>„Haar vaders schande is Blanche’s schuld niet, lieve Arthur, niet waar?” zeide Laura, +zeer bleek en zeer snel sprekende. „Zoudt gij, indien gij met haar getrouwd waart, +haar verlaten, ofschoon zij geen kwaad heeft gedaan? Zijt gij niet aan haar verloofd? +Zoudt gij nu van haar willen afzien, omdat tegenspoed haar treft? En zoudt gij haar +niet troosten, nu zij ongelukkig is? Onze moeder zou het doen, als zij nog hier ware.” +En bij die woorden omstrengelde het lieve meisje hem met haar armen en verborg haar +gelaat aan zijne borst. +</p> +<p>„Onze moeder is een engel bij God,” snikte Pen. „En gij zijt de liefste en beste der +vrouwen – de liefste, de liefste en de beste! Leer mij mijn plicht, en bid, gij reine +ziel, dat ik dien vervullen moge. God zegene u, God zegene u, zuster!” +</p> +<p>„Amen,” zuchtte Warrington, wiens hoofd op zijne handen rustte. „Zij heeft gelijk,” +sprak hij bij zich zelven. „Dat meisje kan, geloof ik, geen kwaad doen.” En inderdaad +toonde zij een gelaat en een lachje als een engel. Nog dikwijls na dien dag zag hij +dien lach – zag hij het stralende gelaat, waarmee zij naar Pen opkeek, – en zag hij +hoe zij blozend en lachend hare lokken achterwaarts streek en hem nog altijd met een +teederen blik aanstaarde. +</p> +<p>Een oogenblik liet zij haar blanke handje op de tafel rusten en spelen. „En nu – en +nu –,” sprak zij, de beide heeren aanziende. +</p> +<p>„En nu dan?” vroeg George. +</p> +<p>„Nu zullen wij thee gaan drinken,” antwoordde jufvrouw Laura met dat zelfde lachje. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Doch eer dit onromantische slot van een vrij sentimenteel tooneel kon plaats hebben, +bracht een bediende de boodschap, dat majoor Pendennis in het hotel teruggekeerd was +en zijn neef verwachtte. Laura sloeg bij deze tijding niet zonder bezorgdheid een +smeekenden blik op Pen, die scheen te zeggen: „Houd u goed, blijf het rechte pad bewandelen +en doe uw plicht; gedraag u bedaard, doch standvastig tegenover uw oom,” en nam, met +deze waarschuwing als op haar gelaat geteekend, van de beide heeren afscheid en begaf +zich naar hare slaapkamer. Warrington, die over het geheel niet veel van thee hield, +had nu sterk verlangd naar een kopje. Waarom had de oude Pendennis niet een uur later +kunnen thuis komen? Maar wat kwam het ook op een uur vroeger of later aan? Eindelijk +slaat toch het uur. Het onvermijdelijke <span class="pageNum" id="pb2.274">[<a href="#pb2.274">274</a>]</span>oogenblik breekt aan, waarop men „vaarwel” moet zeggen. Men drukt elkander de hand, +de deur wordt gesloten, de vriend is vertrokken, de korte vreugde voorbij, en men +is alleen. „Uit welk venster onder die vele van het hotel schittert <i>haar</i> licht?” vraagt hij zich misschien af, terwijl hij de straat opgaat. Hij stapt naar +de rookkamer eener naburige club en zoekt daar zijn gewonen troost bij eene sigaar. +De heeren spreken druk en luid over de politiek, de balletdanseressen, de wedrennen, +de schandelijke willekeur van het bestuur der club; en hij begeeft zich met het gewijde +geheim in zijn hart te midden van dat rumoer. Spreek maar op, luider dan iemand anders. +Snater maar voort en snijd aardigheden op. Schater het maar uit en vertel uwe wonderbare +geschiedenissen. Het is eene zonderlinge gewaarwording, wanneer men plaats neemt midden +in dien rook en dat gedruis, en bedenkt, dat iedereen hier in deze omgeving hoogst +waarschijnlijk zijn geheime <i>ego</i> heeft, die eenzaam en afgezonderd in zijn eigen kluisje zit, verre van de luide pret, +waaraan wij anderen deel nemen! +</p> +<p>Arthur voelde, toen hij door de gangen van het hotel ging, dat zijn bloed begon te +koken. Hij gloeide van verontwaardiging bij de gedachte, dat die oude heer, dien hij +binnen weinige oogenblikken zou zien, hem tot een werktuig en een speelpop gebruikt +en zijn eer en goeden naam op het spel gezet had. De hand van den ouden man was zeer +kil en beverig, toen Arthur haar aanvatte. Hij zat te kuchen, en gromde bij het vuur, +en beklaagde zich, dat Frosch zijne kamerjapon niet bracht en zijne papieren niet +rangschikte, zooals die verd–, onbeschaamde schurk van een Morgan dat verstond. Kregel +en bits klaagde de oude heer over zijn lot en vervloekte Morgan’s ondankbaarheid. +</p> +<p>„Die verwenschte, onbeschaamde schurk! Hij was gisterenavond dronken en daagde mij +uit om met hem te vechten, Pen; en waarachtig, er kwam een oogenblik dat ik zoo opgewonden +was, dat ik bijna een mes had opgenomen om hem dood te steken; en die duivelsche schelm +heeft, geloof ik, wel tien duizend pond bij elkander geschraapt; hij verdient gehangen +te worden en dat zal hem ook wel gebeuren; maar, voor den drommel, ik wenschte dat +hij het <i>mijn</i> tijd had uitgehouden. Hij kende al mijne gewoonten, en waarachtig, zoodra ik schelde, +bracht de verwenschte dief juist wat ik noodig had – heel anders dan die domme Duitsche +lummel. En hoe is het u op het land gegaan? Veel bij Lady Rockminster geweest? Gij +kunt niet beter doen. Zij is nog van de oude school – <i lang="fr">vieille école, bonne école</i>, niet waar? Voor den drommel, er worden tegenwoordig geen heeren en dames meer gevormd, +en over vijftig jaar zal men den een niet van den ander kunnen onderscheiden. Maar +het zal <i>mijn</i> tijd wel duren. Ik zal niet lang meer hier zijn; ik begin heel oud te worden, Pen, +beste jongen; en toen ik vandaag mijne weinige boeken bijeenpakte, was er een Bijbel +onder, die aan mijne moeder toebehoord heeft en dien ik wenschte, Pen, dat gij bewaren +zult. Ik bedacht, dat gij waarschijnlijk de kist zoudt openen als zij uw eigendom +was geworden en de oude knaap onder de zoden was gelegd, neef,” zeide de majoor, terwijl +hij kuchte en zijn oud hoofd bij het vuur schudde. +</p> +<p>Pen gevoelde zijn toorn eenigszins ontwapend door den ouderdom en de welwillendheid +van den majoor, en was een weinig verlegen met den stap, dien hij op het punt stond +te doen. Hij wist, dat, hetgeen hij zeggen zou, de streelendste verwachtingen van +den ouden heer in duigen werpen en hem vreeselijk grieven en schokken zou. +</p> +<p>„Ja, ja, ik ga heen, neef,” zeide de oude; „maar voordat ik het hoofd <span class="pageNum" id="pb2.275">[<a href="#pb2.275">275</a>]</span>neerleg, zou ik nog wel eene redevoering van u in de <i>Times</i> wenschen te lezen, bijv.: De heer Pendennis zeide: „Met schroom vat ik het woord +op,” enz. Hè, Arthur? Nu, gij ziet er drommels goed en gezond uit, mijnheer. Ik heb +het altijd wel gezegd, dat mijn broeder Jack de familie weer op de been zou helpen. +Gij moet naar het westen van Engeland gaan en ons oud erfgoed terugkoopen, mijnheer. +<i lang="la">Nec tenui pennâ</i>, hè? Wij zullen weer stijgen, mijnheer – de vleugelen weer ontplooien – en het zou +mij, voor den drommel, niet verwonderen, indien gij nog vóór mijn dood tot baronet +verheven wierdt.” +</p> +<p>Zijne woorden deden Pen zeer. „En ik zelf,” dacht hij, „moet het luchtkasteel van +dien ouden man in duigen werpen. Maar het moet gebeuren; daar gaat het! Ik – ik ben +naar uwe kamers in Bury Street geweest, oom, maar ik vond u daar niet,” begon Pen +langzaam, „en heb toen met Morgan gesproken.” +</p> +<p>„Wezenlijk?” zeide de oude heer, wiens wangen onwillekeurig begonnen te gloeien terwijl +hij mompelde: „Nu is de kogel door de kerk!” +</p> +<p>„Hij vertelde mij eene geschiedenis, die mij ten hoogste verbaasde en smartte,” vervolgde +Pen. +</p> +<p>De majoor trachtte een onverschillig gezicht te zetten. „Wat – die geschiedenis van +– van – hoe heet hij ook weer hè?” +</p> +<p>„Van jufvrouw Amory’s vader, van Lady Clavering’s eersten man, en wie en wat die is.” +</p> +<p>„Hm! een verduiveld onaangenaam geval!” zeide de oude heer, zich den neus wrijvende. +„Ik heb die – die verwenschte geschiedenis kort geleden vernomen.” +</p> +<p>„Ik wenschte, dat <i>ik</i> ze vroeger of in het geheel niet vernomen had,” hernam Arthur somber. +</p> +<p>„Het is in orde,” dacht de oude heer en gevoelde zich zeer verlicht. „Waarachtig, +ik had het geheel en al voor u willen verbergen – en voor die beide arme vrouwen, +die aan de gansche zaak zoo onschuldig zijn als pasgeboren kinderen.” +</p> +<p>„Gij hebt gelijk. Er bestaat geen reden, waarom die beide vrouwen het zouden vernemen, +en ik zal het haar nooit vertellen – ofschoon die schurk van een Morgan het misschien +wel doen zal,” zeide Arthur somber. „Hij schijnt voornemens met zijn geheim te speculeeren, +en heeft mij reeds eene schikking voorgesteld. Ik wenschte, dat ik die zaak vroeger +geweten had, oom. Het is voor mij geen aangename gedachte, dat ik verloofd ben met +de dochter van een veroordeeld misdadiger.” +</p> +<p>„Dat is juist de reden, waarom ik er u niet over gesproken heb, beste jongen. Doch +jufvrouw Amory is niet de dochter van een misdadiger, begrijpt ge? maar de dochter +van Lady Clavering met een bruidschat van vijftig of zestig duizend pond; en haar +stiefvader, een baronet, een landedelman van aanzien, keurt het huwelijk goed en staat +zijn lidmaatschap van het parlement aan zijn schoonzoon af. Wat zou eenvoudiger kunnen +zijn?” +</p> +<p>„Is het waar, mijnheer?” +</p> +<p>„Waarachtig is het waar; natuurlijk is het waar. Amory is dood. Ik verzeker u, dat +hij dood is. Bij het eerste teeken van leven, dat hij geeft, is hij een lijk. Hij +kan zich niet vertoonen. Wij hebben hem in de klem, net als dien kerel in dat tooneelstuk +– <i>de Criticus</i>, hé? – een verduiveld aardig stuk, die <i>Criticus</i>. Te drommel, neef, ik herinner mij, toen ik aan de Kaap was –” +</p> +<p>De spraakzaamheid van den ouden heer en zijne begeerte om Arthur naar <span class="pageNum" id="pb2.276">[<a href="#pb2.276">276</a>]</span>de Kaap te verplaatsen vloeide misschien voort uit zijn wensch om het onderwerp te +ontwijken, dat zijn neef het naast aan het hart lag; doch Arthur kon zich niet bedwingen +en viel hem in de rede met de woorden: „Indien gij mij deze geschiedenis eerder verteld +hadt, geloof ik dat gij mij en u zelven veel verdriet en teleurstelling zoudt bespaard +hebben, en ik niet gebonden zou zijn aan een engagement, waarvan ik mij niet met eere +kan losmaken.” +</p> +<p>„Neen, wij hebben u vastgezet – en een man, die genoodzaakt is eene plaats in het +parlement en een mooi meisje met een paar duizend pond ’s jaars te aanvaarden, is +er niet slecht aan toe, dat verzeker ik u,” zeide de oude man. +</p> +<p>„Maar, gerechte hemel!” riep Arthur uit, „zijt gij dan blind? Kunt gij niet zien?” +</p> +<p>„Wat zien, jonge heer?” vroeg de ander. +</p> +<p>„Kunt gij niet inzien, dat ik, liever dan partij te trekken van dat geheim van Amory, +mijn schoonvader op de galeien zou gaan vergezellen?” hernam Arthur. „Kunt gij niet +inzien, dat ik evengoed het zilverwerk van Clavering’s tafel zou kunnen stelen als +eene plaats in het parlement van hem aan te nemen tot loon voor mijn stilzwijgen? +Kunt gij niet inzien, dat gij mij de dochter van een misdadiger tot vrouw gegeven, +mij tot armoede en schande gedoemd, mijne loopbaan bedorven hebt, die – die, zonder +uwe tusschenkomst, zoo geheel anders had kunnen zijn? Ziet gij niet in, dat wij een +eerloos spel hebben gespeeld, maar dat anderen ons de loef hebben afgestoken; en dat, +toen ik aanbood dat arme meisje te trouwen, omdat zij geld had en mij in de wereld +kon vooruithelpen, ik mij verlaagde en mijn eer schandvlekte?” +</p> +<p>„Wat bedoelt gij in ’s hemels naam met dat alles, mijnheer?” riep de oude man uit. +</p> +<p>„Ik bedoel, dat er eene mate van laagheid is, die ik niet kan overschrijden,” gaf +Arthur ten antwoord. „Ik kan er geen anderen naam aan geven, al doet het mij leed +indien het u grieft. Ik heb reeds maanden lang gevoeld, dat ik mij in deze zaak slecht, +inhalig en wereldsch gedragen heb. Het is nu ten laatste mijn verdiend loon, dat ik, +na mij voor geld en eene plaats in het parlement verkocht te hebben, beide verlies.” +</p> +<p>„Hoe bedoelt gij, dat gij beide verliest?” gilde de oude heer. „Wie duivel zou u uw +fortuin of uwe plaats in het parlement kunnen ontnemen? Bij den Hemel! Clavering <i>moet</i> ze u beide geven. Gij zult tachtig duizend pond tot den laatsten duit toe hebben.” +</p> +<p>„Ik zal mijn woord aan jufvrouw Amory houden, mijnheer,” zeide Arthur. +</p> +<p>„En, voor den drommel, haar ouders zullen het hunne aan <i>u</i> houden.” +</p> +<p>„Neen, dat verhoede God!” antwoordde Arthur. „Ik heb gezondigd, maar met ’s hemels +hulp zal ik niet verder zondigen. Ik zal Clavering ontslaan van de verbintenis, die +hij, zonder mijn medeweten, heeft aangegaan. Ik zal met Blanche geen ander geld nemen, +dan hetgeen haar in den aanvang toegekend was, en ik zal trachten haar gelukkig te +maken. Gij hebt dit gedaan, mijnheer; gij hebt dit over mijn hoofd gebracht. Maar +gij wist niet beter, en ik vergeef –” +</p> +<p>„Arthur – in Gods naam – in naam van uw vader, die, bij den hemel, de hoogmoedigste +man ter aarde was en altijd de eer der familie ter harte nam – in mijn eigen naam +– om den wille van een arm, verbrijzeld oud man, die u altijd zoo teer heeft liefgehad +– smeek ik u, die kans niet weg te werpen. Ik smeek, ik bid, ik bezweer u, <span class="pageNum" id="pb2.277">[<a href="#pb2.277">277</a>]</span>lieve, lieve jongen, werp deze kans niet weg! Uwe toekomst staat daarbij op het spel. +Gij zult zeker vooruitkomen. Gij zult zeker baronet worden; het geldt hier drie duizend +pond ’s jaars. Verduiveld – dáár – op mijne knieën bezweer ik u, doe dat niet.” +</p> +<p>En de oude man zonk werkelijk op de knieën, greep een van Arthur’s handen en zag met +een jammerenden blik naar hem op. Het was pijnlijk die sidderende handen, dat gerimpelde +en trillende gelaat, die schreiende en trekkende oogen te zien en die haperende stem +te hooren. „Ach, oom,” riep Arthur steunende, „gij hebt mij verdriet genoeg berokkend; +bespaar mij dit tooneel. Gij hebt gewenscht, dat ik Blanche zou trouwen; ik zal haar +trouwen. Om Gods wil, oom, sta op; dit kan ik niet aanzien.” +</p> +<p>„Wilt gij zeggen, dat gij haar als bedelares zult nemen, en zelf bedelaar zijn?” vroeg +de oude heer, terwijl hij opstond en in eene hevige hoestbui schoot. +</p> +<p>„Ik beschouw haar als een meisje, dat door een grooten rampspoed is getroffen en aan +hetwelk ik verloofd ben. Zij heeft geen schuld aan dat ongeluk, en daar ik haar mijn +woord gegeven had toen zij in voorspoed verkeerde, zal ik het niet terugnemen nu zij +arm is. Ik zal Clavering’s plaats in het parlement niet innemen, tenzij hij mij die +later uit eigen beweging overdraagt. Ik wil geen stuiver méér hebben dan haar oorspronkelijk +fortuin.” +</p> +<p>„Wees zoo goed te schellen,” zeide de oude heer. „Ik heb mijn best gedaan en gezegd +wat ik te zeggen had; en ik word verduiveld oud. En – en – het komt er niet op aan. +En – en Shakespeare had gelijk – en kardinaal Wolsey – waarachtig – „had ik mijn God +maar gediend gelijk ik u gediend heb” – ja, bij den hemel, op mijne knieën voor mijn +eigen neef – het had niet zoo behoeven te zijn. Goedenavond, mijnheer; gij behoeft +u de moeite niet te geven mij andermaal te bezoeken.” +</p> +<p>Arthur greep de hand van den ouden man, die deze hem liet behouden; zij was geheel +lijdelijk en klam. Hij zag er zeer verouderd uit, en het was alsof de strijd en de +nederlaag hem geheel verbrijzeld hadden. +</p> +<p>Den volgenden dag hield hij het bed en wilde zijn neef niet ontvangen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch72" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch72.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">TWEE EN ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin men begint op te ruimen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Toen Pen den volgenden morgen in zijne kamerjapon als gewoonlijk naar boven ging op +Warrington’s kamers om zijn vriend verslag te doen van het onderhoud, dat hij den +vorigen avond met zijn oom had gehad, en op de gebruikelijke wijze George’s raad en +gevoelen te vragen, was vrouw Flanagan, de schoonmaakster, de eenige persoon, welke +hij in die oude, hem lief geworden kamers aantrof. George had zijn valies gepakt en +was vertrokken. Zijn adres was ten huize van zijn broeder in Suffolk. Op de tafel +lagen pakjes voor de courant en het tijdschrift, aan welke hij medewerkte, op verzending +te wachten. +</p> +<p>„Toen ik hier kwam, vond ik den goeden heer aan de tafel zitten schrijven,” zeide +vrouw Flanagan, „en een van zijne kaarsen was in de pijp gebrand, en hoe hard zijn +bed ook is, mijnheer, is hij er den ganschen nacht niet in geweest.” +<span class="pageNum" id="pb2.278">[<a href="#pb2.278">278</a>]</span></p> +<p>George was werkelijk, na in de club vertoefd te hebben totdat het rumoer hem daar +onuitstaanbaar werd, naar huis gegaan, en had den nacht besteed om eenig werk af te +maken waaraan hij bezig was en dat hij met alle macht trachtte te voltooien. Dat werk +was verricht, de nacht was ongemerkt voorbijgegaan, en het trage licht van den Novembermorgen +brak aan en bescheen den jongen man, terwijl hij aan zijn lessenaar zat. In de courant +van den volgenden dag, of het tijdschrift van het volgende vierendeeljaars, hebben +ongetwijfeld velen onzer de kracht van zijn genie, het veelzijdige zijner kennis, +de scherpte zijner satire, de diepte van zijn betoog bewonderd. Er was in zijn artikelen +geen spoor van de andere gedachten, die zijn geest vervulden en hem gedurende zijn +arbeid altijd bijbleven; alleen is er wellicht een toon, wat weemoediger dan gewoonlijk, +een hekelgeest, wat bitterder en vlijmender dan hij later aan den dag legde, in zijne +geschriften uit dit tijdperk zijns levens aan de weinigen, die zijn stijl of zijn +naam kenden, in het oog gevallen. Wij hebben reeds vroeger gezegd hoe belangwekkend +de meeste boeken zijn zouden, indien men daaruit zoowel de gevoelens van den mensch +als de denkbeelden van den schrijver kon leeren kennen – meer belangwekkend dan opbeurend. +Ik houd het er voor, dat Arlekijn’s gezicht achter het masker altijd ernstig, zoo +niet droefgeestig staat, en voorzeker zal ieder, die van de pen leeft, zich zijn eigen +ervaringen herinneren, indien hij dat verkiest, en zich vele ernstige uren van eenzaamheid +en arbeid voor den geest kunnen brengen. Blijvende zorg zat naast zijn lessenaar en +hield hem gezelschap. Wellicht was de naaste kamer getuige van koortshitte of ziekte; +misschien lag daar een kind ziek en zat eene verslagene vrouw er bij te bidden; of +mogelijk drukte de smart den schrijver neer en maakte de nevel voor zijn oogen het +papier onzichtbaar terwijl hij schreef en de onverbiddelijke noodzakelijkheid er de +pen overheen deed vliegen. Wie onzer heeft niet dergelijke avonden en uren beleefd? +Maar voor het moedige hart zijn deze kwellingen, hoe fel ook, te verduren, hoe lang +de nacht ook schijne, eindelijk breekt de morgen aan; de wonden genezen, de koorts +neemt af, de rust vangt aan, en men kan op het geleden leed terugzien met gewaarwordingen, +die niets bitters meer bevatten. +</p> +<p>Een paar boeken, die geraadpleegd waren, stukjes van verscheurde papieren, openstaande +laden, pennen en een inktkoker, regels, die nog half leesbaar op het vloeipapier, +een krom geworden pijpje lak, dat in verscheidene stukken versplinterd en gebroken +was – dit waren de overblijfselen op en bij de tafel, en toen Pen zich op George’s +ledigen stoel liet vallen, merkte hij dat alles, volgens zijne gewoonte, of ondanks +hem zelven op. Er was een open plek in de boekenkast (naast dien ouden Plato van de +academie, met het wapen van het Bonifacius-Collegie), daar waar Helena’s Bijbel placht +te staan. „Dien heeft hij meegenomen,” dacht Pen. Hij wist nu waarom zijn vriend vertrokken +was. Die goede, goede oude George! +</p> +<p>Pen hield de hand voor zijn oogen. „O,” dacht hij, „hoeveel wijzer, beter, edelmoediger +is hij dan ik! Waar kan men nóg zulk een vriend of zulk een manhaftig hart aantreffen? +Waar zal ik ooit zulk een oprechte stem en zulk een vriendelijken lach hooren? Waar +zal ik ooit zulk een echt gentleman aanschouwen? Geen wonder, dat zij hem liefhad! +God zegen’ hem. Wat was ik in vergelijking met hem? Wat kon zij anders doen dan hem +liefhebben? Tot onzen laatsten dag zullen wij broeders voor haar zijn, daar het lot +bepaald heeft, dat wij niet méér kunnen wezen. Wij zullen hare ridders zijn, om haar +te dienen <span class="pageNum" id="pb2.279">[<a href="#pb2.279">279</a>]</span>en te beschermen; en als wij oud zijn geworden, zullen wij haar verhalen hoe innig +wij haar hebben liefgehad. O goede, goede oude George!” +</p> +<p>Toen Pen naar beneden ging om zijn eigen kamers weer op te zoeken, viel zijn oog op +de brievenbus aan zijne buitendeur, waarop hij vroeger niet gelet had en in welke +hij nu een briefje van George’s welbekende hand vond, geadresseerd aan den weledelgeboren +heer A. P., hetgeen George vermoedelijk vóór zijn vertrek in Pen’s bus gestoken had: +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Waarde Pen, op het oogenblik van uw ontbijt zal ik reeds halverwege naar huis zijn. +Ik ben voornemens den Kersttijd in Norfolk, of elders door te brengen. +</p> +<p>„Ik heb mijn eigen inzichten omtrent den afloop der zaak, die wij gisteren in J– Street +bespraken, en acht dus mijn bijzijn <i lang="fr">de trop</i>. +</p> +<p>„Breng mijne beste heilwenschen en mijn afscheidsgroet aan uwe nicht over. +</p> +<p class="signed">„Vale. G. W.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>En aldus was George vertrokken, en vrouw Flanagan, de schoonmaakster, voerde het gebied +over zijne ledige kamers. +</p> +<p>Pen moest natuurlijk zijn oom, den dag na het gesprek dat hij met den ouden heer had +gehad, gaan opzoeken, en daar hij niet bij hem toegelaten werd, sprak het van zelf, +dat hij zich naar de vertrekken van Lady Rockminster begaf, die dadelijk naar Blauwbaard +vroeg en verlangde dat hij zou komen dineeren. +</p> +<p>„Blauwbaard is weg,” zeide Pen, en bij die woorden haalde hij dat snippertje papier +van George te voorschijn en overhandigde het aan Laura, die het inzag, doch het, zonder +Pen aan te zien, teruggaf en zich verwijderde. Pen begon dadelijk eene welsprekende +lofrede op zijn goeden ouden George tegen Lady Rockminster te houden, die verbaasd +stond over zijne geestdrift. Zij had hem nog nooit met zooveel warmte iemand hooren +prijzen, en verklaarde hem dus met hare gewone rondborstigheid, dat zij niet gedacht +had, dat het in zijn aard lag zooveel om iemand anders dan hem zelven te geven. +</p> +<p>Eens toen mijnheer Pendennis, op eene zijner talrijke wandelingen naar het hotel waar +Laura woonde en waar zijn plicht hem dagelijks bij zijn oom riep, Waterloo-Place overging, +zag hij uit den gerenommeerden winkel der heeren Gimcrack een oud vriend komen, die +door een onderdanigen winkelbediende, met verscheidene pakjes in de hand, naar zijn +rijtuig gevolgd werd. De heer was in den zwaarsten rouw, en de brougham, de koetsier +en het paard waren evenzeer in den rouw. +</p> +<p>De equipage en haar eigenaar, het kleine heertje, waren toonbeelden van eene smart, +die door rijkdom getemperd en door de gemakkelijkste veeren en de weekste kussens +verzacht werd. +</p> +<p>„Hoe? Foker! Hoe gaat het, Foker?” riep Pen uit – de lezer heeft ongetwijfeld Arthur’s +ouden schoolkameraad ook herkend – en reikte zijne hand aan den erfgenaam van nu wijlen +den diep betreurden heer John Henry Foker, den bezitter van Logwood en andere buitenplaatsen, +den voornaamsten deelhebber in de groote brouwerij van Foker en Co., en den hoofdeigenaar +van Foker’s Bier. +</p> +<p>Een klein handje, overtrokken met een handschoen van het diepste gitzwart en afgezet +met een sneeuwwit manchet ter breedte van een drietal duimen, werd uitgestoken om +Arthur’s begroeting te beantwoorden. <span class="pageNum" id="pb2.280">[<a href="#pb2.280">280</a>]</span>Het andere kleine handje hield een marokijnen doosje vast, hetgeen zeker een of andere +kostbaarheid bevatte, die mijnheer Foker zoo even in den winkel der heeren Gimcrack +gekocht had. Pen’s scherpe oogen en satirieke aard deden hem dadelijk begrijpen op +welke boodschap mijnheer Foker uit was geweest, en hij herinnerde zich, dat Horatius +van een erfgenaam spreekt, die den wijn schonk, welken zijn vader zorgvuldig bewaard +had, en dat het menschelijk karakter tamelijk hetzelfde is in Regent Street en op +de Via Sacra. +</p> +<p>„<i lang="fr">Le roi est mort. Vive le roi!</i>” zeide Arthur. +</p> +<p>„Ah!” antwoordde de ander. „Ja. Dank je – zeer verplicht. Hoe vaar je, Pen? – Weinig +tijd – goedendag!” en daarop sprong hij in den zwarten brougham en zette zich, als +eene kleine zwarte zorg, achter den zwarten koetsier. Hij had gebloosd toen hij Pen +in het oog kreeg en nog andere teekenen van schuldbesef en ontroering gegeven. Pen +schreef dit echter toe aan het nieuwe van zijn tegenwoordigen toestand en begon er +op zijne gewone spottende wijze bespiegelingen over te maken. +</p> +<p>„Ja, dat is de loop der wereld,” dacht Pen. „Het graf is boven Hendrik IV gesloten +en Hendrik V regeert in zijne plaats. De oude ministers in de brouwerij knielen met +hunne boeken voor hem neer; de brouwersknechts, zijn onderdanen, werpen hunne roode +mutsen in de lucht en roepen hoera. Welk eerbiedig ontzag en sympathie leggen de bankiers +en de zaakwaarnemers aan den dag! Er stond tusschen die beiden een te groot belang +op het spel, dan dat zij elkander hartelijk konden liefhebben. Zoolang de een den +ander een inkomen van twintig duizend pond ’s jaars onthoudt, moet de jongere altijd +naar de kroon hunkeren, en die begeerte moet den wensch naar bezitneming baren. Goddank, +Laura, dat er tusschen mij en onze lieve moeder geene gedachte aan geld bestond.” +</p> +<p>„Dat had ook nooit het geval kunnen zijn! Gij zoudt het verfoeid hebben!” riep Laura +uit. „Waarom stelt gij u zelfzuchtiger voor dan gij zijt, Pen, en wilt gij doen gelooven, +dat gij zelfs een oogenblik zulk – zulk eene ijselijke laagheid begaan zoudt hebben? +Gij doet mij om u blozen, Arthur; gij doet mij –” Haar oogen voltooiden den volzin +en zij moest ze met haar zakdoek afwisschen. +</p> +<p>„Er zijn sommige waarheden, die de vrouwen nooit willen erkennen,” zeide Pen, „en +voor welke uwe zedigheid altijd terugdeinst. Ik zeg niet, dat ik die gewaarwording +ooit ondervonden heb; maar het verheugt mij, dat ik nooit in de verzoeking ben geweest. +Welk kwaad ligt er in die bekentenis van zwakheid?” +</p> +<p>„Wij hebben allen leeren bidden, verlost te worden van het kwade, Arthur,” zeide Laura +op zachten toon. „Ik ben blij dat gij bewaard zijt gebleven voor die groote misdaad, +en de mogelijkheid alleen spijt mij, dat gij er toe hadt kunnen vervallen. Maar neen +– dat zou nooit gebeurd zijn, en gij kunt het zelf niet gelooven. Gij handelt altijd +edelmoedig en vriendelijk en veracht alle laagheden. Gij neemt Blanche zonder geld +en zonder u te laten omkoopen. Ja, daarvoor dank ik den Hemel, lieve broeder. Gij +hadt u niet kunnen verkoopen; ik wist, dat gij het niet kondt, toen de zaak geopenbaard +werd, en gij hebt het ook niet gedaan. Dank zij gebracht – dáár waar hij behoort. +Waarom laat gij u door die akelige twijfelzucht vervolgen, Arthur? Waarom betwijfelt +en bespot gij uw eigen hart – ieders hart? O, indien gij eens wist hoeveel verdriet +gij mij veroorzaakt – hoe ik ’s nachts wakker lig en over die harde woorden peins, +lieve broeder, die ik wenschte dat gij niet gesproken, niet gedacht hadt!” +<span class="pageNum" id="pb2.281">[<a href="#pb2.281">281</a>]</span></p> +<p>„Kost ik u veel gedachten en tranen, Laura?” vroeg Arthur. Een stralende blik, vol +van de onschuldigste liefde, was haar antwoord. Een lachje van hemelsche reinheid, +een uitdrukking van onuitsprekelijke teederheid, sympathie en gevoel verhelderde haar +gelaat, en al die kenteekenen van genegenheid en schuldeloosheid zag en vereerde Arthur +in haar, gelijk men die bespiedt bij een kind, en zooals men meent, dat men ze in +een engel zou waarnemen. +</p> +<p>„Ik – ik weet niet wat ik gedaan heb,” zeide hij eenvoudig, „om zooveel toegenegenheid +van twee zulke vrouwen te verdienen. Het is iets, dat gelijkt op onverdienden lof, +Laura, – of op te veel voorspoed, die ons schrik aanjaagt, – of op een hoogen post, +waarvoor men zich niet berekend gevoelt. Ach, zuster, wat zijn wij zwak en bedorven, +en wat heeft daarentegen de hemel ulieden rein gemaakt en vervuld met liefde en waarheid! +Ik geloof, dat er voor sommigen onder u geen val bestaan heeft,” vervolgde hij, terwijl +hij het bekoorlijke meisje met een bijna vaderlijken blik van bewondering aanzag. +„Van nature hebt gij vriendelijke gedachten en verricht gij goede daden. Dat zijn +de bloemen, meisje-lief, die u tooien.” +</p> +<p>„En wat verder, mijnheer?” vroeg Laura. „Ik zie een spottenden trek op uw gezicht +verschijnen. Wat beteekent die? Waarom komt die nu weer alle goede gedachten verdrijven?” +</p> +<p>„Een spottenden trek? Wezenlijk? Nu, ik dacht zoo, mijne waardste, dat de natuur zeer +juist gehandeld heeft door u zoo goed en zoo liefderijk te maken; maar –” +</p> +<p>„Maar wat? Wat beteekent dat ondeugende <i>Maar</i>? en waarom brengt gij het altijd te pas?” +</p> +<p>„<i>Maar</i> komt onzes ondanks bij ons op. <i>Maar</i> vloeit voort uit overdenking. <i>Maar</i> is de geleigeest, met welken de twijfelaar een verdrag heeft aangegaan; en indien +hij dit vergeet en zich aan zalige mijmeringen overgeeft of luchtkasteelen bouwt, +of bij voorbeeld naar liefelijke muziek of naar den toon der kerkklok luistert, klopt +<i>Maar</i> aan de deur en zegt: „Hier ben ik, meester. <i>Gij</i> zijt mijn meester, maar <i>ik</i> ben de uwe. Waar gij ook heengaat, ik vergezel u overal. Ik zal u in het oor fluisteren, +wanneer gij in de kerk geknield ligt. Ik zal aan uw bruidsbed staan. Ik zal mij aan +uwe tafel zetten bij uwe kinderen. Ik zal achter de gordijnen van uw doodsbed staan. +Dat is <i>Maar</i>,” zeide Pen. +</p> +<p>„Pen, gij maakt mij bang,” riep Laura uit. +</p> +<p>„Wil ik u eens vertellen, wat <i>Maar</i> zoo even tegen mij sprak, toen ik u aanzag? <i>Maar</i> zeide: „indien dat meisje evenzeer haar verstand als haar liefderijk hart raadpleegde, +zou zij u niet meer liefhebben. Indien zij u in uwe kleuren kende – indien zij wist, +gelijk gij zelf het weet, welk een slecht en zelfzuchtig wezen gij zijt, zou zij zich +van u moeten verwijderen en u geene liefde of sympathie meer kunnen toedragen.” „Heb +ik niet naar waarheid gezegd,” liet hij er met teederheid op volgen, dat sommigen +uwer geen deel schijnen te hebben aan den val? De liefde kent gij, maar de kennisse +des kwaads is u onthouden.” +</p> +<p>„Waarover praten die jongelui toch?” vroeg Lady Rockminster, die op dit oogenblik +de kamer binnentrad, na in de verborgenheid harer eigene vertrekken en met bijstand +van hare kamenier die ingewikkelde toilet-plechtigheden verricht te hebben, zonder +welke de achtenswaardige oude dame zich nooit in het publiek vertoonde. „Mijnheer +Pendennis, gij komt hier te veel.” +</p> +<p>„Het is hier zoo aangenaam,” antwoordde Arthur, „en wij spraken <span class="pageNum" id="pb2.282">[<a href="#pb2.282">282</a>]</span>juist, toen gij binnenkwaamt, over mijn vriend Foker, dien ik zoo even ontmoet heb, +en die, gelijk gij weet, in zijn vaders rijk is opgevolgd.” +</p> +<p>„Hij heeft een belangrijk vermogen gekregen: vijftien duizend pond ’s jaars. Hij is +een neef van mij, een zeer aardig jongmensch. Hij moet mij eens komen bezoeken,” zeide +Lady Rockminster, met een blik op Laura. +</p> +<p>„Hij is sinds vele jaren geëngageerd met zijne nicht, Lady –” +</p> +<p>„Lady Anna is een ondeugend klein nest,” zeide Lady Rockminster met groote deftigheid, +„en ik kan haar niet meer uitstaan. Zij heeft alle maatschappelijke vormen met voeten +getreden, haar vaders hart gebroken en vijftien duizend pond ’s jaars weggeworpen.” +</p> +<p>„Weggeworpen?” vroeg Pen. „Wat is er dan gebeurd?” +</p> +<p>„Over een paar dagen zal de gansche stad er den mond vol van hebben, en ik behoef +het dus niet langer geheim te houden,” zeide Lady Rockminster, die een dozijn brieven +over de zaak had geschreven en ontvangen. „Ik kreeg gisteren een brief van mijne dochter, +die te Drummington logeerde tot al de gasten genoodzaakt waren te vertrekken, uit +hoofde van het verschrikkelijke ongeluk, dat daar gebeurd is. Toen mijnheer Foker +uit Nizza was teruggekomen en de lijkplechtigheden waren afgeloopen, wierp Lady Anna +zich voor haar vader op de knieën, verklaarde hem, dat zij haar neef nooit zou kunnen +trouwen, dat zij liefde voor een ander had opgevat en dat zij liever wilde sterven +dan haar engagement nakomen. De arme Lord Rosherville, wiens financiën vreeselijk +verward zijn, zette den staat zijner zaken aan zijne dochter uiteen en toonde haar +aan hoe noodzakelijk het was, dat de aangegane verbintenis wierd nagekomen. Kortom, +wij onderstelden allen, dat zij naar rede geluisterd had en de wenschen van hare familie +zou opvolgen. Maar wat gebeurde er? Verleden Donderdag ging zij na het ontbijt met +hare kamenier uit, en liet zich, in de kerk van Drummington Park zelf, met mijnheer +Hobson, den eigen huispredikant van haar vader en onderwijzer van haar broeder, een +roodharig weduwnaar met twee kinderen, in het huwelijk verbinden. Die arme goede Rosherville +weet geen raad; hij zou gaarne zien, dat Henry Foker nu Alice of Barbara trouwde; +maar Alice is door de pokken geschonden en Babara is tien jaar ouder dan hij. En nu +de jongen zijn eigen meester is, zal hij natuurlijk zelf willen kiezen. Het is een +zeer zware slag voor Lady Agnes, en zij is dan ook ontroostbaar. Het huis in Grosvenor +Street is haar voor haar leven vermaakt en zij heeft haar weduwgeld, dat vrij aanzienlijk +is. Hebt gij haar niet ontmoet? O ja, zij dineerde op zekeren dag bij Lady Clavering +– het was de eerste maal dat ik u zag en ik hield u toen voor een zeer onaangenaam +jongmensch. Maar wij hebben u beschaafd, – niet waar, Laura? Waar is Blauwbaard? Laat +hem hier komen. Die akelige Grindley, de tandmeester, houdt mij nog eene week in de +stad.” +</p> +<p>Naar het laatste gedeelte van mylady’s rede luisterde Arthur niet. Hij overdacht voor +wie Foker die kleinoodiën kon gekocht hebben, die hij van den juwelier meenam? Waarom +scheen Henry hem te willen ontwijken? Zou hij misschien nog altijd de liefde koesteren, +die hem zoozeer vervuld en anderhalf jaar geleden uit het land verdreven had? Och +kom! Die armbanden en geschenken zouden wel bestemd zijn voor eenige vriendinnen uit +de opera en den Franschen schouwburg. Geruchten uit Napels en Rome, van die geruchten +zooals er naar de rookzalen der clubs overwaaien, hadden gemeld, dat de jonge heer +afleiding had gevonden en dat hij, in zijne deugdzame liefde gedwarsboomd, weer tot +zijn oude vriendinnen en vermaken was teruggekeerd, <span class="pageNum" id="pb2.283">[<a href="#pb2.283">283</a>]</span>– niet de eenige man, of vrouw, die door de maatschappij in het kwade gestort, of +van het goede teruggehouden wordt; niet het eenige slachtoffer van de egoïstische +en booze wetten der wereld. +</p> +<p>Daar eene goede zaak, als zij gebeuren moet, niet te spoedig verricht kan worden, +was Laura zeer begeerig, dat Pen’s huwelijksplannen zoo snel mogelijk ten uitvoer +zouden gebracht worden, en zette zij hem met eene bijna koortsachtige gejaagdheid +tot het bespoedigen zijner maatregelen aan. Waarom kon zij geen geduld hebben? Pen +kon met onverstoorbare bedaardheid wachten; maar Laura wilde van geen uitstel hooren. +Zij schreef aan Pen; zij bezwoer hem; zij stelde alle middelen in het werk om de zaak +te bevorderen. Zij scheen niet tot rust te kunnen geraken, voordat Arthur’s geluk +bevestigd was. +</p> +<p>Zij bood zelve aan, om bij die liefste Blanche te Tunbridge te komen logeeren, wanneer +Lady Rockminster haar voorgenomen bezoek bij het regeerende huis Rockminster zou gaan +afleggen; en ofschoon de oude douairière knorde en gelastte en kommandeerde, bleef +Laura doof en onverzettelijk; zij moest naar Tunbridge en zij zou naar Tunbridge; +en het meisje, hetwelk anders geen eigen wil scheen te hebben en zich met een lachje +naar ieders luimen en grillen voegde, legde in dit geval de zelfzuchtigste en hardnekkigste +eigenzinnigheid aan den dag. De douairière moest zich zelve maar verplegen als zij +de rheumatiek had; zij moest zich zelve maar in slaap lezen, als zij hare kamenier +niet wilde aanhooren, die eene krijschende stem had en op de sentimenteele gedeelten +der romans volstrekt geen nadruk legde. Laura moest weg en naar hare nieuwe zuster. +Met vele complimenten aan de lieve Lady Clavering, stelde zij voor in de volgende +week eenige dagen bij de liefste Blanche te komen doorbrengen. +</p> +<p>De liefste Blanche antwoordde dadelijk op No. 1 van de liefste Laura, dat zij hare +zuster met het grootste genoegen zou afwachten. Wat zou dat heerlijk zijn, haar oude +duetten nog eens te zingen en over het gras en door de in najaarsdos gehulde bosschen +van Penshurst en Southborough te wandelen! Blanche telde de uren, die er nog verloopen +moesten, alvorens zij hare dierbare vriendin zou omhelzen. +</p> +<p>Laura, No. 2, verklaarde zich opgetogen over het hartelijke antwoord van hare liefste +Blanche. Zij hoopte, dat beider vriendschap nooit zou verflauwen; dat haar vertrouwelijke +omgang met de jaren zou toenemen; dat zij geen geheimen voor elkander zouden hebben; +en dat het beider levensdoel zou zijn, zekeren persoon gelukkig te maken. +</p> +<p>Blanche, No. 2, volgde twee dagen later. „Hoe spijtig! Hun huis was zeer klein en +de beide beschikbare slaapkamers waren nu in gebruik genomen door die nare mevrouw +Planter en hare dochter, die goedgevonden hadden ziek te worden (zij werden op buitenplaatsen +altijd ziek), en nu in eenige dagen niet konden of wilden vervoerd worden.” +</p> +<p>Laura, No. 3. „Het was inderdaad allerspijtigst. Laura had gehoopt, Vrijdag een van +hare liefste Blanche’s lieve liedjes te hooren; maar zij kon zich het wachten nu beter +getroosten, daar Lady Rockminster eenigszins ongesteld was en gaarne door haar verpleegd +werd. De arme majoor Pendennis lag in hetzelfde hotel ook ziek – te ziek zelfs om +Arthur te ontvangen, die onvermoeid was in het vernemen naar den toestand van zijn +oom. Arthur’s hart was vervuld met teedere en liefderijke gevoelens. Zij had Arthur +haar gansche leven gekend. Zij durfde borg blijven,” – ja, zelfs in cursief durfde +zij dat – „voor zijne vriendelijkheid, goedheid en zachtheid.” +</p> +<p>Blanche, No. 3. „Wat beteekent die allervreemdste, allerongewoonste <span class="pageNum" id="pb2.284">[<a href="#pb2.284">284</a>]</span>brief van A. P.? Weet liefste Laura daarvan iets? Wat is er gebeurd? Welk mysterie +ligt er onder zijne beangstigende geheimzinnigheid verborgen?” +</p> +<p>Blanche, No. 3, verzoekt opheldering, en wij kunnen die niet beter geven dan door +den vreemden en geheimzinnigen brief van Arthur Pendennis zelf mede te deelen. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch73" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch73.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">DRIE EN ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Mijnheer en mejufvrouw Sam Huxter.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">„Lieve Blanche,” schreef Arthur, „zijt gij, die altijd kleine dramaatjes en boeiende +romannetjes in het werkelijke leven leest en droomt, nu bereid in één daarvan eene +rol te spelen? En niet de aangenaamste rol, lieve Blanche, niet die der heldin, die +haar vaders paleis en schatten in bezit neemt en, wanneer zij haar echtgenoot aan +de trouwe volgelingen en verkleefde vasallen voorstelt,” hem toespreekt met de woorden: +„Dit alles is het mijne en het uwe,” – maar dat andere karakter, dat der rampspoedige +vrouw, die plotseling gewaar wordt dat zij niet de echtgenoote van den prins, maar +die van Claude Melnotte den bedelaar is; dat van Alnaschar’s vrouw, die juist binnenkomt +op het oogenblik dat haar man het porselein omgeschopt heeft, hetwelk zijn fortuin +zou gemaakt hebben. – Maar wacht even: Alnaschar, die het porselein omschopte, was +niet getrouwd, maar had zijn oog op de dochter van den vizier laten vallen, en deze +hoop ging met de verbrijzelde kommen en kopjes te gronde. +</p> +<p>„Wilt gij de dochter van den vizier wezen en Alnaschar afwijzen en uitlachen, dan +wel de dame van Lyon zijn en den doodarmen Claude Melnotte liefhebben? Verkiest gij +het, dan zal ik die rol spelen. Ik zal u wederkeerig naar mijn best vermogen liefhebben. +Ik zal alles inspannen om uw stil leven gelukkig te maken; want stil zal het zijn: +er bestaat althans weinig kans op een anderen afloop; wij zullen op een armoedige, +prozaïsche, alledaagsche wijze leven en sterven. De held onzer geschiedenis heeft +geene ridderorden en epauletten te wachten. Ik zal nog een paar romans schrijven, +die spoedig zullen vergeten zijn. Ik zal tot advocaat gepromoveerd worden en in dat +beroep trachten vooruit te komen; en als ik zeer gelukkig ben en zeer hard werk (hetgeen +te dwaas is om te verwachten), zal ik misschien eenmaal een ambt in de koloniën bekomen +en zult gij wellicht de echtgenoote van een Indisch rechter zijn. In den tusschentijd +zal ik de <i lang="en">Pall Mall Gazette</i> koopen; sedert den dood van den armen Shandon zouden de uitgevers er zich gaarne +van willen ontdoen en het blad zal dus voor een geringen prijs te krijgen zijn. Warrington +zal mijne rechterhand wezen en ten gevolge van zijn artikelen zullen wij een goed +getal abonné’s vinden. Ik zal u in kennis brengen met den onderredacteur Finucane, +en ik weet wel wie ten slotte mevrouw Finucane zal worden – een allerliefst zacht +schepseltje, dat met lijdzaamheid een ongelukkig leven heeft doorgeworsteld, – en +zoo zullen wij voortsukkelen, op betere tijden wachten en op eene fatsoenlijke wijze +ons brood verdienen. Gij zult de vrijbiljetten voor de opera hebben, en het toezicht +houden over het nieuws uit de groote wereld, en uw hartje kunnen breken in de kolommen, +die het blad beschikbaar stelt voor verzen. Willen wij boven het bureau der <span class="pageNum" id="pb2.285">[<a href="#pb2.285">285</a>]</span>courant gaan wonen? – daar zijn vier zeer goede kamers, eene keuken, en een zolderkamertje +voor Laura, alles in Catherine Street in het Strand; of zoudt gij liever op Waterloo +Road wonen? het is daar heel pleizierig, behalve dat men aan de Waterloo-Brug een +halven stuiver tol moet betalen als men er over gaat. De jongens kunnen naar het King’s-College +gaan, niet waar? Heeft dit alles in uw oogen niet het aanzien van eene grap? +</p> +<p>„Ach, Blanche-lief, het is geen grap, en ik ben nuchter en spreek de eenvoudige waarheid. +Onze heerlijke verwachtingen zijn in rook vervlogen. Ons rijtuig is, gelijk dat van +Asschepoetster, uit het gezicht verdwenen! ons huis in Belgravia is door een boozen +genius weggegoocheld, en ik ben evenmin lid van het parlement als bisschop in het +Hoogerhuis, of een hertog met den Kouseband om de knie. Gij weet tamelijk goed hoeveel +mijn vermogen en uw eigen klein fortuin bedraagt; wij hebben waarschijnlijk genoeg +om er met ons beiden fatsoenlijk en aangenaam van te leven, somtijds eene vigilante +te nemen als wij vrienden gaan bezoeken, en ons het genoegen van een plaatsje in den +omnibus niet te ontzeggen wanneer wij vermoeid zijn. Maar dat is alles: is dat genoeg +voor u, mijn kieskeurig dametje? Ik twijfel er soms aan of gij het leven zult kunnen +uithouden, dat ik u aanbied; ten minste is het billijk, dat gij weet wat het zijn +zal. Als gij zegt: „Ja, Arthur, ik wil uw lot met u deelen, waarheen gij ook gaat, +en eene trouwe en liefhebbende vrouw voor u zijn, om u bij te staan en op te beuren,” +– kom dan tot mij, lieve, Blanche, en God zal mij helpen mijn plicht jegens u te vervullen. +In het tegenovergestelde geval en wanneer gij naar een hooger standpunt in de maatschappij +uitziet, dan mag ik uw fortuin niet in den weg staan; ik zal mij onder de menigte +mengen en mylady ten hove zien gaan als zij voorgesteld wordt, en gij zult mij dan +wel een lachje uit uw rijtuig schenken. Het vorige seizoen zag ik Lady Mirabel naar +de receptie ten hove rijden; haar gelukkige gemaal aan hare zijde schitterde van sterren +en ordelinten. Al de bloemen uit den tuin bloeiden op de borst van den koetsier. Wilt +gij deze en het rijtuig hebben, dan wel te voet gaan en de kousen van uw man stoppen? +</p> +<p>„Ik kan u thans niet meedeelen – ofschoon het later zou kunnen geschieden, indien +de dag mocht komen dat wij geen geheimen voor elkander zullen hebben – wat er in de +laatste uren is voorgevallen, dat aan al mijne vooruitzichten in het leven een andere +wending heeft gegeven; doch het is zóó met de zaak gelegen: ik heb iets vernomen, +hetwelk mij noodzaakt af te zien van de plannen, die ik beraamd, en de vele ijdele +en eerzuchtige verwachtingen, aan welke ik toegegeven had. Ik heb een brief aan Sir +Francis Clavering gezonden, om hem te melden, dat ik zijne plaats in het parlement +eerst na mijn huwelijk kan innemen. Eveneens kan en wil ik met u geen grooter fortuin +ontvangen dan dat u steeds heeft toebehoord sedert den dood van uw grootvader en de +geboorte van uw halven broeder. Uwe goede moeder is onkundig van de redenen, die mij +tot dit zonderlinge besluit noodzaken, en ik hoop, dat zij ze nimmer zal leeren kennen. +Zij zijn het gevolg van smartelijke omstandigheden, aan welke niemand onzer schuld +heeft; doch nu zij eenmaal bestaan, zijn zij zoo onoverkomelijk en onherstelbaar als +die schok, die het porselein van den eerzamen Alnaschar in scherven deed vallen en +zijne gansche hoop reddeloos in duigen wierp. Ik schrijf opgeruimd, omdat het beweenen +van zulk een hopeloozen tegenspoed tot niets dient. Wij hebben niet den hoogsten prijs +uit de loterij getrokken, lieve Blanche; maar ik zal er tevreden onder zijn, indien +<span class="pageNum" id="pb2.286">[<a href="#pb2.286">286</a>]</span>gij het ook kunt wezen; en ik herhaal het uit den grond mijns harten, dat ik mijn +best zal doen om u gelukkig te maken. +</p> +<p>„En welke nieuwtjes zal ik u nu meedeelen? Mijn oom is zwaar ziek en neemt het mij +zeer kwalijk, dat ik de plaats in het parlement weiger; de oude heer had dat op touw +gezet en betreurt nu natuurlijk het mislukken van zijn plan. Maar ik heb met Warrington +en Laura een krijgsraad belegd; zij kennen het vreeselijke geheim en steunen mij in +het genomen besluit. Gij moet George lief hebben, gelijk gij alles wat edelmoedig, +oprecht en braaf is liefhebt; en wat Laura betreft, – die moet onze zuster zijn, Blanche, +onze beschermheilige en onze beschermengel. Wat behoeven wij, als wij twee zulke vrienden +binnen onze muren hebben, te vragen hoe het in de buitenwereld gaat, of wie de afgevaardigde +van Clavering is, of wie op de groote bals van het seizoen genoodigd of thuis gelaten +is?” +</p> +<p>Op deze openhartige mededeeling volgde de brief van Blanche aan Laura en een brief +aan Pen zelven, die wellicht door zijn eigen schrijven gerechtvaardigd werd. „Gij +zijt door de wereld bedorven,” schreef Blanche; „gij bemint uwe arme Blanche niet +zooals zij bemind zou willen worden, of gij zoudt niet zoo lichtvaardig hebben aangeboden +haar te nemen, of haar te laten varen. Neen, Arthur, gij hebt mij niet lief; als een +man van de wereld hebt gij mij uw woord gegeven en zijt gij bereid het na te komen; +maar die onverdeelde genegenheid, die volkomene en duurzame liefde, waar – waar is +die hersenschim mijner jeugd? Ik zal slechts uw tijdverdrijf zijn, en ik wenschte +uw Alles te wezen – slechts eene voorbijgaande gedachte, in plaats van uwe gansche +ziel. Ik wenschte, dat onze beide harten één waren; maar ach, mijn Arthur, wat is +het uwe eenzelvig! wat geeft gij er mij weinig van! Gij spreekt van onze scheiding +met een glimlach op uwe lippen, – van ons wederzien, en echter legt gij geene begeerte +aan den dag om dit te bespoedigen! Is het leven dan niets meer dan een ontgoocheling, +en zijn de bloemen uit onzen tuin verwelkt? Ik heb geweend – ik heb gebeden ik heb +slapelooze uren doorgebracht – ik heb bittere, bittere tranen over uw brief geschreid! +Voor u stort ik de overstroomende poëzie van mijn leven uit – de begeerte mijner ziel, +die zucht om bemind te worden – die naar liefde, liefde, liefde boven alles haakt! +– die zich aan uwe voeten werpt en uitroept: „Heb mij lief, Arthur!” Uw hart klopt +niet sneller, als ik op mijne knieën u om liefde smeek! – uw trotsch oog wordt door +geen traan van deelneming verduisterd! – gij neemt de schatten mijner ziel aan, alsof +ze slijk en niet de paarlen uit de onpeilbare diepte mijner genegenheid, de diamanten +uit de mijngroeven van mijn hart waren! Gij behandelt mij als eene slavin en gebiedt +mij voor mijn meester te knielen! Is dit een geschenk voor eene fiere maagd, het loon +voor de liefde van een gansch leven? Ai mij! is het ooit anders gegaan? Wanneer heeft +ooit de liefde iets anders dan teleurstelling geoogst? Kon ik – minnend, maar verdwaasd +meisje – verwachten een uitzondering op het lot van mijn geslacht te maken, en mijn +kloppend hoofd te mogen doen rusten aan een hart, dat het mijne begreep? Dwaas meisje +als ik was! Eén voor één zijn al de bloemen van mijn jeugdig leven verdord; en deze +laatste, zoetste, liefste, die ik zoo innig, zoo buitensporig liefhad, zoo hartstochtelijk +beminde – waar is zij nu? Doch niets meer hiervan. Sla geen acht meer op mijn bloedend +hart. Wees gezegend, altijd gezegend, Arthur! +</p> +<p>„Ik zal nader schrijven, als ik bedaarder ben. Mijn gloeiend hoofd <span class="pageNum" id="pb2.287">[<a href="#pb2.287">287</a>]</span>maakt mij het denken bijna onmogelijk. Ik smacht naar Laura. Zij zal toch dadelijk +bij ons komen, als wij van het land terugkeeren, niet waar? En gij, koel schepsel? +</p> +<p class="signed">„B.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>De bewoordingen van dezen brief waren volkomen duidelijk en met Blanche’s netste hand +op geparfumeerd papier geschreven; en echter was de zin van dit opstel voor Pen zeer +duister. Nam Blanche beleefd zijn aanbod aan, of wees zij het van de hand? Haar uitdrukkingen +konden zoowel beteekenen, dat Pen haar niet meer liefhad en zij nu ook niet meer van +hem wilde weten, als dat zij hem aannam en zich, hoewel hij zoo koel was, aan hem +opofferde. Hij lachte spottend om den brief en om de zaak, die er aanleiding toe had +gegeven. Hij lachte bij de gedachte hoe de Fortuin hem in den steek had gelaten en +hoezeer hij het verdiende, dat zij hem ontglipte. Hij keerde het op snee vergulde +en van muskus doortrokken raadsel om en om. Het maakte zijn humor gaande en hij had +er pleizier van, alsof het een grap ware. +</p> +<p>Terwijl hij aldus neerzat en, inwendig bitter spottend, het zonderlinge geschrift +door zijne handen liet gaan, kwam zijn bediende binnen met het kaartje van een heer, +die hem bijzonder gaarne wilde spreken. Ware Pen buiten in den gang gegaan, hij zou +daar zijn ouden bekende mijnheer Samuel Huxter gevonden hebben, die met rollende oogen +en alle kenteekenen van gejaagdheid aan den knop van zijn rotting stond te zuigen. +</p> +<p>„Mijnheer Huxter – over eene zaak van bijzonder belang! Wel, verzoek mijnheer Huxter +binnen te komen,” zeide Pen, die er zich mee vermaakte, vooral toen de arme Sam in +zijne tegenwoordigheid verscheen. +</p> +<p>„Neem een stoel, mijnheer Huxter,” zeide Pen op zijn neerbuigendste manier. „In welk +opzicht kan ik u van dienst zijn?” +</p> +<p>„Ik zou liever niet in het bijzijn van dien ke– dien man vertellen, mijnheer Pendennis,” +op welk sein mijnheer Arthur’s bediende de kamer verliet. +</p> +<p>„Ik zit in den brand,” zeide mijnheer Huxter somber. +</p> +<p>„Wezenlijk?” +</p> +<p>„Zij heeft mij tot u gezonden,” vervolgde de jonge chirurgijn. +</p> +<p>„Hoe? Fanny? gaat het goed met haar? Ik was voornemens geweest haar eens te bezoeken, +maar ik heb het sedert mijne terugkomst te Londen zeer druk gehad.” +</p> +<p>„Ik heb door mijn ouwe en door Jack Hobnell het nieuws omtrent u vernomen,” viel Huxter +hem in de rede. „Ik wensch u veel geluk, mijnheer Pendennis, zoowel met het lidmaatschap +van het parlement als met de dame, mijnheer. Ook Fanny laat u hare gelukwenschen aanbieden,” +liet hij er met een flauw blosje op volgen. +</p> +<p>„De zaak is nog niet beklonken! Wie weet, mijnheer Huxter, wat er nog gebeuren kan, +of wie in het volgend jaar als afgevaardigde van Clavering in het parlement zal optreden!” +</p> +<p>„Gij kunt alles van mijn ouwe gedaan krijgen,” ging mijnheer Huxter voort. „Gij zijt +het, die hem de klandizie op Clavering Park hebt bezorgd. De ouwe heer was zeer opgetogen, +mijnheer, dat gij hem liet roepen. Zoudt gij den ouwe niet eens voor mij willen spreken, +mijnheer Pendennis?” +</p> +<p>„En wat moet ik hem vertellen?” +</p> +<p>„Ik ben er eindelijk toe gekomen, mijnheer,” antwoordde Huxter met een zeer bijzonderen +blik. +<span class="pageNum" id="pb2.288">[<a href="#pb2.288">288</a>]</span></p> +<p>„Gij – gij wilt toch niet zeggen, dat gij – dat gij dat lieve schepseltje eenig leed +berokkend hebt, mijnheer?” riep Pen uit en vloog in de hoogste verbolgenheid op. +</p> +<p>„Dat hoop ik niet,” zeide Huxter met een benauwden blik; „maar ik heb haar getrouwd. +En ik weet, dat er daarover thuis een ongemakkelijk standje wezen zal. Er was afgesproken +dat ik, na voltooiing van mijne studiën, compagnon zou worden en dat de firma „Huxter +en Zoon” zou wezen. Maar ik wilde mijn eigen zin volgen. De kogel is nu door de kerk +en de ouwe heeft mij geschreven, dat hij naar Londen komt, om een voorraad geneesmiddelen +op te doen; hij zal morgen hier zijn en dan moet alles uitkomen.” +</p> +<p>„En wanneer is het gebeurd?” vroeg Pen, waarschijnlijk niet bijzonder gestreeld, dat +een meisje, hetwelk eenmaal eenigszins met zijne koninklijke gunst vereerd was geworden, +hare trouw aan een ander had durven verpanden en zich over zijn verlies getroost had. +</p> +<p>„Verleden Donderdag is het vijf weken geweest; het was twee dagen na een bezoek, dat +jufvrouw Amory in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> had afgelegd,” gaf Huxter ten antwoord. +</p> +<p>Pen herinnerde zich, dat Blanche geschreven en van dat bezoek melding gemaakt had. +„Ik werd geroepen,” zeide Huxter. „Ik was in de Inn, om naar het been van den ouden +Cos te zien, en ook wel naar nog iets anders; en toen ontmoette ik Strong, die mij +verhaalde, dat er op de kamers eene vrouw onpasselijk was geworden, waarop ik naar +boven ging, om haar met mijne wetenschap van dienst te zijn. – Het was de oude jufvrouw, +die bij jufvrouw Amory dient – hare huishoudster of iets dergelijks. Zij had een toeval +en ik vond haar geweldig slaande en gillende op Strong’s kamer, in het bijzijn van +Strong en van kolonel Altamont, en jufvrouw Amory stond te schreien en was zoo wit +als een doek; en Altamont was aan het razen – kortom, het was een spektakel. Zij bleven +twee uren op die kamers, en eindelijk werd de oude vrouw schreiende met eene vigilante +weggebracht. Zij was er veel erger aan toe dan de jonge dame. Den volgenden dag ging +ik naar Grosvenor Place, om te zien of ik nog van nut kon zijn; maar zij waren vertrokken, +zonder mij zelfs te bedanken; en den dag daarna had ik eigen zaken – zaken, waarmee +ik nu in het nauw zit,” zeide mijnheer Huxter op neerslachtigen toon. „Maar dat is +eenmaal geschied en kan niet ongedaan gemaakt worden, en wij moeten nu trachten er +zoo goed mogelijk uit te komen.” +</p> +<p>„Zij heeft de geschiedenis sinds eene maand geweten,” dacht Pendennis, met eene zeer +pijnlijke gewaarwording en eene sombere sympathie; „dit heldert haar brief van heden +op. Zij wil er haar vader niet in betrekken en zijn geheim niet openbaren; zij wenscht +mij van het huwelijk te ontslaan en heeft daartoe een voorwendsel gevonden – dat edelaardige +meisje!” +</p> +<p>„Weet gij wie die Altamont is, mijnheer?” vroeg Huxter, na eene poos stilzwijgens, +gedurende welke Pen zijn eigen aangelegenheden overdacht had. „Ik heb er met Fanny +dikwijls over gesproken, en wij houden het er voor, dat hij jufvrouw Lightfoot’s eerste +man is, die weer te voorschijn is gekomen nu zij juist een tweeden getrouwd heeft. +Misschien zal Lightfoot er niet zeer verdrietig over zijn,” zuchtte Huxter en keek +Arthur woest aan, want de duivel der jaloerschheid heerschte nog altijd in zijne ziel; +en thans, meer dan ooit, verbeeldde zich de arme kerel, dat Fanny’s hart aan zijn +mededinger behoorde. +</p> +<p>„Laten wij over <i>uwe</i> zaken spreken,” zeide Pen. „Leg mij maar eens <span class="pageNum" id="pb2.289">[<a href="#pb2.289">289</a>]</span>uit, Huxter, op welke wijze ik u van dienst kan zijn. Ik wensch u geluk met uw huwelijk. +Het verheugt mij, dat Fanny, die zulk een goed, bekoorlijk, vriendelijk schepseltje +is, een braaf man en een gentleman heeft aangetroffen, die haar gelukkig zal maken. +Zeg mij nu wat ik doen kan om u te helpen.” +</p> +<p>„Zij zegt, dat gij dat kunt, mijnheer,” zeide Huxter en nam de hand aan, die Pen hem +toereikte, „en ik ben u zeer verplicht voor uwe welwillendheid. Ik wenschte, dat gij +met mijn vader wildet spreken, om hem en mijne moeder, die altijd zulk eene hooge +borst zet, omdat zij de dochter van een dominé is, het gebeurde mee te deelen; Fanny +is van geen deftige familie, dat erken ik, en staat in opvoeding en dergelijke zaken +niet met ons gelijk – maar zij is nu eene Huxter.” +</p> +<p>„De vrouw krijgt natuurlijk den rang van haar man,” zeide Pen. +</p> +<p>„En als zij een weinig aan den maatschappelijken omgang gewend is,” ging Huxter voort, +zijn stok in den mond houdende, „zal zij zich zoo goed kunnen voordoen als het beste +meisje uit Clavering. Gij moest haar eens hooren zingen en pianospelen! Dat heeft +de oude Bows haar geleerd. En zij zou op het tooneel ook goed voldoen, als de ouwe +zijne hand van mij aftrok; maar daar zou ik haar toch niet gaarne zien. Zij is van +nature coquet, mijnheer Pendennis; dat kan zij niet helpen. Te drommel, mijnheer, +ik zou durven wedden, dat er op dit oogenblik twee of drie kameraden uit het Bartholomeus-hospitaal, +die ik zelf bij ons gebracht heb, bij haar zitten; zelfs Jack Linton, dien ik voor +den besten hield, is even slecht als de overigen, en zij blijft maar voor hem zingen +en hem lonkjes geven. Het is juist zooals Bows zegt: als er, onder twintig mannen +in een vertrek, één was die geen acht op haar sloeg, zou zij niet rusten eer ook die +twintigste haar het hof maakte.” +</p> +<p>„Gij moest hare moeder bij haar nemen,” zeide Pen lachend. +</p> +<p>„Die moet op de portiersloge passen. Zij kan ook zooveel niet met hare familie blijven +omgaan als vroeger. Gij begrijpt, mijnheer, dat ik, mijn stand in aanmerking genomen, +met die menschen niet verkeeren kan,” en bij die woorden bracht Huxter eene zeer onzindelijke +hand aan zijne kin. +</p> +<p>„<i lang="fr">Au fait</i>,” zeide mijnheer Pen, die zich ontzaglijk vermaakte, en van wien (natuurlijk van +niemand anders ter wereld) <i lang="la">mutato nomine</i> dezelfde fabel verteld had kunnen worden. +</p> +<p>Terwijl de beide heeren in het midden van dit onderhoud waren, werd er wederom aan +de deur geklopt en diende zijn knecht onmiddellijk daarop mijnheer Bows aan. De oude +man, wiens bleek gelaat een blos vertoonde, kwam langzaam binnen, en zijne hand beefde +een weinig, toen hij die van Pen vatte. Hij hoestte en wischte zich het gelaat met +zijn geruiten katoenen zakdoek af en zat daar met zijne handen op de knieën, terwijl +de zon zijn kale hoofd bescheen. Pen beschouwde die eenvoudige gestalte met veel sympathie +en welwillendheid. „Ook deze man heeft zijne smarten en zijne wonden,” dacht Arthur. +„Ook deze man heeft zijn genie en zijn hart aan de voeten eener vrouw gelegd, die +ze verachtte. De kans is hem tegengeloopen en dat wezen ginds heeft den prijs gewonnen.” +Fanny’s man, tot wien aldus stilzwijgend het woord gericht werd, had ondertusschen +geknipoogd tegen den ouden Bows en boorde met zijn geliefkoosden stok gaten in den +vloer. +</p> +<p>„En dus hebben wij het spel verloren, mijnheer Bows, en daar zit de gelukkige overwinnaar,” +zeide Pen, den ouden man sterk aanziende. +</p> +<p>„Daar zit de gelukkige overwinnaar, mijnheer – gelijk gij zeer juist aanmerkt.” +<span class="pageNum" id="pb2.290">[<a href="#pb2.290">290</a>]</span></p> +<p>„Gij komt zeker van mijn huis?” vroeg Huxter, die, na Bows met het ééne oog toegewenkt +te hebben, Pen met een knipoogje van het andere vereerde – een wenk, waarmee hij scheen +te willen zeggen: „Ingebeelde oude man – begrijp je – tot over de ooren op haar verliefd +– arme oude dwaas!” +</p> +<p>„Ja, ik ben daar geweest zoolang gij weg waart. Uwe vrouw is het, die mij u heeft +nagezonden, dewijl ze zeide te vreezen, dat gij weer wat doms zoudt uitrichten – zoo +iets als gij gewoon zijt, Huxter. +</p> +<p>„Er zijn even groote gekken als ik,” bromde de jonge chirurgijn. +</p> +<p>„Misschien wel eenigen, maar, laten wij hopen, niet veel,” zeide de oude man. „Ja, +zij heeft mij u nagezonden, uit vrees, dat gij mijnheer Pendennis zoudt beleedigen +en ik ben overtuigd dat zij het er voor hield, dat gij hem hare boodschap niet zoudt +overbrengen, namelijk haar uitnoodiging om haar eens te komen bezoeken, en daarentegen +wist zij, dat <i>ik</i> die opdracht zou nakomen. Heeft hij u die boodschap overgebracht, mijnheer?” +</p> +<p>Huxter werd gloeiend rood en ontveinsde zijne verlegenheid met een vloek. Pen lachte +er om, want dit tooneel begon meer en meer met zijne bittere gemoedsstemming te strooken. +</p> +<p>„Ik ben overtuigd, dat mijnheer Huxter op het punt stond het mij mee te deelen,” zeide +Arthur, „en het zal mij veel eer zijn, mijn opwachting bij zijne vrouw te maken.” +</p> +<p>„Het is in Charterhouse Lane, boven den bakker, rechts als gij van St. John’s Street +komt,” vervolgde Bows zonder het minste mededoogen. „Gij weet wel waar Smithfield +is, mijnheer Pendennis? St. John’s Street loopt op Smithfield uit. Doctor Johnson +is die straat menigmaal opgegaan met een pakje kopij voor het <i lang="en">Gentleman’s Magazine</i>. Gij letterkundige heeren zijt tegenwoordig vrij wat beter af, niet waar? Gij rijdt +thans en draagt gele glacéleeren handschoenen.” +</p> +<p>„Ik heb zooveel lofwaardige en brave menschen schipbreuk zien lijden en zooveel kwakzalvers +en bedriegers zien slagen, dat gij u vergist, als gij denkt dat ik door mijn eigen +geluk opgeblazen ben, oude vriend,” zeide Pen op droefgeestigen toon. „Denkt <i>gij</i>, dat de prijzen in het leven door de meest verdienstelijken worden weggedragen? en +gelooft gij, dat de verdienste met den lagen maatstaf van den voorspoed moet worden +gemeten? Gij moet de overtuiging koesteren, dat gij zoo goed zijt als ik. Ik, voor +mij, heb daaraan nooit getwijfeld. Maar <i>gij</i> verzet u korzelig tegen de grillen der Fortuin en misgunt anderen het geluk, dat +hun ten deel valt. Het is niet de eerste maal, Bows, dat gij mij onrechtvaardig beschuldigd +hebt.” +</p> +<p>„Misschien hebt gij niet geheel ongelijk, mijnheer,” zeide de oude man en wischte +zijn kaal voorhoofd af. „Ik denk over mij zelven en grom; de meeste mannen doen het, +wanneer zij dit onderwerp behandelen. Dit is de man, die den prijs uit de loterij +gewonnen heeft; dit is de gelukkige jonge heer.” +</p> +<p>„Ik weet niet waar gij naar toe wilt,” zeide Huxter, die niet veel van de opmerkingen, +door de beide anderen gewisseld, begrepen had. +</p> +<p>„Dat is wel mogelijk,” antwoordde Bows droogjes. „Jufvrouw Huxter heeft mij hierheen +gezonden om op u te passen en te zorgen dat gij die boodschap aan mijnheer Pendennis +overbracht, hetgeen gij niet gedaan hebt, zoodat ge ziet dat zij gelijk had. Dat hebben +de vrouwen altijd; zij hebben steeds voor alles eene reden. Ja mijnheer,” vervolgde +hij en wendde zich met een ironisch gelaat tot Pen, „zij had zelfs eene reden om mij +die boodschap op te dragen! Ik zat rustig en op mijn gemak bij <span class="pageNum" id="pb2.291">[<a href="#pb2.291">291</a>]</span>haar, Huxter, toen gij vertrokken waart; ik van mijn kant praatte en zij zat uw overhemden +te herstellen, toen onze beide jonge vrienden, Jack Linton en Bob Blades, van het +Bartholomeus-hospitaal komende, binnentraden, en toen herinnerde zij zich, dat deze +boodschap moest overgebracht worden. Gij behoeft u niet te haasten, want zij heeft +u thuis nog niet noodig; ik weet zeker, dat die beiden nog wel twee uren zullen blijven.” +</p> +<p>Op die tijding stond Huxter zeer ontroerd op, stak zijn stok in den zak zijner paletot +en nam zijn hoed. +</p> +<p>„Gij komt ons dus eens bezoeken, niet waar?” zeide hij tegen Pen. +</p> +<p>„En gij zult den ouwe trachten over te halen, niet waar, mijnheer, dat ik van hier +mag vertrekken en naar Clavering komen?” +</p> +<p>„En dan belooft gij van uw kant, dat gij mij kosteloos behandelen zult, als ik ooit +de Clavering ziek word, niet waar, Huxter?” antwoordde Pen goedhartig. „Ik zal alles +voor u doen wat ik kan. Ik zal mejufvrouw Huxter zonder verwijl komen bezoeken, en +dan zullen wij gezamenlijk overleggen wat er te doen is.” +</p> +<p>„Ik dacht wel, dat dit hem zou wegjagen,” zeide Bows, die zich weer op zijn stoel +liet neerzakken zoodra de jonge chirurgijn het vertrek verlaten had. „En het is alles +waar, mijnheer – letterlijk waar. Zij wenscht, dat gij weer zult terugkomen en zendt +dus haar man naar u uit. Die kleine heks weet iedereen in te nemen. Zij beproeft dat +op u, op mij, op den armen Costigan, op de studenten uit het Bartholomeus-hospitaal. +En indien er niemand van dien aard bij de hand is, dan past zij het toe op den ouden +Duitschen bakker, die beneden woont, of coquetteert met den smerigen straatvegersjongen +aan den hoek.” +</p> +<p>„Houdt zij veel van haar man?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Over den smaak is niet te oordeelen,” gaf Bows ten antwoord. „Ja, zij houdt van hem, +en toen zij zich dit eenmaal in het hoofd had gezet, rustte zij niet voordat zij met +hem getrouwd was. Hunne geboden werden in de St.-Clementskerk afgekondigd en niemand +hoorde of wist van eenig rechtmatig beletsel tegen het huwelijk. En op zekeren dag +sloop zij de portiersloge uit en de knoop werd gelegd, en zij deed met haar Lothario +een uitstapje naar Gravesend, terwijl zij een briefje voor mij achterliet, met verzoek +om de geheele zaak eens aan hare ma uit te leggen. Heere! bewaar me! de oude vrouw +wist het even goed als ik, ofschoon zij zich hield, alsof zij er geheel onkundig van +was. En aldus is zij heengegaan en ben ik weer alleen. Ik mis haar, mijnheer, zooals +zij over het pleintje trippelde en zangles bij mij kwam nemen; en ik heb tegenwoordig +het hart niet om aan de portiersloge naar binnen te zien, die nu zonder dat kleine +coquette schepseltje er zoo verlaten uitziet. Doch als een oude dwaas zit en dwaal +ik rondom hare woning. Zij houdt echter alles goed in orde, herstelt Huxter’s overhemden +en kleederen, bereidt zijn bescheiden maal, en zingt onder al dat werk als eene lijster. +Waartoe zou het dienen, dat ik boos ware? Ik leende hun drie pond, om voor het oogenblik +te kunnen rondkomen, want zij krijgen geen duit zoolang zij het niet eens zijn met +den ouden heer, die morgen verwacht wordt.” +</p> +<p>Nadat Bows vertrokken was, begaf Pen zich met den brief van Blanche en het nieuws, +dat hij zoo even vernomen had, naar zijne gewone raadgeefster Laura. Het was verwonderlijk +in hoeveel opzichten mijnheer Arthur, die doorgaans zijn eigen zin volgde, nu den +raad van iemand anders noodig had. Hij kon ternauwernood een vest bestellen, zonder +eerst het gevoelen van jufvrouw Bell in te winnen; als hij een paard wilde koopen, +<span class="pageNum" id="pb2.292">[<a href="#pb2.292">292</a>]</span>moest hij weten hoe jufvrouw Bell er over dacht; al welke blijken van achting de slimme +oude dame, bij welke jufvrouw Bell inwoonde en wier plannen met hare beschermelinge +wij reeds hebben aangeduid, ten hoogste vermaakten +</p> +<p>Arthur legde dus Blanche’s brief aan Laura over en verzocht haar, dien te verklaren. +Laura was zeer ontroerd en stond met den inhoud verlegen. +</p> +<p>„Het schijnt mij toe,” sprak zij, „alsof Blanche niet oprecht te werk ging.” +</p> +<p>„En aan de zaak zulk eene wending tracht te geven, dat zij mij kan nemen of laten +varen. Vindt ge het ook niet?” +</p> +<p>„Ik vrees, dat wij hier met eene soort van dubbelhartigheid te doen hebben, die voor +uw toekomstig geluk niet veel goeds voorspelt; en die eene slechte vergelding is, +Arthur, voor uw eigene rondborstigheid en rechtschapenheid. Ik geloof, dat – neen, +ik durf haast niet zeggen wat ik geloof,” zeide Laura met een hoogen blos, doch natuurlijk +gaf de blozende jonge dame aan den aandrang van haar neef toe en openbaarde wat zij +dacht. „Het maakt den indruk op mij, Arthur, alsof er – alsof er iemand anders in +het spel ware,” zeide Laura en bloosde andermaal. +</p> +<p>„En indien dat zoo is,” riep Arthur uit, „en ik wederom vrij ben, wil dan de beste +en liefste der vrouwen –” +</p> +<p>„Gij <i>zijt</i> niet vrij, waarde broeder,” zeide Laura kalm. „Gij behoort een andere toe, van wie +het mij spijt, dat ik kwaad moet denken. Maar ik kan niet anders. Het is zeer vreemd, +dat zij in dezen brief niet bij u aandringt haar de reden mee te deelen, waarom gij +eene schikking verbroken hebt, die voor u zoo voordeelig zou zijn geweest, en dat +zij de behandeling van dat onderwerp ontwijkt. Zij schijnt te schrijven alsof zij +haar vaders geheim kent.” +</p> +<p>„Ja, zij moet het kennen,” zeide Pen, en deed verslag van het gebeurde in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, dat hij zoo even van Huxter vernomen had. +</p> +<p>„<i>Zij</i> heeft de ontmoeting niet op die wijze beschreven,” zeide Laura en haalde uit haar +lessenaar den brief te voorschijn, in welken Blanche haar bezoek in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> verhaalde: „Weer eene teleurstelling; alleen de chevalier Strong en een vriend waren +op die kamer.” Meer had Blanche niet meegedeeld. „Maar zij was verplicht haar vaders +geheim te bewaren. Pen,” liet Laura er op volgen. „En toch – toch is het zeer raadselachtig.” +</p> +<p>Het raadsel bestond hierin, dat Blanche drie weken lang na deze gewichtige ontdekking +maar al te veel belangstelling voor haar dierbaarsten Arthur had aan den dag gelegd; +en dat zij, zoo sterk als de zedigheid toeliet, had aangedrongen op het voltrekken +der plechtigheid, die haar voor altijd tot de zijne zou maken; terwijl het thans scheen +alsof er iets tusschen gekomen was, dat die plannen verstoorde, alsof Arthur in armoede +niet zoo aangenaam aan Blanche was als Arthur in rijkdom en gezeteld in het parlement, +– kortom alsof hieronder eenig geheim school. Eindelijk zeide Laura: +</p> +<p>„Tunbridge Wells ligt niet ver, niet waar, Arthur? Zoudt gij niet wel doen met haar +zelf eens te gaan bezoeken?” +</p> +<p>Zij waren eene gansche week in de stad geweest, en echter had geen van beiden tot +nog toe aan dien eenvoudigen maatregel gedacht! +<span class="pageNum" id="pb2.293">[<a href="#pb2.293">293</a>]</span> </p> +</div> +</div> +<div id="ch74" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch74.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIER EN ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Waarin men zien zal, dat Arthur liever een retourbiljet had moeten nemen.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De trein voerde Arthur maar al te snel naar Tunbridge over, ofschoon hij tijd had +op dien korten tocht al de voorvallen zijns levens te herdenken en in te zien welke +smartelijke gevolgen zijne zelfzucht en eigenzinnigheid hem berokkend hadden. „Nu +is het uit met verwachtingen en wenschen, met romaneskheid en eerzucht!” dacht hij. +„Of ik toegeef, dan of ik mij verzet, altijd ben ik even ongelukkig. Mijne moeder +smeekt mij een engel te nemen, en ik weiger. Maar gesteld, ik had haar genomen, dan +zou Laura, mij aldus opgedrongen, toch nooit een engel voor mij geweest zijn. Ik zou +haar mijn hart niet op aansporing van een ander hebben kunnen schenken; nooit zou +ik haar hebben leeren kennen zooals zij is, indien iemand anders mij hare goede eigenschappen +had moeten verklaren, of op hare deugden opmerkzaam maken. Ik geef toe aan de vermaningen +van mijn oom, en aanvaard, op zijne verzekeringen, Blanche, eene plaats in het parlement, +rijkdom, eer en eene schitterende loopbaan; en zie, daar komt de Fortuin en berooft +mijne vrouw van den bruidschat, dien ik mij in plaats van een hart had laten welgevallen. +Waarom was ik niet eerlijker, of waarom ben ik niet minder eerlijk? Mijn arme oude +oom zou geen bedenking gemaakt hebben Blanche’s fortuin aan te nemen, van waar dat +ook afkomstig ware; hij kan de gemoedsbezwaren, die mij doen weigeren, zelfs niet +begrijpen en is bitter verontwaardigd en bijna verpletterd door dien slag. Ik neem +iedereen tegen mij in. Ik schijn een hulpeloos, zwak, weifelmoedig wezen, dat nergens +tegen opgewassen is. Ik maak mij zelven niet gelukkig en niemand die met mij in betrekking +staat. Welke zijn de vooruitzichten voor dit arme wufte meisje, dat mijn onbekenden +naam zal aannemen en mijn lot deelen? Ik bezit zelfs geen eerzucht die mij kan prikkelen, +geen genoegzaam gevoel van eigenwaarde om mij, en nog veel minder haar, over mijn +val te troosten. Als ik een boek schreef, dat twintig drukken beleefde, zou ik zelf +de eerste zijn, om met mijne reputatie den draak te steken. Al maakte ik opgang als +advocaat en verzamelde ik een fortuin door getuigen af te snauwen en getuigenissen +te verdraaien, is dat dan de roem, die mijne vurige begeerte zou bevredigen, of een +beroep, waarin mijn leven welbesteed zou mogen heeten? Ik wenschte, dat ik die priester +daar tegenover mij ware, die de oogen niet van zijn brevier heeft opgeslagen, behalve +in de tunnel van Reigate, waar hij niet zien kon; of die oude heer naast hem, die +over zijne courant heen hem met boosaardige oogen zit te begluren. De priester houdt +zijn oogen voor de wereld gesloten, maar vestigt al zijne gedachten op het boek, dat +zijn wegwijzer naar eene betere wereld is. Zijn buurman haat hem als een monster, +een tiran, een vervolger, en stelt zich voor, dat er martelaars verbrand worden, en +dat dit bleeke gelaat het staat te aanschouwen en door de vlammen beschenen wordt. +Deze beiden koesteren geen twijfel, maar stappen, met de vracht hunner logica op de +schouders, recht vooruit. +</p> +<p>„Wilt gij het blad niet eens inzien, mijnheer?” vroeg de dikke heer op dit oogenblik +(de courant bevatte juist een gloeiend artikel tegen de orde, waartoe de zwartgerokte +heer, die met hen in het spoorwegrijtuig <span class="pageNum" id="pb2.294">[<a href="#pb2.294">294</a>]</span>zat, behoorde). Pen nam het in dank aan en zette zijne mijmeringen voort, zonder twee +volzinnen van het blad te lezen. +</p> +<p>„En zoudt gij, echter het geloof van een dier beiden, met al zijne gevolgen, willen +aannemen?” dacht hij. „Ach, gij moet uw eigen last dragen, uw eigen geloof vestigen, +uw eigen gedachten koesteren en uw eigen gebed opzeggen. Aan welk sterfelijk oor zou +ik alles kunnen toevertrouwen, als ik dit voornemens was? of wie zou alles kunnen +begrijpen? Wie kan de tekortkomingen van een ander, de gelegenheden, die hij heeft +laten voorbijgaan, opsommen, wie kan de hartstochten beoordeelen, die de rede overmeesteren, +de gebreken, die haar machteloos maken? – welke mate van waarheid en rechtvaardigheid +is in staat zijn buurmans geest te doorgronden en zich dien duidelijk voor te stellen? +– welk onbekend en vergeten voorval, welke jeugdige schrik, welke gunst of ongunst +der Fortuin kan niet den geheelen loop van een leven veranderd hebben? Eene zandkorrel +kan er een andere richting aan geven, eveneens als een steen er een einde aan kan +maken. Wie is er, die de omstandigheden, de driften, de verzoekingen kan wegen, die +voor ons te goeder of te kwader rekening zullen geschreven worden, uitgenomen Eén +voor wiens ontzagwekkende wijsheid wij de knie buigen en van wiens barmhartigheid +wij vrijspraak van zonden smeeken? Hiermee is het uit,” dacht Pen; „heden morgen zal +de rekening mijner jeugd afgesloten worden; een ontmoedigende terugblik, helaas! eene +droevige geschiedenis, waarvan ik menige bladzijde liefst niet zou herlezen! Maar +wie is niet moede geworden of gevallen, wie is zonder wonden uit dien strijd gekomen?” +Het hoofd van den jongeling zonk op zijne borst, en hij stortte zijn hart ootmoedig +en verslagen voor dien Troon uit, op welken wijsheid en liefde en barmhartigheid voor +allen zetelen, en legde er zijne bekentenis af. „Wat komt er roem of armoede op aan!” +dacht hij. „Moge ik, indien ik die vrouw huw, welke ik gekozen heb, de kracht en den +wil hebben om haar trouw te zijn en haar gelukkig te maken. Indien ik kinderen krijg, +moge God mij leeren naar waarheid in hun midden te handelen en te spreken, en hun +een eerlijken naam na te laten. Luister zal er bij mijn huwelijk niet zijn. Verdient +mijn leven dien ook wel? Ik vang een nieuw tijdperk aan; de hemel geve, dat het beter +moge zijn dan het afgeloopene!” +</p> +<p>De trein hield te Tunbridge stil, terwijl Arthur zich met deze overdenkingen bezig +hield. Hij gaf de courant aan zijn reisgenoot terug, van wien hij afscheid nam, terwijl +de vreemde geestelijke in den tegenoverliggenden hoek nog altijd de oogen op zijn +boek gevestigd hield. Pen sprong vervolgens met zijn valies in de hand het rijtuig +uit, vast besloten zijne Fortuin onder de oogen te zien. +</p> +<p>Eene vigilante bracht hem snel van het station naar Lady Clavering’s huis, en onder +het rijden ontwierp Pen eene kleine toespraak aan Blanche, eene rede zoo deugdzaam, +oprecht en welwillend als ooit iemand van zijn karakter en in zijn omstandigheden +zou hebben kunnen houden. Zij was in hoofdzaak van den volgenden inhoud: „Blanche, +ik kan uit uw laatsten brief niet opmaken wat gij bedoelt, en of mijn oprecht en eerlijk +voorstel door u aangenomen wordt of niet. Ik houd het er voor, dat gij de reden kent, +die mij van de wereldsche voordeelen doet afzien, welke eene verbintenis met u mij +zou opleveren, en die ik geloof niet te kunnen aannemen zonder mij te onteeren. Indien +gij aan mijne genegenheid twijfelt, sta ik gereed die te bewijzen. Laat Smirke ontboden +worden en ons hier op staanden voet in den echt verbinden, en dan neem ik mij van +ganscher harte voor, mijne gelofte te <span class="pageNum" id="pb2.295">[<a href="#pb2.295">295</a>]</span>houden en u mijn leven lang lief te hebben en een trouw en liefhebbend echtgenoot +voor u te zijn.” +</p> +<p>Arthur steeg uit het rijtuig en ging naar de huisdeur, waar hij een bediende ontmoette, +dien hij niet kende. Deze man scheen verwonderd over de verschijning van den heer +met het valies en maakte geene beweging om hem dit af te nemen. „Mylady is niet thuis, +mijnheer,” zeide de knecht. +</p> +<p>„Ik ben mijnheer Pendennis,” antwoordde Arthur. „Waar is Lightfoot?” +</p> +<p>„Lightfoot is weg.” hernam de man. „Mylady is uit, en ik had order –” +</p> +<p>„Ik hoor de stem van jufvrouw Amory in de zaal,” zeide Arthur. „Daar, bezorg dat valies +ergens, als het u belieft,” en den knecht voorbijgaande, stapte hij rechtdoor naar +het genoemde vertrek, waaruit, toen hij de deur opende, het liefelijk geluid eener +melodieuse stem naar buiten drong. +</p> +<p>Onze kleine sirene zat uit alle macht en met al hare tooverkunstjes aan de piano te +zingen. De jonge heer Clavering lag, ongevoelig voor de muziek, op de sofa te slapen; +doch in Blanche’s nabijheid zat een heer, in verrukking verzonken over haar zang, +die van een hartstochtelijk en weemoedig karakter was. +</p> +<p>Toen de deur openging, sprong die heer met een „hola!” op; de zangeres staakte hare +muziek met een klein gilletje; Frans Clavering werd op de sofa wakker, en Arthur trad +vooruit met de woorden: „Hoe? Foker hier? Hoe gaat het, Foker?” Toen hij zijn blik +op de piano liet vallen, zag hij dáárop, naast jufvrouw Amory, juist zulk een purper +marokijnen doosje staan als hij drie dagen geleden in Henry’s hand had gezien, toen +de erfgenaam van Logwood uit een juwelierswinkel op Waterloo Place kwam. Het stond +open en daarbinnen kronkelde zich, rondom een wit satijnen kussentje, o zulk een prachtige +armband in de gedaante van eene slang, met een schitterenden robijnen kop en een diamanten +staart! +</p> +<p>„Hoe gaat het. Pendennis?” vroeg Foker. Blanche trok aanhoudend de schouders op en +neer en gaf teekenen van nieuwsgierigheid en ontroering. Zij wierp haar zakdoek over +den armband en trad toen vooruit om Pen eene hand, die sterk beefde, toe te reiken. +</p> +<p>„Hoe vaart mijne liefste Laura?” vroeg zij. Het gelaat, dat Foker in zijn diepen rouw +vertoonde – dat erg ontstelde en zoo verlegen gelaat, moet de lezer zelf zich in zijne +verbeelding trachten af te schilderen, en evenzeer dat van den jongen heer Frans Clavering, +die, na een uiterst veelbeteekenenden blik op de drie belangwekkende personen, slechts +tijd had om schielijk uit te roepen: „Dat zal een ongemakkelijk standje geven!” en +zich giggelend uit de voeten maakte. +</p> +<p>Pen had zich tot op dat oogenblik ingehouden; doch toen hij Foker bleef aanzien, die +tot achter de ooren bloosde, schoot hij in zulk een woesten en luiden lach, dat hij +er Blanche meer schrik mee aanjoeg dan hij door de ernstigste houding zou gedaan hebben. +</p> +<p>„En dus was dit het geheim? Bloos maar niet en wend u niet af, Foker, mijn beste jongen. +Wel man, gij zijt een toonbeeld van getrouwheid. Zou ik mij tusschen Blanche en zulk +eene standvastigheid, tusschen jufvrouw Amory en vijftien duizend pond ’s jaars kunnen +plaatsen?” +</p> +<p>„<i>Dat</i> is het niet, mijnheer Pendennis,” zeide Blanche met groote deftigheid. „Geld, rang, +goud is het niet, dat invloed op <i>mij</i> heeft; maar het is inderdaad standvastigheid, getrouwheid, een geheel en oprecht +liefhebbend hart, hetwelk ik op prijs stel – ja, op prijs stel!” En bij die woorden +wilde zij haar zakdoek gaan halen, maar herinnerde zich <span class="pageNum" id="pb2.296">[<a href="#pb2.296">296</a>]</span>wat daaronder lag en bleef stilstaan. „Ik ontken niet, ik ontveins niet – mijn leven +is boven veinzerij verheven – dat mijn hart voor dengeen, aan wien ik het schenk, +geheel moet blootliggen, – dat ik eenmaal meende u te beminnen, – ja, meende dat ik +ook door u bemind werd. Dat erken ik. Wat klemde ik mij vast aan die gedachte! Wat +streed en bad en smachtte ik, om dat te gelooven. Maar uw dagelijksch gedrag, uw eigen +koele, hardvochtige, onvriendelijke woorden hebben mij de oogen geopend. Gij hebt +het hart van een arm meisje tot uw speelbal gebruikt! Gij hebt mij minachtend het +woord teruggeworpen, dat ik u verpand had! Ik heb alles, alles verhaald aan – mijnheer +Foker.” +</p> +<p>„Dat hebt gij,” zeide mijnheer Foker, met oogen waarin men zijne toewijding en overtuiging +lezen kon. +</p> +<p>„Hoe? alles?” vroeg Pen, met een veelbeteekenenden blik op Blanche. „<i>Ik</i> ben het zeker, die de schuld draag? Welnu, Blanche, dat zij zoo. Ik zal van uw vonnis +niet in beroep komen, maar het stilzwijgend dragen. De hemel is mij tot getuige, dat +ik hier kwam met geheel andere verwachtingen en met een hart, dat oprecht en vriendelijk +gezind was. Ik wensch, dat gij zoo gelukkig moogt zijn met een ander, als het, op +mijn woord, mijn wensch was u te maken; en ik hoop, dat mijn brave oude vriend hier +eene vrouw zal hebben, zooals zijne rechtschapenheid, standvastigheid en verliefdheid +die verdienen. Inderdaad, zij verdienen de achting van elke vrouw – zelfs van jufvrouw +Blanche Amory. Geef mij de hand, Henry, en kijk mij zoo schuins niet aan! Heeft iemand +u verteld, dat ik valsch en hardvochtig was?” +</p> +<p>„Ik houd u voor een, –” begon Foker in zijne gramschap, maar Blanche stuitte hem. +</p> +<p>„Geen woord, Henry! – Laten wij elkander vergiffenis schenken.” +</p> +<p>„Gij zijt een engel; bij den hemel, gij zijt een engel!” zeide Foker, waarop Blanche +als een engel haar oogen naar de kamerkroon opsloeg. +</p> +<p>„In weerwil van het gebeurde en om den wille van het gebeurde, moet ik Arthur altijd +als een broeder beschouwen,” ging de engel voort; „wij hebben elkander vele jaren +gekend, dezelfde beemden betreden, te zamen dezelfde bloemen geplukt. Arthur! Henry! +Ik bezweer u, geeft elkander de hand en zijt vrienden! Vergeeft elkander! – <i>Ik</i> vergeef u, Arthur, van ganscher harte. Zou ik dat niet doen, nu gij mij zoo gelukkig +maakt?” +</p> +<p>„Er is slechts één van ons drieën, dien ik beklaag, Blanche,” zeide Arthur ernstig, +„en ik zeg nogmaals, dat ik hoop, dat gij dezen goeden, braven en loyalen jongen gelukkig +zult maken.” +</p> +<p>„Gelukkig! O hemel!” zeide Henry. Meer kon hij niet uitbrengen. Zijn geluk straalde +hem uit de oogen. „Zij weet niet – zij kan niet weten hoeveel ik van haar houd, en +– en wie ben ik? een ellendig ventje, en zij neemt zich mijner aan, en zegt, dat zij +zal trachten mij l-l-lief te hebben! Zooveel zaligheid ben ik niet waardig. Geef mij +uwe hand, ouwe jongen, daar zij u uw hardvochtig gedrag vergeeft en zegt, dat zij +u nog liefheeft. Ik heet u welkom, want ik heb iedereen lief, die <i>haar</i> liefheeft. Bij den hemel, indien zij mij beval den grond te kussen, ik zou het doen. +Zeg maar, dat ik den grond moet kussen! Ik smeek u, beveel het mij maar. O, ik heb +u zoo lief Gij ziet hoe lief ik u heb!” +</p> +<p>Blanche sloeg andermaal een engelenblik omhoog. Haar teedere boezem zwoegde. Zij strekte +eene hand uit, als om Henry te zegenen, en veroorloofde hem toen, als eene vorstin, +die te kussen. Vervolgens nam <span class="pageNum" id="pb2.297">[<a href="#pb2.297">297</a>]</span>zij haar zakdoek op en hield dien voor haar oogen, terwijl de andere blanke hand aan +den armen Henry werd overgelaten, die ze schreiende drukte. +</p> +<p>„Het moet een schelm zijn, die zulk een aanminnig schepseltje misleidt,” zeide Pen. +</p> +<p>Blanche legde den zakdoek neer, en plaatste hand No. 2 zachtkens op Foker’s hoofd, +dat over hand No. 1 gebogen was, die hij weenend kuste. „Malle jongen!” sprak zij. +„Hij zal bemind worden zooals hij het verdient; wie zou zulk een onnoozel ventje niet +liefhebben?” +</p> +<p>Op dit oogenblik kwam Frans Clavering het sentimenteele trio storen. +</p> +<p>„Zeg eens, Pendennis!” +</p> +<p>„Wel, Frans?” +</p> +<p>„De koetsier wil zijn geld hebben en wegrijden. Hij heeft een glas bier gehad.” +</p> +<p>„Ik ga weer met hem mee,” zeide Pen „Vaarwel, Blanche. God zegen je, Foker, ouwe vriend! +Gij zult mij toestemmen, dat geen van u beiden bijzonder op mijn gezelschap gesteld +is.” Inderdaad haakte Arthur zelf naar een onverwijld vertrek. +</p> +<p>„Wacht eens, ik moet u nog even spreken. Een enkel woordje onder vier oogen, als het +u belieft,” zeide Blanche. „Gij vertrouwt ons toch te zamen wel, niet waar, Henry?” +De toon, waarop zij dien naam <i>Henry</i> uitsprak, en die vertrouwelijke toespraak vervulde Foker met verrukking. „U vertrouwen!” +zeide hij. „O, wie zou u niet vertrouwen! Ga mee, Frans, beste jongen.” +</p> +<p>„Laten wij eene sigaar opsteken,” zeide Frans, toen zij in de vestibule waren. +</p> +<p>„Zij heeft het niet gaarne,” zeide Foker nederig. +</p> +<p>„Kom, gekheid! zij kan er wel tegen Pendennis rookte hier altijd,” zeide de rondborstige +jonge heer. +</p> +<p>„Ik heb maar een enkel woord te zeggen,” voegde Blanche met groote kalmte aan Pen +toe, zoodra zij alleen waren. „Gij hebt mij nooit bemind, mijnheer Pendennis.” +</p> +<p>„Ik heb u gezegd in hoeverre,” zeide Arthur. „Ik heb u nooit misleid.” +</p> +<p>„Nu zult gij zeker wel dadelijk terugkeeren en Laura trouwen?” vervolgde Blanche. +</p> +<p>„Is het dit, wat gij te zeggen hadt?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Ik weet zeker, dat gij nog dezen zelfden avond naar haar toe gaat. Dat kunt gij niet +tegenspreken. Gij hebt nooit iets om mij gegeven.” +</p> +<p>„<i lang="fr">Et vous?</i>” +</p> +<p>„<i lang="fr">Et moi, c’est different.</i> Ik ben reeds vroeg bedorven. Ik kan niet buiten de wereld, niet buiten opwekking +leven. Het zou vroeger mogelijk geweest zijn, maar thans is het te laat. Indien ik +geen aandoeningen kan genieten, moet ik in de wereld genieten. Gij wildet mij noch +het eene, noch het andere schenken. Gij zijt <i lang="fr">blasé</i> ten aanzien van alles, zelfs van de eerzucht. Er lag eene loopbaan voor u open, en +gij hebt die niet willen betreden. Gij ziet er van af – waarom? – om eene <i lang="fr">bêtise</i>, een dwaas gemoedsbezwaar. Waarom wildet gij die plaats in het parlement niet hebben, +maar liever den puritein uithangen? Waarom weigerdet gij wat mij rechtmatig – <i lang="fr">entendez-vouz?</i> rechtmatig – toekomt?” +</p> +<p>„Gij weet dus alles?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Pas sedert eene maand. Maar ik heb het vermoed sedert dat geval te Baymouth – <i lang="fr">n’importe</i> sedert wanneer. Het is zoogoed alsof hij nooit bestaan had, en nog kunt gij een aanzienlijke +plaats in de wereld verkrijgen. Waarom zoudt gij geen zitting nemen in het parlement, +van <span class="pageNum" id="pb2.298">[<a href="#pb2.298">298</a>]</span>uwe talenten partij trekken, en aan u zelven en uwe vrouw eene plaats in de maatschappij +verschaffen? Ik neem <i lang="fr">celui-là. Il est bon. Il est riche. Il est – vous le connaissez autant que moi enfin</i>. Denkt gij, dat ik niet liever <i lang="fr">un homme qui fera parler de moi</i> zou hebben? Als het geheim uitlekt, ben ik <i lang="fr">riche à millions</i>. Wat verandert dit aan mij? Het is mijne schuld niet. Het zal nooit uitkomen.” +</p> +<p>„Gij zult Henry toch alles vertellen, niet waar?” +</p> +<p>„<i lang="fr">Je comprends. Vous refusez</i>,” zeide Blanche gramstorig. „Ik zal het Henry ter gelegener tijd vertellen, als wij +getrouwd zijn. Gij zult mij toch immers niet verraden? Gij, die het geheim van een +hulpeloos meisje in uwe macht hebt, zult u niet tegen mij keeren en er gebruik van +maken? <i lang="fr">S’il me plaît de le cacher, mon secret, pourquoi le donnerai-je? Je l’aime, mon pauvre +père, voyez-vous</i>. Ik zou liever met dien man, dan met ulieden, flauwe intriganten der groote wereld, +leven. Ik heb behoefte aan aandoeningen – <i lang="fr">il m’en donne. Il m’écrit. Il écrit très bien, voyez-vous – comme un pirate – comme +un Bohémien, – comme un homme</i>. Ware dat niet het geval geweest, ik zou tegen mijne moeder gezegd hebben: <i lang="fr">Ma mère! quittons ce lâche mari, cette lâche société – retournons à mon père</i>.” +</p> +<p>„De zeeschuimer zou u even spoedig als al de overigen verveeld hebben,” zeide Pen. +</p> +<p>„<i lang="fr">Eh! Il me faut des émotions</i>,” zeide Blanche. Pen had, in al de jaren zijner bekendheid met haar, nooit zooveel +gezien en geweten als hij nu zag en vernam, ofschoon, hij meer zag dan er in werkelijkheid +bestond. Want deze jonge dame was niet bij machte eenige aandoening werkelijk te ondervinden, +maar had eene voorgewende geestdrift, een voorgewenden haat, eene voorgewende liefde, +een voorgewend verdriet, die allen voor een oogenblik allerhevigst gloeiden en flikkerden, +maar spoedig verflauwden en voor eene volgende geveinsde aandoening plaats maakten. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch75" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch75.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">VIJF EN ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Handelt over huwelijken.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Aan het station te Tunbridge stond Pen zich te ergeren en te verbijten tot de aankomst +van den avondtrein naar Londen, een vol half uur, dat hem wel zes uren scheen te duren; +maar zelfs die oneindige tijd ging voorbij, de trein kwam aan en zette zich weer in +beweging, de lichten van Londen kwamen in het gezicht, en een heer, die zijn valies +in het spoorwegrijtuig vergat, snelde naar eene vigilante en zeide tegen den koetsier: +„Rijd zoo hard als uwe paarden loopen kunnen naar Jermyn Street.” De koetsier, ofschoon +de voerman van een „<i>hansom</i>,” betuigde zijn dank voor de fooi, die hem in de hand werd gestopt, en Pen vloog +in het hotel de trap naar de vertrekken van Lady Rockminster op. Laura zat in de gezelschapskamer +alleen en met een bleek gelaat bij het lamplicht te lezen. Dat bleeke gezicht keek +op, toen Pen de deur opendeed. Mogen wij hem volgen? De groote oogenblikken in het +leven zijn toch slechts oogenblikken gelijk alle andere. Uw vonnis is in één, twee +woorden geveld. Een enkele blik der oogen, een bloote druk der hand – of der lippen, +ofschoon deze niet kunnen spreken – kan beslissend zijn. +</p> +<p class="tb"></p><p> +<span class="pageNum" id="pb2.299">[<a href="#pb2.299">299</a>]</span></p> +<p>Nu Lady Rockminster na haar middagslaapje opstaat en zich naar haar zitvertrek begeeft, +mogen wij toch wel met mylady binnentreden. +</p> +<p>„Wel heb ik ooit – jongelui!” zijn de eerste woorden die zij spreekt, en hare kamenier +kijkt nieuwsgierig over haar schouder. En wel mag zij dien uitroep doen, wel mag de +kamenier groote oogen opzetten, want de jongelui „poseeren”, en Pen vertoont zich +in eene houding, waarvan elke jonge dame, die dit leest, heeft hooren spreken, of +die zij gezien heeft, en hoopt, of in ieder geval verdient te zien. +</p> +<p>Kortom, zoodra Pen binnentrad, ging hij naar Laura met het bleeke gezichtje, die zelfs +den tijd niet had, om uit te roepen: „Hoe? reeds zoo spoedig terug?” greep haar uitgestrekte +en bevende hand juist toen zij opstond, wierp zich voor haar op de knieën en riep +uit: „Ik heb haar gezien. Zij heeft zich met Henry Foker geëngageerd – en – en <span class="sc">nu</span>, Laura?” +</p> +<p>De hand beantwoordt den druk der zijne, uit de oogen straalt een antwoord – op de +trillende lippen zweeft een woord, maar zij blijven sprakeloos. Pen’s hoofd zinkt +op den schoot van het meisje neer, en hij snikt. „Kom dierbare moeder, zegen ons,” +en wederom omstrengelen hem armen, zoo teer als die van Helena. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Het is op dit oogenblik, dat Lady Rockminster binnentreedt en zegt: „Wel heb, ik ooit, +– jongelui! Beck, ga de kamer uit. Wat behoeft <i>gij</i> uw neus hierin te steken?” +</p> +<p>Pen springt met een zegevierenden blik op en zegt, nog altijd Laura’s hand vasthoudende: +„Zij troost mij in mijn ongeluk, mevrouw.” +</p> +<p>„Wat beteekent het, dat gij haar de hand kust? Wie weet wat gij nog meer doen zult!” +</p> +<p>Daarop kuste Pen ook de hand van mylady en zeide op tragischen toon: „Ik ben naar +Tunbridge geweest, om jufvrouw Amory te zien, en heb daar bevonden, dat – een schelm +mij haar hart ontstolen heeft.” +</p> +<p>„Is dat alles? Laagt gij daarover op uwe knieën te schreien?” vroeg de oude dame, +boos wordende. „Dat nieuws hadt gij wel tot morgen kunnen bewaren.” +</p> +<p>„Ja, een ander heeft mij den voet gelicht,” vervolgde Pen; „maar waarom zou ik hem +een schelm noemen? Hij is braaf, standvastig, jong, rijk en mooi.” +</p> +<p>„Wat praat gij toch voor onzin?” riep de oude dame uit. „Wat is er gebeurd?” +</p> +<p>„Jufvrouw Amory heeft mij mijn ontslag gegeven en den weledelgeboren heer Henry Foker +haar jawoord gegeven. Zij zat liedjes voor hem te kweelen, terwijl hij aan hare voeten +lag; en sedert de laatste tien dagen waren er geschenken en geloften gewisseld. Henry +was de rheumatiek der oude mevrouw Planter, die hare liefste Laura buiten het huis +hield. Hij is de standvastigste en edelmoedigste man, die men zien kan. Hij heeft +de predikantsplaats te Logwood aan den echtgenoot van Lady Anna beloofd en haar een +prachtig huwelijksgeschenk gegeven, en daarop is hij, zoodra hij wist dat hij vrij +was, naar Blanche geijld en heeft zich aan hare voeten geworpen.” +</p> +<p>„En daar gij nu Blanche niet kunt krijgen, zult gij u met Laura vergenoegen; is het +zoo niet, mijnheer?” vroeg de oude dame. +</p> +<p>„Hij heeft edel gehandeld,” zeide Laura. +</p> +<p>„Ik heb gehandeld zooals zij mij beval te doen,” hernam Pen; „vraag er niet naar op +welke wijze, Lady Rockminster, maar ik heb het naar mijn beste weten en vermogen gedaan. +Bedoelt gij, dat ik Laura niet <span class="pageNum" id="pb2.300">[<a href="#pb2.300">300</a>]</span>waardig ben? Dat weet ik ook en ik bid den hemel mij te verbeteren; en indien de liefde +en het bijzijn van het beste en reinste wezen ter wereld dit kan doen, zal mij ten +minste die hulp niet ontbreken.” +</p> +<p>„Hm! hm!” gaf de oude dame daarop ten antwoord en zag met een tamelijk tevreden blik +de jongelieden aan. „Het is alles heel wel, maar <i>ik</i> zou de voorkeur aan Blauwbaard gegeven hebben.” +</p> +<p>En thans herinnerde zich Pen, ten einde het gesprek van een onderwerp af te leiden, +hetwelk voor eenige der aanwezigen pijnlijk begon te worden, zijn onderhoud met Huxter +dien morgen en Fanny Bolton’s aangelegenheden, die hij onder den aandrang zijner eigen +zaken vergeten had. En hij vertelde aan de dames, dat Huxter Fanny tot den rang zijner +vrouw verheven had en nu in doodelijken angst zat voor de komst van zijn vader. Hij +beschreef dat tooneel zeer humoristisch en zorgde vooral wel te drukken op dat gedeelte +van het verhaal, hetwelk Fanny’s coquetterie en onweerstaanbare begeerte om de mannen +te bekoren, betrof, waarmede hij eigenlijk wilde zeggen: „Ge ziet wel, Laura, dat +ik in dat vroegere geval zoo heel schuldig niet was; het meisje legde het op mij toe +en <i>ik</i> was het, die weerstand bood. Nu ik er niet langer bij ben, wendt die kleine sirene +hare kunstgrepen en verlokkingen op anderen aan. Wees dus zoo goed die gansche zaak +maar uit uw hoofd te zetten, of mij zoo zacht mogelijk voor mijn afdwaling te straffen.” +</p> +<p>Laura doorzag zeer goed in zijne levendige uiteenzetting wat hij bedoelde. „Indien +gij kwaad gedaan hebt, lieve Pen, dan hebt gij er berouw over gehad, sprak zij, en +gij weet,” voegde zij er met veelbeteekenende blikken en blosjes bij, „dat ik geen +recht heb u daarover hard te vallen.” +</p> +<p>„Hm!” bromde de oude lady, „<i>ik</i> zou toch liever Blauwbaard gehad hebben.” +</p> +<p>„Het verledene is vergeten; de dag van morgen ligt voor ons. Ik zal mijn best doen, +dien voor u gelukkig te maken, lieve Laura,” zeide Pen. Zijn hart was door het vooruitzicht +van zijn geluk verootmoedigd; het werd met ontzag vervuld bij de aanschouwing van +hare zachtmoedigheid en reinheid. Hij had er zijn aanstaande des te liever om, dat +zij dat voorbijgaande gevoel voor Warrington bekend en haar edel hart voor hem blootgelegd +had. En zij, van haar kant, dacht waarschijnlijk: „Hoe zonderling toch, dat ik ooit +voor een ander man iets gevoeld heb; het ergert mij bijna, dat ik zoo weinig om hem +geef en zoo weinig bedroefd ben, dat hij weg is. O, wat heb ik Arthur in deze beide +laatste maanden leeren liefhebben! Ik bekommer mij om niets dan om hem; wakend en +slapend denk ik aan hem: hij is altijd bij mij. En te mogen gelooven, dat hij de mijne, +de mijne zal zijn en dat ik hem trouwen zal en niet zijne dienstmaagd zal behoeven +te wezen, zooals ik nog heden morgen verwachtte; want ik zou Blanche op mijne knieën +gesmeekt hebben, mij bij hem te laten wonen. En nu – O, het is te veel! O moeder, +moeder, waart gij nu hier!” En werkelijk was het haar, alsof Helena tegenwoordig was +– inderdaad bij haar, ofschoon onzichtbaar: Een lichtgloed van zaligheid straalde +van haar uit. Zij ging met een anderen tred en prijkte met nieuwe schoonheid. Arthur +zag die verandering in haar en de scherpe oogen der oude Lady Rockminster merkten +het ook op. +</p> +<p>„Wat zijt gij toch een sluw klein nest geweest,” fluisterde zij Laura toe, terwijl +Pen opgewonden en lachende van Huxter vertelde, „en wat hebt gij uw geheim goed bewaard!”. +</p> +<p>„Hoe kunnen wij het jonge paar helpen?” zeide Laura, want natuurlijk <span class="pageNum" id="pb2.301">[<a href="#pb2.301">301</a>]</span>stelde zij belang in alle jonge paren, gelijk edelaardige minnaars altijd andere minnaars +liefhebben. +</p> +<p>„Wij moeten hen gaan bezoeken,” zeide Pen. +</p> +<p>„Natuurlijk moeten wij hen gaan bezoeken,” antwoordde Laura. „Ik zal nog heel veel +van die Fanny gaan houden. Laten wij dadelijk gaan. Mag ik het rijtuig hebben, Lady +Rockminster?” +</p> +<p>„Zoudt gij <i>nu</i> willen gaan, kindlief? Het is al elf uur. Ik houd het er voor, dat mijnheer en jufvrouw +Huxter hunne slaapmuts ophebben. En het is voor u ook tijd om naar bed te gaan. Goedennacht, +mijnheer Pendennis.” +</p> +<p>Arthur en Laura verzochten nog tien minuten uitstel. +</p> +<p>„Dan zullen wij morgenochtend gaan Ik zal u met Martha komen afhalen.” +</p> +<p>„Eene gravenkroon op den wagen,” zeide Pen, die er zeker zelf mee ingenomen was, „zal +in Lamb Court en Smithfield groot opzien baren. Wacht even wilt gij ons helpen in +eene kleine samenzwering, Lady Rockminster?” +</p> +<p>„Wat bedoelt gij met eene samenzwering, jonge heer?” +</p> +<p>„Zoudt gij zoo goed willen zijn, morgen een weinigje ongesteld te wezen en mij te +vergunnen den ouden heer Huxter bij u te roepen, zoodra hij in de stad komt? Als hij +reeds opgetogen is wanneer hij op het land bij een baronet geroepen wordt, hoeveel +indruk zal dan niet eene gravin op hem maken! Wanneer hij vermurwd, wanneer hij geheel +week is, zullen wij hem het geheim openbaren, het jonge paar binnenbrengen, hem zijn +vaderzegen afpersen en een einde aan het kluchtspel maken.” +</p> +<p>„Allemaal gekheid,” zeide de oude dame. „Neem uw hoed, mijnheer. Kom mee, juffer. +Daar – ik kijk een anderen kant uit. Goedennacht, jongelui.” En wie weet of de oude +lady, toen zij hoofdschuddende en meesmuilende aan Laura’s arm heenging, niet aan +haar eigen jeugd dacht. +</p> +<p>Vroeg in den morgen verschenen Laura en Martha volgens de gemaakte afspraak, en wij +willen hopen, dat de gewenschte indruk in Lamb Court werd teweeggebracht, van waar +het drietal zich naar de woning van mijnheer en mejufvrouw Samuel Huxter in Charter +House Lane begaf. +</p> +<p>De beide dames bekeken elkander met groote belangstelling en niet geringe ontroering +van Fanny’s zijde. Zij had haar „voogd”, gelijk het haar behaagde Pen naar aanleiding +van zijn geldgeschenk te noemen, niet gezien sedert de gebeurtenis, die haar met mijnheer +Huxter vereenigd had. +</p> +<p>„Samuel heeft mij verteld hoe vriendelijk gij geweest zijt,” sprak zij. „Gij waart +altijd zeer vriendelijk, mijnheer Pendennis. En – en ik hoop dat uwe vriendin, die +in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i> zoo ongesteld werd, weer beter is, mevrouw.” +</p> +<p>„Ik heet Laura,” gaf de aangesprokene blozend ten antwoord. „Ik ben – dat wil zeggen, +ik was – ik meen, ik ben Arthur’s zuster; en wij zullen u altijd liefhebben, omdat +gij zoo goed voor hem geweest zijt, toen hij ziek was. En wanneer wij ons op het land +bevinden, hoop ik dat wij elkander zien zullen. En het zal mij altijd verheugen, Fanny, +als ik hoor, dat gij gelukkig zijt.” +</p> +<p>„Wij zijn voornemens te gaan doen, wat gij en Huxter gedaan hebt, Fanny. – Waar is +Huxter? Wat woont ge hier lief! Wat eene mooie kat!” +</p> +<p>Terwijl Fanny op deze vragen antwoordt, zegt Laura bij zich zelve: „Wel, kom aan! +is <i>dat</i> nu het meisje, waarvoor wij allen zoo bang waren? <span class="pageNum" id="pb2.302">[<a href="#pb2.302">302</a>]</span>Wat heeft hij toch in haar kunnen zien? Het is geen onaardig kind, maar welke manieren! +Nu, zij is zeer vriendelijk voor hem geweest; de hemel zegene haar daarvoor!” +</p> +<p>Mijnheer Samuel was uitgegaan, om zijn vader af te wachten. Mejufvrouw Huxter verhaalde, +dat de oude heer dien dag aan het Somerset-koffiehuis in het Strand zou afstappen, +en bekende, dat zij van die bijeenkomst het ergste vreesde. „Wat moeten wij beginnen +als zijn ouders zich aan hem onttrekken?” sprak zij. „Ik zal het mij nooit kunnen +vergeven, als ik het ben, die mijn man ongelukkig maak. Wees gij onze voorspraak, +mijnheer Arthur. Is iemand in staat den ouden heer Huxter te vermurwen en invloed +op hem uit te oefenen, dan zijt <i>gij</i> het.” Blijkbaar beschouwde Fanny Pen nog altijd als een soort van hooger wezen. Toen +Arthur de tragische manieren en blikken, de kleine listen, de angstvalligheid en de +nuffigheden van het jonge vrouwtje opmerkte, dacht hij ongetwijfeld aan vroegere dagen. +Zoodra de vreemden vertrokken waren traden de heeren Linton en Blades binnen, die +natuurlijk Huxter kwamen opzoeken en eene lekkere tabakslucht uitstraalden. Zij hadden +het rijtuig voor de deur van den bakker zien staan en het kroontje met eerbied aanschouwd. +Zij vroegen Fanny nu wie die erge fat was, die daar juist was weggereden, en verklaarden, +dat de gravin van den echten stempel was. En toen zij vernamen, dat het mijnheer Pendennis +met zijne zuster was geweest, maakten zij de opmerking, dat Pen ook maar een beenafzetter +tot vader had gehad en zich heel verwaand gedroeg; want zij hadden op dien avond van +den kleinen twist tusschen Huxter en Pen, in de Achterkeuken, tot het gezelschap behoord. +</p> +<p>Toen Laura en Pen door de Fleet Street naar huis reden, en Laura juist tot onuitsprekelijk +vermaak van Pen verklaarde, dat Fanny er heel aardig uitzag, maar volstrekt niet mooi +was – misschien was zij het, maar <i>zij</i> kon het niet zien – zagen zij, toen zij ten gevolge van het drukke verkeer bij Temple +Bar een oogenblik moesten stilhouden, den jongen Huxter op weg naar huis. „De ouwe +was gekomen en zat in het Somerset-koffiehuis; hij was in een vrij goed humeur, want +hij had goede tijdingen omtrent den spoorweg; maar Huxter had niet durven spreken +over – over dat geval. Zou mijnheer Pendennis het niet eens willen doen?” +</p> +<p>Pen antwoordde, dat hij zich dadelijk naar mijnheer Huxter zou begeven, om te zien +wat er gedaan kon worden. Huxter junior zou buiten blijven ronddrentelen, terwijl +dat ijzingwekkende gesprek plaats had. De kroon op het rijtuig vervulde hem ook met +bewondering, en zelfs de oude heer Huxter beschouwde ze met verrukking, toen hij door +het venster van het koffiehuis het Strand stond te overzien, hetgeen voor hem altijd +eene ware uitspanning was. +</p> +<p>„En ik kan er nu een uitstapje afnemen, mijnheer,” zeide de oude Huxter, terwijl hij +Pen de hand gaf. „Zeker weet gij het nieuws al? Onze wet is doorgegaan, mijnheer. +Wij krijgen onzen zijtak, – onze aandeelen zijn gestegen, mijnheer – en wij koopen +uwe drie stukken lands aan den Brawl en jagen <i>u</i> een aardig duitje in den zak, mijnheer Pendennis.” +</p> +<p>„Wezenlijk? Dat is een verblijdend nieuws.” Pen herinnerde zich nu, dat er sedert +drie dagen op zijne kamers in den Temple een brief van mijnheer Tatham lag, welken +hij niet had geopend, daar hij het te druk had met andere zaken. +</p> +<p>„Ik hoop niet, dat gij te rijk wordt en de praktijk neerlegt,” zeide Pen. „Wij kunnen +u te Clavering niet missen, mijnheer Huxter, ofschoon <span class="pageNum" id="pb2.303">[<a href="#pb2.303">303</a>]</span>ik zeer goede berichten omtrent uw zoon hoor. Mijn vriend, dokter Goodenough, laat +zich ten gunstigste over zijne talenten uit. Het is jammer, dat een man van uwe verdiensten +in een landstadje opgesloten zit.” +</p> +<p>„De hoofdstad zou de ware plaats voor mij geweest zijn, mijnheer,” zeide Huxter, terwijl +hij zijn blik over het Strand liet weiden. „Doch men moet de gelegenheid aangrijpen, +waar zij zich voordoet, en ik ben in het beroep van mijn vader opgevolgd.” +</p> +<p>„Hetgeen ook dat van <i>mijn</i> vader was,” zeide Pen; „en soms wenschte ik, dat ik het ook had gekozen.” +</p> +<p>„Gij hebt eene verhevener loopbaan betreden, mijnheer,” zeide de oude heelmeester. +„Gij staat naar eene plaats in den senaat en naar letterroem. Gij voert de dichterpen, +mijnheer, en verkeert in de groote wereld. Wij te Clavering houden u in het oog. Wij +lezen uw naam altijd onder de gasten op de partijen van den adel. Pas dezer dagen +nog maakte mijne vrouw de opmerking, hoe zonderling het was, dat gij bij zekere partij +van den graaf van Kidderminster <i>niet</i> genoemd werdt. Aan welk lid der aristocratie mag ik vragen behoort dat rijtuig, waaruit +ik u zag stijgen? Aan de gravin-douairière van Rockminster? Hoe vaart mylady?” +</p> +<p>„Mylady is ongesteld, en toen ik hoorde, dat gij in de stad zoudt komen, heb ik haar +sterk aangeraden u te laten roepen, mijnheer Huxter,” zeide Pen, en de oude Huxter +gevoelde, dat, indien hij honderd stemmen voor den afgevaardigde van Clavering had +mogen uitbrengen, hij ze alle aan Pen zou geschonken hebben. +</p> +<p>„Er zit een oude vriendin van u in het rijtuig – ook eene dame van Clavering – wilt +gij niet even naar buiten komen en haar spreken?” vroeg Pen. De oude chirurgijn was +verrukt, dat hij midden in het volle Strand met iemand in een rijtuig, dat met eene +kroon prijkte, mocht spreken, en dus kwam hij buigend en lachend naar buiten. Huxter +junior, die in den omtrek zwierf en dus getuige was van het onderhoud tusschen zijn +vader en Laura, zag deze laatste hare hand uitsteken, en een oogenblik later aanschouwde +hij hoe zijn vader, na het wisselen van eenige weinige woorden met Pen, zelf in het +rijtuig sprong en met jufvrouw Bell wegreed. +</p> +<p>Er was geen plaats voor Arthur over, die lachend bij den jongen chirurgijn terugkwam +en hem vertelde waar zijn vader heenging. Gedurende het gansche ritje prees en vleide +en streelde de listige Laura den ouden heer zoo behendig, dat hij haar alles toegestaan +zou hebben wat zij had willen vragen, en Lady Rockminster voltooide de overwinning +door zijne bekwaamheid te prijzen en te verklaren, dat zij dringend begeerd had hem +te raadplegen. Welke verschijnselen had mylady waargenomen? Zou hij consult houden +met mylady’s gewonen geneesheer? Was mijnheer Jones uit de stad? Het zou hem een eer +wezen, mylady naar zijn beste vermogen en ondervinding van dienst te zijn. +</p> +<p>Hij was met zijne patiënte zoo hooglijk ingenomen, dat hij er aan zijne vrouw en familie +over schreef; hij sprak tegen Samuel, toen die jonge heer zich vertoonde om een biefstuk +met oestersaus te gebruiken en met zijn vader naar den schouwburg te gaan, over niets +anders dan Lady Rockminster. Mylady bezat een eenvoudige deftigheid, eene voorkomende +beleefdheid, eene voorname bevalligheid, die hij nog nooit bij eene andere vrouw had +aangetroffen. De verschijnselen waren niet onrustbarend; hij had <i lang="la">Spir. ammon. aromat</i>, met een weinigje <i lang="la">Sp. menth. pip.</i> en oranjebloesem voorgeschreven, en meer zou er niet noodig zijn. +<span class="pageNum" id="pb2.304">[<a href="#pb2.304">304</a>]</span></p> +<p>„Jufvrouw Bell scheen op den vertrouwelijksten en vriendschappelijksten voet met mylady +te staan, en zou eerlang in den echt treden. Alle jongelui moesten trouwen, zeide +mylady, en de gravin verwaardigde zich naar mijn eigen familie te vragen, waarop ik +u, Sam, mijn beste jongen, aan mylady noemde. Ik zal morgen terugkomen en, indien +de voorgeschreven middelen de uitwerking hebben gehad, die ik er van verwacht, daarop +wat <i lang="la">Spir. lavend. comp.</i> laten volgen en aldus mijn edele patiënte geheel opknappen. Welke schouwburg wordt +het meest door de de voorname lui bezocht, hè, Sam? en naar welke uitspanning zult +gij dezen avond den ouden plattelandsdokter brengen, mannetje?” +</p> +<p>Toen mijnheer Huxter zich den volgenden dag ten twaalf uur in Jermyn Street aanmeldde, +had Lady Rockminster hare kamer nog niet verlaten, maar jufvrouw Bell en mijnheer +Pendennis zaten hem af te wachten. Lady Rockminster had een rustigen nacht doorgebracht +en ging zeer goed vooruit. Hoe had mijnheer Huxter zich vermaakt? Was hij naar den +schouwburg geweest? met zijn zoon? Wat was het een mooi stuk, wat speelde mevrouw +O’Leary lief, en wat zong zij mooi! en wat een aardig mensch was die jonge Huxter! +iedereen hield veel van hem en hij was een eer voor zijn stand. Hij had niet de manieren +van zijn vader, dat was zeker, noch de ouderwetsche wellevendheid, die meer en meer +verdween; maar een fikscher, braver jongen leefde er niet. „Hij behoorde op het land +te gaan praktizeeren, mijnheer, welk besluit gij ook neemt,” zeide Arthur; „hij moest +trouwen – gelijk anderen ook voornemens zijn te doen – en zich vestigen.” +</p> +<p>„Mylady zeide gisteren juist hetzelfde, mijnheer Pendennis. Hij behoorde te trouwen. +Ja, mijnheer, Sam moest trouwen.” +</p> +<p>„De stad is vol verleiding, mijnheer,” ging Pen voort, waarop de oude heer aan mevrouw +O’Leary, die houri uit Mohammed’s paradijs, dacht. +</p> +<p>„Er is voor een jonkman geen beter behoedmiddel dan een vroegtijdig huwelijk met een +braaf en lief meisje.” +</p> +<p>„Neen, geen beter, mijnheer, geen beter.” +</p> +<p>„En liefde gaat boven geld, niet waar?” +</p> +<p>„Wezenlijk, dat is zoo!” zeide jufvrouw Bell. +</p> +<p>„Met zulk eene schoone autoriteit stem ik geheel in,” zeide de oude heer met eene +buiging. +</p> +<p>„En – en indien ik u nu eens een nieuwtje te vertellen had, mijnheer,” zeide. Pen. +</p> +<p>„God bewaar me, mijnheer Pendennis! wat bedoelt gij?” vroeg de oude heer. +</p> +<p>„Indien ik u eens te vertellen had, dat zeker jongmensch, weggesleept door een onweerstaanbare +liefde tot een mooi en allerdeugdzaamst meisje – op hetwelk iedereen verlieft – aan +den aandrang van zijn verstand en zijn hart had toegegeven en in het huwelijk getreden +was? Indien ik u eens vertelde, dat die man mijn vriend is, dat onze hooggeachte en +in waarheid edele vriendin, de gravin-douairière van Rockminster, groot belang in +hem stelt (en gij kunt zelf nagaan welke vooruitzichten een jonkman heeft, wanneer +<span class="sc">die</span> familie hem wil voorthelpen); indien ik u meedeelde, dat gij hem kent – dat hij hier +is – dat het is.…” +</p> +<p>„Sam getrouwd! God bewaar me! mijnheer; dat wilt ge toch niet zeggen?” +</p> +<p>„En met zulk een lief meisje, beste mijnheer Huxter!” +</p> +<p>„Mylord is op haar verzot,” zeide Pen, bijna de eerste leugen vertellende, aan welke +hij zich in den loop van dit verhaal heeft schuldig gemaakt. +<span class="pageNum" id="pb2.305">[<a href="#pb2.305">305</a>]</span></p> +<p>„Getrouwd! Is de deugniet inderdaad getrouwd?” dacht de oude heer +</p> +<p>„Zij smeeken uwen zegen af,” zeide Pen en deed de deur open. +</p> +<p>En binnen traden mijnheer en jufvrouw Samuel Huxter en wierpen zich voor den ouden +heer op de knieën. De geknielde kleine Fanny vond genade in zijn oogen. Zij <i>moet</i> toch iets aantrekkelijks gehad hebben, in spijt van Laura’s oordeel. +</p> +<p>„Ik zal het nooit weer doen, vader,” zeide Sam. +</p> +<p>„Sta op, Sam,” zeide mijnheer Huxter; en zij stonden op en Fanny kwam telkens wat +naderbij en zag er zoo lief en bedremmeld uit, dat mijnheer Huxter als onwillekeurig +het meisje, dat schreide en lachte, kuste en dadelijk van haar begon te houden. +</p> +<p>„Hoe heet gij, liefje?” vroeg hij, na een oogenblikje van die uitspanning. +</p> +<p>„Fanny, papa,” antwoordde mejufvrouw Samuel. +</p> +</div> +</div> +<div id="ch76" class="div1 last-child chapter"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#ch76.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="label">ZES EN ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.</h2> +<h2 class="main">Allen af.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">Al onze personen zijn eene maand ouder dan zij tijdens de laatst door ons beschreven +gebeurtenissen en gesprekken waren, en velen hunner zijn toevallig weer in het kleine +landstadje bijeen, waar wij hen het eerst leerden kennen. Frederik Lightfoot, voormaals +<i lang="fr">maître d’hotel</i> in dienst van den baronet Sir Francis Clavering, van Clavering Park, heeft de vrijheid +genomen aan den adel en de burgerij van –shire bekend te maken, dat hij het welbekende, +uitmuntend ingerichte hotel <i>het Wapen van Clavering</i> heeft overgenomen en daar met de voortdurende gunst van de heeren en familiën van +het graafschap hoopt vereerd te worden. „Dit oude en gunstig bekende hotel,” luidt +mijnheer Lightfoot’s advertentie, „is naar den laatsten smaak verbouwd en versierd. +De heeren, die met de honden van Dumplingbeare ter jacht gaan, zullen in <i>het Wapen van Clavering</i> uitmuntende stalling voor hunne paarden vinden. Er is aan het hotel eene ruime biljartzaal +toegevoegd, en de kelders zijn goed voorzien van de fijnste wijnen en sterke dranken, +door Frederik Lightfoot op de onbekrompenste wijze en met zorg gekozen. Handelsreizigers +zullen <i>het Wapen van Clavering</i> als een aangename verblijfplaats leeren kennen, en de prijzen zijn naar een algemeen +tarief geregeld, overeenkomstig den geest van spaarzaamheid, die den tegenwoordigen +tijd kenmerkt.” +</p> +<p>Werkelijk heerscht er vrij wat drukte in het oude logement. <i>Het wapen van Clavering</i>, boven den ingang, is prachtig opgeschilderd. De vensters der koffiekamer zien er +helder uit en zijn met de in den Kersttijd gebruikelijke hulsttakken versierd. De +vrederechters houden hunne zittingen in de speelzaal der voormalige societeit. De +open tafel voor de landlieden wordt als vanouds gehouden en door steeds meerdere gasten +bezocht, die met jufvrouw Lightfoot’s gerechten ingenomen zijn. Vooral aan haar Indische +curries en hare Mulligatawny-soep valt groote bijval ten deel; majoor Stokes, de geachte +bewoners van Fairoaks Cottage, de gepensioneerde kapitein Glanders en andere omwonende +heeren hebben er hunne goedkeuring van betuigd, en er meer dan eens gebruik van gemaakt, +zoowel bij bijzondere gelegenheden als bij het diner van het Instituut van Clavering, +gegeven bij de inwijding der leeszaal, toen de <span class="pageNum" id="pb2.306">[<a href="#pb2.306">306</a>]</span>voornaamste inwoners van het welvarende plaatsje daar met elkander in gezelschap kwamen +en aan de uitmuntende tafel der kasteleines eer bewezen. Het voorzitterschap werd +bekleed door den baronet Sir Francis Clavering, daarin bijgestaan door den geachten +predikant doctor Portman, en het ondervoorzitterschap werd op uitnemende wijze waargenomen +door den heer Barker (bijgestaan door de weleerwaarde heeren J. Simcoe en S. Jowls), +den ijverigen chef der lintfabriek te Clavering en hoofddirecteur van den Clavering- +en Chatteries-zijtak van den grooten westerspoorweg, die in het volgend jaar zal geopend +worden en aan welken de ingenieurs en werklieden thans druk bezig zijn. +</p> +<p>Eene belangrijke gebeurtenis, die waarschijnlijk plaats zal hebben in het leven van +onzen talentvollen stadgenoot, den weledelgeboren heer Arthur Pendennis, heeft hem, +naar wij vernemen, doen afzien van zijn plan om zich candidaat te stellen in ons district; +en volgens geruchten (zeggen de <i lang="en">Chatteries Champion</i>, de <i lang="en">Clavering Agriculturist</i> en de <i lang="en">Baymouth Fisherman</i> – dat onafhankelijke provinciale blad, hetwelk zoo bekend is wegens zijn onwrikbare +trouw aan de grondwet en zijne sympathie voor de Britsche vloot, terwijl het tevens +zulk een uitmuntende gelegenheid aanbiedt om te adverteeren) – volgens geruchten, +zeggen de C. C., C. A. en B. F., zou Sir Francis Clavering, indien zijn achteruitgaande +gezondheid hem noodzaakte zijne plaats in het parlement te verlaten, deze ontruimen +ten gunste van een jongen heer van kolossaal fortuin, verwant aan den hoogsten adel +des rijks, die op het punt staat een huwelijk aan te gaan met eene lieftallige en +schoone dame, door de nauwste banden aan de familie op Clavering Park verbonden. Lady +Clavering en jufvrouw Amory zijn op het Park aangekomen, om er de Kerstdagen door +te brengen, en wij vernemen, dat daar vele voorname personen verwacht worden en er +met den aanvang van het nieuwe jaar feestelijkheden van bijzonder belangwekkenden +aard zullen plaats hebben. +</p> +<p>Met behulp van de bovenstaande nieuwstijdingen zal de schrandere lezer wel begrijpen +wat er in den korten tusschentijd, gedurende welken wij ons verhaal hebben afgebroken, +is voorgevallen. Ofschoon Lady Rockminster een beetje knorde omdat Laura de voorkeur +aan Pendennis boven Blauwbaard gaf, zullen zij, die het geheim van dezen laatsten +kennen, wel begrijpen, dat het jonge meisje geen andere keus had, en aan de welwillende +oude dame, die zich tot voogdes over jufvrouw Bell had opgeworpen, mishaagde het overigens +niet, dat het meisje de groote levensbestemming van alle jonge dames vervullen en +een echtgenoot nemen zou. Mylady deelde hare kamenier nog denzelfden avond de gewichtige +gebeurtenis mee, en natuurlijk was jufvrouw Beck, die alles haarfijn wist en door +Martha van Fairoaks nauwkeurig op de hoogte was gehouden van hetgeen er voorviel, +uiterst verbaasd en verheugd. „Het inkomen van mijnheer Pendennis bedraagt zóóveel; +uit den spoorweg, zegt hij, dat hij nog zóóveel meer zal trekken; jufvrouw Bell bezit +zóóveel en zal waarschijnlijk later nog wel iets meer krijgen. Voor menschen in <i>hun</i> stand zullen zij zeer goed kunnen rondkomen. En ik zal neef Pynsent eens spreken, +die ik geloof dat eenmaal een oog op haar had – maar daarvan kon natuurlijk geen sprake +zijn („O, natuurlijk niet, mylady; nu, <i>dat</i> begrijp ik best!”) – niet dat ik er iets van weet of er zelfs in het minst aan behoef +de denken, – ik zal George Pynsent eens spreken, die nu eerste secretaris is van het +Departement Zegelkoord en Lak, en hem zeggen, dat hij mijnheer Pendennis tot het een +of ander moet laten benoemen. En morgenochtend, Bock, <span class="pageNum" id="pb2.307">[<a href="#pb2.307">307</a>]</span>moet gij mijn compliment aan majoor Pendennis gaan doen, met de boodschap, dat ik +te één uur een bezoek bij hem zal afleggen. Ja,” mompelde de oude dame, „de majoor +moet weer in zijn humeur komen en zijn geld aan Laura’s kinderen nalaten.” +</p> +<p>Derhalve vervoegde zich de douairière Lady Rockminster te één uur bij majoor Pendennis, +die, gelijk men wel begrijpen kan, verrukt was zulk eene voorname bezoekster te ontvangen. +De majoor was voorbereid, zoo niet op het nieuws, dat mylady hem kwam meedeelen, althans +op de tijding, dat Pen’s engagement met jufvrouw Amory verbroken was. Toen de jonge +heer aan zijn oom dacht – wij moeten bekennen, dat het dien dag voor de eerste maal +was – en diens nieuwen bediende in de vestibule van het logement ontmoette, vroeg +hij mijnheer Frosch naar de gezondheid van den majoor, en zette zich daarop in de +koffiekamer neer om een half dozijn regels te schrijven, in welke hij zijn voogd kennis +gaf van het gebeurde. „Waarde oom,” schreef hij, „indien er eenig verschil van gevoelen +tusschen ons bestaan heeft, zoo is het nu voorbij. Ik ben gisteren naar Tunbridge +Wells geweest en heb daar bevonden, dat iemand anders den prijs heeft weggedragen, +waaromtrent wij niet wisten hoe te handelen. Jufvrouw Amory heeft, zonder eenig medelijden +met mij, hare hand aan Henry Foker en zijne vijftienduizend pond ’s jaars geschonken. +Ik betrapte hen in hunne minnekoozerij en vond en liet hem als overwinnaar terug. +</p> +<p>„Het zal u zeker genoegen doen te vernemen, dat Tatham, zooals hij mij schrijft, drie +stukken van mijn land te Fairoaks voor een hoogen prijs aan de spoorwegmaatschappij +verkocht heeft. Ik zal u dit en nog meer vertellen, zoodra wij elkander zien, en verblijf +steeds u toegenegen +</p> +<p class="signed">„A. P.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Ik meen te weten wat gij mij wildet meedeelen,” zeide de majoor met den hoffelijksten +lach en eene buiging tegen Pen’s ambassadrice. „Het was zeer vriendelijk van u, mij +dit nieuws te willen overbrengen. Wat ziet gij er goed uit! Wat zijt gij goed! Wat +zijt gij altijd voorkomend jegens dien jongen geweest!” +</p> +<p>„Dat was om den wille van zijn oom,” zeide Lady Rockminster met groote wellevendheid. +</p> +<p>„Hij heeft mij verslag gedaan van den staat zijner zaken en mij een lieven brief geschreven, +– een heel lieven brief,” ging de oude heer voort, „en ik zie daaruit, dat zijn fortuin +vermeerderd is, – ja! Alles wel beschouwd, heb ik er niet veel spijt van, dat die +zaak met jufvrouw Amory is afgesprongen, ofschoon ik het eenmaal wenschte, – ja, alles +wel beschouwd, ben ik er blij om.” +</p> +<p>„Wij moeten hem troosten, majoor Pendennis, en hem eene vrouw bezorgen,” hervatte +de lady; maar nu begon de waarheid den majoor voor den geest te schemeren en zag hij +in, met welk doel Lady Rockminster zich wel tot ambassadrice had willen leenen. +</p> +<p>Wij behoeven het gesprek niet mee te deelen, dat nu volgde, noch uitvoerig te vermelden +hoe mylady een onderhandeling besloot, die, om de waarheid te zeggen, vrij gemakkelijk +was. Er bestond geen reden, waarom Pen niet overeenkomstig zijn eigen wensch en dien +zijner moeder zou trouwen; en Lady Rockminster ondersteunde het plan van haar kant +door zinspelingen, die bij den majoor een groot gewicht in de schaal legden, maar +van welke wij hier niets anders zullen zeggen, daar mylady nog in leven is (ofschoon +natuurlijk hoog bejaard) en de familie <span class="pageNum" id="pb2.308">[<a href="#pb2.308">308</a>]</span>het misschien kwalijk zou nemen. In één woord, de oude heer werd geheel overrompeld +door het bepaalde plan der lady om innemend te zijn, en door hare hartelijke genegenheid +voor Laura. Niets kon werkelijk wellevender en vriendelijker zijn dan Lady Rockminster’s +gedrag van het begin tot het einde, behalve op zeker oogenblik, toen de majoor verklaarde, +dat zijn jongen zich wegwierp waarop mylady eene kleine rede hield om den majoor aan +het verstand te brengen, dat Laura – gelijk de arme Pen en zijne vrienden ook ootmoedig +erkennen – duizendmaal te goed voor hem was. Laura zou de vrouw van een koning kunnen +zijn; zij was een toonbeeld van deugd en uitnemende gaven. En wij moeten dan ook zeggen, +dat majoor Pendennis, toen hij begreep dat eene dame van den rang der gravin van Rockminster +voor jufvrouw Bell een oprechte bewondering koesterde, haar oogenblikkelijk zelf begon +te bewonderen. +</p> +<p>Toen dus de Herr Frosch naar Lady Rockminster’s vertrekken gezonden was, om aan jufvrouw +Bell en mijnheer Arthur Pendennis te berichten, dat de majoor hen zou ontvangen, en +Laura blozend en opgetogen aan Pen’s arm verscheen, reikte de majoor met hartelijkheid +en aandoening aan elk van beiden eene bevende hand toe, en verwelkomde Laura vervolgens +op nog een andere wijze, die haar nog sterker deed blozen. Gelukkige blosjes! schitterende +oogen, die met het licht der liefde stralen! De verhaler wendt zich van dit groepje +tot zijne jeugdige lezers, en hoopt, dat hunne oogen eenmaal alle op die zelfde wijze +schitteren mogen. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Toen Pen op de meest vriendschappelijke wijze afscheid genomen had en de lieftallige +Blanche haar jeugdig hart aan een blozend bruidegom met vijftien duizend pond ’s jaars +verpand had, ontsproot er een gevoel van geluk in Lady Clavering’s hart en familie, +gelijk de goede begum het in vele jaren niet gekend had, en ontstond er de verrukkelijkste +hartelijkheid en toegenegenheid tusschen haar en Blanche. De vurige Foker trachtte +den gelukkigen dag te bespoedigen, en was zoo begeerig als men maar verwachten kon, +om den rouwtijd te bekorten, die hem het bezit van zooveel bekoorlijkheden en beminnelijke +eigenschappen verschaft had, waarop hij tot dusverre slechts in de verte uitzicht +had gehad, en waarvan hij zich nu als de gelukkige bezitter mocht beschouwen. De lieftallige +Blanche, die alles was wat haar verloofde kon verlangen, was niet ongenegen om aan +den wensch van haar teergeliefden Henry te voldoen. Lady Clavering kwam van Tunbridge +over. Modemaaksters en juweliers werden aan het werk gezet en in dienst genomen om +de heerlijke tooisels van Hymen te leveren. Lady Clavering was in zulk een goed humeur, +dat zelfs Sir Francis er de gunstige gevolgen van ondervond, en het in zooverre tot +eene verzoening tusschen dit echtpaar kwam, dat hij naar Londen terugkeerde, wederom +aan het hoofd van zijn eigen tafel zat en zich, tamelijk goed van geld voorzien, weer +in zijne biljartzalen en speelhuizen vertoonde. Op zekeren dag, toen majoor Pendennis +en Arthur op Grosvenor Place gingen dineeren, vonden zij daar een ouden kennis als +majordomo in dienst, en de heer in het zwart, die hun met de meeste beleefdheid en +deftigheid de keus liet tusschen verschillende soorten van champagne, was niemand +anders dan mijnheer James Morgan. De chevalier Strong behoorde tot het gezelschap; +hij was zeer levendig en vroolijk en vergastte de aanwezigen op de beschrijving hoe +hij zich buitenslands vermaakt had. +</p> +<p>„Mylady heeft mij uitgenoodigd,” zeide Strong op zachten toon tegen <span class="pageNum" id="pb2.309">[<a href="#pb2.309">309</a>]</span>Arthur; „die Morgan keek zoo zwart als de nacht, toen ik binnenkwam. Hij heeft hier +niet veel goeds in den zin. Ik zal eerst weggaan, en u en majoor Pendennis aan het +hek van Hyde Park afwachten.” +</p> +<p>Mijnheer Morgan hielp majoor Pendennis bij het aantrekken van zijne overjas, toen +hij zou heengaan, en mompelde zoo dat hij tijdelijk eene betrekking bij de familie +Clavering had aangenomen. +</p> +<p>„Ik heb een papier van u in mijn bezit, mijnheer Morgan,” zeide de oude heer. +</p> +<p>„Hetgeen gij, als gij er lust toe hebt, aan Sir Francis kunt toonen, mijnheer, het +is mij onverschillig,” zeide mijnheer Morgan met neergeslagen blik; „ik heb veel verplichting +aan u, majoor Pendennis, en indien ik het u vergelden kan, zal ik het niet nalaten.” +</p> +<p>Arthur hoorde die woorden, en daar hij den blik vol haat opmerkte, van welken zij +vergezeld gingen, riep hij plotseling uit, dat hij zijn zakdoek vergeten had, en liep +weer naar boven naar de gezelschapszaal. Foker was daar nog en kon van zijne sirene +niet scheiden. Pen wierp op de sirene een veelbeteekenenden blik, en wij houden het +er voor, dat zij aan veelbeteekenende blikken gewoon was, want toen Arthur, na den +zakdoek, dien hij kwam zoeken, werkelijk gevonden te hebben, weer heenging, riep de +sirene hem lachend na: „O Arthur – mijnheer Pendennis – ik moet u eene boodschap voor +mijne lieve Laura meegeven!” en met die woorden kwam zij ook naar buiten. +</p> +<p>„Wat is er?” vroeg zij, terwijl zij de deur sloot. +</p> +<p>„Hebt gij Henry alles verteld? Weet gij, dat die schelm van een Morgan met alles bekend +is?” +</p> +<p>„Ja, dat weet ik.” +</p> +<p>„Hebt gij het Henry verteld?” +</p> +<p>„Neen, neen,” antwoordde zij. „Gij zult mij toch niet verraden?” +</p> +<p>„Dat zal Morgan doen.” +</p> +<p>„Neen, dat zal hij niet,” zeide Blanche. „Ik heb hem beloofd – <i lang="fr">n’importe</i>. Wacht tot na ons huwelijk. – O, tot na ons huwelijk. Och, wat ben ik toch rampzalig!” +riep het meisje uit, dat den ganschen avond de lieftalligheid, bevalligheid en opgeruimdheid +zelve was geweest. +</p> +<p>„Ik verzoek en bezweer u, het aan Henry te vertellen,” zeide Arthur. „Vertel het hem +op staanden voet. Het is toch uwe schuld niet. Hij zal u alles vergeven. Deel het +hem nog heden avond mee.” +</p> +<p>„En geef haar, als het u belieft, dit – <i lang="fr">il est la</i> – met mijne complimenten. Neem mij niet kwalijk, dat ik u heb teruggeroepen; en als +zij ten half vier bij madame Crinoline kan zijn en Lady Rockminster haar kan missen, +zou ik zoo gaarne een ritje met haar door het park doen,” en met die woorden keerde +zij zingende en kushandjes gevende in de zaal terug, terwijl Morgan als eene kat de +met tapijt belegde trap kwam opsluipen. +</p> +<p>Toen Pen zich beneden bij zijn oom voegde, hoorde hij Blanche op hare piano de brillantste +muziek maken. Onder het heengaan vertelde Arthur met korte woorden wat hij gedaan +had. „Wat moest ik doen?” vroeg hij. +</p> +<p>„Ja, wat moet er, voor den drommel, gedaan worden?” zeide de oude heer. „Wat kunnen +wij anders doen, dan de zaak op haar beloop laten? Wij mogen, bij den hemel, wel dankbaar +wezen, dat wij er niet meer in betrokken zijn, en ze kunnen overlaten aan degenen, +welke zij aangaat.” +</p> +<p>„Ik hoop van harte, dat zij het hem zal vertellen,” zeide Pen. +</p> +<p>„Voor den drommel, zij zal haar eigen zin volgen,” zeide de oude <span class="pageNum" id="pb2.310">[<a href="#pb2.310">310</a>]</span>man. „Jufvrouw Amory is een verduiveld slim meisje, en moet hare eigen kaarten maar +uitspelen; ik ben drommels blij, dat gij er van af zijt, – drommels blij, dat verzeker +ik u. Wie rookt daar? O, dat is mijnheer Strong weer. Die wil zich, geloof ik, er +ook mee bemoeien. Als ik u een raad mag geven, Arthur, houd er u maar buiten.” +</p> +<p>Strong begon een paar maal alsof hij juist over die zaak wilde spreken, maar de majoor +was doof aan dat oor en praatte over den maneschijn, die op Apsley House viel, over +het weer, over de huurrijtuigen, die stonden te wachten, – over alles, behalve over +dat ééne onderwerp. Hij maakte eene stijve buiging tegen Strong en nam bij het ingaan +van St. James’ Street den arm van zijn neef, dien hij nogmaals waarschuwde zich niet +met de zaak in te laten. „Het had u heel duur te staan kunnen komen, neef, daarop +geef ik u mijn woord,” zeide hij. +</p> +<p>Toen Arthur het hotel weer uitkwam, zag hij Strong’s mantel en sigaar op eenige deuren +afstands. De vroolijke chevalier kwam hem lachend te gemoet. „Ik ben ook een oud soldaat,” +zeide hij. „Ik wenschte u te spreken, Pendennis. Ik heb alles vernomen wat er gebeurd +is, al de wijzigingen en veranderingen, die er tijdens mijn afwezigheid hebben plaats +gehad. Ik wensch u geluk dat gij gaat trouwen, en evenzeer dat gij het ontsnapt zijt, +– gij begrijpt mij wel. Het ging mij niet aan, maar wel weet ik, dat zeker iemand +eene kleine, aanmatigende –, nu, het doet er niet toe, wat – is. Gij hebt als man +gehandeld en uw verstand gebruikt, en zijt nu wèl af.” +</p> +<p>„Ik heb geen reden om te klagen,” zeide Pen. „Ik ben teruggegaan, om de arme Blanche +te bezweren, dat zij alles aan Foker zou openbaren; ik hoop om harentwil, dat zij +het doen zal, maar ik vrees van neen. De rechte weg is toch altijd de beste, Strong.” +</p> +<p>„En gelukkig degeen, die er op kan blijven,” zeide de chevalier. „Die schelm van een +Morgan heeft iets kwaads in den zin. Hij heeft gedurende de twee laatste maanden rondom +onze kamers gezworven en het geheim van dien dollen Amory ontdekt. Hij heeft er achter +trachten te komen waar hij zat; hij heeft Bolton uitgehoord en den ouden Cos verscheidene +malen dronken gemaakt. Hij kocht den kruier van de Inn om, dat deze hem zou berichten +wanneer wij terugkwamen, en door hetgeen hij al weet, is hij in Clavering’s dienst +gekomen. De schurk zal er geducht zijn voordeel mee doen; onthoud maar wat ik zeg.” +</p> +<p>„Waar is Amory?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Ik geloof te Boulogne. Ik liet hem daar achter, en waarschuwde hem, niet terug te +komen. Ik heb mijne betrekking met hem afgebroken, na een geweldigen twist, dien men +met zulk een dolleman ook te verwachten had. Het doet mij genoegen, dat hij nu bij +mij in de schuld staat, en dat ik het ben, die hem voor meer dan één ongeluk bewaard +heb.” +</p> +<p>„Hij heeft zeker al zijne winsten weer verloren?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Neen; hij is beter af, dan toen hij wegging, of zelfs nog veertien dagen geleden. +Hij was te Baden buitengewoon voorspoedig en deed de bank verscheidene avonden springen, +zoodat men overal van hem sprak. Hij verbond zich daar met zekeren Bloundell, die +een kring van allerlei mannelijke en vrouwelijke, Russische, Duitsche, Fransche en +Engelsche oplichters rondom hem verzamelde. Amory werd zoo overmoedig, dat ik op zekeren +dag genoodzaakt was hem bijna dood te ranselen. Ik had geen andere keuze; die kerel +is voor niets bang en ik moest dus wel toeslaan.” +</p> +<p>„En heeft hij u niet uitgedaagd?” vroeg Pen. +</p> +<p>„Gij zijt zeker van gevoelen, dat niemand er iets bij zou verloren <span class="pageNum" id="pb2.311">[<a href="#pb2.311">311</a>]</span>hebben, als ik hem had doodgeschoten? Neen, mijnheer, ik wachtte op zijn uitdaging, +maar die kwam niet, en de eerstvolgende maal dat ik hem ontmoette, vroeg hij mij vergiffenis +en zeide: „Strong, ik vraag u verschooning; gij hebt mij afgestraft, maar ik verdiende +het.” Wij gaven elkander de hand, maar ik kon na het gebeurde niet meer met hem samenwonen. +Ik betaalde hem wat ik hem den vorigen avond schuldig was gebleven,” vervolgde Strong +met een blos. „Ik verpandde al wat ik bezat, om hem af te betalen, en ging toen met +mijne laatste tien guldens naar de roulette om een kans te wagen. Indien ik ze verloren +had, zou ik mij den volgenden morgen door hem hebben laten doodschieten. Ik was het +leven moe. Is het, bij den hemel, geen schande, mijnheer, dat een man als ik, die +eenige wissels afgegeven, doch die nooit een vriend in den nood gelaten, of een oneerlijke +daad verricht heeft, niet in staat is zijne hand tot iets te zetten, om zijn brood +te verdienen? Ik deed echter goede zaken aan de roulette, mijnheer, en daarmee heb +ik er afscheid van genomen. Ik ga nu in den wijnhandel. De familie mijner vrouw woont +te Cadix. Ik ben voornemens hier Spaansche wijnen en hammen in te voeren; daarmee +is fortuin te maken, mijnheer, fortuin; hier is mijn kaartje. Als gij sherry of hammen +noodig hebt, herinner u dan, dat Ned Strong daarin doet.” En bij die woorden haalde +de chevalier een fraai adreskaartje uit, houdende, dat Strong en Co., in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>, de eenige agenten waren voor de beroemde Diamant Manzanilla – van den hertog van +Garbanzos grande, van Spanje der eerste klasse, en voor de vermaarde Toboso, hammen +uit de landstreek van Don Quijote, waar de varkens alleen met eikels gemest worden. +„Kom het een en ander maar eens op mijne kamers proeven mijnheer. Gij ziet, dat ik +aanleg heb voor zaken, en, bij den hemel, ditmaal zullen ze niet mislukken.” +</p> +<p>Pen nam lachend het kaartje aan. „Ik weet niet of ik nog naar partijtjes van ongetrouwde +heeren mag gaan,” zeide hij; „gij weet, dat ik ga –” +</p> +<p>„Maar gij <i>moet</i> toch sherry hebben, mijnheer. Sherry kunt gij niet missen.” +</p> +<p>„Ik zal ze van u nemen, daarop kunt gij rekenen,” zeide de ander. „En ik geloof u +te mogen gelukwenschen, dat gij die andere compagnieschap ontbonden hebt. Die brave +man,” liet hij er na een oogenblik op volgen, „die Altamont correspondeert met zijne +dochter, naar ik hoor.” +</p> +<p>„Ja, de kleine slimme heks schreef hem de langste kletsbrieven, die ik ooit gelezen +heb, en hij antwoordde haar onder het adres van jufvrouw Bonner. In de eerste dagen +wilde hij haar wegvoeren; hij moest en zou zijn kind terug hebben. Maar zij had niet +veel lust om te komen, zooals gij wel begrijpen kunt; en hij drong er ook niet sterk +meer op aan.” Hier barstte de chevalier in lachen uit. „En weet gij nu, mijnheer, +wat de oorzaak van onzen twist en gevecht was? Er was eene weduwe te Baden, zekere +baronnes de la Cruche Cassée, die niet veel meer deugde dan hij zelf, en die de schelm +wilde trouwen; en hij zou het ook gedaan hebben, indien ik haar niet had meegedeeld, +dat hij reeds gehuwd was. Ik geloof niet, dat zij veel beter was dan hij. Ik zag haar +den dag, waarop ik naar Engeland overstak, op den steiger te Boulogne.” +</p> +<p>En thans hebben wij ons verhaal aangevuld tot het punt, waar het bericht in den <i lang="en">Chatteries Champion</i> ons reeds gebracht had. +</p> +<p>Er moesten nog maar weinige, zeer weinige dagen verloopen vóór dien zaligen dag, waarop +Foker jufvrouw Blanche de zijne zou kunnen <span class="pageNum" id="pb2.312">[<a href="#pb2.312">312</a>]</span>noemen; de inwoners van Clavering waren te hoop geloopen om het prachtigste nieuwe +rijtuig ter wereld te bewonderen, dat in het koetshuis van <i>het Wapen van Clavering</i> stond en, in vergelding voor een dankbaar aangenomen slokje, aan de belangstellenden +getoond werd door mijnheer Foker’s eersten koetsier. Madame Fribsby was bezig met +het vervaardigen van eenige mooie kleedjes voor de boerendochters, die als een soort +van bruidskoor bij het ontbijt en de trouwplechtigheid zouden verschijnen. Tevens +zouden er bij deze heerlijke gelegenheid onbeschrijfelijk groote feesten in het park +gegeven worden. +</p> +<p>„Ja, mijnheer Huxter, de gelukkige landlieden, de roem van hun land, zullen zich in +de ridderzaal vereenigen. De vette os zal geslacht worden, de gevulde beker zal rondgaan, +de klokken zullen vroolijk galmen; en mijn schoonvader, het oog bedauwd met een traan +des gevoels, zal op den drempel van het slot zijn zegen over ons uitspreken. Dat zal, +geloof ik, de gang der plechtigheid wezen, mijnheer Huxter; en ik hoop dat wij u zullen +zien en uw lief vrouwtje aan de zijde van haar man. Wat zult gij gebruiken, mijnheer? +Jufvrouw Lightfoot, wilt ge zoo goed zijn mijn geachten vriend en lijfarts, mijnheer +Huxter, mijnheer Samuel Huxter, lid van het koninklijk chirurgisch genootschap, het +beste voor te zetten wat uw hotel bevat en het bedrag van het feestgelag op mijne +rekening te stellen? En mijnheer Lightfoot, wat zult <i>gij</i> gebruiken? ofschoon ik geloof, dat gij reeds genoeg hebt gehad, – Ja, dat zie ik.” +</p> +<p>Aldus sprak Henry Foker aan het buffet van <i>het Wapen van Clavering</i>. Hij bewoonde kamers in dat hotel en had daar een kring van vrienden rondom zich +vergaderd. Ieder, die er kwam, onthaalde hij op drank. Hij stond op vertrouwelijken +voet met iedereen. Hij gevoelde zich zoo gelukkig! Hij danste als het ware rondom +madame Fribsby, jufvrouw Lightfoot’s boezemvriendin, die nadenkend in het buffet zat. +Hij vertroostte jufvrouw Lightfoot, aan wier huwelijkshemel zich reeds wolkjes vertoonden; +want wij moeten naar waarheid getuigen, dat de jonge Lightfoot, nu hij de volle heerschappij +over den kelder voerde, die niet over zijn eigene teugellooze driften had, en van +den morgen tot den avond proefde en dronken was. En het was voor zijne liefhebbende +vrouw een jammerlijk gezicht, als zij den forschen jonkman over de plaats of door +de koffiekamer zag zwaaien, of hem met de boeren en winkeliers zijn eigene fijne wijnen +en met zorg gekozen voorraad gedistilleerde vochten zag uitdrinken. +</p> +<p>Wanneer mijnheer Morgan, de hofmeester, den tijd kon uitbreken, kwam hij van het park +overwippen en dronk een glaasje op kosten van den kastelein van <i>het Wapen van Clavering</i>. Met woeste en spottende gelaatstrekken luisterde hij naar Lightfoot’s dronkemanstaal. +Jufvrouw Lightfoot gevoelde zich altijd dubbel rampzalig, wanneer haar ongelukkige +echtgenoot onder het oog van zijn kameraad was. Pas weinige maanden getrouwd, en dan +te moeten bedenken, dat het reeds zoo ver gekomen was! Madame Fribsby kon gevoelen +voor haar; zij kon zelve even slechte voorbeelden van mannen aanhalen. Ook zij had +verdriet gehad en treurige ondervinding van de mannen verkregen. Niemand schijnt ten +volle gelukkig te mogen zijn, en er is alsem, gelijk mijnheer Foker aanmerkte, in +ieders beker. En echter scheen er geen alsem in den beker van dien braven jonkman +zelven te zijn! Hij liep over van geluk en opgeruimdheid. +</p> +<p>Mijnheer Morgan was onuitputtelijk in zijn opmerkzaamheden voor Foker. „En echter +mag ik hem niet lijden,” zeide de openhartige jonge <span class="pageNum" id="pb2.313">[<a href="#pb2.313">313</a>]</span>heer tegen jufvrouw Lightfoot. „Hij ziet er altijd uit, alsof hij mij de maat voor +mijne doodkist wil nemen. Mijn schoonvader is bang voor hem; schoonpapa is – hm! – +het komt er niet op aan, maar schoonmama is een best mensch, jufvrouw Lightfoot.” +</p> +<p>„Ja, dat is mylady ook,” erkende jufvrouw Lightfoot, met een zucht, bedenkende, dat +het misschien beter voor haar ware geweest, als zij hare meesteres nooit verlaten +had. +</p> +<p>„Ik houd niet van Morgan, schoon ik de reden niet weet,” hernam Foker; „en hij wenscht, +dat ik hem als hofmeester zal aannemen. Blanche wil ook, dat ik hem in dienst zal +nemen. Waarom is jufvrouw Amory zoo met hem ingenomen?” +</p> +<p>„Is jufvrouw Amory zoo met hem ingenomen?” vroeg juffer Lightfoot, naar het scheen +door deze mededeeling zeer getroffen; en de waardige kasteleines kreeg nog meer redenen +om ongerust te worden. Op zekeren morgen, namelijk, werd haar een brief met het postmerk +Boulogne bezorgd, over welken zij en haar man aan het twisten waren toen Foker de +trap langs het buffet afging, om zich naar het Park te begeven. Hij was gewoon daar +te ontbijten en zich een poosje in het bijzijn van Armida te verkwikken. Daar het +gezelschap van Clavering hem onuitsprekelijk verveelde en hij niet van de jacht hield, +vertrok hij dan, om zich een paar uren met biljarten en het gezelschap in <i>het Wapen van Clavering</i> te vermaken. Aldus werd het tijd om met jufvrouw Amory uit rijden te gaan, en na +bij haar gedineerd te hebben, vertrok hij weer en keerde bedaard naar zijn logement +terug. +</p> +<p>Lightfoot en zijne vrouw twistten dus over den brief. Wat beteekende die buitenlandsche +brief? Waarom kreeg zij altijd brieven van buitenslands? Wie schreef die? Dat wilde +hij weten. Hij geloofde niet, dat zij van haar broeder kwamen. Raakte het hem niet? +Het raakte hem <i>wel</i>, en met een vloek greep hij zijne vrouw en tastte naar haar zak, om zich van den +brief meester te maken. +</p> +<p>De arme vrouw gaf een gil en riep uit: „Daar hebt ge hem dan!” Juist toen haar man +den brief opnam en mijnheer Foker binnentrad, gaf zij op diens gezicht andermaal een +gil en trachtte opnieuw het papier te bemachtigen. Lightfoot duwde haar echter weg +en opende het schrijven, uit hetwelk een ingesloten brief op de ontbijttafel viel. +</p> +<p>„Handen thuis, als gij uw leven liefhebt!” zeide de kleine Henry, toespringende. „Sla +geene handen aan eene vrouw, mijnheer. De man, die de hand aan eene vrouw slaat, anders +dan uit vriendelijkheid, is een – hola, dat is een brief voor jufvrouw Amory. Wat +beteekent dit, jufvrouw Lightfoot?” +</p> +<p>Jufvrouw Lightfoot begon op een klagenden en verwijtenden toon tegen haar man uit +te varen: „Gij lafaard! eene vrouw, die u van de straat heeft opgeraapt, zóó te behandelen! +de handen aan uwe vrouw te slaan! Waarom heb ik u ook getrouwd! Waarom heb ik mylady +voor u verlaten! Heb ik daarom achthonderd pond aan het in orde brengen van dit huis +besteed, opdat gij maar zoudt drinken en allerlei uitspattingen begaan?” +</p> +<p>„Zij ontvangt brieven en wil mij niet zeggen wie die schrijft,” zeide mijnheer Lightfoot +met dubbelslaande tong; „het zijn familiezaken. Wilt ge ook iets gebruiken, mijnheer?” +</p> +<p>„Ik zal dezen brief aan jufvrouw Amory geven, daar ik zelf naar het park ga,” zeide +Foker, zeer bleek wordende; en de missive van de tafel opnemende, op welke het ontbijt +der arme kasteleines aangericht stond, ging hij heen. +<span class="pageNum" id="pb2.314">[<a href="#pb2.314">314</a>]</span></p> +<p>„Hij staat op het punt van te komen, – wel verduiveld, <i>wie</i> staat er op het punt van te komen? Wie is J. A., vrouw? Voor den duivel, wie is J. +A.?” schreeuwde de echtgenoot. +</p> +<p>Maar jufvrouw Lightfoot riep terug: „Houd uw mond, dronken varken,” haalde snel haar +hoed en doek, zag mijnheer Foker na, die de straat opging, sloeg een achterweg in, +die er evenwijdig mee loopt, en vloog zoo haastig zij kon naar de portiersloge van +Clavering Park. Foker zag wel eene gedaante die hem vooruitsnelde, doch toen hij aan +de portiersloge kwam, was zij verdwenen. Hij vroeg daar wie hem zoo even was voorafgegaan +en of het jufvrouw Bonner niet was geweest? Hij kon zich bijna niet op de been houden +en de boomen dansten voor zijn oogen. Een paar malen moest hij tegen de bladerlooze +stammen der lindeboomen uitrusten. +</p> +<p>Lady Clavering bevond zich met haar zoon in de ontbijtkamer en haar gemaal zat over +zijne courant te geeuwen. „Goedenmorgen, Henry,” zeide de begum. „Hier zijn brieven, +hoopen brieven; Lady Rockminster zal Dinsdag komen, in plaats van Maandag, en Arthur +komt met den majoor heden, Laura gaat bij doctor Portman logeeren en komt van daar +naar de kerk, – en maar wat deert u, mijn jongen? Hoe ziet ge zoo bleek?” +</p> +<p>„Waar is Blanche?” vroeg Henry met eene haperende stem; „is zij nog niet beneden?” +</p> +<p>„Blanche is altijd de laatste,” zeide het zoontje, onder het eten van zijne kadetjes; +„zij is een luilak, dat is zij. Als gij niet hier zijt, ligt zij tot aan het tweede +ontbijt te bed.” +</p> +<p>„Houd je mond, Frans,” sprak zijne moeder. +</p> +<p>Na eenige oogenblikken kwam Blanche met een bleek gelaat en een tamelijk nieuwsgierigen +blik op Foker beneden; daarop trad zij vooruit, kuste hare moeder en kwam Henry met +een gelaat te gemoet, dat hare liefste lachjes tot zijne verwelkoming vertoonde. +</p> +<p>„Hoe gaat het, Henry?” vroeg zij en stak hem hare beide handen toe +</p> +<p>„Ik gevoel mij onwel,” antwoordde hij. „Ik – ik heb een brief voor u meegebracht, +Blanche.” +</p> +<p>„Een brief? en van wien? <i lang="fr">voyons</i>,” sprak zij. +</p> +<p>„Dat weet ik niet, maar ik zou het gaarne vernemen,” zeide Foker. +</p> +<p>„Hoe zou ik dat weten, voordat ik hem gezien heb?” vroeg Blanche. +</p> +<p>„Heeft jufvrouw Bonner u dat nog niet verteld?” vroeg hij met eene onvaste stem. „Daar +schuilt een geheim onder. Geef <i>gij</i> haar den brief, Lady Clavering.” +</p> +<p>Met verwondering nam Lady Clavering den brief uit de bevende hand van den armen Foker +aan en bekeek het adres. Maar nauwelijks had zij dit gedaan, of zij begon aan al hare +leden te beven, liet met een ontsteld gelaat den brief vallen, snelde naar Frans, +dien zij aan haar hart drukte, en riep snikkende uit: „Neem hem weg – het is onmogelijk, +onmogelijk!” +</p> +<p>„Wat is er gaande?” vroeg Blanche, met een lachje, dat echter een akeligen indruk +maakte: „het is maar een brief van – van een armen bloedverwant, dien wij ondersteunen.” +</p> +<p>„Dat is niet waar, dat is niet waar,” gilde Lady Clavering. „Neen, Frans – is het +wel zoo, Clavering?” +</p> +<p>Blanche had den brief opgenomen en trad er mee naar het vuur, doch Foker liep haar +na en greep haar bij den arm met de woorden: „Ik moet dien brief zien. Geef hem over. +Gij zult hem niet verbranden.” +</p> +<p>„Gij – gij zult jufvrouw Amory op die manier niet in mijn huis behandelen,” <span class="pageNum" id="pb2.315">[<a href="#pb2.315">315</a>]</span>riep de baronet uit: „geef den brief terug, voor den duivel!” +</p> +<p>„Lees hem – en zie haar eens aan,” zeide Blanche, op hare moeder wijzende; „voor haar +– voor haar hield ik het geheim. Lees hem nu maar, wreedaard!” +</p> +<p>En Foker brak den brief open en las het volgende: +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Ik heb de laatste drie weken niet geschreven, mijn schatje van een Betsy; maar deze +dient om u mijn <i>vaderzegen</i> te geven, en ik zal er bijna even spoedig zijn als mijn brief, want ik wensch <i>de plechtigheid bij te wonen</i> en <i>mijn schoonzoon te zien</i>. Ik zal mijn intrek bij jufvrouw Bonner nemen. Ik heb een aangenaam najaar doorgebracht +en woon hier in een hotel waar <i>voornaam gezelschap</i> bijeen is en dat op <i>goeden voet</i> is ingericht. Ik kan het niet geheel goedkeuren, dat gij mijnheer P. bedankt en mijnheer +F. genomen hebt; ik vind Foker ook zulk een welluidenden naam niet, en naar de beschrijving, +die gij van hem geeft, schijnt hij een <i>sukkel</i> en gansch <i>niet mooi</i>. Maar hij heeft <i>duiten</i>, en dat is het voornaamste. Dit weinige zij, totdat wij elkander zien, mijne kleine +lieve Betsy, genoeg van uw toegenegen vader +</p> +<p class="signed">„J. Amory Altamont.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Lees dat eens, Lady Clavering; het is te laat om het voor u te verbergen,” zeide +de arme Foker; en toen de radelooze vrouw er haar blik over had laten gaan, brak zij +weer in zenuwachtig gillen uit en klemde haar zoon krampachtig vast. +</p> +<p>„Men heeft u tot een verworpeling gemaakt, arme jongen,” sprak zij. „Men heeft uw +oude moeder onteerd; maar ik ben onschuldig, Frans; voor God betuig ik, dat ik onschuldig +ben. Ik heb dit niet geweten, mijnheer Foker; wezenlijk, dat heb ik niet.” +</p> +<p>„Daarvan ben ik ook overtuigd,” zeide Foker, naar haar toetredende en hare hand kussende. +</p> +<p>„Edele, edele Henry!” riep Blanche in vervoering uit; maar hij trok de hand terug, +die zich aan <i>haar</i> kant bevond, en keerde zich met bevende lippen van haar af. „<i>Dat</i> is iets anders,” zeide hij. +</p> +<p>„Het was om harentwil, Henry – om harentwil,” en wederom plaatste jufvrouw Amory zich +in postuur. +</p> +<p>„Er had ook iets om den mijnen gedaan moeten worden,” sprak Foker. „Ik zou u genomen +hebben, wie gij ook geweest waart. Alles wordt te Londen besproken, en zoo wist ik +ook wel, dat het met uw vader niet – niet goed afgeloopen was. Denkt gij, dat ik u +om uwe familie zou getrouwd hebben? Wel verduiveld! Met hart en ziel heb ik u twee +jaar liefgehad, en ondertusschen hebt gij mij tot een speelbal gebruikt en mij bedrogen,” +schreeuwde de jonkman uit. „O Blanche, Blanche, het is hard om dat te verduren,” en +bij die woorden sloeg hij de handen voor zijn gelaat en snikte. +</p> +<p>„Waarom heb ik het hem dien avond niet verteld, toen Arthur mij waarschuwde!” dacht +Blanche. +</p> +<p>„Wijs haar niet af, Henry,” riep Lady Clavering uit. „Neem haar, neem al wat ik bezit. +Gij weet dat het, bij mijn dood, het hare is. Deze jongen is onterfd” – (De jonge +heer Frans, die als verbijsterd dit vreemde tooneel had bijgewoond, barstte hier in +een luid geschreeuw uit). „Neem tot den laatsten stuiver, dien ik bezit. Geef mij +genoeg om van te leven, om mij met dit kind te gaan verbergen en beiden te ontvluchten. +O, het zijn beiden slechte, slechte mannen geweest. Misschien is hij op het oogenblik +reeds hier. Laat mij hem niet zien. Clavering, gij lafaard, bescherm mij tegen hem.” +<span class="pageNum" id="pb2.316">[<a href="#pb2.316">316</a>]</span></p> +<p>Op dit voorstel sprong Clavering op. „Dat is u geen ernst, Jemima. Meent gij dat?” +vroeg hij. „Gij zult u toch aan mij en Frans niet onttrekken? Ik heb het niet geweten, +zoo waarlijk helpe mij –! Ik had er even weinig vermoeden van als van het uur van +mijn dood, Foker, totdat de kerel overkwam en mij ontdekte, die vervloekte ontvluchte +misdadiger.” +</p> +<p>„Die wat?” vroeg Foker, en Blanche gaf een gil. +</p> +<p>„Ja,” schreeuwde de baronet op zijne beurt, „ja, een vervloekte weggeloopen strafgevangene +– een kerel, die de handteekening van zijn schoonvader, een verwenschten procureur, +had nagemaakt; die een anderen kerel aan de Botany Baai vermoordde, en toen de vlucht +nam naar de wildernissen, waar ik wenschte dat hij gestorven was. En hij kwam ruim +zes jaar geleden bij mij en plunderde mij uit, en ik heb mij geruïneerd, om dien helschen +booswicht te onderhouden! En Pendennis weet het, en Strong weet het, en die verwenschte +Morgan weet het, en zij weet het, het is den hemel bekend hoelang; maar ik heb het +nooit willen vertellen en ik heb het voor mijne vrouw geheim gehouden.” +</p> +<p>„En gij hebt hem gezien en hem niet doodgeslagen, Clavering, gij lafaard?” zeide de +vrouw van Amory. „Kom mee, Frans; uw vader is een bloodaard. Ik ben onteerd, maar +ik ben uw oude moeder, en gij zult – gij zult mij toch liefhebben, niet waar?” +</p> +<p>Blanche begaf zich <i lang="fr">éplorée</i> naar hare moeder; doch Lady Clavering deinsde met een zekeren schrik voor haar terug. +Raak mij niet aan, riep zij; gij hebt geen hart en hebt er nooit een gehad. Ik doorzie +nu alles. Ik zie waarom die lafaard zijne plaats in het parlement aan Arthur zou afstaan; +ja, die lafaard! en waarom gij dreigdet, dat gij mij zoudt noodzaken u de helft van +het fortuin van Frans uit te keeren. En toen Arthur u wilde trouwen zonder dat gij +een duit ten huwelijk bracht, omdat hij mijn jongen niet wilde berooven, liet gij +hem varen en naamt gij den armen Henry. Laat u niet met haar in, Henry. Gij zijt er +te goed voor. Trouw die – die dochter van een misdadiger niet. Kom mee, Frans, mijn +lieveling; kom bij uw arme oude moeder. Wij zullen ons ergens verbergen, maar wij +zijn eerlijk, ja, wij zijn eerlijk. +</p> +<p>Onderwijl was er een zonderling gevoel van opgetogenheid in Blanche’s gemoed opgekomen. +Die maand, welke zij met Henry had doorgebracht, was haar onuitstaanbaar lang gevallen. +Al zijn geld en pracht was ternauwernood in staat geweest, haar aan hem zelven te +gewennen. Haar geduld was uitgeput door zijn onnoozele manieren, en het stuitte haar +hem verder te vleien en te bewierooken. +</p> +<p>„Wacht even, mama; wacht even, mevrouw,” riep zij uit met een gebaar, dat gepast was, +al scheen het ook wat theatraal. „Ik heb geen hart, zegt gij? Ik houd de schande mijner +moeder geheim. Ik sta mijne rechten aan mijn halven broeder, mijn onechten broeder +af – ja, mijne rechten en mijn fortuin. Ik verraad mijn vader niet, en echter heet +het, dat ik geen hart heb. Nu wil ik mijne rechten doen gelden, en de wetten van mijn +land zullen mij die toekennen. Ik beroep mij op de rechten van mijn land – ja, de +rechten van mijn land! Die vervolgde man keert heden terug. Ik verlang naar mijn vader +te gaan.” En het dametje zwaaide hare hand en beschouwde zich als eene heldin. +</p> +<p>„Zult gij dat doen?” riep Clavering met een zijner gewone vloeken uit. „Ik ben vrederechter +en ik zal hem, voor den duivel, laten arresteeren. Daar komt een rijtuig; misschien +zit hij er in. Laat hem maar komen!” +</p> +<p>Er naderde inderdaad een rijtuig door de laan en de beide vrouwen <span class="pageNum" id="pb2.317">[<a href="#pb2.317">317</a>]</span>begonnen om het hardst te gillen, daar zij verwachtten binnen een oogenblik Altamont +te zien verschijnen. +</p> +<p>De deur ging open en mijnheer Morgan diende majoor Pendennis en mijnheer Pendennis +aan, die bij hun binnentreden al de aanwezigen in dezen hooggaanden twist vonden. +De ontbijtkamer was door een hoog kamerschut van de vestibule afgescheiden, en wel +waarschijnlijk is het, dat mijnheer Morgan, volgens zijne gewoonte, van dat scherm +gebruik had gemaakt, om zich in te wijden in hetgeen er voorviel. +</p> +<p>Den vorigen dag was er bepaald, dat de jongelui uit rijden zouden gaan, en op het +bepaalde middaguur werden mijnheer Foker’s paarden uit <i>het Wapen van Clavering</i> aangebracht. Jufvrouw Blanche vergezelde hem echter bij deze gelegenheid niet. Pen +trad naar buiten en drukte hem op het bordes de hand, en Henry Foker reed weg, door +zijn rijknecht in rouwlivrei gevolgd. Al de voorvallen, die het belangrijkste gedeelte +van ons verhaal hebben uitgemaakt, waren door de betrokken partijen gedurende deze +twee of drie uren besproken. Er was menige raad gegeven, menige geschiedenis verteld, +menige schikking voorgeslagen; maar ten slotte reed Henry Foker heen, onder een meewarig: +„God zegen’ u!” van Pen. Het was een somber diner op Clavering Park, waarbij de nieuw +aangestelde hofmeester niet bediende en beide de dames afwezig waren. Na het diner +zeide Pen: „Ik zal naar Clavering wandelen, om te zien of hij aangekomen is.” En hij +ging de donkere laan door en de brug over en nam den weg langs zijn eigen buitenplaatsje, +welks stille en hem zoo goed bekende landerijen nu verlicht werden door den gloed +der ovens en smidsen van de werklieden, die den nieuwen spoorweg aanlegden; en op +die wijze bereikte hij het stadje en begaf hij zich naar <i>het Wapen van Clavering</i>. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Het middernachtsuur was reeds voorbij, toen hij, uiterst bleek en ontroerd, op Clavering +Park terugkwam. „Is Lady Clavering nog op?” vroeg hij. Ja, zij bevond zich nog in +hare zitkamer. Hij ging daarheen, en trof de arme dame in een beklagenswaardigen toestand, +schreiende en sidderende, aan. +</p> +<p>„<i>Ik</i> ben het, – Arthur,” zeide hij, naar binnen ziende, en daarop binnentredende greep +hij hare hand met warmte en drukte er een kus op. „Gij zijt altijd de voorkomendste +vriendin voor mij geweest, lieve Lady Clavering,” zeide hij. „Ik houd zeer veel van +u, en nu heb ik nieuws voor u.” +</p> +<p>„Noem mij zoo niet,” gaf zij ten antwoord, terwijl zij zijne hand drukte. „Gij zijt +altijd een goed kind geweest, Arthur, en het is zeer vriendelijk van u, dat gij nu +komt, – zeer vriendelijk. Bij wijlen gelijkt gij bijna sprekend op uwe ma, beste jongen.” +</p> +<p>„Lieve goede <i>Lady Clavering</i>” herhaalde Arthur, met bijzonderen nadruk op die woorden, „er is iets zeer zonderlings +gebeurd.” +</p> +<p>„Is hèm iets overkomen?” kon Lady Clavering ternauwernood uitbrengen. „O, het is verschrikkelijk +als ik bedenk, dat ik daarom blij zou zijn – verschrikkelijk.” +</p> +<p>„Hij is in welstand. Hij is er geweest en hij is weer weg, lieve mevrouw. Maak u niet +ongerust, – hij is weg en gij zijt altijd Lady Clavering.” +</p> +<p>„Is het dan waar, wat hij mij somtijds gezegd heeft,” kreet zij, „dat hij –” +</p> +<p>„Dat hij getrouwd was voordat hij u trouwde,” vulde Pen aan. „Hij heeft het heden +avond bekend. Hij zal nooit weer terugkomen.” Er <span class="pageNum" id="pb2.318">[<a href="#pb2.318">318</a>]</span>volgde wederom een gil, maar nu sloeg zij haar armen om Pen’s hals, kuste hem en barstte +op zijn schouder in tranen los. +</p> +<p>Wat Pen onder tal van snikken en vragen te vertellen had, moeten wij in weinige woorden +samenvatten, want wij hebben onze bepaalde grens bereikt en ons verhaal spoedt ten +einde. Amory was aangekomen met den omnibus van den spoorweg, die de oude diligences +<i lang="en">Alacrity</i> en <i lang="en">Perseverance</i> had vervangen, en aan <i>het Wapen van Clavering</i> afgestapt. Hij bestelde een diner onder den aangenomen naam van Altamont en wilde, +daar hij van gezelligen aard was, met den kastelein drinken, die er niets tegen had +van zijn wijn mee te proeven. Toen hij mijnheer Lightfoot had uitgehoord omtrent de +familie op het park, en hem daaruit gebleken was, dat jufvrouw Lightfoot, gelijk zij +verzekerd had, haar mond had gehouden, liet hij door mijnheer Lightfoot nog wat wijn +brengen en na afloop van dit feestmaal begaven beiden zich in hoogst opgewonden toestand +naar jufvrouw Lightfoot’s buffet. +</p> +<p>Zij zat daar met hare vriendin madame Fribsby thee te drinken, en Lightfoot was thans +zoo zalig, dat hij zich over niets ter wereld zou verwonderd hebben, zoodat, toen +Altamont jufvrouw Lightfoot als eene oude kennis de hand schudde, die herkenning hem +volstrekt niet vreemd voorkwam, maar hem alleen eene voldoende reden toescheen om +nog meer te drinken. De heeren gingen dus aan den brandewijngrog, dien zij ook de +dames wilden laten proeven, zonder zich om de verschrikte blikken van beiden te bekommeren. +</p> +<p>Terwijl zij daarmee bezig waren – het was omstreeks zes uur in den namiddag – kwam +mijnheer Morgan, Sir Francis Clavering’s nieuwe hofmeester, binnen en werd uitgenoodigd +mee te drinken. Hij koos zijn geliefkoosden drank en het gezelschap was spoedig in +een algemeen gesprek verdiept. +</p> +<p>Na eene poos begon mijnheer Lightfoot in te dutten. Mijnheer Morgan had meer dan eens +aan madame Fribsby een wenk gegeven om het vertrek te verlaten; doch die dame, naar +het scheen op zonderlinge wijze hier geboeid, of wel verbijsterd, of misschien ook +door jufvrouw Lightfoot aangespoord om niet te vertrekken, bleef zitten. Dit ergerde +mijnheer Morgan, die zijn misnoegen te kennen gaf in bewoordingen, welke jufvrouw +Lightfoot kwetsten en Altamont deden zeggen, dat hij een rare klant en niet bijzonder +beleefd jegens dames was. +</p> +<p>De woordenwisseling tusschen de beide heeren maakte de vrouwen zeer beangst, en inzonderheid +jufvrouw Lightfoot, die alles aanwendde om mijnheer Morgan tot bedaren te brengen; +en onder voorwendsel van den vreemde een lucifer te geven, stak zij hem een papiertje +toe, waarop zij heimelijk geschreven had: „Hij kent u. Maak u uit de voeten.” Misschien +wekte de wijze, waarop dat papier overhandigd werd of de gast het las, achterdocht +op, want toen hij kort daarna opstond en verklaarde, dat hij naar bed ging, stond +Morgan met een schaterlach ook op en zeide, dat het nog veel te vroeg was om te gaan +slapen. +</p> +<p>Toen de onbekende desniettemin zeide, dat hij zich naar zijne slaapkamer zou begeven, +antwoordde Morgan, dat hij hem den weg zou wijzen. +</p> +<p>„Kom dan maar boven,” was het wederwoord van den vreemdeling. „Ik heb daar een paar +pistolen om elken verrader of spion voor den kop te schieten,” en daarbij zag hij +Morgan met zulke vlammende blikken aan, dat deze Lightfoot bij zijn kraag greep en +wakker schudde, en daarbij uitriep: „John Amory, ik arresteer u in naam der koningin. +Leen mij de hand, Lightfoot. Deze vangst is duizend pond waard.” +</p> +<p>En daarbij strekte hij de hand uit om zijn gevangene te grijpen; maar <span class="pageNum" id="pb2.319">[<a href="#pb2.319">319</a>]</span>de ander balde zijne vuist en bracht met zijne linkerhand aan Morgan zulk een geweldigen +slag op de borst toe, dat hij achter mijnheer Lightfoot neertuimelde. Deze heer, die +van athletische gestalte en moedigen aard was, zeide, dat hij zijn gast de hersens +zou inslaan, en maakte zich gereed die bedreiging ten uitvoer te leggen, toen de vreemdeling +zijn rok afwierp en, onder het vervloeken van zijne tegenstanders, hun toebulderde, +dat zij maar moesten opkomen. +</p> +<p>Maar met een doordringenden gil wierp zich jufvrouw Lightfoot voor haar man, terwijl +madame Fribsby met een nog luider kreet op den vreemdeling toesnelde en onder den +uitroep: „Armstrong, Johnny Armstrong!” zijn ontblooten arm greep, op welken een hart +en de letters M. F. getatoueerd zichtbaar waren. +</p> +<p>Die uitroep van madame Fribsby scheen den vreemdeling te verwonderen en nuchter te +maken, en op haar neerziende, zeide hij: „Waarachtig, het is Polly!” +</p> +<p>„Dit is Amory niet,” ging madame Fribsby voort; „het is Johnny Armstrong, mijn ondeugende +man, die mij in St. Martin’s kerk trouwde, die stuurman op een Oostindievaarder was +en mij twee maanden later verliet, die booswicht! Dit is John Armstrong – hier staat +het merk op zijn arm, dat hij voor mij maakte.” +</p> +<p>„Ik ben John Armstrong, dat is maar al te waar, Polly,” zeide de vreemdeling „Ik ben +John Armstrong, Amory Altamont, – en laten zij nu maar allen opkomen en zien wat zij +tegen een Britsch zeeman kunnen uitrichten. Hoera! daar gaat het er op los!” +</p> +<p>Nog altijd riep Morgan: „Arresteer hem!” Doch jufvrouw Lightfoot riep uit: „Hem arresteeren? +hem arresteeren? gemeene spion! Hoe! het huwelijk stuiten, mylady ruïneeren en ons +<i>het Wapen van Clavering</i> ontnemen?” +</p> +<p>„Zegt hij, dat hij ons <i>het Wapen van Clavering</i> zal ontnemen?” vroeg mijnheer Lightfoot, zich plotseling omkeerende. „Ik zal hem +ophangen, – ik zal hem worgen.” +</p> +<p>„Houd hem vast, manlief, tot de omnibus voorbijkomt, die naar den spoorweg rijdt. +Die zal dadelijk hier zijn!” +</p> +<p>„Wel verd–! ik zal hem smoren als hij eene vin verroert,” zeide Lightfoot. En op die +wijze hielden zij Morgan in bedwang tot de omnibus voorbijkwam en mijnheer Amory of +Armstrong naar Londen vertrok. +</p> +<p>Morgan was hem nagereisd; maar hieromtrent lichtte Arthur Pendennis Lady Clavering +niet in, en toen hij haar verliet, bad zij ’s hemels zegen over hem af aan de sponde +van haar zoon, dien zij ging kussen terwijl hij lag te slapen. Het was een drukke +dag geweest. +</p> +<p>Wij moeten de gebeurtenissen van nog één dag opteekenen, en wel van den dag toen mijnheer +Arthur getooid met een nieuwen hoed, een nieuwen blauwen rok en eene blauwe das, met +een nieuw fantasievest, nieuwe laarzen en nieuwe hemdsknoopjes (hem geschonken door +de hooggeboren vrouwe gravin douairière van Rockminster) aan een eenzame ontbijttafel +op Clavering Park verscheen, waar hij ternauwernood een enkele bete kon nuttigen. +Er lagen twee brieven naast zijn bord, waarvan hij eerst den een, welks adres met +eene ronde kantoorhand geschreven was, opende, om vervolgens den anderen te lezen, +waarvan de hand hem beter bekend was. +</p> +<p>De brief No. 1 luidde als volgt: +</p> +<p class="tb"></p><p> +<span class="pageNum" id="pb2.320">[<a href="#pb2.320">320</a>]</span></p> +<p>„Maatschappij voor den handel in Garbanzos-wijn, gevestigd in <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>. +</p> +<p class="dateline">Maandag. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„Waarde Pendennis, Ik feliciteer u hartelijk met de gebeurtenis, die u voor uw gansche +leven gelukkig zal maken, en verzoek u, mijne vriendelijkste complimenten aan mevrouw +Pendennis te willen overbrengen, die ik nog langer hoop te kennen dan ik haar reeds +gekend heb. En wanneer ik haar aandacht vestig op de omstandigheid, dat <i>zuivere sherry</i> een der noodzakelijkste artikelen is om het haar gemaal genoeglijk in huis te maken, +ben ik zeker dat ik haar tot klant zal hebben om den wille van u zelven. +</p> +<p>„Maar ik heb u andere zaken dan mijn eigene mee te deelen. Gisterennamiddag kwam zekere +J. A. op mijne kamers aan, uit Clavering, dat hij verlaten had onder omstandigheden, +welke gij ongetwijfeld kent. Ondanks de oneenigheid, die wij hadden gehad, kon ik +niet nalaten hem voedsel en dak te verleenen (en hij maakte zoowel van de Garbanzo +Amontillado als van de Toboso-ham een ruim gebruik), waarop hij mij verhaalde wat +hem weervaren was, benevens nog een aantal andere verbazende avonturen. De schavuit +trouwde reeds op zijn zestiende jaar en herhaalde later die plechtigheid nog vele +malen – te Sidney, in Nieuw Zeeland, in Zuid-Amerika, in Newcastle, en dat alles nog +vóórdat hij onze arme vriendin de modemaakster leerde kennen. Het is een volslagen +Don Juan. +</p> +<p>„En het scheen ook alsof de kommandeur hem eindelijk verraste, want terwijl wij aan +den maaltijd zaten, hoorden wij drie zware slagen op mijne buitendeur, die onzen vriend +van schrik deden opspringen. Ik heb hier zelf een paar belegeringen doorgestaan en +ging dus naar mijn gewone plaatsje op verkenning uit. Gelukkig is er thans geen enkele +wissel van mij in omloop, en bovendien melden de heeren van dat vak zich niet op die +wijze aan. Ik zag, dat het Morgan, de voormalige bediende van uw oom was, met een +agent van politie (die ik echter geloof dat geen echte agent was). Zij zeiden, dat +zij een bevel van gevangenneming hadden tegen John Armstrong, alias Amory, alias Altamont, +een ontvlucht strafgevangene, en dreigden de deur in te slaan. +</p> +<p>„Nu had ik, mijnheer, in mijn eigen dagen van gevangenschap een kleinen uitweg langs +de goot naar het venster van Bows en Costigan ontdekt, en ik zond onzen Alias nu langs +dien bedekten weg, die echter zeer wrak was geworden, zoodat ik niet zonder vrees +voor zijn leven was, en daarop liet ik, na eenige onderhandeling, mijnheer Morgan +met zijn vriend binnen. +</p> +<p>„De schelm was echter van het bestaan van dien bedekten weg onderricht, want hij liep +dadelijk door naar de kamer en gelastte den politieagent naar beneden te gaan en op +de deur te passen, waarna hij mijne kleine trap opvloog, alsof hij de inrichting van +het huis kende. Toen hij het venster uitging hoorden wij eene ook aan u welbekende +stem uit Bows’ bovenkamertje roepen: „Wie zijt gij, en wat duivel komt gij doen? Als +ge prijs op uw leven stelt, verlaat dan die goot, want er is al een man doodgevallen.” +</p> +<p>„En terwijl Morgan gedurende dien overtocht in de duisternis trachtte te zien of die +ijzingwekkende tijding wel waar was, nam hij een bezemstok en brak met een krachtigen +slag de verbindingspijp af. Van morgen vertelde hij mij opgetogen, dat deze eenvoudige +list hem ingegeven was door de herinnering aan zijn schatje van een Emily, toen zij +de rol van <i>Cora</i> vervulde, en door de brug van Pizarro. Ik wenschte, dat <span class="pageNum" id="pb2.321">[<a href="#pb2.321">321</a>]</span>die schurk van een Morgan op de brug ware geweest, toen de generaal zijne list te +baat nam. +</p> +<p>„Indien ik van Alias iets nader verneem, zal ik het u melden. Hij heeft nog overvloed +van geld, en toen ik hem aanspoorde daarvan een weinigje aan onze arme vriendin de +modemaakster te zenden, begon de schavuit te lachen en zeide, dat hij niet méér bezat +dan hij zelf noodig had; maar hij zou met genoegen eene lok van zijn haar zenden aan +ieder, die er prijs op stelde. Vaarwel – leef gelukkig en geloof mij altijd +</p> +<p class="signed">„Uw toegenegen E. Strong.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>„En nu de andere brief,” zeide Pen. „Die goede oude vriend!” en hij kuste het lak +alvorens het te verbreken. +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p class="dateline">„<i>Warrington</i>, Dinsdag. +</p> +<p>„Ik mag dezen dag niet laten voorbijgaan, zonder u beiden Gods besten zegen toe te +wenschen. Moge de hemel u, beste Arthur en lieve Laura, gelukkig maken. Ik geloof, +Pen, dat gij de beste vrouw van de wereld gekregen hebt, en hoop, dat gij haar als +zoodanig zult liefhebben en koesteren. De kamers zullen zonder u, Pen, zeer eenzaam +wezen; maar als ik er mij verveel, zal ik een nieuw thuis hebben bij mijn broeder +en zuster. Ik oefen mij hier reeds op de kinderkamer, om mij op de rol van oom George +voor te bereiden. Vaarwel! doe uw huwelijksreisje en keer dan terug naar +</p> +<p class="signed">„Uw toegenegen G. W.” +</p> +<p class="tb"></p><p> +</p> +<p>Pendennis en zijne vrouw lazen dien brief te zamen toen het ontbijt bij doctor Portman +was afgeloopen en de gasten vertrokken waren, en het rijtuig, te midden van eene bijeengeschoolde +volksmenigte, voor het huis van den doctor stond te wachten. Doch een zijdeurtje leidde +naar de begraafplaats der St.-Mary’skerk, wier klokken luide galmden, en hier was +het, op de graszode die Helena’s graf bedekte, dat Arthur aan zijne vrouw George’s +brief liet zien. Was het uit droefheid of uit besef van geluk, dat Laura’s tranen +zoo overvloedig op het papier neerstroomden? En nogmaals, in de nabijheid der gewijde +asch, kuste en zegende zij haar dierbaren Arthur. +</p> +<p>Er werd dien dag slechts één huwelijk in de kerk van Clavering voltrokken want ondanks +Blanche’s opofferingen voor hare lieve moeder, kon de eerlijke Henry Foker geen vergiffenis +schenken aan de vrouw, die haar bruidegom misleid had, en zeer te recht beweerde hij, +dat zij hem andermaal zou bedriegen. Hij deed een reisje naar de pyramiden en naar +Syrië, waar hij zijn hartzeer achterliet, en kwam terug met een mooien baard en eene +verzameling tarboeshes en narguilés, waarop hij al zijne vrienden onthaalt. Hij leeft +op grooten voet en neemt, op Pen’s aanraden, zijne wijnen van de beroemde gewassen +van den hertog van Garbanzos. +</p> +<p>Het lot van den armen Cos is reeds in vroegere bladzijden van dit verhaal vermeld. +Na zulk een leven kon men geen roemrijk einde verwachten. Morgan is een der geachtste +ingezetenen in het kerspel van St. James en heeft zich bij de tegenwoordige staatkundige +beweging als een man en een Brit doen kennen. Wat Bows betreft – deze werd na het +overlijden van den heer Piper, den organist te Clavering, door de kleine jufvrouw +Sam Huxter, die dominé Portman om haar vinger windt, uit Londen gehaald, om naar een +vacanten post te dingen, <span class="pageNum" id="pb2.322">[<a href="#pb2.322">322</a>]</span>en behaalde ook de overwinning. Toen Sir Francis Clavering zijn onwaardig leven eindigde, +nam dezelfde onvermoeide kleine bemoeial het district stormenderhand in, dat nu in +het parlement vertegenwoordigd wordt door den weledelgeboren heer Arthur Pendennis. +Blanche Amory is, gelijk iedereen weet, te Parijs getrouwd, en de salons van madame +la comtesse de la Blague de Montmorenci de Valentinois behoorde onder de meest bezochte +der hoofdstad. Het duel tusschen den graaf en het jonge en heethoofdige lid der bergpartij, +Alcide de Mirobo, was alleen het gevolg van den twijfel, dien deze laatste in de club +opperde omtrent de echtheid der titels, die de edelman voerde. Madame de la Blague +de Montmorenci de Valentinois ondernam eene reis na die gebeurtenis, en Bungay kocht +hare gedichten en gaf die uit, met de gravinnenkroon prijkende op het werk der gravin. +</p> +<p>Majoor Pendennis werd in zijne laatste dagen heel fijn, en was nooit gelukkiger dan +wanneer Laura hem met hare lieve stem iets voorlas of naar zijne verhalen luisterde. +Want deze beminnelijke dame is de vriendin van oud en jong en brengt haar leven door +met anderen gelukkig te maken. +</p> +<p>„En welk soort van echtgenoot zou die Pendennis wel zijn?” vraagt wellicht menig lezer, +bezorgd voor het heil van zulk een huwelijk en voor het fortuin van Laura. Wij verwijzen +de vragers naar de dame zelve, die, ofschoon zij zijne gebreken en sombere buien wel +opmerkt (en ziet en bekent dat er betere mannen zijn dan hij is), hem toch altijd +de standvastigste liefde toedraagt. Zijne kinderen, of hunne moeder, hebben nooit +een hard woord uit zijn mond gehoord, en begroeten hem, wanneer zijne vlagen van neerslachtigheid +of afgetrokkenheid voorbij zijn, weer met onverminderde achting en vertrouwen. Zijn +vriend is nog altijd zijn vriend, – geheel gezond van hart, want die ziekte is nooit +gevaarlijk voor een gezond orgaan. En George vervult zijne rol van peter uitmuntend +en woont alleen. Indien mijnheer Pen met zijne werken meer naam gemaakt heeft dan +zijn kundiger vriend, die bij niemand bekend is, zoo leeft George toch tevreden zonder +dien roem. Zoo de beste menschen niet de hoogste prijzen in de loterij des levens +trekken, weten wij, dat het aldus bepaald is door den Beschikker der loterij. Wij +weten en zien dagelijks, dat de valschen en boozen leven en voorspoedig zijn, terwijl +de goeden worden weggeroepen en de dierbaren en jeugdigen vóór hun tijd ten grave +dalen; wij zien in ieders leven een verstoord geluk, een veelvuldig struikelen, een +onvruchtbaar streven, een strijd tusschen goed en kwaad, waarin de sterken dikwijls +bezwijken en de vluggen achterhaald worden; wij zien bloemen der deugd op onreine +plaatsen groeien, gelijk wij het grootste en luisterrijkste geluk soms ontsierd zien +door smetten der ondeugd en vlekken des kwaads. En laten wij nu, daar wij weten hoeveel +er nog aan den besten onder ons ontbreekt, eene liefderijke hand, in weerwil van al +zijne feilen en tekortkomingen, aan Arthur Pendennis toereiken, die geen held beweert +te zijn, maar alleen een man en een broeder. +</p> +<p class="trailer center">EINDE.</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="div1" id="toc"> +<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2> +<table> +<tr id="ch1.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">I. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch1">Waarin men ziet hoe eene eerste liefde een ontbijt kan verstoren.</a></td> +<td class="tocPageNum"></td> +</tr> +<tr id="ch2.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">II. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch2">Een stamboom en andere familie-aangelegenheden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2">5</a></td> +</tr> +<tr id="ch3.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">III. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch3">Waarin Pendennis alsnog heel groen voorkomt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch3">20</a></td> +</tr> +<tr id="ch4.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">IV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch4">Mevrouw Haller.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch4">31</a></td> +</tr> +<tr id="ch5.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">V. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch5">Mevrouw Haller thuis.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch5">38</a></td> +</tr> +<tr id="ch6.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">VI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch6">Handelt over liefde en oorlog beiden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch6">50</a></td> +</tr> +<tr id="ch7.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">VII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch7">Waarin de majoor verschijnt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch7">60</a></td> +</tr> +<tr id="ch8.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">VIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch8">Waarin Pen aan de deur moet wachten, totdat de lezer onderricht is wie de kleine Laura +was.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch8">68</a></td> +</tr> +<tr id="ch9.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">IX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch9">Waarin de majoor den veldtocht opent.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch9">78</a></td> +</tr> +<tr id="ch10.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">X. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch10">Waarin de majoor tegen den vijand oprukt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch10">84</a></td> +</tr> +<tr id="ch11.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch11">De onderhandeling.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch11">89</a></td> +</tr> +<tr id="ch12.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch12">Waarin een schietpartijtje wordt voorgesteld.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch12">97</a></td> +</tr> +<tr id="ch13.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch13">Eene crisis.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch13">104</a></td> +</tr> +<tr id="ch14.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XIV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch14">Waarin jufvrouw Fotheringay een nieuw engagement sluit.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch14">112</a></td> +</tr> +<tr id="ch15.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch15">Het gelukkige dorp.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch15">118</a></td> +</tr> +<tr id="ch16.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XVI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch16">Nog meer stormen in een glas water.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch16">127</a></td> +</tr> +<tr id="ch17.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XVII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch17">Waarmede het eerste gedeelte van dit verhaal besloten wordt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch17">137</a></td> +</tr> +<tr id="ch18.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XVIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch18">Alma mater.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch18">147</a></td> +</tr> +<tr id="ch19.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XIX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch19">Pendennis van Bonifacius.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch19">155</a></td> +</tr> +<tr id="ch20.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch20">De weg des verderfs.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch20">166</a></td> +</tr> +<tr id="ch21.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch21">De vlucht na de nederlaag.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch21">176</a></td> +</tr> +<tr id="ch22.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch22">De terugkomst van den verloren zoon.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch22">183</a></td> +</tr> +<tr id="ch23.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch23">Nieuwe gezichten.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch23">191</a></td> +</tr> +<tr id="ch24.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXIV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch24">Een onschuldje.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch24">206</a></td> +</tr> +<tr id="ch25.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch25">Handelt zoowel over liefde als over jaloezie.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch25">215</a></td> +</tr> +<tr id="ch26.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXVI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch26">Een huis vol gasten.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch26">223</a></td> +</tr> +<tr id="ch27.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXVII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch27">Bal-avonturen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch27">235</a></td> +</tr> +<tr id="ch28.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXVIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch28">Twistziek en sentimenteel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch28">242</a></td> +</tr> +<tr id="ch29.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXIX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch29">Babylon.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch29">254</a></td> +</tr> +<tr id="ch30.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch30">De tempelridders.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch30">264</a></td> +</tr> +<tr id="ch31.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch31">Oude en nieuwe kennissen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch31">272</a></td> +</tr> +<tr id="ch32.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch32">Waarin de drukkersjongen aan de deur komt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch32">282</a></td> +</tr> +<tr id="ch33.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch33">Dat in den omtrek van Ludgate Hill speelt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch33">293</a></td> +</tr> +<tr id="ch34.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXIV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch34">Waarin de geschiedenis nog altijd in den omtrek van Fleet Street blijft spelen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch34">302</a></td> +</tr> +<tr id="ch35.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch35">Een diner in Paternoster Row.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch35">308</a></td> +</tr> +<tr id="ch36.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXVI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch36">de Pall Mall Gazette.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch36">317</a></td> +</tr> +<tr id="ch37.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXVII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch37">Waarin Pen in de stad en ten platten lande optreedt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch37">322</a></td> +</tr> +<tr id="ch38.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXVIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch38">Waarin de Sylphide weer te voorschijn komt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch38">334</a></td> +</tr> +<tr id="ch39.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XXXIX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch39">Waarin kolonel Altamont verschijnt en verdwijnt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch39">341</a></td> +</tr> +<tr id="ch40.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XL. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch40">Aangelegenheden van den heer Henry Foker.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch40">1</a></td> +</tr> +<tr id="ch41.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch41">Brengt den lezer te Richmond en te Greenwich.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch41">11</a></td> +</tr> +<tr id="ch42.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch42">Bevat eene nieuwe gebeurtenis.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch42">18</a></td> +</tr> +<tr id="ch43.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch43">Alsatia.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch43">28</a></td> +</tr> +<tr id="ch44.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLIV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch44">Waarin de kolonel eenige van zijn avonturen verhaalt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch44">34</a></td> +</tr> +<tr id="ch45.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch45">Een hoofdstuk vol gesprekken.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch45">43</a></td> +</tr> +<tr id="ch46.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLVI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch46">De dansers van jufvrouw Amory.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch46">55</a></td> +</tr> +<tr id="ch47.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLVII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch47">Monseigneur s’amuse.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch47">66</a></td> +</tr> +<tr id="ch48.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLVIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch48">Een beleefdheidsbezoek.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch48">78</a></td> +</tr> +<tr id="ch49.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">XLIX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch49">In <i lang="en">Shepherd’s Inn</i>.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch49">83</a></td> +</tr> +<tr id="ch50.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">L. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch50">In of bij den tuin van den temple.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch50">88</a></td> +</tr> +<tr id="ch51.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch51">Het gelukkige dorp andermaal.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch51">95</a></td> +</tr> +<tr id="ch52.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch52">Hetgeen bijna het laatste van dit verhaal zou geweest zijn.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch52">101</a></td> +</tr> +<tr id="ch53.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch53">Een kritiek hoofdstuk.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch53">110</a></td> +</tr> +<tr id="ch54.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LIV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch54">De herstelling.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch54">118</a></td> +</tr> +<tr id="ch55.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch55">Fanny heeft afgedaan.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch55">128</a></td> +</tr> +<tr id="ch56.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LVI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch56">Waarin Fanny een nieuwen dokter aanneemt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch56">137</a></td> +</tr> +<tr id="ch57.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LVII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch57">In het buitenland.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch57">147</a></td> +</tr> +<tr id="ch58.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LVIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch58">„Fairoaks te huur.”</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch58">157</a></td> +</tr> +<tr id="ch59.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LIX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch59">Oude vrienden.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch59">166</a></td> +</tr> +<tr id="ch60.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch60">Opheldering.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch60">176</a></td> +</tr> +<tr id="ch61.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch61">Gesprekken.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch61">182</a></td> +</tr> +<tr id="ch62.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch62">Zooals het in de wereld gaat.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch62">194</a></td> +</tr> +<tr id="ch63.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch63">Hetwelk misschien tot opheldering van hoofdstuk LXII kan strekken.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch63">207</a></td> +</tr> +<tr id="ch64.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXIV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch64">Phillis en Corydon.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch64">218</a></td> +</tr> +<tr id="ch65.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch65">Verzoeking.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch65">222</a></td> +</tr> +<tr id="ch66.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXVI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch66">Waarin Pen zijne verkiezing voorbereidt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch66">232</a></td> +</tr> +<tr id="ch67.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXVII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch67">Waarin Pen aan zijne verkiezing begint te twijfelen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch67">239</a></td> +</tr> +<tr id="ch68.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXVIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch68">Waarin men den majoor om de beurs of het leven vraagt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch68">250</a></td> +</tr> +<tr id="ch69.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXIX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch69">Waarin de majoor noch zijne beurs noch zijn leven afstaat.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch69">259</a></td> +</tr> +<tr id="ch70.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXX. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch70">Waarin Pendennis zijne rekening opmaakt.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch70">266</a></td> +</tr> +<tr id="ch71.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXXI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch71">Fiat justitia.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch71">271</a></td> +</tr> +<tr id="ch72.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXXII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch72">Waarin men begint op te ruimen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch72">277</a></td> +</tr> +<tr id="ch73.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXXIII. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch73">Mijnheer en mejufvrouw Sam Huxter.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch73">284</a></td> +</tr> +<tr id="ch74.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXXIV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch74">Waarin men zien zal, dat Arthur liever een retourbiljet had moeten nemen.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch74">293</a></td> +</tr> +<tr id="ch75.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXXV. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch75">Handelt over huwelijken.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch75">298</a></td> +</tr> +<tr id="ch76.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum">LXXVI. </td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#ch76">Allen af.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch76">305</a></td> +</tr> +</table> +</div> +<div class="transcriberNote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<p>De nieuwe omslagillustratie van dit eboek is hiermee aan het publieke domein verleend.</p> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p>Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het +einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel +zijn verbeterd.</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2025-12-25 Begonnen. </li> +</ul> +</div> +</div> +<div style='text-align:center'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 77583 ***</div> +</body> +</html> diff --git a/77583-h/images/new-cover.jpg b/77583-h/images/new-cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..51a740d --- /dev/null +++ b/77583-h/images/new-cover.jpg diff --git a/77583-h/images/titlepage.png b/77583-h/images/titlepage.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4ff003e --- /dev/null +++ b/77583-h/images/titlepage.png |
