diff options
Diffstat (limited to '77495-h/77495-h.htm')
| -rw-r--r-- | 77495-h/77495-h.htm | 700 |
1 files changed, 700 insertions, 0 deletions
diff --git a/77495-h/77495-h.htm b/77495-h/77495-h.htm new file mode 100644 index 0000000..3e42c64 --- /dev/null +++ b/77495-h/77495-h.htm @@ -0,0 +1,700 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" +"http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="fy" lang="fy"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=utf-8" /> +<meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> +<title>Fryslân en de wrâld | Project Gutenberg</title> +<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> +<style type="text/css"> + +body { margin-left: 20%; + margin-right: 20%; + text-align: justify; } + +h1, h2, h3, h4, h5 {text-align: center; font-style: normal; font-weight: +normal; line-height: 1.5; margin-top: .5em; margin-bottom: .5em;} + +h1 {font-size: 300%; + margin-top: 0.6em; + margin-bottom: 0.6em; + letter-spacing: 0.12em; + word-spacing: 0.2em; + text-indent: 0em;} +h2 {font-size: 150%; margin-top: 2em; margin-bottom: 10em;} +h3 {font-size: 130%; margin-top: 1em;} +h4 {font-size: 120%;} +h5 {font-size: 110%;} + +.no-break {page-break-before: avoid;} /* for epubs */ + +div.chapter {page-break-before: always; margin-top: 4em;} + +hr {width: 80%; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em;} + +p {text-indent: 1em; + margin-top: 0.25em; + margin-bottom: 0.25em; } + +.p2 {margin-top: 2em;} + +p.letter {text-indent: 0%; + margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; } + +p.right {text-align: right; + margin-right: 10%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; } + +p.footnote {font-size: 90%; + text-indent: 0%; + margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; } + +sup { vertical-align: top; font-size: 0.6em; } + +a:link {color:blue; text-decoration:none} +a:visited {color:blue; text-decoration:none} +a:hover {color:red} + +</style> + +</head> + +<body> +<div style='text-align:center'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 77495 ***</div> + +<p class="right"> +Priis 15 sinten +</p> + +<h4>Striidskriffen fen De Jongfryske Mienskip</h4> + +<h4>No. 1.</h4> + +<hr /> + +<h1>Fryslân en de wrâld.</h1> + +<h3>Rede, sa likernôch hâlden op ’e Mienskipsgearkomste fen 29 Jan. 1916,</h3> + +<h2 class="no-break">fen D. Kalma</h2> + +<hr /> + +<h4>W. A. Eisma Cs. — Ljouwert — 1916.</h4> + +<div class="chapter"> + +<p class="letter"> +<i>Achte Mienskipsleden!</i> +</p> + +<p> +Do ’t Jim’ niis-krektsa hast allegear jim’ bitinken to witten dienen oer de +frage, hok for wykblêd, „Sljucht en Rjucht” ef „Fryslân” de minste ûnsuvere +ynfloeden ûndergiet, en oan hok for blêd it dos winskelik hâlden wirde moast as +Jong-Fries mei to dwaen, en do ’t Jim praetten, lyk ik fen Jimme biwend bin, +iepen en rounút, ek my gjin ôfkarring bisparjend, as Jim’ mienden, dat der +reden for bistie, do haw ik dêrnei harke mei blide nocht, om ’t hwet Jim’ +seinen, bliken joech fen earnstich oertinken en oertsjûgingsmoed. Ik winske dit +oan it bigjin fen hwet ik to sizzen haw, efkes to forklearjen, om ’t ik it +dochs nedich achte, in inkeld lid to binnen to bringen, dat er net bûten ’e +oarder to gean hie, en om ’t ik soks in kearmennich sei yn moai forheftige +wirden, as it my talike, dat der oars gjin acht genôch op slein wirde scoe. +</p> + +<p> +Mar wier der dos blidens yn my, as ik harke nei Jim’ kleare tael en faken tocht +to bifinen, det Jim’ wier-wier it bilang fen ’e jongfryske saek, dy ’t it +fryske bilang by útstek is, foar eagen hâldden, ik scoe dochs tsjin myn sin +prate moatte, as ik sei, dat Jimme wirden my alhielendal foldien hawwe en dat +der neat yn wier, hwertroch ik myn fordildigens heal forlear. Hwent al binne de +útkomsten, dêr ’t Jim’ oerliz Jim’ hinne laette, ek mines, en al binne Jim’ +opfettings oer ’e persoanlike frijdom, dy ’t elts heart to biwarjen, gelikens +as myn oertsjûgings yn dit stik, der giet mar neat fen ôf, dat wy op tige +ûnderskate menearen ta dyselde útkomsten kamen; ja, sikerwier, op sok in +ûngelikense wizânsje, frjeonen mienskipsleden, dat soks klear oantsjut heart to +wirden, as wy yn kommende tiden, lyk as eren, witte scille, hwet wy krekt oan +inoar hawwe. +</p> + +<p> +Somliken fen Jimme binne sa ôfgryslike praktysk, dat ik der heal wé fen wird. +Jim’ sjogge de tastân, lyk as dy op dit stuit is, nei myn sin hwet al to klear: +in jonge en wis, tige warbere, mar faken wol hwet bjuster forheftige biweging, +dy ’t bitrouwende giet hjar fryske wegen lâns, kastijt en útheuvelet, hwet in +útfûtering fortsjinnet—en soks is der op ús fryske fjilden net in bytsje—en dy +’t sadwaende aerdich hwet fijânnen krige en tsjinaksel ûnderfoun. Dit scoe nou +krekt neat wêze, en ús al in bidroefd bytsje bihinderje, as wy in eigen +tiidskrift hienen, hweryn wy ús ynlikste oertsjûgings forkindigje en fordigenje +koenen, sûnder to bûgen yn it biwâld fen ljue, dy ’t neat oer ús to sizzen +hearden to hawwen, en hweryn wy Fryslân lokkich wisten to meitsjen mei de +wirden en de lieten, lyk as dy ús ynjown wirde fen in wûndere en +forearensweardige, mar geheimige Krêft; dôch mieri! soks liket to’n earsten in +fromme winsk bliuwe to scillen, en sa waerden wy dos wol twongen, mei to dwaen +oan ûneigen blêdden, hwerby jamk lûdbearende hânswoarsten en +gearkomste-roppers, dy ’t wy minachtsje, it measte to sizzen hawwe. Dêrom wirde +de minsken, dêr ’t ik niis krektsa op doelde hwet bûtenwenstige praktysk, en +hja lizze oer yn hjar siikjend forstân en hja sizze: »Lit ús dochs dalik nimme, +hwet der to krijen is. Binne der minsken, dy ’t ús net noaskje en ûnfortsjinne +kamen to sitten dêr ’t hja net thús hearre, hwet need! sadré wy bûten hjar +kinne, litte wy hjar de hakken sjên, en sa gau wy ús it krêftichst fiele, keile +wy hjar ôf fen it plak, dat nea net hjarres wêze moatten hie.” +</p> + +<p> +Achte mienskipsleden, fûleindich kom ik tsjin sok in redenaesje op. Ik kin it +net goed krije, as, hwennear der in hjerststoarm oer de keale diken gûlt en de +heil yen om ’e earen kletteret, en der rydt yen in feint efterop yn in smûke en +sêft-fearjende wein op gummy-bânnen, as men den sok in fint flaeikjende freget, +meiride to meijen, mei de stikume miening, om, sa gau men der kâns ta sjocht, +de jongkeardel oer it spatboerd hinne to keilen, en sels sa it rytúch to hawwen +for yen allinnich; ik kin soks sels net goed krije, as men fen to foaren al +sjocht, det it yens eigen stellene wein is, hweryn dy feint sok in swé slacht. +Ek komt der almeast fen sok in slûchslimmens net sa botte folle goeds. +</p> + +<p> +Frjeonen, it wier myn miening net, dingen to sizzen dy ’t de ien as oar fen +Jimmes stekke en faeks slim yn ’e wei binne—mar ik winskje Jim’ derop to wizen, +det wy ús hâlding, al hinget der ek noch safolle fen ôf, net hawwe fêst to +stellen nei it tafal fen it eagenblik, dat wy gjin rekkenskip hâlde meije mei +persoanlik oansjên en persoanlike skea, det wy net hearre nei to gean, hwet ús +moarn en oaremoarn wol de measte ynfloed tafoegje scil, mar det wy ús liede +litte moatte, inkeld en allinnich, troch it ivige Ideael, dat yn ’e fiere +fierte wol tige heech en wol wûnder glinsterjend, mar noegjende wachtet op ús, +lytse ljuwe mei lytse krêften. Hwet ik sei yn „De Jongfryske Biweging’<a +href="#fn1" name="fnref1"><sup>[1]</sup></a>—ien fen Jimmes neamde it ienris: +ús evangeelje, hwet my wol haechlik yn ’e eare klonk,—it hat syn bitsjutting en +syn krêft yet alhiel net forlern: +</p> + +<p> +„Mar ûnwiten better as in foarderjen-trêd-for-trêd, om as der útfier jown waerd +oan ien plan, nei to gean, hweroan men nou de measte oandacht tsjinnet to +wijen, is dochs ek earst fêst to stellen in fier-útstrieljend doel, dat lyk it +stjerte twinkeljend ús leart stadich mar wis de rjochte wei to bigean. As men +earst wit, hweroan men yen to hâlden hat en jimmer syn tinzen fêstiget op it +fiere wyt, dat men ienris, sij it ek nei tsjientallen, tritichtallen jierren, +winsket to birikken, den scil men, kommen oan in krúswei, allinne mar nei dy +stjerre hawwe to sjên, om mei in fornoegjende wissens fierder to gean, dy ’t +likefolle krêften jowt as yen de twivel binimt. Den hoecht men allinne mar op +yens hoede to wêzen, om fen de stjerre forlaet, net mei to brimstige hast de +wei to bigean, sadet men stroffelet ef, slimmer yette, warch delfalt, ear ’t +men kaem, hwer ’t men wêze woe; en hawwe wy yn ús Frysk aerd, dat nea net talit +de sokken deryn to setten, as men it ôfdwaen kin mei stadich traepjen, dat fij +is fen alle oerdwealskens, mar oanstiet op rêstich en forstânnich hânneljen, +net in treflik biwiis det sok in útlitten dwaen dalik gjin geneed hat?” +</p> + +<p class="footnote"> +<a name="fn1"></a> <a href="#fnref1">[1]</a> +De Jongfryske Biweging, fen D. K<small>ALMA</small>, útjown to Dokkum by I. +B<small>ERGSMA</small>, jowt bysûnderheden oer wirk en wollen fen de +Jong-Friezen. +</p> + +<p> +Myn frjeonen, ik winskje noutiids net mear to praten oer it +„uteringsfraechstik”, dêr ’t wy it dochs maklikernôch oer iens wirde scille, +nei ’t it my taliket, mar ik bin fen doel in wird mennich to sizzen oer it +keninklike ideael, dat wy aloan foar eagen hearre to hâlden, om, as wy der +klearrichheit oer krigen, ho ’t det eigentlik krekt is, út dy ienriedigens ôf +to lieden hok for hâlding it bêst oannommen wirdt tsjinoer in blêd as +„Fryslân”. En ik forsiikje Jim’ minlik, myn wirden oan to hearren mei earnst en +earlikens, lyk as ik harke nei hwet Jimme niis yn ’t formidden brochten, en ik +stean der ynlik op oan, dat Jim’ dêrnei Jim’ oardiel foarmje scille sûnder +persoanlike foarljeafde en foarkar to biachtsjen, mar allinnich tinkende om it +wicht fen myn wirden en de hilligens fen ús fryske saek. +</p> + +<p> +Nimmen, achte mienskipsleden, dy ’t it forrin neigiet fen ús tael„striid”, lyk +as dy hjirre yn ’e lêste tiden fierd waerd, scil sizze kinne, dat it ús +miskearret oan ljeafde for hwet Frysk is, en dat de saneamde lieders earm west +hawwe oan idealen, hja mochten den forachtlik ef weeldrich, dof ef glânzgjend +wêze. Mar dat der oan dizze idealen wol ris hwet hapere, dat der sims in nuver +rookje oan wier en dat hja faken sels earmer oan ynhâld en skrielder fen +bitsjutting wiernen as de oertinkings, dy ’t wenje yn it kopstik fen in +moartsjende bigge—soks is ek wol eltsenien dúdlik, dy ’t him de eagen net fol +sân struije lit fen alderleije, bûnt-tariste hânswoarsten. Myn frjeonen, gin it +my, det ik in lyts en tige ûnfolslein oersjoch jow fen hwet somlike ljuwe foar +hawwe mei it Frysk, somlike tige fatsoenlike ljuwe, achte mienskipsleden, dy ’t +it safier brochten, det hja hjar brochje ite en hjar slok drinke kinne, hast +krekt sa ’t de étiquette soks foarskriuwt, mar dy ’t like goed gjin grevel +ôfwitte fen hwet in Fries fielt for syn saek, en dy ’t wend binne de âlde tael +to misledigjen troch hjar to brûken as in delstapke, om ’e troane fen ’e +Forneamdens to bikliuwen; ja wisse, frjeonen, gin my soks, hwent it scil jimme +wêze as wiernen Jim’ mids in lûdroftige, âlderwetske doarpsmerke, lyk as Ostade +dy wol skildere, hwerop it brune bier streamt en de dronkene boeren, earm yn +earm, stoattelje oer de inge, feestelik-biwimpele strjitte, en troch de tsjokke +walm, dy ’t driuwt út ’e kreammen fen it oaljebaksel. +</p> + +<p> +Hok in droktme, bigammen, en hok in opskoer! Hwet mei der dochs wol to rêdden +wêze, dat de wenten fen ’e earmen en de stinzen fen ’e greaten forlitten +steane, towile der kloften fen fjildbiwenners gearstreame nei de grize tsjerke, +der jinsen op dy grienjende hichte, dêr ’t great gewiuw is fen kleurige flaggen +en gedroan fen geheimige oargelmuzyk? O frjemd’ling dou yn Jeruzalem! hear it +ûnthjit fen ’e takomst en ús tynge, en fornoegje dy mei ús: jister, dollend yn +’e terp njonken ús doarp—de kipkarren stienen ré, en rôllen mar stadich +fierder, swier fen ’e modder—do steaten de arbeiders op in geweldige kiste fen +stiel, en groeven dy warber bleat, en teakelen him omhegen mei folle lijen en +lêst; de grytman waerd roppen, dy ’t de kiste soarchsum iepenje liet fen syn +stevichste smidden mei hjar krêftichst ark, en men foun in glinsterjende troane +fen lottere goud en dêrop dit treastlik boadskip: „Jim’ fynders, set my yn ’t +formidden fen Jim’ tsjerke en bûg del, en nim Jim’ hânnen gear, hwent der scil +in nije hearsker op my forskine.’ En ik folge hjarren, dy ’t sa seinen, yn ’e +tsjerke, en seach dêr de troane glânzgjend, en de ljuwe bûgden foardel, d’ +eagen ticht, en hja wachten yn from bitrouwen; mar ik hâldde myn eagen iepen en +seach dryst nei de tsjerkedoarren, hwent ik wist, de kening kaem yet lang net. +En sjoch, dêr kaem in paljas út in hyngstespil, de narremûtse skeef op syn +holle en hy stroffele oer syn eigen klean en swaeide hinne en wer nei de troane +ta, mids it folk, dat from foardel seach en tocht: hy wier de kening. Mar do ’t +er my gewaer waerd, en seach, dat ik wist hwa ’t er wier, doarst er net fierder +gean, om ’t er soarch hie dat ik de ljue oanmoanje scoe wer sjênde to wirden; +dos bleau er stean, en tocht myn swijen to keapjen mei hwet falske munten. Mar +dit haw ik him to sizzen: dat ik nea net dildzje scil, dat in pijas mei in +ûnnoazel glimke toevje scil op earnstich Fryslân syn troane, en dat, as er +bisiket my stil to hâlden en de hân leit op myn mûle, dat ik him den in draei +jaen scil om syn earen, dat syn holle efterstefoarst op ’e rêch komt to stean, +sa ’t er teikene wêze scil yn ’e minskewrâld, sa lang hy hjir yet tahâlde mei. +</p> + +<p> +Mar hwet woe sok in hânswoarst dochs yn ’e goedichheid op Fryslân syn troane? +Biwûnderje hjir, myn frjeonen, in krêftich idiael fen in nuver soarte, hwent de +stakker tocht wier-wier, dat dy troane nou krekt hwet wêze scoe for him, en … +hy krekt hwet for dy troane. +</p> + +<p> +En alwer is der lûd gebear en forheftich geraes yn ’e seale dêr jinsen yn in +greate stêds-herberge, dêr ’t, nei ’t men lústerjend fornijt—hwent men doar der +gjin lûd wird mear oer to kikken—in gearkomste hâlden wirdt fen in rountsje +goe-ljue, dy ’t hjar der op foarstean litte de saek fen Fryslân krûdich to +forsoargjen. Men koe it der mar net iens oer wirde, eft men „nidle” skriuwe +scil mei <i>dl</i> ef <i>ll</i>, mei in <i>i</i> ef in <i>u</i>, en om to +biwizen dat men der wis wol hwet fen ôfwit, keilt men eltsoar de inketpotten om +’e earen, smyt men de finsters yn mei skoandere kofjekopkes en slacht men de +stoellen stikken op ’e tafels en op ’e flier, om eltsoar den mei de ôfbritsene +poaten to liif to gean, en sa de oar to bringen ta in oare opfetting fen dit +wichtich taelkindige frachstik. En oan ’t ein fen ’e seale stiet der in man to +roppen en to bearen fen syn eigen treflikens en de minnens fen elts, dy der +oars oer tinke doar as hy, wylst er soks bisiket ta to ljochtsjen troch de +steapel itensboerden, dy ’t njonken him stiet, mei rynske hân to forsiedzjen +oer ’e glânzgjende krunen fen syn achtbere tsjinstânners. Mar o fyt! der wraemt +ien fen syn eigen frjeonen de tafel mei foarsje om, en de yet altyd gûlende +redener trudelet yn ’e bidelte, wylst er yn syn fal in stik ôfskoert fen ’e +kostbere fryske flagge, dy ’t boppe syn holle hong en dêr ’t er him oan bisocht +fêst to hâlden. +</p> + +<p> +Mar hwet miskearre ús earbere boppemaster den wol, om sa glânzgje to wollen as +earste minister fen ’e circus-potentaet! Myn frjeonen, biwûnderje wy wer de +krêft fen dit nuversoartich ideael, hwent de ropper wier sikerwier oertsjûge, +dat hy de saek fen Fryslân tsjinje koe, en … de saek fen Fryslân him. +</p> + +<p> +En strieljend, om ’t it midsimmer is, midsimmer, de waerme tiid fen glânzgjende +weelde, laket de sinne oer de wite dunen fen Skylge, en dounsjende en +streakjende en ljeavjende swevet om hjar ljochtens hinne de trintene wyn út it +salte wiet. En de grienjende sé, twinkeljend en glinsterjend dêr ’t it suverste +ljochtgoud gliidt oer syn rimpels, streamt oan mei lytse slanters fen skom, dy +’t maklik torane yn it wiet, en der is in ienlûdich en birêstend gerûs yn it +nuvere riigjen fen syn rêstige weagen. En it raeijige gers fen de dunen +risselet sa stil oer it wite geblikker fen it sân, dêr ’t it ljocht is en de +waermte en de wyn. En op it heechst fen in dún, dêr ’t de measte sinne is en it +brûzjen fen ’e ivige sé it klearst, dêr ’t omhegen it blau is fen in einleaze +loft en it blau fen in einleaze sé omlegen, sit in jongfeint fen Fryslân, it +lân, dêr ’t de wâlden nou sa geheimich rûzje, en dêr ’t de marren wyt binne fen +seil, en dêr ’t it folts warber is, hwent it wiuwende, bûgende gers waerd al +meand. En hy dreamt silveren dreamen oer syn soun en skrander en krigel folts, +dat jinsen wer soarget, lyk it al ieuwen wend is yn ’e simmer noed to hawwen +for de tiid, as de wollige wite flokken wer twirje om de wenten; en syn tinzen +geane oer ’e ivige sé nei it West, dêr ’t it folts wennet, dat de wâlden +bihearsket, it folts mei syn kleare eagen en syn skerp en suver antlit, dat +folts, dat gjin hea mear ynhellet noch soarchleas net doarmet troch de wrâlden +fen Skotlân, hwent it fjochtet for syn rjocht en syn bihâld; en weroan geane +syn dreamen heech it Easten yn en hy sjocht de jongfeinten fen Sweden, lyk hja +studearje yn it witnis-rike Upsala, it jongfolk fen ’e Noaren, sa ’t it +klatteret oer it swarte berchtme en delskôget yn ’e rûzige fjorden, en hy +sjocht de bloeijende en fruchtbere eilânnen fen Denemarken, it wirksume… +</p> + +<p> +Frjeonen, ik leau, it is sikerwier de moeite wirch it ideael, dat der berne +wirdt op ’e blikkerjende dunen fen Skylge ús oandacht to wijen, en to sjên, yn +hofier wy forplichte binne en rjocht hawwe om to wirkjen for de forwezentliking +dêrfen. +</p> + +<p class="p2"> +Achte mienskipsleden, somlike ljue dy ’t fen ’e wize rekke wiernen om ’t ik yn +it bilang fen ’e mienskiplike taelstriid oanstie op in (geastelike) oansluting +by Ingelân, hawwe my bilein, det ik op steatkindich gebiet tinkbylden hie, dy +’t waerden hja trochset, de goede en saneamde fruchtbere forhâlding twisken +Hollân en Fryslân forsteure scoene; sels hat der ien, hwaens namme ik hjir yet +net neame scil, my driigje doaren, det, as ik soks ea ûndernaem, hy dat +foartdalik to witten dwaen scoe, dêr ’t men dêrfen op ’e hichte hearde to +wêzen. Op sokke minne en ûnwize biskildigings kin ik allinnich anderje, dat ik +sûnder mis idealen haw, lyk as hja miene, mar dat ik inkeld den bisiikje scil +dizze to forwezentlikjen, as de tsjinwirdige forhâlding twisken de twa +provinsjes dochs al tobritsen is troch in forkearde die, dy ’t fen Hollân +útgiet; salang soks lykwol net bard is, scil der fen my neat ûndernommen wirde, +noch scil ik der op oanstean eat to ûndernimmen, hwertroch de iendracht fen it +Ryk earnstigen skea lije koe. Ik hâldde it winskelik, soks hjir mei klam to +forklearjen, om ’t somlike net tige skrandere ljue efter de geastelike +oansluting mei Ingelân, dy ’t ik fordigene yn „De Jongfryske Biweging” dochs +wer steatkindige mienings socht hawwe, om my makliker bistokelje to kinnen; ik +mei dos bitrouwe, det, sels as der in pro-Dútsker yn ús formidden wier, hy fen +syn eigen oanstriid en meifieling gjin sin krije scil, partidigens en geheimige +bidoeling to siikjen yn de ienfâldige wirden, dy ’t ik oer dit stik yn it +formidden bringe wol. +</p> + +<p> +Ek foar dizze oarloch, dy ’t ús leard hat oer in hopen dingen wer klearder +bigryp to krijen, wier it ús skoan bikend, det der gjin praet wêze koe fen ien +algemiene Jeropeeske biskavinge—mar, hwet der yn ús dagen woedet tichte by ús +grinzen like goed as yn de ynlânnen fen Afrika, wier (it is bidroefd, dat men +soks tajaen moat) nedich om de tige forskate kulturen fen Jerope ús yn hjar +djipste bitsjutting sjên to litten. Alhowol ik der gjin witnis fen haw, dat de +yndieling, dy ’t ik hjir mei in wirdmennich taljochtsje wol, earder makke waerd +en earder fordigene, en hja dos by my alteast oarspronkelik is, scoe ik net +tinke kinne, det hja yette nij is en noch ynfierd wirde moat, om ’t hja sa tige +dúdlik liket, det eltsenien, ek hwa ’t fen ’e ûnderskate folkskarakters gjin +stúdzje makke, hjar wol foartdalik ynsjocht, as er efkes oer dizze saek +trochtinkt. Hwent hja binne mar tige út ’e fierte oan eltsoar bisibbe, de +neikommende kulturen: +</p> + +<p> +I. de Slavyske (Ruslân en de fierdere Slavyske lânnen), dy ’t faeks op hjar +suverst teikene wirdt, troch hjar to neamen, „dy fen it tsjuster en fen de +stjerren”, om ’t hja, dy ’t ûnder hjar ynfloed libje, èf folslein ûnûntwikkele +binne, lyk as de greate birêstende en moreel-heechsteande, mar ûnwittende +Slavyske massa, èf hjarren sok in djip en ynlik geastelik libben eigen makken, +dat hja fortsjinje neamd to wirden ûnder de klearst en fynst-fielende geasten +fen hiel Jerope: de wûndere Russyske skriftekennisse, de folsleine Serbyske +muzyk. +</p> + +<p> +II. de Latynske (de lânnen mei Romaenske folkssiele), dy fen de geheimige rêst +yn ’e djipten en de uterlike twinkeling; dy ’t forhearliket it brûzjende en +skomjende libjen, de ljochten fen Parys en de swiere wyn-tunen fen it weeldrige +Súd, mar yn ’e inerlikste fieling de wûndere en ivige earnst bisteviget, dy ’t +dochs aloan al sa krêftich wier yn it moed fen ’e Romaenske foltsen: de +Renaissance yn Itaelje, hiel de skriftekennisse fen Itaelje en Frankryk, de +Spaenske dounsen. +</p> + +<p> +III. de Teutoanske (de lânnen mei Dútsk folkskarakter), dy de persoanlike +frijdom krêftleas siket to meitsjen, en de organisaesje forearet as it +iennichst-wiere, dy ’t ier-ryp is en dêrtroch grouwelich lijt oan +selsoerskatting, dy ’t wol tinkt, mar ûnsuver fielt, dy ’t hjar lykwol it +measte optwingt en dy ’t de 42-c.M. kanonnen útfynt, dy ’t ôfbrekt mar net +opbout, en dy ’t yn safier hja net bifruchte waerd fen Slavyske ef Latynske +ynfloeden, earm is oan ynderlike wearde: de efterlikens fen ’e Dútske +skriftekennisse, de oanbidding fen ’e soldaterij om de soldaterij. +</p> + +<p> +IV. de Anglo Skandinavyske (ik mien hjir de lânnen mei Noardske folksgeast), dy +’t de meast suvere harmonije biwûnderje lit twisken it himsels lang gelyk +bliuwende, strange en hwet ôfwizende uterlik, en de wis-bisletten, +troch-settende en soun-tinkende geast; dy ’t maklik hwet stiif oandocht, omdat +it hjar miskearret oan de hertstochlike fieling, en dy dochs de measte dingen +fen bliuwende weardij ta stân bringt, om ’t hja nuvere waerm is fen tinken en +maklik ynsjocht ho ’t men it bêste to wirk giet; dy ’t opwoechsen is ûnder de +foartsterkjende amme fen binammen de Noard-sé, dêrtroch biwarre in by útstek +soune libbenskrêft en mei greate en úthâldende rêst tinkt oan ’e wichtichste +libbens-riedlings: it kolonisearjen fen Ingelân, it stadige, mar winnende +Ingelske trochsetten, de Skandinavyske skriftekennisse. +</p> + +<p> +En al wit ik, achte mienskipsleden, nou tige skoan, dat it net op ús paed leit +ús drok to meitsjen oer de sounens ef de sjochtme fen ’e hollânske folkssiele, +en dat wy wol wichtiger dingen to dwaen hawwe as de hollânske kultuer mei +krektens to bistudearjen, it scil ús dochs klearder ynsjoch jaen ek yn it wêzen +fen ús fryske saek, as wy ris efkes tinke om it folts der jinsen oer ’e +Súdersé. Ik leau, wy scille den maklik de forklearring fine, hwerom der +binammen yn ’e lêste tiden wer sok in wearze yn ús woechen is tsjin alles, hwet +it hollânske merkteiken hat, en hwerom it ús sa tige maklik falt en sels sa’n +goed docht, de geastelike oansluting, hwermei wy eartiids oan Hollân fêst +sieten, biret en rêstich to forbrekken. En dúdlik scil it ús wirde, hwerom wy +Rinke Tolman, dy ’t mar tige wiis dien hat mei him net oan to slúten by ús +Mienskip, foartdalik de eare-namme fen Jong-Fries ûntkearden, do ’t er it yn in +„Fryslân”-artikeltsje bistie to sizzen, dat it him moeide, dat wy it Hollânsk +biskôgen as fijân, datselde Hollânsk, myn frjeonen, dat it Frysk forkrong yn +wide fryske gebieten en war die, ús tael út tsjerke en skoalle wei to bânnen +nei heide-klinten en braekhokken. +</p> + +<p> +Yn in „Telegraaf”-artikel, dat hjoed iepenbier makke wirdt, en dêr ’t ik moai +wiidweidich twa fen ’e wichtichste wierhedens yn bisprek, hwertroch ús biweging +hjar ûnderskaet fen hwet âldere ljue wolle, haw ik Hollân bylein, det ik gjin +siele mear hie. Eren hat de folksgeast fen Hollân wiswier Germaensk west, en +wie er nei bisibbe oan it wêzen fen it Ingelske en Fryske folts, lyk as men +maklik ynsjocht, as men de suvere en krêftige poëzije lêst fen Vondel, as men +Potgieter syn steatlik-weagjende en breed útwirke folsinnen yn yen neiklinken +heart, en yen fornoeget om de klearens, de suverens en de sterkens fen Perk syn +gnapste sonnetten. Mar ieuwen en ieuwen hat Hollân, dat nei ’t it Suden gjin +bolwirk hie, troch de sé skaet wier fen Ingelân en aloan heibel hie mei +Fryslân, dat syn rjochten socht to fordigenjen, bleat lein for de ynfloeden út +it Suden, for de Romaenske biskaving fen Frankryk like goed as for syn +oerhearskjende legers. Salang men oer soks yn Hollân in klear bigryp hie en +wist, hok for gefaren it lân en de folkssiele bidrigen, mocht it neat gjin +kwea; mar do ’t yn ’e achttjinde ieu de Frânske biskavinge kaem to stean op sok +in hichte, det hast hiel de wrâld hjar mei ljeafde bisocht oer to nimmen, wylst +Hollân syn krêften forlern hie en ôflibbe fierderkroaske, en do ’t om 1880 +hinne de Hollânske geast yn syn utering wer bliken jown hie fen syn +ûnbitsjuttendste eigenskippen, wylst de kinst fen Frankryk wer bloeide en +gloreare, as hast nea to foaren, forlear Hollân swietsjeswei de weardearringe +for himsels en waerd it foreale op hwet der yn it Súd sa feestlik noege. En sa +bande Hollân mei wearze en forspijing syn eigen siele út, dy siele, dy ’t yn ’e +tiid fen lok en fen bloei ienris hâlden wier for it heechste, dat him op ús +wrâld ûntjoech, sûnder dennoch—en dit is krekt it fortretlike—it wêzen fen +Frankryk, dêr ’t it nea net hwet bigriep, ho ’t it him der ek oan forgappe, to +biërvjen. Yn Hollân syn kinst, syn skriftekennisse binammen, sjocht men dat +nuvere klear, as men by de kinst fen Vondel en Huygens en Hooft en Luyken ris +hâldt de oerfloed fen ûngeve en dekadinte poëzije, dy ’t der jinsen ûntstie wol +tsjin de miening fen ’e tachtigers yn, mar dochs as gefolch fen hjar yn wêzen +net ûnsuver streevjen. Dêrom is it, myn frjeonen, det ik de tachtiger biweging, +dy ’t hjir langlêsten op sok in minne en ûnsedelike menear birabbe waerd fen +Jan fen ’e Gaestmar, wol biskôgje as in lok fen de kinst, mar teffens as in ûnk +for de Hollânske geast, dy ’t dochs al sa fen frjemde ynfloeden oantaest waerd; +dêrom is it, det men mei wissichheit oankommen sjên kin, det Hollân mei gauwens +<i>ef</i> alhielendal Romaensk wêze scil fen siele, sa ’t it for de Germaenske +kulturen ôfdien hat, <i>ef</i> tobekfalle scil yn ’e bitizing fen ’e +Middelieuwen, lyk as ek Dútsklân dat scil, sa ’t it ôfdien hat for hiel de +wrâld. Wy hoopje for Hollân, dat wy neat gjin lêst en fortriet, mar in heap +moais en swiids tawinskje as it us alteast mei rêst lit, sûnder mis it earste; +mar ho ’t it ek rint, for elts dy ’t sjên wol, en syn earen tichtstoppet by de +jankerij fen somlike oerstjûre minsken en by it getsjânsel fen somlike +efterlike, howol goedmienende ljue, stiet dit ûnwrigber fêst: <i>de geast fen +Hollân is dea.</i> +</p> + +<p> +Mar stiet Hollân dos op dit stuit bûten de eigentlike kulturen en hjarren +striid, en is it ek tige to bitwiveljen, eft syn folksgeast wol ea it meast +wezentlike fen ’e Romaenske siele, dos net it getwinkel en geflûnker en jamk de +oanstellerij, mar de tsjustere earnst en it hertstochtlike fielen oernimt, mei +greate wille is it, det ik nou in wirdmannich siz oer de fryske folkssiele, dy +’t hjar sels gelyk bleau, dizze tweintich ieuwen lang. Wis wier, Fryslân hat +syn siele rêdden, de suvere en kleare, dy ’t ynbânnich is en krêftich, en it +fryske folk hat him stadich en earnstich ûntjown, lyk it ûnthiet yn ’e dizige +Middelieuwen, do ’t it in ein makke oan ’e liifeigenskip, foardat yn oare +kontreijen de geast fen it folk dêrfor ryp wier; de soannen fen Fryslân, dat de +moarntiid yn ’e mjitte strevet, hja kinne, lyk as hja gean oer de forwielige +greiden en it hea optiemje ta de reakken, ef de bûgende ieren sichtsje en de +goudene rispinge garje, ef lyk as hja gean nei de skoallen fen Ljouwert en +studearje, faken fier bûten de grinzen fen de fryske kontreijen, hja kinne +skoan út tsjin it jongfolk, dat de dreamer op Skylge oanskôge. En it warbere +folk fen Fryslân, dat fen gjin rêsten wit en de striid forearet, om ’t syn +krêften in útwyk siikje, dit folk, dat hatet hwet tsjuster is en ûnwier en +ûngeef, mar dat ynlik hâldt fen syn rêstige marren, syn rûkende wâlden en syn +fruchtbere klaei, dit folk, dat syn wei giet en docht hwet laet nei it goede, +dat trochset en gjin hegere ljue nei hjarren goedkarring bifreget, dit folk, +dat frij wêze wol en frij wêze scil—och siker! it folk fen Fryslân, myn +frjeonen, it glimkjende en steatlike, it winnende en aloan fierder stridende, +it biwarre wol kostlike klear syn krêftige siele, en soun scil it bliuwe salang +it bistiet. +</p> + +<p> +De minsken fen Fryslân hja easkje for hjar persoanlikheit in almeast folsleine +frijdom en hja binne dy tabitroud; hja sjogge yn organisaesje jamk in needsaek, +mar biskôgje hjarren forienings jimmer as middel en nea net as doel, sa ’t hja +fruchtber binne sûnder to twingen; hja kenne hjar eigen krêften, mar forlieze +de grinzen fen hjar kinnen net út it each; hja hawwe forheftigen ôfkear fen +soldaterij en haetsje it hearskjen fen ûnbitrousume jonkers—de ljue fen +Fryslân, hja libje wiswier net in Teutoansk, mar in Anglo-Skandinavysk +biskavingslibben. +</p> + +<p class="p2"> +En nou, frjeonen Mienskipsleden: as men de Jeropeeske kulturen, lyk as ik dy +niis krektsa opneamde, ris biskôget, en binammen neigiet de forhâldings fen ’e +ûnderskate foltsen, dy ’t ien en itselde biskavingslibben libje, den is der ien +nuver forskeel, dat al foartdalik yens oandacht opeasket; hwent wylst de +foltsen fen ’e Slavyske kultuer (Ruslân-Serbië), de naesjes fen ’e Romaenske +(b.g. Frankryk-Itaelje) en sels dy fen ’e Teutoanske (Dútsklân-Eastenryk) mei +eltsoar stean yn in ing forbân, ûntbrekt twisken Ingelân en Skandinavie net +allinnich de steatkindige, mar hwet wichtiger is, ek eltse ynlike geastlike +oanslúting. En as men nou den tinkt om de lizzing fen ’e fryske kontreijen, +tinkt om hwet wy biskôgje as lân-mei-fryske-siele: de sélânnen fen Starum oant +Cuxhaven en de eilânnen fen Skylge oant Sylt—jinsen yn it West Ingelân en heech +yn it Noard Skandinavië—mar wûnder! Jim’ antlit klearret op, en ik fiel it, +Jim’ bliuwe my by, hwent ik foun de wirden, dy ’t it djûrst binne oan ús herte. +</p> + +<p> +Net wier, wy hawwe ús wol faken binijd ôffrege, hwet it Albiwâld dochs wol fen +doel wier, do ’t it Fryslân skoep, it lân, dêr ’t in flok op like to rêsten, sa +’t it al mar mear forlear fen ’e biwende groun, sa ’t it net ienris rounom yn +steat wier syn erflike tael to biwarjen; en sims yn feale hjerstige dagen, as +de dizen sa súntsjes wynderje koenen, en der in wûnder en wiet rûzjen wier yn +’e keale krunen fen it mistreastige beamte hawwe wy, oan hwa de moedleazens net +frjemd is, wol twivelje doaren oan ’e bistimming fen ús lân en ús folk. Mar nou +scil it wol altyd simmer wêze yn ús herte, de weeldrige tiid, dat de frucht him +sa stadich ûntjowt, dy ’t yn ’e hjerst de minsken fornoeget; hwent hok in hate +ús diel ek wirdt by minsken, dy ’t delknibbelje for de eigen hilligens en yn +wierheit dochs to min binne as dweilstik for ús foetten, ho ’t men ús ek +bistokelje scil mei de feninichste rabberij en de ûnredsumste kwealaster, wy +scille ek fierder ûndernimme, hwet ús hân fynt to dwaen, mei bliid bitrouwen en +rêstige moed: hwent Hy, dy de ljeafde wol en ta hwaens eare wy it suver liet +sjonge oer de ienriedigens fen broerren út it selde hûs, Hy freget fen ús, dat +wy byelkoar bringe hwet byelkoar heart, om ’t it ien is fen fielen en ien fen +siele. Net wier, ienris scil men sjên dat Fryslân yn ’e wrâld net in ûnnut +wier, ienris scil men, as it geastelik libben fen Ingelân en Skandinavië +bistiet as in ek ynwindich krêftige ierheit, mei nocht sjên nei dit lân mei syn +warber folk en syn fruchtbere mieden; hwent mei ús kinst en ús streevjen bouwe +wy ienris de brêgge twisken Skandinavië en Ingelân. +</p> + +<p> +In geweldich ûndernimmen, myn frjeonen, sûnder mis. En do ’t dizze dream it +earst forriisde for de eagen fen ’e dreamer op Skylge, en hy tocht om de +lytsgeastige heibel yn ’e skriftekennisse fen syn eigen lân, en om de +persoanlikheden fen Keats en Shelley, en de ûntsachlike tinkkrêft fen Ibsen en +Björnson, de helten út it Noard, do kaem der in waes for syn dreamende eagen en +twiveljend frege er by him selme: Scil it wol ea sa wêze? Mar de sinne lake, +det hiel it strân der blik’kre yn syn ljocht, en de wyn wier sa soun en sa +fris, en de weagen dy rûzen sa klear; en it wier him, as toeve der nêst him de +geast fen Rupert Brooke, de laitsjende jonge dichter fen Ingelân dy ’t fier fen +syn heitelân stoar op Lemnos, op reis nei de Dardanellen, hy fen hwa ’t syn +frjeonen tochten det Balder wer kommen wier op ierde; en de dreamer op wite +dúnkling fen Skylge, hy fielde dat en hy riisde omhegen en liet de suvere séwyn +waeije troch syn hierren: Ave beata amicitia fraterna: wolsillige frjeonskip +fen ’e broerren, wêz wolkom! +</p> + +<p> +Mar like goed scille der jierren en jierren yet oan ús foartbytsjên, ear ’t sok +in ideael forwezentlike is en wy blêdzje yn it earste nûmer fen it +Noardsé-tiidskrift, dat de weardichste bydragen út ’e skriftekennisse fen +Ingelân, Fryslân, Denemarken, Noarwegen en Sweden bringt oan de lieders fen it +geastelik libben yn ’e ûnderskate lânnen. Achte mienskipsleden, ik stean der op +oan, det men yens eigen brekken sjên scil en war dwaen yen to forbetterjen, dat +men meistimme scil det de Jong-Friezen oan wirk fen wezentlike kinstwearde yet +mar in bidroefd bytsje levere hawwe—howol mear as de Selskipsboekjes ea +bifetten—en fûleindich kom ik der tsjin op, dat men, foardet de wrâld sjoen +hat, hwet men kin, de mûle al yn beide hânnen nimt, as tocht men, dat men mei +de bineaming ta lid fen dizze Mienskip nou ek foartdalik ta de ûnstjerliken +bihearde. Hjir bin <i>ik</i> praktysk, frjeonen, en hjir winskje ik de tastân +to sjên, lyk as dy wezentlik is, sûnder eigen ynbylding ef geastelike heechmoed +ef fromme forwachtings to biachtsjen; en hjir wol ik iepen útering jaen oan myn +bitinken, sa ’t hiel Fryslân it mei gauwens fornimt, det de Jong-Friezen, hja +meije den yn it ôfroune jier (1915) neat yn ’t ljocht jown hawwe, dat net fier +boppe de middelmiette fen ús skriftekennisse útriisde, dat hja dochs oan wirk +fen bliuwende weardij, dat foldocht oan de strangste kinst-easken, net mear +levere hawwe is ien kritysk fragmint fen in mennich blêdkanten en trije goede +fersen—as bigjin treflik, mar like goed: in bidroefd bytsje. +</p> + +<p> +En nou is dat tige skoan to bigripen. Hwent 1915, myn frjeonen, wier for de +measten fen uzes in swier en fortretlik jier, hweryn ús tinkbylden en ús +bigjinsels woechsel, al mar woechsen sûnder det wy sels yn steat wiernen se to +foarmjen nei ús eigen foarkar en wil; en wy witte it, mei hast alle geastelike +forromming en ûntwikkeling giet it lyk as it devys fen Waldeck-Pyrmont leau ’k, +dat sa treflik ûnder wirden bringt, arbor sub pondere crescit: de beam groeit +tsjin it wicht yn, mar de groei is sa swier en sa pynlik. Amper foun men in +wierheit, dy ’t men ljeaf kriget en dy ’t men yensels ûnthjit to fordigenjen, +hwet der ek tsjin yn ’t spier komme mei, ef men fynt yn ’e redenaesje, dy ’t +men brûkte, in lytse en maklik to forklearjen, mar ûntalitbere flater, dy ’t +yen twingt wer hwet oars as wier en streksum to biskôgjen; en as men einlings +en to’n lêsten in wierheit machtich wirden is, dy ’t hjar net foroarje lit, en +dy ’t fêst stiet, ûnforwrigber, den komme de konsekwinsjes, dy ’t faken yensels +tsjinsteane, mar dy ’t men nou ienris to oanfeardigjen hat, om ’t men oertsjûge +is fen ’e wierheit fen yens grounslach, en om ’t men wit, dat men stean moat +for hwet men wol en mient. Sa gyng it hiele jier 1915 for ús foarby, wylst +somlike tsjinstânners, dy’t der bilang by hienen, aloan yet ynhakken op ’e +bigjinsels, dy ’t men sels al tiden lyn to boppe kaem en dy ’t men yn it +iepenbier weromnommen hie—mar aldergeloks, it jier leit nou efter ús, en de +measten fen uzes, hja kamen ré mei hjar libbensbigjinsels en meije dy biskôgje +as in suver gehiel, opboud, wis mei folle lijen en lêst, mar dochs ek yn in +mennich treastlike en kleare skoften. En, myn frjeonen, nou ’t wy dos fêste +witnis krige hawwe oer de kwesjes yn Frysk, nou ’t wy seagen de forleegjende en +foartsterkjende ynfloeden, nou ’t wy de earste ûnrêstigens oerwounen en +bitrouwende wachtsje op hwet komt, lit ús nou soarchsum en hoeden ûntwikkelje, +hwet der yn ús wennet oan sêfts en krêchtichs, oan ljeafde en frjeonskip en +kinst; litte wy net to gau foldien wêze, en ek yn ús sels aloan skifte en +ûndersiikje en bifoarderje, oant wy ús sterkernôch fiele om in oanbigjin to +meitsjen mei it wirk, hwerfor wy as Friezen to wrâld kamen: de brêggebou +twisken Skandinavië en Ingelân. +</p> + +<p> +lenris—yet sjoch ik de diken dêr ’t wy rounen en de mieden dêr ’t wy +doarmen—hie ik in frjeon mei in hearliken oanliz om yn sêfte en wûndere kleuren +wer to jaen, hwet syn bernlike eagen ljeaf hienen op dizze wrâld, dy ’t him sa +wiid wier en wûnder. Mar hy, dy ’t de dreamen ljeave en de skoften, det er +lizze koe mids de blommen fen ús waerme mieden, syn eagen wiid siikjend nei de +bylden yn it einleaze blau fen ’e loft, hy, dy ’t de nuverste forhâldings +winske en dêr sok in ynlike blidens om fiele koe, hy seach my glimkjend oan, as +ik him noegjende spriek fen it libben fen in kinstner, en andere „Och, hwet +scoe ’t… Al dat oefeningswirk, dat ré-meitsjen fen yens kinnen is sa +forfeelsum, sa swier… En ik wol myn dreamen hâlde for my allinne”. En do’t ik +aloan sok in biskie krige en neat opskeat, haw ik, dy’t in walch haw fen +wirkleazens, my fen him ôfjown, rêstich en fêst-bisletten, hwent ik koe dat net +langer oansjên, mar mei hwet weaks yn myn moed, hwent ik fielde, det dêr hwet +moais en hwet ynliks forlern gyng. Myn frjeonen, dreamen is sa fyn en sa tear, +mar ús, Friezen, dy ’t safolle yet hawwe to dwaen foeget wis net de einleaze +dream, dy ’t ús lân de dieden ûntkeart; lit elts fen uzes dos, libjende yn de +stiltme mei de ljeafde for syn lân, rêstich jaen hwerta it moed him twingt, +sûnder ûnfordildich to wirden, as in inkelde kear syn wirk minder bliuwt as er +winske: ik leau, den klinke der oer dizze ús sa minlike mieden yet folle suvere +lieten en kleare en moedige wirden. +</p> + +<p> +Achte Mienskipsleden, fergje my net ôf dat ik yetteris myn bitinken siz oer it +nije Selskipswykblêd, dat men „Fryslân” doarst to neamen, as hie men ús kostlik +lân yet net genôch hún oandien; mar lit elts neigean, ho ’t syn hâlding wêze +scil, tinkend yn syn forstân, hwet der ienris bart, as wy ús krêftigernôch +fiele om de striid oan to gean mei de brûzjende en skiedende weagen, dy ’t ús +net mear bihinderje kinne as wy willich binne hjar to oerbôgjen mei ús +glânzgjende brêgge fen ljocht. +</p> + +<p> +Myn frjeonen, men wiisde ús jamk op ’e lytsens fen it gebiet fen ús tael, op it +fyt, det forskate Friezen hjar sprake forlearen en oaren hjar kearden ta +weismiten, en men foarsei fen de wente fen Fryslân, dat hja de langste tiid +stien hie, en ringen ynsakke, forware en tomôge: it kin allegear bêst sa wêze. +Mar frjeonen, dit wit ik wis, en litte folle fen myn lânsljue dizze wirden +fornimme, fordet hja wer bitrouwen krije yn hjar sels en hjar âlde lân, dat +hjar moedige dieden sa tige fen neden hat: dat de Krêft, Dy ’t ús folk laette +troch de tsjusterens en it lijen fen tweintich faken sa swiere ieuwen, en Dy ’t +ús jimmer oereinhold, ho ’t de weagen ek brûzen en de foltsen tsjin ús +opstienen, det dizze Macht ús inkeld leare woe to bihirdzjen, en det Er +wis-wier net de hân ôfnimme scil fen ús holle, ear ’t ús lân syn libbenstaek ta +’n útfier brocht. +</p> + +<p> +Frjeonen, myn tank. Ik bin útpraet. +</p> + +</div><!--end chapter--> + +<div style='text-align:center'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 77495 ***</div> +</body> + +</html> |