diff options
Diffstat (limited to '75358-h')
| -rw-r--r-- | 75358-h/75358-h.htm | 18862 | ||||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/new-cover.jpg | bin | 0 -> 50627 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/rbrace3.png | bin | 0 -> 183 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/titlepage.png | bin | 0 -> 15627 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/titlepage2.png | bin | 0 -> 8014 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/titlepage3.png | bin | 0 -> 7047 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/titlepage4.png | bin | 0 -> 10612 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/titlepage5.png | bin | 0 -> 8397 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 75358-h/images/titlepage6.png | bin | 0 -> 10006 bytes |
9 files changed, 18862 insertions, 0 deletions
diff --git a/75358-h/75358-h.htm b/75358-h/75358-h.htm new file mode 100644 index 0000000..a404f28 --- /dev/null +++ b/75358-h/75358-h.htm @@ -0,0 +1,18862 @@ +<!DOCTYPE HTML> +<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2025-02-12T22:07:54Z using SAXON HE 9.9.1.8 . --> +<html lang="nl"> +<head> +<title>Verzamelde Tooneelspelen | Project Gutenberg</title> +<meta charset="utf-8"> +<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html"> +<meta name="author" content="Herman Heijermans (1864–1924)"> +<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg"> +<link rel="icon" href="images/new-cover.jpg" type="image/x-cover"> +<meta name="DC.Title" content="Verzamelde Tooneelspelen en opstellen-over-tooneel"> +<meta name="DC.Creator" content="Herman Heijermans (1864–1924)"> +<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> +<meta name="DC.Format" content="text/html"> +<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> +<style> /* <![CDATA[ */ +html { +line-height: 1.3; +} +body { +margin: 0; +} +main { +display: block; +} +h1 { +font-size: 2em; +margin: 0.67em 0; +} +hr { +height: 0; +overflow: visible; +} +pre { +font-family: monospace; +font-size: 1em; +} +a { +background-color: transparent; +} +abbr[title] { +border-bottom: none; +text-decoration: underline; +} +b, strong { +font-weight: bolder; +} +code, kbd, samp { +font-family: monospace; +font-size: 1em; +} +small { +font-size: 80%; +} +sub, sup { +font-size: 67%; +line-height: 0; +position: relative; +vertical-align: baseline; +} +sub { +bottom: -0.25em; +} +sup { +top: -0.5em; +} +img { +border-style: none; +} +body { +font-family: serif; +font-size: 100%; +text-align: left; +margin-top: 2.4em; +} +div.front, div.body { +margin-bottom: 7.2em; +} +div.back { +margin-bottom: 2.4em; +} +.div0 { +margin-top: 7.2em; +margin-bottom: 7.2em; +} +.div1 { +margin-top: 5.6em; +margin-bottom: 5.6em; +} +.div2 { +margin-top: 4.8em; +margin-bottom: 4.8em; +} +.div3 { +margin-top: 3.6em; +margin-bottom: 3.6em; +} +.div4 { +margin-top: 2.4em; +margin-bottom: 2.4em; +} +.div5, .div6, .div7 { +margin-top: 1.44em; +margin-bottom: 1.44em; +} +.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child, +.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child { +margin-bottom: 0; +} +blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child, +.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child { +margin-top: 0; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 { +clear: both; +font-style: normal; +text-transform: none; +} +h3, .h3 { +font-size: 1.2em; +} +h3.label { +font-size: 1em; +margin-bottom: 0; +} +h4, .h4 { +font-size: 1em; +} +.alignleft { +text-align: left; +} +.alignright { +text-align: right; +} +.alignblock { +text-align: justify; +} +p.tb, hr.tb, .par.tb, li.tb { +margin: 1.6em auto; +text-align: center; +} +p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument { +font-size: 0.9em; +text-indent: 0; +} +p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { +margin: 1.58em 10%; +} +.opener, .address { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +} +.addrline { +margin-top: 0; +margin-bottom: 0; +} +.dateline { +margin-top: 1.6em; +margin-bottom: 1.6em; +text-align: right; +} +.salute { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.signed { +margin-top: 1.6em; +margin-left: 3.58em; +text-indent: -2em; +} +.epigraph { +font-size: 0.9em; +width: 60%; +margin-left: auto; +} +.epigraph span.bibl { +display: block; +text-align: right; +} +.trailer { +clear: both; +margin-top: 3.6em; +} +span.abbr, abbr { +white-space: nowrap; +} +span.parNum { +font-weight: bold; +} +span.corr, span.gap { +border-bottom: 1px dotted red; +} +span.num, span.trans { +border-bottom: 1px dotted gray; +} +span.measure { +border-bottom: 1px dotted green; +} +.ex { +letter-spacing: 0.2em; +} +.sc { +font-variant: small-caps; +} +.asc { +font-variant: small-caps; +text-transform: lowercase; +} +.uc { +text-transform: uppercase; +} +.tt { +font-family: monospace; +} +.underline { +text-decoration: underline; +} +.overline, .overtilde { +text-decoration: overline; +} +.rm { +font-style: normal; +} +.red { +color: red; +} +hr { +clear: both; +border: none; +border-bottom: 1px solid black; +width: 45%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +margin-top: 1em; +text-align: center; +} +hr.dotted { +border-bottom: 2px dotted black; +} +hr.dashed { +border-bottom: 2px dashed black; +} +.aligncenter { +text-align: center; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +font-size: 1.44em; +line-height: 1.5; +} +h1.label, h2.label { +font-size: 1.2em; +margin-bottom: 0; +} +h5, h6 { +font-size: 1em; +font-style: italic; +} +p, .par { +text-indent: 0; +} +p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { +text-transform: uppercase; +} +.hangq { +text-indent: -0.32em; +} +.hangqq { +text-indent: -0.42em; +} +.hangqqq { +text-indent: -0.84em; +} +p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { +float: left; +clear: left; +margin: 0 0.05em 0 0; +padding: 0; +line-height: 0.8; +font-size: 420%; +vertical-align: super; +} +blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { +font-size: 0.9em; +margin: 1.58em 5%; +} +.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden { +text-decoration: none; +} +.advertisement, .advertisements { +background-color: #FFFEE0; +border: black 1px dotted; +color: #000; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +span.accent { +display: inline-block; +text-align: center; +} +span.accent, span.accent span.top, span.accent span.base { +line-height: 0.40em; +} +span.accent span.top { +font-weight: bold; +font-size: 5pt; +} +span.accent span.base { +display: block; +} +.footnotes .body, .footnotes .div1 { +padding: 0; +} +.fnarrow { +color: #AAAAAA; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +} +.fnarrow:hover, .fnreturn:hover { +color: #660000; +} +.fnreturn { +color: #AAAAAA; +font-size: 80%; +font-weight: bold; +text-decoration: none; +vertical-align: 0.25em; +} +a { +text-decoration: none; +} +a:hover { +text-decoration: underline; +background-color: #e9f5ff; +} +a.noteRef, a.pseudoNoteRef { +font-size: 67%; +vertical-align: super; +text-decoration: none; +margin-left: 0.1em; +} +.externalUrl { +font-size: small; +font-family: monospace; +color: gray; +} +.displayfootnote { +display: none; +} +div.footnotes { +font-size: 80%; +margin-top: 1em; +padding: 0; +} +hr.fnsep { +margin-left: 0; +margin-right: 0; +text-align: left; +width: 25%; +} +p.footnote, .par.footnote { +margin-bottom: 0.5em; +margin-top: 0.5em; +} +p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel { +float: left; +margin-left: -0.1em; +min-width: 1.0em; +padding-right: 0.4em; +} +.apparatusnote { +text-decoration: none; +} +.apparatusnote:target, .fndiv:target { +background-color: #eaf3ff; +} +table.tocList { +width: 100%; +margin-left: auto; +margin-right: auto; +border-width: 0; +border-collapse: collapse; +} +td.tocText { +padding-top: 2em; +padding-bottom: 1em; +} +td.tocPageNum, td.tocDivNum { +text-align: right; +min-width: 10%; +border-width: 0; +white-space: nowrap; +} +td.tocDivNum { +padding-left: 0; +padding-right: 0.5em; +vertical-align: top; +} +td.tocPageNum { +padding-left: 0.5em; +padding-right: 0; +vertical-align: bottom; +} +td.tocDivTitle { +width: auto; +} +p.tocPart, .par.tocPart { +margin: 1.58em 0; +font-variant: small-caps; +} +p.tocChapter, .par.tocChapter { +margin: 1.58em 0; +} +p.tocSection, .par.tocSection { +margin: 0.7em 5%; +} +table.tocList td { +vertical-align: top; +} +table.tocList td.tocPageNum { +vertical-align: bottom; +} +table.inner { +display: inline-table; +border-collapse: collapse; +width: 100%; +} +td.itemNum { +text-align: right; +min-width: 5%; +padding-right: 0.8em; +} +td.innerContainer { +padding: 0; +margin: 0; +} +.index { +font-size: 80%; +} +.index p { +text-indent: -1em; +margin-left: 1em; +} +.indexToc { +text-align: center; +} +.transcriberNote { +background-color: #DDE; +border: black 1px dotted; +color: #000; +font-family: sans-serif; +font-size: 80%; +margin: 2em 5%; +padding: 1em; +} +.missingTarget { +text-decoration: line-through; +color: red; +} +.correctionTable { +width: 75%; +} +.width20 { +width: 20%; +} +.width40 { +width: 40%; +} +p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { +color: #666666; +font-size: 80%; +} +span.musictime { +vertical-align: middle; +display: inline-block; +text-align: center; +} +span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom { +padding: 1px 0.5px; +font-size: xx-small; +font-weight: bold; +line-height: 0.7em; +} +span.musictime span.bottom { +display: block; +} +audio { +height: 20px; +margin-left: 0.5em; +margin-right: 0.5em; +} +ul { +list-style-type: none; +} +.splitListTable { +margin-left: 0; +} +.splitListTable td { +vertical-align: top; +} +.numberedItem { +text-indent: -3em; +margin-left: 3em; +} +.numberedItem .itemNumber { +float: left; +position: relative; +left: -3.5em; +width: 3em; +display: inline-block; +text-align: right; +} +.itemGroupTable { +border-collapse: collapse; +margin-left: 0; +} +.itemGroupTable td { +padding: 0; +margin: 0; +vertical-align: middle; +} +.itemGroupBrace { +padding: 0 0.5em !important; +} +.titlePage { +border: #DDDDDD 2px solid; +margin: 3em 0 7em; +padding: 5em 10% 6em; +text-align: center; +} +.titlePage .docTitle { +line-height: 1.7; +margin: 2em 0; +font-weight: bold; +} +.titlePage .docTitle .mainTitle { +font-size: 1.8em; +font-weight: inherit; +font-variant: inherit; +line-height: inherit; +} +.titlePage .docTitle .subTitle, +.titlePage .docTitle .seriesTitle, +.titlePage .docTitle .volumeTitle { +font-size: 1.44em; +font-weight: inherit; +font-variant: inherit; +line-height: inherit; +} +.titlePage .byline { +margin: 2em 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .byline .docAuthor { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +.titlePage .figure { +margin: 2em auto; +} +.titlePage .docImprint { +margin: 4em 0 0; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.titlePage .docImprint .docDate { +font-size: 1.2em; +font-weight: bold; +} +div.figure, div.figureGroup { +text-align: center; +} +table.figureGroupTable { +width: 80%; +border-collapse: collapse; +} +.figure, .figureGroup { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +.floatLeft { +float: left; +margin: 10px 10px 10px 0; +} +.floatRight { +float: right; +margin: 10px 0 10px 10px; +} +p.figureHead, .par.figureHead { +font-size: 100%; +text-align: center; +} +.figAnnotation { +font-size: 80%; +position: relative; +margin: 0 auto; +} +.figTopLeft, .figBottomLeft { +float: left; +} +.figTopRight, .figBottomRight { +float: right; +} +.figure p, .figure .par, .figureGroup p, .figureGroup .par { +font-size: 80%; +margin-top: 0; +text-align: center; +} +img { +border-width: 0; +} +td.galleryFigure { +text-align: center; +vertical-align: middle; +} +td.galleryCaption { +text-align: center; +vertical-align: top; +} +.lgouter { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +display: table; +} +.lg { +text-align: left; +padding: .5em 0; +} +.lg h4, .lgouter h4 { +font-weight: normal; +} +.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum { +color: #777; +font-size: 90%; +left: 16%; +margin: 0; +position: absolute; +text-align: center; +text-indent: 0; +top: auto; +width: 1.75em; +} +p.line, .par.line { +margin: 0; +} +span.hemistich { +visibility: hidden; +} +.verseNum { +font-weight: bold; +} +.speaker { +font-weight: bold; +margin-bottom: 0.4em; +} +.sp .line { +margin: 0 10%; +text-align: left; +} +.castlist, .castitem { +list-style-type: none; +} +.castGroupTable { +border-collapse: collapse; +margin-left: 0; +} +.castGroupTable td { +padding: 0; +margin: 0; +vertical-align: middle; +} +.castGroupBrace { +padding: 0 0.5em !important; +} +body { +padding: 1.58em 16%; +} +.pageNum { +display: inline; +font-size: 8.4pt; +font-style: normal; +margin: 0; +padding: 0; +position: absolute; +right: 1%; +text-align: right; +letter-spacing: normal; +} +.marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +left: 1%; +position: absolute; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +} +.right-marginnote { +font-size: 0.8em; +height: 0; +right: 3%; +position: absolute; +text-indent: 0; +text-align: right; +width: 11% +} +.cut-in-left-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: left; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: left; +padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0; +} +.cut-in-right-note { +font-size: 0.8em; +left: 1%; +float: right; +text-indent: 0; +width: 14%; +text-align: right; +padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em; +} +span.tocPageNum, span.flushright { +position: absolute; +right: 16%; +top: auto; +text-indent: 0; +} +.pglink::after { +content: "\0000A0\01F4D8"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.catlink::after { +content: "\0000A0\01F4C7"; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after { +content: "\0000A0\002197\00FE0F"; +color: blue; +font-size: 80%; +font-style: normal; +font-weight: normal; +} +.pglink:hover { +background-color: #DCFFDC; +} +.catlink:hover { +background-color: #FFFFDC; +} +.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover { +background-color: #FFDCDC; +} +body { +background: #FFFFFF; +font-family: serif; +} +body, a.hidden { +color: black; +} +h1, h2, .h1, .h2 { +text-align: center; +font-variant: small-caps; +font-weight: normal; +} +p.byline { +text-align: center; +font-style: italic; +margin-bottom: 2em; +} +.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline { +text-align: left; +} +.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum { +color: #660000; +} +.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a { +color: #AAAAAA; +} +a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover { +color: red; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6 { +font-weight: normal; +} +table { +margin-left: auto; +margin-right: auto; +} +td.tocText { +text-align: center; +font-variant: small-caps; +font-size: 1.2em; +line-height: 1.5; +} +.tableCaption { +text-align: center; +} +.arab { font-family: Scheherazade, serif; } +.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; } +.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; } +.hebr { font-family: 'SBL Hebrew', Shlomo, 'Ezra SIL', serif; } +.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; } +/* CSS rules generated from rendition elements in TEI file */ +.small { +font-size: small; +} +.large { +font-size: large; +} +.vam { +vertical-align: middle; +} +.center { +text-align: center; +} +h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 { +color: #001FA4; +} +.mainTitle, .subTitle, .volumeTitle { +color: black; +} +.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage { +color: #001FA4; +} +h3 { +font-weight: bold; +} +.speaker { +color: #880000; +} +.speaker-with-paragraph { +text-indent: -1em; +margin-left: 1em; +} +/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ +.cover-imagewidth { +width:480px; +} +.titlepage-imagewidth { +width:523px; +} +.xd33e258 { +text-align:right; +} +.tp\.1width { +width:541px; +} +.tp\.1\.2width { +width:540px; +} +.tp\.2width { +width:522px; +} +.tp\.2\.1width { +width:556px; +} +.tp\.2\.2width { +width:565px; +} +.xd33e25011 { +text-indent:12em; +} +/* ]]> */ </style> +</head> +<body> +<div style='text-align:center'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 75358 ***</div> +<div class="front"> +<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/new-cover.jpg" alt="Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first center large">VERZAMELDE TOONEELSPELEN. +</p> +</div> +</div> +<div class="div1 last-child advertisement"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"><b>Bundel II</b> van deze Serie zal bevatten: +</p> +<ul> +<li>„HET ZEVENDE GEBOD” (1899), vijfde druk. +</li> +<li>„GHETTO” (1898), vijfde, geheel herziene druk.</li> +</ul><p> +</p> +<p><b>Bundel III</b>: +</p> +<ul> +<li>„OP HOOP VAN ZEGEN” (1900), vijfde druk. +</li> +<li>„DE MEID” (1905), eerste druk.</li> +</ul><p> +</p> +<p><b>Bundel IV</b>: +</p> +<ul> +<li>„DE OPGAANDE ZON” (1908), eerste druk enz.</li> +</ul><p> +</p> +</div> +</div> +</div> +<div class="group"> +<div> +<div class="front"> +<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure titlepage-imagewidth"><img src="images/titlepage.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="523" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<h1 class="mainTitle">VERZAMELDE<br> +TOONEELSPELEN</h1> +<div class="subTitle">EN<br> +OPSTELLEN-OVER-TOONEEL</div> +</div> +<div class="byline">DOOR<br> +<span class="docAuthor">HERM. HEIJERMANS Jr.</span></div> +<div class="docTitle"> +<div class="volumeTitle">EERSTE DEEL.</div> +<div class="mainTitle">I. UITKOMST (1907).—II. VREEMDE JACHT (1907).</div> +</div> +<div class="docImprint">AMSTERDAM—S. L. VAN LOOY—1909. +<br> +<i>Het recht van opvoering nadrukkelijk voorbehouden volgens +de Wet van 28 Juni 1881 (Staatsblad No. 124).</i></div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb.v">[<a href="#pb.v">V</a>]</span></p> +<div id="voorwoord" class="div1 last-child preface"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#voorwoord.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">VOORWOORD.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">De noodig geworden herdrukken van verschillende Spelen, en de „voorraad” nieuwe, deed +tot de uitgave in dezen vorm besluiten. +</p> +<p>Achtereenvolgens, niet in chronologische orde, zullen in deze Bundels tooneelstukken +en vroeger gepubliceerde opstellen-over-tooneel verschijnen, de laatste voornamelijk +om tegenover uitnemend-malle tijdsverschijnselen de meening van iemand te stellen, +die er van af zijne eerste kleine daad voor het Hollandsch tooneel op wees, dat het +gekakel der velerlei stuurlieden-aan-den-wal, die dagelijks, wekelijks, maandelijks, +met gezwollen strotjes en zelfgenoegzame gebaren, de wegen beduiden, die tot „verheffing +van het tooneel” moeten voeren—dat het gezwam dezer wijzen over „technische” tooneel-inrichting, +over de noodzakelijkheid van een „intiem tooneel”, over een „keurtroep”, over stuitende +„tendenz”, over.….… „nieuwe idealen”—en wat voorts het allegaartje van breede bepeinzing, +mode en snobisme pleegt te baren—dat het waanwijs en potsierlijk betoog dezer scribenten, +die in den grond op <span class="ex">arbeid</span> van anderen parasiteeren, in diepste mate belachelijk is. +</p> +<p>Of men zich in het eigen land of daarbuiten bevindt: overal domineert de wet, <span class="ex">dat kunst en kunstenaars afhankelijk zijn, dat eene op loondienst gebaseerde Gemeenschap +in directe wisselwerking slechts dàt <span class="pageNum" id="pb.vi">[<a href="#pb.vi">VI</a>]</span>klasse-vermaak op den duur duldt, hetwelk zich aan haar in levensbeschouwing onderwerpt</span>. +</p> +<p>Deze maatschappij met haar verwelkte idealen, haar gemis aan respect voor eigen verleden +zelfs, kàn geen ander plankenland hebben dan zij bezit. +</p> +<p>Iedere poging, buiten maatschappelijke werking om, moge eenige jaren bijzonderen schijn +wekken—zij is voor den ontleder van het verval een relletje. +</p> +<p>De waarachtige hervorming van het tooneel, waarlijk bijzaak naast zooveel gewichtiger +aangelegenheden, <span class="ex">heeft eene gezonde gelukkige, sterke Gemeenschap noodig</span>. +</p> +<p>„Zullen?”, vroeg ’k in 1899 („Tooneel en Maatschappij”): „zullen dan al de gewichtigen, +pedantjes en half-wetenden, die met kunst en nog eens met kunst sollen, nooit snappen, +dat dezelfde fataliteitswet eene kommerciëele maatschappij en haar verschijnselen +beheerscht?… Het verval van het tooneel is een camera-obscura-beeld van het verval +der maatschappij …” +</p> +<p>Het verval in Holland—het zij, bij het in gang zetten dezer Serie en tot besluit van +een Voorwoord, dat in na te komen Opstellen behoorlijk gedocumenteerden weerklank +vindt, opgemerkt—is niet zoo deerlijk als het verval in het buitenland. +</p> +<p>Gewend als wij tam-nuchtere, betweterige Hollanders zijn, om alles wat we in de meerendeels +duffe geledingen van ons openbaar leven opletten, met breeder geteem dan voor de beteekenis +der zaak passend is, aan de voornaam-geestelijke spelingen onzer ik-jes te toetsen, +willen we het dikwerf doen voorkomen, of wij in het zog van imponeerende buitenlandsche +zeekasteelen loeven. +</p> +<p>Dit is lak. +</p> +<p>We behoeven ons zelven niet ontuchtiger voor te stellen, dan de grove ontucht der +omstandigheden het bepaalt. +</p> +<p>In alle landen der nog tierig-ongecultiveerde wereld, zwiept de maatschappelijke verwording +tot bruuter, afstootender <span class="ex">schouwburg-industrie</span>, dan bij ons mógelijk is. +</p> +<p>Wie ruimer ziet en zijne <span class="corr" id="xd33e214" title="Bron: heroische">heroïsche</span> theater-inzichten, niet tot de paar goedige Hollandsche tooneelgezelschapjes besnoeit, +weet dat nergens het gekristalliseerd klassevermaak zoo schel bovendrijft als in de +groote kunst-centra van Europa. +</p> +<p>De heerschende klasse héérscht daar vet-lippig en met een gefatigeerden lach. +</p> +<p>De theaterkas-bijdragen van het „schellinkje” kunnen er gemist worden. +<span class="pageNum" id="pb.vii">[<a href="#pb.vii">VII</a>]</span></p> +<p>De heele bouw van den schouwburg is eene verteedering tegenover duur-betalenden—’n +lompe minachting tegenover het plebs, dat daar-boven nauwelijks zien kan en de kwalijke +lucht van benee gul-weg geschonken krijgt. +</p> +<p>In klein-burgerlijk Holland kan de theater-ondernemer den engelenbak finantieel niet +uitschakelen. Bij de lauwe schouwburgrecettes heeft ’t schellinkje een zwakke stem +in het kapittel. +</p> +<p>Dat is een voorrecht. +</p> +<p>Tot de ziekelijke decadentie van theater-luxe-doosjes (spot en hoon van alle gemeenschapskunst) +zullen wij nimmer geraken. +</p> +<p>Het intelligent, óók betalend schellinkje is in Hollandsche schouwburgen een „ballast”, +dien het buitenland met zijn volslagen met-handen-en-voeten-overgeleverd zijn aan +<span class="ex">duurdere</span> plaatsen niet kent. +</p> +<p>Mij dunkt dat de <span class="ex">herwonnen voeling</span> met een deel van het publiek, tegen gindsche techniek en gindsche monteering ruimschoots +opweegt. +</p> +<p>De toekomst met haar onafwendbare gebeurtenissen is aan de proletarische levensbeschouwing—aan +het proletariaat. +</p> +<p>De eerste kunst-stappen dier toekomst lijken voor de kleine, afgezonderde, niet door +de groot-industrie ook op dàt gebied dood-gemoorde landen weggelegd. +</p> +<p>Men kan zich in de onderstelling vergissen: het gezond verstand en de feiten stutten +het vermoeden naar alle zijden. +</p> +<p>Noch in Denemarken, noch in Zweden, noch in Holland (om drie voorbeelden van politiek +en economisch zwakke volkeren te geven) zal het vermaak zóó industrieel kunnen ontaarden +als in steden met wereldrumoer. +</p> +<p>Daarenboven hebben wij eene literatuur, rijper, rijker van basis, dan menig ander +land, eene literatuur die—op mannen met gemeenschapsbegrip wacht. +</p> +<p>Een volk naar zijn geestelijke zoekers schattend en niet naar zijn rampzalig geprots +met oorlogsmateriaal en weelde, hebben wij in het begin dezer eeuw het verlof te glimlachen. +</p> +<p>En het geblaas over het verval der kunsten <span class="ex">ten onzent</span>, het gekef der velen die van geen oorzaak en verband weten en hoera kermen bij het +gedobber van een giorno-lampje in een donkeren stormnacht, mogen we als ondoordacht +gedoe, gelijk iedere periode in onverschillig welken tijd, ’t te slikken kreeg, aanvaarden. +</p> +<p>De kunstzinnige hervorming van het tooneel kan <span class="ex">eerst na <span class="pageNum" id="pb.viii">[<a href="#pb.viii">VIII</a>]</span>het herstel eener waarlijke maatschappelijke orde</span>—door samenwerking der zusterkunsten, geschieden. +</p> +<p>Van de spelers is thans niet meer te eischen dan de dictator Theaterkas<a class="noteRef" id="xd33e256src" href="#xd33e256" title="Ga naar noot 1.">1</a> veroorlooft. +</p> +<p>Deze hard-werkende lieden over het inzakken van hun vak te beschimpen, hen met hautaine +woorden (op puur vermoeden van hoe u ’t achter uw inktpot zou willen hebben—u, hum!) +de les te lezen, is ook daarom in verhouding tot het wurmend gerepeteer, het reizen, +trekken en spelen dier menschen, zoo dom, laf en tergend-quasi, omdat er slechts een +paar in Holland zijn, in staat een vakkundigen raad te geven. +</p> +<p>En die paar zwijgen. +</p> +<p>In tijden van infectie pijnigt en geeselt men liever geen geïnfecteerden—men tracht +de infectie te verwijderen, infectie die op tooneelgebied in bijkomende mate in de +schouwburgen zelf woekert. +</p> +<hr class="tb"><p> +</p> +<p>En de tooneelstukken? +</p> +<p>Wel, vrienden—we weten hoe laat het is.… +</p> +<p>Hoe sterk het verval zich ook hierin openbaart: het geblinddoekt ideaal, het ideaaltje +dat in het verleden blijft scharrelen en het Komende niet zien wil—het ideaal dat +met lodderende oogjens ’n fopspeen belurkt en zich als nieuw-verniste pagode bij het +ongevaarlijk klasse-vermaak voegt—dat ideaal met ’n horrelvoet en ’n waterhoofd, vooral +bang en pretentieus tegenover het eenig Ideaal-van-klassieke-vormen dat „in ’t Oosten +daagt”—dat ideaal kan bezwaarlijk thàns nog in de tent der getuigenis worden toegelaten. +<span class="pageNum" id="pb.ix">[<a href="#pb.ix">IX</a>]</span></p> +<p>Voor ons, socialisten en „materialisten”, zij het een genot in een worstelenden overgangstijd +tot ontwaking van derden bij te dragen. +</p> +<p>Voor ons is deze periode van frissche ontroeringen—heeft éénige generatie zooveel +meegemaakt?—eene in schoonheid groeiende <span class="ex">werkelijkheid</span>, waarvan elk nieuw gerucht de wilskracht versterkt. +</p> +<p>Heeft de geestelijke arbeider meerder fossiel recht te „blijven leven” dan ontelbare +andere arbeiders, die zich over de heele wereld voor nobele gemeenschapsbelangen offeren? +</p> +<p>Is het al niet eene vreugde een klein dienaar der samenleving te zijn—reiken we mekaar +niet van geslacht op geslacht de hand? +</p> +<p>Is het geloof in de toekomst, waartoe men meê heeft <span class="ex">getracht</span>, niet overvoldoende om blijmoedig voort te gaan? +</p> +<hr class="tb"><p> +</p> +<p>Al zou al je geschrevene tot verdorrend loof behooren—haha, wat deert het! Je hebt +je tijd zoo kostelijk, zoo heerlijk-willend meegeleefd, zoo diep-hartstochtelijk, +zoo met gebalde vuisten, zoo begaan, zoo in-afwachting, zoo met den teederen lach +van genegenheid, dat je menschelijk-tevreden kan zijn.… +</p> +<p class="signed">HEIJERMANS. +</p> +<p class="dateline"><span class="ex">Berlijn</span>, Augustus 1909. +<span class="pageNum" id="pb1">[<a href="#pb1">1</a>]</span></p> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e256"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e256src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> „Wie er, zooals gebruikelijk is, ’n directeur op nawijst, dat hij op recettes tukt +en „de belangen der kunst verwaarloost”, maakt den voozen indruk een verfijnd kunstkenner +te zijn, terwijl-ie in waarheid den kiezentrekkenden charlatan de concurrentie aandoet +die op ’n boerenkermis, bij ’t gebulk van lachende kinkels en tierende meiden, de +breedbekkige verzekering schort, dat de in haar wortels geknapte, door bloed-gulp +bestoven tand, ’r pijnloos uitscheurde. Het wreed, door niets gemotiveerd geraas, +dat den hollandschen theaterkoopman van verschillende kunst-dandy’s—wier visie van +kunst en maatschappij den Droomleven-zelfkant verschalkt—bespringt, is volkomen ongeoorloofd. +De Theaterkas is dictator. Alleen zij. Er is bijna geen andere tak van kunst aan te +wijzen, waar het dàdelijk-nijpend verband tot de bestaansvoorwaarden zich zóózeer +openbaart, als bij ’t dobberend geworstel van een theater-ondernemer, die aan de eene +zij slaaf is van den betalenden publieken smaak, aan de andere door ieder onwijs kunst-potentaatje +geringeloord en à contant benadeeld wordt. De gezondste les voor de meeste dier heeren, +die te over meestal vader van het een of ander dramatisch product zijn, dat geen plankenland +kan beademen, ware ’n maand administratieve bezigheid in ’n theaterbureau”.… +</p> +<p class="footnote cont xd33e258">„Aanteekeningen over Tooneel”, <i>XXste Eeuw, Januari 1906</i>. <a class="fnarrow" href="#xd33e256src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="group"> +<div> +<div class="front"> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first center large">UITKOMST. +<span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure tp.1width"><img src="images/titlepage2.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="541" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">UITKOMST.</div> +<div class="subTitle">SPEL-VAN-DROOM-EN-LEVEN</div> +</div> +<div class="byline">IN TWEE AFDEELINGEN<br> +DOOR<br> +<span class="docAuthor">HERM. HEIJERMANS <span class="sc">Jr.</span></span></div> +<div class="docImprint">Het recht van Opvoering nadrukkelijk voorbehouden volgens de wet van 28 Juni 1881 +(Staatsblad No. 124).</div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span></p> +<div id="personae1.1" class="div1 last-child titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#personae1.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first">Voor de eerste maal <span class="ex">opgevoerd</span> en <span class="ex">uitgefloten</span> te Amsterdam, op 2 November 1907. +</p> +<ul class="castlist"> +<li class="casthead"> +<h4>DRAMATIS PERSONAE.</h4> +</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Thijs Banes</span></span>, een kruier.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Bet</span></span>, zijn vrouw.</li> +<li class="castlist"> +<table class="castGroupTable"> +<tr> +<td><span class="role"><span class="sc">Jacob</span></span>, scharenslijper,</td> +<td rowspan="3" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace3.png" alt="}" width="12" height="60"></td> +<td rowspan="3"><span>zijn kinderen.</span></td> +</tr> +<tr> +<td><span class="role"><span class="sc">Sien</span></span>, fabrieksmeid,</td> +</tr> +<tr> +<td><span class="role"><span class="sc">Jan</span></span>,</td> +</tr> +</table> +</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Dokter.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Kapelaan.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Rijksveldwachter.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Lammersen</span></span>, waschbaas.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Aaltje</span></span>, zijn vrouw.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Bakker.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Schoenlapper.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Bonnet</span></span>, bovenbuurman.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Riesje</span></span>, zijn dochtertje.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Zwaan.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Meneer-van-de-Bank.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Schele.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Een menigte.</span></span> (1<sup>ste</sup>, 2<sup>de</sup>, 3<sup>de</sup>, 4<sup>de</sup>, 5<sup>de</sup> stem).</li> +</ul> +<p class="center"><i>Het Spel geschiedt te Amsterdam.</i> +<span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div id="u1" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">EERSTE AFDEELING.</h2> +<p class="stage">(Het tooneel ver-beeldt het pothuis van een kruier, laag van verdieping, met een vervelooze +binten-laag. In den haveloozen, gecementeerden achtermuur bevindt zich een langwerpig +tuimelraam met vale gordijnen. In den hoek<span class="corr" id="xd33e449" title="Bron: ’">,</span> rechts van achterwand en zijwand, een ombuigende trap met onderdeurtje, tot de straat +toegang gevend. Tegen die trap aan, langs de rechterzijwand, twee bedsteden. Onder +het tuimelraam een ijzeren ledikant. In den linker-hoek van achterwand en zijwand +lijnen waaraan de wasch te drogen hangt: heel voor een slap gespannen beddelaken. +De linkerwand, met een verschoten behang, toont naden van gespleten planken. In het +derde plan van die wand de afvoer voor de gebarsten potkachel. Daarnaast, tweede plan, +een ladenkastje met heiligebeeldjes. Tegen het beschot, éérste plan, een lompe tafel, +waarboven een flauw-brandende petroleumlamp. Meer naar de zijde der bedsteden een +kleinere withouten tafel, die voor werkbank dienst doet en door een eind kaars in +een flesch belicht wordt. Aan de bovenbinten hangen eenige kleinere takels. Late Februari-middag. +Zwakke schemer door de gordijnen van het tuimelraam).</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="u1.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Thijs, Jacob, Sien</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>door het tuimelraam een hijschtouw vierend, dat Jacob langzaam bost</i>).</span> Meer van ’t bed van de jongen afhoue—al de smurrie valt op de deken …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Droog zand. Vooruit maar! <span class="stage">(<i>bost een poos voort</i>).</span> Verroest, komt ’r geen end an?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>wiens voeten en broekspijpen alleen zichtbaar zijn</i>).</span> Zee je wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Of d’r gedorie geen end an komt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’k Zal maar ja zegge—anders krijg je ’t wéer op je heupe—’k versta geen woord …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>bij de tafel ’n kous stoppend, schel</i>:)</span> Of ’r geen end an komt, vader, vraagt-ie!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Of-ie ’t zoo niet gehoord het!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>op de knieën, het hoofd door ’t raam stekend</i>).</span> Wat smoes jij toch? Denk je da’k luistere ken met die herrie op straat?… <span class="stage">(<i>tot Sien verwonderd</i>).</span> Jìj hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Nee—’n ander!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Werkt de febriek niet vedaag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> De febriek jà—wìj niet, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>tot Thijs</i>).</span> Blijf nou niet op de lijn legge, vader!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>opstaand, grommend</i>).</span> ’t Is ’n merakel, ’n gedonder van de andere wereld … Daar komt de takel! Pak an.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> ’k Ken ’r niet bij. Wacht! <span class="stage">(<i>stapt op ’t bed</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Mot je met je vuile poote op de deken stappe! Is d’r geen trap?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Je geeft ’m ommers hier an—en dan zàl d’r ’n deuk in weze—dan zàl-ie minder glad in +z’n nest legge—ik leg wel vier maande voor hem op de grond, goddoome … <span class="stage">(<i>springt van het bed, smijt touw en takel in den hoek bij de trap</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Toe maar! Mot de takel stuk?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>op de trap</i>).</span> En waarom ben jij niet na de febriek?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Waarom?… Omdat we …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>ongeduldig</i>).</span> Omdat we!… Omdat we!… Is ’t alweer mis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> As je ’t zoo wéét—wat vraag-ie dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Ik waarschouw je às d’r wat gebeurd is!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>onverschillig</i>).</span> Hoor! De paar cente die ’k verdien—<span class="stage">(<i>even oplevend</i>)</span> wié het ’r in de laaste tijd alleen ingebracht?—worde me met ’n snauw afgenome! En +as me met z’n alle ’n middag vrij neme om de koningin te zien rijje, krijg je ’t op +je brood of je van de straat opgeraapt ben! Me zorg, hoor! Tot ’t me de keel uithangt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Bè-je met z’n àlle vortgebleve …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Dat zeg ’k toch …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Zonder te vrage …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Laat-ie ’r wat tege doen!..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’t Is goeie …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>opvliegend</i>).</span> Wat is d’r goeie? Mot ìk spelbreker <span class="pageNum" id="pb8">[<a href="#pb8">8</a>]</span>zijn, as d’r tweehonderd gelijk de koningin wille zien …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’t Is goeie! <span class="stage">(<i>gaat bij Jacob aan ’t werktafeltje zitten</i>)</span>… ’t Is goeie—maar de weerlicht zal je hale, as d’r mot van komt … De koningin zien +rijje—de koningin zien rijje—As ze je niet an de dijk zette, houe ze ’n dag loon in! +<span class="stage">(<i>wrokkig</i>)</span>… of we daarmee kenne smijte …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Of ik ’t helpe ken, dat niemand anders verdient! Laat me niet alleen sappele!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’t Is goeie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Alles vreet ’r van mee …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>dreigend-van-stem</i>).</span> Ik zeg dat ’t goeie is!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>Jacob bedoelend</i>).</span> Toe hij de kast in most, het-ie niet zooveel motte hoore as ik—om ’t minste geringste …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Is ’t gedaan? Toe hij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Geef ’r geen asem …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>de gestopte kous aantrekkend, den voet op den matten stoel</i>).</span> Nou mot diè ’n duit in ’t zakkie doen <span class="stage">(<i>nijdiger</i>).</span> Geef ’r geen asem … Da’s ook ’t eenige wat ’r te geven valt <span class="stage">(<i>bij den buurman opjoeling van vrouwen-gelach</i>)</span>… Die lache teminste … Die hebbe lol in d’r leven … Hier knies je je dood … Niet één +van de meide op de febriek het zoo’n zuur bestaan … <span class="stage">(<i>de potkachel porrend</i>).</span> Ken mijn ’t schele!..</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="u1.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Lammersen</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen</span> <span class="stage">(<i>over de onderdeur</i>).</span> Hahaha! Hahaha! ’k Lach me ’n kriek, hahaha! Heb-ie de meide gehoord? Hahaha! <span class="stage">(<i>zich inhoudend</i>)</span>… Slaapt de jongen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Nee. Nee, kijk maar niet—leit ’r niet in—is met z’n moeder uit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen</span> <span class="stage">(<i>de trap af strompelend</i>).</span> Uit?… Uit?… Is-ie zoo’n end op streek?… Verrek die beroerde trap … As ’k me daar +niet grijp, leg ’k op me achterwerk, hahaha!… Werachtig de dolle rakker het ’m gesmeerd!… +Loopt-ie op krukke?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Nee—z’n moeder rijdt ’m in ’n wagen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Mocht dat voor de meester? <span class="stage">(<i>Thijs knikt</i>)</span>… Dan haalt-ie ’t ’r bovenop, Thijs, dat zeg ìk jou.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>het hoofd schuddend</i>).</span> Voor Jan groeit geen kruid meer—néé … <span class="stage">(<i>er wordt tegen de linkerwand gebonsd</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen</span> <span class="stage">(<i>schaterlachend</i>).</span> Hahaha! Hoor je ’r tekeergaan? <span class="stage">(<i>tegen het beschot pratend</i>)</span> Hou je gemak maar, schele! Nou heb ik de tijd, hahaha!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Zit ’r een opgesloten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Ja, hahaha! De schele! In ’t kolenhok, hahaha! Alles mot ze me vrouw overklappe, hahaha!—as +’k ’n bak met de meide opzet—<span class="stage">(<i>nieuw gebons</i>)</span>—<span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span>ga maar op de turve zitte, hahaha!—nou heb ’k de sleutel in me zàk, hahaha!—Hoe is-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’k Wou dat je mijn zorg had …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Wat ben jij gul! Schiet ’r niks anders op over?… Vanmorrege hebbe de meide en ik ons +’n dubbele breuk gelache … Me hadde meeningsverschil—me vrouw en ik—over de duvel +mag wete wat!—enne toe liep zij as ’n spin zoo nijdig de keuken in … „’k Ga eiere +koke, kles maar toe!” zee ze. „Goed”, zee ik: „maar kook ze hàrd—dan hebbe me vijf +menute rust!”… Hahaha! Hoe was-ie?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> ’k Ken merke da-je vrouw niet thuis is!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> An me humeur?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Dat de meide zoo tekeergaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen</span> <span class="stage">(<i>terwijl boven ’n winkelschel overgaat</i>).</span> De segarewinkel boven het ’n schel om te waarschouwe as ’r onraad is—ik vier, en +de schele is vijf, meide, die lache en d’r bek niet kenne houe tòt ze onraad hoore, +hahaha! Zóo as ’t hiernaast muisstil wordt, weet ik hoe laat ’t is! Ja, ja—as een +van ons tweeën ’n oog dicht komt te doen—ga ìk met Toos, die de meidemutse opmaakt, +trouwe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Dan zou ze je eerst motte—met je.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.…</span> Sjeneer je niet … je manke poot, hahaha!… Denk jij da-ze op ’t stadhuis geen boterbriefie +geve, zoolang je je twee voorvingers nog opsteke ken? Na je voete kijke ze niet, hahaha!—As +<span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span>je zoo’n buregerucht maakt, schele, zet ’k je op water en brood!—Da’s ’n sallemander—d’r +eigen moeder zou ze verraje—én d’r eigen jongen—às ze d’r een met geld toe krijge +kon!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Jonges, jonges—zoo leelijk kè-je niet weze of an elleke vinger tien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Jij! Ja, jij! Jij an elke vinger ’n devisie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Hoeveel benne dat ’r?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> ’n Devisie op oorlogssterkte da’s.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, vrouw Lammersen.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Vrouw Lam<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>bukkend bij ’t tuimelraam</i>).</span> Is ’t je in je kop geslage, om een van de meide in ’t kolenhok op te sluite!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Bliksems, ’k heb de stilte niet gehoord …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Vrouw Lam<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Toe, de sleutel, halve gare! Of d’r niet genoeg gedagdiefd wordt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen</span> <span class="stage">(<i>mikkend</i>).</span> Daar komt-ie, patroon!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Vrouw Lam<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Dat mot je nou nog is uithale, halve gare—’n kind van ’n jaar doet wijzer! As je maar +vortmaakt, verstaan! Je mot na de Prinsengracht! <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="u1.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Thijs, Jacob, Sien, Lammersen</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Nee—nou is de lust ’r ’n beetje uit, om te zegge hoeveel d’r in ’n devisie op oorlogsterkte +gaan, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> An jou ken ’k nóóit merke, of je ’m om heb of niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Da’s ’t voordeelige van ’n manke poot, hahaha! Ik schommel toejoer! Man, as je wist +hoe goed láche is, da-je ’r de trane van in je ooge krijgt! Ik heb meer gehuild as +juillie bij mekaar—van de bakke die ’k uitgehaald heb en van de beste moppe die ze +me vertelde …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> De een dit, de ander dat—ik ben vedaag in ’n bui om me eeuwig te ergere.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Om je eeuwig te ergere? As je niet getrouwd was—met ’n best wijf, da’s verdomd waar!—zou +’k zegge: haal je wat an!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Nou! Nou! Je vrouw is in de grond ’n redelijk mensch.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Ja, <i>in</i> de grond, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Dat lacht—dat het schik in z’n leven—bij God as ’k ’r dát van snap.… Ik heb me in +geen jare en jare zoo oud gevoeld as de laaste twee maande. Alles ineens bij mekaar—<span class="stage">(<i>op Jacob wijzend</i>)</span>—dat met hém—schei d’r nou uit, <span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span>jongen: je bederft je ooge bij die kaars!—dat met de wilde duvel van ’n Jan, die nooit +meer ’n poot zal kenne verzette as-ie ’t ophaalt—dat met haar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>vinnig</i>).</span> Wat met mijn! Wat nou met mijn!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>grommend</i>).</span> Niks met jou dan—niks—niks met de dienst op de Gracht die je uit most.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> ’n Dienst, ’n dienst—niet te vrete.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Dan toch meer as hier.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Niet te vrete—en ’n loon, ’n loon—dankie hoor!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Met weinig mot je overal beginne—as je geen begin maakt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.…</span> Nou zou ik …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’t Is goeie—hou je mond! Ik ben bezig … Vecht ’r tegen—nou is ze op de febriek—en +as ’r moeder ’r niet af en toe lam slaat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Jewel! Jewel … To-’k ’t verdij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.…</span> Zou ze de jonges de woning in slépe …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.…</span> Dat lieg-ie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>dreigend</i>).</span> Is ’t gedaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Laat ’m dan niet liege.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Is ’t gedaan?…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Lach jij daarbij!… Ik heb me vreugde opgekend. Bij de bakker, ho-maar. Bij de groenteman +voor aarpels ho-maar. Me gróóte takels staan in de lommerd—as ’t met Mei in de verhuizinge +loopt zit ’k ’r zonder. Sture ze je zoo’n baldadig kind met ’n kapotte ruggestreng +thuis, dan sloof je je de eerste weke uit, om ’m op te kikkere, om ’m wat mee te brenge—maar +na vier, vijf maande ellende, zonder ’n karwei van belang, zonder haast ’n brief of +’n boodschap—wordt ’t ’n kruis—begin je te verlange.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Ho! Ho! Nièt uitspreke—daar zou je later spijt van hebbe … In ’t Gasthuis ha-je toch +vrije behandeling …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Daar wou z’n moeder niet an—die wou ’m in d’r éige arme late sterve—toe we dachte +dat ’t ièder oogeblik gebeure kon … Vijf maande—vijf—de tweede October stong de brankaar +voor de deur—vedaag houe we an de zevetiende Febrewari—vijf maande krom legge van +zorg—stukkies vleesch en eiere voor versterking—en <span class="stage">(<i>Jacob bedoelend</i>)</span> hij op de grond om in de bedstee ruimte te make—en schuld, schuld overal … En dat +om ’n onnoozele vlieger van twee cente, die zoo’n wilde rakker uit ’n boom wil hale. +Denk ’r is na—om ’n vlieger van twee cente—en nog niet eens van z’n eigen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Ja, ’n ongeluk leit in ’n klein hoekie—en nou geloofde wij nog da-je de laatste dage +’n bonk duite met je brug na ’t ijs verdiend had.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’n Bonk!… Negen en tachentig kopere cente in twee dage … Gister ’n plasregen—straks +is d’r ’n schuit doorgetrokke … ’k Ben me heele leven met alles te laat geweest …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Net as ik—de eenige keer da’k te vróég was—was voor ’t stadhuis, hahaha! Kerel laat +je kop niet hange!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Jij het makkelijk klesse—jij laat je vrouw en de meide ’t werk doen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.…</span> Ik trek de rente van me poot, hahaha! Reken is an wat ’n boffer: as me poot niet tusschen +de mechien bekneld was geraakt en de krant me geen vijfhonderd guldes uit had gekeerd, +zou ’k me patroon niet in d’r wasch- en strijkinrichting hebbe kenne koope … Voor +twéé voete ha-’k duizend guldes gekrege—duizend, hahaha!—ha-’k nòg ’n zaak kenne overneme—’n +bankierszaak, as an de overzij, hahaha!—kamerde ’k ’n juffrouw as de notaris-van-de-hoek; +hahaha … Toe-’k uit ’t Gasthuis kwam, ha-’k de keus tusschen ’n waschinrichting—ansjeen +mesjon weduwe Knolleboer—en ’n vlooie-theater—maar dáar most ’k niks van hebbe—want +zóo as me d’r binne kwamme sprong de eerste artist op me over, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>schaterend</i>).</span> Jessis, waar haalt-ie ’t vedaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Verdomd—met zoo’n saltemurtale!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Hahaha, gekke vent!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hahaha … Die ha-je onder ’n stolpie motte beware …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Zoo mag ’k juillie zien, hahaha! Da’s al-z’n-leven de eerste maal dat hij lacht na +z’n luchtkuur in de nor …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Daar hap je nog al lucht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Toe Aal ’t zoo op d’r longe te pakke had, dat ze d’r verstand haast uithoestte, zee +de dokter: as d’r niet gauw warmte komt, mot ze àndere lucht hebbe. Goed, dokter, +zee ik: as de <span class="ex">lucht</span> van zeep en loog niet voor d’r deugt, zalle me ’n káásnerinkie beginne—je had z’n +gezicht motte zien, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Hahaha! Schei uit! ’k Krijg d’r pijn van in me zij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Wat ’n malle duvel … Hahaha!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Bet en Jan.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>boven aan de trap</i>).</span> Help-ie effe, Jacob?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Wil ìk ’n handje?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jij? Nee, hoor—daar komme ongelukke van op de trap <span class="stage">(<i>tot Jacob, die de onderdeur openstoot</i>).</span> Zal je zachies, jongen? Nee, niet zoo wild! Anders doe je ’m zeer. Laat ik je nou …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Doe jij ’t of doe ik ’t?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Leg je arme om z’n hals, Jan—zoetjes an—pas op de leuning …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>op de trap pratend, druk van genot</i>).</span> Hè! Die was fijn, hoor, vader! Me hebbe de koningin gezien met viér knolle d’r voor … +Au! Au! <span class="stage">(<i>huilerig</i>).</span> Jij douwt zoo verroest!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>angstig</i><span class="corr" id="xd33e1104" title="Bron: .)">).</span></span> Kijk uit, Jacob …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hou dan je kop toe tot je in bed leit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nee—niet daalijk in bed …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nou niet je eigeste zin, Jan—je het leut genoeg gehad, watte? <span class="stage">(<i>tot Jacob</i>).</span> Nee, effe nog ophoue … ’t Kussen leit in de wagen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>toeschietend</i><span class="corr" id="xd33e1129" title="Bron: .)">).</span></span> Blijf maar—daar komt ’t!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>moeilijk vangend</i>).</span> Maak ’r nou geen lolletje van … Kè-je ’t niet in me hande geve!… Strijk ’m Jacob. +Zoo. Zit je goed? <span class="stage">(<i>z’n wangen streelend</i>).</span> God-nog-an-toe kind wat benne je koone heet. En mijn hande benne haast klompies ijs +van ’t douwe … Dag Lammersen. ’k Dacht ’t wel buiten toe ’k ’t lache hoorde … Laat +mijn ook maar is lache <span class="stage">(<i>verbaasd tot Sien</i>).</span> Ben ik zoo laat of ben jij zoo vroeg? Hoe ken ’t da-je al thuis ben?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Kolder in de kop om de koningin te zien—al de meide van de febriek vortgebleve …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Vortgebleve … Zonder de dirrekteur te vrage?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Wat zou ’t as me ’t met z’n alle …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> En je dagloon? <span class="stage">(<i>dreigend</i><span class="corr" id="xd33e1166" title="Bron: .)">).</span></span> En je dagloon?… Zou je zoo’n dier niet … Vooruit ga de wagen bij <span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span>Nelisse werom brenge, vooruit of … <span class="stage">(<i>heft de hand op</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> ’k Ga toch al …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Moeder—me lintje leit ’r nog in …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Wat voor lintje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Me oranjestrikkie …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>aan de trap</i>).</span> Geef eerst z’n strikkie—lammenadige meid! Vortblijve! <span class="stage">(<i>tot Thijs</i>)</span> Hei-jij daar niks van gezeid?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’k Ken net zoo goed blaffe—doe ’r wat tegen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> <span class="stage">(<i>het strikje vangend en het Jan op z’n kiel stekend</i>).</span> Daar—jij je strikkie … As die op de febriek gedaan krijgt—God-nog-an-toe, dan vraag +ik jou!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Wou je ’n meid van achttien in ’n vloek en ’n zucht verstandig hebbe? Laat ze maar +eerst trouwe—dan wordt ze vroeg genoeg, vroeg zat, wijs.… En hij ken toch niet al +de meide gelijk na huis sture.… Van wie hei-je je strik, Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Van de sigare-winkel, boven—’n pakkie van vijftig het-ie ’r voor losgemaakt—en strak +krijge me blomme, waar moeder? <span class="stage">(<i>zij knikt</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Wat motte me met blomme?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Over van d’r kopere feest. Hij zou d’r door Riessie late anreike.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hei jìj de koningin gezien, Jacob?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>grommend, weer aan ’t werk</i>).</span> Nee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Of rooie Jacob de koningin is weze zien, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wij fijn hé, moeder?… Tweemaal!… Bij ’t Museum eens—en bij de Schans nog is, waar +moeder?… En ’n bakkies ’r achter, vader—’n bakkies met zoo dik de epaulette van goud—enne +’n smerisse op hengste—enne slaan as die eene knol dee!… De vlag van de sigare-winkel +zit an de takke van de boome vast, vader … As ’k beter wor—bijtijds watte?—ken ìk +’m los make, hé?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Om weer na beneje te blikseme, aap—en nog is je rug te breke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>luidruchtig</i>).</span> Hù! Hù!… As d’r geen smeris op me hiele zit, klim ik zoo hoog as de afleijer op de +toren <span class="stage">(<i>uit de kom drinkend die Bet ’m voorhoudt</i>).</span> Da’s lekker, hoor! ’k Heb ’n dorst of ’k haringkoppe gevrete heb. Nog ’n scheut, +moeder!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee. Zoo’n boel is niet goed—kind, wat zweet je of je gehold heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Geef nou nog wat! ’t Kost ommers niks!… Een met ’n steek van goud op het me gedag +gezeid, vader … Die dee zoo.… En de voorste mensche gonge nog opzij, vader. Ze zeeje +allemaal: laat die jonge met z’n lamme beene nou kijke.… As juillie maar geen lamme +beene krijgt zee ik—dankie moeder <span class="stage">(<i>drinkt gulzig de tweede kom, die Bet ’m <span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span>voorhoudt, terwijl voortpratend</i>)</span>… Enne ’n <span class="corr" id="xd33e1279" title="Bron: kere">kerel</span> met zoo’n dikke buik hè-’k telkes an z’n jas getrokke of ’n ander ’t dee—’n nek had-ie +as ’n speenvarreke, hèhèhè!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nou stop ’k je kussen wat in—en dan wees je niet zoo druk—je leit anders weer de heele +nacht wakker …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En me benne in ’t Vondelpark geweest, zeg <span class="stage">(<i>het laatste tot Sien, die weer de trap af komt</i><span class="corr" id="xd33e1292" title="Bron: .)">).</span></span> De zwane hadde zoo’n kleine plas om in te baje—de rest lee nog toe … Met z’n tweëe +liepe ze tot an de wagen—enne ’n honger as ze hadde! De korste brood vratte ze zoo +uit je poot. Wedde da-jij ze niet uit je poot durft late vrete! Heb-ie die hond gezien, +moeder, die de mannetjeszwaan in z’n lurve wou neme?… Dan maakt-ie met z’n vlerke +zoo’n bereddering da-je je ooge mot dichtknijpe van de wind.… As ik ’n zwaan was, +zou ’k die krenge van honde ’n tik voor d’r bek geve da-ze d’r scheel van zagge!… +Wat leit ’r ’n zand op me deken. Toe maar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Gelijk het-ie.… Hoe komt ’r nou zànd?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Me hebbe de lijn van de brug door ’t raam gevierd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>het zand wegslaand</i>).</span> Of ’t niet langs de trap had gekend! <span class="stage">(<i>grommend</i>)</span> Werachentig, zóo as ’k van huìs ben.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>tot Jacob</i>).</span> Wat zee ’k?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dan mot je ’t maar erges anders neerzette.… Je ken je níet roere.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>nijdiger</i>).</span> Staat ’t jóú ín de weg?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>bot</i>).</span> ’t Staat mijn in de weg—ìk leg as ’n hond.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>met bedoeling</i>).</span> Mijn staat zoo’n bóél in de weg—zoo’n bèrg waar ’k me mond over hou.… Je het wel +erger gelege—as hiér op de grond.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>ingehouden</i>).</span> Begint ’t gemier weer?—’k Hèb beroerder gelege—zés maande—smijt ’t me voor me voete +as je d’r lol in het.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>tot Lammersen</i>).</span> Da’s nou ’n man van bij de vier en twintig, die ’n ziek schaap nog geen liggíng gunt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dat doe ’k wel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Dat doe je níet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>driftiger</i>).</span> Dat doe ’k wèl.… Maar as je ’m na ’t Gasthuis had late brenge—as de dokter zee—en +niet zoo’n kop had getoond van af October, zou alles anders zijn geloope—<span class="stage">(<i>tot Lammersen</i>)</span> je ken me geloove: ’k heb verdomd remathiek in me poote van ’t legge op de grond—’k +ken de messe haast niet tege de slijpsteen houe.… Da’s me klacht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>koffie die ze terwijl gezet heeft in de kommen schenkend</i>).</span> Kruip dan in de bedstee, neetoor en <span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span>jammer zoo niet—mijn me zorreg om op de grond te slape.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> En mijn ook. Ik heb in geen weke ’n oog toe gedaan. Zoo as ’k leg, mot ’k prakkezeere—nee +ik geen koffie—dan zie ’k heelemaal geen kans …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen</span> <span class="stage">(<i>slurpend</i>)</span>… Voor wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> As ’k koffie drink ken ’k geen seconde slape …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Hahaha!—Da’s bij mijn ’t omgekeerde—as ik slaap ken ’k geen koffie drinke, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Daarin ben jij de eenige niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Dat zit nog! Aal—merk je hoe stil de muize hiernaast benne nou de poes op de loer +leit?—Aal ken van alles as ze slaapt—tege mijn gaat ze hardop tekeer in d’r dróóme, +hahaha!—en ik zelf pruim van gewoonte de heele nacht door … Mot je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>uit de toegestoken doos ’n pruim nemend</i>).</span> Dankie <span class="stage">(<i>hamert een nagel in ’n schaar</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Laat-ie ophoue, moeder—’t dreunt zoo door me harsens.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Of-ie niet ken ophoue, Jacob?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> ’k Ken ze toch niet zoo aflevere! Stop je vingers in je oore, jò—drie tikke en ze +benne d’r … Hou is vast, vader.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>Jan de kom aan de lippen zettend</i>).</span> Zoo hoor je niks—zuinige slokkies—niet zooveel gelijk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Da’s de pest voor ’m.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ach kom—enkel de bojem met sachelien—zuig maar op ’t brokkie, Jan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>naar de zij van het raam roepend</i>).</span> Dag mottige!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Tege wie hei-je ’t, jò?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Tege de lantaarn-opsteker … Kijk maar: een, twee, drie, hup—enne ’t lichie brandt—Da’s +zoo’n kreng! As je ’m met ’n urret in z’n nek blaast, laat-ie z’n lantares in de steek +om je na te zette … Da-was ’n keet, hoor!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Ja—en ’n keet was ’t ook—’k zou d’r maar niet zoo groos op gaan!—da’k je van ’t pelisiebero +heb motte afhale voor ’n verbaal voor de ingesmete spiegelruit … ’t Is zóó’n duvel +geweest, Lammersen, dat ’r geen dag zonder de een of andere schooierstreek voorbijging—en +as-die ’t nou nòg flikke kon, ha-je nog last met ’m.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hù! Hù!… Nou doene ze me lekker niks met d’r verbaal … Ze benne ’t lang vergete.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Jou doene ze niks, nee—mijn dubbel as ’t voor ’t Gerecht komt—daar snapt-ie nou niks +van, zoo’n kind!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dan mo-je me maar ’n paar weke late bromme, vader … Wat zè-jij, Jacob?… Ken ik ’t +hellepe <span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span>as-die door ’n ruit keilt! En d’r wàs al ’n barst in.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Ja, ja—’t is goeie.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Riesje Bonnet</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje</span> <span class="stage">(<i>over de onderdeur</i>).</span>—Vollek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Vollek, vader!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>bij de trap</i>).</span>—Wie daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Kompelement van pa of je effen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Kom d’r in, kind.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Nee, juffrouw—pa wacht ’r op—of je effen twee kissies sigare weg wil brenge met de +quitantie d’r bij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’k Trek me jas an en ’k veschijn!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En me blomme, Riesie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Daar mag-ie niet om vràge.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As ze nou toch beloofd benne!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> We vergete ’t niet, Jan! Je krijgt ’r ’n heele zooi.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Help-ie ’t dan nog is onthoue?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Beloof ’t, hoor! Dàààg! <span class="stage">(<i>af met Thijs</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="u1.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Bet, Jacob, Sien, Jan, Lammersen</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Wat ’n meid voor amper twaalef!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Maar witjes—zulleke binnevetters motte d’r nog gebore worde. Ze leve van wind om te +potte! As vader zich nou wèl in ’t zweet loopt, ken-ie drie-, viermaal voor z’n kruierscente +werom komme.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Motte die ook weer over de hekel? Het-ie niet twee keer ’n flesch wijn gezonde om +te versterke?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Die jij en vader uitgedronke hebbe, hahaha! Wij mochte d’r na kijke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Mocht hij voor de dokter, taddik!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Is hìj ’r dan door angesterkt!… Laat-ie liever op tijd betale.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ver zel je met zoo’n giftige tong komme! Werachentig ’t is waar, buurman—me hebbe +beste mensche an ze. Toe ze d’r kopere bruiloft vierde—eergistere—het Jan ’n borretje +soep gekrege, met vleeschballetjes ’r in—waar Jan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Fijn hoor! ’k Hè-d’r de heele nacht van wakker gelege! ’t Vet zwom d’r op!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Enne toe nog is ’n reep taart in de avond—waar, Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>klukkend van genot</i>).</span> Met zullekke ende sekade! ’k Wou dat-ze morrege weer twaalef jaar getrouwd ware!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Dan kom ìk met me eene poot an de beurt, Jan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dat kè-je an je hart voele! Hù! Jij krijgt ’n pakkie pruimtabak! Voor jou bakke ze +geen taartemik! Hèhèhè!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Je ken niet wete, rakker, wat ’r voor mijn in ’t vet leit. Afkloppe! Afkloppe! D’r +leit wat anders as tulband in ’t vet.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Aaltje</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje</span> <span class="stage">(<i>opgewonden de trap af haastend</i>).</span> Jewel! Jewel! Docht ’k ’t niet! Hé-’k niet gezeid da-je na de Prinsegracht mot! Wij +sappele ons dood—en hij: ’n boodschap is ’m nog te veel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Voor jóú is me niks te veel, patroon! As je van kastanjes geen last van je galsteene +kreeg, haalde ’k de kastanjes van de hééle wereld voor jóú uit ’t vuur.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> ’k Ken jouw vuur misse.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> ’n Waschvrouw zònder vuur, da’s ’n bakker zonder deeg!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> De schele in ’t kolehok opsluite! Ze moste jóú opsluite, maar erges anders.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Die hé-’k pas voor d’r jaardag ’n half dozijn frontjes-voor-<span class="ex">mezelf</span> kedo gegeve!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Voor jezellef? Daar hè-jìj veel an gehad, Aal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Nou? As je te lui ben, zeg ’t dan maar ineene! Z’n verstandskieze mot-ie nog krijge!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Hahaha, as d’r geen lood in zat was ’k ze al voor ’n eeuw kwijt! Welk nommer van de +Prinsegracht is ’t patroon?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Dat zei je wel hoore! Me zelle voor jou ’n ottemebiel neme.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> ’n Ottemebiel voor de schoone waschies met ’n sjefeur—ga jij mee rondbrenge, Sien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Derek! En rij je mijn dan morrege na de febriek, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Hoeveel paardekracht krijge me, patroon?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> ’n Ezel die páárdekracht mot!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Daar zeg ’k niks op. Da’s de kurk op de flesch. Dag Bet—dag jongen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ga je strakkies nog wat op de harmonica spele, buurman?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Hoor jij dat zoo graag—nou as me vrouw ’t wil, speel ’k ’n moppie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Mag-die, juffrouw, as-die van de Prinsegracht werom is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje</span> <span class="stage">(<i>korzelig</i>).</span> Of-ie wàt?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Of buurman op de harmonica mag spele as-ie klaar met z’n boodschap is?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Dan mot je toch ommers ’n paar uur wachte, kind—eer-ie uit de kroeg komt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> ’k Zal d’r niet een, pakke, Jan—enkel om jou te pleziere—ík op de harmonica en me +vrouw op d’r poot—daar ken je van smulle! <span class="stage">(<i>op de trap</i>)</span>.… Blijf-ie nog ’n getuigschrift van me geve, patroon?… Ze watertandt om me doopceel +te lichte, hahaha!… Die Adam—in ’t Parredijs—wat ’n verhale!… Hoe het-ie háár niet +gekend, hahaha!… Wasch<span class="corr" id="xd33e1708" title="Niet in bron">-</span> en Strijk-inrichting voor vijgeblaadjes, hahaha!… Mot ’k de meide over-vertelle—late +de ijzers koud worde van ’t lache hahaha! Hahaha! Hahaha! <span class="stage">(<i>af</i><span class="corr" id="xd33e1713" title="Bron: .)">).</span></span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje</span> <span class="stage">(<i>tot Sien</i>).</span> God, god—stìk ’r nìet in!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>nalachend</i>).</span> Ken ìk ’t hellepe!… ’k Ben blij as ’k is lache mag, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Help jij an cente om de meìde Zaterdag te betale? Overal terugkomme—kijk me berg papieretjes +is! Blare loop-ie je an je poote om ’t waschgeld los te wurme—en as je in ’t onfatsoendelijke +begint, neme ze ’n ander. Hèm is dat glad z’n zorreg. Mijn breekt ’t angstzweet uit! +Me longe piepe van de bezetting—de meide verniele de fijnste overhemde—gister nog +zoo’n gat in ’n borst geschroeid—wie mot dat vergoeie?—en geen rooie duit voor stijfsel +en zeep.… Die kerel het makkelijk lache.… <span class="stage">(<i>achter het beschot klinkt gegier en <span class="corr" id="xd33e1739" title="Bron: gescheeuw">geschreeuw</span></i>).</span> Hoor! As ’k me geen beene maak, stele ze weer me tijd! Hoor ’m bezig—je zou ’m … +<span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="u1.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Negende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Bet, Jan, Sien, Jacob</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>tot Sien, die mee de trap op wil</i>).</span> Waar mot dat na toe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Mag ’k niet effen hiernáast?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>wantrouwend</i>).</span> Waarvoor hiernaast? <span class="stage">(<i>de hand boven de oogen leggend en de schaduw van ’n stappenden man ziend</i>).</span> Hier blijve!… Of ’k ’t niet in ’t snotje heb … <span class="stage">(<i>de man buiten fluit</i>).</span> Jewel! Fluit je hond! <span class="stage">(<i>nijdig de trap op en over de onderdeur vinnig pratend</i>).</span> As je maar deurloopt, hè? Mot je ’t met me dochter achter me rug anlegge, vuile kerel! +<span class="stage">(<i>Een stem</i>: „<i>Wat mot je van mijn?</i>”)</span>… ’n Meid van nog geen achttien! As ’t maar gedaan is!… <span class="stage"><span class="corr" id="xd33e1796" title="Niet in bron">(</span><i>Een stem</i>: „<i>Is de stoep vrij! Ben jij beduveld!</i>”)</span> ’k Ransel d’r net zoo lief dood, as je ’t maar …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>driftig de trap op</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Laat mijn d’r is bij, moeder …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>drenserig-angstig</i>).</span> Nee toe Jacob—jij niet—nee geen gevecht—leg in Jezisnaam dat mes uit je hande …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>naast haar dreigend</i>)</span>.… Je ben gewaarschouwd, brani—me làte niet voor ons huis fluite.… <span class="stage">(<i>Een stem</i>: <i><span class="corr" id="xd33e1832" title="Niet in bron">„</span>Me late! Me late! ’k Zal zooveel fluite as ’k lust</i>”… <i>fluit</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Ga op zij, moeder …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Leg nou dat mes neer—je ben ’r pas ongelukkig door geworde—je komt ’r niet door …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>driftig het mes tegen den grond smijtend</i>).</span> Daar dan—’k kan ’t wel met me klauwe af.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>de bovendeur sluitend</i>).</span> Nee. Je gaat ’r niet uit … Wees jij nou de wijste … <span class="stage">(<i>fel tot Sien</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Bè-je in je schik? Ellendeling van ’n meid! Ongeluk breng-ie an!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Heb ik die vent besteld?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>de trap afkomend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> ’k Laat ’t voor jóú—de snotneus—nog niet droog achter z’n oore … <span class="stage">(<i>raapt ’t mes op</i>).</span> As ’k je met ’m zie, komt-ie niet gaaf uit me klauwe … <span class="stage">(<i>zit weer aan de werktafel</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>door den kier loerend</i>).</span> Kijk ’m afzakke, de schooier … <span class="stage">(<i>de trap af en fel tegen Sien</i>).</span> Da’s de laatste keer! Dat mot nòg is gebeure. Afspraakies make hier voor ’t huis …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> ’k Weet nie eens wie d’r stong! Hoe ken ’k dan …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>feller</i>).</span> Dat lieg-ie! As ’k je niet tegenhiew, was je na buite geloope.… Hou je bek: ’k geloof +je geen word.… Bij God, ’k wor d’r angstig van.… Dat neemt ’n faliekant einde met +jou.… Heb-ie niks om hande? Benne je vader z’n kouse klaar …? Veruit! Nieuwe voete +anbreije! <span class="stage">(<i>Sien begint mokkend te breien. Een stilte. Jacob’s slijpsteen snort</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Je had ’m op z’n ooge motte timmere, Jacob! As je ze ’n pomp in d’r maag geeft of +’n puist voor <span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span>d’r neus, legge ze voor merakel.… <span class="stage">(<i>Een stilte.</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Wat ’n loeder om te loope fluite, hè?… As je was komme bakkeleije, had-ie ’m gesmeerd, +hè? <span class="stage">(<i>Een stilte</i>).</span> ’k Ben zoo heet, moeder …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Zel wel overgaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>klagerig</i>).</span> ’k Hé zoo’n dorst.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Mot je nòg meer drinke? Daar ráák-ie van an ’t zweete.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Enne ’t trekt zoo over me ribbe—haal dan die lamme deken vort.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Om je ’n kou te late vatte?… Is ’t zoo beter?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As ’k drinke krijg.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Eet liever straks ’n boterham, kind.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>drensend</i>).</span> Nee … Drinke!… <span class="stage">(<i>op huilen af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> ’k Hè zoo’n dorst.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>tot Jacob</i><span class="corr" id="xd33e1990" title="Bron: .)">).</span></span> Z’n hande gloeie! Zou ’k ’m.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Wat ken water voor kwaad?… Misschien ha-je nièt met ’m motte uitgaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Het de dokter niet gezeid: met ’n zachte dag zou ’k ’t prebeere.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Prèbéére.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Makkelijk klesse achteraf … <span class="stage">(<i>Jan water gevend</i>).</span> Meer krijg-ie vedaag niet—doe d’r làngzaam over, dan hebbie d’r meer plezier van!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>na gulzig geslokt te hebben</i>).</span> Hè! Hè! ’k Wou da-’k as de zwane op de vijver van ’t Parrek lee, dan slurpte ’k me +buik vol da’k as de buurvrouw zoo dik wier <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Daar gaat de bel van de winkel weer. „Geef me d’r van de twaalef”… ’k Wou dat ik +d’r een had.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Om in je broek te doen, jò!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hù! ’k Hè vroeger de zwaarste endjes gerookt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hak maar op, jò!… Van wie z’n cente?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>vroolijk</i>).</span> As vader ’n endje liet slonzige, hèhèhè!—en van de straat hóópe!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Hèhèhè! Lekker!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As je ’t boveste blaadje d’r af plukt smake ze best—enne as ze ’r te lang op gelurkt +hebbe, stop-ie ze in ’n pijp van ’n cent.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> ’k Had ’t motte zien ondeugende jongen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Pieng. Pieng. Nou het-ie z’n twaalef om ’n dubbeltje … Zit jij te pruime, Jacob?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Ja, jò.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dat zou ikke niet motte. Slik-ie dat in—die smurrie van de tebak?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Ja, jò <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Pieng. Pieng. Weer een. Hij verkoopt ze maar, hè? As ik in segare dee, verkocht ’k +ènkel stinkstokke—allemaal dezelfde—en de eene gaf ’k voor <span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span>vier en de andere voor vijf en voor zes en voor zeven—ze merreke d’r toch geen mieter +van!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> ’k Zou bij jóú motte weze.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Pieng. Pieng. Geholpe is-die. Gistere is-ie drie en veertig maal overgegaan—eergistere +zes en zeventig keere.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Hoe zoo’n kind ’t onthoudt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> ’k Heb toch niks anders te doen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> En de prenteboeke die Riessie je te leen het gegeve?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ken ’k droome! Wil je d’r is hoore?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee—je maakt je te moe op de nacht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>terwijl Bet en Sien kousen stoppen en Jacob ’n beitel aanzet</i>).</span> Lang, zeer lang geleje woonde d’r in ’n ver, vreemd land ’n machtige koning. En die +ze peleis blonk van ’t goud. As ’t feest was droeg-ie ’n jas van purper met allemaal +diamante. En z’n troon was van diamante en z’n kroon was van jeweele … Benne die duur, +moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>moeilijk door ’r tranen sprekend</i>).</span> Wàt, kind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Of diamante duur benne?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ja, jongen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Huil je, moeder? Werom huil je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>zich inhoudend</i>).</span> Ik huil niet, gekke jongen.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wat snuit je dan je neus?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Mag dat niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hoe duur benne diamante?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Dat ken ’k je niet voorrekene—van duizend en van tienduizend.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> An me kouwe zool!… Zoo’n vuile steen-met-lichies tienduizend gulde? Wat hè-je d’r +an? Zou jij d’r een motte, Jacob?… Voor an je vinger?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Je ken d’r mijn tien thuìs brenge.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hù!… Hù!… As je nog ruitemaker was! Om ruite te snije, wat moeder?… Au!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Wat scheelt ’r an?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zoo’n verrekte scheut an me hart.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Daar zit ommers je hart niet—je hart zit an je linkerkant.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hù!… Zel jij wete! Bij de een zit ’t hier—bij de ander daar! Is ’t niet, moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Bij de meeste zit ’t nèrges—anders zou ’t ’n boel beter weze.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As ’k jou tien van die diamante in ’n pepieretje meebreng, ellek van tienduizend—hij +is goed hoor!—hoeveel cente benne dat?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Da’s de ton uit de Staatsloterij—ik ben met minder tevreje …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wat zou jij d’r mee doen?… Met zoo’n zak vol daalders?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.…</span> Dan stak ’k me kop onder de pomp, om wakker te worde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Dan kocht-ie zich ’n bed met ’n dozijn dekes, om niet langer op de grond te slape!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As ik dood ben, het-ie geen bed vannoodig, hé?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>schrikkend</i>).</span> Allemachtigste God, kind, zeg niet zulleke krankzinnighede!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> De dokter het ’t toch zellef.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Hou je mond! Je maakt iemand koud.… <span class="stage">(<i>staat op</i>).</span> Je ben werachentig niet wijs! <span class="stage">(<i>zoent hem, begint te huilen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Au, moeder! Je drukt zoo op me.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Val dan niet zoo dol uit, kind! <span class="stage">(<i>droogt zich de oogen, gaat naar ’r plaats terug</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nou Jacob! As je je kop onder de pomp het gestoke.… Watte dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dan dronk ’k nog drie glaze water—en dan—en dan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hèhèhè! Mot ’k je daarvoor tien diamante van honderdduizend gulde—dat motte wel keie +weze, hèhèhè!—meesjouwe, om je te late wassche en drinke.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.…</span> En dan kochte me ’t huis hiernaast an de gracht van de dokter en me ginge rije in +’n bakkie met twéé paarde na ’t Kalfie—en.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.…</span> En ìk op de bok bij de koessier! Mag ’k moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet<span></span></span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Daar prate me nog wel over.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zijn dan de cente op?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Ken je begrijpe.… Me koope ’t huis d’r naast ook.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Da ’s ommers de pastorie.… De kappelaan zel je zien komme.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dan neme me ’t andere om de hoek—is toch te huur.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> En je vader z’n takels hale me uit de lommerd, voor ze verstaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> En mijn geef je d’r twee voor me oore.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Die mot zich weer toetakele.… Doe die gemeene kam uit je haar! Hoe kom-ie daar an?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Van een van de meide gekrege.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Gekrege.… Gekrege.… Jij krijgt alles.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wees nou stil, moeder—<span class="stage">(<i>met aandrang</i>).</span> Wees nou stil!… Jacob vertelt toch!… Benne ze op, Jacob?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Op? Da’s niet op te make! Stel je voor! Me <span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span>kenne nog voor ’n nieuwe potkachel zorrege—die daar rookt je blare an je tong—en voor +’n kar met ’n ponnie met koper beslag—en voor ’n stel heele toffels—’k loop op me +tandvleesch en voor ’n …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.…</span> Voor ’n hardgebakken pannebrood—ja, ja, knap as me d’r voor morrege een los krijge.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> En voor ’n kaartje bij Carré—om de olifante te zien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Olifante.… Olifante.… Wie denkt ’r an olifante.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Lieg-ie niet? Ken je dat allemaal voor tien van die smerige steene koope?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Mot ’k ’r ’n vloek op doen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Jessis, Jessis!… Waar vin je die dinge?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> ’k Wou da-’k ’t wist.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Me kenne toch gaan zoeke?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee, je vindt ze niet zoo dichtebij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> An de hemel ken je ze plukke—is ’t niet moeder? Da’s meteen de manier om uit je hél +te rake!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Je mot niet van de hel prate, hè-’k je al zoo dikkels verboje! <span class="stage">(<i>zachter tot Jan</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Jan, me lieve jongen, àl de sterre benne diamante—àl de sterre—da’s waar! +<span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hèhèhè, an me kouwe zool!… Pieng. Pieng. Alweer van de twaalef.… An de hemel.… De +sterre?… Diamante?… Wat ’n lak! Mot je eerst ’n ladder hebbe, om d’r bij te kenne!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dach-ie dat ’t zoo makkelek gong?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Bonnet, Riesje</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Komme we niet ongelege?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee meneer—ach wat ’n pracht van ’n blomme.… Mag-ie wel goed voor danke, Jan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> En je mot ze in water zette, om ze levend te houe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Welbedankt meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Ze liet me niet met rust—toen hebbe we een van de bouquette stuk gebroke.… Ruik maar +is, jongen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Au! Sodeju, d’r zit ’n spijker in.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>)</span><span class="corr" id="xd33e2381" title="Bron: ,">.</span> ’n Spijker! Je zal je an ’n doorn geprikt hebbe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Uitzuige Jan.… Draag-ie je oranjestrik nòg?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> ’k Hé-d’r gezien—twéémaal.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Hij ziet ’r goed uit—beter as de laatste keer.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Met de avond, meneer—en met de koors.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Is ’t nou na je zin, Ries?… ’t Is ’n beste meid—dat mag ’k gerust zegge—d’r gaat geen +dag voorbij of ze vraagt hoe ’t met ’m gaat. Dat komt ’r van, Jan, as kindere niet +na d’r ouwers luistere! Zou je nou nog in ’n boom klimme, om d’r ’n vlieger uit te +hale?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ja hoor! Die kleine meid van Bierman sting d’r zoo om te blerre. Zet je ze naast me +bed neer, moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Daar in de melkkan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Dag Jan—kikker maar gauw op!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Dàààg! <span class="stage">(<i>z’n hand nemend</i>).</span> Beterschap!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Dag juffrouw—dag Sien. <span class="stage">(<i>tot Bet</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Hebbe we met de bruiloft niet te laat spektakel geschopt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee meneer—me hadde plezier in ’t zinge!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet</span> <span class="stage">(<i>op de trap</i>).</span> Thijs ken elk oogenblik terug komme—zoo heel ver heb ’k ’m niet gestuurd. Dag juffrouw.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Dag juffrouw. Dag Sientje. <span class="stage">(<i>bij de trap heel aarzelend</i>)</span>… Dag Jacob … <span class="stage">(<i>bij de deur</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Dag Jan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dàààg Riessie!… <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span>… Waarom zee meneer jóú niet goeie-dag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Ja, ja. Omdat-ie me niet gezien het, zou ’k denke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> An je!… ’t Meissie dorst ’t eerst toe hij vort was … Of ze d’r òns ook doorhale!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> ’k Zel ’r niet van krepeere.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Al ha-je tien jaar gezete zee ’k je nog goeie-dag … Zet ze dichter bij me bed, moeder!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> ’k Ken de tafel toch niet onder de lamp wegtrekke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Neem dan ’n stoel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Je most mijn zoo zanike!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> ’t Is niemedal Jan, me lieve, lieve jongen—zanik jij maar—ik ken d’r tegen.… Wie daar?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Elfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De Dokter, Bet, Jan, Jacob, Sien</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>over de onderdeur</i>).</span> Is de kruier thuis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee dokter—’n boodschap.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Wil je ’m zeggen dat ’k vannacht om vier uur gepord moet worden—vooral niet later—’k +heb ’n verlossing buiten de stad.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Me zalle d’r voor zorge, dokter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Goeie avond!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Dokter! Zou u d’r gelijk nog niet effen willen inkomme—hij het koors—’k ben met ’m +uitgeweest, om ’n luchie te scheppe en de koningin te zien rijje.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dan kom ’k liever àls ’k tijd heb in den loop van den avond—de wachtkamer zit vol. +Tot zoolang kun je wel geduld hebben, niewaar Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> ’t Is niemedal, dokter—enkel wat warrem!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Flink zoo!… Vier uur—niet later—’t rijtuig is om half vijf besteld <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.12" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Twaalfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Bet, Jan, Sien, de Kapelaan</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>boven aan de trap</i>).</span> Of dat nou zoo’n moeite geweest was die paar trejen af te komme! Affijn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Is ’t droog buiten? <span class="stage">(<i>luider omdat zij over de onderdeur leunt</i>).</span> Hoe doet ’t weer, moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> ’t Vriest, zou ’k meene—de plassies legge droog … Gelijk het-ie: de vlag van boven +zit in de takke … Alles vlag wa-je ziet … Goeie-avond, meneer de kappelaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Navond—hoe is ’t met de jongen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Dat begrijp u wel—niet voor- en niet achteruit … Zeg-ie niks, Jan? Meneer de kappelaan +vraagt hoe ’t met je is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dankie kappelaan! ’k Hé blomme gekrege, kappelaan … Mot je niet is ruike?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Dank je Jan. Ligt-ie niet op de tocht met die deur open?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Tocht? D’r is geen zuchie te bekenne! En hij leit beschut.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Wat zijn de laatste berichten van den dokter? <span class="stage">(<i>Bet legt ’n vinger op ’r mond—hij praat zachter</i>).</span> Wat zegt de dokter? <span class="stage">(<i>zij fluistert hem iets in ’t oor—hij schudt bedenkelijk ’t hoofd</i>).</span> Moed houen—moed houen … Dag Jan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dag kappelaan … <span class="stage">(<i>strekt haastig de vijf vingers langs den neus, trekt in bedwongen gelach de deken +over ’t hoofd</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Navond! Navond Thijs! <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.13" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Dertiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Thijs, Bet, Sien, Jan, Jacob</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Goeie avond, meneer de kappelaan <span class="stage">(<i>smijt de deur kwaadaardig achter zich dicht</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Wat hè-jij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>grimmig</i>).</span> Meer as me lief is! <span class="stage">(<i>heftig tot Sien</i>).</span> As de jongen d’r niet van ondersteboven raakte, ongeluk, sloeg ’k je ribbekast stuk!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>angstig-driest</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Wat hè-’k nóú weer?… ’k Hè hier geen leve! ’k Spring zoo de gracht in, as ’t langer +duurt!… Wat doe ’k? Wat doe ’k? ’k Leg je toch geen stroo in de weg …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Gedaan gekrege, de duvel!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>verwoed.</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Gedaan? Op de febriek? Wie zeit dat?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’k Kom nog geen tien telle geleje de baas tege—op weg hier na toe—zij en de andere +opstokers <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Wat ha-jij op te stoke, ongeluk!… Hoe motte me nou met je an, verdomde meid!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>angstig krijscherig</i>).</span> Me hebbe ’t toch allemaal, met z’n tweehonderd—met z’n tweehonderd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet …</span> Hou je bek met je geschreeuw!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>verwoed de hand opheffend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> ’k Zal ’r …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>tusschen beiden komend</i>).</span> Maak je hande niet vuil—maak je niet van streek … De ellende—de ellende … Nou, nou, +nou <span class="stage">(<i>zit verslagen neer</i>).</span> Dat kost je je laaste takels … Nou, nou, nou—<span class="stage">(<i>opstuivend</i>)</span>… Al mo’k je d’r morrege na toe sleepe … Al mo’k je bij je hare …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Hellept wat—ze was al tweemaal beboet—het ze stiekem gehoue …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien<span></span></span> <span class="stage">(<i>drenserig</i>).</span> De baas het aldeur de smoor an me gehad … Mot ìk ’t weer lijje …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Krijsch da-ze ’t hiernaast kenne hoore … God, God—me hart krimpt ’r van … De bakker, +die ’k zoo van haar weekgeld cente beloofd heb. Over de vier gulde … over de vier +gulde … Nog geen hallef brood wou-die meegeve …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>Jan bedoelend</i>).</span> Hij mocht ’r toch wèl zien …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ik zeg niks meer … Mijn mag je morrege dood in me bed vinde … Dat benne me kindere … +De een vortgejaagd om de koningin te zien rije … de ander meestake—meestake—en zes +maande zitte … Krijg jij nou de schoene van je vader en hem uit de schoenlapper z’n +poote—zet jij nou ’n korst brood op tafel..!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>z’n pet opnemend</i>).</span> ’k Zel zien of ’k van de schare ken beure.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Is d’r ommers niemeer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> ’k Zel zien. <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.14" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.14.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Veertiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Thijs, Bet, Sien, Jan</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ga na boven en vraag van de kissies sigare, die je weg het gebracht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Gaat niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> En werom gaat dat niet? Je het ’t toch fassoenlek verdiend …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> As ze gewend zijn da’k Zaterdag met ’t briefie kom, ken ’k niet zóo om ’t loon mane +as ’k ’n loop hè gedaan—néé—dan zalle me venavond geen boterham vrete …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Mot dat zieke wurrem met ’n leege maag slape?… Ha-nou niet je boterham met die smerige +zwane gedeeld, Jan, me lieve jongen.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ik lust geen ete, moeder … As je maar ’n kom water geeft—’k hè ’t benauwd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> La mijn bij de bakker probeere.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jou wordt niks gevraagd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Mijn het-ie nog nooit nee gezeid.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> En as ’k nou …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Nee. Misschien wacht ’t weer een op je …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Veruit. ’k Loop met ’r mee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> God-nog-an-toe—mot die takel d’r ook an …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> ’k Ken ’t toch niet van me lijf hakke …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Wacht dan tot Jacob werom is …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Die vindt de boel toch geslote … <span class="stage">(<i>de trap op</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Je mot de dokter venacht om vier uur komme porre, vader … Ze motte bevalle …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Kè-jìj dat niet zegge? Mot ’t kind dat …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ik heb geen harsens meer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Veruit! Jij ken ’m beter drage … <span class="stage">(<i>geeft Sien den takel, die er mee voor gaat, daarna op straat staan blijft</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="u1.15" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.15.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijftiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Rijksveldwachter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Banes?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>op de trap</i>).</span> Voor mijn?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Je zoon Jan mot kommende week Dinsdag voorkomme …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>het papier inkijkend</i>).</span> Nou eerst?… Dacht da-ze ’t vergete ware …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Nee, Banes—me schenke niks … wat in ’n goed vat leit, wat?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> De jongen ken ommers geen stap doen, zoo ziek as ’n hond …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Mot jezelf gaan met ’n bewijs van de dokter … En anders bij verstek. Wat het-ie uitgehaald?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Steen door ’n ruit—hallef jaar geleje, godbeter! <span class="stage">(<i>tot Bet</i>).</span> Pak an <span class="stage">(<i>geeft haar de dagvaarding</i>).</span> Of niet elleke gezonde jongen ’s wild op z’n tijd is. <span class="stage">(<i>pratend op straat met den Rijksveldwachter</i>).</span> La-ze mijn maar late bloeie … Die ’t breed het, laat ’t breed hange <span class="stage">(<i>tot Sien</i>).</span> Veruit! Mot ’t jongen broeie? <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="u1.16" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.16.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zestiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Bet, Jan</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>het papier na lezing neersmijtend</i>).</span> Welja! Gekkewerk! <span class="stage">(<i>tot Jan die in één angst staart</i>).</span> Wat kijk-ie, jongen?… Jan, hoor je niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>doodsangstig</i>).</span> Is-ie vort?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Dat merk-ie toch …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>opgewonden</i>).</span> ’k Heb ’m niet voorbij ’t raam hoore gaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Dan zel-ie de hoek om weze … Ga legge …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nee, niet legge … Dat zeg-ie maar!… Dat zeg-ie maar!… Je verstopt me onder de bedstee, +moeder … Je zeit da’k vort ben geloope …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet<span></span></span> <span class="stage">(<i>op den stoel bij z’n bed, met de melkkan met bloemen in de hand</i>)</span>… Wat scheelt je nou?… D’r wil ommers niemand wat van je …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>zich met moeite oprichtend en de armen om haar hals slaand</i>)</span>… Je geeft me niet mee—je geeft me niet mee, moeder—moeder!—as-ie me hale komt—verstop +je me, moeder—ik wil hiér dood gaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>fel-angstig</i>).</span> Dood gaan! Dood gaan! Allemachtigste God, kind hou toch je mond! Je gaat niet dood …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ik wil niet in de kast dood gaan …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>wild</i>).</span> As je dat nog is zeit, laa’k je alleen legge! Ze komme je niet hale. En over ’n maand +ben je beter. Al was ’t alleen voor mijn, omda’k van jóú zooveel hou. <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Wat zoek je nou in Jezis-naam—je maakt me bang, kind!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hij staat ’r nog … Laat ’m dan uitrukke, die lamme smeris!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> D’r staat niemand …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Daar! Daar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Da’s de kaars van Jacob, domme jongen, <span class="stage">(<i>blaast haar uit</i>).</span> Gezien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>kreunend</i>).</span> ’k Hé weer zoo’n verroeste pijn—die klabak het me zoo an ’t schrikke gemaakt … <span class="stage">(<i>weent langaangehouden klagend</i>).</span> Ooooooo!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Zel wel overgaan … Je mot niet zoo kleinzeerig weze. Het Jacob gehuild, toen-ie ’n +ijzersplinter in z’n oog had? Nee ommers? <span class="stage">(<i>troostend de bloemen op den stoel zettend</i>).</span> Daar heb-ie je blomme weer … Wi-je nog is ruike?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nee, nee.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> En je oranjestrikkie is op ’t bed gevalle … Anspelde?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nee, nee.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> As je pijn het, mot je an andere dinge denke—dan gaat ’t vanzellef voorbij.… Weet +je wie die heer met de steek was, die met z’n hand zóo tegen <span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span>je kwam?… Da-was de burgemeester … Of-ie je kon, watte?… Hindert de lamp je, jongen?… +Zel ’k ’r wat neerdraaie … Zoo goeie?… Zoo goeie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>moe achterover liggend</i>).</span> Ja.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>gejaagd-opmonterend</i>).</span> Pieng. Pieng. Hoor-ie? Weer ’n klant, Jan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>zwak</i>).</span> Ja.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Slaap-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de oogen openend en in den schijn van het tuimelraam kijkend</i>)</span>… Daar hé-je de zwaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Wàt hè-je daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> De zwaan uit ’t Parrek.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> De zwaan … De zwaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>fluit een paar maal zachtjes of-ie ’n vogel lokken wil</i>).</span> Hou open je bek.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>dicht bij z’n bed</i>).</span> Bè-je wakker, Jan, of droom je.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>afwezig</i>).</span> Wat zé-je?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Gotogot, kind, wat hé-je ’n koors <span class="stage">(<i>begint te snikken</i>).</span> As jij—as jij—as jij me af genome wor, hè-’k niks, niks meer—jij ben alles van me … +àlles, Jantje—àlles Jantje <span class="stage">(<i>bij Lammersen begint de harmonica: „Geef me nog ’n drupje, geef me nog ’n drupje—o, +wat is de bloemkool mooi” te spelen</i>).</span> Hoor-ie, Jan?… Hoor-ie?… Buurman is werom——nou speelt-ie zooas-ie beloofd het.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>vaag</i>).</span> As z’n vrouw ’m maar niet op z’n tabberd komt, hè?… Wat ’n slabek ze tegen ’m opzet, +hè … Puf, puf, ’n hette, wat?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.17" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.17.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zeventiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Thijs</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Mo’k me nek breke—draai de lamp op.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Susch … Suscht … hij ’s niks goed. Zoo is-ie nog niet geweest. Ga de dokter waarschouwe.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Nee. Loopt wel los. Verdomd! <span class="stage">(<i>smijt den takel neer</i>).</span> Gesloten—niemand thuis—na ’t vuurwerk <span class="stage">(<i>trekt z’n jas uit</i>)</span><span class="corr" title="Bron: :">.</span> +</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Wat doe je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Wat ’k doe?… In bed kruipe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Zoo vroeg?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Wi-jìj gaan porre?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> En Sien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Na de bakker—en weet ik ’t!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Laat je die.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Mier me niet an me kop!… ’k Zou me kenne verdoen.… ’k Ben de boel zat! <span class="stage">(<i>tot Jan, die zacht kreunt</i>).</span> Hou op met je geklaag—de heele dag voer je ’t hoogste woord—geef me ’s nachs rust—<span class="stage">(<i>klopt tegen de wand</i>).</span> Blijf je nog lang op dat ding <span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span>jenke? Hé! Hé! <span class="stage">(<i>harder</i>).</span> ’k Ga na kooi, ja! <span class="stage">(<i>de harmonica stopt</i>).</span> As d’r geen wònder gebeurt—geen oogeblikkie om te blaze komt—kenne me na de bedeeling.… +Mo’k alleen in bed?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>dof voor de tafel</i>).</span> Ik wacht om te sluite … ’k zel je niet wakker make <span class="stage">(<i>hij stapt in de bedstee</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> ’t Metras van Jacob leit ’r nog in.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Leg ’t dan op de grond <span class="stage">(<i>hij tilt een stroozak op den grond, werpt de deken er over, herstapt in de bedstee. +Een stilte</i>).</span> Slaap-ie, Jantje?… Slaap-ie? <span class="stage">(<i>ze staat op, bukt zich over hem heen, beluistert z’n ademhaling, draait de lamp bijna +geheel af, leunt terug in haar stoel. ’t Klokje op de kast slaat acht zachte slagen. +Enkel het licht van de lantaarn, buiten, belicht den linkerhoek en de drogende wasch. +Boven gaat de winkelschel over en meer ingehouden zet de harmonica een droefgeestiger +volkswijsje in. Bet dommelt langzaam achterover. De lamp knettert, dooft. Als door +’n windtocht bewogen, begint de drogende wasch te wiegelen en in den schijn van het +tuimelraam leeft de witte glanzing van een zwaan op, die z’n nek omlaag buigt</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u1.18" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u1.18.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achttiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Jan, De Zwaan, Bet</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>in droom pratend</i>).</span> Nee, hoor, ’t is op<span class="corr" id="xd33e3283" title="Bron: .,..">.…</span> Je krijgt niemedal meer.… Hé-je nòg niet genoeg, langnek?…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>in de glittering der lantaarn, beweegt den nek ontkennend</i>).</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hé-je toejoer honger, zeg?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>knikkend</i>).</span> Ja, jò<span class="corr" id="xd33e3306" title="Bron: ,...">.…</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Verroest—kè-jij práte …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Waar hè-’k anders me bek voor?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Da’s de eerste keer da’k ’t hoor.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Mot je maar is meer komme luistere.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wat klesse juillie dan met mekaar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Wat gaat jóú dat an?… Me hoeve toch niet zoo’n hurrie te make as de hinkepoot naast +juillie, hahaha!… As-die mijn in ’t kolehok op ha geslote, ha ’k de hengsels stuk +getrapt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Da-zou je niet glad zitte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ik la-me geen loer draaie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> D’r zitte korste ijs an je vlerke, zwaan—hoe hou je ’t uit … <i>ik</i> voel me poote niet van de kou.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Kou is lekker, jò!… As me vijver tot an de bojem toeleit—hebbe me de meeste pan—dan +make me glijbane tot an de kerk—en as de smerisse d’r asch over gesmete hebbe—make +me ’n nieuwe—’n keet, hoor!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ik mot ’r niks meer van hebbe—glij jij is met krùkke.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hoe kom-ie ook zoo verrekt-stom! Was in de boom blijve zitte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Jij het ’t voor ’t zegge—as ’n smeris net om de hoek komt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As je d’r boven in was gebleve, had-ie je geen snars kenne make … Die benne ommers +te stijf om je na te klautere.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En as ze tot de nacht beneje blijve loere—en je ’n tweede verbaal krijgt—je mot ’r +maar is voor staan—naklesse is makkelek … Wat leg-ie nou met je olifanteslurf?… Zoek-ie +wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As je zoo hard praat, neme ze ’n schuiver, de smeerlappe, ’t schorum.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Daar gaat nog ’n voren—en daar ’n bliek … jessis wat ’n vette … Ik zou ze niet rauw +motte slikke … Ik lus ze enkel gebakke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hap … Hap … Hap …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En die goudvisch.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Goudvissche breke me op, krijg ’k ’t zuur van.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Bij de bakker staat ’n heele kom gouwe dieve voor ’t raam.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Al ha’k in geen dage gevrete!… Ze blinke je lijf door … Hap … Hap … Hap.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> D’r ken ommers niks meer bij in je maag! Hèhèhè! Hèhèhè! Hèhèhè!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jij lacht ook leelijk, zeg!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As ze bij mijn zoo in me boddie rondzwomme, braakte me hart tege me ribbe—je het ’r +al meer as dertig in je slokdarm, hèhèhè … Je mot ze eerst d’r kop afbijte, langnek, +anders raak-ie ze levend kwijt, hèhèhè!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Knap as d’r één ’t flikt in de vijver werom te komme … Ze benne gepiept, hahaha!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Pas op!… Pas op!… Smeer ’m in ’t water!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Watte dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Pas op!… Hij zel je in je vlerke pakke!… Koescht! Koest, lamme hengst … Za-’k ’m ’n +steen na z’n bast keile?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> ’k Sta d’r wel tien! <span class="stage">(<i>tot den denkbeeldigen hond sprekend</i>).</span> Ja, of jij nou blaft en in me poote wil bijte—daar hè-’k lak an, groote brani!… De +rot die bij me jonge wou komme, hè-’k doodgebete—en jou—en jou … As je in ’t water +durreft, douw ’k je koppie onder—en as je op de wallekant ’n vuile streek uithaalt +<span class="ex">schiet ’k de wolke in</span>… Met z’n staart tussche z’n poote kruipt-ie ’r vandoor … Dat het tande in z’n bek! +Is-ie ’r bekaaid afgekomme, ja of nee, hahaha!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Verdorie, wat kè-jij liege! <span class="ex">De wolke in schiete!</span> ’k Mot ’t je zien doen! Je boddie is ommers veel te zwaar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jij zel zoo kenne vliege over de boome <span class="pageNum" id="pb55">[<a href="#pb55">55</a>]</span>enne over de huize enne over de toren van de kerk. Ik hè wel is ’n uurtje op ’t kruis +gezete, voor me lol.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Op ’t kruis van je vader z’n broek zel je meene, opsnijjer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan …</span> Nee, jò! Om de weerga niet, jò! Ik zat op ’t kruis van de toren—enne ’n pan as me +hadde! Al maar deur liete me vrind en ik de vissies op de lui d’r teste in de kerk +valle, haha!… Dan zee de koster: wat mot dat nou—enne zoo as-ie na boven keek, kreeg-ie +’n baarsie op z’n snuit, hahaha!… Toe is-die ze gaan bakke in de boter en het ’r zich +ziek an gevrete—enne z’n vrouw kreeg de grate, hahaha!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zwaan—daar komt ’n bakkie achter de boome—je ziet z’n lantaren al.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As je me nou! Da’s de maan, jò.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Geeft de maan zoo’n licht? Ken ommers niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Niks as de maan—’k ben d’r honderd keere geweest.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Op de maan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Op de maan en op de sterre … As ’k me in ’t water verveel, vlieg ’k na de groene die +je daar ziet, of na die gele.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Bè-je op die witte ook geweest?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jessis, jò, duizend keere … As ’k geen <span class="pageNum" id="pb56">[<a href="#pb56">56</a>]</span>lol heb uit te vliege, komme ze allemaal na mijn in ’t water. Dan hè-’k ze boven èn +beneje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Waarom breng-ie d’r dan niet wat mee?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Wat mot ik ’r mee doen? ’k Hè liever ’n vette paling … En van ’n kikker ben ’k ook +niet vies.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ik wou dat ik die gele met die groene randjes had—en die paarse—en die rooie—jessis, +jessis, wat ’n rooie is dat—of d’r ’n kerel met ’n endje sigaar in ’t donker ankomt!—en +die witte—en die bleeke die zoo staat te miere of-ie uit zal gaan <span class="stage">(<i>beweegt vaag de vingers in grijping</i>).</span> ’k Ken d’r niet bij—ik ken d’r niet bij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> En as je d’r wel bij kon—watte dan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dan ging ’k—dan dee ’k—je ken d’r alles voor koope—wat je maar wil.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ken je met zoo’n ster kóópe—wàt je maar wil?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.…</span> Al de sterre benne diamante—vraag ’t me broer Jacob, die weet ’t—en me moeder, die +weet ’t <span class="stage">(<i>telt op de vingers in onwezenlijke tasting</i>).</span> Een, twee, drie, vier, vijf—turf.… Een, twee, drie, vier, vijf—turf.… Een, twee, +drie, vier, vijf—turf.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Zit je ze te telle? Schei nou uit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>glimlacherig voorttellend</i>).</span> Een, twee, drie, vier.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Je slaat die groene bij de maan over.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb57">[<a href="#pb57">57</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Had ’k al.… Vier, vijf—turf!… Hè! ’k Wor d’r draaierig van.… As ’k d’r bij kon zoo +as jij! Wat zou ’k me zakke vulle—en me buis vol—en onder me pet … Me haalde de takels +uit de lommerd—en de meeldief kreeg z’n cente—en de schoenfrik—en me kochte ’n nieuwe +kachel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Za’k je op me schoere tille, dan hoef-ie geen ladder te neme!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>op de knieën</i>).</span> Kè jij me houwe? ’k Weeg, hoor.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Tien zooas jij—as je zakke maar leeg benne.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hù! Hù!… Wedde da-je me niet houwt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Dat doen ik. Hang is an me nek.… Daar ga je <span class="stage">(<i>even zweeft Jan aan den nek der zwaan, dan laat deze hem weer los</i>).</span> Hoe was-ie?… ’k Hou je zoo ’n uur lang.… Maar je zakke motte leeg.… Je zakke benne +van lood.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>doende of hij z’n zakken ledigt—geheel zacht-rustig van gebaar</i>).</span> Ken ’k dat hier op ’t gras late.… Zalle ze ’t niet moere?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>den nek dicht naar het bed gebogen</i>).</span> Ha’k geen gelijk?… Je het ’n oudroest-kelder in je zakke.… Wat mot je met spijkers?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Gaat jou dat an!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> ’n Doossie lucifers—en ’n kattepul—en ’n verversmes, hahaha! Waar hè-je dat gegapt?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dat lieg-ie vierkant langnek! Van me broer gekrege.… Nee niet zoo dicht met je kop +d’r op! Je <span class="pageNum" id="pb58">[<a href="#pb58">58</a>]</span>zou d’r je snoet an open hale <span class="stage">(<i>den zwanenkop wegduwend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Ga dan opzij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Het-ie daarmee gestoke?… ’k Hè plezier an me kindere, nou, nou!… Je ruikt ’r ’t bloed +an.… Da’s me zoon <span class="stage">(<i>klagelijk</i>)</span>.… Da’s me oudste zoon.… Ik durf haast niet over straat te gaan.… Z’n hare hebbe ze +geknipt—enne bleek as-die ziet—wit—wit—wit—komt ’r van as je de Schrift verwaarloost.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>moeilijk, altijd met onwezenlijk droomgebaar de hand langs het voorhoofd strijkend</i>).</span> Klaag nou niet zoo moeder.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Moeder?… Moeder—as ’k de zwáán ben!… Is je andere zak leeg?… Toe dan! As ’t te laat +wordt, schopt de smeris-van-’t-Park ’n kouwe drukte.… Me motte voor de morrege terug +weze.… <span class="stage">(<i>Jan ledigt z’n andere zak</i>).</span> Is dat suiker?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan …</span> Hèhè!… Hèhèhè! Dat ziet-ie voor suiker an, ’n brok krijt van de bovemeester.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Komt-ie nooit leeg?… Veters, ’n eindje sigaar, ’n zuigleer.… Werkt-ie goed?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Je haalt ’r de klinkers mee uit de straat, as-ie lekker nat is.… Reddie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Dat lieg-ie!… ’k Zie nog kallebaste en ’n glazen knikker.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wat hindere die?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As jij met mijn sterre bij de vleet ga plukke, verdij ik ’t ballast te sjouwe.…. Toe +<span class="pageNum" id="pb59">[<a href="#pb59">59</a>]</span>smijt neer in ’t gras.… De maan staat al boven de boome—enne ’t waait ’n mierakel—de +takke gane tegen mekaar tekeer of ze bakkeleie.… Lollig, hè?—as ’k daar me twee vlerke +as ’n zeil opsteek, za-je me zien laweere voel spiet.… Rrrr!… Rrrr!… Rrrr!… Voel spiet! +<span class="stage">(<i>’t kind staat in het bed, den arm om den nek van de Zwaan</i>).</span> Maar ’k waarschouw je stil te blijve zitte en me vlerke vrijlate—anders valle me +allebei hartstikke dood op de steene—en niemeer sterre laje as ik stouwe ken—enne +oppasse je geen blare te brande—d’r benne d’r zoo smoorheet as gepofte kastanjes—enne +je mond houe as me voorbij de zolderrame vliege, anders smijte ze natte pruime na +je kop.… Enne as me strakkies na beneje komme—je zakke potdicht, hoor—potdicht!… D’r +benne d’r bij, die na de hemel terugschiete eer je d’r an denkt—nog gauwer as ’n urret +uit ’n urreteblazer.… Nou met ’n anloopie op me nek springe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ken niet met me slappe beene—daar hè-’k geen fut meer in.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.…</span> Dan zal ik bukke.… Nou? Durref-ie niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> De maan kijkt zoo nijdig.… ’n Kleur het-ie of-ie de smoor in het.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Kring om de maan kost ’n traan.… Veruit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Za-je zachies an?… Ze holle of ze achterna worde gezete—de sterre—de diamante.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Dat lijkt maar zoo, jò!… Dat benne de <span class="pageNum" id="pb60">[<a href="#pb60">60</a>]</span>wolke, die d’r vandoor jage <span class="stage">(<i>de harmonica bij den buurman klinkt zeer verwijderd</i>).</span> De wind gaat tekeer, hoor! Jessis, wat huilt-ie om de hoek van de gracht.… As ’k +nou stil in me vijver ga legge, drijf ’k af as ’n praam die van z’n touw los is geraakt.… +Bang hoef-ie niet te weze … ’k Hè d’r nog nooit een late valle.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Die lamme maan kijkt zoo vuil.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Smijt ’m ’n steen na z’n snoet, dat ’r ’n barst in komt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Zachies, zwaan—d’r ken ’n klabak achter de boome loere.… ’k Mot kommende week voorkomme.… +Wat danse de boome.… Wat ’n lichies in de huize.… Wat maak jij ’n lucht met je vlerke.… +Wat geve die sterre dichtebij ’n hette, ’n hette.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Nou ga ’k vaart zette—nog harder as de elektrieke tram—nou gane me voorbij ’t kruis +op de kerk—daar zitte duifies—dàt benne allemaal schoorsteene—dà’s de pijp van Sien +d’r febriek—dàt benne de vlagge van de koningin—dà’s de vlag van de sigarenwinkel—pieng—pieng—geef +me d’r van de twaalef!—dàt benne de strate en de lantares—dàar wone juillie … Rrrr!… +Rrrr!… Rrrr!… Nou steek ’k me vlerke op, hoef ’k geen slag meer te doen, drijf ’k +op me vet … Plukke, jò! Plukke! Me benne ’r.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ik kan nog niet zien … Zoo’n boel licht tegelijk … zoo’n boel <span class="stage">(<i>hij tast glimlachend</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb61">[<a href="#pb61">61</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2" class="div1 last-child act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">TWEEDE AFDEELING.<a class="noteRef" id="xd33e3689src" href="#xd33e3689" title="Ga naar noot 1.">1</a></h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">(Hetzelfde tooneel van het eerste bedrijf in schemer gehouden. Door het open tuimelraam +plast fel-rosse schijn). +</p> +<div id="u2.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Jan, De Zwaan, De menigte</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de trap afglijdend, driftig tegen de menigte buiten, wier voeten en beenen uitsluitend +zichtbaar zijn</i>).</span> Nee!… Nee!… Ik verdraai ’t!… Je krijgt ’r niet één meer … Vier hebbe me d’r te grabbele +gesmete, waar zwaan?… Me komme d’r ook niet met stele an!… Maak niet zoo’n verroeste +oploop voor onze stoep … Loop deur!… As je z’n pink geeft, <span class="pageNum" id="pb62">[<a href="#pb62">62</a>]</span>neme ze je heele poot … Hè-’k ’t je niet veruit gezeid?… Toe, langnek, blijf niet +buiten, schiet de trap af, dan doe ’k de klink op de deur!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>z’n kop door het venster stekend</i>).</span> Da’s me de trap wel … Mo’k me zwemvlieze opehale?… ’k Hè liever <span class="corr" id="xd33e3727" title="Bron: frische">frissche</span> lucht. <span class="stage">(<i>nijdig</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Jessis mensche, dring toch niet zoo! Je staat haast op me veere! ’k Mot me vlerke +langer as vedaag gebruike <span class="stage">(<i>hij zwaait de vleugels—de menschen wijken een weinig achteruit</i>).</span> ’t Is godbeter schande!.… Toe nou, juffrouw: je hangt met je rokke op me staart!… +’k Bijt je zoo in je kuite, aap van ’n jongen! Wat zè-je me daarvan?… ’t Is om de +duvel in te krijge! Smijt ze d’r nog één toe door ’t raam, Jan—anders loope ze me +onder de voet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>z’n zakken doortastend</i>).</span> Ik dank jou—laat ze d’r zellef gaan plukke! <span class="stage">(<i>naar omhoog wijzend</i>).</span> Stomme bliksems, de heele hemel zit ’r vol van, zoo plentie as je niet berrege ken, +waar zwaan?… Ik hè d’r nog krap ’n dozijn in me zakke … Morrege gane me weer … Morrege +zel ’k nog is strooie as me werom komme … As je op me zwaan trapt, gooi ik je dood, +platvoet! Je hiele komme je kouse deur!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Stem uit de menigte</span> <span class="stage">(<i>klagend</i>).</span> Me kenne ’t zoo best gebruike, Jan! Kom nou, jongen! ’k Hei niet te vrete.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Tweede stem</span> <span class="stage">(<i>smartelijk</i><span class="corr" id="xd33e3768" title="Bron: .)">).</span></span> De heele week hè-’k as ’n hond gesappeld—je ken me toch—ik ben de juffrouw van ’t +mangelhuis—de blare berste an me poote … As ’k me huur niet betaal wor ’k op straat +gezet.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb63">[<a href="#pb63">63</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Derde stem</span> <span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Deele zel je! Deele zel je, snotneus! Waarom hij alles—wij niks?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Is ’t gedaan met dat dringe? ’k Waarschouw je as ’k uit me slof schiet!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Vierde stem.</span> Jan—ik ben uit de snoepwinkel! Jan—ik hei je altijd apeneute verkocht—en van de pollekebrokke +krijg ’k nog ’n cent die je me brenge zou!… Geef mijn d’r zoo’n kleine.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Vijfde stem.</span> God zal je zegene, Jan … ik ben al vier maande zonder werrek—vier maande, Jan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dan motte juillie zelf gaan plukke—ik zweet ’r nog van.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Geef ze d’r een—dan raakie de hurrie kwijt! De heele gracht is zwart van de mensche … +De tram kan d’r niet deur.… Jessis, Jessis—de brug zwiept d’r van.… Je mot de overkant +zien.… Jonges klim niet in de lantares! Mot je je nek breke? Welja, ’k zou me vlerke +as ’n vloermat gebruike! Bè-je wel wijs, meid? Denk-ie dat eksterooge geen zeer doen … +oe, oe!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Tweede stem.</span> Jan, Jan, luister nou is!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Derde stem.</span> Oppasse! Daar komt de bereje politie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Vierde stem.</span> Laat je niet ondersteboven rijje! De politie!.… Stoot me niet in me ribbe! Mot ’k +onder de paarde rake! <span class="stage">(<i>De beenen van een paard en de sleep van een sabel worden zichtbaar</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agent.</span> Achteruit! Achteruit!… Motte d’r ongelukke <span class="pageNum" id="pb64">[<a href="#pb64">64</a>]</span>van komme? Wat is d’r an ’t handje?… Wat mot die zwaan hier?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>nijdig, met opgeheven vleugels</i>).</span> As je knol op me lijf trapt, leg ’k z’n ooge dicht!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agent.</span> Wi-jij maar is mee na ’t bureau gaan? Jij hoort hier niet! Veruit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan..</span> Meneer de agent, da’s mijn zwaan—is met me sterre weze plukke an de hemel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agent.</span> Deurloope mensche, of me slaan d’r op in!… De straat mot vrij blijve … Is die zwaan +van jou?… Dan mag die niet los op straat loope.… Is me dat ’n gedonder!… Achteruit! +Achteruit!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Derde stem.</span> Jan-van-de-kruier het sterre gestole—z’n zakke vol! As dat maar màg!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agent.</span> Hou jij d’r me paard is vast, jongen! Dan zalle me zien <span class="stage">(<i>springt van het paard, bukt naast de zwaan voor het tuimelraam</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Rijksveldwachter, Jan, De Zwaan, Menigte</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>op handen en knieën</i>).</span> Bè-jij an ’t moere geweest?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nee, hoor!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Sterre benne vrij!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb65">[<a href="#pb65">65</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker"><span class="corr" id="xd33e3868" title="Bron: Veldwacher">Veldwachter</span>.</span> Jòu wordt niks gevraagd—maak da-je oprukt!… Jij hoort in je vijver.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hahaha! Ik lach me de bult van de schoenfrik. De mensche staan na je leere zitwerk +te kijke! <span class="stage">(<i>met zijn snavel den rug van den veldwachter rakend</i>).</span> Je lijkt ’n fuik, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agent.</span> Mot ’k verbaal opmake?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Water en brood lust ìk gráág!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agent.</span> Niet zoo dringe, mensche!… Je douwt me ’t raam door!… Haal jij je zakke is leeg!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Eén mag-ie d’r kijke, wat zwaan?… Die hou ’k zoo tusschen me vingers.… Da’s ’n witte, +<span class="stage">(<i>de witte ster doorlicht z’n handen</i><span class="corr" id="xd33e3898" title="Bron: .)">).</span></span> Daar kè-je de halleve gracht voor koope, hè zwaan?… Da’s ’n kanjer van ’n steen, +haast as ’n kei zoo zwaar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>zacht-gebluft</i>).</span> Geef is op—laat is voele.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> An me kouwe zool!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Je krijgt ’m werom, Jan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nee hoor!… Ik hou ’m vast <span class="stage">(<i>dichter op den veldwachter toegaand, belicht hij diens gelaat met de wit-lichtende +ster</i>).</span> Hù!… Daar zet je ooge bij, hè?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>zacht</i>).</span> Da’s ’n wonder! Da’s ’n wonder … Zóo groot het de koningin ze niet.… ’k Wor d’r blind +van—da’s machtig.… Hè-je ’r meer zoo?…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb66">[<a href="#pb66">66</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>pralend</i>).</span> Twee zakke vol! Poppetje gezien? Kassie dicht! <span class="stage">(<i>steekt de ster in z’n zak</i>).</span> As je me zwaan vraagt, neemt-ie je mee, wat zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Daar ken-ie na fluite!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Waarom hem wel, mijn niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jij het ’n knol om op te rijje—’n knol met viér poote—ik hé d’r maar twéé.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Me paard reikt niet an de hemel.… Me paard ken me geen stèrre geve.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Dan geeft-ie je wat anders … Daar komt ’t al … Hou je dop op—’t regent vijge, hahaha!… +Trap d’r niet in, mensche!… Hahaha!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Jan!… Jan!… Jan, wees jij wijzer … Met je zwaan ken ’k niet prate … Voor jou leit +wat in ’t vet … Je het de spiegelruit van de horlogewinkel met ’n steen ingesmete, +toe je rooie Gijs wou rake.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Hij het mijn met z’n spanriem ’n lik gegeve, de stiekemer!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> En de meide trekt-ie an d’r vlechte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Praat ’k met jóú?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Toch zal ’k ’t zegge—Jan is me vrind!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As-die ’n muis het gevange, bindt-ie ’m an ’n end garen—en de vliege knipt-ie d’r +vleugels af.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Mijn most-ie ’t flikke!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb67">[<a href="#pb67">67</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Jij laat je toch ommers ook niet op je falie geve?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Je mag niet met steene smijte—en voor de ruit bè-je d’r gloeiend bij—dat hei-je op +’t bureau gehoord … Al kruip-ie nog zoo onder de bedstee, méé mot je na ’t rooie dorrep—met +handboeie zoo dik as me knuist.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hoor-ie dat, zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> ’t Zou wat moois zijn, as me de ruite van de horlogewinkels stuk liete gooie!… Daar +kè-je van luste.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hoor-ie dat, zwaan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Over de twee honderd gulden kost-ie as me weinig rekene.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hoor-ie dat, zwaan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> En gezien hè-’k ’t met me éige ooge …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Mot jij dan ook àlles verraje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.…</span> En nou weer sterre van d’r plaats hale—jij groeit voor de galg op! <span class="stage">(<i>tot de zwaan</i>).</span> En jou ken ’k ook!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As me in de vijver zwemme, benne me allemaal eender.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Ik weet hoe je hiet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hahaha!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb68">[<a href="#pb68">68</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Lach jij maar—je zel d’r van luste!… ’k Onthou je!… Je het ’n streep op je kop.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Me benne eender—me broers en me zusters—d’r loopt bij allemaal ’n streepie door.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>op de straat over de zwaan neerzittend en met de vinger dreigend</i>).</span> Onthou je dag en je uur, witkop! Magge wij ’t late passeere as de spiegelruit van +de horlogemaker—217<i>a</i>, voorbij de melkboer—an gruzelemente gaat?… D’r was ’n barst in zoo groot as me sabel. +Toe kwam ik achter ’m an—enne toe zee ik: ga jij maar is mee—enne toe hebbe me z’n +vader op ’t bureau late komme—enne die het ’m op z’n donder gespeeld dat ’t klapte—maar +de horlogemaker van 217<i>a</i> zee: daar ben ik niet mee gehollepe. <i>Ik</i> mot de eed aflegge voor de heere van de Rechtbank—mot ik dat niet?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Dat mot je—dat mot je.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Z’n broer het zes volle maande rats enne gort enne mik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.…</span> ’k Wou dat ìk ’n bakkie kreeg.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zal ’k d’r hem een? <span class="stage">(<i>krijgt de witte ster aarzelend uit den zak</i>).</span> As die zeit dat-ie niks het gezien?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Machtig … Machtig … Je ken d’r bij leze … De vonke spatte d’r uit … Sta stil beroerde +hengst … Hij schrikt ’r werachtig van … Hè-’k nog is gehad op de Amstel toe ’t vuurwerk +was … Pas op jonges—hij slaat achteruit tegen je schene.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb69">[<a href="#pb69">69</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Je mot ’t zellef wete, Jan—ìk verdraaide ’t!… Hònderd ruite kè-je d’r voor stuk smijte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Me moeder het zoo gehuild, zwaan, toe ze Jacob kwamme hale.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Die huilt ommers toejoer! Vanmiddag toe jij brood bracht, stong ze ook achter je wagen +te blerre … Mot je daarvoor zoo’n smeris-met-’n-paard-tusschen-z’n-beene, ’n steen +van duizende guldes geve?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>in bewondering</i>).</span> Potverdikkie! Potverdikkie!… ’n Wonder … ’n Wonder … Me knoope glimme d’r van as +katte-ooge … Ha’k niet kenne droome … Krijg ’k ’m, Jan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zal ’k, zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As-die zeit dat-ie niks het gezien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> ’k Zel ’m op me helm steke—’m elke dag poese.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hoef ’k niet te zitte?… Zel je an de heere zegge, dat ’r al ’n barst in de ruit was?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>de handen uitstrekkend</i>).</span> Dat zal ’k.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dat ik ’t niet gedaan heb?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Dat zal ’k.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En da-me geen boete hoeve te betale?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Dat zal ’k.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>haperend</i>).</span> Daar dan.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb70">[<a href="#pb70">70</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>de ster gretig grijpend</i>).</span> Potverdikkie … Potverdikkie <span class="stage">(<i>wrijft haar op met z’n mouw</i>).</span> Of d’r ’n dievelantaren in zit <span class="stage">(<i>verwoed tot een aantal grijplustige handen van de menigte</i>).</span> Blijf d’r af met je poote, tuig, schorum!… Mo’k me lat gebruike? <span class="stage">(<i>tot de zwaan</i>).</span> Daar zou je ’n moord voor doen—da’s om bij te griene—’t water loopt ’r van uit je +ooge <span class="stage">(<i>tot de weer grijpende handen</i>).</span> Poote thuis! ’k Waarschouw je! Pas op, juffrouw: gister hè-’k je pas bekeurd voor +je kleeje kloppe na bezette tijd … En jij ook: jij staat onder toezicht da-je je man +het wille vergeve … En jij: bè-je alweer zat? Mo’k je as ’n meelzak meeslepe, beroerde +hondemepper! D’r af met je kromme vingers! <span class="stage">(<i>hij slaat de hand aan ’t gevest van z’n sabel—zij wijken grommend achteruit</i>).</span> Nee Jan, jij hoeft niet bang te weze—jìj krijgt me endje sigaar. Neem an—je ken ’m +rooke—’t is d’r een met ’n bandje van de mejoor.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hij ’s nog zoo nat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter.</span> Dan droog-ie ’m an je kiel <span class="stage">(<i>bevestigt de ster op z’n helm</i>).</span> Potverdikkie! As me kammerade nou niet voor me anslaan <span class="stage">(<i>zet de helm op</i>).</span> Hoe doet-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Of-ie zoo van ’n heilige-prent vort ben geloope.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Veldwachter</span> <span class="stage">(<i>tot de handen</i>).</span> Voor ’t laatst hoor! Deurloope! Deurloope! <span class="stage">(<i>trekt z’n sabel</i>).</span> Achteruit, potverdikkie!… Achteruit as ik ’n ster op me kop heb! <span class="stage">(<i>tot de zwaan</i>).</span> Hou jìj me hengst is vast, dan <span class="pageNum" id="pb71">[<a href="#pb71">71</a>]</span>ik de boel schoonvege!… <span class="stage">(<i>staat op, springt op het paard—de beenen der menigte wijken geheel</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hahaha!… Hahaha!… Wat ’n stomme klabak … Nou kenne ze overal de laje lichte enne de +slote forseere … ’n Uur in de wind zie je ’m ankomme! ’n Smeris met illemenaasie! +Hahaha! Je lacht je ’n kriek!… Ze holle ’m achterna de heele gracht af, om ’m vuur +voor d’r segare te vrage! Hahaha!… Straks valt-ie met z’n knol op ’n zolderschuit! +Je zel d’r van beleve! ’k Hou me buik vast, hahaha! <span class="stage">(<i>zich naar Jan keerend</i>).</span> Scheelt ’r wat an?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> ’t Endje stinkt zoo … Puf!… ’t Zweet breekt me d’r van uit … Lijkt wel ’n vetkaars … +Puf.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Zuig ’r dan niet op, jò!… Daar hè-je de schoenfrik … Nou! Mot ’k schoensmeer an me +schoone veere krijge?…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde Tooneel<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></h3> +<p class="stage"><span class="sc">Schoenlapper, De Zwaan, Jan</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>voor het raam bukkend</i>).</span> Vollek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>bij de tafel, bezig z’n zakken in de la te ledigen</i>).</span> Kom-ie om cente?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>angstig-starend</i>).</span> Jessis-mierande, jò, d’r leit vuur in de la van de tafel! Mot je de boel in brand +stekel Brááánd! Brááánd!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>hem in de zij porrend</i>).</span> Hou je bek! Je schreeuwt de kindere wakker!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb72">[<a href="#pb72">72</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de lade toeschuivend</i>).</span> Hèhèhè!… Dat noemt-ie brand as-ie diamante ziet.… Hei-je de schoene van vader en +Jacob meegebracht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Of ’k wàt?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Of-ie de schoene mee het gebracht?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> As ’k duite krijg ja—as ’k ze niet krijg néé.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Kom d’r in, schoenfrik!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> D’r in komme ken ’k—maar op me buik schrijve doe ’k niemedal meer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jouw buik zit op je rug, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Verkoop je flauwsies an je soort! An jòù valt geen droog brood te verdiene!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Of ìk ’t ken hellepe, da’k zonder kouse en schoene an in de hemel kom!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Dàt most ’r bij komme—’n bliekiesvreter in de hemel!… Hoor je ’m Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Me zalle zien wie d’r eerder is—jij of ik! Hahaha! Hij denkt dat ze hèm noodig hebbe—hoor-ie +Jan?… In de hemel rake de schoene niet stukkend—daar loope ze op d’r bloote voete.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> As ze d’r mijn niet noodig hebbe, leelijke eend.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hahaha! Eend zeit-ie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.…</span> Gans dan.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb73">[<a href="#pb73">73</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hahaha! Gans zeit-ie.… Dat weet nog niet eens ’t onderscheid tusschen ’n gans en mijn! +Ik ben de zwaan uit ’t Vondelpark, schoenfrik!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Nou, as ze mijn in de hemel niet noodig hebbe: jòù zeker niet!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Mijn niet?… Mijn niet?… Hoor je die, Jan?… Ik zit bij de troon naast onze lieve Heer +met allemaal andere witte zwane—en as ’t geen zwane benne, benne ’t blomme—enkel zwane +en blomme—da’s de hemel. Schoensmeer en pik—en zole en achterlappe kenne me d’r niet—die +motte in de gang blijve—die worde niet binnen gelate.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Kles maar!… Dat mot ’k eerst zien … ’n Zwaan in de hemel, hèhèhè.… Hèhèhè!… ’t Is +’n historie! Geen cente om ’t lapwerk te betale—en ’n eend ’t hoogste word.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> ’t Is geen eend—’t is me zwaan!… Kom de trap af, dan krijg-ie ’n steen! <span class="stage">(<i>schuift de la open—het licht breekt door de spleet</i>).</span> Da’s me geldla—dat benne me cente die blinke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>laat z’n bundel schoenen vallen</i>).</span> ’k Waarschouw je, Jan, d’r komt brand van.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>een groene ster in de hand nemend</i>).</span> ’t Benne sterre, frik!… Die komt van dicht bij de maan! En die krijg jij, as vader +z’n schoene en Jakob z’n schoene goed gemaakt benne.… Laat is kijke …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb74">[<a href="#pb74">74</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>geen oog van de ster af</i>).</span> Moeder Maria.… Moeder Maria.… Is dat voor mijn?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Eerst de zole nakijke, Jan!… Of ze genaaid benne en niet gelijmd—en of ’t geen bordpepier +is!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Waar benne de schoene?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Weet ’k niet.… Die diamant brandt in me kop.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de ster onder z’n kiel stoppend</i>).</span> Zoo hè-je d’r geen hinder van.… De schoene van vader!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>zoekend</i>).</span> Een paar en nog ’n paar! De halve nacht voor opgezete.… Was haast geen lappe meer +an … en d’r stong nog drie twee en dertig half.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de zolen met de ster belichtend</i>).</span> Nou dan benne me kiet (geeft de ster aan den schoenlapper, die beduusd aan de tafel +neerzit).… En voor moeder maak je de toffels.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>dwazerig over den steen heen glimlachend, zet z’n bril op</i>).</span> Allemachtigste God wat ’n zwaarte.… Daar ken ’k bij lappe zonder olie in de lamp.… +Ze schijnt door me hande heen.… Ze lacht tegen me.… Hèhèhè! <span class="stage">(<i>droogt z’n oogen</i>).</span> Allemachtigste God—da’s de ster van Bethlehem—Jan!… Jij het de ster van Bethlehem +teruggevonde<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> <span class="stage">(<i>z’n handen aan z’n rooden zakdoek schoonwrijvend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Die mag ’k niet met me smerige hande vasthoue—daar mot ’k me voor reinige.… Prachtig! +Prachtig!… <span class="pageNum" id="pb75">[<a href="#pb75">75</a>]</span>As dat me vrouw had beleefd—en me dochter—en me kleinzoon, die in ’t pothuis bediend +zijn geworde—weet je Jan: hoe je stong te kijke na ’t kissie?… Hèhèhè!… Da’k dàt zie +voor me dood! Dat God me beloont voor ’t nakomme van de geboje—de geboje—de geboje, +zwaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>knikkend</i>).</span> Boven al bemin éénen God—IJdelijk zweer nog spot.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Vier den heiligen dag des Heeren—Vader en moeder zult gij eeren.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Met wil of met werken sla niemand dood—Doe geen overspel of onkuischheid snood.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>knikkend</i>).</span> Wacht u voor stelen en onrechtvaardig leven—Gij zult geen getuigenis der valschheid +geven.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Begeer ook niemands echtgenoot—Noch iemands goed, ’t zij klein of groot. Amen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Amen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Amen.</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, de Bakker, Sien</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>tot de zwaan buiten</i>).</span> Kischt! Kischt! Wat mot je!… Kischt!… Geef ’m ’n trap, bakker!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Bakker.</span> Ga je?…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb76">[<a href="#pb76">76</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>de vlerken in verweer</i>).</span> As je ’n poot na me uitsteekt … Hij ruikt na de zure gist, Jan, da’k ’r misselijk +van wor.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>tot den schoenlapper</i>).</span> Doe ’m weg! Doe ’m weg!… Da’s de bakker <span class="stage">(<i>de schoenlapper steekt de ster in een van de schoenen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>de trap af komend met den bakker</i>).</span> Hij laat nog geen hàlf pannebrood los, moeder.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Kom-ie dat nou pas zegge?… Bè-je tòch na ’t vuurwerk geweest? Ha’k je zoo verboje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Hij het zoo lang staan klesse, moeder <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Snij uit lamme zwaan! ’k Schrik me kepot van me móéder … Wat hè-’k met jou te make? +<span class="stage">(<i>tot den bakker</i>).</span> Of jij me nou naloopt—tekort zalle me je niet …—me hebbe je àltijd betaald as me +’t hadde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>op ’n tree van de trap neerzittend</i>).</span> As me ’t hadde … As me ’t hadde … Vier gulde vijf en negetig …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Dat lieg-ie. Jij schrijft toejoer met dubbel krijt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ken niet. ’t Krijt stopt-ie in z’n meel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> As ’k jou nog is hoor, krijg je me slof na je bast!… ’t Staat in me boekie. Me boekie +liegt niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jij zooveel meer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>verwoed dreigend</i>).</span> Mot me slof d’r an! <span class="stage">(<i>leest</i>).</span> <span class="pageNum" id="pb77">[<a href="#pb77">77</a>]</span>Drie weke—da’s een en twintig dage anderhalf panne—da’s drie gulden negen en negetig—en +veertien roggemikke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Lieg-ie … ’k Hei ze elleke dag geteld—tweemaal benne me met cente gekomme.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> ’k La-me nog geen krùmmel afstrijje—vier gulden vijf en negetig bij mekander … En +nou blijf ’k hier zitte to’k me cente gebeurd heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As ’t an mijn lee, liet ’k je blare zitte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>naar z’n slof tastend</i>).</span> Je het ’t gehoord!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hahaha!… Laat ’m zitte, Jan, dan vreet ik terwijl z’n kom met goudvisschies leeg …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>snel opstaand</i>).</span> Je mot ’r is an komme! <span class="stage">(<i>stapt vlug de trap op, grijpt achter de onderdeur, zet zich weer op de tree met een +goudvisschenkom</i>).</span> Zoo. Al duurt ’t ’n verreljaar: de cente van de een en twintig maal anderhallef pannebrood +en van veertien roggemikke—vier gulden vijf en negetig—vier gulden vijf en negetig.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> As ze nou toch fassoenlijk benne, de mensche van de kruierij—wat zet jij ze dan ’t +mes op d’r keel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Waar bemoei jìj je mee? Van jou krijg ’k ommers óók over de gulden?… Fassoenlijk! +Fassoenlijk! De mensche van de kruierij! ’n Zoon die die zes maande gezeten het—’n +dochter die de manne anhaalt.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb78">[<a href="#pb78">78</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Jou dan toch niet, rooie sproetekop!… ’k Hei je nog straks ’n lik motte geve.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>bulderend van ’t lachen</i>).</span> Hahaha! Hahaha! As ’k op je stoep loop te fluite, kom-ie toch as de hondjes! Hahaha! +As ’k maar fluit <span class="stage">(<i>tracht in z’n lachen te fluiten</i>).</span> As ’k maar fluit.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ga van de trap af, bakker—d’r ken niemand deur.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Nooit van z’n leven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>tot de zwaan</i>).</span> Zal ’k ’m de rooie geve?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Die groote rooie an de meeldief voor meel met krijt …? <span class="stage">(<i>de bakker werpt z’n slof, die op het bed terecht komt</i>).</span> Mot ’k je ’n tand met soldeer uit je bek slaan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Spuug jij ’n ander op z’n vessie! Met de mensche hè-’k genoeg last! As de beeste nou +ook nog beginne—waar of niet, goudvisschies?—ken ’k de blinde voor de rame hange <span class="stage">(<i>sarrend</i>).</span> Vier-vijf-en-negetig … Vier-vijf-en-negetig … Vijf gulden min vijf kopere cente.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zal ’k ’m de rooie van naast de melkweg?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Van naast de melkweg?… Toe maar!… In elleke pint melk giet-ie d’r tien water … Ik +bemoei me d’r niet mee … As je d’r zoo mee omspringt—een an de smeris—een voor zole +en achterlappe—hou je geen kiezelsteen over.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wat mot ’k dàn?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb79">[<a href="#pb79">79</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Voor de rooie mot-ie de vier-vijf-en-negetig verrekene enne twéé jaar lang èlleke +dag zes pannebrooje brenge èn twee roggemikke èn ’n snijkoek met kandij en sukade … +Boter bij de visch: op slag vóór-ie ’m in z’n hande krijgt—een honderd brooje voorschot, +tien roggemikke en tien snijkoeke met kandij en sukade …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hù!… Daar komme we niet door!… Daar ete me ons verstoppinge an …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hindert niet eens in ’t jaar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Vier-vijf-en-negetig!… Vier-vijf-en-negetig <span class="stage">(<i>tot Sien</i>).</span> As je me ’n smàkker geef, zoo as an de jongen van de stikkedoor, trek ’k ’r ’n pannebrood +af.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Ik lust geen getrouwde manne.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Manne … panne … manne … panne, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>bij de tafella</i>).</span> ’k Zel je ’n diamante steen late kijke <span class="stage">(<i>het licht schemert door den spleet</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>verrast opstaand en de kom op tafel neerzettend</i>).</span> Deksels—dat lijkt Bengaals!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de roode ster in de hand</i>).</span> Geef jij daarvoor twee jaar lang.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Drie jaar—twee is niemedal.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.…</span> Drie jaar lang èlleke dag zes panne, twee roggemikke en ’n Groninger koek met kandij +en sukade?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> En ’n Berliner bol dadelijk en honderd brooje dadelijk as ’k gezeid heb!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb80">[<a href="#pb80">80</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Jessis wat ’n steen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>de zijne uit den schoen krijgend</i>).</span> De mijne is groen—groen as koper—groen as gras<span class="corr" id="xd33e4737" title="Niet in bron">.…</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>verbaasd</i>).</span> Christenezielen!… Waar vin je die?… Is-ie ècht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hoor je ’m, zwaan—of-ie echt is—of-ie echt is?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hij denkt dat onze lieve heer zoo de sterre vervalscht as hìj ’t meel, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Mag ik is wege?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As me gek benne—eerst de honderd panne voorschot.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Snijdt-ie ruite stuk?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zien? <span class="stage">(<i>springt op het bed, wrijft de ster langs een ruit, die in scherven ineenzakt</i>).</span> Is-ie echt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>bij de la</i>).</span> Legge d’r meer in?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Laat ’m dicht—anders vliege ze na de hemel!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Wat doe je ze ook uit je zakke in de la te legge!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>voor de la geposteerd</i>).</span> Je zweet ’r nog al niet van!… Afblijve hoor!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Christeneziele!… ’n Rooie en ’n groene steen.. As-ie werachtig echt is, werachtig … +dan geef ’k je <span class="pageNum" id="pb81">[<a href="#pb81">81</a>]</span>d’r ’n nieuw goud-tientje voor, splinternieuw!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Hèhèhè!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Wat lach-ie, bult?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Ik geef d’r hònderd nieuwe, duizend, tien duizend.… De lommerd schiet ’r meer op.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Geef ’m mijn, Jan—voor ’n brosch.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Jij ben van de febriek vortgebleve—jij mag d’r enkel na kijke, waar zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Drie jaar lang, as ’k gezeid heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>tot den bakker</i>).</span> Graag of niet?… En honderd brooje daalijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>enkel oog voor den steen</i>).</span> Me heele winkel mag-ie leeghale—de pannebrooje—de hardgebakke-duitsche—de kedetjes—de +pijn-de-luksjes—de beschuite—de berliner bolle—de krakelinge—de appelbolle—de snijkoeke—de +moppe.… Maar eerst in me éige hande ’t gewicht voele.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Mag dat, zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Tien telle—langer niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>de ster uit Jan’s handen nemend</i>).</span> Of ’k zoo in me oven kijk—of-die an ’t smelte is!—of je bloed ziet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As je ’m nog langer kneedt wordt-ie allerhande.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb82">[<a href="#pb82">82</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Hou ’m is hier bij me hals, bakker <span class="stage">(<i>slaat de tippen van haar jak weg</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Of je in de zon leit te baje—of je kin in de rooie was zit <span class="stage">(<i>de ster op z’n hand leggend</i>).</span> ’k Ken d’r ’n ring van late make bij de goudsmid.… ’k Ken d’r an me horlogieketting +hange.… Christeneziele … ’k Ken d’r op me das steke, hahaha!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>’n goudvisch opvangend dien Jan ’m toewerpt</i>).</span> Hap!.… Smaakt na de gist.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> As ’k daarmee in de kerk zit, zel de domenee in z’n woorde blijve steke—en de diakene—de +diakene zelle niet wete wat voor tekst.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>een goudvisch vangend</i>).</span> Hap! Hap!… Of ’k ’r weer van zel spoege?… Hap! Nou lust ’k niemeer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>tot Sien</i>).</span> Nee je krijgt ’m niet! Nee, nee, nee! <span class="stage">(<i>bergt de groene in zijn zak</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Meeldief, de tien telle benne om.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Effen nog.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de ster afnemend</i>).</span> Houe mag-ie ’r, voor drie jaar lang.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.…</span> Zes panne per dag èn twee mikke per dag èn ’n snijkoek per dag.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> En honderd derek?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Op slag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> As ’k ’r zooveel in me kar heb—’t is me <span class="pageNum" id="pb83">[<a href="#pb83">83</a>]</span>nog al niks—honderd—honderd.… <span class="stage">(<i>loopt de trap op, gaat achter de onderdeur</i>).</span> Wie pakt ’r an?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ikke!… Ho!… Ho!… Schrijf jij is op, schoenfrik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Ik hei geen papier.… Mag ’t met krijt op de zool van de laars?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> As je ’t maar sekuur doet.… Je weet hoe-ie de mensche loere draait.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Nou dan! Me arrem is geen uithangbord!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>tot Sien</i>).</span> Ho!… Ho!… Nog niet! <span class="stage">(<i>kijkt in de ladenkast</i>).</span> Daar kenne ze niet in.… Zelle me ze op jouw bed legge?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Eerst ’n ouwe krant.… Daar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>de brooden van Sien, die halfwege de trap staat, aannemend en in de achterste bedstee +leggend, koortsachtig vlug op en neer loopend</i>).</span> Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien.… <span class="stage">(<i>de brooden verdwijnen in de bedstee; zij vegen zich àllen het zweet van het voorhoofd</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper</span> <span class="stage">(<i>tellend</i>)</span>.… Twintig.… Dertig … Veertig … Vijftig … <span class="stage">(<i>hij geeft met het stuk krijt streepjes</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Me benne op de helft.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> ’k Zweet as ’n sleepersknol <span class="stage">(<i>zij vegen zich weer àllen het zweet van het voorhoofd</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Vijf tegelijk—en nog is vijf.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb84">[<a href="#pb84">84</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Je ken ze beter as kaze opgooie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.…</span> Een en zeventig, twee en zeventig.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.…</span> Dat lieg-ie.… Een en zestig.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.…</span> Een en zestíg—twee en zestig.… drie en zestig.… leeg is de kar.… De rest krijg je +morrege vroeg—dan benne ze verscher.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Hoe ken ik d’r nou in?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hù!… Dan vreet je je d’r doorheen, as in de berreg van rijstebrei.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> En me steen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Haal ’m maar van de tafel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>bij de lade</i>).</span> D’r legge d’r nog wel tien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jan pas op de la!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Sta jij toch niet alles af te loere, lamme hinkepoot.… Daar! <span class="stage">(<i>trekt het gordijn voor de ramen dicht</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Wat mot dat nou?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Da’s ’n andere ster.… Je het ’m verruild! <span class="stage">(<i>haar langs de goudvisschenkom strijkend</i>).</span> Glas snijdt-ie niet eens!… Jullie benne flesschetrekkers, oplichters, kwartjesvinders! +Waar benne me goudvissche gebleve? <span class="stage">(<i>met de gebalde vuist de ster vasthoudend en ’r mee dreigend</i>).</span> Me drie en zestig brooje werom en me vier gulden vijf en negetíg!… ’k Sla alles kort +en klein.… Ik breek jou je nek bliksemsche aap!… En dat rooie stuk glas gaat over +me knie! <span class="pageNum" id="pb85">[<a href="#pb85">85</a>]</span><span class="stage">(<i>hij slaat de handen om de ster, wringt haar over z’n knie. De ster dooft plotseling—een +donderslag weerklinkt—even is het tooneel donker</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Je mot ’t gordijn opetrekke, Sìen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dat doe <i>ik</i> al <span class="stage">(<i>het roode licht van het venster stort weer binnen. Tegen het beddelaken, onbewegelijk +naast elkaar staan Thijs, Bet, Aaltje, Lammersen</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Zwaan, Jan, Schoenlapper, Bakker, Sien, Thijs, Bet, Aaltje, Lammersen</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>verwoed</i>).</span> Me goudvissche, me brooje en me cente! ’k Maak ’r politiezake van! Drie en zestíg +goed doorbakke panne!… Vier goudvissche!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>met een kerkboek in de hand</i>).</span> God-nog-an-toe, bakker—me wete d’r niks van.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Drie en zestig brooje.… in de bedstee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>met een takel in de hand</i>).</span> Eens gegeve blijft gegeve.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen</span> <span class="stage">(<i>met zijn harmonica onder den arm</i>).</span> Al stóóf je ’n goudvisch—slikke ken je ze niet—d’r zel d’r geen in gezete hebbe. +Vliege doene ze niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje</span> <span class="stage">(<i>met een pak quitanties in de hand</i>).</span> Me hart staat ’r van overeind—wat ’n weer, wat ’n weer!—mot in de buurt ingeslage +weze.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb86">[<a href="#pb86">86</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Me lippe ziene d’r wit van … Wat was dat, Jan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Wat ’t was?… Wat ’t was?… Me kar met brood leeghale.… Me goudvissche stele!… Valsche +diamante in me poote stoppe.… Ik mot me brooje terug!… Me brooje uit de bedstee! Ik +mot me cente! <span class="stage">(<i>schiet op het raam toe, springt op Jan’s bed, roept</i>:)</span> Politie!… Politie!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>nijdig met de vlerken slaand</i>).</span> Ik ken getuige da-je ’m over je knie het gebroke.… Daar kenne ze niet tegen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Dan neem ’k met geweld! <span class="stage">(<i>holt op de bedstee toe</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Jacob</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>die de trap af is gekomen—den bakker bij de bedstee werend</i>).</span> Hande thuis!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Opzij of.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Of wat?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Of ’k bega ’n ongeluk!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>een groot slagersmes trekkend</i>).</span> Dat zelle me afwachte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jacob!… Jacob!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jacob, Jacob: met wil of met werken sla niemand dood.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb87">[<a href="#pb87">87</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>de trap op-wijkend</i>).</span> As jij steekt, steek ik dubbel—al trek je tien messe, ben ’k nog niet bang—niet voor +’n dozijn zooas jij.… ’k Neem d’r getuige op.… Jij het ’t gezien schoenfrik—en jij +Lammersen—en jij zwaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ik ben beneje de jare.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Je ken ’t allemaal beëedige van de goudvissche enne de drie en zestig brooje enne +van ’t mes dat-ie voor me neus het gehoue.… Ik haal ’n diender.… Met de gevangeniswage +kom ’k voor je deur! <span class="stage">(<i>angstig af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Zwaan, Jan, Schoenlapper, Jacob, Sien, Thijs</span>, <span class="sc">Bet, Aaltje, Lammersen</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> De schrik zit in me beene.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Ik ken geen voet verzette.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hij hèt hier niks mee te neme. Wàt wou-ie? <span class="stage">(<i>kijkt door den gordijnkier der bedstee</i>).</span> Ik vraag wat-ie.… <span class="stage">(<i>schrikt achteruit</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Wat zie je dan? <span class="stage">(<i>zij, Thijs, Aaltje, Lammersen en Sien schuifelen naar Jacob, staren dicht bij de bedstee, +glimlachen verbaasd</i>).</span> Drie en zestig brooje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Drie en zestig.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Je ken ’n bakkerij beginne.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb88">[<a href="#pb88">88</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> ’k Hei d’r nog nooit zoo’n berg gezien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Drie en zestig.… Hoe hou je ze goed?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Waar mot ik nou gaan slape?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>bij de tafel</i>).</span> En je schoene benne gebracht vader.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Me schoene? <span class="stage">(<i>tot den schoenlapper</i>).</span> Zoo zònder cente?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.</span> Jan het betaald, <span class="stage">(<i>zij draaien zich allen naar Jan, staande dicht tezaam, Bet met haar kerkboek, Thijs +met zijn takel, Lammersen met de harmonica, Aaltje met het pak quitanties, Jacob met +het groote mes</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Betaald?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Betaald?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Jan, Jan—hoe kom-ie an geld!.… Jan, Jan, as je ons in ongelegenheid brengt!… Jan, +Jan, as ’t maar zuiver spul is!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Hou je ooge is dicht, moeder.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Goed, jongen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En jij ook, vader.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Ik doen ’t al.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Juillie ook!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Me ooge dicht?… Een of twee?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Allebei.… Zoo. Nou motte juillie niet schrikke.… Jij doet valsch, Jacob!… Jij kijkt +stiekem!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb89">[<a href="#pb89">89</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Ik kijk na de brooje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Mag-ie niet. Ooge toe! Allemaal! As ’k drie zeg, mag-ie ze open doen! Eene—tweeje—drieje!… +<span class="stage">(<i>heeft een geel-groene ster uit de la gegrepen</i>).</span> Die is voor vader z’n takels.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>na een aangehouden ònbèwègelijke stilte van allen</i>).</span> Jan—me lieve jongen—hoe kom je daar an?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ben met de zwaan weze vliege—geplukt op drie meter van de maan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jan—me lieve jongen—je mag niet neme wat van God-de-Heer is.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Sterre benne vrij <span class="stage">(<i>langzaam voor zich uit starend</i>)</span>.… Sterre benne vrij.… Je mag geen appele plukke—geen pere—geen bloeme—sterre benne +vrij—sterre benne vrij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jan—me lieve jongen—de sterre benne van God-de-Heer—die het-ie buiten ons bereik gesteld—daar +magge me niet na tàste.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> As me niks hebbe, magge me dat!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Daar ben ’k angstig van—daar doen ’k me ooge bij toe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Jan, bran je vingers niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nou dan, vader!… Neem je ’m niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs..</span> Nee.… Zal ’k, moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jan—me lieve jongen—je het ’r geen geve over <span class="stage">(<i>smartelijk-angstig</i>).</span> Jan, ik hei al zoo’n boel <span class="pageNum" id="pb90">[<a href="#pb90">90</a>]</span>gehuild—zoo da’k me trane niet telle ken.… God-de-Heer zel ze an de hemel misse.… +<span class="stage">(<i>naar boven starend</i>).</span> Heele gate benne d’r gekomme in de wolleke.… Stele, Jan, is erger nog as wat je broer +Jacob in drift het gedaan … erger as ’t schandaal met je zuster! <span class="stage">(<i>tot de zwaan</i>).</span> Bè-jij de duvel, zwaan, da-jij voor ladder gediend het?… Laat de zwaan ze werom brenge, +Jan, me lieve jongen, op de plaatse waarvan ze vandaan benne gekomme—’k wor as van +de dood zoo benauwd, as ’k de plekke an de hemel zie, die je leeg het geplukt <span class="stage">(<i>de anderen kijken mede verschrikt omhoog</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>benepen</i>).</span> Mocht ’t niet, zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hahaha!… Hahaha!… Juffrouw hoe kè-je zoo wurme over niks!… Ikke de duvel?… Ikke? ’k +Hei toch geen bokkepoot!… ’k Vreet toch geen vuur.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Me zoon Jan hei-je opgezet tot ’n doodzonde … tot ’n doodzonde—dat weet je toch, zwaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Wees wijzer, juffrouw—de heele rijkdom in de stad loopt met sterre an d’r vingers, +d’r halze, d’r oore—de koningin het ’r ’n kroon vol van in d’r haar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Mensche as wij magge ’t niet.… Enne as iedereen plukke gaat—iédereen zulleke gate +as Jan maakt—blijft ’r geen lichie meer in de hemel over <span class="stage">(<i>smartelijk</i>)</span> Geen lichie … Geen enkel lichie.… As ze de maan ook nog neme—en de zon ook nog neme—wat +rest ’r dan?.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb91">[<a href="#pb91">91</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>de handen naar de ster uitstrekkend</i>).</span> Zel ’k ’r?… Me takels zitte vast.… Me zelle geen zorreg meer hebbe—me zelle op heele +schoene loope—me zelle drie-en-zestig brooje ete.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Nee! Nee! Nee!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Al ha-je ’m uit de modder geschept—al geve ze me leveslang: ìk ben d’r niet vies van!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jacob … Jacob.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>het mes neerleggend</i>).</span> Zes maande hè-’k me kop tegen de mure van me cel kapot gestoote—zes maande kalk en +tralies en ’n reepie lucht zoo groot as me hande—zes maande as ’t nacht wier dezelfde +ster, die hij in z’n vingers houdt—dezelfde gele ster met de groene rande—en geen +ander licht!… As me hersens dampte, as ’k niet slape kon, zag ’k ’r—as ’k ’n strop +om me nek wou legge, zag ’k ’r—as ’k lee te vloeke, zag ’k ’r—as ’k de dage, de ure +dat ’t nog dure most, telde, telde, telde—as hij de schel van de segarewinkel—zag +’k ’r. Zes lange maande benne me same alleen geweest—het ze me hoore tekeer gaan, +da’k ’t nòg is zou doen, nog is en nog is, as ze me weer ’t brood roove as toe met +de staking <span class="stage">(<i>luciede lachend</i>).</span> Ik ben ’r niet vies van—me kenne mekaar.… Wì-jij d’r niet, vader?… Nee?… Hahaha!… +Jij niet, moeder?… Nee?… Mijn dan, Jan! <span class="stage">(<i>grijpt de ster uit Jan’s handen</i>).</span> God het ’r meer as zat, meer as zat—wij komme tekort.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Da’s waar—wij komme tekort.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Wij komme tekort.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb92">[<a href="#pb92">92</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Dat doene me zeker!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Wat zee ìk?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Alles mag-ie wat d’r groeit—aarpels en groentes—niet wat an de <span class="ex">hemel</span> loopt, Jacob.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hahaha!… Ik ben d’r dronke van—me beene doen of ’k te veel klare geroke! <span class="stage">(<i>bij z’n scharensliep</i>).</span> De bulle worde d’r nieuw van. Dat mes hè-’k alvast niemeer te slijpe—of ’t zoo gepolletoerd +is!… Mò-je me beitel zien!… Het ’n rand van goud!… Wat zelle me ’t eerst koope, Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Je het je hoofd nog niet onder de pomp gehouwe—enne je zou drìe glaze water boordevol +leeg-drinke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Me drinke geen water—me drinke toejoer wijn as Bonnet voor jou het gebracht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Zel ik d’r gaan hale in de slijterij om de hoek?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Jij niet! Jij niet! Je hoeft ’t lieremannetje niet heelemaal te krijge.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Is ’t jóúw ster? <span class="stage">(<i>zij wil hem in de rede vallen</i>).</span> Moel houe!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Moel houe?… Kommandeer jij je vlóóie!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> As me ’t vlooietheater koope, waar Jan, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Drinke me ’n flesch wijn, vader—as van <span class="pageNum" id="pb93">[<a href="#pb93">93</a>]</span>Bonnet—met ’n zilvere brani-hoed op z’n kop en ’n schort voor z’n buik?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Van zóó’n steen as ’n kinderhoofie het de slijterij nooit werom!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Dan gane me ’m an de bank an de overzij wissele.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jacob, Jacob—doe ’t nièt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Ze kenne je na ’t bero slepe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ze zelle met z’n alle roepe: hou de dief!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Mot ik je van ’t bero komme hale, as met Jan z’n steen door de ruit van de horlogemaker?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Waar is waar—<span class="stage">(<i>tot Aaltje</i>)</span> blijf ’r af met je zeepsopvingers—da’s geen spek voor jouw bek!—waar is waar: as +je d’r mee op de gracht loopt, trapt de heele buurt op je hiele!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dan doene me ’t zoo—in me zak.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>angstig-klagend</i>).</span> Jacob, Jacob—hij glimt je broek door.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Daar schrik ’k van—je staat van binnen in brand.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> ’k Voel d’r niks van—da’s gedorie ’n bak as ’k nog nooit hé gezien—me broek is heel—’k +lijk ’n fietslantaren!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Doe ’m d’r is uit. Weg is ’t.… Doe ’m d’r is in.… Angstig!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb94">[<a href="#pb94">94</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Hahaha! <span class="stage">(<i>zingt</i>).</span> „Zie de maan schijn door de boome—makkers staak je wild geraas.…” <span class="stage">(<i>de anderen zingen zachtjes mee.</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje</span> <span class="stage">(<i>de harmonica die hij wil gaan bespelen neerduwend</i>).</span> Toe schei uit! Motte me mekander niet verstaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>de ster in de hand</i>).</span> Daar sta ’k bij te gape—daar loopt me hoofd bij leeg <span class="stage">(<i>steekt haar in z’n kiel</i>)</span>.… Ze schijnt je heele boddie door <span class="stage">(<i>legt haar op de scharensliep</i>).</span> Verdraaid as je d’r erges verstoppe ken! Hoe krijge me d’r dan gewisseld? Zonder +last met de polisie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Dat weet ik.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hoe dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>schrikkend bij de la van de tafel, die ze snel weer sluit</i>).</span> Die lamme zwaan! Hoepel toch op!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Wil jij alweer wijzer weze—wijzer as wij zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ik in me water zie de dinge eenmaal boven en eenmaal beneje—’t gras an de wallekant +is wijzer as jij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Dat denk-ie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Je ken d’r hièr verkoope, Jacob.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Hier in ’t pothuis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> An wie?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb95">[<a href="#pb95">95</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ik zel de mensche gaan roepe—de mensche met cente.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> De dokter, zwaan—en de kappelaan, zwaan—en de bank-van-de-overzij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Laat mijn maar scharrele.… Je mot doen as <span class="ex">die vent op de markt</span>—eenmaal—andermaal—niemand meer?… Je ken niet wete wat ’n gèk d’r voor geeft!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> As ze maar bieje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Voor tienduizend doene me ’t.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hier mot je weze, mensche! Hier mot je weze! Me hebbe ’n ster tekoop.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De Vorigen</span>, <i>daarna achtereenvolgens op de trap</i>: <span class="sc">Bonnet, Riesje, Kapelaan, Dokter, Bankier, De Schele</span>. <i>Naast de Zwaan een menigte beenen, een paar gebogen lichamen en het meisje van Bierman +met een vlieger. Riesje houdt bloemen èn ’n prentenboek in de hand; de Bankier heeft +ringen met steenen aan de vingers en een zwaren gouden ketting; de Schele heeft koolvegen +in het gelaat.</i></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Heere! Heere! <span class="stage">(<i>houdt de handt voor de oogen</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Wat ’n lamp is dat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>vroolijk</i>).</span> Hù!… ’t Is geen lamp.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Hou je ’n spiegeltje in de zon, Jan?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb96">[<a href="#pb96">96</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> ’t Is geen spiegeltje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Thijs Banes hoe komt ’t zoo licht hier!… Bè-jij ’t Jan—’k zie je maar hallef.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Geplukt op drie meter van de maan, kappelaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>z’n bril afdrogend</i>).</span> Me glaze—me glaze—brande in me ooge.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Me benne rijk geworde, dokter!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Da’s ’n schat—’n schat—zoo heb ik d’r niet een—niet één.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ik hè-d’r ’n la vol van, meneer!… Nou dan Jacob!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>tot de pratenden, buiten</i>).</span> Suscht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Stilte!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>tot de bukkenden, bij het raam</i>).</span> Of juillie nou kijkt en kiest: wie geen zak duite het, ken opdoeke!… Stilte!… Me +gane verkoope.… Mò-’k me longe uitschreeuwe?… Me hebbe hier ’n diamante steen, die +in me zak as ’n kaars brandt.… Geloof je me niet, meneer?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Zeg ik nee?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Je mot me weer is voorbijloope, nou ’k je met cente ken dood smijte!… Die in me zak +brandt, zee ik <span class="stage">(<i>laat het zien</i>).</span> Nou? <span class="stage">(<i>algemeen gezucht van verwondering</i>).</span> En die in me boddie brandt <span class="stage">(<i>doet het—hernieuwde verbluffing</i>).</span> Die steen is niet van steen en niet van glas—d’r zit geen lichie van binnen—dààr!—hóé +je ’m draait blijft de vlam ’r in—<span class="pageNum" id="pb97">[<a href="#pb97">97</a>]</span>je hande doet-ie geen zeer—je vingers bladdert-ie niet—je warmt ’r je ooge an, zonder +dat-ie hette geeft.… Da’s ’n mes! Zie je dat mes? Da’s ’n mes van ijzer zoo dun. Wat +wordt ’t? Da’s geen mes meer—da’s geen ijzer meer—da’s geen heft meer—da’s zilver, +kokend zilver van guldes en daalders!… Wat is dat?… Is dat ’n beitel?… Is dat ’n beitel!… +Da’s alweer van zilver, met ’n bandje van goud!… Met die steen, mensche, hoef je niemeer +te werke—de bakker smijt de alkove vol brood—de schoen-maker lapt je zole en hakke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenmaker.</span> En nieuwe wreefstukke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> En wreefstukke—hoor je ’t?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenmaker.</span> En nieuwe veters.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> En veters—hoor je ’t?… As je in de zorreg zit …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> As ik—kijk me pak is!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Kijk d’r pak onbetaalde briefies!—hei-je ineene de ton uit de Staatsloterij—kè-je +je takels en kleere uit de lommerd hale.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>benepen</i>).</span> En ’t kerkboek met ’t gouwe slot.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Hoor je dat, mensche.…—je kerkboeke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Ho! Ho! Ho!… Mag niet! Mag niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Màg niet?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan<span class="corr" id="xd33e5860" title="Bron: ,">.</span></span> Kerkboeke magge niet na oome Jan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> ’k Hè-d’r z’n eiere van betaald.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb98">[<a href="#pb98">98</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Mag niet.… Mag niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Verkoop ik nou de steen of jij?… Stilte daar buiten!… Wie staat ’r te lache?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Da’s de schele van hiernaast, die-die in ’t kolehok op had geslote—zie je toch an +d’r zwarte gezich!… Je lijkt wel ’n nikker, schele!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Was-ie goed?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> De flauwe streke! Geef ’m geen asem, Jan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Thijs, laat je zoon Jacob opschiete—anders krijg je geen kwitanties meer voor me te +incasseere …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Hoor je niet, Jacob?… De meneer van de bank-aan-de-overzij het geen tijd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Me klerke zitte te wachte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> En de meide voere niks uit! Ga an je werk Jans.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dag schele! Je mag je wel wassche—anders wordt ’t heeregoed zwart, hahaha! <span class="stage">(<i>de schele af</i>).</span> Nou dan!… Wie biedt ’r? Wie biedt ’r? Wie biedt ’r?… Niet allemaal tegelijk.… Me +verstane mekaar geen woord!… Wie biedt ’r?… Wie biedt ’r? Wie dan?… Me ster weegt +geen ons en geen pond en geen tien ponde—me ster ken ’k niet houe van de zwaarte.… +Met zoo’n reuzester, mensche, raak je niet in ’t rooie dorp—groeit ’r geen eelt an +je duime—kè-je in ’n huis an de gracht met ’n stoep en twee deure gaan wone—koop-ie +’n slijperskar met ’n ponnie en koperbeslag—eet je gebraje spek bij je aarpels—rook +je segare.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb99">[<a href="#pb99">99</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Met bandjes.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Zit je in de kerk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Bij ’t doopvont.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Brengt de dokter pijpe drop en zoethout.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Midden in de nacht voor je mee.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Draag-ie hooge hoeje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> En ringe as ik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Met zoo’n ster drink je wijn, of ’t je bruiloft is en soep met vleeschprakkies—waar, +Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dat ’t vet an je tong kleeft!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Met zoo’n ster, van vlak naast de maan, kè-je ete en lol make en na ’t Kalfie rijje +met twéé knolle d’r voor—’n hééle dag buiten—’n hééle dag—en ’s nachts in ’n bed van +heb-’k-jou-daar, zonder rematiek in je schoere! Met zoo’n ster—zoo’n ster.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schoenlapper.…</span> Van Bethlehem—met doorne is-ie gekroond.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Kè-je bloeme koope—schuite vol.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje</span> <span class="stage">(<i>hem de hare toewerpend</i>).</span> Daar hè-je de mijne, Jacob.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>ze oprapend—de bloemen in de eene, de ster in de andere hand</i>).</span> Met me ster kè-je de weg na de hemel vinde—uit je hel rake, mensche!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb100">[<a href="#pb100">100</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Jacob, Jacob—zeg-ie ’t wéér? ’k Hè-je zoo dikkels verboje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Jan, hoeveel doodzonde benne d’r?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Zeven, kappelaan! <span class="stage">(<i>snel</i>).</span> Hoovaardigheid, gierigheid, onkuischheid, nijd, gulzigheid, gramschap, traagheid.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Goed zoo, Jan. Heel goed, Jan <span class="stage">(<i>tot Jacob</i>).</span> As jij ’t óók maar zoo wist.… Geef d’r mijn voor de godslamp van ’t altaar, Jacob—voor +de godslamp—dan zelle me honderd kaarsies brande voor Jàn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Toe je ’n ijzersplinter in je oog ha gekrege, Jacob, het Jan d’r bij gezete, hoe ’k +met me elektrieke lichie in je hoofd hè gekeke—enne de watte voor Jan hè-’k zellef +meegebracht—duizend losse guldes geef ’k toe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Jacob—ik geef d’r tienduizend.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Tienduizend.… Tienduizend.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> De godslamp gaat voor!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Tienduizend en één.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Elfduizend.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bonnet.</span> Elf duizend en ’n kissie segare.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Twaalf duizend.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Ik ben van de bank-an-de-overzij—ik laat me niet kenne! Twintig duizend jantje contantje.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb101">[<a href="#pb101">101</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> De godslamp gaat voor.… In de godslamp is haast geen olie meer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Ik ga voor! Dertig duizend!… Dertig, hoor je, Jacob? Hoor-ie, Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen.</span> Zelle me d’r tien gulde bijlegge, petroon?… Dertig duizend en tien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaltje.</span> Bè-je dol! Je het ommers geen rooie cent.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Dertig duizend en tien—en tien—wie meer—wie meer?… ’t Kost me duurder ingekocht!… +In de groote magezijne, die op laste van gas en belastinge zitte, krijg je ze voor +geen honderd! <span class="stage">(<i>als ’n koopman op de markt</i>).</span> Ik sta hier niet voor me plezier, mensche! Ik mot me patent betale! Van de marktmeesters +hè-’k permissie! ’t Is ’n merakel, <span class="corr" id="xd33e6034" title="Bron: ’n ’n">’n</span> merakel, ’n merakel! De werkman mot de werkman steune! As ’k in me kis leg, zel je +nog an me denke! Maar ’k sterf niet—’k hè pas voor vijftig jaar bijgeteekend! ’n Merakel! +’n Merakel! ’k Ben te nakend om crediet te geve—’t mot weg, weg, weg!… Wanneer de +bruid is an de man, wil ’n ieder d’r an! Merakel! Merakel!… Wie meer as dertig duizend +en tien?… Eenmaal.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Lammersen..</span> Wat haast je nou, Jacob? Mot ik d’r an blijve hange?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Ken mijn niet schele.… Eenmaal, andermaal.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> Veertig duizend.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb102">[<a href="#pb102">102</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Veertig duizend.… Veertig duizend.… Veertig duizend.… Eenmaal.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> De godslamp gaat voor.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Andermaal.… Ten derde maal!… Voor de meneer van de bank-an-de-overzij.… Daar hei-je +’r!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier.</span> ’k Zal je daalijk de cente an late reike <span class="stage">(<i>neemt de ster aan, die nog even in zijn hand licht, dan plots dooft</i>).</span> Hij is z’n vuur kwijt! <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Hij brandt niemeer <span class="stage">(<i>algemeene teleurstelling</i>).</span> Zóó mot ik d’r niet, zóó hè-’k d’r niet gekocht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Dat ken ommers niet.… Laat mijn d’r is kijke! <span class="stage">(<i>grijpt de ster, die dadelijk weer schijnt</i>).</span> Zie je, meneer! <span class="stage">(<i>reikt haar opnieuw over. De ster verliest haar licht in de handen van den Bankier</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bankier</span> <span class="stage">(<i>vertoornd</i>).</span> ’k Zie niemedal!… ’k Hei ’n ster mèt licht gekocht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>verlegen</i>).</span> Daarnet dee ze ’t toch <span class="stage">(<i>herneemt de ster, die in volle lichting glanst</i>).</span> Hèt ze licht, kappelaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Dat het ze.… Ze het ’n licht as geen godslamp nog het—<span class="stage">(<i>grijpt haar—de ster dooft in zijn hand. Allen wijken onthutst van de trap. De kapelaan +maakt het teeken des kruizes, legt de ster op Jacob’s scharesliep</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>haar weer in volle glanzing opnemend</i>).</span> Hoe ken dat nou Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>die naar de tafel gevlucht is</i>).</span> Weet ik ’t! Ken ik ’t hellepe? De zwaan het ze <span class="stage">(<i>in de la kijkend</i>)</span>.… <span class="pageNum" id="pb103">[<a href="#pb103">103</a>]</span>Zwaan, zwaan.… d’r leit ’r niet één meer met licht—ze benne allemaal dóód.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ik sta d’r zellef van te beve.… Hè-’k nog nooit meegemaakt. Dat komt omdat de zon +an de hemel staat, Jacob—enne over de dake schijnt.… Daar kenne ze niet tegen, Jan.… +Daar worde ze bang van, Jan.… Daar schuile ze bij weg, Jan.… Je ziet ze ommers nooit +overdag!… As ’t weer nacht wordt—as de maan van achter de wolleke na vore stapt—zelle +ze door de rete van de la schijne.… Ik lieg d’r geen woord van!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> En de mijne dan? <span class="stage">(<i>vreugdevol</i>).</span> Brandt de mijne niet as ’n spaander?… Brandt-ie niet dat ’t ’n lust is—in me poote? +<span class="stage">(<i>met zwakke teleurstelling</i>).</span> Maar wat hè-’k an ’n ster zònder cente?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> As je lacht bè-je meer as tevreje, Jacob … Je lacht of je in de zon staat te kijke, +waar of niet, Jan? Waar of niet, moeder?… Waar of niet, vader?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Kenne me d’r àlles mee koope?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Alles—as je je haast—vóór-ie as de andere schuile gaat.… En wâ-je krijgt mo-je dééle …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Da’s goeie!… En die in de la?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Die brande vannacht en morregenacht en overmorregenacht, zoo lang as je maar denke +kan …<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Lach je weer, Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>onbeweeglijk in den leunstoel</i>).</span> Me lache met z’n alle.… Moeder lacht—en vader lacht—en de <span class="pageNum" id="pb104">[<a href="#pb104">104</a>]</span>schoenfrik lacht—en de waschbaas lacht—en de juffrouw lacht—maar de dokter en de meneer-van-de-bank +en me zuster en de meneer-uit-de-segare-winkel en de kappelaan lache niet.… Waarom +lach je niet, kappelaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kapelaan.</span> Die ster het de duvel gebracht—wie d’r anraakt komt in ’t eeuwige vuur—de hemel is +eeuwig—de hel is eeuwig—hè-’k je geleerd Jan!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Hoor je dat, zwaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Jacob—’t dakraampie van ’t huis an de andere kant van de gracht, waar de mevrouw met +de zeven honde woont, die de scheerder elleke week wassche mot, begint bleek te worde +enne de kopere schelleknop glimt of d’r ’n smeris staat.… Jacob, de bakkers gane rije +en ’t werkvollek loopt met d’r boterhammezakkie.… Jacob, de winkels make ze an kant +en de klok van de kerk zel gaan luie.… Wi-je nog inslaan voor vandaag, dan mo-je d’r +spied achter zette.… Làng houdt ze d’r vonke niemeer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Opzij mensche! Daar komme me met de grootste steen van de wereld!.… Ga je mee, vader? +Ga je mee, Lammersen?… Speel ’n deun op je kerkorgel, dat de buurt over de drooghekke +kijkt! De muziek voorop en me ster d’r achter! Ze magge de strate wel afzette!.… Laat +meneer de kappelaan deur, mensche—die mot ’r niks van hebbe <span class="stage">(<i>tot den meneer-van-de-bank, die mee weggaat</i>).</span> Nòg kè-je d’r an—voor veertigduizend! Nee? Vooruit! Niet allemaal gelijk op de trap—ze +zwiept ’r van op en neer <span class="pageNum" id="pb105">[<a href="#pb105">105</a>]</span>as ’n dobber.… Eerst juillie! Ik loop in geen zeven sloote.… Nou dan, Jan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Nee, ìk niet—de la kenne me niet alleen late—enne me beene voele zoo raar—of ’k d’r +sneeuwballe mee hè gegooid zoo steke ze—’k ken d’r geen trekking in krijge.… Zeg-ie +me niet gedag, moeder?..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ik ga niet weg.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> En je gaat na buiten!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> ’k Blijf voor de deur.… ’k Ben zoo bang in de volte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>tot Lammersen, die naast de zwaan bukt</i>).</span> Hé! Speel je niet, hinkepoot? <span class="stage">(<i>de harmonica zet in</i>).</span> Zoo loope me gesmeerd.… Daar benne me, mensche! Daar benne me! <span class="stage">(<i>Langs het tuimelraam beweegt een langdurig gedrang van beenen, rokken, kinderen, honden, +enz.</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Negende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De Zwaan, Jan, Riesje, Sien</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> D’r komt geen end an.… Of ze de koningin wachte!… Hei-je je strikkie nog, Jan?… Nog +meer! Nog meer! Wat ’n vollek! Wat ’n vollek!… Da’s ’n huzaar met spore.… Da’s de +vleeschhouwer.… Da’s de teef van de lantaarnopsteker.… Zelle me gaan kijke, Sien?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Nee!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb106">[<a href="#pb106">106</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Me magge toch?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> ’k Hei geen trek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Jij dan, Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ik ben zoo moei in me kop.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Wat hindert dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Me voete en me hande slape.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Slape?… Doe is zóó! <span class="stage">(<i>heft de knie</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ken ’k niet.… D’r houdt iemand me voete vast.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Doe is zóo <span class="stage">(<i>heft de twee handen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ken ’k niet.… Ken ’k niet.… D’r hange gewichte an me polse.… Daarnet hè ’k toch nog +alles gedaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> Hoe ken dat dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Van de schrik dat de zon de lichies in de la uit het geblaze.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Je mot me moeder gaan roepe, staat bij de deur.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Riesje.</span> En dan kijk ’k meteen.… ’k Zie d’r niet. ’k Zel d’r zoeke <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De Zwaan, Jan, Sien, Bakker</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan</span> <span class="stage">(<i>tot Sien, die op de tafel toegaat</i>).</span> Sien—bezondig je niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Mo’k ’t gordijn weer toetrekke, lam beest!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb107">[<a href="#pb107">107</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Je het ’r af te blijve, zeg ’k.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Hindert ’t jóu as ’k d’r na kìjk?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Ze benne van Jàn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Van Jan! Van Jan! Hoor haar!.… Je het ze zellef gestole! Hei-jij d’r geve over? <span class="stage">(<i>rukt de la open</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Sien, Sien, blijf d’r af.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Kles maar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>smartelijk, als in versteening</i>).</span> Sien—ik ken me niet bewege—me hande benne vastgegroeid—ik mot ze voor móéder beware +<span class="stage">(<i>er wordt buiten gefloten</i>).</span> O!… O!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Oppasse Jan!.. Jezis, Jan, da’s de meeldief!..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Sien, Sien neem ze d’r niet uit! Sien, ik ben an de stoel vastgespijkerd! Sien, me +ooge benne blind van me trane.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Wat grien je nou schaap—’k kìjk toch enkel!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker</span> <span class="stage">(<i>naast de zwaan</i>).</span> Me drie en zestig brooje werom en me vier-vijf-en-negetig en me vier goudvissche! +Ik breek jou je nek, bliksemsche aap! ’k Sla alles kort en klein! D’r uit! Mee na +’t bero!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>onbewegelijk</i>).</span> Me voete slape en me hande slape, bakker.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Dat lieg-ie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>de zwak-glimmende sterren in haar voorschoot ladend</i>).</span> Venacht as ze weer brande, zelle me betale.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb108">[<a href="#pb108">108</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Sien, doe ’t nou niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Mee na ’t bero! Mee na ’t bero!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Ik mot me boetes betale—de baas van de febriek het aldeur de smoor an me.… Jij de +helft, bakker? Jij de helft?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Sìen is ’n dief en de bakker is ’n dief … Zel ’k de heele dag in me vijver legge schreeuwe!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> ’k Waarschouw je!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Dat mo-je nou nog is zegge!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Sien het gestole en jij het gestole.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Ik draai je je nek om!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Sien het de sterre uit de la gemoerd.… Sien is ’n dief en jij stopt krijt in je meel!… +Sien het de sterre in d’r schort!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> ’t Benne geen sterre! <span class="stage">(<i>verbergt ze</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hoe meer je ze wegdouwt, hoe sterker ze lichte. <span class="stage">(<i>Sien’s toegeknoopt voorschoot laat zwakken schijn door</i>).</span> Zie je ’t Jan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Sla ’m dood met je stok, bakker! Sla ’m dood—sla ’m dood!… Hij zel ons verraje!… Me +rake in de kast!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> ’k Weet beter! ’k Weet beter! <span class="stage">(<i>grijpt den nek van de zwaan</i>).</span> Geef ’t touw dat daar leit! Vlug dan! Vlug dan! Hij wringt as ’n aal!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Moord!… Moord!… Moeder!… Moord!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb109">[<a href="#pb109">109</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> As je je mond niet houdt!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Blauw wordt-ie d’r van …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hullep! Hullep, Jan!… Hij keelt me<span class="corr" id="xd33e6494" title="Niet in bron">,</span> de meeldief!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Moord!… Moord!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> Hou vast jouw eind!… ’k Leg ’n lus! Hou vast!… Trekke!… Anhale!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Moeder!… Moeder!… Ze vermoorde me zwaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">De Zwaan.</span> Hullep! Hullep!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien.</span> Hij schreeuwt de bure bij mekaar! Sla d’r op met je stok!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> <span class="stage">(<i>z’n voet op het gespannen touw zettend</i>).</span> Knap as-die piept! <span class="stage">(<i>heft den stok</i>).</span> Nou kè-je d’r van luste, smeerlap! <span class="stage">(<i>slaat dat het dreunt</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Moord!… Moeder!… Moeder!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> As je niet stil ben jij—krijg je ook ’n lus om je nek, bliksemsche aap, ’n dubbele +lus da-je geen asem meer haalt! <span class="stage">(<i>dreunt met den stok</i>).</span> Da’s voor me goudvissche! Da’s.… Da’s.… Da’s.… <span class="stage">(<i>dreunt</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>hartstochtelijk-schreiend</i>).</span> Ik kè-je niet hellepe!… Moord!… Me beene benne dood!… Moord!… Sla ’m zoo niet!… Sla +’m zoo niet!… Moord!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>terugwijkend</i>).</span> Hij is kapot.… Late me d’r vandeurgaan.… D’r zit bloed an me hande.… D’r zit bloed +an jouw hande.… God, God, ze <span class="pageNum" id="pb110">[<a href="#pb110">110</a>]</span>zelle me met me lichies zien loope.… Wat motte me doen? Wat motte me doen?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bakker.</span> De trap op! De trap op!… Haast je!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>de trap opstormend</i>).</span> Draag jij ze! Draag jij ze! O! O!.… Ze brande me goed door!… Ze springe na de hemel +terug! <span class="stage">(<i>af met bakker. De zwaan ligt met bloedenden nek</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Elfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Jan, De Zwaan</span>, <i>later</i> <span class="sc">Thijs, Bet, Jacob</span> <i>en gebukt voor het raam, naast de doode zwaan</i>: <span class="sc">De Dokter, Lammersen, Aaltje, Schoenlapper, Bonnet, Riesje, De Schele, Meisje van +Bierman</span> <i>en meerderen</i>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>onbewegelijk</i>).</span> Zwaan! <span class="stage">(<i>angstiger roepend</i>).</span> Zwaan! Zwaan dan!… Je kijkt me an en je praat niet!… O, je bloed loopt op me bed!… +’k Zel ’t an Jacob vertelle.… Jacob zel ’m met z’n mes doodsteke.… Hullep!… Hullep!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>van rechts op de trap met kaas en ham</i>).</span> Wat is d’r<span class="corr" id="xd33e6617" title="Niet in bron">,</span> Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Me zwaan is dood.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>met een tulband</i>).</span> Dood?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>met een wijnflesch in iedere hand</i>).</span> Hei-jij zoo geroepe, Jan, me lieve jongen? <span class="stage">(<i>buiten verdringen zich de bukkende hoofden naast de zwaan, in elk <span class="pageNum" id="pb111">[<a href="#pb111">111</a>]</span>der handen etenswaren, ’n groot brood, ’n mand groenten, ’n petroleumkan, ’n worst</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Me hande slape—me voete slàpe—me sterre benne gestole, gestole, gestole—me zwaan is +vermoord, vermoord, vermoord … Moeder! <span class="stage">(<i>het tooneel wordt plots geheel donker</i>).</span> Moeder!… Hullep!… Moederlief!… Hullep!…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.slot" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.slot.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">SLOT.</h3> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>in het donker</i>).</span> Roep-ie<span class="corr" id="xd33e6664" title="Niet in bron">,</span> Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Moederlief! Moederlief!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Ik kom al.… ’k Vin de lucifers niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Me zwaan is vermoord, vermoord.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> God-nog-an-toe, kind, wat ga je te keer <span class="stage">(<i>zij strijkt een lucifer aan, die uittocht, neemt een tweede en in haar bevende handen +begint de lamp te lichten</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="u2.12" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#u2.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Twaalfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><i>Het tooneel is weer geheel als in het Eerste Bedrijf. De gordijnen zijn voor het raam +geschoven. Sien ligt in de achterste bedstee, Thijs in de voorste, Jacob op den grond.</i></p> +<p class="stage"><span class="sc">Jan, Thijs, Bet, Sien, Jacob</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Moederlief, hullep! Hullep! Me zwaan hebbe de <span class="pageNum" id="pb112">[<a href="#pb112">112</a>]</span>bakker en Sien.… ’t Bloed loopt op me bed—’t bloed loopt op me bed!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>schril-angstig</i>).</span> Thijs!… Thijs!… Sta dan op Thijs! <span class="stage">(<i>schreiend</i>).</span> De jongen is zoo naar!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>uit de bedstee springend</i>).</span> Wat is ’r dan? Wat is ’r dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>wild met de armen zwaaiend</i>).</span> ’t Bloed loopt uit z’n bek—z’n veere zien d’r rood van.… Ze hebbe me zwaan—me zwaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Toe Jan, me lieve jongen! Wat doe je vreemd, kind.… Wij benne toch bij je.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>krijschend</i>).</span> Me sterre benne gestole.… D’r leit ’r niet een meer!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs.</span> Nou!… Nou!… Je schreeuwt de bovenbure wakker.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> De dokter!… De dokter!… Hij sterft onder me hande!… Zie je dat niet?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan.</span> Ze legge ’n lus om me hals!… Help me dan moeder!… Moeder!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>op het wekkertje kijkend</i>).</span> Hallef vier!… As-ie maar mee wil.… ’t Is al tweemaal voor niks geweest <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob</span> <span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Hei-je pijn, Jan?… Jan!… Kom nou Jan! <span class="stage">(<i>belicht het bed met de lamp</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sien</span> <span class="stage">(<i>in de bedstee</i>).</span> Ken ’k soms hellepe, moeder?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb113">[<a href="#pb113">113</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>wild z’n moeder wegstootend</i>).</span> Moord!… Moord!… Ik ken geen asem meer krijge … Mijn doen ze ’t ook!.. Ik.… Ik.… Ik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet.</span> Toe me jongen—kom tot je zellef—d’r doet je niemand wat.… <sub>J</sub>antje.… Jantje!.… Ik ben ’t … Ik!… Za’k ’n kouwe doek op je hoofie legge?… Wat?… Wat?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jan</span> <span class="stage">(<i>zich opheffend, kijkt naar de raamgordijnen, gebaart er heen, smakt achterover</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Bet</span> <span class="stage">(<i>met water en ’n doek, wijkt terug, laat alles vallen, stort op het bed toe. Jacob +schoorvoet naar het hoofdeinde, neemt aarzelend ’n afgezakte hand</i>).</span> O! O! O!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Thijs</span> <span class="stage">(<i>boven aan de trap</i>).</span> Hij komt in ’n kwartier.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jacob.</span> Niet meer noodig.… <span class="stage">(<i>trekt het laken over ’t hoofdje</i>).</span> Nou moeder—de stumper is uit z’n lijje.… het uitkomst.… uitkomst, mo-je denke.…</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">Einde. +</p> +<p class="dateline"><i>Scheveningen</i>, Juli–September 1907. +<span class="pageNum" id="pb115">[<a href="#pb115">115</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e3689"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e3689src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Het is wenschelijk dat bij Jan’s laatste woorden in I ’t licht geleidelijk dooft, +het tooneel even duister blijft en de droomhandeling vervolgens <span class="ex">zonder</span> pauzeering worde voortgezet. De bedoeling is een stuk zònder interruptie. Daar het +te betwijfelen valt, of het tegenwoordig publiek deze proefneming verdraagt, mag men +tusschen I en II pauzeeren, mits de zaak op de programma’s toegelicht worde. +</p> +<p class="footnote cont">Het geheele spel in II zij onwerkelijk en geschiedend als in de <span class="ex">koortsige verbeelding</span> van het kind. +</p> +<p class="footnote cont">De Zwaan moet door een kinderstem gezegd worden en bewege zorgvuldig mede. +</p> +<p class="footnote cont">4 Aug. 1907. <a class="fnarrow" href="#xd33e3689src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div> +<div class="front"> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first center large">VREEMDE JACHT. +<span class="pageNum" id="pb117">[<a href="#pb117">117</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure tp.1.2width"><img src="images/titlepage3.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="540" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">VREEMDE JACHT.</div> +<div class="subTitle">EEN SPEL IN DRIE BEDRIJVEN</div> +</div> +<div class="byline">DOOR<br> +<span class="docAuthor">HERM. HEIJERMANS JR.</span> +</div> +<div class="docImprint">Het recht van Opvoering nadrukkelijk voorbehouden volgens de wet van 28 Juni 1881 +(Staatsblad No. 124).</div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb118">[<a href="#pb118">118</a>]</span></p> +<div id="personae1.2" class="div1 last-child personas"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#personae1.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first">Voor de eerste maal <span class="ex">opgevoerd</span> te Amsterdam, op 24 December 1907. +</p> +<ul class="castlist"> +<li class="casthead"> +<h4>DRAMATIS PERSONAE:</h4> +</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Mevr. de Douairière Van Walden.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Dolf</span></span>, haar zoon.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Charles</span></span>, haar kleinzoon.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Hope</span></span>, verpleegster.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Dokter Jan Linden.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Annie</span></span>, zijn vrouw.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Schmidt</span></span>, detective.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Jaap</span></span>, bediende bij Dolf.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Grete Donker.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Suze Meier.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Sofie Delange.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Agnes Delange.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role">Een hotelier.</span></li> +<li class="castitem"><span class="role">Een kelner.</span></li> +<li class="castitem"><span class="role">Een dienstmeisje.</span></li> +</ul> +<p class="center"><i>Het Spel geschiedt in Holland.</i> +<span class="pageNum" id="pb119">[<a href="#pb119">119</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div id="v1" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">EERSTE BEDRIJF.</h2> +<p class="stage">(De rijk-gemeubileerde zitkamer van een hotel, aan zee gelegen. In den achtergrond +eene draperie van gordijnen met schuifdeuren, als afsluiting voor een slaapkamer met +statig bed, marmeren toilettafel, lavabeau etc. Eerste en tweede plan, rechts, balkondeuren +naar de zeezijde—derde plan, dito, toegangsdeur. In het midden van den voorgrond een +notenhouten luxe-tafel, waaromheen causeuses en waarboven een electrische kroon. Eerste +en tweede plan, links, een schrijf-nécessaire met staande electrische lamp. Derde +plan, dito, toegangsdeur. De linkerhelft der draperie, het hoofdeinde van het bed +maskeerend, hangt neer. Avondschemer).</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="v1.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, de kelner</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner</span> <span class="stage">(<i>na een paar maal geklopt te hebben, treedt van rechts binnen, zet een presenteerblad +met schalen op een zijtafeltje naast de deur, spreidt op de groote tafel een servet, +legt daarop bord, mes, vork, lepel, kijkt Hope, die met een boek in de hand, in een +leunstoel bij de balkondeuren ingeslapen is, driest aan</i>).</span> Hum!… Hum!… <span class="stage">(<i>Hope beweegt niet. Hij loert in de achter-slaapkamer, verlaat het vertrek door dezelfde +deur, keert besluiteloos terug, beklopt de deur luider aan de binnenzij</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb120">[<a href="#pb120">120</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>wakkerschrikkend, het boek op tafel neerleggend</i>).</span> Wie daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Ik, juffrouw—ik por maar wat harder—de boel wordt koud.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>snel op de kamer toegaand en luisterend</i>).</span> Heb ’k niet verzocht zoo zacht mogelijk te kloppen?… U weet toch dat ’r ’n zieke +ligt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Nou snap ’k niemeer waar ’k me an mot houen!… Toen ’k vanmorgen tè stil binnen kwam, +kreeg ’k ’n uitbrander, omdat u in uw onderlijfie stond.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Zeg ’ns—jij zal me ’n groot pleizier doen je afstand te bewaren—dat ’s de derde waarschuwing … +Je kan gaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Sivoeplee … Alleen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Heb u me verstaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Sivoeplee … <span class="stage">(<i>bij de deur</i>).</span> De wijnkaart ligt naast de servet van de juffrouw … <span lang="fr">Une fois c’est pour moi!… Pour moi.…</span> <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, Dokter, Hotelier</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>na nog eens achter de draperie gekeken te hebben, zit wederom in den leunstoel bij +het balkon, droogt zich de oogen. Een bescheiden getik</i>).</span> Binnen … <span class="stage">(<i>staat op</i>).</span> Dag dokter.… Dank u wel—gaat u <span class="pageNum" id="pb121">[<a href="#pb121">121</a>]</span>zitten: ze slaapt—dat u zoo hartelijk is voor de tweede maal.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.…</span> Is u ’n paar uurtjes gaan liggen, zooals ’k u gezegd heb?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’k Heb in den stoel voor ’t raam.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Noemt u dat liggen?.… U zult uzelf kapot maken. Dat houdt u vannacht niet uit. Mag +’k licht opsteken?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Een oogenblikje … <span class="stage">(<i>laat de portière geheel zakken, gaat op den knop bij de deur toe, ontsteekt de kroon</i>).</span> Alsjeblief dokter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Zoo zien we mekaar tenminste. De eerste regel bij ziekenoppassen, zuster, is ’t zichzelf +in acht nemen.… <span lang="fr">Charité bien ordonnée.…</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> <span lang="fr">Commence par soi-mème.…</span> Zal ’k ’r wekken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Zijn de benauwdheden terug gekomen?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Om zes uur nog even, maar gelukkig niet làng … Wie daar <span class="stage">(<i>tot den Hotelier</i>).</span> Ik kan u nu niet ontvangen. U ziet dat ik belet heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hotelier.</span> Pardon—als ik dérangeer, zuster—’t is juist om den dokter.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>uit de hoogte</i>).</span> Dien kunt u straks.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hotelier.</span> Pardon—ik moet zoo dadelijk de deur uit … Als u ’t permiteert wou ’k dokter één seconde +lastig vallen, één seconde.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb122">[<a href="#pb122">122</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ik zal onmiddellijk op uw kantoor.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hotelier.</span> De zaak is … <span class="stage">(<i>op een ongeduldig gebaar van Hope</i>).</span> Pardon.… U moet toch ’n beetje consideratie met ons hotel gebruiken.… Als mevrouw +overlijdt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Zachter asjeblief.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hotelier.</span> Als, als, zeg ik—worden de families van twee- en drie-en-zestìg enorm gecontrarieerd … +zullen andere families onmiddellijk vertrekken—we zijn midden in ’t seizoen.… U weet, +dokter, hoe de menschen zijn.… <i>Ik</i> ben niet onbillijk.… Niet één logeergast zal in de komende weken de appartementen +willen betrekken.… Als we hadden kunnen voorzien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Voorzien?… Als wìj hadden kunnen voorzien—zouden we in de laatste plaats van ùw gastvrijheid +geprofiteerd hebben.… Heeft u méer de gewoonte logées lastig te vallen?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Suscht! Suscht!… We gaan naar de conversatiezaal, meneer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hotelier</span> <span class="stage">(<i>retireerend</i>).</span> U heeft gelijk en ongelijk.… Maar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.…</span> Geen verdere maren.… Ik kom bij u.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hotelier.</span> ’t Gasthuis—’t Hopital Wallon—is telephonisch verbonden—heeft ’n magnifieke auto om +zieken te vervoeren.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Onder géén omstandigheden! Onder géén. ’k Zal ’t u beneden uitleggen—hier niet <span class="stage">(<i>af met Hotelier</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb123">[<a href="#pb123">123</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="v1.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde Tooneel<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, Charles, Kelner</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>verdwijnt even achter de portières</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>jonge man, ongeveer 24, scherp gelaat, zonder snor, modieuze gekleede jas, hooge hoed—komt +door linkerdeur op: tot kelner</i>).</span> Is ’t hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Ja, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Een en zestig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Ja, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> ’k Zie niemand.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> De dames zullen daar zijn.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>tusschen de portières, legt een vinger op den mond. Kelner af. Zij schuift voorzichtig +de deuren der slaapkamer toe</i>).</span> Zoo. ’k Ben blij dat ù tenminste gekomen is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Is ’t zóó ernstig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Heel, heel ernstig.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Sinds wanneer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Sinds eergistermorgen—na ’n bezoek aan de Stichting.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Wéér aan ’t hart? <span class="stage">(<i>zij knikt</i>).</span> De vorige keer dachten we ook.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Driemaal is ze bewusteloos geweest—de dokter heeft ’r ’n kamfer-injectie gegeven.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb124">[<a href="#pb124">124</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ja ja.… Heb jij ons getelegrafeerd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Op advies van den dokter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Wat zegt-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Wat u ongeveer denken kan—’n vrouw op leeftijd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Spijt me, dat je telegram nageseind moest worden. ’k Was eergister niet in Trouville.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nièt in Trouville.… En mevrouw met ’t kindje … zijn die meegekomen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>ongeduldig</i>).</span> Nee, nee, nee! Ik was ’n dag—voor zaken—naar Parijs … ’k Kon nog net den middagtrein +pakken.… De familie is in Trouville gebleven.… Denk ’k tenminste.… En oom Dolf?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Is ’r nog niet. ’k Ben bang dat-ie mevrouw.… Ze verlangt zoo naar ’m.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> ’k Heb niet ’t flauwst vermoeden, waar-ie uithangt.… In geen maanden bericht van ’m +gehad. Is-ie met ’t jacht?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee meneer. Z’n laatste brief—aan uw mama—aan uw grootmama—was uit Zwitserland—uit +Châtelard, meen ’k. ’t Zou de grootste ellende zijn, als—als-ie te laat kwam.… Gister +heb ’k voor de tweede maal geseind.… Geen antwoord.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Eén kan z’n adres zéker weten—die—die …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> Die hebben we—de dokter en ik—vandaag óók ’n telegram gezonden.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb125">[<a href="#pb125">125</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>verwonderd</i>).</span> Wist jìj van die liaison?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>rustig-glimlachend</i>).</span> Waarom zou ik ’r niet van weten?.… ’n Publiek geheim is geen bepaald geheim meer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Afficheert-ie zich nog?.… Enfin, ’t regardeert me niet.… ’n Man, die m’n vader kon +zijn.… <span class="stage">(<i>gewild over iets anders pratend</i>).</span> Is dat ’t kostuum van de Stichting?.… Niet positief chic. Flatteert je minder.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Denkt u, dat zieke kinderen ’r profijt van hebben òf ’t kostuum.… Wees u ’ns stil! +<span class="stage">(<i>luistert</i>).</span> Nee …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Mag ’k ’r zien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Misschien. In elk geval met de noodige voorbereiding. Ze zou kunnen begrijpen, dàt +’r gewaarschuwd is.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ik stoor je toch niet in je diner?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>mat</i>).</span> ’k Heb gegeten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Jij ben scherper in je gezicht geworden, Hope. Je ziet ’r zoo heelemaal anders uit—of +ligt ’t an de kroon?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dat kan. ’k Heb in geen twee nachten geslapen.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, Charles, Dokter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.…</span> ’n Vlegel eerste klas.… Pardon.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb126">[<a href="#pb126">126</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> De kleinzoon van mevrouw, meneer Charles van Walden—dokter Linden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Heel aangenaam, dokter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Is u zoo pas gearriveerd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Nog geen uur geleden. Nauwelijks den tijd gehad ’n andere jas aan te schieten.… Ik +hoor dat de toestand van grootmama.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Bijzonder zorgwekkend is.… Ik geloof, tenzij ’n wonder gebeurt, dat de familie zich +op ’t ergste zal dienen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.…</span> Ja, ja. Dat begreep ’k, toen ’t telegram kwam.… <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>driftig</i>)</span>.… En die vlegel beneden—’k heb ’m te woord gestaan—wou per se de auto van Wallon +bestellen. Doe dat, meneer, heb ’k ’m gezegd: doe jij dat—dan schrijf ik morgen ’n +ingezonden stuk in den <i>Courrier</i>, om de badgasten te laten zien wat ’n humaan gérant jij ben.… Daar scheen-ie respect +voor te hebben.… Stel je voor!.… ’n Doodzieke gaan transporteeren uit vrees voor ’t +egoïsme van andere logées.… Laat je je eten staan, zuster?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee, nee.… Mag meneer mevrouw zien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> We zullen ons overtuigen.… Blijf u hier.… Heeft ze champagne gedronken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>de portières hechtend</i>).</span> Met tegenzin een enkel glas.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb127">[<a href="#pb127">127</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Niet voldoende—niet voldoende.… Blijf nu maar—blijven—blijven … <span class="stage">(<i>af in slaapkamer</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> ’k Zal maar wat liegen, niet?… Dat ik toevallig voor dringende aangelegenheden overgewipt +ben … Als ’k me niet zoo gehaast had, zou ’k wat hebben meegebracht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Als ’k ’t zeggen mag.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ja?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’t Zal voor mevrouw ’n teleurstelling zijn, dat u zonder uw vrouw en vooral zonder +Ninette—’r eenig achterkleinkind—is.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.…</span> Zoo’n baby van drie jaar.… En dan ik zei je toch al, dat ’k niet direct van Trouville +kom.… En dan—m’n vrouw houdt niet—hoe zal ’k dat.… <span class="stage">(<i>ongeduldig</i>).</span> Wat vraag je naar den bekenden weg?… Je weet dat ’r telkens verschil van meening +is.… Grootmama met ’r geweldig-overdreven.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Toe meneer Charles!… ’t Zijn nù juist niet de omstandigheden.… Roept u, dokter?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>onzichtbaar</i>).</span> Zuster.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>gaat achter de gordijnen—hij loopt heen en weer—staat stil voor den spiegel boven +de <span class="corr" id="xd33e7419" title="Bron: nècessaire">nécessaire</span>, neemt ’n kleerborstel, schuiert zich de jas—gladt zich het haar</i>).</span> Hier ben ’k weer. <span class="stage">(<i>Zij bedrukt den knop der electrische schel aan de kroon</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Toch niet sérieuzer.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb128">[<a href="#pb128">128</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Goddank nee. Ze voelt zich minder beklemd, krijgt een tweede injectie.… Nee, vooral +niet binnen gaan!… <span class="stage">(<i>tot den kelner</i>).</span> ’n Flesch champagne.… Versta je niet?… ’n Flesch champagne … <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Charles, Kelner</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner</span> <span class="stage">(<i>onbewogen</i>).</span> Frappé?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>ongeduldig</i>).</span> Frappé—niet frappé—als ’t maar vlug komt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Moët et Chandon—Irroy Carte Blanche—Pol Roger Medium-dry—Pommery—Heidsieck—wil meneer +zoo beleefd zijn …? De wijnkaart ligt op tafel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Je m’en fiche.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner</span> <span class="stage">(<i>droog</i>).</span> Dàt merk hebben we niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Maak jij grapjes?… Ben ’k niet van gediend. <span class="stage">(<i>kijkt de kaart in</i>).</span> Moët.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Demi-sec of White Star-sec?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Loop naar de … Demi-sec!… En beneden ontkurken.… En voor mij ’n kop koffie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Een Moët White Star—<span lang="fr">un café noir</span>… <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Charles, Dokter, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>duwt de schuifdeuren dicht</i>).</span> Dat is voor u ’n heele reis geweest, meneer Van Walden.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb129">[<a href="#pb129">129</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ja, ja—gelooft u nòg, dat grootmama …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Alles is mogelijk.—’t Is zulk ’n verbazend krasse vrouw, dat ik me na de tweede injectie +aan geen voorspellingen wagen durf.… Ze praat met ’n bedriegelijke opgewektheid.… +Maar … Maar.… Als ze ’r deze keer bovenop komt, blijft de toestand bijzonder précair—bijzonder. +De geringste complicatie, de kleinste stoornis, niet waar?… In ieder geval is ’t uitnemend +dat u er tenminste is. En ’k zou willen adviseeren de eerste dagen in de directe nabijheid +te blijven.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Als ik dus wel begrijp is ’t ergste gevaar geweken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Nee—volstrekt niet—in de verste verte niet. Bij ’n hartaandoening van dien aard en +op dien leeftijd en met zulke ontrustende aanvallen van bewusteloosheid, is ’t de +plicht van de naaste familieleden op hun qui-vive te zijn. Toen we u seinden, was +’t mijn innige overtuiging, dat u telaat zou komen <span class="stage">(<i>met verheffing</i>).</span> Dolf handelt—als ik ’t.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Dolf?… Kènt u.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Of ’k Dolf ken?… Hahaha!—hij heeft me helpen ontgroenen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ontgroenen?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Weet u niet, dat uw oom—hij is toch uw óóm?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Natuurlijk.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb130">[<a href="#pb130">130</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dat-ie vier, vijf jaar college geloopen heeft—dat wil zeggen: had behooren te loopen—’k +taxeer ’m op nog geen vòlgeschreven dictaatcahier! Toen ik van ’t gymnasium kwam, +had Dolf al minstens vier jaar ge—ge—ja wat feitelijk ge—ge …? Gedit, gedat, gefuifd, +gekroegjoold, ge …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.…</span> Boemeld.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Geboemeld, ’t juiste woord in volgorde—letterlijk alles had-ie als corpslid ge—ge—gedaan—alleen +niet gestudeerd. Toen-ie gesjeesd werd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>na zacht geklop</i>).</span> Binnen! <span class="stage">(<i>tot den kelner, die enkel koffie brengt</i>).</span> En de Moët?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> En deux secondes monsieur.… J’ai.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Spreek jij geen Hollandsch, vrindje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Oui monsieur.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Doe dat dan—flauwe kunsten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> De champagne wordt koel gemaakt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Heelemaal niet noodig.… We wachten ’r op <span class="stage">(<i>Kelner af</i>).</span> Dat’s nou misschien ’n jongen uit <span class="stage">(<i>imiteert Fransch</i>)</span> uit Leeuwarden, uit Hontenissen, hahaha!… Waar was ’k gebleven? Wat wou ’k.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Toen oom gesjeesd werd, zei u.… Drinkt u ’n kop mee, dokter?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dank u.… Toen—vertel ’ns ’n historie zonder ’n dozijn toen’s!—toen-ie gesjeesd werd<span class="pageNum" id="pb131">[<a href="#pb131">131</a>]</span>—om ’n dolle geschiedenis—’n schandaaltje, als je ’t zoo noemen wil.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>rustig drinkend</i>).</span> Om ’n vrouw natuurlijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Spreekt van zelf.… Als ’k me goed herinner—’t geheugen is m’n <span class="corr" id="xd33e7634" title="Bron: fort">forte</span> niet—alweer zoo’n Fransch woord!—had-ie ’n vechtpartij op klaarlichten dag met den +een of anderen kerel, ’n koloniaal of zoo iets, dien-ie behoorlijk toetakelde.… Met +groote moeite werd ’t gesust—’n sisser van ’n week of twee brommen—en ’n paar honderd +gulden fooi.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Daar wist ik hoegenaamd niets van <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Verwonderen doet ’t me niet.… Hoe is ’t mogelijk—op klaarlichten dag—en met ’n koloniaal—met +’n koloniaal!… Zóó iemand kàn je toch niet beleedigen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Iets met ’t meisje of de zuster van dien kerel—’t ware weet ’k niet—is hijzelf waarschijnlijk +glad vergeten.… Wanneer kan ’t geweest zijn?… Negentig.… Een-en-negentig.… Om en om +vijftien, zestien, zeventien jaar—’k kan ’r geen slag in slaan.… Doet ’r ook niet +toe.… Hij werd van de corpslijst geschrapt.… Misschien studeerde-ie anders nog, hahaha!… +Ja, Dolf en ik hebben mekaar in die dagen meer dan goed gekend—later ook nog wel, +maar nooit meer zóó, zoo heerlijk, onbezorgd.… Jammer van den vent.… ’n Hart van goud—’n +wilde rakker—’n bandiet.… Als-ie niet zoo vroeg z’n vader verloren had, niet zoo vlug +de beschikking over z’n erfdeel gekregen, <span class="pageNum" id="pb132">[<a href="#pb132">132</a>]</span>zou-ie iémand—iémand geworden zijn.… Zeldzame kop.… ’t Was toen—alweer toen—’n lust +om ’m te hooren, als-ie op dreef was.… ’n Vernuft, ’n géést.… En nou!… En nou!… ’k +Zou ’m z’n mantel kunnen uitvegen, dat-ie met geen drie, vier telegrammen te bereiken +is, dat-ie geen adres achterlaat, terwijl z’n moeder doorloopend ziekelijk is.—Tot +zelfs die eerste-klasse-dame van ’m hebben we geseind.… Valt me verbazend tegen. Verbazend. +’r Eenige zoon in leven.… Uw papa is betrekkelijk vroeg gestorven, niet waar?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Toen ik twee was.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dan zult u wel geen voorraad herinneringen aan ’m hebben?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>koel</i>).</span> Nee—in geen enkel opzicht.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> En uw mama?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.…</span> Kort na de kraam <span class="stage">(<i>gewild</i>).</span> Rookt u ’n sigaret mee—de balkondeuren staan open.… Of heeft u er bezwaar tegen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Bezwaar, nee—als u bij ’t balkon blijft. Pardon, ik zal ’r geen gebruik van maken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Bijzondere avond.… Geen rimpel op zee.… ’n Idylle.… ’k Zou ’t persoonlijk geen week +aan zee uithouden.… Parijs.… London.… De groote steden <span lang="fr">à la bonne heure</span>.… Dat eeuwige water vind ’k <span class="corr" id="xd33e7689" lang="fr" title="Bron: assomant">assommant</span>!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>na een drukkende stilte</i>).</span> Ik heb in de twee maanden, dat ik het genoegen heb over de Stichting <span class="pageNum" id="pb133">[<a href="#pb133">133</a>]</span>van uw grootmama te gaan, buitengewoon respect voor haar gekregen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ja—ja.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> En u houdt zeker véel van haar—me dunkt ’n vrouw met dàt hart moet meer dan vader +en moeder sámen voor u geweest zijn?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Natuurlijk. Natuurlijk.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ze dweept met kinderen. Ieder bezoek aan de Stichting is ’n feest! <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Had u geen idee te studeeren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Heelemaal niet—twee jaar na de kostschool ben ’k getrouwd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Zoo jong?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Zoo jong. ’k Zal den kelner nog eens schellen. Dat is ’n ongemeene bediening. <span class="stage">(<i>Gelijk verschijnt de kelner met de flesch in een koelemmer</i>).</span> Móést dat zoo lang duren?… De dokter zei toch dat afkoelen niet noodig was?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> De gewoonte van ’t huis, meneer—niet gefrapeerd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.…</span> ’t Is goed—hou je mond <span class="stage">(<i>hem belettend in te schenken</i>).</span> Dicht laten.… Doen we zelf <span class="stage">(<i>kelner af</i>).</span> De ezel!… Een, twee, drie glazen—of ’r gespeecht zal worden.… Laat me u helpen, dokter.… +Draagt u ’t alleen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Gaat best. Als u de deuren even zacht openschuift—schuiven—niet duwen. Merci.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb134">[<a href="#pb134">134</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="v1.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Charles, Dolf</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>robuste man, ongeveer veertig, blonde volbaard—jachtkostuum—bloemruiker in de hand—praat +tot den kelner buiten</i>).</span> Als ’r geen kamer is, dan maak je d’r een. Wat zeg-je … Enkel ’n badkamer? Dan ’n +badkamer! En de rommel uit de auto naar boven halen.… Ja, ja.… Goed! <span class="stage">(<i>tot Charles</i>).</span> Wel wat drommel.… <span class="stage">(<i>Charles wijst naar de portières</i>).</span> Heb jij geseind?… ’t Is toch niet.… <span class="stage">(<i>Charles ontkent</i>).</span> Dat is ’n pak van me hart.… We hebben over de tachtig kilometer geloopen.… Midden +op den weg oponthoud—’n boerekar, die natuurlijk verkeerd uitweek in ’n sloot gerejen—scheelde +geen haar of we hadden met de auto ’n <span lang="fr">saut périlleux</span> gemaakt.… Of de kaffers ’t ’r om doen, om doen!… Hoe is ’t met mama?… Meer angst +dan ziekte, zooals de laatste maal?… Of.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ze moet op ’t oogenblik weer heel opgewekt zijn. De dokter is juist bij ’r—ik ben +nog geen uur geleden van Trouville binnen komen vallen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Was dat telegram, aan Snip geadresseerd, van jou?… Verbazend handige inval! M’n compliment. +Anders was ’k mogelijk nog bij Beelaart op de jacht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Snip?… Snip?… Ik heb niet getelegrafeerd, omdat ’k pas zèlf gearriveerd ben—en Snip—Snip? +Wie is dat, als ’k vragen mag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Snip.… Madame Lebeau.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb135">[<a href="#pb135">135</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> O. Wist niet dat die juffrouw ’n zoo gedistingeerden bijnaam.… Hope heeft u aan dat +gerenommeerd adres ’n laatst telegram gestuurd—op de andere kreeg ze gister en eergister +geen antwoord …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>eenigszins ontstemd</i>).</span> Hope?… Hope?… Is Hope hier?… Bij mama?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Verwondert u dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Och nee. En och ja. ’k Weet ’t niet <span class="stage">(<i>loopt een weinig geprikkeld op en neer</i>).</span> Dat heb jij ’r toch niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ik begrijp niet wat u bèdoelt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Of jij.… Doet ’r niet toe.… Geef me ’n sigaret. ’k Ben wee van honger.… Me geen tijd +gegund te dineeren. Merci.… M’n handen trillen nog van den stuurstang <span class="stage">(<i>lucifer aannemend</i>).</span> Merci <span class="stage">(<i>zakt in den stoel voor het raam</i>).</span> ’k Dacht waarachtig, dat ’t deze keer.… ’k Zou ’r enorm spijt van gehad hebben.… +Want al ben ’k ’n dozijnmaal, op de ongelegenste momenten opgeschrikt—niet waar?—al +is ’t goddank—geloof jìj an zoo’n sinjeur daar boven?—ik niet!—al is ’t goddank telkens +met ’n sisser afgeloopen—één keer moet ’t gebeuren—en dan zou ’t meer dan beroerd +zijn, als je die oogen voor goed gesloten vond.… Duurt ’t nog lang daarbinnen?… Kan +’k kloppen?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ze zullen wel dadelijk komen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ze?… Ze?… O ja.… Attent van die kleine Hope. Dus diè heeft Snip, Snipje, ’n dépêche +gezonden.… Charley, boy, ik geloof.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb136">[<a href="#pb136">136</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> U gelooft?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Niemendal. Niemendal. ’k Geloof heelemaal niet—zei ’k straks al.… Kan ’k me handen +ergens wasschen?… ’t Bloed van de patrijzen—heele koppels hebben we onder schot gekregen—ja +waarachtig!—kleeft ’r nog an—zoo gehaast als ’k in de auto van Beelaart gesprongen +ben, toen de manke boschwachter op ’n fiets—dat had je moeten zien—een kruk zoo en +een zoo—me de boodschap van Snipje kwam brengen.—Is hier geen waschgelegenheid?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Hiernaast op 59—de kamer van Hope.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> De kamer van Hope?… Nee.… Wetboek van Strafrecht, artikel—artikel.… Nou welk artikel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Begrijp u niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dat ’s de tweede maal, dat ’k voor jou te diepzinnig ga <span class="stage">(<i>werpt de sigaret uit ’t raam</i>).</span> Deugen niet—die papieren dingen van de régie.… Heb je Suus meegebracht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Nee. Ze—ze kon niet zoo op slag mee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hoe laat ben je uit Trouville vertrokken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Vannacht—ja vannacht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Je zegt dat of je ’t zelf niet precies weet.… Maakt de kleine Ninette ’t goed?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Uitstekend.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> De bronchitis heelemaal weg?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb137">[<a href="#pb137">137</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Totaal. En gelukkig. Als dat kind wat overkomen was.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Nou dan niets—u kunt u voorstellen—of misschien ook niet—hoe je van zoo’n baby houdt.… +Ik dweep met ’t goudkopje <span class="stage">(<i>een portretje uit z’n portefeuille nemend</i>).</span> Dat is ’t laatste kiekje aan ’t strand van Trouville <span class="stage">(<i>kust het</i>).</span> Als ’t u interesseert <span class="stage">(<i>reikt het over</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Pretendeert dat de een of andere nuance van hatelijkheid—„als ’t u interesseert”—omdat +ik deze maanden.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Laten we zeggen ’t heele jaar—van af Nieuwjaar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>knikkend</i>).</span> Van af Nieuwjaar—merkwaardig geheugen heb jij!—geen gelegenheid heb kunnen vinden?… +Charley, boy: waar ik bezoeken afleg, letterlijk waar, krijg ik verwijten.… Prachtig +snuitje.… Ik kom honderd jaar tekort.… Precies je vrouw.… De dagen vliegen, de weken +raken zoek, de maanden trek ’k met mudjes van den kalender.… Ja, daar zul je plezier +van hebben.… Mooi kind.… Leuk kind.… Mag ik ’t bij me steken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> ’k Heb ’r maar één. En dan, beste oom—wat moet ù met ’n portretje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat ik met portretten moet? ’n Half dozijn draag ’k ’r bij me … <span class="stage">(<i>in z’n binnenzak tastend—dan <span class="pageNum" id="pb138">[<a href="#pb138">138</a>]</span>aarzelend</i>).</span> Nee. Je heb gelijk. Merci <span class="stage">(<i>reikt het over</i>).</span> Heb je Suze daar ook?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> M’n vrouw—nee. Of misschien hier … <span class="stage">(<i>doorzoekt de portefeuille</i>).</span> Nee. Zeker verlegd <span class="stage">(<i>in de slaapkamer weerklinkt gelach</i>).</span> We behoeven ons voorloopig niet ongerust te maken, oom—zoolang ze in dié stemming +zijn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Tant mieux! <span class="stage">(<i>staat op, klopt zachtjes</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Charles, Dolf, De Dokter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>met de champagne-flesch en het presenteerblad</i>).</span> Sust!… Nee vooral niet binnen!—Dolf?… Meneer Dolf van Walden? Herkent u me niet meer?… +Linden.… Jan Linden.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Pardon—mogelijk dat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>de flesch in den koelemmer stellend</i>).</span> Ik heb uw schoenen nog in ’88, ’89 gepoetst—ik heb op één avond drie snijkoeken moeten +slikken, omdat ù zich verbeeldde, dat ik ’n speld binnen had gekregen.… Boven de handschoenenwinkel +in de Breestraat—met aan de overzij ’t Stadhuis.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ben jij—ben u.… die kleine bleeke Jan, die.… Kerel, ben jij al dokter? <span class="stage">(<i>schudt z’n hand</i>)</span> En mama?.… We hebben daar zoo luidruchtig hooren lachen.… Is ’t weer zoover beter, +Jan of Linden of dokter.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb139">[<a href="#pb139">139</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hou je bij Jan, Dolf—dat is de makkelijkste herinnering, niet? Mevrouw van Walden—jongen, +jongen, wat ’n damp van de sigaretten—mag heusch niet, meneer—je mama, Dolf—’t doet +me verbazend genoegen, je na zooveel jaren weer ’ns te zien—je ben d’r niet minder +op geworden, ouwe kameraad!—je mama—ja, ’k dùrf geen meening meer zeggen—bij dat soort +hartaandoening blijft ’t tasten.… Eergister en gister en vanmorgen nog, had ’k ’r +formeel opgegeven—en nu.… Niemand weet ’t. Niemand. Als ze zich kalm houdt, ’t spreekt +vanzelf dat ze ’t bed niet uit mag, bestaat ’r kans—’n heel zwakke kans.… ’t Eenige +wat ’k beslist aanraden moet—en wat je gezond verstand je zal ingeven: ook al krabbelt +ze weer op—je moet ieder oogenblik te bereiken zijn—versta me wel iéder oogenblik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jantje—’t zelfde hoor ’k twee jaar lang—je collega die ’r in de stad behandelde, heeft.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.…</span> Ons om ’n haverklap getelefoneerd of geseind.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zooals jij vandaag.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Natuurlijk, natuurlijk—maar iedere dag kàn ’t noodlottig zijn. ’t Was hoogst-bedenkelijk—hóógst. +En daarstraks, na ’n met moeite gedronken glas champagne, werkte ’r hart weer bijna +normaal, liet ze ons schudden van ’t lachen, omdat ze beweerde zóó’n eetlust te hebben, +dat ze minstens driemaal ’t menu van de table-d’hôte, telkens van voren af aan, zou +kunnen eten. En toen ik zei, dat zoo iets ’n weinig <span class="pageNum" id="pb140">[<a href="#pb140">140</a>]</span>bezwaarlijk moest zijn, antwoordde ze droog, dat ’r overleden man ’t eens tweemaal +gedaan had, nà ’n officieel diner, waaraan de koning had aangezeten, en waarbij niemand +’n vollen mond durfde nemen, omdat Zijn Majesteit elke <i>plat</i> liet passeeren, en alleen ’n <i>cure-dent</i> verlangde, die ’r niet was.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha!… Heel goed!… Maar doe me verder ’t genoegen, Jan—kerel, wat heeft de praktijk +jou ’n buikje gegeven!—en praat niet meer over dineeren. Zoo als ’k mama heb gezien, +moet ’k met overleg iets uitzoeken—geeuwhonger.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Geen tijd gehad?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Tijd? Tijd?… Twaalf uur per dag, vijf vingers aan elke hand, kom ik tekort. Zou jij +even de karaf water van Hope—die kleine attente Hope!—van Hope ’r kamer willen krijgen, +Charley?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Om uw handen te wasschen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> M’n handen wasschen?… Wou je hebben dat ’k dat zoo maar hier? <span class="stage">(<i>bootst het na</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> O, met ’n glàs?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nee, neefje. Voor de bloemetjes. <span class="stage">(<i>Charles in de kamer links af</i>).</span> Hoe vindt je ’m, de zoon van m’n broer? Nette jongen, hè?… Wat gesloten—te vroeg +getrouwd—drijven van … <span class="stage">(<i>tot Charles, die met de karaf terugkeert</i>).</span> Merci—merci! Nee, laat mij ’t liever doen. Zoo—de blaren vallen al af—symbool van +de vrouwtjes, Jan—je bewondert ze—je plukt ze—dat wil zeggen: zij plùkken jou, <span class="pageNum" id="pb141">[<a href="#pb141">141</a>]</span>terwijl je ze plukt—en als je ze ’n paar dagen in ’n bezeten stemming bezeten heb—geweldig +die echo van woorden, hè?—regent ’t verdorde ideaaltjes—hou je zoo’n ding als dit—<i>en profond négligé</i> over … <span class="stage">(<i>werpt lachend ’n stengel uit ’t venster</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Met je permissie—’t beste laat je schieten—’t stuifmeel, ’t vruchtbeginsel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>vroolijk</i>).</span> ’r Is niet één beginsel dat voor mij ’n beginsel is—Charley stop je ooren toe—ik +ben de slechtste mentor voor jong-getrouwde mannen—èn vrouwen, hahaha! Kan ’k bij +mama, dokter? Wat klinkt ’t verduiveld gek, zeg, jou dokter te noemen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Nee, nee, nee!… Vooral niet binnengaan! Ze mag niemand zien. Rust, rust en nog eens +rust. Morgen misschien, als de nacht kalm doorgebracht wordt.… Ben je zoo van de jacht +op reis gegaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nog geen twee minuten na ’n prachtige haas te hebben neergelegd—roetsch, roetsch in +de auto van Beelaart—roetsch ’n boerekar ondersteboven—roetsch, binnen de drie uur +hier—vanmorgen twaalf uur gepicnict.… Zou ’k me wat laten brengen?… <span class="stage">(<i>een dekschaaltje op de zijtafel oplichtend</i>).</span> ’n Gestolten lamskoteletje.… <span class="stage">(<i>tot Charles</i>).</span> Heb jij dat besteld?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Nee. Hope moet ook nog eten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ook nog?… Bij half negen!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dan kun je samen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Sàmen—met … Met-è … soupeeren?… Nee<span class="pageNum" id="pb142">[<a href="#pb142">142</a>]</span>—Hope en ik hebben zoo af en toe—af en toe.… Ik hou niet, of minder, van wat je ’n +moderne, ’n moderne vrouw, noemt—en zij heeft zoo eenige bezwaren tegen mijn levensbeschouwing—als +je mijn methode zoo’n wel-overwogen naam kunt geven <span class="stage">(<i>tot Charles</i>).</span> Charley, boy, kruip je heelemaal weg op ’t balkon?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Hier hindert m’n sigaret niet—en misschien hebben de heeren te praten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Heelemaal niet, jongen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> ’t Is zulk zacht weer—’k zit liever hier—’k zal nog enkel ’n tweede kop nemen <span class="stage">(<i>komt van het balkon, vult zich een tweede kop—gaat weer buiten</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> En ik stap op.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat heb je ineens zoo’n haast?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> We zien mekaar, hoop ’k, dezer dagen méer en onder rustiger omstandigheden. Loop je +eens bij me aan—je ben nog niet éen keer op de Stichting geweest.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> De Stichting van mama?… Praktiseer jìj daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Je ben wél op de hoogte, uitnemend op de hoogte van de dingen, die je mama interesseeren.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Kerel: ik vind ’t allemaal braaf en christelijk en voortreffelijk en hoe-je-’t-meer-noemen-wil—maar—maar: +ik ben eenmaal anders—ik voel ’r zoo <span class="pageNum" id="pb143">[<a href="#pb143">143</a>]</span>wanhopig-weinig en mogelijk toch weer ’n massa voor.… Toen ’t gebouw in aanbouw was, +de kinderen nog in de barak logeerden, wou mama met geweld dat ik de eerste-steenlegging +bij zou wonen. Dat heb ’k gedaan. De heele speech van dien dominee—die met ’n wràtje +op z’n kin—dat ’s ’t eenige dat ’k van ’m onthouen heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hahaha!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Heb ’k me gloeiend in de meer dan gloeiende zon staan vervelen en ergeren—mama kreeg +’n uitbrander voor ’r ferme daad—ik ’n dozijn steken onder water—m’n gestorven ouwe +heer werd ’r bijgesleept—als ’r geen paar beeldjes van kopjes bij waren geweest, met +gedekoleteerde halsjes om te zoenen, zou ’k waarachtig uit den band zijn gesprongen!… +Die eene met gitzwarte oogen en ’n moedervlekje hier—is die nog verpleegster geworden?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Zwart haar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Juist—ze werd met Annie, meen ’k, aangesproken.… <span class="stage">(<i>De dokter schiet in een lachbui</i>).</span> Wat lach je?… Schei uit!… Is ’t zoo grappig?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>moeilijk</i>).</span> Onbetaalbaar.… Daar zal ze van mee profiteeren, als ’k thuis kom (lacht weer).</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Daar ga ’k bij zitten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ik ook.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ben je klaar met je lachen?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb144">[<a href="#pb144">144</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ja. Eindelijk.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Is die ’r nog?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ja, Dolf. En als je ’r niet boos om ben—ik was zoo vrij ’r te trouwen, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hartelijk gefeliciteerd, kerel. Wel dat doet me màchtig pleizier. Jij heb altijd smaak +gehad, hè?… Altijd. Ja <span class="stage">(<i>begint zelf te lachen</i>).</span> Heel aardig. Dat ’s me nòg eens gebeurd—en ’n beetje erger—voorverleden week in Châtelard—’n +engel van ’n vrouw, groot, slank—heelen dag mee geflirt—volkomen correct—snap je!—Bij +de pousse stapt ’n mormel van ’n mannetje binnen—’n bouwval—’n antikiteit. „Kijk eens +om, madame”, zeg ik: „’n vogelverschrikker in ’n smoking”.… Ze kijkt om, laat ’r kopje +haast vallen—stelt me voor: „Mon mari—mon mari”.… ’k Heb je daarnet toch niet beleedigd, +ouwe Jan van boven de beruchte sigarenwinkel-in-de-Breestraat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>)</span>.… Handschoenenwinkel.… Boven de sigarenwinkel woonde je niet meer.… ’s Nachts hebben +we je door ’t raam verhuisd, omdat de ploertin eerst ’r beer betaald wou hebben.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha.… Ja-ja! Nee maar zeg—’r blijft toch niets van de nonsens hangen—’k vond ’r +op m’n woord lief, charmant—maar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> We—wè hopen je bij ons te zien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Merci.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb145">[<a href="#pb145">145</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Zou ’t voor jou ook geen tijd worden, Dolf? Die historie met die juffrouw Lebeau.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Heb jìj Hope ’t adres gegeven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ik? Hoe kom je daar op? Ze wist ’t—iedereen weet ’t.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>gepreoccupeerd</i>).</span> Zoo.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ik dacht geen jaar geleden, dat jij <span lang="fr">père de famille</span>, dat je getrouwd was.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nee. ’k Heb ’t nog niet verder dan tot ’n bedriegelijke nabootsing van ’t huwelijk +kunnen brengen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Jammer. Wij hebben ’n pracht van ’n villa, met uitzicht op zee—alleen beneden ’n suite +van vijftien meter, vijftien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Excellent om te kegelen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Je ben positief dezelfde. Maar die befaamde vrouw—uit dat schandaalproces.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ja ’t is niet in den haak—„voorwaar niet” zou dominee-met-’t-wratje zeggen.… Malle +geschiedenis geweest—de kennismaking—de eerste eenzame liefdesnacht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.…</span> Eenzaam?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hopeloos. Met de odeurtasch van je adoratie achter te blijven.… Dat was drie maanden +geleden. Langer kan ’t niet. ’k Ben zelden langer dan drie maanden in de bedriegelijke +nabootsing. We nemen ’n hotel, ’n groot hotel van over de vijfhonderd <span class="pageNum" id="pb146">[<a href="#pb146">146</a>]</span>kamers—dat’s te verkiezen—Zij drinkt ’n flesch met me—verwijdert zich even—wil naar +de kamer terug—heeft ’t nummer vergeten—gaat na ’n kwartier zoeken naar den portier—die +vraagt ’r den naam van ’r màn—Scène-à-faire voor ’n theaterstuk: ze kent me na de +korte kennismaking enkel bij m’n vóórnaam—Stel je voor, Jan: geen nummer van de kamer, +geen naam van den man.… Hoogste tragiek.… De eigenaar van ’t hotel wordt door den +portier gewaarschuwd, dat-ie voor ’n puzzle staat—Snip mag heelemaal niet meer binnen—familiehotel—goede +naam—enzoovoort … Ik na ’n kwartier aan ’t zoeken—hoor wat ’r gebeurd is—eclipseer +met de odeurtasch … Zou jij ’n vrouw na zoo’n hevig-bewogen avontuur, zònder ’r odeurtasch +laten? Nee, nietwaar? Zoo hebben Snip en ik mekaar „gevonden”. En als ’k Snip, Snipje, +niet gekend had, zou je je dépêche vanmiddag aan ’n ánder hart onder ’n ánderen duren +hoed met struisvogelveeren—gister betaald—hoedje van zeshonderd gulden—hebben moeten +lanceeren, boy.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v11.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v11.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Negende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, de vorigen</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Slaapt mevrouw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee, dokter. <span class="stage">(<i>tot Dolf</i>)</span> Goeien avond, meneer <span class="stage">(<i>hij buigt</i>).</span> Mevrouw wou meneer Charles graag éen oogenblik zien.… Is-ie weg gegaan?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb147">[<a href="#pb147">147</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Nee, nee, nee—present! <span class="stage">(<i>stapt van het balkon</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hoe weet mevrouw dan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ze hoorde stemmen … Toen vroeg ze … En ik wist niet beter …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Nee, meneer Van Walden—vanavond niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’k Zou ’t liever wel permiteeren, dokter—u kent mevrouw: als ’k ’r niet had tegen +gehouden, was ze opgestaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Kom, kom, kom, kom!… Gekheid.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ze ligt de avondeditie te lezen—zóó opgemonterd als ze zich voelt … Waarom dan niet +even bezoek?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Natuurlijk—natuurlijk. We zullen ’t héel, héel kort maken, Jantje …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Geen sprake van—en nog wel twee tegelijk!… Op uw horloge ’n halve minuut, meneer Van +Walden—en jij Dolf: morgen … Ik doe ’t met displeizier, en om de <span class="corr" id="xd33e8369" title="Bron: patient">patiënt</span> niet te contrarieeren.—Weinig praten en weinig láten praten, meneer!—En mag ik tegelijk +afscheid nemen—ik kan niet langer blijven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Tot morgen dokter! <span class="stage">(<i>af met Hope in de slaapkamer</i>)</span><span class="corr" id="xd33e8380" title="Bron: ,">.</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dokter, Dolf</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ga je heusch?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb148">[<a href="#pb148">148</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Me dunkt. ’n Dik kwartier verbabbeld. Zien we je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Op handslag … Aardig die kleine Hope in ’r kostuum, hè?… Jammer dat ze zoo … Dat beroerde +bij de tegenwoordige vrouwen, hè—’t haar als ’n kloosterzuster—de hoed zonder ’n veer—moet +’k met dierbare Snip over praten—heele besparing … Is jouw vrouw ’n vróúw—wat je noemt +’n vróúw—of is ze ook zoo’n verschijnsel met aangewaaide ideeën—type eenvoud?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dolf—je krijgt me niet meer an ’t babbelen!… Kom je overtuigen, hahaha!… Tot ziens. +Je hoeft me niet uit te laten. Denk ’r an: jij mag pas morgen op bezoek gaan. Rust, +rust.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>in de deur</i>).</span> Zeg Jantje …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ja?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ben je nog altijd zoo’n liefhebber van schaken?… Je gaf me ’n raadsheer of ’n kasteel +voor, herinner je je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Ja, ja.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Spelen we morgen ’n partij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Uitstekend. Bij mij thuis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Goed. Morgenavond. ’t Zal me ’n genoegen zijn met je vrouw kennis te maken. Jij ben +’n beste kerel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Adieu. Adieu.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb149">[<a href="#pb149">149</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="v1.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Elfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Charles, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>kijkt het boek van Hope in, leest ’n moment, glimlacht, bladert verder, houdt ’n bundeltje +gedroogde viooltjes tusschen de vingers, zit in nadenken, klapt het boek vroolijk +dicht, schenkt zich een glas champagne in, drinkt dat snel leeg, herneemt het boek, +bekijkt nog eens aandachtiger de gedroogde viooltjes, schrikt, sluit het boek, wacht +tot Hope de deuren dichtgeschoven heeft</i>).</span> Nou? Hoe vond je<span id="xd33e8447"></span> mama?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Dezelfde van vroeger.—Als ze morgen zoo is, reis ik weer rustig af.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Je zegt dat of ’r iets voorgevallen is—Zoek je wat Hope—juffrouw Hope?—Daar ligt ’t.… +<span class="stage">(<i>overhandigt haar het verlegde boek</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dank u. <span class="stage">(<i>zet zich in den leunstoel voor ’t raam—leest met bedoeling</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Heb je iets, Charley, boy? Zeldzaam hoe jij zónder snor op die dominee-met-’t-wratje +lijkt, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’n Beetje zachter, meneer—mevrouw zou gaan slapen. Dat lachen is te hooren …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik dacht dat jij zat te lezen … Nou Charley, hoe heb ’k ’t met je?… Ga je zoo gezellig +heen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles</span> <span class="stage">(<i>kalm</i>).</span> Grootmama sprak ’r van waar Hope bij was—ik hoef me dus voor Hope niet in acht te +nemen—’r hindert me inderdaad wat! <span class="stage">(<i>tot Hope, die naar haar kamer gaat</i>).</span> Je hoort toch, dat ’k voor jóú geen geheimen heb …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb150">[<a href="#pb150">150</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Praat u liever zonder ’n vreemde ’r bij.… <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> In elk geval kan ’k nu vrijer m’n opinie zeggen.… Oom Dolf—hoe ù doen zal, weet ’k +niet, maar ik zal me ’r deze keer beslist nièt bij neerleggen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>droog</i>).</span> <span lang="en">Money-matters</span>?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Geldzaken ja. Grootmama heeft de intentie de Stichting, die al zooveel nutteloos geld +verslonden heeft—geld niet te berekenen!—’n enorm legaat te vermaken—En omdat dat +wettelijk zonder uw en mijn toestemming niet kan, niet mag, vroeg ze me of ik ’r voorloopig +belóven wou met ’n beschikking van dien aard genoegen te nemen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> En?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Ik heb ’r in deze situatie niet dadelijk willen weigeren—’r enkel gezegd dat de dokter +veel praten verboden heeft, dat we morgen <span lang="fr">à tête reposée</span>… niet waar—vindt u niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik vind dat verschuilen achter ’n doktersadvies niet bepaald recht door zee—niet <span lang="en">straight forward</span>, Charley … Hoe groot zou dat door ons goed te keuren legaat moeten zijn?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> ’n Rente van ’n halve ton per jaar—dat is schappelijk berekend ruim ’n miljoen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Tegen vijf procent—en die maak je niet op soliede manier.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Met wat ’r al in de historie zit, wordt ’n <span class="pageNum" id="pb151">[<a href="#pb151">151</a>]</span>fortuin, ’n fortuin, verkwist—Ik kom voor Ninette op—ik dènk ’r niet aan, dènk ’r +niet aan—de excessen van grootmama, dat links en rechts „weldoen” met geld dat welbeschouwd +’t hare niet is …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ho. Ho. Niet zoo galopeeren. ’n Beetje maat houden in je edele verontwaardiging, Charley.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Met genoegen, maar alsjeblief niet die hinderlijke toon, oom, of ’k nog de jongen +van de kostschool ben …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jij schiet vanavond met iets anders dan los kruit, neefje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Des te beter. ’k <span class="corr" id="xd33e8561" title="Bron: heb">Heb</span> lang genoeg over me láten beschikken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>koel</i>).</span> Toch niet door mij, wel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Door u?… Och u … <span class="stage">(<i>verbitterd</i>).</span> U had andere zaken en bezigheden dan naar mij om te kijken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik zei je al, toen je me ’t portretje van Ninette liet zien, dat jij van nuances van +hatelijkheid schijnt te houden.… Snip pleegt daar ook in den vroegen morgen specialiteit +in te zijn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Merci voor uw ernstigen toon, oom. Maar ik verzoek u er nota van te nemen dat ik weiger—in +ronde woorden weiger.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <i>Ik</i> heb je toch niets gevraagd? Wil je zoo ridderlijk zijn zelf ’t woord te voeren?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb152">[<a href="#pb152">152</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Dat zal ’k. En om onaangenaamheden te ontgaan, lijkt ’t me ’t beste ’t antwoord uit +Trouville te schrijven.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jawel. Maar doe ’t aangeteekend. Dat is meer businesslike, zakelijker, verstandiger—brieven +kunnen zoek raken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> ’t Zal toch heusch tijd worden, oom, dat u minder ironisch met me omgaat.… Grootmama +heeft me naar die ellendige kostschool gezonden—grootmama heeft ’n vrouw voor me uitgezocht—heeft +’t huwelijk bedisseld.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jij begint los te komen of je mishandeld ben geworden—of je vrouw ’n last voor je +is.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Daar blief ’k mijn gedachten over te hebben. Ik zeg alleen, dat de grens bereikt is—ik +laat niet disponeeren over.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Je erfdeel—ouwe, beminnelijke familie herrie, wanneer ’t zoover is.… <span class="stage">(<i>hard</i>).</span> Maar ’t is gelukkig nog niet zoover.… ’t Spijt me Charley, dat de eerste keer dat +je eens prettig met me uitpraat—dat je gezicht ’n andere dan de bekende plooi heeft—dat +je minder gereserveerd doet—dat je net die éérste keer zoo ongegeneerd van stapel +loopt, terwijl ’t goeie, beste, onzelfzuchtige mensch, dat menig nachtje bij je opgezeten +heeft, toen jij nog nièt ’t „goddelijk oordeel des onderscheids”, dat je nu bezit, +had, mogelijk in ’r laatste uren ligt te becijferen, wat ze voor derden nog <span class="pageNum" id="pb153">[<a href="#pb153">153</a>]</span>doen kan.… Fidonc. Je ben ’n egoïst lid, om zoo onsmakelijk je zelfstandigheid op +te vatten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Egoïsme schijnt ’n familietrek, oom … Ik heb u nooit minder getaxeerd … <span lang="fr">Au revoir</span>. ’t Is beter ’t gesprek niet voort te zetten <span class="stage">(<i>bij de deur</i>).</span> Ik zal grootmama schrijven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Aangeteekend, jongen! <span class="stage">(<i>loopt grimmig op en neer, schelt—klopt aan Hope’s deur</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.12" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Twaalfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, Dolf, de Kelner</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Heeft u me noodig, meneer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zou jij anders niet komen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Natuurlijk wel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hope—ik heb voor jou ’t grootste respect.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>pijnlijk</i>).</span> Jawel, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Waarom zeg je dat „jawel” met dat vervloekte „meneer” ’r bij—op de ouwe haatdragende +manier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ik ben niet haatdragend.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Kom nou—op m’n eerewoord.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="sic">Doe</span> u me één genoegen—en maak niet zoo’n misbruik van eerewoorden … Eer is zoo’n bijzonder +ding voor ’n vróúw …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Door ’n man zou ’k me zoo iets niet laten … <span class="pageNum" id="pb154">[<a href="#pb154">154</a>]</span>En in jouw mond klinkt ’t leuk … Jij heb ’n methode <span class="stage">(<i>met nadruk</i>)</span>… Hope—ik vraag je zoo echt en zoo welgemeend excuus voor m’n gemeenheid van dien +avond!—Ik heb geen bedoeling, geen bijbedoeling—’k voel enkel de behoefte je met genegenheid, +met eerlijke vriendschap, de hand te drukken … Wees niet stijfhoofdig …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee, meneer! <span class="stage">(<i>weigert de hand. Geklop</i>)</span> Binnen. Wat is ’r?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Vous avez sonné …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Breng jij ’ns vlug ’n biefstuk of ’n chateaubriand of ’n entrecote—met pommes frites—<span class="stage">(<i>tot Hope</i>).</span> Màg ’t hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’r <span class="corr" id="xd33e8720" title="Bron: is">Is</span> gedekt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> En wat groenten …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Pointes d’asperges?… Epinards?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Pointes d’asperges.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner.</span> Et après …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Niemendal. Verdwijn! ’k Val flauw. <span class="stage">(<i>Kelner af</i>).</span> Hope, schenk je vergiffenis?… ’t Heeft me zoo gefrappeerd dat jij weer bij mama terug +ben, dat jij me—me—seinde—jij … na m’n onhebbelijke, lage, laffe, liederlijke—meer +adjectieven zul je wel niet verlangen!—behandeling, dat ik goed met je móét worden … +Die bloemen zijn voor jou …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dank u—zal ik nièt accepteeren.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb155">[<a href="#pb155">155</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> ’n Páár kun je ’r drogen zooals die in je verzenboek …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>schrikkend</i>).</span> Begrijp u niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> De derde keer! Nièmand begrijpt me vandaag! Race van onbegrepen naturen! De boschviooltjes +die ’k dien fameuzen Zondag—die ’k zóó dicht bij ’t water greep, dat jij m’n hand +moest vasthouen—liggen die niét in dat buitengewoon boek gedroogd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dat boek heb ’k geleend—die bloemen interesseeren me niet! <span class="stage">(<i>laat ze er uit vallen—wil naar haar kamer terug</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dus—géén wapenstilstand?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Als ’r geen oorlog is, hoeft ’r niet over wapenstilstand gesproken te worden.… <span class="stage">(<i>nieuw gebaar naar de kamer</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik had dien nacht wat te veel champie …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Hoe langer u ’r op doorgaat—hoe onkiescher ’t vooral voor mij is—voelt u dat niet?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Eén woord van je, Hope.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>bitter</i>).</span> Vanmorgen, terwijl ’k me aankleedde, had de kelner, die straks hier was, de impertinentie +binnen te komen—zonder kloppen—ik stond in m’n onderlijfje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Goed dat je ’t zegt.… De kwajongen!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dien avond—toen u te veel „champie”—<span class="pageNum" id="pb156">[<a href="#pb156">156</a>]</span>nee, nu zàl ik ’t zeggen—toen u te veel gedronken had, dee u èrger.… Als ’k niet geschreeuwd +en gegild had—als er geen dienstboden bóven hadden geslapen—zou u.… <span class="stage">(<i>smartelijk</i>)</span>.… Terwijl u wist hoeveel ik tóén—tóén—lach niet: dat’s uit, ùit—hoeveel ’k tóén van +u hield … <span class="stage">(<i>met bedwongen tranen</i>)</span>.… Dien heelen nacht heb ik liggen huilen, dacht ’k die beleediging—dat ’n vrouw zóó +schandelijk in ’r bed te overvallen—dat ’n vrouw als ’n dier willen behandelen—had +ìk reden gegeven?—ooìt?—niet te boven te zullen komen.… U had geen respect voor ’t +dak van uw mama, die meer dan ’n engel voor me was—geen consideratìe voor m’n herinneringen, +geen ontzag voor de beste, liefste dingen van ’n meisje, dat in de droomen van ’r +kamer zoo laag, zoo ontuchtig opgeschrikt wordt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik wàs toen ’n bruut, Hope—had je den volgenden morgen—daar: op m’n knieën excuus +willen vragen!—jij was geëclipseerd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Natuurlijk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> En m’n brief van vier—zès zijdjes, ’n vol uur werk!—bleef beantwoord.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Natuurlijk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat kon ’k meer doen?… En summa summarum, Hope-lief, àls ’k ’t zeggen mag—dat lijkt +nu nog alles ’n tragedie—’n half Sabijnsche maagderoof—’n … <span class="stage">(<i>posteert zich voor haar deur</i>).</span> Nee, je gaat ’r niet vandoor!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb157">[<a href="#pb157">157</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dat zal van uw toon afhangen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> ’k Heb nu maar één glas gedronken, Hope—en mama ligt daar, Hope—en wànneer ’k ’n Blauwbaard +ben, Hope, ben ’k toch ook nog ’n beetje gentleman, waarachtig ’n beetje—een, die +fair genoeg is zich te schamen over ’n laagheid … Ga je nu weer dáár zitten?… Spelen +we verstoppertje …?… <span class="stage">(<i>zet zich over haar</i>).</span> Enkel twee vragen.… Klopt ’r niets, niets meer voor me onder dat charmante verpleegsterskostuum, +dat je prachtig staat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Meneer, ik ben in geen stemming.……</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik wel.… Tweede vraag—en sérieus, Hope—zoo sérieus als ’t bij ’n bed, dat ’n sterfbed +had kunnen zijn, mogelijk is!—zeg jij jà, wanneer ’k je … wanneer ik je … wanneer +ik je.… Dat is driemaal.… Hahaha!… ’k Zit te hakkelen, als ’n jongen van de Burgerschool.… +Dat komt, omdat de knot van je haar me geweldig biologeert.… Kun je je nu niet zoo’n +heel klein tikje naar me toedraaien?… Hope!… Moet ’k alleen je haarknot en ’n schattig +stukje oorlel zien—als ik je vriendelijk verzoek meelij met ’n ouwen doordraaier te +hebben, door ’m te tróúwen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>opstaand</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Foei!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Foei?… Is de vraag zoo misdadig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Als ’k die schandelijke inval in m’n kamer, <span class="pageNum" id="pb158">[<a href="#pb158">158</a>]</span>dat twee, driemaal met geweld ’n omhelzing opdringen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat heb je ze wanhopig-precies geteld.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Als ’k dat zou kúnnen vergeten—zou de nieuwe grofheid.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nièuwe grofheid?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>scherp</i>).</span> ’t Vereerend aanzoek, terwijl we u seinden bij de dame—de dame—waarmee ’k diep meelijden +voel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Meelij met de brave Snip?… Sta jij nog zóo groen tegenover ’t leven, dat je me voor +’n hartebreker bij ’n vrouw, die ’r liaisons als ’n záák behandelt, aanziet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Doet ù ’t anders? Als zij geld aan-neemt—is ù ’t toch, die ’t gééft? ’n Vrouw, die +’r hand ophoudt is meelij waard.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha, ’n wel duur handje!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> De man, die betaalt, kóópt—daar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Die vin jij ’n schavuit.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>rustig</i>)</span>.… Erger.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Merci. Bijzonder dankbaar. Maar wanneer ik zoo’n climax van schelmerij ben—één lachje, +Hope, en ’k krijg de delikaatste kuiltjes in ’n paar niet te beschrijven wangen te +zien … nee?…—wanneer ik ’n ongewoon specimen van verdorvenheid lijk—<span class="pageNum" id="pb159">[<a href="#pb159">159</a>]</span>op ’t punt in de armen der Snippen en Snipjens onder te gaan, brrr!, steek jij me +dan ’n stroohalm toe.… Daar heeft de ellendigste drenkeling recht op.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>de schouders ophalend</i>).</span> Och, u heeft geld genoeg ’n beter houvast te betálen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jij praat met de rancune van ’n ouwe vrijster! Hoe leelijker ’n vrouw is—hoe sekuurder +ze zitten blijft—hoe ongezoutener ze tegen beulen als ik tekeer gaat. Maar jij: waarom +doe jij zoo zwaar-op-de-hand zoo als ’n christelijk grootmoedertje, zoo.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> Dat is ’n puzzle, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Iets voorwereldlijks.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>bitter</i>)</span>.… En vervelends.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> De nonnekap zou je nog meer flatteeren.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’t Jachtcostuum flatteert u—ieder z’n keus niet waar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Alweer merci!—Hoe edeler ’t wild—hoe prikkelender de tegenstand—Kom nou, Hope.… Die +maanden en maanden na de gebeurtenis, ben je niet uit m’n gedachten geweest—M’n dolle +streken waren voor negen tienden baloorigheid.… ik hóú van je. Ik kan—zoo waarachtig +als ik geloof te leven—ik kàn niet buiten je.… Zoo groot is geen minachting.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>stil</i>)</span>.… M’n moeder is verleid, als meisje <span class="pageNum" id="pb160">[<a href="#pb160">160</a>]</span>van achttien—heeft zich van kant willen maken, toen hij, zoo een als u, ’r verliet—met +’n fooi voor ’t kind dat nog geboren moest worden—met ’n fooi—met ’n fooi. Ik heb +’r nooit gekend, heb ’r niet zooveel duizend maal kunnen danken, als ze duizend maal +tranen gehuild moet hebben.… Voor m’n vader—vader!—voel ’k de diepste, diepste verachting.… +En geen mogelijkheid, om ’m ’r iets van te zeggen—’k weet z’n naam niet—<span class="stage">(<i>wraakzuchtig</i>)</span>—tot m’n spijt—tot m’n innigste spijt! Nou kan u nagaan hoe ’k over u denk.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dien dag van de boschviooltjes dacht je toch minder puriteinsch—ik heb m’n doen en +laten nooit onder leugentjes gemaskeerd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dien dag ja.… Dien dag hóópte ’k, droomde ’k … dat u voor—voor invloed vatbaar was—en +’k moest me in m’n eigen kamer—’s nàchts.. verdedigen.… ’n Week later had u ’n nieuwe +liaison … <span class="stage">(<i>opstaand</i>).</span> Dat is nu zeker de laatste maal, meneer, dat we over ons „verleden” spreken. Over +’n paar dagen, wanneer mevrouw vervoerd mag worden, ben ik weer in de Stichting—u +in de „wereld”.… Laten we het mekaar niet lastig maken. Ik heb geen lust u de les +te lezen—u nòg minder genoegen zoo’n weinig mondain discours op te houden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> ’k Was juist van plan ’t in meer mondaine paadjes te leiden.… Dus àlles tusschen ons +uit?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Gesteld dat ’r iets bestaan heeft—dan ìs ’t uit.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb161">[<a href="#pb161">161</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha!… Je ben om te stelen, Hope!… Ik heb nog nooit m’n schavuite-hoofd gestooten—en +jij, jij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> … En ik?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>met hartstocht</i>)</span>… Jij wil niet beter dan dat ik je weerbarstige handjes met geweld in de mijne neem, +dat ik mijn lippen op de jouwe …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> Liever zou ik me.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Zou je je.… Praat uit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Ik heb geen achting voor u!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik voor jou dubbel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’n Man waartegen ik niet opzie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Hoeft niet. Je hóúdt, hóúdt, hóúdt van me, Hope—je wil je zelf en mij wat wijsmaken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Wijsmaken?… Wijsmaken, waar ’k geen grein eerbied … <span class="stage">(<i>schrikt</i>).</span> Daar klopt iemand. Straks heeft de kelner staan luisteren.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.13" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Dertiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Mevr. van Walden</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Nee ik.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ben u opgestaan? De dokter.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Mama, hoe dùrft u? ’t Was u verboden!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb162">[<a href="#pb162">162</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden<span></span></span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> M’n krant had ’k uit en toen méénde ik jouw stem te hooren.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Mevrouw, u moet dadelijk, dadelijk weer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hoe kunt u dat doen? <span class="stage">(<i>Omhelst haar</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Ongehoorzaam moedertje! Ik blijf hier zóolang u me houden wil—maar u gaat naar uw +kamer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden<span></span></span> <span class="stage">(<i>Hope afwerend</i>).</span> Nee kind—vijf minuten—op de klok af vijf—dan mag je desnoods met geweld.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Mevrouw.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Spreek ’k óóit onwaarheid, Hope? Ik ben beter—de aanval is voorbij. Dat voel ’k zelf +’t beste.… En—nee, ik neem den stoel bij ’t balkon—even de zee hooren—dank je!—en +wou ik zeggen, als ’t ergste nièt voorbij is, dan wil ’k van ’t gevoel van opluchting +profiteeren, om ’n oogenblikje, één oogenblikje met jou, jongen, te praten.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Praten doet u vooral niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Beslist niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Goed kinderen … ’k Zal matig zijn. Doe de deur achter me toe, Hope—’t trekt ’n beetje—’t +raam in de slaapkamer staat open.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dan doe ’k ’t dicht. <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Dolf, beste jongen: dat meisje is meer dan ’n engel—dat meisje is ’n vrouw zooals +<span class="pageNum" id="pb163">[<a href="#pb163">163</a>]</span>God ’r weinig geschapen heeft … Ik heb geluisterd. Ik weet dat ze—dat jij ’r ongelukkig +maakt—dat ze … <span class="stage">(<i>Hope treedt binnen</i>)</span>.… Ik zei, Hope, dat ik de Stichting … Je mag vannacht niet opblijven, kind—onder +geen omstandigheden—twee heele nachten heeft ze gewaakt, Dolf.… En jij—heb ik je in +de jacht gestoord?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nee. Nee. ’k Wou vandaag hier in de buurt …—toen hoorde ’k toevallig dat u in ’t zelfde +hotel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Ja. Jawel. Mag ik ’t niet weten dat je gewaarschuwd ben? Ik ben niet bang voor den +dood.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nou mama! Op uw honderdsten jaardag zullen we over dood beginnen te.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.…</span> Nee jongen—je hoeft ’r niet over heen te praten. Hope weet hoe ’k ’r over denk. ’t +Leven is ’n reis—’n reis—Wie heengaat komt wat vroeger aan. En die reis maken we allen, +is ’t niet?.… Hoe komt ’t dat ’k je zoo lang niet gezien heb?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Drukte. Buitengewone drukte, mama.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Dat is ’n genot hier voor ’t raam. Ja—’n buitengewoon genot. Neem ’n stoel, Dolf—dicht +bij me—nog dichter—dan kan ’k zacht blijven spreken. Jij ook, Hope, m’n goeie, beste +Hope. Zoo is ’t goed. Zoo zit ’k of me niets kan gebeuren. Jammer dat Charles weg +is gegaan. Heb jij <span class="pageNum" id="pb164">[<a href="#pb164">164</a>]</span>bezwaar tegen ’n legaat, ’n heel groot legaat, Dolf—laat me je hand houden—dat ik +per testamentaire beschikking aan de Stichting … ’t Staat in m’n wil … maar van kracht +is ’t niet, zei de notaris—als jullie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>vroolijk</i>).</span> Alweer over dingen waarover we na dertig jaar zouen spreken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> M’n jongen—gekscheer niet. Ik ben opgeschreven.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nou mevrouw! Toe!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Op mijn leeftijd voel je precies—hoelang nog en <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span> wanneer … Zul jij je niet verzetten?—Dolf?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>luchtig</i>).</span> Ik geef permissie me te onterven! Daar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> ’t Is ’n enorm bedrag.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Doe zooals u ’t zelf wil—’k vraag naar niets …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Ook niet waarom die Stichting me zóó na aan ’t hart ligt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Mama—u heeft die liefhebberij—ik ’n àndere.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Liefhebberij? Nee—ik lieg niet—ik draag ’n schuld. Geef me ’n glas champagne, Hope. +Ik ben toch ièts vermoeider dan ’k dacht.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee mevrouw. Dan gaat u naar bed.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Geef me ’n glas, Hope—je zou ’r later spijt van hebben. Ik wil, wìl van m’n schuld +<span class="pageNum" id="pb165">[<a href="#pb165">165</a>]</span>vertellen—voor ’t eerst—en voor ’t laatst, omdat je alles toch onder de papieren zal +vinden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Mamaatje—ga niet op die malligheid door! Als ù—ù—hahaha!—schuld heeft, nemen wij die +graag over, niet waar, Hope?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span class="corr" id="xd33e9266" title="Bron: ,">.</span></span> Natuurlijk, mevrouw—zulke gesprekken winden nutteloos op … Wil ik de deuren sluiten? +’k Geloof dat de wind begint op te steken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden<span></span></span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Een glas—doe wat ’k vraag. Dank je <span class="stage">(<i>drinkt</i>).</span> ’k Kan op die manier aan de drank raken. Luíster. Ik zeg ’t zonder opwinding, omdat +’k er overheen ben. ’n Halve eeuw jaagt de ergste gebeurtenissen uit je herinnering. +Ik heb uit m’n eerste huwelijk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Eérste?… Wat zegt u?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Niet in de rede vallen, jongen—uit m’n eerste huwelijk twee kinderen gehad—’n jongen +en ’n meisje, was toen de vrouw van ’n—van ’n man waarvan ’k nièt hìeld, die me door +m’n vader op was gedrongen—ik was negentien, zelf ’n kind. Toen gebeurde wat zoo dikwijls +gebeurt—ik raakte op je vader verliefd—hij op mij—zoo verliefd—zoo verliefd—daar vecht +je tegen—vecht je tegen, tot.… Met geweld wou m’n man me houen—hij dee leelijke díngen—laat +’k ’r over zwijgen. Ik liep weg. Het was uit. En ik hertrouwde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Mamaatje—al wat jij gedaan heb, gedaan kan <span class="pageNum" id="pb166">[<a href="#pb166">166</a>]</span>hebben, is goed en te begrijpen. Niet verder op doorgaan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Nee jongen. Hiér begint m’n schuld. Ik had twee jonge kinderen verlaten—de jongen +drie, ’t meisje twee. En dat màg niet. Dat is zoo wreed, zoo misdadig—schaapjes op +dièn leeftijd, die op de móéder aan zijn gewezen. Nee—niet in de rede vallen! Niemand +kan over zoo iets oordeelen. ’t Wordt ’n ding voor je geweten. Enkel voor je éigen +geweten. M’n eerste man had ’t niet breed. Ze hebben armoe gekend—later. En nooit +genegenheid, de stumpers. Als hij aan z’n werk was, werden ze door ’n meid verzorgd—vérzòrgd. +Drie, viermaal heb ’k geprobeerd met gèld te helpen—wou-ie niet. ’k Wou ze voor mijn +rekening ’n opvoeding geven—wou-ie niet. Toen ’k eens de reis had gemaakt, om ze te +zien, werd ’k ziek zooals ze ’r verwaarloosd uitzagen—’t kleine lekkere meisje vooral—mijn +dochtertje, als ’k ’t recht heb dat nu nog te zeggen. Op ’n dag—nee, maak je niet +ongerust—’t is zoo dood en ver—is ’t ventje overreden—’n jaar later stierf ’t meisje—dat +tengere, zwarte ding aan typhus—ongekookte melk. Dolf, m’n jongen—’k heb m’n plicht +bij de grafjes mogen doen—m’n plicht … m’n plicht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zie geen spoken mama—plicht is ’n ding …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden …</span> ’n Ding, dat ik in die dagen als ’n last, ’n machtspreuk—over boord wierp—dat toch +zoo’n genot, zoo’n rust geeft.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb167">[<a href="#pb167">167</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> U zegt zelf: u wàs verliefd—èn, dat mogen wij vóor alles zeggen: voor òns was u.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Niet doen. Mij hoef je onder geen omstandigheden te—te—overtuigen, te troosten. ’t +Is zoo ver weg, zoo zonderling-ver, of ’k als ’n gestorvene over wat-begraven-is babbel. +Na den dood van je papa en je broer, ben ’k wakker geworden, heb ’k geprobeerd aan +andere kinderen te vergoeden, wat ’k naliet toen ’k nog niet dacht, nee niet dacht. +Ja, Dolf, dat werd m’n liefhebberij, m’n „liefhebberij”.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Excuseer, dat ’k dat woord gebruikte.… Mag ze nòg langer praten, Hope?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Toe, mevrouw—wat luistert u slecht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Ik heb niet de geringste benauwdheid—en—en.… nu ’k den vogel, die zoo zelden op ’t +nest is, even bij me heb—moet ’k nòg een, nòg één belofte.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Mamaatje, ik geef je mijn eerewoord, dat ik èlk verlangen, zònder uitzondering, zal +respecteeren—’t legaat en ook het andere dat je nog niet gezegd heb—handslag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Je ben ’n beste jongen—en wij—ik—hou heel veel van je—maar die eene belofte moet, +moet je nu, nú—je kan nooit weten hoe gauw ’t …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Afgesproken, mamaatje—ik doe ’t.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden</span> <span class="stage">(<i>hem de hand op den mond leggend</i>).</span> <span class="pageNum" id="pb168">[<a href="#pb168">168</a>]</span>Ssst! Sssst!.… Wij hebben sàmen iets leelijks gedaan, samen—jij en ik …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha!.… Goed.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Niet lachen—’t is heelemaal niet om te lachen. En als ’k ’t zeg, Hope, kind, met opzet +in jouw tegenwoordigheid, is ’t met de opdracht dat je hem dag aan dag zal helpen +onthouden als-ie lichtzinnig doet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span class="corr" id="xd33e9356" title="Bron: ,">.</span></span> Excellent! Hoor je dat, Hope? ’k Zal volgens de letter.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ik wou liever—mevrouw.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Niet tegenstribbelen, Hope, m’n allerbest kind.… In <span class="corr" id="xd33e9366" title="Bron: achtien-honderd-negentig">achttien-honderd-negentig</span>, Dolf, heb je—heb je veertien dagen <span class="stage">(<i>met moeilijken glimlach</i>)</span> gezeten.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>luchtig-vergenoegd</i>).</span> Ja mamaatje, daar staat me wat van bij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Je was met ’n meisje <span class="stage">(<i>beschaafd-aarzelend</i>)</span>—te ver gegaan—en de broer, die ’t zich aantrok—mishandelde je.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>vroolijk</i>).</span> Gretchen—Valentijn—Faust.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Dolf! Dolf!… Heusch, we hebben iets léélijks gedaan in die dagen.… Zij was in—zie +me niet zoo làchend aan, jongen!—zij was in—omstandigheden. Jij heb niet meer, nóóit +meer naar ’r omgekeken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Mamaatje!.… Laten we ’n tikje redelijk blijven..</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb169">[<a href="#pb169">169</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Dat bèn ’k.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> U heeft geen flauw begrip over wie, over wat u spreekt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Ik spreek over—over de moeder van—laten we zeggen: ’n kind.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Slik ’t maar niet in! Ik kan ’n stootje velen, hahaha!… Och, och!… Twéé paar gefronste +wenkbrauwen!… Nee zeg, laat me geen uur op ’t zondaarsbankje zitten, hahaha!… ’n Kluifje +voor Hope.. Mamaatje: alle gekheid op ’n stokje—èn àls ’k ’t me goed herinner—ja, +al kijken jullie als scherprechters!—àls ’k me goed herinner: ’k heb geen dagboek +van m’n zonden aangelegd, hahaha!—die juffrouw, die me indirect belet heeft door te +studeeren—jammer!—had—was … Is dàt ’t onderwerp voor ’n gesprek met jùllie—was ’n—<span class="stage">(<i>met lachend geweifel</i>)</span> ’n dametje van licht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’n Gevallen vrouw.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dat kun je ook minder sòmber zeggen! Ze had al met meer dan een—nou flap ’k ’t ’r +uit, omdat jullie me ’t vuur aan de schenen legt—met ’n paar dozijn gelééfd—toen ik +aan de beurt kwam. Dat klinkt hard en ruw, mamaatje: <i>ik</i> maak ’t leven niet. Op ’n dag beweerde ze, dat ’k vader—en de mogelijkheid wàs helaas +niet buiten gesloten.… Drie, vier, vijf maanden later—leg me op de pijnbank—precies +weet ik ’t niet!—had je de herrie met ’r zoogenaamden broer.… ’k Herhaal—om ’r ’n +eind aan te maken—laten we <span class="pageNum" id="pb170">[<a href="#pb170">170</a>]</span>redelijk blijven—ik heb ’t mijne gedaan … heb behoorlijk gedokt—tot ze, gelukkig voor +ons allen van de vlakte verdween.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Dàt wist ’k allemaal. Maar ’t kind is geboren—’n meisje, Dolf.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>luchtig-verwonderd</i>).</span> Och kom!… Hoe weet ù dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Voor de geboorte heeft ze me—’n „dreigbrief” geschreven—nà de geboorte nòg een.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span class="corr" id="xd33e9459" title="Bron: ,">.</span></span> En?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> En.… En niets.… In <span class="corr" id="xd33e9466" title="Bron: één-en negentig">één-en-negentig</span> dacht ’k zoo alleen aan mezelf, was ’k <span class="corr" id="xd33e9469" title="Bron: zóó">zóó’n</span> egoïst—zoo bang voor de wereld, die m’n eerste huwelijk vergeten was—dat ’k ’r nièt +antwoordde, geen letter. Je papa zond ’n honderd gulden in gesloten couvert. Den eenen +brief heb ’k verscheurd—den anderen bewaard, om ’r—hoe láát ben ’k mènsch geworden!—om +’r politiezaken van te maken, als ze nog eens probeerde „af te dreigen”.… Verleden +week bij ’t sorteeren van paperassen, vond ’k ’m.… En ’k kreeg ’r de tranen van in +m’n oogen.… ’t Wàs ’t geluid van ’n moeder, die geen uitweg weet.… Je kunt ’m zelf +lezen—hij ligt bij m’n laatsten wil—en die laatste wil is ook, vóóral ook, Dolf, dat +je onderzoekt wat ’r van die vrouw is geworden, als ’t mij niet lukt..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>luchtig</i>).</span> Ik ben ’r paf, paf, paf van—ù niet lukt …?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb171">[<a href="#pb171">171</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> ’k Heb m’n chargé-d’affaires last gegeven informaties in te winnen—zoo discreet mogelijk.… +Begrijp je, jongen, dat als ik toen wakker was geweest—ik—jij was misschien te jong +voor verantwoordelijkheidsgevoel—dat ik jouw.… jouw.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span class="corr" id="xd33e9490" title="Bron: !">.</span></span> Zijn dòchter.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Merci voor ’t waarmerk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Dat ik jouw dochter—ze kàn ’t geweest zijn—nóóit aan ’r lot zou overgelaten hebben?.… +Geen glimlach, jongen.… Toe, toe, geen cynisme! <span class="stage">(<i>grijpt z’n hand opnieuw</i>)</span>.… Doe de belofte, die ’k je vraag, dat je die vrouw en vooral dat kind—kind—hoe de +tijd vliegt!—àls ze onder de lévenden is, moet ’t ’n meisje van zeventien, achttien +zijn—dat je ’r zóó lang zal zoeken tot je ’r vindt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Kom, mamaatje—wat ’n excessieve.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Walden</span> <span class="stage">(<i>dringender</i>).</span> Je zal ’r me zóó gelukkig mee maken, jongen—ik pleit niet voor die vrouw—ik pleit +niet tegen ’r—ik denk aan ’t kind.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat is dat mamaatje? Tranen! Tranen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Mevrouw!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Daar—ik beloof ’t.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Glimlachend? Glimlachend?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb172">[<a href="#pb172">172</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="corr" id="xd33e9541" title="Bron: AIs">Als</span> ’k ’t maar belóóf, hé?… <span class="stage">(<i>zwak-spottend</i>).</span> ’k Steek ’r m’n vingers bij op, dat ’k waarachtig moeite zal doen ’r te vinden. Hoe +heet m’n.… vrouw ook weer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Weet ’k niet. Sofie … Sofie …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dat marcheert. Ik ken ’r enkel als Kreeftje! Kreeftje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Zul je dat kind als ’n dochter …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Als ’k er ù—en m’n vriendin Hope—mee plezier.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> Zoo waar Gòd ons ziet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Mamaatje—moet ’t zoo plechtig! ’t Wordt ’n geweldig stuivers-romannetje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden.</span> <i>Ik</i> heb zoo’n spijt van m’n harteloosheid.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Geexalteerd moedertje: op één conditie herhaal ’k m’n belofte in vòlste ernst—als +je weer een, twee, drie gaat rusten—we zullen Jan Linden niet onder de oogen durven +komen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden</span> <span class="stage">(<i>hem op ’t voorhoofd zoenend</i>).</span> Dank je—dank je, jongen. Al lijkt ’t je nog zoo overdreven—’t gaf me den heelen dag +’n gevoel van gejaagdheid, of ’k iets vergeten, iets vergeten had … Je arm, Hope—’k +zal vannacht als ’n roos slapen. <span class="stage">(<i>bij de deur</i>).</span> Ontbijten we samen? Ja? Acht uur.… En vast afgesproken, Dolf?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb173">[<a href="#pb173">173</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>bij de deur</i>).</span> Vast.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Mevr. v. Walden</span> <span class="stage">(<i>reeds onzichtbaar</i>).</span> En zonder uitstel?… Van af morgen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Van af morgen. M’n jachtkostuum kan ’k ’r voor aanhouden, hahaha! Dat zal ’n jacht +met hindernissen worden. Mamaatje! Mamaatje! <span class="stage">(<i>sluit de portières</i>).</span> Binnen!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.14" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.14.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Veertiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Kelner</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kelner</span> <span class="stage">(<i>de plats neerzettend</i>).</span> <span lang="fr">Un chateaubriand exquis, monsieur.… Quel vin est-ce que monsieur désire?</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Niemendal! Uitrukken!… En je een beetje gepaster tegenover de verpleegster gedragen, +ventje! Begrepen?… Jij heb behoorlijk te kloppen, als ’n dame bezig is zich te kleeden! +Mond houen! Mond houen, kwast van ’n kerel!—en anders stuur je je patroon maar hier! +Wacht je ergens op? Bonjour dan! <span class="stage">(<i>Kelner af—hij bindt de servet voor, begint te eten—tot Hope</i>).</span> Zoo. Nu éét je ’n stukje mee—’k zal je couvert klaarzetten.</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v1.15" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v1.15.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijftiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee meneer—’k ga ’n uurtje rusten, als ù zoolang blijft.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb174">[<a href="#pb174">174</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> ’k Zal op jullie twée passen, als ’n waakhond <span class="stage">(<i>zij gaat naar haar kamer</i>).</span> Hope!… Je deur heeft toch wel ’n dubbel slot?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’k Zal ’r nièt sluiten, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zooveel vertrouwen ineens?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Iemand, die „’n jacht met hindernissen begint”—die daar z’n vingers voor opsteekt—die.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Die is nog te „redden.…” Hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Misschien<span></span> <span class="stage">(<i>een bons</i>)</span>.… Wat was dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>onbewegelijk</i>).</span> Kan dat in … de slaapkamer geweest zijn?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee—’t kwam van dié kant.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Kijk ’ns voorzichtig.… (Zij opent de schuifdeuren op een kier, schrikt, wijkt achteruit, +snelt naar binnen—hij staart ontzet in de opening).</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope</span> <span class="stage">(<i>smartelijk klagend</i>).</span> <br>O, o, lieve, goeie, beste … Hoe kom je nou zoo … O, o, o!…</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">DOEK. +<span class="pageNum" id="pb175">[<a href="#pb175">175</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">TWEEDE BEDRIJF,</h2> +<p class="stage">(Smaakvolle jongezelle-kamer—weelderig-intiem gemeubeld. Tweede en derde plan, rechts, +de gebeeldhouwde deurenvrije toegang tot een bibliotheek, waarvan een deel zichtbaar +is—daarnaast een sierlijk schrijfbureau, bestapeld met kunstvoorwerpen, tijdschriften, +portretten. Tegen den achterwand, die in het midden een deur met gobelin heeft, dressoirs +en standaards met curiositeiten, aquarellen enz. Eerste plan, links, deur-met-gobelin +van de slaapkamer. In den schuinen hoek van tweede en derde plan, links, een rustbank +met smyrna-kleed. In het midden der kamer een eikenhouten tafel gebeeldhouwd, met +gemakkelijke leeren fauteuils. Vroegmiddag.)</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="v2.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Jaap, Dolf</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap</span> <span class="stage">(<i>die juist af geruimd heeft, plaatst den dienbak bij de achterdeur, spreidt een gebattikt +tafelkleed over de tafel—De telefoon, op de schrijftafel, gaat over. Rustig neemt +hij de gehoorbuis</i>).</span> Jawel. Met Van Walden—met de huisknecht—ja, met Jaap—wil u even wachten? <span class="stage">(<i>aarzelend</i>)</span> ’k Geloof niet dat meneer thuis is—’k zal zien<span></span> <span class="stage">(<i>legt de buis op het tafelblad</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>in de deuropening der slaapkamer</i>).</span> Wat fantaseer je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Zachies, meneer … Mevrouw Lebeau: of ze u …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb176">[<a href="#pb176">176</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>wenkt met de hand, dat hij er niet is—heel zacht</i>).</span> Op reis!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap</span> <span class="stage">(<i>bij de telefoon</i>).</span> Hallo!… Spijt me, mevrouw, meneer is niet alleen niet thuis—zooals ’k dacht—hij moet +op reis zijn gegaan.… Waarheen? Waarheen?… Ja, dàt weet ’k niet … Wanneer terug?… +’k Zou ’t niet kunnen zeggen—misschien de volgende week.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>fluisterend roepend</i>).</span> Langer!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Misschien langer … <span class="stage">(<i>houdt z’n lachen in</i>)</span>… ’k Zal ’t meneer zeggen, mevrouw.… Adieu, mevrouw … <span class="stage">(<i>hangt gehoorbuis op</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nou?… De boodschap?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Nom de Dieu!… Sacrénom!… Fiche moi le camp … Je me fou de lui …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>hartelijk lachend</i>).</span> Hahaha!… Je ben niet verkeerd verbonden geweest … <span class="stage">(<i>de antieke klok slaat twaalf</i>)</span>… Twaalf?… Twaalf!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Meneer mag zich wel haasten—om negen heb ’k geklopt—om half tien—om …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf</span> <span class="stage">(<i>zich uitrekkend</i>)</span>.… Man hou je mond—die klok maakt genoeg spektakel<span></span> <span class="stage">(<i>geeuwt</i>).</span> ’t Slagwerk haal je ’r vanmiddag uit.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Jawel meneer, hahaha!<span class="corr" id="xd33e9841" title="Bron: ·">.</span>…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> En lach als je buiten de kamer ben!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Als ’t u hinder.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb177">[<a href="#pb177">177</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ja, ’t hindert me—’k ben bang dat je je gebit kwijt raakt, als je schik in je leven +krijgt … <span class="stage">(<i>geeuwt</i>)</span>… Wie komt—wachten<span></span> <span class="stage">(<i>af in slaapkamer</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Jaap</span><span class="corr" id="xd33e9871" title="Bron: .">,</span> <span class="sc">Dr Linden</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap<span></span></span> <span class="stage">(<i>legt eenige boeken op ’t gebattikt tafelkleed, neemt den dienbak—wijkt bij achterdeur +voor Linden uit</i>)</span>… Pardon, dokter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Is meneer hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Meneer is nog niet bij de hand—heeft pas ontbeten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Goed. Dan wacht ’k in de bibliotheek.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Zal ’k meneer liever?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Nee, Jaapje—dat doe ’k zèlf<span></span> <span class="stage">(<i>Jaap af—hij doet een paar passen naar de zijde der bibliotheek, neemt een fauteuil, +slaat ’n boek open, fluit een studente-signaal</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>beantwoordt dat, opent lachend de deur</i>).</span> Excuseer m’n overhemd, kerel … In twee seconden! <span class="stage">(<i>wil in z’n kamer terug—draait zich nog even om</i>)</span> Zeg, Jan, fluit dat deuntje geen tweede keer, asjeblief! ’k Wor straks meer dan me +lief is, an m’n vervloekten studente-tijd herinnerd—De sigaren staan achter je—in +die schedel … Tien tellen! <span class="stage">(<i>af—Linden neemt een sigaar, leest—telefoonschel<span class="pageNum" id="pb178">[<a href="#pb178">178</a>]</span>—hij wil luisteren</i>)</span>… Ik ben op reis—op reis!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Wie daar? Madame Lebeau?… Op reis … Pischt, waar ben je na toe?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Naar ’n sanatorium in Duitschland—overspannen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter<span></span></span> <span class="stage">(<i>in den toestel pratend</i>)</span>… Naar Duitschland <span class="stage">(<i>verwonderd</i>)</span>… Dank u wel—’k zal ’m telegrafeeren. <span class="stage">(<i>hangt toestel in haak</i>)</span>… Of ’k je positief zeggen wou, dat je ’n sale type, ’n cochon …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Jawel, jawel—ken ’k droomen! <span class="stage">(<i>weer af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter<span></span></span> <span class="stage">(<i>van ’t schrijfbureau ’n paar maal iets opnemend, lacht, gaat opnieuw voor de tafel +lezen</i>).</span> Morgen, morgen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>z’n jas aanschietend</i>)</span>… Morgen!… Kerel ’k ben zoo verdraaid katterig!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Mooi zoo. En dat vandaag. Is dit de oorzaak?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Haarspelden? Vond je die hier?… Nee, op m’n woord niet. In geen maanden ’n vrouw bij +me gehad! Leg ze nou niet op de tafel! Haal geen grapjes uit! <span class="stage">(<i>werpt ze in de snippermand, naast schrijftafel</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Dat zul je nu niet gelooven, Jan, maar die dingen vinden we met grossen—of ze jongen. +Elk verleden begint bij ’n haarspeld.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> ’t Verleden van die twee kan, zou ’k denken zoo ver niet zijn … Van je bureau opgepikt, +haha!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb179">[<a href="#pb179">179</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Attentie van dien smakker van ’n Jaap—is geestig op zijn manier!… Nee maar, Jan, vent, +kind, hart—kijk me niet zoo guitig an—of je me half gelooft! ’k Wou dàt je gelijk +had, wóú dat ’k je slimme schalksche oogjes verdiende! Ach! Ach! Nog ’n kwartier, +nog ’n half uur—en ’k zit met m’n katterig gezicht—zie je ’t me an?—in bedrijf nummer +zooveel van de allerdolste komedie. Geef me ’n lucifer, vent. Merci. Even ’n trekje. +In presentie van m’n collectie dochters—vijf, zegge vijf, zijn op de annonce afgekomen—zal +m’n vaderhart fatsoenshalve te actief werkzaam moeten zijn, om ’n Henry-Clay te kunnen +rooken. Kind, wat ben ’k slap!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hoe laat ben je thuis gekomen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Hoe vroeg! ’k Heb drie uur—nee, nou overdrijf ’k—vier uur gemaft<span></span> <span class="stage">(<i>telefoonschel</i>)</span>… Zou je zoo’n créature … Je hoeft niet te twijfelen: Snipje, Snipje … ’k Schaf me +telefoon af … Dat is vervloekt als je liaisons je nummer weten.… <span class="stage">(<i>telefoonschel</i>)</span>.… Jawel, Jawel.… Dat hou ìk ’t langste uit … Is me verleden jaar gebeurd, dat-ie +driemaal in ’t uur overging tegen kinderbedtijd, hahaha! Zeldzaam-zenuwachtige tijd! +<span class="stage">(<i>telefoonschel</i>)</span>… Nou, nou, nou!… Dit volk is hardnekkig.…’k Zal me stem veranderen … <span class="stage">(<i>praat in toestel</i>)</span>… Meneer is op reis—ik ben de huishoudster … <span class="stage">(<i>schrikkend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Excuse me, Hope, darling—ik had ’t zoo enorm druk—Over ’n kwartier.… Kom je zelf +ook?… Je eerste bezoek op m’n kamer!… Je zal als ’n koningin ontvangen worden! Hoeft +dat niet? Daar door de telefoon ’n kus … Moet ’k uitscheiden met <span class="pageNum" id="pb180">[<a href="#pb180">180</a>]</span>m’n gekheid?… Ze krijgt ’r ’n kleur van, Jan! Hahaha!… Ja, Linden zit bij me—hoofdcontroleur!… +Eén oogenblikje nog, darling! Moeten die vijf dochters van me—’k wil ze àllemaal ongezien +adopteeren, om van de last af te zijn!—moeten die op ’t een of ander getrakteerd worden? +Chocolade, anijsmelk … Wat?… Wat dan?… <span class="stage">(<i>hangt gehoorbuis op</i>)</span>… Laat me staan … Is ’r van door, hahaha!… <span class="stage">(<i>schelt electrische knop boven de tafel</i>).</span> Daar had ’k bijna ’n blunder begaan, hè? <span class="stage">(<i>geeuwt</i>)</span>… Excuseer! ’k Zou ’r zoo ’n paar uur onder kunnen kruipen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Ik wacht geduldig, om te hooren wat je uitgehaald heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Uitgehaald?… Eerst met Beelaart, na ’t diner, ’n partij geschaakt—remise, na ’n zit +van negen tot eenen … Ja! <span class="stage">(<i>tot Jaap</i>)</span>… Haal jij ’ns vlug ’n bouquet witte rozen.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Jaap</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Jawel meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jaapje—nou nòg eens: lach met meer overleg! <span class="stage">(<i>tot Linden</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> ’k Heb ’m de vorige week, voor moed, beleid—vooral beleid!—en trouw ’n nieuw gebit +cadeau gegeven, omdat ’k z’n ruine om esthetische overwegingen niet zien kon—en nou +lacht dat schaap telkens met z’n tanden óver mekaar!… Schiet op!… De mooiste theerozen, +die je krijgen kan! Nou?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb181">[<a href="#pb181">181</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap</span> <span class="stage">(<i>met bedwongen grijns</i>)</span>… D’r zit benejen ’n juffrouw.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat voor ’n juffrouw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Van ’n advertentie—met de moeder d’r bij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zoo. Wachten<span></span> <span class="stage">(<i>geprikkeld</i>)</span>… Wat sta je met je hand? Moet je boksen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap</span> <span class="stage">(<i>de gehandschoende hand openen</i>).</span> Me duim is ’r door.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zoo—je duim ’r door? Marsch! En vlug!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Dokter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hahaha! Heeft-ie z’n witte handschoenen voor de gelegenheid aangetrokken!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf..</span> Zoo’n kaffer! Informeer ’k nou nièt, dan loopt-ie den heelen dag of-ie ’n misvormde +knuist heeft! Wat was ’k bezig te vertellen? De partij schaak. Juist. Bij half twee, +van plan bijtijds in bed te eenzamen—voor de belangwekkende conferentie!—ontmoet ’k +Bannema, Kareltje, en <span lang="fr">état de désespoir</span>—driekwart zelfmoord-ideejen—aan de beurs gedobbeld—Jantje, wat ’k zeg is vertrouwelijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Natuurlijk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Gedobbeld, om den staat van z’n vrouw bij te houden. Had ’t al met ’n open gaskraan +geprobeerd—niet gelukt—kan ’k niemand aanraden: de weduwe <span class="pageNum" id="pb182">[<a href="#pb182">182</a>]</span>krijgt de gasrekening!—liep gewoon te huilen—’n gat van ’n halve ton, en ’n vermogen +naar de weerlicht, als de baisse aanhoudt!—’n Vrouw, die huilt, doet me verbazend +weinig—kwestie van gewoonte—’n màn—en wat ’n door en door braaf ventje!—maakt me ondersteboven. +Heb ’m geholpen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Zoo maar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ruineeren zal ’t me niet. Mama’s aandeel—de goeie ziel: dat is nou net drie maanden +geleden!—heb ’k voor veertien dagen met m’n nobelen neef geschikt—et zut!—Je had z’n +blijdschap moeten zien! ’k Moest met ’m mee—naar z’n huis—en daar hebben we allebei +tot vijf uur zitten pimpelen, de eene flesch Rijnwijn na de andere. ’k Heb ’m ’n tikje +om gekregen—hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dolf, Dolf—ik heb geen enkel recht je raad te geven—maar ’t lijkt me toch zacht gesproken +onverantwoordelijk ’n dobbelaar, zonder eenig verder onderzoek te steunen—en voor +dàt bedrag.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jan, nuchtere kerel, ik ben te katterig, om je ongelijk te geven—maar m’n woord is +m’n woord en m’n handteekening m’n handteekening—de cheque is binnen—en de kinderen +hebben Kareltje in ’n prachtig humeur gezien, als-ie ook niet te katterig is!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> De kinderen?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb183">[<a href="#pb183">183</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Vier. Ja vier! Hij heeft ’t verder gebracht dan jij … Vannacht om bij half vijf, toen +’k die smerige zaken in orde gebracht had, zei-ie: loop even op je teenen mee, dan +zal ’k je de kinder-slaapkamer laten kijken. Ik verzeker je, Jantje—en zonder groote +woorden!—dat ik die slapende kopjes niet zal vergeten—zulke hoofdjes—en zulke mondjes—en.… +Hahaha! Goud waard! Goud waard! Stel je voor—tegen ’t afscheid staat Kareltje onzeker +op, zet nog ’n zes, zeven wijnglazen op de tafel, giet ’r scheutjes in! Wat voer je +uit vraag ik.… Ik ben bang, zegt-ie—goddelijk, pyramidaal!—dat me vrouw of de meisjes +twéé glazen bij ’n half dozijn leege flesschen zullen zien! Hahaha! Hoe is-ie? ’t +Modernste préservatif voor getrouwde mannen, die ’n buitensporigheid doen!.… Ja. Ja.… +Binnen!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Jaap</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Asjeblief meneer—de rozen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Netjes. Daar in de vaas.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> D’r zijn d’r al drie, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Allemaal met moeders?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Nee, meneer—alleen de eerste. En dan is ’r die detective, die al ’n paar maal geweest +is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Die met.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Ja meneer.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb184">[<a href="#pb184">184</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat nou ja meneer? Wat heb ’k bedoeld?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Dat weet ’k niet—ik dacht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Lach niet!… Lach niet!… ’k waarschuw je: ’k neem ’t weer af!… Laat die met—waarvan +jij dàcht … laat die boven komen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Ja meneer<span></span> <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Dokter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Is dat de man die aan ’t snorren geweest is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ja-ja, ’n Gladekker, <span lang="en">first class</span>, door den chargé-d’affaires van de goeie ziel, ergens bij de politie opgeduikeld, +’n gewezen inspecteur, gesjeesd omdat-ie te handig voor z’n supérieuren werd! <span class="stage">(<i>plukt een knop uit den bouquet, steekt die in z’n knoopsgat</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Jan, voortreffelijke kerel, Jan, ouwe boemelaar—als ’t vandaag niet lukt—als geen +van de vijf m’n—’t kriewelt in m’n keel, als ’k ’t fatale woord uitspreek!—geen van +de vijf m’n dòch-ter blijkt, ga ’k in ’n klooster, om Hope d’r oogen, d’r prachtige +oogen te ontloopen … Had je ook niet voor drie maanden kunnen denken, dat ik, ik, +door ’n menschje, dat om ’n haverklap m’n uitstekend humeur bederft, dat ’k bij tijden +gewoon niet zetten kan—schrikkelijke individuën, die hyper-moderne wijfjes!—dat ìk +door zóo een aan ’n zijden draadje rond word geleid!… Als de goeie ziel ’t vodje van +’n brief niet bewaard had—en dien avond van ’r dood niet de obsessie van de Stichting +en ’t kinderen-asyl, die groteske belofte.… Entrez! Ga zitten. Steek ’n sigaar op.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb185">[<a href="#pb185">185</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="v2.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende Tooneel<span class="corr" id="xd33e10249" title="Bron: ,">.</span></h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Schmidt</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt<span></span></span> <span class="stage">(<i>nadat Jaap de deur gesloten heeft</i><span class="corr" id="xd33e10263" title="Niet in bron">)</span></span>… Ze zijn ’r. Kan ’k praten waar meneer bij is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Sans gêne! Dokter Linden—ook uit dien tijd—rechercheur Schmidt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Detective, als ’t u ’t zelfde is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Je mag je precies noemen zooals je wil, als je ’r maar heb! ’t Zit me tot hier!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Over mij heeft u geen reden van klagen! ’t Onmogelijkste, ’t bijna bovenmenschelijke, +heb ’k gedaan. Voor niet één zaak moest zoo gesnuffeld worden—niet één was zoo ingewikkeld. +Dat behoef ’k zeker niet te resumeeren!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Resumeer gerust—laat m’n vriend, den dokter meesmuilen—die denkt honderd tegen een, +dat we stil hebben gezeten! Moordenaarswerk! In ’n woestijn vind je iemand makkelijker, +dan in de zoogenaamde geordende samenleving! ’n Schande, ’n schande.… Niet rooken?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> ’k Steek ’m liever bij me. Dank u. Dokter, die vrouwspersoon is met of zonder ’r kind +radikaal, spoorloos verdwenen—spoorloos. Toen de zaakgelastigde van wijlen mevrouw +me bij zich ontbood, zonder te zeggen wat ’r aan ’t handje was, zei ’k, zoo zeker +als van ’t uur van m’n dood, dat ’t bagatel—’t bagatel: ’k had lastiger zaakjes uitgepluisd<span class="pageNum" id="pb186">[<a href="#pb186">186</a>]</span>—binnen ’n week afgehandeld zou worden. Dat kon ’k beloven, kon ’k, omdat we aan de +kleine strafzaak tegen meneer houvast hadden, dat van.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jawel jawel—meneer is me zelf met nòg wat vrienden met ’n tweespan aan de gevangenis +komen afhalen, hahaha! Herinner je je, Jantje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hahaha, en hoe!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> De dossiers heb ’k nageslagen—vond den naam van den koloniaal—werkte den Burgerlijken +Stand ’89, <span class="corr" id="xd33e10297" title="Niet in bron">’</span>90, <span class="corr" id="xd33e10299" title="Niet in bron">’</span>91 af, zag dat de koloniaal in <span class="corr" id="xd33e10301" title="Niet in bron">’</span>94 in Atjeh stierf—geen zuster ingeschreven—niet één zuster.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hoe is dat mogelijk? Hij trok toch voor z’n zùster partij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Val nou niet in de rede, Jantje, kind! Je hoort toch de feiten! Natuurlijk ’n uit +z’n duim gezogen zuster, om zelf geen straf op te loopen—we hebben allebei legio zusters +in die dagen gehad!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Toen zat ’k vast. De brief aan mevrouw, dien ’k in ’t begin niet lezen mocht, was +met Sofie onderteekend—en meneer had ’r nooit anders dan, dan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dan kreeftje genoemd—omdat ze zulk magnifiek rood haar had—en gek met kreeft was—één +avond twee heele bussen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Toch erg onverstandig, als ik ’t opmerken mag—’n verhouding zonder vàn.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb187">[<a href="#pb187">187</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Gebeurt me ook nooit meer. Kreeftje, Puckje, Snipje—’k moet ’t me afwennen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> ’n Volle maand ben ’k bezig geweest—de sigarenwinkel was verdwenen—de handschoenenwinkel +sinds jaren op de flesch. De college-vrienden van meneer, die ’k zoo voorzichtig mogelijk +en met de wanhopigste tact polsen wou, hadden niet zooveel geheugen meer—getrouwde +menschen mèt posities—alleen ’n ongetrouwd lid van de Rechtbank sprak óók van Kreeftje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha! Plums! Herinner je je Plums nog—Plums met z’n museum schelknoppen en andere +gemoerde dingen! En vertel ’ns van je bezoek aan Baars, Schmidt—Kostelijk! Kostelijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Mr. Plums zei dat Dominee Baars ’r mogelijk ook gekend kon hebben—mógelijk. Die was +juist naar ’t Noorden beroepen. Die vroeg ’k met ’n niet te beschrijven tact, dokter—’k +zette overal ’t gesprek in, of ’n erfenis losgekomen was—of hij Kreeftje.… Net kwam +z’n vrouw de studeerkamer in. Dominee keek me niet bepaald aangenaam aan, liet me +tot an de deur uit, sméét die achter me toe—met ’n bons.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Vermakelijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> ’k Had er bij willen zijn!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Op de registers van den Burgerlijken Stand van die jaren heb ’k gezweet, dokter—ben +’t monnikenwerk begonnen na te gaan welke juffrouwen <span class="pageNum" id="pb188">[<a href="#pb188">188</a>]</span>met den voornaam Sophie—aan Kreeftje had ’k bijzonder weinig—verhuisd of.… bevallen.… +of gestorven waren. Hielp niemendal. Een Sophie, dochter van ’n slager, was naar Antwerpen +vertrokken—een, dat was onder de onechte geboorten, had ’n tweeling gekregen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> De hemel beware me!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.…</span> Later getrouwd met ’n aannemer—geen sprake van ’n bijnaam Kreeftje.… Drie waren ’r +gestorven, dochters van bekende ingezetenen—een was in ’n bordeel beland, stond in +de ouwe politieregisters geboekt met zwàrt haar. Ik verzeker u, dat ik ’r nachten +voor opgezeten heb—en namen overgeslagen, in die kleine universiteitsstad, behoort +tot de wetenschappelijke onmogelijkheden, zou ’k durven beweren. Jammer dat mevrouw +destijds dien allereersten dreigbrief mèt ’t goeie adres verscheurd heeft—dan waren +we ’r geweest.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> En waar haalt u dan die vijf meisjes, die beneden wachten, vandaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Waar? Als niets je meer helpt—je niet ’t minste, geringste spoor vindt—de jonge dames +die zich met studenten afgeven, zijn dikwijls overdag fatsoenlijk in betrekking.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zij ook—in die handschoenenwinkel.…..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.…</span> Op de flesch en zonder adres vertrokken—voor schulden—Als je uitgepraat ben, kun je +nog enkel aanhoudend adverteeren.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb189">[<a href="#pb189">189</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Gezocht ’n juffrouw met rood haar, die in ’90 den bijnaam Kreeftje had?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Nee, dokter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Heb ik je de kranten nog niet laten zien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Jij mij? Wanneer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Heeft Hope je niet ingelicht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hope? Die wordt al stil en gesloten als ze je náám hoort!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>pakket van de schrijftafel nemend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Dossier van de … verloren dochter. Die blauwe potloodhalen! Je hoeft ’r maar een +te lezen—allemaal ’t zelfde! Ach, ach, wat ’n fumisterie, om m’n woord tegenover de +goeie, geëxalteerde ziel te houden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter<span></span></span> <span class="stage">(<i>lezend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> „Erfgenaam opgeroepen”? Is ’t dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Natuurlijk. Om met tact—met tact—achter de waarheid te raken, moet je ’n gevatten +aanloop zoeken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wou jij soms liever, dat ik annonceerde:<span id="xd33e10411"></span> Adolf van Walden, zoekt de dochter van ’n zekere Sofie, bijgenaamd Kreeftje, aan +wie hij in ’90 <span class="stage">(<i>korzelig</i>)</span>… alle duivels, de historie hangt me de keel uit!… De nonsens, om iemand zoo’n absurditeit +op te dringen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> „Erfgenaam opgeroepen”. Dat zijn advertenties, die ’r inhakken! <span class="stage">(<i>lezend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> „De <span class="corr" id="xd33e10428" title="Bron: exécuteur testamentair">exécuteur-testamentair</span> <span class="pageNum" id="pb190">[<a href="#pb190">190</a>]</span>van wijlen kapiteìn Van Reessen”… Ben jij dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Doe me ’t genoegen en lees zachtjes!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Veel te merkwaardig, om in je eentje te genieten!… „van wijlen kapitein Van Reessen, +bij leven gezagvoerder ter koopvaardij, heeft in opdracht een belangrijk legaat uit +te keeren, aan de dochter van zekere juffrouw Sofie, achternaam onbekend, dewelke +dochter einde 1890 of begin 1891 geboren werd, vader onbekend”<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Dat is niet bijzonder duidelijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Zeg, zou jij ’r de zegen niet van af willen nemen?… De vijf komen toch niet uit de +lucht vallen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> En àls—áls—’t gelúk je meeloopt: wat dan?… Wat doe je dan met zoo’n meisje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik doe niets—kapitein Van Reessen, oud-gezagvoerder doet. ’n Betamelijk jaargeld—’n +centje om te trouwen—’n … Als mama me zoo in de klem zag, zou ze meelijden met me +hebben!… In geen drie maanden rust, om ’n caprice! Heb jij—die daar zoo genoegelijk +zit te grunneken—makkelijk lachen van ’n ander z’n pech!—heb jij zekerheid, dat ’r +niet ergens ’n Lindentje zwerft? Dat kleine rooie Kreeftje—nee kwaad mag ’k niet van +’r spreken—’t was ’n aardig ding.… Als ’k ’n enkele, dood-enkele keer op m’n kamer +zat te zwóégen, zwerend dat ’k niet naar de kroeg zou gaan, dan kon je zoo zachies +in de straat <span class="stage">(<i>imiteert het signaal van daareven</i>)</span> hooren fluiten—en als je dan je <span class="pageNum" id="pb191">[<a href="#pb191">191</a>]</span>kop door ’t raam stak, zag je de leuke rooie pruik … Dan smeet je de sleutel naar +beneden—en dan—dan leien je gedrochtelijke boeken ’s morgens net zoo eender—Jammer +toch—jammer—verdomd jammer van de meìd—heeft nooit geld van mìj willen aannemen—Plums, +Baars moesten dubbel betalen.… Nou, Schmidt—waar wachten we op?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>door de bibliotheek binnentredend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Goeien morgen, heeren.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Was jij daar al làng?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Pardon. Ik kom zoo juist binnen—stoor toch niet?—Dag dokter—dat is charmant van u.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Heeft die ezel van ’n Jaap je den weg niet gewezen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Jawel—zou u me even.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Meneer Schmidt, detective—zuster Hope.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>na wederzijdsche buiging</i>).</span> Jawel zeker heeft ie den weg naar de wachtkamer gewezen. Hij dacht dat ik ook.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha! Onbetaalbaar!.… Buitengewoon!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Toe meneer—we zijn niet „onder ons”<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> +</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> ’k Zie ’t ’m zoo doen met dat gebit, dat-ie nog <span class="pageNum" id="pb192">[<a href="#pb192">192</a>]</span>’ns inslikt, als-ie strooppannekoeken eet—en met z’n gedistingeerden duim, hahaha!… +Hope, wat kijk je weer als ’t laatste kwartier achter ’n wolk! Mag ik je even ontlasten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee meneer—ik hou liever alles aan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ook je hoed?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ook m’n hoed. +</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span></span></span> <span class="stage">(<i>haar de rozen presenteerend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Met m’n eerbiedigst welkom bij je eerste bezoek—en als souvenir aan de plechtige +gebeurtenis van vandaag.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span></span></span> <span class="stage">(<i>koeltjes</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Dank u wel. En mogen die meisjes nu boven komen? ’n Bijzonder genoegen voor ze..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat bedoel je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope<span class="corr" id="xd33e10555" title="Bron: ,">.</span></span> Ik bedoel—nee niets. Of ja! Waarom zou ’k ’t niet?.… Héél kiesch lijkt ’t niet, meneer, +vijf in elkander’s tegenwoordigheid te brengen die nu van mekaar wéten dat ze onechte +kinderen zijn.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Kom, vindt u dat zoo erg.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ik ja—Als kind heb ’k dat óók erg gevoeld.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hope—we zijn niet alléén.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee—dat zei ’k juist zelf. Meneer—meneer.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Schmidt.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb193">[<a href="#pb193">193</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Meneer Schmidt blijft voor ’t.…. kruisverhoor?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Schmidt is opzettelijk gekomen, om met de stukken te verifieeren of de identiteit +kan worden.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Vastgesteld?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jà, Hope!… Of moet ìk in ’n vloek en ’n zucht pà van ’n anderman’s pa-lóós kind worden?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Op weg hier na toe, dacht ’k, dat ik als vróúw—als eenige vrouw met de zaak bekend—de +aangewezen ondervraagster van die meisjes kon zijn—uw mama zou ’t beslist hebben gedaan, +als ze nog leefde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Pardon, zuster—en neem me niet kwalijk, als ik me in ’t gesprek meng—ik geef in overweging, +dat uitsluitend ik en niemand anders de noodige vragen stel. U heeft den ondergrond +van ’t geval in uw gedachten—zij weten niet beter dan voor ’n erfenis, ’n èrfenis, +opgeroepen te zijn. En zelfs als een van de vijf de meest frappante antwoorden geeft, +dienen we nog gereserveerd te blijven—moet ’t aan mij worden overgelaten de laatste +informaties in te winnen op ’t bevolkingsregister, bij buren en zoo voort.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dus dan ben ìk niet noodig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Direct nee!—Noodig zijn meneer Van Walden en misschien de dokter, die Kreeftje—pardon +juffrouw Sofie—’n paar maal gezien meent te hebben.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb194">[<a href="#pb194">194</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dan wensch ’k de heeren veel succes.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Is dat ernst, Hope? We staan ’r op, Jan Linden en ik—wat Jan?—dat je de vertooning +van a tot z volgt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ik houd niet van dat soort vertooningen.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Val je weer over ’n woord, hahaha!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Zuster, heel, heel erg verkeerd! Gesteld dat we slagen—begint dan niet uw taak?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee, de zijne.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> <span class="stage">(<i>haar in een fauteuil neerdrukkend</i>)</span> Stribbel niet verder tegen!—Uw opmerking straks was niet onjuist—wij kunnen den raad +van ’n zuivervoelende vrouw uitnemend gebruiken—’t spijt me dat ’k m’n eigen Annie +niet meebrengen mocht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Diplomaat! <span class="stage">(<i>schelt</i>)</span> Nu exécuteur-testamentair van wijlen kapitein Van Reesen—in positie asjeblief! <span class="stage">(<i>tot Jaap in de deur</i>)</span> Opdienen! Die met ’r móéder ’t allerlaatst.… Ze weer uitlaten als ’k schel—’n nieuwe +bovenlaten als ’k voor de tweede maal roep. <span lang="fr">En avant</span>. Den heelen middag spendeeren we ’r nièt aan.… <span class="stage">(<i>telefoonschel—tot Linden, met angstige stem</i>)</span>… Wil jij even, Jantje—of nee: jij gaat ’r te onstuimig mee om! <span class="stage">(<i>vraagt met veranderde stem</i>)</span> Wie daar?… Hallo? <span class="stage">(<i>opnieuw gewoon</i>)</span> Ben jij ’t Bannema?… Kerel, ’k ben gekookt!… Nee, geen dankjes!… ’t Eenige wat ’k +je kwalijk neem, is dat je me zoolang onder de wijn heb gehouen! Geen vier uur getukt! +Goed, goed—<span class="pageNum" id="pb195">[<a href="#pb195">195</a>]</span>maar op ’t oogenblik heb ’k belet. Adieu! Tot vanmiddag! <span class="stage">(<i>tot het meisje dat de laatste woorden gehoord heeft, en bij de deur verlegen lacht</i>).</span> Ben jij?… Pardon—ik zou m’n mond houden!<span></span> Laat ’r gaan zitten, meneer Schmidt.</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Negende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Grete Donker</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Hoe heet u?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> Grete Donker.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> <span class="stage">(<i>in portefeuille snuffelend</i>)</span> Juist—u heeft op de advertentie geantwoord—en ik heb u verzocht om een uur bij meneer +Van Walden te komen met uw papieren. Heeft u die meegebracht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete</span> <span class="stage">(<i>verlegen</i>)</span><span class="corr" id="xd33e10696" title="Bron: ..">…</span> Da’s te zegge, meneer—me geboortebewijs hè-’k—en me getuigschrifte van me laaste +betrekking.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> <span class="stage">(<i>het geboortebewijs inkijkend</i>)</span> Bij wie dient u?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> In de winkel van Sannes, as.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> <span class="stage">(<i>nauwelijks luisterend</i>).</span> Geboren 5 December ’90.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> 5 December—Sinterklaasavond.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> <span class="stage">(<i>verlegen</i>)</span> Ja. Hèhèhè!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Waar woonde uw moéder—uw vader, heeft u die gekend?.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb196">[<a href="#pb196">196</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> <span class="stage">(<i>giftig</i>).</span> Nee, die smeerlap het me moeder voor alles alléén late opdraaie, toen-ie voor de +Oost teekende.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Waar woonde uw moeder, toen u geboren werd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> Weet ik dat!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Ik bedoel geen naam van ’n straat—de plaats—de stad.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> Dat staat toch in ’t geboortebewijs.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Jongen, Schmidt—da’s niet listig van je!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> <span class="stage">(<i>’n tikje geergerd</i>).</span> Ik heb daar m’n reden voor, meneer. <span class="stage">(<i>tot Grete</i>).</span> Dus dan is u zéker in Amsterdam geboren—en daar woonde uw moeder al vóór dien tijd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> Me benne d’r nooit vedaan geweest. Me moeder is d’r gebore en gestorreve.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Nog één vraag, meisje—dan weet ik voorloopig genoeg, tenzij een van de andere heeren +nog iets wil weten—welke kleur haar had uw moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> Bruin—maar ’t laaste jaar in ’t gasthuis wit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Dank u. Ik geloof nièt, juffrouw Donker, dat u in aanmerking zal komen—maar in ieder +geval hoort u nader van me.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> As ’k maar ’n klèin beetje krijg—’k ha-d’r zoo op gevlast.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb197">[<a href="#pb197">197</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Daar zullen we over denken—iets schiet ’r altijd op over. Dus uw vader kan nooit ’n +student zijn geweest.…?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> ’n Stedent? ’n Stedent? Nee, daar had moeder de smoor an, omdat ze in ’t gasthuis +zoo om d’r bed zworreve.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dan kan ze gaan, hè? Dag juffrouw. <span class="stage">(<i>schelt</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Grete.</span> Dag heere—dag zuster. <span class="stage">(<i>af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Da’s één niet uit de loterij. <span class="stage">(<i>schelt</i>)</span> Nummer twee! <span class="stage">(<i>tot Hope welke bij de laatste vragen op is gestaan—bij den doorgang naar de bibliotheek +boeken uit de rekken nemend</i>).</span> Blameer me niet—’r zijn ’r geen zes opengesnejen—allemaal mise-en-scène!—geleerdheidspatserij!—en +die wèl in handen geweest zijn, kunnen ’n luchtje hebben!.. <span class="stage">(<i>Hope glimlacht pijnlijk, zit weer in den fauteuil</i>)</span> Weet je, Jantje, dat ’k vannacht, voor ’k eindelijk insliep, ontdekt heb, dat de +vrouw ’t heelal regeert? Mathematisch bewijs?… <span lang="la">Vox populi vox Dei</span>: de stem van ’t volk is de stem van God. Dat is een. En ’t nòg bekender: <span lang="fr">Ce que femme veut, Dieu veut</span>: Wat de vrouw wil, wil God. Ergo de stem van God is de stem van de vrouw.… De stem +van de vrouw is de stem van … Binnen!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Dokter, Hope, Schmidt, Suze Meier</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Hoe heet u?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb198">[<a href="#pb198">198</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> Suus.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt<span class="corr" id="xd33e10853" title="Bron: ,">.</span></span> Verder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> Meier.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ga d’r bij zitten, Suze.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Ik heb u geschreven …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> Asjeblief. ’k Hè de pepiere in ’n pakkie bij mekaar. Me moeder hiet Sefie Meier, ha +zellef meegekomme as ze geen mankement an d’r been ha gehad—van ’t water.… D’r fotegrawie +leit d’r tussche, toe ze zoo oud as ik was—me vader hiette Cornelis van der Vliet—en +ha femilie die Van Reesum hiette—en ha geen tijd met me moeder te trouwe, omdat-ie +sjecheerder bij de Spoor was en in negetig overreeje wier vlak voor ze anteekene zoue … +Nou da’s geen schande voor mijn. En me moeder ken d’r ook niks an doen. En de naam +Reesum het ze meer as eens hoore noeme—die was toe stuurman op de paketdienst.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Ho! Ho!… Niet zoo doorslaan, juffrouw Meier …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Me vader.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Suscht!.. Even inkijken. <span class="stage">(<i>leest de papieren, die hij in de hand gehouden heeft</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Geef u mij ’t portret, meneer Schmidt. <span class="stage">(<i>bekijkt het</i>)</span> Nee. Nooit gezien. Onmogelijk. <span class="stage">(<i>droog</i>)</span>… En <span class="pageNum" id="pb199">[<a href="#pb199">199</a>]</span>’t is natuurlijk onwaarschijnlijk, dat uw moeder in ’90 den bijnaam Kreeftje had?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> Kreefie?… Hèhèhè!… Kreefie … Da’s me ook ’n verneukerij!… Wie hiet ’r Kreefie?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Ik heb van mijn kant niets meer te vragen, meneer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik evenmin, geachte exécuteur-testamentair!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Dan wordt u wel bedankt, juffrouw.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> Gossie—is ’t al afgeloope?—U het me pepiere haast niet ingekeke … De brieve van me +vader an me moeder, toe-ie nog vree … In die eene met de inktveeg d’r op zeit-ie dat +z’n oome Reesum.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Ik zal u morgen bericht geven en op vergoeding van de reiskosten kan u rekenen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> Gossie, gossie meneer—me broeie d’r zoo allejeezis op!—Door me moeder d’r water in +d’r beene, staat de helleft van ’t boeltje achter de schuine deur.… ’t Klopt toch +met de avvertentie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Vergeten zullen we u niet. <span class="stage">(<i>schelt</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> <span class="stage">(<i>opstaand naar de zij der deur</i>)</span>… As meneer dan me nieuw adres wil schrijve … Van de Tolsteeg gane me verhuize—morrege—na +de Zijp nommero 78 bove—dan ben ’k dichter bij de febriek. Het u ’t?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Ja, ja.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Suze.</span> Heere … Heere … Jefrouw … <span class="stage">(<i>af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb200">[<a href="#pb200">200</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="v2.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Elfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Dokter, Hope, Schmidt, Sofie <span class="corr" id="xd33e10959" title="Bron: delange">Delange</span>, Agnes Delange</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hahaha!.. ’k Had waarachtig moeite me goed te houen. Dat schepseltje heeft nou ook +geen seconde d’r handen stil in d’r schoot gehad, terwijl ze bezig was—of ze ’r den +St. Vitusdans in te pakken had!—Uit je humeur, Hope?—Kind, we zijn nog niet op de +helft. ’n Goed hengelaar doet ’t met geduld. M’n kans is nog niet verkeken.… <span class="stage">(<i>tot de binnentredenden</i>)</span>… Ja!… Kom binnen!… Twee?… Twee tegelijk?… Schmidt: da’s je tweeling!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt</span> <span class="stage">(<i>tot Agnes</i>)</span>… Wil ù sivoeplee weer na de wachtkamer teruggaan?… Een voor een sivoeplee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.</span> Da’s me zus, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> We kunnen ’t zònder getuigen af.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes</span> <span class="stage">(<i>driest</i>)</span>… De heer van me zus wou niet dat ze alléén.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Is-die fameuze heer bang dat uw zuster opgegeten zal worden?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> <span class="stage">(<i>driest</i>)</span> Opete nee. Opete late me zus en ik ons niet—maar me kenne de foefies van de heere—me +benne niet van gister … Ik zee: je vliegt ’r niet in—en de heer van Fie zee óók je +vliegt ’r niet in.… Daar het u niet zoo zuur om te kijke—want mijn.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb201">[<a href="#pb201">201</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Spreek uit.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Nee ik smoes niks meer. Je zeit licht meer as je verantwoorde ken, waar Fie?.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> <span class="stage">(<i>haar in de rede vallend</i>)</span>… ’t Is welletjes, juffrouw … <span class="stage">(<i>tot Sofie</i>)</span>… Dus ù komt op de advertentie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.</span> Ja ik—ìk kreeg ’n briefie, om hier bij meneer te komme.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Gaat u zitten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> O, wat ’n lèkkere stoele! Om in te sterve! Precies as bij … <span class="stage">(<i>slaat de vingers in gebaar van iets in te houden voor den mond</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> De papiere, die op ’t lijstje stonde, hè-’k meegebracht—me geboorteacte.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.…</span> Asjeblief.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Jawel—met ’n máár d’r bij—me late niks achter as tegen bewijs.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> As tegen bewijs.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> We geven u alles dàdelijk weer terug.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Dan is ’t goeie, Fietje.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.…</span> Geboren 17 Februari <span class="corr" id="xd33e11063" title="Niet in bron">’</span>91 in—Leiden …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> In Leiden?… Sakkerloot!… Opletten, Jantje boy!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.…</span> Woont uw moeder nòg in Leiden?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb202">[<a href="#pb202">202</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Of ze d’r …?… Wéte me dat, Agnes?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Nou da’s niet te denke, hahaha! Ze hèt ’r in negetig en zoo gewoond.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Zou u wat duidelijker willen antwoorden? We zitten hier niet om raadseltjes op te +lossen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Nee, me zitte wel as onze lieve Heer zèlf in die stoele van leer—maar voor cherades +benne me hier niet. Mòt dat nou an zoo’n bóél mensche verteld worde?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> ’t Is in ’t belang van de erfenis, niet waar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> As ’t dan geen pan en geen kul is—ù hoeft niet weg te gaan, zuster!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Zoo als u wil.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Blijf op uw gemak!—<span class="stage">(<i>Hope zit weer</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> In u hebbe me meer vertrouwe as in die meneer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dank je wel—wat ’n zeldzame.… +</p> +<p>Agnes … Googemert, wat!—Zeg me kenne de wereld, me zus en ik!—Me moeder, meneer van +de politie—nou herken ’k je, hahaha!—is d’r in ’95 met de een of andere druif vandoor +gesjeesd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Toe, toe, toe!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Je vraagt ’t toch!… Toe het tante ons in d’r huis genome—Me hebbe geen van twee ’n +vader—wat Fie?—de mijne is getrouwd en woont in Den Haag—béwijze ken ’k niks—die van +haar—<span class="pageNum" id="pb203">[<a href="#pb203">203</a>]</span>nou, Fie, doe ook ’n mondje open—jij ben de oudste en mijn laat je klesse.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Ik ken me vader niet—Ik ben in Leiden gebore—zij in Brussel.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Had uw moeder in Leiden ’n bijnaam?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Weet ’k niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Dat zal wel. En die zal ze gloeiend verdiend hebbe, ’t mensch!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Dat vragen we niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> O.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Herinnert u zich—’95 is ’n heele tijd—welke kleur haar uw moeder had?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.</span> Rood—as me zus.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Dat hoef-ie ’r niet bij te zegge—ze zijn blind.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Rood?… En ze heette Sofie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> As ik. <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Nou zeit niemand wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> <span class="stage">(<i>tot de twee</i>)</span>… Ik zou wel graag willen hooren wàt uw moeder in ’90 in Leiden dee? Weet ù dat of +ù?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Niet veel bijzonders ken je wel denke.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dàt bedoel ik niet. Had ze de een of andere betrekking?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb204">[<a href="#pb204">204</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.</span> Hoe kenne wìj dat raje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Toe tante nog leefde, zee ze dat moeder—nou laa’k ’t maar nièt zegge.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Nee, zeg ’t niet. ’t Het ’r niks mee uit te staan.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>)</span>.… Kan uw moeder ’n relatie met ’n student hebben gehad?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Wat geloof jij, Agnes?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Ik geloof niks. Student of geen student—’n pàtser was ’t gedorie—om me zus te late +stikke.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Jawel, jawel. Maar nu de puntjes op de i—wat noodzakelijk is!—Zou een van uw andere +familieleden zich misschien kunnen herinneren.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Me hebbe ènkel ’n neef, die we nooit zien.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Zou die weten.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> Dat broekie!… Die weet enkel van vuile en schoone kinnen—die barbiert.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Kàn uw moeder bijvoorbeeld in ’n sigaren- of in ’n manufacturen- of in ’n handschoenenwinkel +in betrekking zijn geweest?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Alles ken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Wij benne op ’n atelier—dan ken zij.… Kan òns ’t schelen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Wil u mij eens antwoorden?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb205">[<a href="#pb205">205</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.</span> Natuurlijk juffrouw.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> <span class="stage">(<i>verbeterend</i>)</span>… Zuster—zie je toch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Hindert niet. Heeft uw moeder nooit aan uw tante ’n woordje geschreven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.</span> Jawel juffr.…—zùster.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Uitstekend. Dat móét zekerheid geven—voor de erfenis—als u een of meer brieven bewáárd +heeft..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Ja. Me hebbe d’r ’n berg van—uit Amerika, wat Fie?… Van ’96 en ’97—as ze cente an +tante stuurde—en toe nog is een van ’99—sekuur hoor—twee negetjes naast mekaar—dat +was de laatste.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Vergis je je niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Nee hoor!.. D’r was vijftien dollar bij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> Zouen wij die brieven.….?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Waarvoor?… Voor wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Ja, zuster, is dat nóódig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Nee. Dat is te omslachtig. We kunnen ’t makkelijker af! <span class="stage">(<i>tot Dolf</i>)</span>… Heeft u den brief, die bij ’t testament van.… van.… kapitein van Reesen lag, bij +de hand, meneer?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt …</span> Voortreffelijk, zuster! Bravo! Ik begrijp uw bedoeling!—Ja, meneer Van Walden: die +brief kan den doorslag geven, bijna volkomen.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>een la van het bureau opensluitend</i>)</span>… Ja, dien <span class="pageNum" id="pb206">[<a href="#pb206">206</a>]</span>heb ’k ergens gestopt—gestopt—gestopt—Nee, hier niet <span class="stage">(<i>andere la openend</i>)</span>… Da’s ’n sla overal—’n hutspot—moet ’k toch eens probeeren te ordenen.… Wel wat drommel, +gevlogen kan-ie niet zijn … <span class="stage">(<i>zoekend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Nee—nee—nee … Waar kan-ie dan? Curieus: gebeurt altijd als je iets noodig heb!.… +Eureka!.… Eureka!.… ’t Lag vlak voor m’n neus … <span class="stage">(<i>neemt den brief uit den sigaren-schedel</i>)</span>.… Zeker door Jaapje verlegd.… Voilà, monsieur Schmidt.… Snappen doe ’k ’t niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> <span class="stage">(<i>fluistert Hope iets toe—zij knikt</i>)</span>… Zoo dames—nu hou ik dezen brief ’n beetje gevouwen—den héélen inhoud hoeft u niet +te lezen!—en antwoordt nu eens vooral niet te haastig of de handteekening Sofie èn +of ’t handschrift op dat van uw moeder lijken. Zegt u ja—dan moeten wij op onze beurt +uw brieven inkijken. Niet haastig—’r hangt ’n boel van af!.… <span class="stage">(<i>een aangehouden, nieuwsgierige stilte. Agnes buigt over Sofie’s schouder, leest hardop</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.…</span> „..Ik—ik”.….—ja daar staat „ik”—„ik ben wel lichtzinnig maar niet slecht mevrouw”… +<span class="stage">(<i>tot Sofie</i>)</span>.… Hou je duim opzij!.…. „en ik lieg niet.… Zoo.… zoo”—hou dan stil, Fie!—„zoo ferachtig +as God me hoort.… het is het kind van u zoon … Die zich noempt … Sophie …”</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.</span> <span class="stage">(<i>haar zuster aankijkend</i>)</span>.… Nee, hè?.… Wat vin jij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Vraag-ie dat nog?.… Da’s ’n keukenmeidepootje!… Of ze met d’r linkerhand het geschreve! +<span class="pageNum" id="pb207">[<a href="#pb207">207</a>]</span>Nee—moeder het ’n lóópende hand—dat lijkt op niks!—„ferachtig as God me hoort”.… Ferachtig.… +Ferachtig!.… Daar hoef-ie geen twee telle over te prakkizeere.… Da’s zoo min van onze +móéder as ìk van me schooier van ’n vader ben.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>opgelucht</i>)</span>… En is ’t ònmogelijk, dat uw moeder vroeger Kreeftje heette?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie …</span> Kreefje, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes …</span> Nou beginne me te merreke hoe laat ’t is! Wat ’n flauwe bak! Goed da-je niet alleen +op visite gegaan ben, Fie. Magge me de papiere terug asjeblief?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> ’t Was geen aardigheid, juffrouw—ìk zal zoo vrij zijn nog eens persoonlijk bij u aan +te komen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> As ’t voor die brieve is, hoeft ’t niet, zuster—moeder d’r schrift is met dat vuur +en water. Blijf jij nog zitte?… Dag mensche!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sofie.…</span> Dag juffr … zùster. Dag heere …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Agnes.</span> <span class="stage">(<i>bij de deur</i>)</span>… As ’t géén aardigheid met dat Kreeftje was—dan het de màn van die Kreeftje toch +zeker óók ’n fijne bijnaam gehad … Bejour allemaal! <span class="stage">(<i>geprikkeld af. Hope is bij de laatste woorden de bibliotheek ingeschuifeld.</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>schellend</i>)</span>… Dat was ’n stelletje! En die kleinste … nou! ’n Verbazend vief ding! Twee, drie +jaar ouwer, dacht ’k terwijl ze bezig was—en ze zou … Complicatie voor ’n roman fin-de-siècle: +de <span class="pageNum" id="pb208">[<a href="#pb208">208</a>]</span>zuster van je dochter trouwen—grootpapa van je dochter—goed dat Hope me niet corrigeert … +<span class="stage">(<i>tot Jaap</i>)</span>… Nou? Waar blijft de moeder met … ’k Had je toch gezegd …</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v2.12" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Twaalfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Dokter, Hope, Schmidt, Jaap</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap …</span> ’k Wou daarnet niet storen, meneer—maar dat meissie is benejen niet goed geworden—het +’n toeval of zoo iets.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Had je niet eerder.… <span class="stage">(<i>naar deur</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Ik zal even kijken, Dolf—blijf jij.…. <span class="stage">(<i>af door Jaap gevolgd</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dan kunnen wij de séance opbreken, meneer Schmidt—Mocht voor die twee beneden uw advies +noodig blijken, dan telefoneer ik.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Goed meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> En uw declaratie ontvang ’k graag met zeer bekwamen spoed.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Dank u, meneer. Dus nièt langer adverteeren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>luchtig</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Nee—nee. ’t Heeft geen <span lang="de">Zweck</span>. Ik heb m’n <span lang="de">Schuldigkeit</span> gedaan—”<span lang="de">der <span class="corr" id="xd33e11445" title="Bron: Moor">Mohr</span> kann gehen</span>”… Een moment nog. U zendt me de adressen van die erfenisjaagsters. Licht dat ze ’n +kleine verrassing krijgen! <span lang="fr">Bonjour! Bonjour!</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb209">[<a href="#pb209">209</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Schmidt.</span> Uw dienaar, meneer—u heeft me maar te ontbieden. <span class="stage">(<i>bij de deur voor Jaap uitwijkend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Uw dienaar, meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> En?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap.</span> Of ’k effen om ’n rijtuig mag telefoneeren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>in de bibliotheek kijkend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Ga je gang.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jaap …</span> 1290 … Rijnders?… Met Van Walden. Dadelijk vigelante—dadelijk. <span class="stage">(<i>schelt af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> ’k Ga ’r vandoor Dolf—Zijn de anderen al weg? <span class="stage">(<i>Jaap af</i>)</span>… ’k Zal ’r met ’n rijtuig thuis brengen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Toch niet sérieus, boy?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> ’n Epileptisch toeval, de stakker—is alweer bij kennis …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Kan ik behulpzaam zijn, dokter? <span class="stage">(<i>komt uit doorgang van de bibliotheek</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.…</span> Nee zuster. De eigen moeder is ’r óók bij—en dan rijd ik meteen door. <span class="stage">(<i>tot Dolf</i>)</span>… En geen sprake van dat!… Heeft nooit ’n voetstap in Leiden gehad … Kind van ’n marinier +die in ’t gekkenhuis overleden is … Wat ’n stakker, wat ’n wurm!… Zit benejen te snikken, +nou ze ’r positieven terug heeft, dat je ’r beroerd bij wordt.… Adieu. Tot ziens, +Dolf … Tot straks, zuster. <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb210">[<a href="#pb210">210</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="v2.13" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v2.13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Dertiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Je heb toch gehoord, dat Linden ’t alleen af kan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ik word aan de Stichting gewacht.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Lunchen we samen—kom zeg nou niet nee! <span class="stage">(<i>wil schellen</i>).</span> ’k Zal orders geven, dat ze in vijf minuten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Dank u. Dag meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dag meneer! Dag meneer! Hope, je behandelt me niet fair, niet loyaal! Al m’n voorkomendheden +stuiten af—op ’k weet niet wat.… Ik buig me—ik gehoorzaam, om ’t zoo te zeggen, aan +élk van de dingen, die jij nog niet eens uitgesproken heb, en jij—jij gaat voort—met +’n stugheid, die me razend maakt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Meneer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Schei uit met je ge-meneer—voor jou ben ’k Dolf!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Dat laat zich niet dwingen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Niet dwingen?… niet dwìngen?… Kan ’k je niet volkomen eerlijk in je oogen kijken, +als ’k <span class="corr" id="xd33e11564" title="Bron: be weer">beweer</span> dat ’k nà dien nacht bij mama’s lijk van elk gebaar, van ieder uur rekenschap kan +geven? Dat wordt op die manier ’n soort coqueteeren, ’n misbruik maken van dat ééne +incident …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb211">[<a href="#pb211">211</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Meneer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Ik wìil je meneer niet meer hooren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>wrevelig</i>)</span>… Daar zal u toch aan moeten wennen. Ik heb niet één reden vertrouwelijker met u om +te gaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Dus die onzinnige jacht op ’n kind—doorgezet, om de belofte aan mama—maar nòg meer +om jóú—wat je wist, wat je voelde!—die was je geen afdoend bewijs, hoe me dat vroegere +speet, hoe ik van jou.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Nee—die onzinnige jacht heeft me … Dag meneer. Ik geloof dat ’t beter is, op ’t oogenblik +allerminst met elkaar uit te spreken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Hope—ik sta ’r juist op. Misschien zet je hier in geen tijden ’n voet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Nóóit meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>gebelgd</i>)</span>… Heb ’k de minste onhoffelijkheid begaan?… Was m’n welkom geen bloemen-attentie?<span></span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Meneer, meneer—ik ben op ’t moment in zoo’n verbitterde stemming, sta zoo wanhopig-vervreemd +tegenover u, dat ’k bang ben voor ’n explicatie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Heb ìk tot die „verbitterde stemming” aanleiding gegeven? Ik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> <span class="stage">(<i>neerzittend—gejaagd-smartelijk</i>)</span>… Ik heb daarstraks zoo’n moeite gehad me in te houden—u niet in ’t bijzijn van de +anderen te … te beleedigen … <span class="pageNum" id="pb212">[<a href="#pb212">212</a>]</span>U is zoo gezond—zoo gezond—zoo stevig—zoo stellig—zoo geestig—ik zoo zwaar op de hand—zoo +aarzelend … O, wat háát ik u—wat heb ’k u innig zitten haten—vanaf m’n binnenkomen +hier, toen u enkel vernuft, vernuft, vernuft in plaats hàrt, hàrt toonde …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Hope.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> ’t Was „onbetaalbaar, buitengewoon” dat uw bediende me in de wachtkamer bij die kinderen +liet—door de telefoon vroeg u of ze chocolade, anijsmelk moesten hebben … De belofte +aan dat prachtige menschje, dat nog geen minuut nadat ’k ’r verlaten had, dood uit +’r bed viel, is voor u ’n hartelooze grap, ’n „plechtige gebeurtenis”.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Hope.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Hou uw mond! Verzin geen nieuwe vernuftsdingen—ik haal uw eigen woorden aan!… ’t Heette +’n „plechtige gebeurtenis”, ’n „vertooning”… Geen seconde had u de ernst van ’n misdadiger, +die bang is z’n òffer te zien!… Wat is dat niet te vinden—in die radelooze Zee van +menschen verdwenen kind, anders dan ’n misdadig offer geworden? <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span>… En nu nòg staat u te glimlachen, met dien ellendigen supérieuren glimlach!… Met +die roos in uw knoopsgat—na „de heele nacht onder de wijn te hebben gezeten”—dat is +toch zoo, nietwaar?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span>… Ja, ja …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Met die roos—of ’t ’n studentikooze fuif was—of u ’n „typisch” uurtje meeleefde, heeft +u <span class="pageNum" id="pb213">[<a href="#pb213">213</a>]</span>in uw luxe-kamer—wat heb ù anders dan luxe, luxe, luxe, van af uw geboorte gekend?—die +kleine optocht van verlatenenen, verwaarloosden gezien … die op ’n brokje erfenis +hoopten!… Die stumper, waarvan de moeder met witte haren in ’t Gasthuis gestorven +is—de stumper op „Sinterklaasavond” op de wereld geschopt—was de eerste „niet uit +de loterij”—aan de fabrieksmeid, voor ’r moeder sjouwend, moest u nog ’ns droog vragen +over den bijnaam Kreeftje—en ’r handen hadden den St. Vitusdans!—bij de twee zusters, +was u angstig, niet verheugd, niet blij iets te kunnen herstellen—toen weer, terwijl +’k in de boekerij was, sprak u van ’n roman fin-de-siècle!… Jammer dat de laatste +niet hièr ’r epileptisch toeval gekregen heeft—u zou ’r nog glossen en glossen bij +gemaakt hebben!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Hope—dat gaat te ver!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Te ver?… Te ver?… Die brief, die wanhoopsbrief van Kreeftje, Kreeftje …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Die ìk niet verleid heb!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Die brief heeft u laten slingeren—was zoek, zoek—kwam uit dat ding daar tevoorschijn—die +brief, dien ’k haast van buiten ken, waarin ze smeekte, smeekte, als ’n bedelares—voor +jouw, jouw kind!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>driftig</i>)</span>… ’n Vrouw die met Plums en Baars en anderen leefde … Wie zwetst dat ’t mijn kind?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Ik! Zij! Je eigen moeder! Jijzelf!… Heeft je <span class="pageNum" id="pb214">[<a href="#pb214">214</a>]</span>vernuft, je hatelijk vernuft straks niet gezegd, dat de stem van de vrouw de stem +van God is?.… Hoe durf <i>jij</i> dan vragen, twijfelen, ontkennen, bij de woorden in dien simpelen brief?.… <span class="stage">(<i>’t papier van tafel grijpend—en driftig lezend</i>)</span>… „Ik lieg niet, ik lieg niet—het is het kind van uw zoon!”.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Nonsens! Nonsens!… ’t Kind van ’n studentenscharrel!—Wiè, wiè, wiè zou zich daar, +zònder bewijs, zorgen van aantrekken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> Heeft ze geld van je aangenomen, die schàrrel?… Is ze je vrouw niet geweest, je passe-temps, +die scharrel? Heb je de „opvoeding” van je dochter niet aan ’r overgelaten, aan die +schàrrel! Is m’n eigen moeder niet op dezelfde manier … Wat voel jij met je glimlach +van dat alles?… Wat raakt ’t jou met je roos in je knoopsgat?… <span class="stage">(<i>in snikken uitbarstend</i>)</span>… O, ik hààt je zoo, hààt je zoo, hààt je zoo.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Hope—Hope—laat me.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> <span class="stage">(<i>wild haar tranen drogend en opspringend</i>)</span>… Redeneer niet meer—praat niet meer—ik kan je stem niet meer hooren!… <span class="stage">(<i>af door boekerij—hij staat even houdingloos—maakt een gebaar of hij den brief wil +verscheuren—zakt in nadenken op een stoel—begint hem te lezen</i>).</span></p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">DOEK. +<span class="pageNum" id="pb215">[<a href="#pb215">215</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3" class="div1 last-child act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">DERDE BEDRIJF.<a class="noteRef" id="xd33e11720src" href="#xd33e11720" title="Ga naar noot 1.">1</a></h2> +<p class="stage">(De huiskamer bij Dr. Linden—eenvoudig effen behang—een enkele gravure—rustige meubelen. +Het eerste plan, links, vormt een glazen erker, eenigszins verhoogd. Tweede en derde +plan dito, suite deuren. Voor den erker een kleine tafel—er <span class="corr" id="xd33e11724" title="Bron: in">is een</span> overvloed van planten. Rechts in den achterwand toegangsdeur naar marmeren gang. +Eerste plan, rechts een buffet. Tweede en derde plan, dito, wederom suite deuren. +Bij voorgrond, rechts, een ronde tafel, waaromheen stoelen. Vroegzomer. Zonlooze middag).</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="v3.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dr. Linden, Annie</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> <span class="stage">(<i>komt door gangdeur geaffaireerd binnen, blijft lachend staan, loopt op de teenen naar +de linkersuite, waarvan een deur aanstaat, luistert naar Annie, die het kind in slaap +zingt … „<span class="corr" id="xd33e11740" title="Bron: ’">’s</span> Avonds als ik slapen ga, loopen me zestien engeltjes na: twee aan mijn hoofdeind, +twee aan mijn voeteneind”…—hij zit er lachend bij neer—… „twee aan mijn rechterzij, +twee aan mijn linkerzij …”</i><span class="corr" id="xd33e11743" title="Niet in bron">).</span></span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> <span class="stage">(<i>invallend, terwijl zij zwijgt</i>)</span>… Twee, die mij dekken, twee, die mij wekken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Suscht! ’k Heb zoo’n moeite met ’r! <span class="stage">(<i>kijkt <span class="pageNum" id="pb216">[<a href="#pb216">216</a>]</span>nog even in de kamer, sluit de suitedeuren</i>)</span>… Hoe kun je ’t over je hart krijgen ’t kind wakker te maken en me zoo te laten schrikken!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Is dat je goeien middag?<span></span> <span class="stage">(<i>zij omhelst hem</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Nu was je toch wéér bezig, wijf, om die hobbelwieg heen en weer te duwen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Ze was zóo lastig! Wou per se niet gaan slapen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Ja, ja—dat eindigt met ’n fopspeen, als ik ’r ’t oog niet op hou!—Wijf, wijf: hoeveel +honderd keer moet je ’t nu nòg hooren: niet opnemen, niet in de handen nemen, als +ze huilen! <span class="stage">(<i>geeft haar een zoen</i>)</span>… Vannacht, toen je dacht dat ’k sliep, ben je ’r ook uit geweest … <span class="stage">(<i>tweede zoen</i>)</span>… Dat duurt tot ’k Til en de wieg ’s nachts op de logeerkamer stop—en de deur op slot.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Hahaha! <span class="stage">(<i>schrikt—beluistert de suitedeur</i>)</span>.… Nee, Goddank!… ’k Durf de kamer gewoon niet uit gaan!… Zoo’n bord pap heeft ze—zóó’n +bord … Wat zoek je, Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Waar heb ’k vanmorgen de staten … Waar heb ’k.…?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Je brandt je—vlak bij je neus …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> <span class="stage">(<i>’n boek van de kleine tafel bij den erker nemend</i>)</span>… Merci.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Zou je niet één seconde gaan zitten? Presseert ’t op ’n halve minuut?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb217">[<a href="#pb217">217</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Op ’n kwart. Consult met Deen. <span class="stage">(<i>op z’n horloge kijkend</i>)</span>… Drommels!… <span class="stage">(<i>wil heen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Toe, akeligheid: nog geen kwartier ben je thuis gebleven!… En van ’n consult weet +’k niks! Wor ’k buiten àlles gehouen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Consult voor Ninette van Walden …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> ’t Dochtertje van Charles?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Ja, ja—hou me niet langer op, wijf!… Is vanmorgen vroeg geopereerd … <span class="stage">(<i>tot Hope, die de gangdeur doorkomt</i>)</span>… Vertel jij ’t resteerende, Hope, hè?… Dag wijf!… En van de wieg afblijven! <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Annie, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Wat bedoelt Jan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Is ’r consult voor ’t meisje van Van Walden …?… <span class="stage">(<i>een pop uit Hope’s hand aannemend</i>).</span> Nee maar Hope-lief, wat ben je ’n engel! Och, wat bederf je m’n snoetje!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Die kun je aan ’t koordje boven ’r hoofdje hangen … <span class="stage">(<i>Annie omhelst haar</i>)</span>… Nou, nou, Annie!… ’k Zou verlegen worden, om weer ’n kleinigheid mee te brengen.… +Ging Jan?… Vreeselijk jammer—zoo’n lief, zachtzinnig meisje—ach, wat zielig!—heeft +na de operatie liggen lachen—niets aan te doen—niets. Dat consult had net zoo goed.… +Maar Van Walden wòù ’t, wòù ’t … Stakkerig! ’k Had geen oogenblik Charles—’k heb ’m +<span class="pageNum" id="pb218">[<a href="#pb218">218</a>]</span>toch vrij lang bijgewoond—op zulk ’n hartstocht voor dat ziekelijke, frêle ding getaxeerd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Jullie hoopten toch—toen ’t voor veertien dagen kwam …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Dat deden we—Jan vond één longtop aangetast—de nieuwe acute ontsteking, die geopereerd +móést worden—was tuber, tuber.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Wil je gelooven, dat ik ’t ’n bezoeking vind, naast ’t Gesticht te wonen … <span class="stage">(<i>luistert angstig aan de suitedeur</i>).</span> Als Jan me zoo iets tegen den avond vertelt, lig ’k den heelen nacht wakker, bang +dat Til.… <span class="stage">(<i>de gestichtsbel luidt</i>)</span>… Half vijf?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Ja, da’s de melk.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Blijf jij babbelen, of gaan de kinderen nog naar ’t strand? <span class="stage">(<i>schelt</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Naar ’t strand—met dit ruwe weer? Nee. En dan ik ben vrij. Marie en Toos hebben de +beurt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Drinken we ’n kop thee?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Graag.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>tot het dienstmeisje</i>)</span>… Kaatje, kind, zet je voor twee personen thee? Weet je alleen de bus te vinden, kind? +En niet ’t water eerst—éérst de thee in den trekpot, hoor je?.… Of nee, Kaatje, breng +liever ’t water separaat.… Vlug en niets breken!… <span class="stage">(<i>meisje af</i>)</span>… Zoo moet ’k ’r alles duidelijk maken! Hahaha!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb219">[<a href="#pb219">219</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="v3.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc"><span class="corr" id="xd33e11944" title="Bron: de">De</span> vorigen<span class="corr" id="xd33e11947" title="Niet in bron">,</span> Charles.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> <span class="stage">(<i>door gangdeur</i>)</span>… Pardon als ’k stoor, mevrouw—ik zoek den dokter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Is nog geen drie minuten geleden naar ’t Gesticht gegaan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Daar kom ’k toch vandaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Meneer zal misschien langs de achterzij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Wil u niet ’n oogenblik plaatsnemen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Nee. Dank u. <span class="stage">(<i>stap naar deur—zich bezinnend, tot Hope</i>)</span>… Hope … Hope … <span class="stage">(<i>ineens hartstochtelijk</i>)</span>… Lieg niet: is ’t opgegeven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>)</span>… Hoe kan ík daarop antwoorden, meneer Charles …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> Jij, als hoofdverpleegster, weet ’t zoo goed, zoo goed als zij! <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Lieg niet, lieg niet! Dat is ’t éénige wat ’k nog te verzoeken heb …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>ontwijkend</i>)</span>… Eerst na ’t consult—niet waar … niet waar?—is ’r eenige zekerheid … <span class="stage">(<i>hij zit neer</i>)</span>… Ik durf niets zeggen … En de meening van dokter Linden … <span class="stage">(<i>een stilte. Hij zit dof-verslagen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>hartelijk</i>)</span>… Kom meneer Van Walden—u is nog zoo jong—u heeft nog zoo ’t heele leven voor u … +<span class="stage">(<i>hij barst in snikken uit</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Meneer Charles …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb220">[<a href="#pb220">220</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.…</span> En u heeft ’n vróúw, ’n vrouw, meneer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Charles.</span> <span class="stage">(<i>opstaand, zich bedwingend</i>).</span> Dank u. <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Annie, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Van z’n vrouw had je niet moeten spreken …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Niet van z’n vrouw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee. ’k Had geen gelegenheid je te waarschuwen—die twee zijn nog niet <i>samen</i> aan ’t bedje geweest …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Meen je dat?… Zóó gebrouilleerd?… <span class="stage">(<i>Hope knikt</i>)</span>… Waarom?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Waarom?… Ja waarom?… Zij is den heelen dag in ’t gezelschap van „vrienden”—hij afficheert +zich in ’t openbaar, zelfs hier, met z’n maitresse … Tot vandaag lijken ze bij mekaar +gebleven om de zieke Ninette … Zóó als ’t stakkertje ’r niet meer is, maar ook zoo +dadelijk, laten die twee mekaar los … En dan mag ’t … Ze zijn al gescheiden van … +„tafel en bed”… ’n Huwelijk zonder kind is geen huwelijk …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.…</span> Hoe kom je op den inval!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Menschen zonder jullie geluk, zijn niet getrouwd—jullie huwelijk, ja da’s zeker, is +eerst door de geboorte van Tilleke begonnen … Vóor dien tijd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Hahaha!… Jan zou je uitlachen, als-ie je hoorde … Scheelt je wat?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb221">[<a href="#pb221">221</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>die met het hoofd in de handen gezeten heeft</i>)</span>… Niet sámen bij ’n sterfbedje—dat wordt ’t!—willen komen … O, o, wat is al dat gedoe +erger dan wanhopig—wat is ’t angstig ’n zoo harden kijk op ’t leven te krijgen, als +ik ’t hier dagelijks, dagelijks …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Hope—wat scheelt je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> ’n Beetje downheid—’n tikje moeiheid—Vannacht ben ’k ’r ’n paar maal uit gemoeten—en +die operatie aan dat lichaampje vanmorgen, heeft me … <span class="stage">(<i>moeilijk</i>)</span>… Voor jou heb ’k geen geheimen, Ans—bij jou heb ’k me zoo thuis gevoeld, na ’t werk +in ’t Gesticht—ik ben ’r je zoo dankbaar voor … Toen dat meisje onder de pijn lachte, +lachte om ons te overtuigen dat we ’r geen zeer hadden gedaan—toen had ze denzelfden +trek om den mond van—van zeker iemand …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.…</span> Van …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Geen naam uitspreken. Denk aan de afspraak! <span class="stage">(<i>wrevelig</i>)</span>… Wat ’n mensch met karakter ben ik, hè? Als ’k ’r zoo iets uitflap, krijg ’k ’n gevoel +van afkeer voor mezelf … <span class="stage">(<i>quasi-onverschillig</i>)</span>… Waar hadden we ’t over?… Over Ninette. Over den band, den <span class="ex">heiligen</span> band, zou dominee zeggen … Zondag heeft-ie ’r ’n boom over opgezet—over z’n „heiligen +band”—dat de menschen uit ’t dorp met d’r oogleden knipperden … Alleen ìk niet … Ik +weet te veel … Ons Gesticht is ’n te vinnige illustratie op de heiligheid.… Kinderen, +kinderen, denk ’k zoo dikwijls, als ze d’r goddelijke spelletjes onder <span class="pageNum" id="pb222">[<a href="#pb222">222</a>]</span>ons toezicht aan ’t strand spelen: jullie beseft je zegening niet, dat je in ’n bandeloos +Gesticht opgroeit, langzaam mensch wordt, zonder de wrok van ’n thuis, als de kleine +Ninette, zonder ’t stil gehuil van je moeder, zonder de drift om ’n kleinigheid van +je vader.…. Als ze in ’t zand om me heen stoeien, me gierend van ’t lachen begraven, +me met z’n tien, twintig, dertig waarachtige broertjes en zusjes bestormen, krijg +’k soms de tranen in m’n oogen—voel ’k me in ’t prachtigst gezin van de wereld—’t +gezin zooals ik ’t me verbeeld, dat ’t na eeuwen overal, overal zijn zal—<span class="ex">elk kind door z’n geboorte ’t kind van ieder</span>—van ieder—vaders bijzaak. <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> ’k Ben blij dat de „mijne” me tot die gedachten gebracht heeft.… dat ik ’r geen heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span>… Hope, Hope—hoe kun je dat alles zoo akelig resoluut—haast zoo onvrouwelijk zeggen—terwijl +Tilleke achter die deur slaapt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Onvrouwelijk?… Ik met m’n zestig kinderen!… <span class="stage">(<i>scherp</i>)</span>… Niet ieder kan … <span class="stage">(<i>zich inhoudend</i>)</span>… Neem me niet kwalijk, Ans … Ik ben vandaag geen opwekkend gezelschap … <span class="stage">(<i>luchtig</i>)</span>… Hou jij je aan den allerheiligsten band … van ’t geluk … <span class="stage">(<i>staat op, gaat naar den erker. De meid brengt het thee-gerei. Annie schenkt het water. +Van dichtbij, benee, klinkt kindergejoel. Hope opent het venster, zwaait met den arm …</i>)</span> Dag jongens! Dag! Dag Fritsje! Wil jij me vandaag niet zien? <span class="stage">(<i>kinderstem: „Dag moeder!</i>)</span>… Dag Suus! Dag Suus! <span class="stage">(<i>Kinderstem: „Dag moeder!”</i>)</span>… Dag Henk! Heb je erge pijn, dat je zoo hinkt, <span class="pageNum" id="pb223">[<a href="#pb223">223</a>]</span>kind?… <span class="stage">(<i>Kinderstem: „Nee, moeder! Dag moeder!”</i>)</span>.… Foei, Foei, wat laten Toos en Marie de kinderen hollen! Daar valt ’r al een … <span class="stage">(<i>de handen als ’n roeper voor den mond</i>)</span>… Toos! Toos! Niet zoo dicht bij de sluizen! Hoor je? <span class="stage">(<i>Vrouwestem: „Joe-oe-oe!”</i>)</span> Meer bij de duinen! <span class="stage">(<i>Vrouwestem: „Joe-oe-oe!”</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Drink nu je thee—’t zal wel marcheeren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>naar de tafel</i>).</span> Zeldzaam zorgeloos die betaalde verpleegsters! En die sluizen, zoo dicht bij ’t Gesticht, +hinderen me elken dag … Herinner jij je nog dien schippersjongen verleden jaar … Hoe-ie +door de zuiging.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Natuurlijk … Nee geen détails … Afschuwelijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Goed. <span class="stage">(<i>zit neer</i>)</span>… Van dat Fritsje hou ’k dol-veel. Dat is ’n schat van ’n bengel—’n dot—altijd ernstig—en +’n mondje! Als ’k voorbij z’n bed ga, móét ’k ’m pakken—en in z’n slaap slaat-ie nog +z’n armen om m’n hals.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Is dat dat grappige broekmannetje, dat de eerste dagen om ’t geringste vlóékte?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Hahaha! Ja: obberdorie, obberdomme—goed zeggen kan-ie ’t niet! De zusters maakten +’m in ’t begin telkens boos, om dat gebrabbel te hooren—en omdat ik toen z’n partij +trok, zijn we de beste maatjes geworden. Smakelijk kopje, Ans. Gelukkig dat ’t ventje +hiér is gekomen. Als je ’m vroeg, babbelde-ie: me moeder zit in de hemel en me vader +<span class="pageNum" id="pb224">[<a href="#pb224">224</a>]</span>is ’n obberdommesche dief. Van z’n <span class="ex">grootvader</span> geleerd. Fijngevoelig als-ie is! Moeder, zei-ie nog geen uur gelejen tegen me: ik +hou van jou zooveel, zooveel, ik hou van jou <span class="ex">duizend</span>. Aardig, hè? Aardig als iemand duizend, duizend van je houdt.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Dolf</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>in wit badkostuum met witte pet</i>)</span>… Hm!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>tegelijk met Hope verschrikt opstaand</i>)</span> Meneer, is dat ’n manier!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dames!… Mevrouw Linden … Juffrouw … De buitendeur stond aan … en … Laat ik u niet +derangeeren … Gaat u zitten …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.…</span> We hadden u niet gehoord. Hoe komt u zoo uit de lucht vallen? Weet Jan dat u …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Onwaarschijnlijk … <span class="stage">(<i>tot Hope</i>)</span>… Ik verjaag u hopelijk niet, juffrouw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Volstrekt niet, meneer—ik heb te werken …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.…</span> En je zei dat je …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.…</span> Jawel. Maar niet te lang. Dag Ans. Dag meneer. <span class="stage">(<i>Hope af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Annie, Dolf</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ja, ja. Vogelverschrikker. Mag ik zoo vrij zijn?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb225">[<a href="#pb225">225</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Zóó vrij, ja.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>neerzittend</i>).</span> Om te beginnen gefeliciteerd, mevrouw, voor de tweede maal—nu mondeling met jullie +jongen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>)</span>… Meisje.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Meisje?… Heeft Jan zich zoo vergist?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> (lachend)… Of Jàn zich vergist heeft?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Dan ik—dan ik … Waar laat ’k die buiten-modelsche pet?… Excuseer dat ’k ’r mee binnen +gekomen ben … Geef u geen moeite … <span class="stage">(<i>scheert haar in een hoek</i>)</span>… Da’s minder comme-il-faut dan makkelijk … Aardig huis hier. Suite èn suite—vijftien +meter—heb ’k dat goed onthouden? Hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Uitstekend. Maar ’t is wel ’n tijd geleden, dat u in die vijftien meter was … En bedrieg +’k me—of droeg u vroeger géen lorgnet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nee u heeft ’t correct onthouden.… Dag Jan! Dag ouwe kerel! Ja, ik ben ’t.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Dr. Linden</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dolf, jij?… Wat heb je voor zonderlinge ingeving, om hiér te verzeilen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Merci voor de buitengewoon-hartelijke begroeting, hahaha! Ik kom voor záken, na ’n +lange reis als commis-voyageur door ’t noorden en ’t zuiden …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb226">[<a href="#pb226">226</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Bril jij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Lei ’k juist aan je vrouw uit!—Daar heb ’k de sensatie wéér, mevrouw, de óúwe, zóo +als ik u zie, van dien fameuzen eersten steen van de Stichting, met den dominee-met-’t-wratje … +Ja ik bril, Jantje, kerel, kind! Kreeg ’k ineens, zonder waarschuwing, in ’n Belgisch +nest. <span class="sic">’t</span> Las m’n krantje—en rutsch al de Reuter-telegrammen aan ’t zwemmen—collegaatje van +je opgezocht—lorgnetje en niemendal gebeurd—de letters zwemmen niet meer, maar bij +’t zwemmen zelf—moet ’k oppassen geen botsing te krijgen—Voor de bain-mixtes deug +’k niet meer, hahaha! Kerel van harte met je dochter!… Maar aan me geschreven heeft-ie +’n zoon, mevrouw! Hindert jou wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Nou—iets hindert me. We hebben zooeven je neef Charles.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Is Charltje hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Jawel. Met z’n vrouw. En ’t kindje is bij ons op de ziekenzaal.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>plots ernstig</i>)</span>… Is Ninette.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Opgegeven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dat meen je niet. Is de kleine Ninette … Wat scheelt ’r? Wat heeft ze?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Hopeloos. Móést ’r opereeren—hij wou Deen in consult, en ’t eenige wat Deen kòn verklaren, +was dat m’n chirurgisch ingrijpen ùitstel van <span class="pageNum" id="pb227">[<a href="#pb227">227</a>]</span>executie geweest—hij zou ’t zèlfde gedaan hebben.… Dolf, beste kerel, toen we met +z’n tweeën in de wachtkamer kwamen—om ’m voorzichtig voor te bereiden—op de quaestie +van ùren nog—toen liet-ie ons niet eens aan ’t woord komen, toen begon-ie zoo miserabel +te snikken, zoo ineens oud en hoe zal ’k ’t zeggen, dat we ’r zelf door kapot werden.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>nerveus</i>)</span>… Jan, ik kan zulke dingen niet hooren.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> En je verweet me dat ’k je buiten alles hou!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Waar logeert-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> In Royal.… Je ben toch niet van plan ’m dadelijk op te zoeken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dat ben ’k zeker.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Doe ’t niet—niet nù … Die twee vijanden-van-mekaar hebben op ’t oogenblik nièmand +noodig.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Au fond spijt ’t me, dat ’k met ’m overhoop lig … Zou ’k vanavond?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Morgen—morgen … Ninette kan ’t nog ’n veertien dagen halen, naar menschelijke berekening—nee, +vandaag ontraad ik ’t stellig.… Had jij ’n verschil met ’m?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> We zijn met advocaten bezig geweest—na mama’s dood—over ’t legaat voor de Stichting—diezelfde +stichting waar nu z’n eigen kind.… Beroerd! Meer dan beroerd!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb228">[<a href="#pb228">228</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Jullie hebt toch sámen je toestemming gegeven—wat hebben dan advocaten.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Nee nièt samen. Hij weigerde niet alleen, maar liet door z’n rechtsgeleerde dingen +over mama’s geestestoestand schrijven, die ik ergerlijk—schwamm—streep door ’t gebeurde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> En de Stichting hééft ’t legaat. Dan heb jij ’t heelemaal voor jouw rekening genomen? +En dat hooren we toevallig! +</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Je had ’t nìet behoeven te hooren—en we praten ’r geen woord meer over—geen woord +niet waar mevrouw?—geen woord, Jan?—Die tengere, intelligente Ninette … En toch.. +En toch.. <span class="stage">(<i>down</i>)</span>… ’k zou met Charles willen over steken … Beter de plek van ’t grafje, dan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> <span class="stage">(<i>gebluft</i>)</span>… Dolf—zou jij ’ns wakker worden!… Ben jij ’t die daar.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> <span class="stage">(<i>valsch-vroolijk</i>)</span>… Ja!… Kun je zoo hebben. Beetje wormstekig—dagje ouder … ’n Mensch is ’n zonderling +apparaatje … Wie vroeg en te vroeg lacht—jij de rest, Jantje!… ’k Begin aanleg voor +hypogro … hypo … hahaha! ’k Ben blij, da’k mezelf weer ’ns hoor lachen! <span class="stage">(<i>opstaand</i>)</span> Jullie wonen hier machtig gezellig in je vijftien meter … <span class="stage">(<i>door het erker-venster kijkend</i>)</span> Ah! Goed weer in aantocht. De bommen en garnalenschuiten zeilen uit …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Hij heeft gelijk. Als die ’t ’r op wagen, krijgen we mogelijk zon …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb229">[<a href="#pb229">229</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Wat is dat spektakel benee?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Van de sluizen. Nou spuien ze ’t water van ’t kanaal in zee—Ja, dat gaat met ’n vaartje. +En dat mag zoolang ’r nog niet gebaad wordt … <span class="stage">(<i>weerklinkt kindergezang</i>)</span>… Onze kinderen … Je blijft eten, Dolf?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Jan—</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Wat Jan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> We hebben één ongelukkig boutje.… En Hope zou ook.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Dan telefoneer ’k naar ’t dorp …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Nee Jantje—’k geloof niet dat ik.… De volgende week kom ’k mogelijk ’n paar weken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Jawel!… Bekend!… Vlieg ’r niet op in … Jij komt hier voor záken, zei je.… Met ’n leege +maag lukken geen zaken … Ik ga telefoneeren.… Eclipseer niet, Dolf—dan krijgen we +beestig mot samen! <span class="stage">(<i>af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Annie, Dolf</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Mag ik terwijl ’n kopje thee?… We afternoonen af en toe … Ja, dat is ’t portret van +mevrouw.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>handen op den rug onbeweeglijk</i>)</span>… Ja.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb230">[<a href="#pb230">230</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> In de récréatiezaal staat ’r buste.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>onbewegelijk</i>)</span> Zoo—’r buste …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>schenkend</i>)</span>… En snoezig-attent, meneer, hoe de oudste meisjes op ’r geboortedag—die is ’r in +gebeiteld—zonder dat iemand ’t wist, ’n trophee van groen en bloemen … Melk en suiker?.. +<span class="stage">(<i>hij luistert niet</i>)</span>… Ik vraag of u melk en suiker …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>zich driftig omdraaiend</i>)</span>… U moet me ’n dienst bewijzen, mevrouw.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Ik?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Ik wil ’n onderhoud met Hope.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Wat kan ìk …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> U is ’r vriendin—en ’k overdrijf niet<span class="corr" id="xd33e12584" title="Bron: ">—</span>’r vertrouwde geworden.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Ze is tè zelfstandig, om zich door iemand..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Door u wel. <span class="stage">(<i>nerveus-snel</i>)</span>… Ik moet ’r—wil ’r … Als ik ’r aanklamp, ontloopt ze me, als toen ’k daar binnen +kwam … Als ’k schrijf, antwoordt ze niet … Ik ben niet meer die ik ben, daar geef +ik m’n woord op … Ik heb over ’n boel … Dat wil ’k ’t persoonlijk … Daarvoor heb ’k +de reis gemaakt … Dat zijn mijn záken.… Straks met ’r aan een tafel zitten, doe ’k +nièt, of.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>schellend</i>)</span>… Goed. Gaat u een seconde daar. <span class="stage">(<i>wijst naar rechtersuite</i>)</span>… ’t Meisje mag u niet zien. Maar: laten we mekaar goed begrijpen, meneer <span class="pageNum" id="pb231">[<a href="#pb231">231</a>]</span>Van Walden<span></span>—ìk blijf ’r buiten—en tegenover m’n bèste vriendin, gebruik ik geen omwegen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> U kunt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Weg! Weg! Weg! <span class="stage">(<i>Dolf af—dienstmeisje</i>)</span> Loop jij even naar de overzij, Kaatje, kind, en vraag zuster Hope of ze bij me wil +komen—zeg ’r dat ik alléén ben. <span class="stage">(<i>Dienstmeisje af—zij wenkt Dolf</i>)</span>… Dat is de eenige onwaarheid. Meer jok ’k niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Dank u voorloopig<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Kan ’t hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Hier of hiernaast—àls ze wil …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Dank u.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>terwijl hij gejaagd op en neer loopt</i>)</span> ’k Zou m’n thee niet koud laten worden, meneer—we hebben nog wel ’n paar minuten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>zonder te luisteren, onrustig van den eenen stoel naar den anderen verhuizend</i>)</span> Maanden en maanden, mevrouw, ben ’k ’n soort Ahasverus geweest—iemand met ’n tic—een +die zichzelf ’n zonderling vond, ja, ja … <span class="stage">(<i>verzit</i>)</span>… Soms heb ’k getwijfeld of ’k hier recht snik was, of ’n leventje van … van … plezier—zich +begon te wreken, zooals de brave, beste menschen, die karnemelk inplaats van bloed +hebben, mekaar wijsmaken … <span class="stage">(<i>loopt nerveus heen en weer, zit over haar</i>)</span>… Ze kunnen je door altijd door op ’t zelfde te hameren, altijd door aan te houden +de suggestie opdringen, dat je, dat je.… hè! hè!… dat je ’n, ’n schaduw naast je eigen +<span class="pageNum" id="pb232">[<a href="#pb232">232</a>]</span>schaduw ziet loopen … Als ’k verward praat, mevrouw, best mensch.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Zou u dat mevrouw nou niet ’ns eindelijk laten schieten?… Ik heet Annie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Mag dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Graag.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Zegt u—zeg jij dan ook Dolf?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Als u—als jij ’r niets tegen heb: natuurlijk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Ik heb ’n boel beroerdheid gehad, Annie—wat doet ’t me ’n goed, dat ’k ’ns vertrouwelijk +babbelen mag!—’n boel waarmee ’k in m’n eentje moest uitvechten—met m’n eenen ik, +die m’n anderen ik uitlachte, voor de mal hield—met m’n eenen ik, die tegen m’n anderen +ik zei: „je ben ’n zot, ’n kwast, ’n idioot”—met m’n eenen ik, die m’n anderen naar +de tingeltangels dreef, naar vrinden, naar vrouwen—met m’n eenen ik, die spotte, vloekte, +met geld smeet—me whiskey en soda liet drinken, als de andere te sentimenteel, te +zwak, te willoos dee.… Van de eene hotelkamer ben ’k naar de andere getrokken, bediend, +naar de oogen gekeken—grocjes slikkend, om te slapen, te slapen … Wakker liggen is +’t gemeenste, ’t vuilste dat je overkomen kan … Dat met m’n bril waarover ’k daarnet +grapjes uithaalde—’k voel me zoo ouwerwetsch gezond als ’k ’t kàn, kàn—was niet ’t +gevolg van minder-goede oogen—je kunt ’t ook door slappe zenuwtjes krijgen.<span class="pageNum" id="pb233">[<a href="#pb233">233</a>]</span>… ’r Komt ’n leeftijd bij ’n man, dat-ie z’n draai zoekt, dat-ie z’n stuur onvast +hanteert.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>opstaand</i>)</span>… Stil even—’k geloof … Ja.… Ga nog een oogenblik <span class="stage">(<i>wijst de rechtsche suite. Hij verlaat de kamer. Tot Hope, die eerst rondkijkt</i>).</span> Ik ben alleen.</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Negende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, Annie, Dokter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Is-ie vort?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Daar.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Waarom laat je me dan—je weet toch …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Omdat … <span class="stage">(<i>Hope gebaart naar de deur</i>)</span>.… Hope! Hope!… Als ’k je vriendin ben, je oprechtste, eerlijkste vriendin, die je +beweert te vertrouwen—is dat dan de brééde manier?… Ik verras je niet, niet met trucs, +niet met kleine listen—ik wou enkel ’n beroep op je verstand, op je vérstánd, doen, +Hope—waar je hart.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Zachtjes—hij kan je hooren …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Ik zeg je een ding, zonder verdere argumenten, zonder tusschenkomst die misplaatst +is: je kunt tè hardnekkig in één gedachtengang doorhollen—je kunt gelijk hebben en +toch dwaas doen.… Ik laat je alleen—nee, je gaat nièt gelijk met me de deur uit!—je +blijft tien, tien, tien tellen, om ’n beslissing te nemen … <span class="stage">(<i>tot Dr. Linden, die binnen <span class="pageNum" id="pb234">[<a href="#pb234">234</a>]</span>wil komen</i>)</span>.… Nee, Jan—je moet nog in ’t dorp voor ’t diner bestellen … Nee, niet binnen!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> Waar is Dolf?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> Dolf—Dolf wandelt ’n moment aan ’t strand om ’n luchtje te scheppen … Ik wou wat tafelbloemen +laten komen en wat … Man, kijk niet zoo achterdochtig!.… Onder de tafel zit-ie niet … +<span class="stage">(<i>tot Hope</i>)</span>… Als je dènkt, erg stevig dènkt, lieve meid, dènk dan zachtjes—vooral zachtjes—in +diè kamer slaapt Tilleke, ’t eene kind—<span class="stage">(<i>fluisterend</i>)</span>… in de andere wacht ’t gróóte … <span class="stage">(<i>zich onderbrekend, tot Jan</i>)</span>… Wat luister je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Ik luister niet—ik zie ’n rare witte pet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Hij is in z’n bloote hoofd.… Blaas je ’t lichtje onder de thee uit, Hope … En zàchtjes +voor Til?… <span class="stage">(<i>neemt Jan onder de arm—af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Dolf, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>staat besluiteloos—hij opent haastig de deur</i>)</span>… U wou me …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Spreken …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Veel tijd heb ’k …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Niet—dat wist ’k. Willen we ’r bij gaan zitten? <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span>… ’k Zal beginnen—met te doen wat mevrouw—wat Annie u verzocht. <span class="pageNum" id="pb235">[<a href="#pb235">235</a>]</span><span class="stage">(<i>buigt naar de tafel, blaast het lichtje uit</i>)</span>… Zoo.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Dus u luisterde?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> Natuurlijk.—Als u geweigerd had, zou ik u nagewandeld zijn—<span class="stage">(<i>zwak-glimlachend</i>)</span>.… desnoods ’n scène op straat of in ’t Gesticht gemaakt hebben.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Zou u niet liever dadelijk zeggen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>met den ouwen glimlach</i>)</span>.… Niet zoo hard—we zouen aan ’t kind … <span class="stage">(<i>een drukkende stilte. Hij neemt de pop in de handen, laat die een paar maal schommelen, +legt haar weer op tafel. Buiten drie verwijderde stooten van een stoomboot. Hij herneemt +houdingloos het gesprek</i>)</span>… Is dat ’n stoomboot?… Ja, dat is ’n boot—’k vraag naar den bekenden weg … ’n locomotief +op de golfjes kan ’t moeilijk zijn … <span class="stage">(<i>een stilte—driftig staat hij op, loopt tot het venster, kijkt naar buiten, keert terug, +zet zich opnieuw over haar</i>)</span>… Als ìk m’n mond hou—heeft u—heb jij—ik kan tegen jóú geen ú zeggen!—heb jij me dan +niks …?… In geen zes maanden hebben we elkander.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>koel</i>)</span>… Bij mij—bij mij is nièts veranderd..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Bij mij zooveel te meer. Interesseert ’t je niet te hooren wat ’k al dien tijd uitgehaald +heb?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nee meneer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>ingehouden</i>)</span>… Hope, ’t is meer gebeurd, dat mannen, ziek door ’t verlangen naar ’n vrouw, ’n krankzinnige +daad … Waarom drijf jij me tot.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb236">[<a href="#pb236">236</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> <span class="stage">(<i>opstaand</i>)</span>… Doen we niet beter, meneer … Als u me voor dàt heeft laten roepen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>opstaand—heftig</i>)</span>… Je zàl hìèr blijven—je zàl luisteren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>uit de hoogte</i>)</span>… Dat zal ’k stellig niet—ik heb niet één reden … <span class="stage">(<i>stap naar de deur</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i><span class="corr" id="xd33e12908" title="Bron: hartstochelijk">hartstochtelijk</span></i>)</span>… Ik wil dat je.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> ’t Kind.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Je heb gelijk. ’k Span ’t paard achter den wagen—<span class="stage">(<i>met moeilijken glimlach</i>)</span>… Je moet, al lijkt jóú dat ongeloofelijk, omdat je me tóén m’n gezòndheid, m’n gezòndheid, +m’n stevigheid verweet—je moet wat consideratie met me gebruiken, m’n drift door de +vingers zien—Ik ben, dat heb ’k je vriendin al gezegd, niet meer die ik ben.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Begrijp u niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Vind me om af te ranselen, zoo weinig als ’k ’t zelf snap. Zouen we niet nog even +kunnen zitten?… M’n prikkelbaarheid, m’n opvliegendheid, zal ’k geen tweede keer … +<span class="stage">(<i>zij zit neer</i>)</span>… Je moet je wel verbazen, niet waar, dat ik ’t flirten, ’t hofmaken, ’t inpalmen +van ’n vrouw al zoo verleerd schijn, dat ’k met ’n zotte onstuimigheid jóú, net jóú, +probeer te overtuigen.… Hope, ik zit op ’t oogenblik zònder „supérieuren glimlach”—en +àls-ie nog even terugkomt, moet je denken dat ’n vos wel z’n haar—niet z’n … <span class="stage">(<i>ongeduldig</i>)</span>… Ik bazel!… <span class="pageNum" id="pb237">[<a href="#pb237">237</a>]</span>’k Zou … <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span>… Ik ben aan ’t zoeken geweest …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>verwonderd</i>)</span>… Aan ’t zoeken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Naar—naar die vroegere liaison—wat ’k mama beloofde.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Zelf? Heeft je „detective”…?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Ik heb ’t persoonlijk, persoonlijk—zonder hulp—gedaan. Heb je daarvoor geduld?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Als ’k ’r u ’n genoegen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Na je diepe, barre verontwaardiging, dien dag, ben ’k eerst woest op je geweest, heb +’n paar weken op de lamste manier tot laat in den nacht gefuifd—je krijgt alles, alles +te hooren!—om me te „wreken”.… En als ’k katterig thuis kwam, liep ’k met de meest +onzinnige gedachten, hoe ’k jou je caprices—je hoeft ’r niet op te antwoorden—’t antwoord +geef ’k zelf!—hoe ik jou je caprices betaald zou zetten.… ’k Wou met Snip—pardon: +Madame Lebeau trouwen—stel je voor, hahaha!—’t zou ’n pan zijn geworden, hahaha!—Madame +Lebeau op den <span class="corr" id="xd33e12973" title="Bron: Burgelijken">Burgerlijken</span> Stand—om burgemeester Háán kippetjesvel te bezorgen—Hope krabbel niet achteruit in +je stoel—ik kan me niet héélemaal<span class="corr" id="xd33e12976" title="Bron: ..">…</span> niet heelemaal in ’n andere huid steken—en omdat je daar even vriendelijk keek, kwam +de ouwe natuur … Exit … Nou zal ’k elk woord beloeren … èlk … Mag ’k ’n slokje nemen? +’k Heb dorst.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb238">[<a href="#pb238">238</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Ga uw gang …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Zoo. Nou heb jij ’t in je hand me bij slappe, kouwe thee te hóúden …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Zou u … Jan en Annie kunnen … en ik …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Ik wou ’t je betaald zetten, ’t je inpeperen—en toen—en toen, in ’n week dat ’k m’n +kamer voor ’n zware verkoudheid moest bewonen, waarlijk <span class="ex">bewonen</span>, zat ’k weer in de belabberdste, beroerdste stemmingen, de historie wikkend, wegend … +Ze háát je, redeneerde ’k: larie—ze haat jou, zooals jij ’r zèlf háát.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Ik heb nog niets van uw gezóék gehoord..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Komt! Komt!… Je moet niet op de vervolgen van ’n feuilleton vooruit loopen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Telkens, telkens weer heeft u dien toon.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>geprikkeld</i>)</span>… Dien heb ’k, heb ’k!—Laat me ’m warm houen zoolang ’k nog kan—Je heb geen begrip, +geen flauw begrip, niet de minste voorstelling, hoe ’k door jou en mama uit m’n toon, +m’n toon, m’n toon geraakt ben!… Je heb nog niets van m’n gezóék gehoord—m’n hopeloos … +Nou komt ’t!… Ze zal buigen, buigen, nam ’k me voor … Ik heb geen andere schuld dan +honderden, duizenden … ’k Heb niet beloofd te trouwen, daar niet aan gedacht—zou ’r +om geschaterd hebben—zoo goed als Kreeftje zelf.—Ze heeft zich aangeboden—was met +soupertjes en ’n Haagsch schouwburgje meer dan tevreden—was me niet trouw—scharrelde +met <span class="pageNum" id="pb239">[<a href="#pb239">239</a>]</span>anderen als ik met vacantie naar huis was … Die gril, die kuur, die bezetenheid van +Hope—excuseer, dat was m’n beschouwing uit die dagen van ongesteldheid en slapte—die +nonsens die ze duizend tegen een mama ingepraat heeft …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Pardon …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Je hoeft niets te beweren—je heb gelijk—ik vertel je m’n gewroet van tóén!—die gril +krijg ’k ’r alleen uit, door te bewijzen, door ’r met de stukken in de hand te overtuigen—en +dan kom ’k nog compleeter de belofte aan mama na—’n belofte die ieder gedaan zou hebben—ieder +in dat geval … <span class="stage">(<i>een stilte. Hij neemt de pop van tafel speelt er mee, terwijl hij onrustig voortpraat</i>).</span> Zoo, Hope, ben ’k begonnen—zoo ben ’k niet geëindigd. Wat ’n spelletje leek, ’n pogen +jou „klein” te krijgen—wat de eerste dagen ’n onderhoudend inspannen van de hersens +werd—draaide op ’n maniakaal willen, ’n parforce-jacht, ’n openscheuren van—van alles, +neer … De familie van dien marinier, met wien ’k—dat weet je—héb ’k uitgevonden—Z’n +getrouwde zusters—z’n broers—over ’t heele land verspreid—hadden moeite niet te lachen +bij m’n vragen over Kreeftje—met ’t rooie haar uit den handschoenenwinkel—De posterijen +heb ’k nagerejen voor ’t recu van den <span class="corr" id="xd33e13028" title="Bron: aangeteekenkenden">aangeteekenden</span> brief van papa—met de honderd gulden—op de minste klank ben ’k afgegaan—in Holland—België—De +registers van de—van de bordeelen, wáar óok, in grootere en kleinere plaatsen, heb +’k … Verdwenen … Verdwenen … De vrouw <span class="pageNum" id="pb240">[<a href="#pb240">240</a>]</span>met ’t kind, ’t kind waarvan die brief zoo zeker, zoo wanhopig-zeker, zoo pijndoend-zeker +sprak.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Pijndoend—pijndoend—Zegt ù pijndoend?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Dat verbaast je—daar kijk je me bij aan.. Merk je dan niet, hoe de gedachte van mama +en jou ’n obsessie … <span class="stage">(<i>bitter</i>)</span>… hoe ’k langzaam, als ’n slak zoo langzaam ben gaan voelen, dat àls dat kind nog +leeft—en ’t kan leven—’t kan, kan!—dat dat meisje dan op ’t uur dat we hier met elkaar +praten, zoo verloren is—als—als … <span class="stage">(<i>start voor zich uit</i>)</span>… Ja. Ja … Eens heeft Snip me in ’n hotel van vijfhonderd kamers gezocht, en ontmoette +me niet, omdat ze enkel m’n voornaam wist. Dat was ’n puzzle, ’n goeie mop … Als je +’n brief ergens opgeborgen heb, zeker opgeborgen—en je vindt ’m niet, dan zoek je +nijdig en zenuwachtig tot-ie na dagen en dagen vloeken vlak voor de hand ligt—zooals +dien middag tusschen de sigaren … Maar dat levende menschen, levende, ’n vrouw en +’n meisje van achttien verdwijnen, zooals ’n steen ’t achter ons in ’t water, zou +doen—en dat je ’r telkens over piekert, zonder resultaat da’s … da’s … <span class="stage">(<i>laat de pop vallen</i>)</span>… Jij heb toen gesproken van ’n radelooze zéé-van-menschen—dat was juist—de zee spoelt +weg, spoelt niet terug … <span class="stage">(<i>verschrikt opkijkend</i>)</span>… Hope, huil je?… Waarom huil jìj, Hope?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker"><span class="corr" id="xd33e13062" title="Bron: Dolf">Hope</span>…</span> Omdat—omdat … Dat kan ’k nu niet zeggen.… Omdat … Willen we niet verder.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Niet verder?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb241">[<a href="#pb241">241</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Nù niet … Je heb me verbazend … verrast—ik dacht niet aan de mogelijkheid—dat jij—dat +ù..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Toe hou je an dat jij … Na de wandeling met de boschviooltjes, die je droogde—nee, +nièt droogde!—heb je nog maar één keer je u’s vergeten—dien middag bij mij thuis … +<span class="stage">(<i>haar z’n hand toestekend</i>)</span>… Weiger je nòg, Hope?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Geef me den tijd, om—om te overleggen—je heb me zoo overrompeld …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Om te overleggen … Moet je bij dàt overleggen … je verstand „raadplegen”?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Je heb beloofd niet meer op te vliegen—Dolf! <span class="stage">(<i>legt haar hand over tafel op de zijne</i>)</span>… Eens—laat me dat zeggen, zonder de intentie bijna vergeten dingen levend te maken—eens +trapte je m’n groote, vreeselijk-groote genegenheid—door je ruwe overval in m’n slaapkamer—dood—toen, +in den nacht dat we samen bij ’t sterfbed van je mama, in die hotelkamer waakten, +had ’k ’n nièuwe vurige hoop—en we gingen voor de tweede maal van mekaar. Hij houdt +z’n belofte aan mevrouw niet, dacht ’k—hij bréékt ’r niet: hij spot over alles heen—’t +wordt geen dáád—geen dáád …—toen heb ik me iets heiligs, plechtigs voorgenomen: jou +onder géén, géén omstandigheden te trouwen—mezelf aan de kinderen hier te geven … +Stuif niet op Dolf … Ineens die belofte vergeten, zònder overgang voor de dèrde maal +’n heerlijk vertrouwen in—in jóú vastgrijpen—dat durf ’k nog niet aan. <span class="pageNum" id="pb242">[<a href="#pb242">242</a>]</span>We zitten, door ’n wonder, door ’n wònder, beter, oprechter tegenover elkander, als +we ’t ooit, ooit.… Nee doe nu niet brusk, niet meer zoo hartstochtelijk als vroeger … +Van af de jaren dat ik als kind, zonder ouders—gedacht, maar vooral gewrokt en gehaat +heb—heb ’k verlangd, niet te zeggen hoe innig verlangd … ’n eigen kind in achting +voor mezelf—en m’n man groot te brengen … Dwing me op ’t oogenblik niets met je oogen +af—ik zeg niet nee—niet ja—ik vraag uitstel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>geprikkeld</i>)</span>… Uitstel?… Nog eens uitstel …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Ik ben bang dat wij—u en ik—<span class="stage">(<i>haastig</i>)</span> jij en ik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.…</span> Dat wij wat?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>moeilijk</i>)</span>… Dat we bij mekaar niet meer dat—dat geluk zullen vinden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>)</span>… Onwaar!… Onwaar!… Jij voelt dat zelf anders …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Misschien, misschien hèb je gelijk—laat me overleggen!—We hebben mekaar in zoo’n tijd +niet gezien—in geen maanden en maanden—Als jij veranderd ben, ben ik ’t mogelijk ook.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Met andere woorden: voor de derde maal de bons?… Verlang je nog meer, nòg meer van +me!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Nee … Maar je moet ’t me met mezelf laten uitvechten.… We zijn allebei ’n dagje ouder +geworden.… <span class="stage">(<i>met moeite</i>)</span>.… En ’k had ’t me al zoo <span class="pageNum" id="pb243">[<a href="#pb243">243</a>]</span>afgeleerd aan jou te denken—in de bezigheden van elken dag hier.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Dus …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Stil!… ’t Lijkt me … <span class="stage">(<i>gejoel en geroep buiten</i>)</span>.… Daar is iets.… <span class="stage">(<i>gaat snel op het erkervenster toe</i>)</span>.… Allemachtigste God!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>naast haar</i>)</span>… Is ’r ’n ongeluk gebeurd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>tot ’n man buiten</i>)</span>… Is een van de kinderen? Hoor je niet!.… Is een van de kinderen?… <span class="stage">(<i>Stem buiten: „Een van de jongens, zuster!”</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> Groote God—een van de kinderen in de sluis terwijl ’k ze zoo gewaarschuwd heb!… Groote +God—met de sluisdeuren open, als toen, als toen.… <span class="stage">(<i>wijkt angstig van het raam</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Steekt dan niemand van die lummels ’n poot uit!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>als in versteening</i>)</span>… Is niet te redden—is niet te redden—met die strooming naar zee …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>driftig en glimlachend</i>)</span>… Dat zullen we zien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>wakkerschrikkend</i>)</span>… Blijf hier! Blijf hier! Is één leven niet genoeg!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf.</span> <span class="stage">(<i>met star-lichtende oogen</i>)</span>… Als ’k jou dàt kind in je armen terugbreng—overleg jij dan nog?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span> Dolf, Dolf—bega geen krankzinnigheid!… Als, als ’t te redden was, zouen die daar, +de visschers en schippers …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb244">[<a href="#pb244">244</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Ik zie ’t nog drijven—<span class="ex">zie ’t</span>—<span class="ex">zie ’t</span>! Bij m’n andere dollemans-jacht, zag <span class="ex">’k niets, niets</span>!.… <span class="stage">(<i>naar de deur</i>).</span> Jij wou ’n daad, ’n daad …! Je zult je daad hebben.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span>… Dolf, ik smeek je, smeek je—doe ’t niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dolf …</span> Al zou je nou op je knieën—al zou je God en de engelen zelf.… <span class="stage">(<i>af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Dolf, Dolf.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Elfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Hope, Dokter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter …</span> Wat is ’r?… Waar holt-ie heen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Hou ’m terug, Jan. Hou ’m terug! Een van de kinderen is in de sluis gevallen, drijft +naar zee … Vraag niet verder … Hou ’m terug!… Ik, ik, ik jaag ’m den dood in … <span class="stage">(<i>Dokter af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.12" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Twaalfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Annie, Hope</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> <span class="stage">(<i>snel door rechtersuite</i>)</span>… Hope! Hope!… Weet je ’t?… Weet je dat Fritsje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> <span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>)</span>… Fritsje?… Fritsje!… De ellendelingen! <span class="stage">(<i>zakt op ’n stoel</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Toen Toos omkeek wou-ie … Wat doe je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>wild op het erkervenster toestortend, kijkt, <span class="pageNum" id="pb245">[<a href="#pb245">245</a>]</span>geeft ’n gil</i>).</span> O!… O!… Dat Jan ’m niet tegengehouden heeft!… Dolf!… Dolf!… <span class="stage">(<i>zit bewusteloos-starend neer</i><span class="corr" id="xd33e13345" title="Bron: .)">).</span></span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.</span> <span class="stage">(<i>door het venster verschrikt kijkend</i>).</span> Moeder Maria … Moeder Maria …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Mijn schuld … Mijn schuld …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Ze brengen ’n boot uit … Laten we …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Ik kan niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> We zijn ’r in tien tellen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Ik kan niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Dan ga ik …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> <span class="stage">(<i>zacht smeekend</i>)</span>… Hier blijven … Hier blijven … Ik ben zoo bang—durf niet naar buiten kijken.… O lieve +God in de hemelen, God in de hemelen, God in de hemelen!… Ik hou zoo waanzinnig, zoo +waanzinnig-veel van ’m.… O lieve God in de hemelen, maak me niet gek, niet gek!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span>… Is-ie hier vandaan—hier uit de kamer.…?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope …</span> Ik weet ’t niet, weet niets, niets!… <span class="stage">(<i>de armen om Annie heen slaand</i>).</span> Kijk niet! Kijk niet!… Bij ’t leven van je Tilleke kijk niet!… Ik heb ’m vermoord … +Als ’k m’n mond op zijn mond gedrukt had, zoo als ’k ’t wóú, zooals ’k ’t ieder uur +van den nacht, ieder uur van den dag droomde, droomde, droomde, zou-ie me niet voor +altijd alleen hebben <span class="pageNum" id="pb246">[<a href="#pb246">246</a>]</span>gelaten, voor ’n kind dat hèm niet angaat, mìj niet angaat, nièmand angaat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie.…</span> Hope, in Godsnaam, kom tot jezelf!.… Misschien heeft de boot ’m.… <span class="stage">(<i>wil naar ’t raam</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>hartstochtelijk het koord van het gordijn stuktrekkend, zoo dat het voor het venster +neerflapt</i>)</span>.…… Niet kijken.… Niet kijken.… Ik zie ’m nooit meer terug!… <span class="stage">(<i>zakt met het hoofd in de armen op de tafel</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Annie …</span> Hope<span class="corr" id="xd33e13425" title="Bron: .!.">!…</span> Hope … <span class="stage">(<i>buigt angstig-aarzelend ’t gevallen gordijn ’n weinig om, staart door den kier, gaat +diep-ontzet op den anderen erkerstoel zitten</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>die de laatste bewegingen opgelet heeft, richt zich op</i>)</span>.… Kijk je niet meer? <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Blijf je zitten?… <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span>… Zeg je nièts.…?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="v3.13" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#v3.13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Dertiende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Dokter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Dokter.</span> <span class="stage">(<i>dompt verslagen op den stoel bij de deur.…</i>)</span> Da’s vreeselijk, vreeselijk.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hope.</span> <span class="stage">(<i>ziet hem aan, barst los</i>)</span>… Mijn schuld! Mijn schuld!… Ik heb ’m tot ’t laatst voorgelogen.… En om dat kind, +dat <span class="ex">vreemde</span> kind, heeft-ie mìj, mìj … <span class="stage">(<i>zakt ineen. Annie en Jan schieten toe</i>).</span></p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">EINDE. +</p> +<p class="dateline">Berlijn/Scheveningen, December ’07. +<span class="pageNum" id="pb247">[<a href="#pb247">247</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e11720"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e11720src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Dit bedrijf werd na de vertooning een weinig geretoucheerd. <a class="fnarrow" href="#xd33e11720src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div> +<div class="front"> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first center large">VERZAMELDE TOONEELSPELEN +<span class="pageNum" id="pb249">[<a href="#pb249">249</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure tp.2width"><img src="images/titlepage4.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="522" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">VERZAMELDE<br> +TOONEELSPELEN</div> +<div class="subTitle">EN<br> +OPSTELLEN-OVER-TOONEEL</div> +</div> +<div class="byline">DOOR<br> +<span class="docAuthor">HERM. HEIJERMANS Jr.</span></div> +<div class="docTitle"> +<div class="volumeTitle">TWEEDE DEEL.</div> +<div class="mainTitle">I. GHETTO (1898).—II. DE SCHOONE SLAAPSTER (1909).</div> +</div> +<div class="docImprint">AMSTERDAM—S. L. VAN LOOY—1911. +<br> +<i>Het recht van opvoering nadrukkelijk voorbehouden volgens de Wet van 28 Juni 1881 +(Staatsblad No. 124).</i></div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb251">[<a href="#pb251">251</a>]</span></p> +</div> +<div class="group"> +<div> +<div class="front"> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first center large">GHETTO. +<span class="pageNum" id="pb253">[<a href="#pb253">253</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure tp.2.1width"><img src="images/titlepage5.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="556" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">GHETTO.</div> +<div class="subTitle">TOONEELSPEL<br> +IN DRIE BEDRIJVEN</div> +<div class="subTitle">GEHEEL HERZIENE 5<sup>DE</sup> DRUK</div> +</div> +<div class="byline">DOOR<br> +<span class="docAuthor">HERMAN HEIJERMANS.</span></div> +<div class="docImprint">Het recht van Opvoering nadrukkelijk voorbehouden volgens de wet van 28 Juni 1881 +(Staatsblad No. 124).</div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb254">[<a href="#pb254">254</a>]</span></p> +<div id="personae2.1" class="div1 last-child personas"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#personae2.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first">Voor de eerste maal in den <i>ouden vorm</i> te Amsterdam op 24 December 1898, opgevoerd. +</p> +<ul class="castlist"> +<li class="casthead"> +<h4>DRAMATIS PERSONAE.</h4> +</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Sachel.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Rafaël</span></span>, zijn zoon.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Esther</span></span>, zijn zuster.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Aaron.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Rebecca</span></span>, zijn dochter<span class="corr" id="xd33e13583" title="Bron: ,">.</span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Rebbe <span class="corr" id="xd33e13589" title="Bron: Haezer">Haëzer</span>.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Rose.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Een Jood.</span></span></li> +</ul> +<p><span class="pageNum" id="pb255">[<a href="#pb255">255</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div id="g1" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">EERSTE BEDRIJF.<a class="noteRef" id="xd33e13605src" href="#xd33e13605" title="Ga naar noot 1.">1</a></h2> +<p class="stage">(De bedompte uitdragerswinkel van Sachel. Het is avond. Er brandt een kleine olielamp).</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="g1.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel.</span> <span class="sc">Rose.</span> <span class="sc">Een jood.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Goeienavond.…. <span class="stage">(<i>knoopt een pak los</i>).</span> Warm. Om ’r bij neer te vallen. Is Esther ’r niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Esther is uit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Hoe wou ù dan helpen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Geef ’t maar hier. Ik zie beter met mijn handen as jullie met je oogen! <span class="stage">(<i>het goed betastend</i>).</span> Niks. Geen cent waard. Heelemaal niks. Prullen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Geen cent waard? En Esther heit ’r me de vorige keer twee gulden op gegeven!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb256">[<a href="#pb256">256</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Twee gulden? Twee gulden! Daar had <i>ik</i> bij motten wezen! As ’k tien stuiver geef is ’t mooi. Allemaal versleten goed.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> As je kinderen ’r maar nooit gebrek an zullen hebben! Noem je die jas versleten? Noem +je die broek versleten? Ken merken dat u ’r geen kijk op heit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik vergis me niet. M’n vingers zién. Die zién voor zes. De knoopsgaten zijn heelemaal +uitgerafeld en wat heb ’k an ’n broek met afgetrapte randen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Noem u dat uitgerafeld? Noem u dat afgetrapt? Was uw zuster maar hier! Wat doe ’k +met die redeneering!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Rose—kom hier. Bekijk die jas is bij de lamp. Heb ’k recht as ’k zeg dat-ie versleten +is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>de jas bekijkend</i>).</span> Mooi is-ie niet. Maar zoo erg versleten, zoo héel erg …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Wat niet versleten! Ben jij blind? Houen jullie me voor de gek! Had ik me óógen, +dan had ik jou niet noodig, jou niet, niemand niet! Is ’t niet ongelukkig genoeg dat +’k blind ben? An me vijanden ben ik overgeleverd. Nou staan ze mekaar an te kijken +of ’k ’t zoo zie! Dievetuig! Maar bestelen laat ik me niet! Nog niet voor ’n cent! +Geef hier die jas! <span class="stage">(<i>betastend</i>).</span> De knoopsgaten zijn <span class="pageNum" id="pb257">[<a href="#pb257">257</a>]</span>kapot.… Hier is ’n plek waar de wol ’r af is … En de voering.… de voering.… kijk die +gescheurde voering!.… En zoo’n stomme os ziet niks, wil niet zien!.… Geven we je daarvoor +te vréten dat je mijn in me zak liegt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik lieg niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij liegt! Jullie liegt allemaal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Wat doe ’k met dat geklets! Maakt Esther zoo’n spiktakel? Geef me honderdvijftig centen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> ’n Daalder? ’n Cent ’n kwaje dag meer as vier kwartjes.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Vier kwartjes? Dank je! Dan pak ’k ’t weer in.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ga je gang! Ik zal me geld in ’t water gooien! Kom ’r ook niet met stelen an.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Nou, laten we zeggen vijf kwartjes. Ik heb ’t noodig—me vrouw is ziek. Anders kreeg +je ’t nog voor geen drie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Al was je heele familie ziek—ik geef niemeer as vier kwartjes. Vodden! Vuiligheid! +Voor mijn part neem je ’t mee. Zal me zorg zijn! Vraag wat ’t mijn hindert. Nògh, +wat begin ik nou!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb258">[<a href="#pb258">258</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> Ik heb al m’n levensdagen nog nooit zoo’n hond gezien—weigert ’n kwartje meer voor +’n zieke vrouw <span class="stage">(<i>inpakkend</i>).</span> Dan breng ’k ’t na Levi! Die heit nog ’n pietsie meelijden met ’n ongelukkig mensch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Me zorg. Laat Levi z’n heil d’r in zien. Zoo’n dalles zal me afgestoten worden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Een jood.</span> In Godsnaam! Og wat ’n uitzuiger!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g1.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel.</span> <span class="sc">Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>snauwend</i>).</span> Haast je da-je klaar komt! Stommeling! Te beroerd om voor de duvel te dansen! Je +had toch kennen hèlpen met te zeggen dat ’t niks waard was! Je vreet ’r toch van mee! +As ik ’n jódenmeid had—die—die zou léeper zijn.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>schuw</i>).</span> As ’k ’n jodin was, had ’k ook motten zeggen dat de jas zoo slecht niet was.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wàt motten? Wie vraagt je? Wie, hè? Hè?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik lieg niet.… Dat doe ’k niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hou je bek! As jij tien jaar bij me ben, begrijp je nòg niks! ’t Zit niet in jùllie +kop. Is er <span class="pageNum" id="pb259">[<a href="#pb259">259</a>]</span>niet in te giéten. Wat draai je nou? Je heb niet in die hoek noodig.… Wat scharrel +je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik veeg ’t vuil bij mekaar.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij veegt? Jij veegt? Luilakken doe je, tijd vermorsen, dagdieven!—’n Goeie jas, ’n +kostelijke jas.—Ongeluk brengen jullie an. Geen haar zegen. Schiet op! Sta me niet +an te kijken! <span class="stage">(<i>Stilzwijgen</i>).</span> Was jij op van nacht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Nee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waarom schrik je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik schrik niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Leugen! Leugen! Wàt dee je op?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik ben niet op geweest.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik heb ’t gehoord. De klok had geslagen. Je liep op je kousen, op de trap, in de gang.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>schuw</i>).</span> Niet waar.… Ik heb geslapen, ben me bed niet uit geweest.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Je liegt! Ik heb hóóren loopen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik niet.… Ik niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Je deur heeft gekraakt—je ben in de gang <span class="pageNum" id="pb260">[<a href="#pb260">260</a>]</span>geweest en de trap af tot an de deur van de winkel.—Die was op slot. Die was op slot! +Wat wou je? Ik laat me niet bestelen. As ’k iets mis al is ’t de knop van ’n speld, +dan, dàn, dàn ben je ’r bij, dan ben j’r voor jàren bij—versta je.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.…</span> Ik bèn niet op geweest.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Kom hier! Heelemaal hier. Dichter bij. Nog dichter. Waar is je hand? Zoo. Zeg ’t nou +nòg is!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Ik ben niet op geweest! Waarachtig niet. Geen oogenblik. Ik heb …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Je liegt! Je hand beeft! Tuig! Tuig! Maar ik lèt op je. Geen beweging maak je, of +’k zie ’t. En as ’k je snap, laat ’k je ’r uit slépen of ’k zal geen gezond uur meer +hebben!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>voortwerkend</i>).</span> Ik zou niet weten, waarom ik op zou staan—wàt ’k in de winkel noodig zou hebben.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij zou niet weten! Jij! Bij tijjen willen jullie me doen gelooven, dat ’k gek ben, +hiet je liegen wat m’n óoren zien! Dat God jullie straffe met mijn straf, dat jullie +oogen wegkwijnen zooas de mijne weggekwijnd zijn, dat jullie zoeken in die verdoemde +nacht, zooas ik zoek elk uur, elken dag! ’t Is om te huilen! ’t Is om je handen te +heffen tegen God—altijd nacht en vijanden om je heen, vijanden die je niet zièt, vijanden +die zich niet hoeven te verbergen, <span class="pageNum" id="pb261">[<a href="#pb261">261</a>]</span>vijanden die spotten zonder dat je d’r spot ziet, vijanden die lachen zonder dat je +d’r lach ziet, vijanden die je vóélt, hier, daar, overal, vijanden met stemmen, waarin +de leugen vastgevreten ligt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.…</span> Ik ben geen vijand.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik ken jou niet, weet niet wie je ben. Nooit zag ik je gezicht, nooit je oogen. Pas +heb je tegen me samen gespannen met die kleeren, misschien wel wat van ’m angenomen! +Je stond zoo dicht bij ’m …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Nee! Niewaar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> En vannacht heb ’k je hóóren loopen. Wat dee je? Wat wou je? Je hàd niet op te zijn. +Wat dee je op de trap en benejen? Daar denk ik over, daar tob ’k over òmdat je liegt. +Nòu zit ’r wat achter. As je gezeid had: ik wàs op, ik was ziek—dan—had ’k je geloofd, +was ’t uit geweest, heelemaal uit. Maar je wil me wijsmaken dat ’k niks heb gehoord! +Ik niks hooren! Ik, die op m’n ooren leef!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>).</span> Ik was ziek—vannacht.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dus je wàs op.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik was.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waaróm zeg je dat noù pas?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb262">[<a href="#pb262">262</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Weet ’t niet. Ik was bang.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Bang voor wàt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Bang voor.… Bang voor.… Ik kan me niet bewegen of ’k wor afgesnauwd.… Ik durf niks +meer zeggen.… Ik was bang—omdat ’k dacht je wakker gemaakt te hebben.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zoo. Zoo. Maar de tràp. Wat dee je op de trap?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Dat herinner ’k me niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik vertrouw jou niet.… Jij ben ’s nachts nooit ziek.… En je liegen, je verdomde liegen … +Je kon wel ’n ànder plan hebben gehad.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> ’n Plan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Praat niet zoo onnoozel! Wie zegt me dat je niet stelen wou? <span class="stage">(<i>Stilzwijgen</i>).</span> Nou? Zeg je niks?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Wàt mot ’k zeggen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zoo. Zoo. Ze houdt d’r mond. Dan weet ze dat ’k héélemaal in ’t donker zit.—Nou? Nou?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik heb niks te zeggen. ’t Is te geméén om zoo iets te denken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Te gemeen? Te gemeen! Gemeen is ’n ouwe man bedriegen en beliegen.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb263">[<a href="#pb263">263</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Dat heb ’k nooit gedaan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik vertrouw jullie niet, me zuster niet, me zoon niet, niemand niet! Tuig, allemaal +tuig!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g1.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first"><span class="sc">Sachel. Rose. Esther.</span> +</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat schreeuwt-ie weer? Je ben op ’n uur afstand te hooren. De buren motten wat van +ons denken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> De buren! De buren! Wat gaan mijn de buren an!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat hem de buren angaan? Nee, wat zeg je me daàr van? Wat hèm de buren angaan?… ’k +Zou zegge dat ze je niks angaan! Og, is me dàt ’n spiktakel! Lastige ouwe! ’t Verstand +komt ook niet met je jaren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jullie zijn me haast kwijt. Je heb zoo lang niet meer last van me!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wie legt je wat in de weg! Wie doet je wat? Jij schreeuwt maar. Jij schreeuwt ’t heele +huis bij mekaar. As je dan schreeuwt, schreeuw dan met reden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Met réden? Dùizende reden heb ’k. Was daar niet ’n koopman met ’n partijtje negotie +<span class="pageNum" id="pb264">[<a href="#pb264">264</a>]</span>hier en jaagt zoo’n stomme meid ’m de deur niet uit? Blijf jij daar kalm bij. Zeg +jij niks!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat heit ze d’r van noodig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> As ’k ’r vraag om ’t bij de lamp te bekijken, zeit ze dat ’t zoo slecht niet is—as +ze pas heit hooren zeggen dat de franje ’r bij hangt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik wist niet beter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> En às ze ’t gedaan heit, lastige ouwe, dee ze ’t toch niet met opzet? Wor je arm van +eén partijtje? In gosnaam stràkkies wat anders! Hóe ken ’n blinde zich zóo de sappel +maken? Wat schiet je ’r mee op?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel …</span> Smoezen jullie maar … Ik voel wat ik voel. Ik heb ’t bij mekaar geschraapt uit hoeken +en gaten. Krom heb ’k gelegen voor die paar centen. Me vrouw zaliger, dié, dié, heit +me gehòlpen tot an d’r sterfbed. Jùllie verstaan de handel niet. ’n Zoon die nooit +bij de affaire is, ’n zuster die àlles te duur inkoopt, as <i>ik</i> ’r niet bij zit, as <i>ik</i> niet elke rooie duit met tàngen vasthou! Bloed zweet ’k!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zweet wat anders! Hij zweet bloed! Zweet geen bloed, nar! Alles komt terecht as je +maar niet lastig ben—Doe de luiken voor de ramen, Roos.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zij niet. Dat mot jij doen of Rafaël. Zij verstaat ’t niet.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb265">[<a href="#pb265">265</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Verstaat zij ’t niet? Doet ze ’t niet èlke avond? Wat mankeert jou toch? Ga je gang, +Roos.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zij niet! Zij niet! As ze de pennen vergeet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Die vergeet ze toch nooit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Stoor je niet an me! Groot gelijk. Tot ’t te laat is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> God allemachtig—wat heit die man ’t van avond op z’n heupen! <span class="stage">(<i>Rose doet de luiken voor</i>).</span> D’r komt zeker onweer los met die warmte. Ik heb ’t hòndswarm. Zouen we niet beter +doen voor de deur ’n luch-ie te scheppen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dank jou voor je luchie. Ik heb ijskouwe voeten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> IJskouwe voeten? Hoe is ’t mogelijk? Hoe komt iemand an ijskouwe voeten? D’r hangt +’n lucht om te stikken. Ik zweet me dood! <span class="stage">(<i>gaat bij de onderdeur zitten</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Heb je gekeken of de pennen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Maak je niet ongerust! Alles komt in orde.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Op ’t linkerraam zit-ie nog niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ze zal ’m ’r wel opdoen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ben je bij Abram geweest?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb266">[<a href="#pb266">266</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’n Loop voor niks! Had de heele boel verkocht. Vanmiddag al.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Was Rafaël ’r dan niet geweest?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Rafaël? Rafaël? As-diè wat belooft, komt ’r eerst zeker niks van! Was ’r heelemaal +niet geweest! Je mot ’t van je kinderen hebben. Geeft me wonder dat-ie nog thuis eet! +’k Zal z’n koffie op de stoep zetten, dan hoeft-ie niet binnen te kommen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Had ’r zelf heengegaan van morgen!… ’n Heele partij goed na de maan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Og, wat zal ’k antwoord geven op jouw gezanik! Mot ìk jóuw zoon achterna loopen? ’k +Heb niet genog te doen! Ken ik helpe dat-ie te lui is om ’n poot te verzetten? Zoo’n +leeglooper! As-die eenmaal belooft bij Abram an te gaan, ken ik dan ruike dat-ie niet +gaat? ’k Zal ’m an ’n handje nemen! ’k Zal ’m op me arm d’r na toe dragen! Wat zeg +je me daàr van!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Met al jouw gesmoes—de pen is niet op ’t raam.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat wil die man toch van avond van de pen! Ze halen hier niks weg. En mijn zeker niet: +ik eet te veel. En as ze jou stelen, brengen ze je over ’n uur terug. Je ben te lastig. +Klaar, Roos?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb267">[<a href="#pb267">267</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Alles is klaar. Heb u mij nog noodig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zet water op voor de koffie. En kom ook ’n luchie scheppen. ’t Is om te bezwijken. +En … en … geef me broer ’n heete stoof voor z’n kouwe voeten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Spot maar! Spot met ’n blind man! Ik ben nog niet genoeg bezocht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Daar heb je me waarachtig Aaron! Wat doe jij hier?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g1.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Aaron. Esther. Sachel. Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Wat ik hier doe? Beetje handel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Mot je daarvoor zoo laat kommen? ’t Is kinderen-bedtijd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> <span class="corr" id="xd33e14090" title="Bron: Kinderenbedtijd">Kinderen-bedtijd</span>? Noem je negen uur kinderen-bedtijd? Voor handel is ’t nooit te laat. Al wou ’k in +de nacht kommen! Wat jij, Sachel? Zal ’t nooit vergeten, toen we jong waren, dreven +we in ’t hartje van de nacht nòg handel. En wat ’n gezegende tijd. Weet je Sachel +met die verkooping van de marine, hoe we om vier uur ’s morgens opzaten met Jozef +en Meijer? Toen konden we zeggen: we hebben ’n paar droge centen verdiend—kwamen we +met ’n stuk geld thuis. Nou is de handel gedaan. Ze weten nie-meer wat handel is! +’t Wordt <i>dalles</i> troef.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb268">[<a href="#pb268">268</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Beklaag je! Klagers hebben geen nood. Je ken nog ’n boel van je vet verliezen vóor +je mager wordt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Waar staat geschreven dat <i>ik</i> me vet mot verliezen? <span class="stage">(<i>tot Sachel</i>)</span> ’k Heb ’n partijtje afval van wol.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Afval van wol? Niks voor mijn.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Niks voor jou? Hij weet nog niet eens wat ’t is! Heb ’n monstertje meegebracht. Laat +zich aardig fijn voelen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Niks voor mijn. D’r loopt ’n katoenen draad door! Hoor hoe ’t kraakt as je ’t scheurt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Maak mijn wat wijs. Geen krummel katoenen draad! Wat zeg jij, Esther?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Geen katoenen draad? Noem je dàt wol? En dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Is dat katoen? Je heb ’r geen verstand van! Dat noemt zij katoen! Kijk hoe ’t brandt! +Ruikt dat na wol of na katoen? Je zel mijn wat opdringen! Nog geen pietsie zit ’r +in! De fijnste wol! Over de heele wereld vin je zoo’n fijne wol niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hij maakt zich druk! Over wie maak jij je druk? Toen ’k ’n kind van twee jaar was, +wist ’k ’t onderscheid! Engelsch laken, anders niks!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Engelsch laken? Zoo zal jij gelukkig blijven en ik ’n goeie week hebben, as dat Engelsch +laken is.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb269">[<a href="#pb269">269</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Heb je niks anders.…?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Is dàt dan niks? Heb ’r ’n heele partij van—over de twintig pakken. Pracht van ’n +goed. Reusachtig.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Niks voor mijn.</p> +</div> +<p class="stage">(<i>Rose op met koffie</i>).</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Bakkie koffie, Aaron?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Geef me ’n kommetje.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Boterkoekie? Eigen gebak.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Geef me ’n brokkie.</p> +</div> +<p class="stage">(<i>Rose gaat bij de open deur zitten</i>).</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Smaakt ze? Heb ’r anderhalf pond boter in.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Z’is ook aardig fijn. ’t Is of me dochter Rebecca ’r geen slag van krijgen kan. Je +heb ’n goeie hand van suiker. Rebecca maakt ze te zoet of heelemaal geen suiker. En +altijd half gaar<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Nooit zal ze zoo knappen as jouw <i>kiks</i>.—Nou, hoe is ’t, kennen me handelen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hoeveel mot je ’r voor?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Zeg wat ze jou waard is.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb270">[<a href="#pb270">270</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik doe geen bod. Jij ken beter vragen as ik biejen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ach, wat motten wij ’r mee doen? Wat heb je ’r an?—Is je dochter Rebecca al beter?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Zoo gezond as ’n visch. Mankeert niks meer. Rafaël niet thuis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Natuurlijk bij de weg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Heit-ie ongelijk? Wat heit-ie hier? Wat mot zoo’n jonge jongen altijd thuis zitten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat had ìk toen ’k jong was? Wat had jìj toen je jong was? Op ’n klein kamertje woonde +’k met vijf broertjes en zussies en me ouwers en me grootmoeder. Gebrek en honger +heb ’k gelejen. Gevòchten hebben we om ’n korst brood. Op ’n morgen ben ’k wakker +geworden—met z’n vieren sliepen we op de grond—en—en ’n zussie lag dood naast me. +Zal ’t nooit vergeten—pakte d’r hand—ijskoud. Voel ’k nòg! Van gebrek is me grootmoeder +gestorven. In één jaar zijn ’r drié kinderen begraven. Ik heb wat meegemaakt. ’t Is +’n wonder dat ’k nog léef, dat Esther nog leeft.… Wat heit zich mijn zoon te beklàgen? +Die kent geen gebrek. Die kent geen zorg. De tijd is veranderd. Zoo vrij as ’n christen +loopt-ie door de stad, komt op allemaal plaatsen waarvan ik nooit gedroomd heb, waar +wij joden, vroeger, ons niet konden vertoonen. ’n Halve christen is-ie <span class="pageNum" id="pb271">[<a href="#pb271">271</a>]</span>geworden. Ik beleef niet veel vreugd an ’m.… Soms lijkt ’t of ’k geen kind heb.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Je mot ’t zoo zwaar niet opnemen. Jeugd, niks as jeugd. As-ie maar eenmaal ’n meissie +heit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zeg ’k zoo dikwels. Maar hij kijkt niet na meissies.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Dan motten júllie voor hèm kijken.—Nou, doen me handel? Wat is ’t je waard?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waard is ’t me niks. Maar as ’k je ’r ’n plezier mee doe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Ja, je bewijst me ’n dienst! Overal kan ’k ’t kwijt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Nou, dan niet. In Godsnaam!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wi-je nog ’n kommetje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> As je heb.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Nog wel tien.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat blijft-ie uit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Wie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hij.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb272">[<a href="#pb272">272</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Over wat maak je je ongerust? ’t Is geen kind, loopt in geen zeven sloten gelijk.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Vanmorgen zou-die bij Abram angaan.… Bij Abram is-ie niet geweest. De heele dag heb +’k ’m niet gezien. As ’m maar niks overkommen is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> D’r overkomt ’m wat! ’n Luilak! ’n Niksnut!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> As-die maar eerst tróúwt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Heb jij ’n meissie voor ’m?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> D’r zijn ’r zoo’n boel. ’n Knappe jongen, die centen anbrengt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Centen? Centen? Ik klee me niet uit voor ’k na bed ga.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Wat doet dat ’r toe? Rafaël is je eenige zoon. En je zal ’m toch wel wàt meegeven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> As ’t meissie wat meebrengt.… Ik heb niet me heele leven gewerkt voor ’n vreemde.… +Ik geef ’n andermans kind niet te eten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Hij mot trouwen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ja—as die getrouwd is.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Trouwen? Met wie? Van mijn zaak kennen geen twee gezinnen leven. De verdiensten leveren +<span class="pageNum" id="pb273">[<a href="#pb273">273</a>]</span>tegenswoordig nog al wat op! Ik zou wel willen dat-ie trouwde. Maar ’t meissie mot +minstes vijfduizend gulden meebrengen. Geen cent minder.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Vijfduizend gulden! Bagatel! Vijfduizend gulden! Mot ’n ander zich voor jóú uitkleejen? +Wie geeft ’n meissie vijfduizend gulden mee? ’t Is daar ’n prinses! Jouw zoon is toch +ook geen graaf? Hij durft! Wat ’n brutaaligheid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Om wat maak jij je kwaad? ’t Is toch bij wijze van spreken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> En ik doe ’t geen cent minder as vijfduizend! En as ze maar ’n spetje, ’n kleinigheid +mankeert, mot ze mèer inbrengen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Dat ken ’k niet uitstaan! Hij vraagt! En as ’r nou is iemand zoo gek is om z’n dochter +zoo’n kapitaal mee te geven, wat krijgt jouw zoon?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Mijn zoon geef ’k niks. Die zit in de zaak.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Wat zeg je me daarvan? Hij wil zich niet uitkleejen voor die na bed gaat en ’n ander +zet-ie ’t mes op de keel. Wat ’n onzin! Dat gààt niet. Jij alles en ’n ander niks!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waar bemoei jij je mee? Vraag ik jou wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Nou—nee! Mijn me zorg! <span class="stage">(<i>Stilte</i>)</span> Nou, doe je ’n bod op de wol? Zoo’n fijne partij zie je in geen jaren terug. Voel +wat ’n goed!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb274">[<a href="#pb274">274</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij weet wat ’t jou ingekocht kost.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Esther—zeg jij ’t dan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ik? God zal me beware! Ik zeg niks.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Zij zegt niks. Hij zegt niks. Zoo kommen we ’n boel verder. Wil je de heele partij +in de roest?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zou je danken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Wat is ’t je waard?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik geef je twee gulden de honderd kilo.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Daar heb ’k jou voor noodig! Dank je wel! Ben ’r met stelen an gekommen! Omdat ’r +’n klein stukkie Engelsch doorloopt ken je ’t krijgen voor vier.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Néé! Je wor bedankt. Voor vier ken je ’t van mijn krijgen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Dan niet!—Wat is ’t kolossaal heet, hè? En die koffie maakt je zoo warm. Geef mijn +nog ’n brokkie van je koek.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Je schijnt ze te lusten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Hoe is ’t nou mogelijk dat mijn Rebecca ze nooit zóó maakt en anders mot je d’r zien!—Wat +doe je ’r allemaal in?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb275">[<a href="#pb275">275</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Laat Rebecca maar is hier kommen, zal ’k ’t ’r wel leeren. Wat zal ’k ’t joù zeggen? +Je heb ’r tòch geen verstand van. ’n Goed meissie is ’t, ’n best meissie, je dochter. +Waarachtig, ik hou van ’r.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Dat zal waar wezen. De man die d’r trouwt heit ’n huisvrouw an d’r. Ze ken van alles, +van alles! Met recht wat d’r oogen zien, kennen d’r handen. Je ken ’t zoo gek niet +prakkizeeren of ze verstaat ’t. Ze wascht, ze plast, ze kookt, ze smookt! En piender +in de winkel! Reusachtig. D’r is geen vrouw die ’t ’r verbetert! Precies me vrouw +zaliger. Tot d’r eigen japonnen maakt ze. En je mot ’r zien schrijven. Kolossaal. +’n Rijkeluiskind doet ’t ’r niet na.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Da’s allemaal mooi. Maar as ze geen geld heit blijft ze tòch zitten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Geen geld? Geen geld? Je zel ’t èlk jaar overleggen wat ’k ’r mee geef.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> En wat kan jij ’r meegeven? Elke som geld heb je noodig voor je zaak.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Nou—drie bankies van duizend heb ’k altijd oor d’r over. <span class="stage">(<i>Een stilte</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Puf! Wat is ’t heet! Kwam ’r maar ’n tochie! Verbeel je: hij heit ijskouwe voeten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Zal van ’t stilzitten kommen.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb276">[<a href="#pb276">276</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Drie bankies van duizend. Drie bankies.… Denk jij dat daar ’n rèchtschapen man voor +komt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron</span> <span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> En denk jij dat ’n vrouw met vijfduizend gulden voor jóuw zoon klaar staat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> ’t Most mijn zoon niet overkommen ’n vrouw te nemen met drieduizend gulden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> En wie praat ’r van jóuw zoon?—Ik geef mijn dochter drieduizend en ’n uitzet van alles +twaalf. ’k Hoef me hand niet om te draaien of an elke vinger heit ze d’r tien. Ze +is maar niet knap. ’n Figuur en ’n oogen! Oogen as ’n paar sterren. Geregeld ’n christen +dame. Je mot ’r zien as ze angekleed is. Denken ze allemaal: ’t Is ’n fransche vrouw!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ja dat weet ik—’t is ’n engel. Ik heb ’t al zoo lang gezeid.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Nou, geef je drie gulden? Voor drie gulden heb je ’n koopie, verlies ’k ’r de helft +an.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Denk ’r niet an. Wat ’k gezeid heb.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Dan doene me geen zaken—Waar blijft nou die Rafaël?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> God weet waar die zit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Rebecca zou ’n <i>tof</i> meissie voor ’m zijn.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb277">[<a href="#pb277">277</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Ik geef geen vijfduizend!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij geeft geen vijfduizend en ik geef geen zoon.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Hij geeft z’n zoon niet! Die is goed! Heb ik joù wat gevraagd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Heb ik wat met joùw dochter noodig?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Mijn dochter! Mijn dochter daar ben ’k trotsch op! D’r naam mag ik noemen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Wat heb ik an die praatjes! Doe jij met je dochter wat jij wil! Vraag ik joù om raad?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Maakt ’n drukte van z’n zoon! ’n Jongen die te lui is om z’n pooten op te tillen, +slentert de heele dag bij de weg!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Geef jij ’m te eten? Heb jij d’r last van?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> En voor zóó’n jongen maakt-ie ’n bereddering van belang!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Jullie lijken wel gek! Over wàt maak je je warm? Is ’t niet warm genog? Wat ’n onzin! +Overleggen jullie kàlm. De gekheid om je zoo op te winden! Rebecca is ’n gezegend +meissie, Rafaël ’n goeie jongen, maar mot ’n flinke vrouw hebben, die ’m leidt. Redeneeren +jullie verstandig. ’t Geld komt in orde. Sachel is zoo kwaad niet as-die d’r uitziet. +<span class="pageNum" id="pb278">[<a href="#pb278">278</a>]</span>’t Geeft wat duizend gulden meer of minder, ’t komt toch alles làter terecht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zij gééft! Wìe geeft joù? Gooit met duizend gulden of ’t daar niks is!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dwarskop, wat maak je je de sappel? As jij je eenige zoon an zijn eenige dochter geeft, +blijft ’t toch in de familie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> En ik geef ’n andermanskind niet te eten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Wat zeg je me van zoo’n stijfkop, van zoo’n geweldenaar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Laat ’m maar gaan, ’t komt in orde. Ik mot je eerlijk bekennen: beter meissie weet +’k niet voor ’m. Nou is Sachel ’r tegen en morgen dankt-ie God dat-ie ’t gedaan heit. +Laat-ie ’r maar eerst over slápen. Ik ken ’m.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ken je begrijpen! D’r komt hier geen schoondochter onder de vijfduizend gulden over +de vloer!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Weet je wat je doet, deel ’t verschil!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Dank je. Geen cent meer of minder. Drieduizend gulden en van alles twaalf. Wat zal +’k meer geven? ’t Is toch voor ’n begin? As ’k sterf krijgt ze toch àlles?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb279">[<a href="#pb279">279</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ik weet goeie raad: nemen jullie ’t ’n paar dagen in handen en zeg dan ja of nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Bedenken kost niks—maar ik doe ’t tòch niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther</span> <span class="stage">(<i>knipoogend tegen Aaron</i>).</span> Laat maar gaan. As <i>ik</i> je nou zeg: ’t komt in orde.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Goed. Mijn goed. Dan tot overmorgen. Nou, de wol wil je niet hebben?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Voor de prijs die ’k genoemd heb.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> ’k Smijt ze nog net zoo lief in ’t water! Men kan met jou tegenswoordig niet meer +handele! Doe ’r vijftig centen bij en ze is voor jou.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Geen cent!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Praten jullie daar nou ook overmorgen over. As ’t eene in orde komt, komt ’t andere +vanzelf in orde. ’t Is nou toch zoo laat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Nou, goeien avond dan. Misschien ben je later beter te spreken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Goeien avond.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Pas op val niet! Denk an ’t stoepie.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb280">[<a href="#pb280">280</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="g1.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Esther. Sachel. Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> D’r komt niks van. Geen zier. ’k Heb hèm noodig! Og!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’t Mot toch eéns gebeuren? Wat wil je meer? ’t Is ’n knap meissie, ’n mooi meissie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> En ik doe ’t niet. ’k Heb me heele leven lang de boel niet bij mekaar motten schràpen +voor niks! ’k Heb de tijd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Jij heb de tijd—jij ’n man op jaren? As je God-beware wat overkomt, weet je heelemaal +niet wat-je krijgt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Overkomt? Overkomt? Ik ga nog niet dood. Ik denk ’r niet an.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Veel kan je zeggen. Je ben elk oogenblik in God’s hand. Wie weet ’t eene uur wat ’t +andere gebeurt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>vinnig</i>).</span> Daar wil ik niet van hooren. Hou je mond. <span class="ex">Beschrie</span> me niet! Ik ga nog niet dood. Waarom zou ’k dood gaan! Waarom? Je zou ’t wel willen, +wat? Dan kon je doen en laten wat je wou. <span class="pageNum" id="pb281">[<a href="#pb281">281</a>]</span>Dan had je de beschikking over alles. Dan kon je met geld smijten, mijn geld, mijn +gèld! Wat hebben jullie ’r voor gedaan? Niks! Doodvreters zijn jullie, jij, hij, allemaal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat win je je nou weer op? Wie legt je ’n stroo in de weg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>kort</i>).</span> Praat dan niet van dood! Je maakt me niet bang. Ik bèn niet bang. Ik overleef jullie +allemaal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zooveel te beter. Voor mijn part honderd jaar. Wat ben je weer làstig! Roos neem de +koffieboel mee. Hoor je niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ja, ja. Hier ben ’k.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat heb jij ’n rooie oogen. Heb je gehuild?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik? Nee. Hoe kom u ’r op?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Heb jij nièt gehuild? Heb jìj niet gehuild?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Na, mot je zelf weten! Ga na je bed.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Heb je de pennen op de luiken gedaan? Nou? Nou?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat snauw je toch! De pennen zitten ’r op. Ga ’t zelf voelen as je ’t niet gelooft.</p> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>Rose af</i>).</p> +<p><span class="pageNum" id="pb282">[<a href="#pb282">282</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dat zal ik ook. Ik heb ’r m’n reden voor. Vannacht heb ’k hooren loopen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ik ook! En mot je dààrom de <span class="ex">sjikse</span> zoo wantrouwen? Rafaël is op geweest.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Niet waar! Niet waar! De meid was op!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Alles weisz me scheintje! ’k Zal je maar laten praten. Wat zal ’k me nog langer moeilijk +maken met jou!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g1.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Rafaël. Esther. Sachel. Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Goeien avond.—Ik zeg goeien avond.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dat hoor ’k. Zeg liever goeien nacht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Goeien avond! Meneer zeit goeien avond. ’t Lijkt hier ’n kosthuis! Meneer doet ons +de éér an te kommen slapen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ik heb me verlaat. Ben je ongerust geweest, vader? Vader? Hoor je me niet? Kun je +geen antwoord geven? Ook goed.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Gelijk heit-ie dat-ie z’n mond houdt. Van mijn kreeg je ook geen boe, geen ba. Wat +ben jij voor ’n zoon? Zou bij Abram angaan—is niet bij Abram geweest! Je most mijn +zoon wezen!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb283">[<a href="#pb283">283</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waar heb jij uitgehangen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>verstrooid</i>).</span> Wat doet dat ’r toe? ’k Heb dat van Abram vergeten. Spijt me. Met opzet heb ’k ’t +niet gedaan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Hij vertelt wat! Geen opzet—wèl opzet! Komt ’r wat op an!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> ’k Heb je gevraagd wáar je gezeten heb de godganschelijke dag—en je praat ’r om heen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Mot ik van àlles uitleg geven? Ik ben hier en daar en overal geweest—de tijd is omgevlogen. +<span class="stage">(<i>vermoeid</i>).</span> Heb je wat te eten, tante? ’k Heb honger.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wou je dat ’k noù nog ging dekken? Ik zou je danken. Kom op tijd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Nou nog eten? Nou wordt ’r niet meer gegeten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Goed. ’k Zal zelf ’n stuk brood nemen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> God, wat straf je me zwaar! Op me ouwen dag overgeleverd an vréémden! As je moeder-zaliger +je zien kon, as ze zien kon hoe jij je blinden vader mishandelt, mis-han-delt, dan, +dàn, dàn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>rustig</i>).</span> Laat moeder ’r buiten. Je hoeft geen herinneringen wakker te maken. Ik was op ’t +graf.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb284">[<a href="#pb284">284</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Hij was op d’r graf! ’t Is toch geen <span class="ex">jaartijd</span>? Was ’r nièt gegaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>haalt de schouders op</i>)</span>.… Ik was op ’t graf, uren lang, heb zitten suffen en droomen. Da’s alles. De zerk +is weggezakt, vader. Je kan de plek haast niet meer vinden. D’r groeit van alles. +’k Heb wat bloemen meegebracht. Hier heb je ze. D’r mag wel ’n nieuwe zerk komen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij ben krankzinnig, jij ben gèk! Ik wil jouw bloemen niet! Wèg met jouw bloemen! +Was teruggekomen zooas ’t je pàste! Had niet je dag verluierd, je dag verslingerd +met onzin—ònzin, zeg ik! Gister ben je niet thuis geweest, had je ’n uitvlucht! Eergister +heb je geen vin verroerd! Zóo alle dagen die God geeft! Ben jij ’n zoon? Denk jij +’r an dat je ’n blinden vader heb, dat ’t ongeluk me vervolgt, dat Levi en Abram en +zoo’n koopman-van-niks as Aaron—alles naar zich toe<span class="ex">schleppen</span>, dat m’n zaak verloopt, m’n goeie zaak, m’n záák, waarvoor ik gezweet heb, m’n zaak, +m’n zaak! Ik kan ’r bij huilen! Op m’n ouwen dag ken ’k bedelen gaan! Heb ’k je daarvoor +grootgebracht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Trek ’t je toch niet zoo an! Mot je om zóó’n zoon grienen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> God straft me wel! Heb ik ’t brood niet uit me mond gespaard toen-die ’n kind was? +Hebben z’n moeder-zaliger en ik niet kromgelegen om ’m groot te <span class="pageNum" id="pb285">[<a href="#pb285">285</a>]</span>brengen! Heeft-ie geen scholen bezocht en talen geleerd, waarvan wij nooit gehoord +hebben! Hebben we ons niet voor ’m uitgekleed, bij ’m gewaakt as-die ziek was, ons +alles ontzegd om ’t hèm goed te laten gaan! En nou? Wat heb ik nou? Nou ken ik alléén +rondwurmen! An niemand steun! Nou ken ’k vèrrèkken! Nou mot ’k wachten tot ze hiér +kommen met handel—me laten bedriègen—me laten bestelen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Dat ’s niet mijn schuld.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Niet zijn schuld! Ik ken ’m vasthouen! Ik ken ’m daar dwingen thuis te blijven en +voor mijn te kijken!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> ’k Heb over die dingen gedacht, van middag nog—en je heb gelijk—maar ànders worden +kan ’t niet, nou niet, nooit meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Stapelmesjogge!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>hard</i>).</span> En wáarom niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Dat kan ’k niet zeggen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij liegt! Jij heb iets buitenshuis, dat ik niet weten mag, dat je verbergt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zeg op! Zeg op: je mag alles zeggen!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb286">[<a href="#pb286">286</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Geheimen? Zallen me geheimen zijn! Nog geen dubbeltje zijn ze me waard! As die niks +zeit, weet ik nog genog!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Op ’t graf van z’n moeder heit-ie gedacht! Hahaha! Op ’t graf van je moeder most jij +niet durven kommen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Waarom zullen we zóó tegenover elkander staan? Ik zal ’t je niet lang meer lastig +maken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat? Wàt zeit-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> <span class="ex">Schtos! Schtos!</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ik ga weg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij gaat weg? Jij gaat weg? Zeit-ie dat Esther?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> ’t Is beter vrindschappelijk van mekaar te gaan. Over heftige dingen hebben we later +allemaal spijt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hahaha! Hahaha! Nou is alles in orde! O! O! O! Voel jij dan niks as je m’n oogen ziet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Vróéger gaven die me onrust, angst, wroeging,—hoe zal ik ’t noemen?—vroeger had ik +alles voor je kunnen doen—in den tijd toen ik jong, jij hulpeloos was—vroeger zou +’k geen seconde rust hebben gehad, als ’k tranen in je arme oogen had gezien—vroeger +zou ’k me de haren uit ’t hoofd hebben getrokken bij de gedachte—ènkel <span class="pageNum" id="pb287">[<a href="#pb287">287</a>]</span>bij de gedachte—jou displezier te doen … Nou is dat ùit me—’r heelemaal uit—je heb +’t ’r uit getràpt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik? Ik? Wat heb ik joù gedaan? Wat? Wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee. Ik wil niks verwijten. Je ben ’r niet verantwoordelijk voor. Je heb ’t zèlf geleerd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> <i>Ik</i> ga naar bed. <i>Ik</i> heb genog van die kinderpraat! Zal ik me nachtrust geven an dàt gekles! Hij wil wèg: +laat ’m gaan! ’k Dacht dat je wijzer was. Praatjes, uitvluchten, smoesies! Mòrgen +vraagt-ie je weer centen! Jouw zoon is ’n klaplooper—nou wéet je ’t.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ze heit gelijk! Wat stoor ik me an joùw gekkepraat. ’r Komt ’n end an me geduld! ’k +Heb ’t lang genoeg gekropt. Làng genoeg!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Dreig niet, vader! Ik zei je toch dat ik ’n besluit heb genomen—’n besluit dat zóó +vaststaat, dat niemand ’r iets an veranderen kan. Ik ga weg. Heel gauw. Ik maak jullie +ongelukkig. Jullie mij. ’k Weet geen àndre oplossing.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waarom wil jij weg?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël<span class="corr" id="xd33e14835" title="Bron: ,">.</span></span> Dat is mijn zaak.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Bloedhond! ’n Blinden vader an z’n lot overlaten! God zal je ’r voor bezoeken!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb288">[<a href="#pb288">288</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee, vader. Ik voel me voor ’t eerst sinds jaren weer rustig—nou ik mijn weg ga, nou +’k weet wàt ’k doen moet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>woest</i>).</span> De reden, de reden! Je heb toch je gezonde hersens! Jij ben toch niet idioot! De +reden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> De reden—de reden. Sta je ’r zóo op? ’t Zou voor ons beter zijn, als ’k zweeg. Je +wil dat ik spreek? Dan zùl je hooren, dan zul je weten hoe ’k me hier ben gaan voelen +als ’n ellendige—als ’n vreemde.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ach wat ’n <span class="ex">schtos</span>! Wat doen me met z’n onzin!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Laat me uitspreken, tante. Ik kijf niet, maak geen twist: ’k zeg de dingen kàlm—en +als je ’t voelen kan: ’n tikje wanhopig—’t Is niet zoolang geleden—’k denk twee, drie—’k +weet ’t niet—’t doet ’r niet toe.….. Ik was ’n jongen, ’n kind. En ’k hield van je, +vader. ’k Hield zièlsveel van je. Als ’k je tasten zag door den winkel, de bergplaatsen, +dan moest ik haast snikken. Had ik je niet gekend met je oogen vol leven en opgewektheid? +’t Was zoo schrikkelijk je àltijd in ’t donker te denken. Soms kneep ’k m’n oogen +dicht, hield m’n hand er voor, om ’t licht af te sluiten—dan dacht ik: god, hoe afschuwelijk, +hoe vreeselijk—hij heeft de dingen gekend zooals ik ze ken—nou moet-ie gissen, de +vormen raden, de kleuren raden.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb289">[<a href="#pb289">289</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hou je mond! Dàt vraag ik je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Toen kwam de dag.….. ’n Vrijdag, als vandaag—’k Was begonnen je in de zaak te helpen.… +Je had ’n partij goed verkocht—’k weet niet meer wàt.—De schuit lag voor de loods—de +knechts stouwden de balen. ’k Ziè ’t gebeuren. Jij stond bij de weegschaal. Je zag +me niet: had me niet hooren loopen. Nièmand zag me: ’k was in de scheemring van de +loods. Jozef, de knecht, las ’t gewicht—zelf schreef jij de getallen. Ik keek naar +je met ’n zoo groote genegenheid, ’n zoo groot medelijden. Je had zooveel wil—je droeg +’t ongeluk zoo dapper. ’k Zag je vingers bevend over ’t papier bewegen—’k wou naar +je toekomen en zeggen: laat mij ’t schrijven—vermoei je toch niet. Maar op eens zag +ik iets, iets dat me dee schrikken, me terugdrong naar de scheemring. ’r Werd ’n baal +gewogen—Jozef en de koopman bukten naar de gewichten—en terwijl—tastte je voet naar +de schaal—bleef er op drukken. Ze wogen je voet mee. Niemand lette op je. Ze hadden +vertrouwen in je blinde oogen. Je stal. Je was ’n dief.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dat lieg je! ’k Zou me schamen zulke leugens te zeggen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Laat ’m gaan.… Laat ’m uitspreken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ik lieg niet! Loog ik maar!—ik dacht dat ’k me vergist had, bleef angstig wachten +op ’n tweede <span class="pageNum" id="pb290">[<a href="#pb290">290</a>]</span>baal.—De baal kwam—werd op de bascuul geschoven—wéér bedrukte je voet ’t blad—wéér +nam je wat je niet toekwam. Ik hoorde den koopman verwonderd spreken dat de balen +zoo zwaar waren; wantrouwig bekeek-ie de schaal. Jij, stond zwijgend, met gevouwen +handen—je stond zóó verlaten, zóó rampzalig met je enkel-witte oogen, dat niemand +aan jou dacht—’n hulpelooze blinde. En bij elke schaal herhaalde je ’t—óver de twintig +maal. Twintig maal! Twintig maal je stelende voet en je dooie oogen, je bewusteloos +meeleven, je misbruik maken van ’n ramp, je misbruik maken van ’t meelij van andren!—Nou +weet je een hoofdzaak. ’k Heb zitten huilen achter de loods—zoo màl was ik toen. Twee +uur later zijn we naar de kerk gegaan, zooals elken Vrijdagavond. Je zat naast me. +Ik bad niet. Telkens keek ik naar je oogen om er iets in te vinden, om er ’n uitdrukking +in te zien—telkens zag ik het wit, ’t wit zooals ’t geglansd had toen je bij de bascuul +naar den hemel stond te kijken.—’t Was ’n bleeke hemel met ’n ènkele streep: zóó, +zóó sterk is ’t me bijgebleven!—Van de kerk gingen we naar huis. De sjabbestafel wachtte. +Je klaagde, dat ’k stil was. Ik wàs stil. Je zei <span class="ex">brooge</span>. Je doopte ’t brood in ’t zout. En aldoor keek ik, kéék ik. ’t Lamplicht scheen in +je oogen. ’t Lamplicht gaf ’r denzèlfden glans aan—als de hemel. Je wierp ’n glas +om—wat nooit gebeurde. En ’k voelde niks. Je was geen blinde meer voor me. Je was +’n.… Je was ’n.… Waarom zal ’k verwijten, schimpen? ’t Is gebeurd. Honderd keer na +die eerste heb ’k ’t zelfde gezien. Ik wou je vervangen, zèlf ’t <span class="pageNum" id="pb291">[<a href="#pb291">291</a>]</span>goed wegen, afleveren. Jij wóú niet. Je maakte je kwaad. Nooit mocht ik aan de bascuul +komen. Je beloog me. Je zei dat je niet werkloos kon blijven, dat je geen rust had +als je stil moest zitten. En met Jozef samen—met je knecht lag je onder één deken!—bleef +je de kooplui bestelen, bestelen … Laat me uitspreken! Langzaam heb ’k alles begrepen, +ben ’k je—zòo is ’t, vader—gaan minachten … ’n Blinde beklaag ik zoo innig—’n blinde +zie ’k voor me als ’n mensch van wien God oneindige gelatenheid èn berusting vraagt—’n +blinde zie ’k als iemand die voor de helft afscheid heeft genomen—van àlles.… Jou +zag ’k ’t <span class="corr" id="xd33e14891" title="Bron: gèId">gèld</span>, dat je bij elkaar schraapte, bestréélen, jou zag ’k vechten en worstlen om naar +je toe te halen, jou zag ik dag aan dag—bedriegen. Hoe wouen je blinde oogen me dan +wat doen? Hoe wou je voor me staan als ’n hulpelooze, als ’n—vàder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Doen àndren anders?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>triestig</i>).</span> Ons héele volk is ontaard.<a href="#n41"><sup>1</sup></a></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Als ik niet neem, nemen andren dan niet? Is dat geen hàndel? Maken zij geen misbruik +van mìjn ongeluk? Gaan wij niet elk uur achteruit? Kan jij eerlijk zijn—as ze je bestelen +van alle kanten—bestelen an wicht—bestelen an kwaliteit? Is handel geen hàndel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Die andren heb ’k àltijd veracht—maar dat ik éens zou leeren joúw ongeluk te vergeten.…. +<span class="pageNum" id="pb292">[<a href="#pb292">292</a>]</span>dat je àltijd voor me zou blijven de man—bij—de—bascuul …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Veel heb ’k van me leven gehoord, maar zóó iets … Daar heb ik regulier verstomd van +gezeten. Waar haalt iemand de vuilheid vandaan! Verwijt z’n ouwen vader dat-ie z’n +best heit gedaan voor z’n brood. Hij neemt niet as-ie krijgen kan! Hij geeft gewicht +toe! As je vader niet zoo gehandeld had, kon jij nou bedelen gaan! Og! Je zal ’t elk +jaar verdienen wat ze òns bestolen hebben! Is dat diefstal? Noem jij diefstal as je +voor je brood steelt? Dan is ’r in de heele stad geen eerlijke Jood en geen eerlijke +Chris! De een steelt op die manier, de andere op die. Geen mensch is dief in z’n eigen +zak. Hoe wou jij handel drijven? En eet je d’r niet van mee? Is zelf te lam om te +werken en z’n ouwen vader gooit-ie verwijten voor z’n voeten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ik heb ’t niet uitgelokt. Ik had m’n mond gehouen. Maar nou ’k weg ga …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij gáat niet weg! Ik wil niet dat jij weggaat! Waarom zou jij weggaan? ’k Heb toch +niks op de wereld! Heb ’k ’n misdaad begaan? As je oud en wijs genoeg ben, zal je +begrijpen wat hàndel is. Bijt je ze niet van je af—dan sta je binnen ’n jaar op straat.…. +Je mot ’n roofdier wezen.…. Anders trappen ze je ’r onder.… Zonder gèld ben je weerloos, +zonder gèld ben je an ze overgeleverd, zonder gèld ben je niks! Heb ’k ’t niet voor +jóú gedaan? Wie krijgt alles na me dood?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb293">[<a href="#pb293">293</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Laten we ’r niet verder over praten. ’t Is laat. ’k Ben moe. ’k Had beter gedaan ’r +niet over te spreken. Denk ’r over na, vader. We kunnen vrindschappelijk van mekaar +gaan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wil ik jou is wat zeggen? Als jij ’r zèlf over slaapt—heb-ie morgen spijt over wat +je nou allemaal gezeid heb.… Hij gaat weg! Nog in geen tien jaar! Wil je wat eten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee. ’k Heb geen trek meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dan maak je maar trek! ’t Is aardig ongezond ’n heele dag met ’n nuchtere maag te +loopen. ’k Heb nog ’n kliekie snijboonen met aardappelen en ’n stukkie schapevleesch. +Zal ’k ’t warmen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Over wat straf jij je maag? Roos! Roosie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Roep u?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’k Dacht wel dat-je nog op zou zijn! Wil jij ’t kliekie effen warmen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee tante—ik eet niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wàrm jij ’t maar! <span class="stage">(<i>Rose af</i>).</span> As je de lucht ruikt, eet je wel.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb294">[<a href="#pb294">294</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Heeft zij—gehuild?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Weet ik veul! ’k Heb genog zorg an me eigen kop! Kom, ’k zal binnen de tafel dekken …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee. Nee. Ik kàn nou niet meer. M’n keel is toegeschroefd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zenuwen! Niks as zenuwen! Je windt je op voor niks! Geen wonder. Je etensuur verleggen +en ’s nachts niet slapen! Nar! Groote nar! Wat heb je òp gedaan van nacht? Was je +ziek?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> ’k Kon niet slapen.… ben opgestaan.… Nacht vader—Nàcht vader!—Geef je geen antwoord?—Nacht.</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g1.7" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g1.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="first"><span class="stage">(<i>staat op—bevoelt de pennen der luiken—bonst zich voor ’t hoofd</i>).</span> Hij was op vannacht—En—èn die mèid was op—Ze waren sámen op—Sámen—Waarvoor waren +ze op? Waarom heit de <span class="ex">sjikse</span> gehuild?</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">(EINDE VAN HET EERSTE BEDRIJF). +<span class="pageNum" id="pb295">[<a href="#pb295">295</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e13605"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e13605src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> In het bijzonder in het <i>tweede</i> en in het <i>derde</i> Bedrijf zijn veranderingen van beteekenis aangebracht, die in het <i>Naschrift</i> aangeduid en gemotiveerd worden. <a class="fnarrow" href="#xd33e13605src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="g2" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">TWEEDE BEDRIJF.</h2> +<p class="stage">(De huiskamer van Sachel achter den winkel).</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="g2.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Rose. Rafaël.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>binnentredend</i>).</span> Waar is vader? Waar is tante?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ze zijn nog niet terug uit de kerk. We zijn alleen—Goddank!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Huil je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Raak me niet an! Raak me niet an!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Hebben ze je.…? Wat is ’r? Kom, huil zoo niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> O, dat ik naar jou geluisterd heb!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Is ’r iets gebeurd? Wat dan?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb296">[<a href="#pb296">296</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Laat me met rust! Ik walg van je! Ik haat je! Ik haat jullie allemaal! O, o, dat ’k +sterven kon, dat God me zoo dadelijk liet doodblijven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Heeft vader je iets gezegd? Heeft tante.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>zich hysterisch opwindend</i>).</span> Nee! Nee! Raak me niet an! Ik wìl door jou niet gezoend worden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Màlle meid! Ben ik niet je man, jij m’n vróúw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik je vrouw! Ik! Ik! Hahaha! ’t Is om te schateren! Ik, je tijdverdrijf.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Rose!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik, wat ben ìk! Ik die niks op de wereld heb—ik die me moet laten trappen door je +vader—door je tante—door elken jood die hier komt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Jóód?—Jood?—Waarom zeg <i>jij</i> jood?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Jood, jood! Wat kan ’t me schelen! ’k Ben hier ’n vreemde! ’n Vreemde voor je vader! +’n Vreemde voor je tante! ’n Vreemde voor den eersten den besten jood!—’k Ben máár +de Sjabbesmeid—ik mag de lampen opsteken—ik mag an ’t vuur kommen—ik met m’n vréémde +handen—ik, hun mèid, hun mèid! En jij—jij ben als de àndren—je ben ’n jood zooals +zij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>neemt haar hand</i>).</span> Wat verneder je jezelf.… Ik weet niet wàt de oorzaak is, dat je zoo <span class="corr" id="xd33e15080" title="Bron: opgeopgewonden">opgewonden</span> <span class="pageNum" id="pb297">[<a href="#pb297">297</a>]</span>ben, zoo buiten jezelf, zoo ruw, zoo grof … Maar, ik weet wèl, Rose, dat je dàt woord +nièt meer <span class="corr" id="xd33e15085" title="Bron: moe t">moet</span> zeggen. ’t Herinnert me an zoo’n boel. Nee, laat me je hand houen. Zóó zitten we +met de óúwe vertrouwelijkheid.—Toen ’k ’n kind was—met andere jongens wou spelen—scholden +ze voor jood—smàùs. ’k Wist niet waarom. Zij ook niet. Ze deeën ’t uit gewoonte. Maar +’t dee pijn. Want als kind vroeg je jezelf: is er iets bijzonders aan me? Heb ik iets +gedaan? Ben ik anders dan zij? Wat is ’n jood? Wat?… <span class="stage">(<i>begint met haar zilveren kruisje te spelen</i>)</span> Soms smeten ze met steenen, riepen: jullie hebben Jezus gekruizigd! Ik klaagde. Moeder +zei dan: je moet er om lachen—je moet er aan wènnen.—Eens op school—’k had niet opgelet—trok +de meester me uit de bank, gaf me ’n klap, zei: in den hoek staan, jood! Ik stònd +’n uur in den hoek, ik, de eenige jood van die school en door m’n zotte tranen zag +’k de jongens die lachten—den meester, de banken.….. En ’n wrok kwam in me. ’k Had +dien man kunnen rànselen. Wáárom was ik ’n geteekende? Wáárom zeien ze jood?…—Zóó +begon ’t. Zoo hoorde ik ’t in m’n jeugd. Zoo blééf ’t.—Moeder stierf. Den dag dat +ze begraven werd, gingen we achter de kist, vader, ik, m’n ooms, de vrienden. Op ’n +hoek van ’n straat stond ’n slager—’k weet z’n gezicht nog—die lachte.—„Daar gaat +’n dooie jodin”, hoorde ’k ’m zeggen.—Vader werd blind. Den eersten dag dat ’k ’m +leidde, liep hij tegen een man aan en die schimpte: „kijk waar je loopt, jood!”<span class="pageNum" id="pb298">[<a href="#pb298">298</a>]</span>.… Wil je meer? Is ’t genoeg. Hoor je dat ’t woord me niet heelemaal vreemd is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Rafaël.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Als kind dee ’t pijn, had ’k ’t gevoel alsof ik ’n merkteeken droeg, alsof jood-zijn +’n slecht ding is. Ik leerde, keek om me heen. En òveral zag ’k de wrijving—de vijandschap +van de rassen—de vijandschap van de ongelukkige godsdienstjes. Als man, lieve vrouw, +heb ’k dat gevoel van verbittering verloren, is er iets in me open gegaan, dat me +meelijden, innig meelijden heeft gegeven met wie jood-schimpen kàn. Doe ’t niet meer. +Nóóit meer. Hoor je, nóóit meer! Zie ons hier zitten—jij—’t is om te lachen!—’n christin—ik—hahaha!—’n +jood! Hoe kunnen wij twee, als we elkander in de oogen zien—an zulke dingen denken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Je heb gelijk—Jij ben beter dan ik, wijzer dan ik. Maar ’k was zoo wanhopig, zoo op! +En nog, nog! Hebben ze je niks gezegd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Gezegd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Gisteravond zat ’k dáár, bij de deur. Aaron was hier, praatte met je vader, met je +tante.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Over z’n dochter Rebecca, die drieduizend gulden inbrengt—ik weet het, hahaha!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb299">[<a href="#pb299">299</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Je weet ’t.… O, ze halen je van me af.… Ik ben bang voor je vader, durf ’m niet anzien. +Alles hoort-ie in m’n stem.… Wat moet ’r van me worden! Als ze ’t begrijpen zetten +ze me op straat. Zij hebben rechten. Voor mij ’n ander. En dan? En dan? Ik wou dat +’k niet geboren was. Dat hoort God!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nou heb ’k je aangehoord. Zie je—ik glimlach. ’k Glimlach omdat je bàng ben voor ’n +meisje dat ’k niet ken, misschien èèns heb gesproken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Zoo gaat ’t altijd bij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.…</span> Bij ons.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Bij jullie. Heeft Meijer z’n dochter niet—gekoppeld an den zoon van Markus? Hadden +die twee mekaar ooit gezien? Hebben de vaders ’t niet in orde gebracht? Rafaël belieg +me niet!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ben ’k zoo week, zoo karakterloos dat je spoken ziet waar ze niet zijn, dat je maar +één oogenblik kan denken, dat ik.… ìk.… ìk! Hahaha!—Ik verkocht!—Ik die begìn te leven! +Ik hokkend met zóó’n vrouw! Ik bruidcenten tellend! Ik, ingezegend! Ik die geen jóód +meer ben! Ik m’n nek buigen!.… En gaan we niet hier vandaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Is dat waar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Eergister heb ’k m’n vader gezegd, dat ’k niet langer blijf.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb300">[<a href="#pb300">300</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Meen je ’t? Méén je ’t? En gaan we vèr weg—waar de menschen ons niet kennen, jou niet, +mij niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Wáárom zouen we vèr weg gaan? Waarom ons verbergen? Kunnen we niet met trots komen +waar we willen? Diè tijd is voorbij. ’t Wordt lichter, domme meid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Dus je neemt hààr niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ben ’k niet getrouwd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ja, ja, ja, we zìjn getrouwd! ’t Was alles malligheid van me—angst—wantrouwen! Zie +je, wanneer jij altijd bij me blijven kon—zoo dicht bij me, zou ’k lachen om de hééle +wereld—De wereld is slecht niewaar, niewaar Rafaël?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nog is ze ’t. Maar ’n nieùwe tijd breekt aan. ’t Was me zoo zonderling toen vader +me sprak van dat meisje—toen-ie belóófde dat ik—alleen de zaak mocht drijven—als ’k +blééf—als ’k hààr nam. Ik heb ’m verwonderd aangekeken. Hoe is ’t mogelijk dat twee +levens zóó van elkaar komen te staan—’t leven van ’n vader—’t leven van ’n zoon!.… +’k Heb ’m gezegd dat ’t niet gebeuren kòn, dat ’k weg moet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Weg moèt? Zul je làter geen berouw hebben dat je gekozen heb tusschen hem en mij?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb301">[<a href="#pb301">301</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>haar op zijn schoot trekkend</i>).</span> Ik kies niet tusschen joù en hèm! Jij ben ’n deel van m’n leven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Hij is blind.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Maak je geen verwijten. Ik kàn je niet alles zeggen—wil ’t niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Heb je ’m niets verteld van òns?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nòg niet. Eerst als jij ’t huis uit ben. Eerst dàn. Jij zou hun schimp, hun haat niet +verdragen. Je kent ze niet. Niet zooals ìk ze ken. Krijg ’k nou, groot, achterdochtig +kind, wat ze in de boeken noemen: ’n verzoeningskus?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Tien! <span class="stage">(<i>zij wil hem omhelzen—hij houdt haar tegen</i>)</span>.… Wat kijk je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>haar kruisje aantikkend</i>).</span> Naar dàt. Gister droeg je ’t. Vandaag draag je ’t weer. En we hadden afgesproken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>)</span>.… Dat hadden we.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.…</span> En?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.…</span> ’t Is de eenige herinnering aan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.…</span> Praat uit.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.…</span> Aan m’n moeder die ’k niet gekend heb.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb302">[<a href="#pb302">302</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Alleen an haar?—Hoor je niet wat ’k vraag?—In geen twee maanden heb ’k dat—dat—souvenir +aan je hals gezien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>).</span> Toen ’k hoorde dat ze jou wouen koppelen—aan de dochter van Aaron—heb ’k—wees ’r +niet boos om!—den heelen nacht liggen huilen—met m’n moeder gepraat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Enkel met je moeder?—Waren ’r geen àndere herinneringen aan dat—aan dat—aan dat dingetje +verbonden?—Je antwoordt wéér niet, Rose—Heb je ’r bij liggen bidden?—Ja, natuurlijk!—En +durf je dat niet te zeggen? Is ’t al zoover, dat ik de kleine tyran ben, voor wien +jij zulke vrééselijke zaken verborgen houdt? Jij gans! Jij, onnoozel kind!—Mag ’k +’t loshaken?—Loshaken vóór je me zoent?—<span class="stage">(<i>zij knikt</i>)</span>—Zou jij, als ze dien armen, grooten jood—INRI!—dien Koning der joden, niet aan ’n +kruis, maar aan ’n galg doodgemarteld hadden, zou jij dan ’n zilveren galg, in plaats +van dat op je borst dragen?—Denk jij, altijd aarzelend kind, dat de rijke jood <span class="stage">(<i>houdt het kruisje voor zich uit</i>)</span>, dien ze op dit latwerk, naast misdadigers hebben gepijnigd, denk je, dat-ie ook +maar één woord zou hebben gesproken, als-ie had kunnen voorzien?—voorzien de verwoesting, +de domme vijandschap …? Asjeblief … <span class="stage">(<i>overreikt haar het crucifix</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Hou jij ’t.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb303">[<a href="#pb303">303</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee. ’t Is ’n aandenken van je mòèder.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Bewaar jij ’t. Als ’k jóu heb, heb ’k geen aandenken noodig.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>het in z’n zak stekend</i>).</span> Laten we zeggen ’n talisman—en ’n teeken—van hoe ’t misschien—misschien—eens overal +zal gaan<span></span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Elk huis z’n kruis zeggen ze. Elk huis zònder kruis—maar mèt genegenheid voor <span class="ex">anderen</span>, willen we hopen. Nou? Moet ’k nog lang.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Lieve, beste Rafaël.… <span class="stage">(<i>wil hem omhelzen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>haar weer tegenhoudend</i>).</span> Nee, even nog! Zul je nooit meer ’t woord uit je mond laten vallen, dat je daar straks +in je boosheid gezegd heb? Nooit weer zoo klein zijn voor jood te schimpen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Nooit meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Goed. ’k Neem de belofte van je lippen. En die neem ’k nog eens. Want ’n tweede keer—’n +tweede keer, versta me wel—zou ’k ’t niet als ’n boosheid, niet als ’n domheid voelen—maar +als iets anders—dat ons sterker van mekaar zou halen—dan—dan bedrog of overspel. Begrijp +je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik begrijp alleen dat ’k van je hóú.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Houen is niet genoeg, Rose.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb304">[<a href="#pb304">304</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Houen is alles! Als jij zooveel van mij hield als ik van jou, zou je niet langer praten. +Nee. Nee. O, nou zou ’k kunnen zingen! <span class="stage">(<i>even weifelend, dan in beving van vreugde</i>)</span>.… Want Rafaël, lieve Rafaël—’r is nòg iets, dat ons bindt—iets zoo angstigs en heerlijks—de +gedachte aan ons kind …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>verrast</i>)</span>.… Ons kind—ons kìnd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>met zachte verrukking</i>)</span>.… Ons kind … <span class="stage">(<i>vat zijn hoofd tusschen haar handen, kust hem</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g2.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Rebecca. Rafaël. Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>driest</i>).</span> O!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> ’t Is niet de gewoonte ergens binnen te sluipen..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Sluipen? ’k Heb geklopt—een—tweemaal. Jij hoorde niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Zaterdag drijft m’n vader geen handel. Derde gebod.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>verwonderd</i>).</span> Ik kom niet voor handel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Niet voor handel? Ei, wel!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Vàder zei me hierheen te gaan …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb305">[<a href="#pb305">305</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Je vader? Vierde gebod!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Rafaël!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>smartelijk-spottend</i>)</span>.… Je vader.… Dat ’s <span class="corr" id="xd33e15406" title="Bron: Aáron">Aaron</span>, de koopman. Ga zitten—laten we hàndlen. ’k Heb afval te koop—afval van ’n vòlk! +Voor éeuwen sprak Bil’jam—de Eeuwige heeft hem ontmoet; wéet je nog: hoe de Rebbe +’t leerde?—„Hoe schoon zijn uwe tenten, Jacob! Uwe woningen Israël! Als beken alom +verspreid, als hoven aan een rivier, als de aloës door den Eeuwige geplant, als cederen +aan het water”.… Ga zitten Rebecca. De heugenis der tijden is groot. Uit Egypte zijn +we gevoerd. In de woestijn Sinaï waren we gelegerd.—Ik erf dit àlles, de bergplaatsen, +den grond, de kachel, ’t portret van m’n moeder, ’t ganneke-ijzer. En jij? Is ’t drie, +is ’t vier, is ’t vijf? En twàalef van alles? Laten we handlen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>verlegen</i>).</span> Je doet zoo vreemd.… Je maakt me angstig.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> O, ik ben zacht als ’t bloed van ’t kalf, waarin <span class="corr" id="xd33e15421" title="Bron: Aäron">Aaron</span> zijn vinger doopte. Jouw vader heet Aaron oók—Aaron, Aaron-de-priester! Je kan koken +en braden—èn ’n doodshemd <span class="stage">(<i>zegt tante</i>)</span> naai je zoo rad en zoo net! Je ben ’n huisvrouw om te stélen! Blijf hier, Rose!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Laat me gaan! Laat me gaan!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb306">[<a href="#pb306">306</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>met stijgende verlegenheid</i>).</span> Heb ik wat misdaan, dat je zoo, zoo.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>smartelijk</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Misdaan? We hebben elkander éénmaal gesproken. Hoe zou je misdaan kùnnen hebben? +Wàar was ’t? ’t Was in ’t huis van je vader. Je zei iets tot mij. Ik zei iets tot +jou. Woorden, woorden van èlken dag. Misdaan? Je heb mooie oogen, ’n mond om te kussen. +Je handen zijn blank. Je zult moeder van véel kinderen worden. <span class="ex" lang="und">Poere oerewoe oemieloe es hoöres</span><a class="noteRef" id="xd33e15452src" href="#xd33e15452" title="Ga naar noot 1.">1</a>—gaat en vermenigvuldigt je—En ’n kind—hàhà!—is ’n weelde, ’n kind groeit uit de aarde +als ’n plant met enkel knoppen van vreugd!—Wat breng je mee? Drie, vier of vijf? Als +m’n vader drie neemt, neem ik drie! Als m’n vader vier neemt, neem ik vier! Neemt +hij vijf is ’t mij goed! Ik ben gezond, heb geen gebreken. Ik heb ’n ding dat ziel +heet. Dat krijg je toe! Ik droom. M’n droomen zijn te geef.… O Rebecca, we kunnen +als tortels zoo gelukkig met elkander zijn.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Laat me gaan, Rafaël. Ik kan je niet hooren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>driest</i>).</span> Hoor wat zij zegt—zij, de <span class="ex">sjikse</span>, die zich scháámt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>vernietigend</i>).</span> Ze schaamt zich over hàndel op Zaterdag.…. Wees indachtig dat je de Sabbathdag heiligt! +Ga nog niet heen Rebecca. Je naam is lief en zoet—om zachjes te zeggen.… Rebecca.… +Rèbècca.… Moeder van Esau en Jacob.… Weet je hóe Jacob zijn broeder bedroog, zijn +blinden <span class="pageNum" id="pb307">[<a href="#pb307">307</a>]</span>vader bestal? Ook de mijne is blind. Heb je ’t vel van een geit meegebracht voor mijn +handen en hals?—Ah, we zijn voor elkander geschapen, bestemd Israël te doen voortleven, +Israël weer groot te maken!—Kijk om je heen. Kijk rond! Er zijn kostbaarheden, sieradiën +in die kast, beleende horloges en goud. Alles wordt mijn. Alles. De grond waar we +op staan, de zonnestralen, de stofdeeltjes, het rek met <span class="ex">tefillem</span>. ’t Hangt af van je zelf! Waarom breng je geen vijf mee? Voor drie doen we ’t niet—m’n +vader en ik! Voor drie zijn we bekòcht—m’n vader en ik! Voor drie, verbinden we ons +niet, m’n vader en ik! Met drie, hebben jùllie ’t voordeel, joùw vader en jij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Ik hecht aan geen geld, Rafaël …</p> +</div> +<p class="stage alignright">(<i><span class="corr" id="xd33e15497" title="Bron: Rosa">Rose</span> af</i>).</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Wee ons! Dan hoor je hier niet thuis—hier niet, in de heele stad niet!—O?—Huil je? +Rebecca-lief, huil je? Wat doen tranen bij hàndel? Weent je vader ooit als hij kóópt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca.</span> Waarom ben je zoo wreed? ’k Heb niet één woord gezegd.… Ik zal weer gáán … verlang +niks van je, niks …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël<span class="corr" id="xd33e15510" title="Bron: ,">.</span></span> Ga, ga, Rebecca.… Ga tot je vader. Vraag geld, véél geld! Ween niet. Ik voorspel je: +je trouwt! Je trouwt ’n beetren dan ik. Ik ben geen driéduizend waard.—Geef me je +hand. Je ben nog zoo jong. ’k Wou dat ’k wat voor je dóén kon.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb308">[<a href="#pb308">308</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Nee, niks.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ja—ja—’n ráád—iets dat je moet onthouen voor làter—voor veel later.… voor.… Dwaasheid!—Hoe +kan ìk je raden? Ik ken je niet, zag je maar ééns, weet nauwlijks de klank van je +stem, den glans van je oog.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rebecca.</span> Goeiendag.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Goeiendag, Rebecca!—<span class="stage">(<i>een stilte. Hij zit even nadenkend</i>)</span>—Rose!—Rose, ben je toch heengegaan!</p> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>af</i><span class="corr" id="xd33e15537" title="Bron: .)">).</span></p> +</div> +</div> +<div id="g2.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Esther. Rebbe Haëzer.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ging Rebecca daar niet? ’k Zou ’r op zweren. Nee ze is ’t toch niet.… Kom u binnen. +Wees u voorzichtig.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Pas op voor de drempel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hier ken ik de weg—heel precies—heel precies. Help me maar niet. ’k Ben niet gewend +geholpen te worden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Is Rafaël niet thuis?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb309">[<a href="#pb309">309</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’k Zal wel is kijken. Maar zoo’n haast heit ’t niet. Laat-ie maar blijven. Dan ken +Sachel u verder vertellen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat helpt vertellen? Heb ’k niet àlles verteld? D’r zit geen hart in die jongen. Z’n +vader behandelt-ie as ’n stuk vuil. Erger nog. En voor wie heb ’k alles gedaan? Voor +wie vraag ik? Dat’s m’n ouwe dag! Geen uur vrede, geen uur rust.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> La-la-la. Loop niet op de dingen vooruit. Ik heb dat meer bij de hand gehad. Jeùgd. +Jeùgd. Anders niet. Daar moet je niet met geweld tegen ingaan. Geweld bederft. Ik +ken Rafaël, beter dan jij. Heb ’k ’m niet zien groeien? Kwam-ie niet uit zichzelf +bij me, als-ie iets kwaads had gedaan? Weet je nog hoe-die me gebiecht heeft van die +appel—die appel—op Groote Verzoendag.—Geen hardheid.—Geen groote woorden.—Geen geweld.—Hij +gaàt niet heen.—Hij troùwt de dochter van Aaron.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat heb ik gezeid? Nou hoór je dat ’k gelijk heb.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik voel ’t anders. Ik heb geen macht meer over ’m. Vroeger. Ja, vroéger.—<span class="corr" id="xd33e15574" title="Bron: zooas">Zooas</span> ’t staat in de boeken van Mozes—vroeger kon je ’n zoon dwingen—dat was recht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Gekkigheid—gekkigheid. We stéénigen niet meer. We gaan vooruit en niet achteruit. +Vroeger werd een ongehoorzame zoon naar de poort van <span class="pageNum" id="pb310">[<a href="#pb310">310</a>]</span>de stad gebracht en gesteenigd. Dat weet ik wel, gekje—maar we hebben geen poorten +meer—je màg niet met steenen gooien. Elke ruit kan je betalen. Andere tijden: andere +zorgen, andere dwàng. Eer we drie maanden verder zijn is Rafaël getrouwd en ’n jaar +later kom ’k op de <span class="ex">brezemiele</span>. Want je krijgt ’n kleinzoon. Ik zeg je, ’t is ’n kleinzoon. Hahaha! Ja-ja, je doet +veel beter je zorg weg te lachen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker"><span class="corr" id="xd33e15588" title="Bron: Ester">Esther</span>.</span> .… Groot gelijk, mijneer de Rebbe … Met de dag wordt-ie zwaartillender—en nou is Rafaël +’n lastige jongen, maar overleg is ’t halve werk. Zal u wat gebruiken? Koppie koffie +met kiks?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Met twéé stukken kiks.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker"><span class="corr" id="xd33e15599" title="Bron: Ester">Esther</span></span> <span class="stage">(<i>in de deur.</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Roosie! Roosie! Breng je de koffie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Gister heb ’k ’m gezeid: jij mag de zaak alleen drijven—ik zal me met niks meer bemoeien—en—en—en +’k weet ’n vroúw voor je—’n vroúw die wat meebrengt—’n goeie vrouw—hij hield z’n mond—hij +hield z’n mond.—Zeg je niks, zei ik—en ’k hoorde ’m met z’n vingers trommelen op de +ruit.—Dat doet-ie méer—’k Weet precies wánneer ie ’t doet—Ze brengt wat in, zei ik—ze +heeft wat te wachten.—Toen lachte-die.—Waarom làch je, zei ik.—Toen lachte die hàrder +en kwam op me toe—en pakte m’n hoofd beet: vader, ’k heb zoo’n meelij met je, zei-die—en +toen liet-ie me staan—anders zei-die niks—anders niks.—Nou vraag ik.—Daar <span class="pageNum" id="pb311">[<a href="#pb311">311</a>]</span>zit iets tusschen.—Dat kan zoo niet.—’t <span class="corr" id="xd33e15614" title="Bron: is">Is</span> ’n gruwel wat me gebeurt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Gruwel, gekje, gruwel? Je moet niet toegeven aan je achterdocht, aan die angst om +òveral spoken te zien waar ze niet zijn. Denk aan Izaac. Izaac was blind en Jacob +stal zijn zegen. Heeft-ie geklaagd? Hij zegende Esau óok. Rafaël is ’n kind, ’n gróot +kind.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Sust!.… De meid.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g2.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Esther. Rebbe Haëzer. Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Is me zoon thuis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ja.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waar is-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Boven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Is-ie thuis gebleven, terwijl wij na de kerk waren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Nee.… Ja.… ’n Poosje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hoe lang?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat vraag je die meid toch?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb312">[<a href="#pb312">312</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Bemoei je ’r niet mee!… Hoe lang? Nou? Hoelang?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Dat weet ’k niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zoo—Was ’r niemand anders?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Snauw toch zoo niet! Wat wil je van die meid!.… Was ’r nóg iemand hier, Roos? Laat +’m maar brommen—Was ’r nog iemand?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>).</span> Nee. ’k Heb niemand gezien.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> En jij heb iemand de deur zien uitgaan, toen wij thuis kwamen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dan heb ’k me vergist. Ben je noú tevrejen? ’k Sta wat met ’m uit, mijneer de Rebbe! +Blaas nou nog ’t licht onder de koffie uit—en steek ’t op Sjabbes nièt meer an—hoor +je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat doet me zoon boven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Weet ik niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Weet ik niet? Weet ik niet!.… Ik weet meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>verschrikt</i>).</span> ’k Heb ’m niet gezien.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Laat ’m toch praten.… Geef ’m geen antwoord.… Je ken ’m lang genog—Hier neem ’n stuk +kiks mee.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb313">[<a href="#pb313">313</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Nee, dank u.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ach wat! Neem mee. Eet op. Kauw op je gemak. <span class="stage">(<i><span class="corr" id="xd33e15712" title="Bron: Rosa">Rose</span> af</i>).</span> Zoo’n meid durft op die manier geen mond open doen. En wat ’n goeie meid! Je ken +alles an d’r overlaten. In geen jaren hebben me zoo’n <span class="ex">sjikse</span> gehad. Heit u ’m nou bijgewoond, mijneer de Rebbe? En zoo handelt-ie met iedereen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik weet wat ik weet. Ik pas op. Ik zie meer as jij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Goed. Goed. As je maar niet lastig ben.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Hahaha! Hahaha! Heel goed. Zoo moet je met ’m omspringen.… En waar blijft onze vriend?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’k Zal ’m roepen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Nee, nog niet. Eérst die meid wegzenden voor ’n boodschap, voor ’n vèrre boodschap.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Alweer ’n inval. Waarom zal ik de meid wegzenden? Onzin! Hindert ze jou, hindert ze +mijn?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ze hindert mijn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Onzin! Onzin! ’k Heb geen boodschap voor d’r.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Maak ’r dan een—Ik vertrouw d’r niet—<span class="pageNum" id="pb314">[<a href="#pb314">314</a>]</span>Ze staat me niet an—Ze ken luisteren.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’t Is of me staatsgeheimen hebben! Hoor u ’m? Hoor u ’m? Ik sta wat met ’m uit. Me +laatste cent zou ’k die meid geven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jouw laatste cent? Mot die niet uit mijn zak kommen? Ik heb ’r me reden voor—ik wil +dat je ’r wegzendt.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Geef ’m z’n zin. En heelemaal ongelijk heeft ie niet. Je moet die zaken zonder vreemden +behandelen. Al ben je nog zoo goed voor ’n <span class="ex">sjikse</span>—vertrouwen kun je ’r nooit. Wat niet eigen is, wordt niet eigen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> En waar moet ’k ’r heenzenden? ’k Kan ’r toch op Sjabbes geen boodschappen laten doen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Zendt ’r na d’r moeder.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ze heit geen moeder.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Na d’r vader!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ze heit geen vader.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Na d’r oom, d’r tante.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ze heit geen familie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Geen moeder, geen vader, geen familie—<span class="pageNum" id="pb315">[<a href="#pb315">315</a>]</span>dan ben ik uitgepraat.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> En ze luistert niet! ’t Is ’n rechtschapen meid. Nog geen korrel heit ze gesnoept +zoolang ze bij me dient. Je ken me daar ’n meid zonder reden wegzenden. Waarheen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Voor mijn part na de duivel! Stuur d’r na Meijer—dat-ie morgen hier komt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Meijer … Meijer … Da’s ’n vol uur weg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Doe wa’k je zeg. Morgen, tegen één uur, mot ’k Meijer spreken. De rest komt ’r niet +op an.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Hij mot z’n zin hebben. Doe ’k je d’r ’n plezier mee, lastige ouwe? Je zal je zin +hebben!</p> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>af</i>).</p> +</div> +</div> +<div id="g2.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Haëzer.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik weet—wat ik weet. Ze mot heelemaal weg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Wie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> De meid.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Legt ze je iets in den weg, gekje! Moet je <span class="pageNum" id="pb316">[<a href="#pb316">316</a>]</span>voor die geen andere nemen? Praat nou ’s over iets anders—wees wat opgewekter. Ik +begrijp wel dat je ongeluk je—somber maakt. Maar de Eeuwige, onze God, wil wat hij +wil en in alles is zijn heerlijkheid en zijn grootheid.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Grootheid.… Grootheid.… ’t Is moeilijk God gróot te denken as je door je ooren en +je vingertoppen mot zien.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> La-la-la.… Niet zoo doorslaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Maar met die meid is ’t wat ànders. ’r Gebeuren dingen onder me dak—dingen—ze bedriegen +me.—’k Heb ’r gehoord—laat in de nacht—en—en.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g2.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Haëzer. Esther. Rafaël.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zoo. Nou kennen me knuf-knuf praten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Dag Rafaël, dag bèste jongen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël<span></span></span> <span class="stage">(<i>begrijpend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> O.…—’k Heb u in làng niet gezien.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> In lang niet, nee.—Ja, heel graag: ik wil nog ’n kopje.—Wel, wel, wel, je krijgt ’n +héélen baard.—Nee, geen melk.—Schuif wat bij<span class="corr" id="xd33e15866" title="Niet in bron">,</span> <span class="pageNum" id="pb317">[<a href="#pb317">317</a>]</span>Sachel.—Zoek nou over de heele wereld, over de heele, hééle wereld—en nèrgens vin +je die goeie, prettige, joodsche huiselijkheid. Die vin je alleen bij óns. De christenen +verstaan ’t niet. Die kennen geen Sjabbesavond, die wéten niet wat fámilie is. Waar +of niet? Bij ’n Christen ben je niet op je gemak. Al ga je jaar in, jaar uit met ze +om, ’t blijft vreemd. Elke jood is ’n stuk van je familie—en ’n jood begrijpt je, +die voelt met je mee, daar vin je iets in van je eigen huis.—Dat ’s ’n héél fijne +kiks—kan òok alleen maar ’n joodsche vrouw.—En wat is ’r zoo voor nieuws op de wereld?—de +wereld is groot.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> ’k Wou dat u sprak met m’n zoon—’k heb u verteld.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Ja-ja-ja—Zóo gewichtig is dat niet! Strakjes. Strakjes. Niewaar Rafaël, wij vliegen +mekaar niet in ’t haar. Bij mij heb je geen houvast meer! Hahaha! Tja-tja.—Smakelijk +lachen is alles. Daar frisch je zoo heelemaal van op. Slaat daar niet ’n deur?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dat ’s de meid die na Meijer gaat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> O! O ja juist. Ja, nou zijn we alleen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> ’k Heb gesproken over Rebecca.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> La-la-la. Gekje wat maak je ’t je toch moeilijk! Alles komt op z’n pootjes terecht. +Alles. Niet <span class="pageNum" id="pb318">[<a href="#pb318">318</a>]</span>zoo doordrijven. Niet zoo haastig gebakerd. Jij heb ’n wil en je zoon heeft ’n wil—en +voor de wil van je zoon moet je respect hebben. Je mag Rafaël niet behandelen als +’n kind. Je kent ’m nog altijd van toen die zoo kléin was. Je heb ’m niet groot zien +worden. Als Rafaël redenen heeft, bezwaren heeft om met Rebecca te trouwen, dan moet +je luisteren, dan moet je redeneeren. Want per slot van rekening trouwt Rafaël en +trouw jij niet, gekje.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dat zeg ik ook. Hij praat asof hij de bruigom is. Nar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Z’n hart is jong genoeg! Hahaha! Niewaar Sachel? Oók ’n joodsche eigenschap. Zoek +’t bij de christenen! ’n Jood drinkt niet, ’n jood is matig, ’n jood brengt ’t tot +hoogen ouderdom. Zouen we anders, na zóóveel vervolging, geworden zijn wie we zijn? +Wat zeg jij, Rafaël? Zeg ook ’s wat. Je moet niet zoo ernstig zijn op joùw leeftijd. +Neem ’n voorbeeld an mij. Zou je zeggen dat ’k diep in de zestig ben—maar je moet +niet na m’n haar kijken<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Drink is uit, meneer de rebbe.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Nee. Nee. ’k Ben voorzien. En nou over die kleine kwestie—och, ze vallen zoo dikwijls +voor en je hoeft ’r mekaar niet minder lief om te hebben—die kwestie, wàt was ’t ook +weer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> M’n zoon.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb319">[<a href="#pb319">319</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> La-la-la—’k weet ’t al—hij wou graag wat van de wereld zien en nog niet trouwen.—nog +niet trouwen. Wel, wel, wel.…. En hoe zit dat zoo, Rafaël?.….. Je vader is ’n gekje +en jij ben ’n gekje. Jullie zijn twéé gekjes bij mekaar. Waarom zul je ’t elkander +moeilijk maken? En jij—jij met je gezonde oogen—jij die ’t licht ziet—en de hééle +wereld—hoe kom je op de kinderachtige inval om wèg te willen? Weg—wat is wèg? Kijk +je vader eens an! Zie ’m zitten. Kan-ie ’n stàp alleen?—Weg, wat is weg? Wèg, dat +is zijn bij andere menschen. Gekje, gekje, vin je óóit weer ’n huis, waarvan je elk +meubeltje ken, élk hoekje<span class="corr" id="xd33e15915" title="Niet in bron">,</span> èlke balk, èlke schaduw<span class="corr" id="xd33e15917" title="Bron: .">?</span> Kijk is rond. Je jeugd vergeet je nooit<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Ben je opgegroeid bij die kast, bij die klok, bij die tafel, bij, bij, bij wat je +maar wil? Weg, dat is breken, breken met de scheur in die balk, met de stoelen waar +je over klauterde toen je ’n kléine dreumes was.—En onder die lamp hebben we samen +gezeten. Weet je nog de <span class="corr" id="xd33e15922" title="Bron: twéé-en twintig">twéé-en-twintig</span> letters, de vijf lange, de vijf korte klinkers … hahaha! En dan viel de snuif uit +m’n neus op ’t gebedenboek—dat heb je me làter verteld—en je moeder zat dáár—die luisterde—die +lachte omdat jij niet gelooven wou dat de staf van Aaron, die aan ’t huis Levi toebehoorde—in +de tent-der-getuigenis ’n bloem had gekregen—weet je nog? Wat wil je gekje? Wat krijg +je in de plaats als je weg gaat? Vreemden. Kom je bij andere joden en zit je an de +Sjabbestafel dan denk je an de Sjabbestafel thuis, an je blinden vader <span class="corr" id="xd33e15925" title="Bron: diezelf">die zelf</span> <i>brooge</i> moet <span class="pageNum" id="pb320">[<a href="#pb320">320</a>]</span>maken, zelf <i>benchen</i>.—En kom je bij chrístenen en is ’t Vrijdagavond dan verlang je naar je soepje èn +je pudding—èn naar de kast—èn naar de lamp—èn naar de klok. Zooals ’n klok thuis tikt, +tikt ze nergens. Hoor!—En geef me nou nog ’n kopje.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zie je—nou lacht-ie zelf.—Malle jongen. Jij trouwt Rebecca—en ik dans op de bruiloft.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Goeie ouwe rebbe, God gaf dat ’t anders zijn kòn. Maar ’t kan niet. Nou niet. Later +niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Daar heb je ’m wéér! ’k Begin ’r genoeg van te krijgen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> La-la! La-la-la.—Geen herrie. Met krakeelen bereik je niets. Ik vraag alleen: waàrom +niet, Rafaël? Waàrom niet? De leeftijd van grillen ben je te boven. Nooit heb ik ’t +je lastig gemaakt. Dat wéét je. Je ben ’n heele tijd niet in de <span class="ex">Schoel</span> geweest—’k heb je niets gevraagd—ik dwing niet.—Maar noù, maar nóu.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Vraag ’t m’n vader.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hij wil wèg—hij wil weg—om—om—om ’n kwestie van hàndel—om—om—nooit heb ’k handel ànders +voor me gezien.… Maar hij liégt—ik héb toegegeven, àlles toegegeven—en hij wil niet.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb321">[<a href="#pb321">321</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Zoo. En nou jij—gekje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Hij heeft gelijk.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Wat hoeven we dan nog te praten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Als ’k—als ’k àlles vergeet wat ’k hier—wat ’k hier—van hàndel gezien heb, dan nog +kàn ’k niet, wil ’k niet—want handel en bezit—werken alléén om bezit—werken van ’s +morgens tot ’s avonds om géld na je toe te halen, géld, géld—dat zou ’k niet kunnen, +dat is spótten met ’t leven, dat is bestaan op kosten van anderen—èn—èn—o, goeie rebbe—waarom +zeg je ’t niet in de kerk—dat strijdt tegen de wetten van Mozes.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Wéér ’n profeet! In geen tijden hebben we zóóveel profeten gehad. Handel—bezit—in +strijd met de wetten van Mozes. Wel, wel. Dat wordt ’n theologisch gesprek. Maar dat +mag ’k wel. Daar kan ik van leeren. Als ’t geen Sjabbes was, zou ’k ’r ’n pijp bij +opsteken. Hahaha! Tja-tja, we worden in ’n hoekje gezet! Zoó. Laat nou is hooren. +’k Zit er voor …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Waartoe zou ’t dienen? Met ’t oprakelen van ouwe dingen, veranderen we ’t tegenwoordige +niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Heel, héél handig!—Maar zóó laat ik je niet los. Je heb a gezegd—zeg nou ook b. En +als jij b zegt, zeg ik c en zóó kom je in de val. Hahaha! <span class="pageNum" id="pb322">[<a href="#pb322">322</a>]</span>We zitten gezellig, niewaar—we hebben allen tijd. En zoo volgen we ’t goeie wegje +om jou radikaal van je malle ideetjes te genezen. Kom, gekje!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Wil je? Goed. Kijk—op ’n dag kwam ’k ’n—’n—làmme tegen. Hij kon zich niet bewegen, +niet loopen, niet staan. Hij zat. Hij zat altijd op dezelfde plek, dreef handel. Want +hij sprák en hij dácht.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zeg maar ’n blinde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> .… Hij kende alleen ’t genot van geld en koopwaar. Lang dacht ’k over die ongelukkige +na, begreep ’m niet. Hij was geloovig …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Ja—ja—maar daar zou je ’t niet over hebben.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël<span class="corr" id="xd33e15999" title="Bron: ,.">.</span></span> .… Hij was geloovig. Ik las de boeken van Mozes om te weten. Ik las van ’n volk dat +groot was geweest in kracht en in moed en in krijgsroem. Ik las van ’n volk dat tabernakels +gebouwd had en grond verdeeld voor een ieder gelijk. Ik las dat geen renten zouden +opgeleid worden aan den arme.… dat het zévende jaar ’t land en de wijngaard braak +zouden liggen om de behoeftigen te steunen—dat landerijen niet voor àltijd zouden +verkocht worden—„want Mijn is het land en gij zijt slechts vreemdelingen bij Mij”—dat +’r ’n jubeljaar zijn zou en ’n lossing.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb323">[<a href="#pb323">323</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Heel goed. Heel goed. Dat heb ik je zèlf geleerd.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> En zooveel meer!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> En de hàndel, gekje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Handel? Was handel niet veracht? Hoe sprak Jacob van Issachar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Heel goed. Heel goed. … Een sterk gebeende ezel, niewaar? Hahaha! Aardig beeld. Vin +je ergens mooiere beelden dan in ons wetboek?.… Maar, gekje, je had ’t onder leiding +moeten lezen. Nou heb je hiér wat opgevangen en daar wat en ’t rèchte weet je niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Meer dan ’k weet, wil ’k niet weten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> La-la-la. Daar ken ik je beter voor. Jij ben niet met ’n déél tevreden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Welke leéring is ’r te trekken uit wat niet meer leeft?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Niet meer leeft, gekje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Heb ’k niet bij ’t lezen gevoeld dat ’k was in ’n dóóden tijd? Is ’n kerkhof ’n wandelweg +voor levenden?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Woorden, woorden, gekje. De geest, niet de letter maakt ’n godsdienst levend. Met +letters kun <span class="pageNum" id="pb324">[<a href="#pb324">324</a>]</span>je vechten, met letters kun je goochelen. Met letters bewijs je dat groen geel en +geel rood is. Met letters.… Dreef David handel? Dreef Salomo handel? Ja! Getuigt niet +Abraham’s dienstknecht dat de Eeuwige zijn heer heeft gezegend met schapen, runderen, +zilver, goud, knechten en dienstmaagden, kemelen en ezelen? Gèèn bezit? Getuigt Mozes +niet van Gad’s ruime grenzen? Geèn bezit? Met letters.… De géést.… De géést alleen—de +jóódsche geest … We gaan niet achteruit. We gaan vóóruit. Stel dat Mozes terug kon +komen en God’s wetten opnieuw schrijven—dan zou-die—dan zou-die—wat-ie zou wèten we +niet—maar dan zou-die, en dát kun je wel voor zeker aannemen—dan zou-die heel wat +òngeschreven kunnen laten wat goed was voor een nomadenvolk dat zich vestigde en niet +meer zoo héélemaal goed voor.… voor ’n volk dat vrij leeft in ’n christenmaatschappij.… +Maar ’t lévende, ’t lévende deel—de joodsche geest.… de jóódsche geest.… zou die ònveranderd—ik +zeg ònveranderd laten.… En dat is de groote fout, gekje, als leeken snuffelen in wijze +boeken. Die zien ’t oppervlak, de huid, ’t uiterlijke—en—en—’t goddelijke voelen ze +niet.…..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ik voel ’t goddelijke van <i>mijn</i> tijd, ’t goede ’t schoone, ’t slechte.… Ik voel dat elk begrip van God zich verplaatst, +èlke eeuw ànders wordt, ànders door—door—hoe zal ’k ’t jullie zeggen?—door ’n maatschappij +die zich verandert. Ik voel dat de geest waarvan ù spreekt vast gebonden is aan ons +<span class="pageNum" id="pb325">[<a href="#pb325">325</a>]</span>volk in zijn opkomst—ik voel dat we ons ghetto moeten verbreken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Ghetto? Ghetto? Hahaha! Hóóren jullie dat? Waar is dat ghetto? We leven niet meer +in ghetto’s, gekje!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Hij praat as ’n kind. Allemaal <span class="ex">schtos</span>! Hij praat as, as ’n risschesmaker—de joden maken tegenswoordig de grootste <span class="ex">rissches</span> zèlf.…<a class="noteRef" id="xd33e16061src" href="#xd33e16061" title="Ga naar noot 2.">2</a></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Ghetto? Waar vin je ’n ghetto in ons land? Mag je niet komen waar je wil? Ben je niet +net zoo goed burger als ieder ander? Heb je geen joden in de aanzienlijkste betrekkingen? +<span class="stage">(<i>met climax</i>)</span> Wordt Eleazar niet aan ’t Hof ontvangen met éérbewijzen<span class="corr" id="xd33e16072" title="Niet in bron">?</span> Wat wil je met je ghetto?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zoo kommen we niet verder. Laten we over Rebecca spreken.—Aaron kan hier zijn, elk +oogenblik.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Prachtig gaat ’t. Prachtig. Niet doordrijven. Eérst over ’t ghetto.… En nou jij weer.—Nee, +’k blijf bij één kopje.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ghetto? Dat ik ’t aan ’n rebbe zeggen moet! Ghetto? Hebben jullie me niet groot gebracht +in léúgens van ras en geloof?.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb326">[<a href="#pb326">326</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Leugens? Dat pàst je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Leugens?.… Leugens?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Mocht ’k eten bij ’n christen? Mocht ’k op Vrijdagavond ’t vuur aanraken, de lamp +opsteken, ’n brief openscheuren? Had je daar geen christen-dienstmeid voor? Gaf je +me àndere vrienden—toen ’k ’n kind was—dan joden? Ben ’k niet ’n tijd op ’n jodenschool +geweest? Werd God me niet geleerd, God, God—door ’n jóód?.…<a href="#n76"><sup>2</sup></a></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Laat ’m uìtspreken.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ghetto?.… De poorten zijn neergehaald, de muren zijn gesloopt—de grachten zijn gebleven—de +grachten van ònze en hùn haat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Hùn haat! Zij hebben vervolgd door alle eeuwen. Wij niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Onze haat! Onze haat! Ontken ’t niet, rebbe Haëzer! Ze hebben ons uit de ghetto’s +gelaten—we zijn tóch bij elkander gebleven. We hebben elkaar opgezocht. We hebben +ons uitverkoren gevoeld—nee, schud je hoofd niet—stràks heb je ’t zelf gezeid.—We +hebben ze als vréémden beschouwd, als vréémden behandeld. Hùn vrouwen hebben we … +hebben we betááld—de onze getrouwd!<a href="#n76"><sup>3</sup></a></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Dat is ’n leugen!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb327">[<a href="#pb327">327</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> God hoort me getuigen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Gelogen! Driedubbel gelogen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Waarom ben je nou kwaad, rebbe Haëzer? Waarom lach je niet meer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Omdat je van ’n onbeschaamdheid ben die iemand ’t laatste geduld doet verliezen! Omdat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Schaam je! Ben jij ’n jóód?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee. Nièt meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Rafaël, Rafaël bezin wat je zegt! Je wil je blinden vader verlaten—je weigert als +’n goed zoon te trouwen—je beschimpt ons volk—je staat in opstand tegen onzen God, +den God van Israël, die genade bewijst tot in duizenden geslachten, maar die wráakzúchtig +is!… „Gij zult.… Gij zult geen andere goden voor Mijn aangezicht hebben!”</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Goden?.… Goden? Hebben we ooit anders dan gòden gekend? <span class="stage">(<i>Slaat het raam open</i>).</span> O, de benauwenis, de benauwenis! Hoe komen we ’r uit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Jij ben gek—jij ben gèk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Gek? Hahaha! Gek? Kijk: aan de overzij heb je huizen, huizen met kamers. En ginder. +En verder. En nòg verder. Telkens weer huizen met kamers en menschen. Overal menschen +met gòden. Hahaha! <span class="pageNum" id="pb328">[<a href="#pb328">328</a>]</span>Hahaha! Zie dan neer, God, door dit gat. Zoo is ’t op je hééle wereld. Zoo zitten +ze overal, elkander plagend, elkander ophitsend, elkander beliegend. Zoo verdorren +ze tusschen vier wanden, bij hun lampen, bij hun kleine gepraat over uw grootheid! +Zoo sluiten ze zich op, verdeeld in uw naam, vervolgend in uw naam, vervloekend in +uw naam! O, die kamers, die benauwde, heete, wanhopige kamertjes, waar geen frischheid +binnenstroomt, waar ’t groen van de blaeren geel wordt, waar de longen hijgen! Laat +me spreken, rebbe Haëzer, nou hinder je me niet langer met je spot! Nou ben ik de +prediker, ik die geen jood ben, geen jood en geen christen, ik die God voel in het +licht van de zon, in de geuren van den zomer, in den dauw van ’t veld, in het glanzen +van het water, in, in—de bloemen op ’t graf van mijn moeder.—Neergesmeten heb je ze, +vader. Neergesmeten bij ’t stof van je vodden!—O, ’k heb meelij met jullie, meelij +met je kleine getob, meelij met je ghetto’s, met jùllie ghetto, met hùn ghetto, meelij +met de kamer hier en de kamers rondom, meelij met al de goden die geen goden zijn—want +de wàre God moet nog komen, de God van de nieuwe gemeenschap, de gemeenschap zònder +goden, zònder slaven.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dus—dus—as ’k begrijp—as ’k begrijp—’t vlamt in ’t donker van m’n hoofd—as ’k begrijp—dan +wil jij heen—dan—dan trouw jij Rebecca niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Hier was ze straks—en ’k heb ’r geweigerd. Ik kàn niet anders.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb329">[<a href="#pb329">329</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Rafaël.… Rafaël.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Sust! … Sust! Laat mijn spreken … ’k Heb zoolang gezwegen.… Je heb ’r geweigerd.…. +Ze was hiér … .… Dan heit die meid gelogen.… die meid.… dan … dan.… heit die meid +gelogen, wèèr gelogen.… dan … dan.… Wát is ’r tusschen jou … en die meid … tusschen +jou en die slet?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Die slet!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Je ben samen op geweest eergisternacht—’k heb je gehoord.—En straks—straks—<span class="stage">(<i>staat woest op met gebalde vuisten</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Sachel!… In Godsnaam!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel<span></span></span> <span class="stage">(<i>ineenzakkend</i>).</span> Vloek! Vloek over m’n ouwen dag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> ’t Is waar. Ik ontken ’t niet. Lang gelejen zou ’k ’t gezegd hebben. Ik aarzelde: +dienzelfden dag zou je haar uit je deur getrapt hebben, háár—mijn vrouw.. Nou weet +je ’t vader, dat ’t zijn móét.</p> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>af</i>).</p> +<p><span class="pageNum" id="pb330">[<a href="#pb330">330</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="g2.7" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g2.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Haëzer. Esther. Sachel.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Vloek, vloek, dat ’k dat alles mot ondergaan! Vloek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Haëzer.</span> Sachel! Sachel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Lag-ie begraven bij z’n moeder!</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">(EINDE VAN HET TWEEDE BEDRIJF.) +<span class="pageNum" id="pb331">[<a href="#pb331">331</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="footnotes"> +<hr class="fnsep"> +<div class="footnote-body"> +<div class="fndiv" id="xd33e15452"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e15452src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">1</a></span> Genesis 1:12: <span lang="he" class="hebr">פְּרוּ וּרְבִוּ וּמִלְאוּ אֶת־הָאָרֶץ</span>—Bewerker. <a class="fnarrow" href="#xd33e15452src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> +</div> +<div class="fndiv" id="xd33e16061"> +<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd33e16061src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">2</a></span> Rissches: aanstoot. <a class="fnarrow" href="#xd33e16061src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="g3" class="div1 last-child act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">DERDE BEDRIJF.</h2> +<p class="stage">(Een slop in de jodenbuurt. Aan de achterzijde een gracht met verweerde pakhuizen<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Schemering. Voor den uitdragerswinkel zitten Esther en Sachel.)</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="g3.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Esther.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Staat ’r niemand in de poort?.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Nee.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hóór ’k dan niks?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Je hoort kinderen in de straat spelen. Hij zal de meid achterop wezen. Jouw zoon.…. +jouw zóón godbeter!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Is naastan niemand thuis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wat vraag je ’n boel! Néé. Levi en z’n vrouw zijn over Sjabbes bij d’r dochter. We +hebben ’t rijk alleen. En maar goed ook. Anders wist morgen de heele <span class="ex">kille</span> wat voorgevallen is.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb332">[<a href="#pb332">332</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Asof ze ’t morgen toch niet weten—van—de rebbe—en van hem—en van die meid!—Die meid! +Waar blijft die meid?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Begrijp je niet dat-ie ’r tegemoet is geloopen, d’r alles gezeid heit, dat ze niet +meer durft. ’k Zou d’r oogen uit d’r kop kenne krabbe! As ’k maar kon. Jouw zóón die +zich afgeeft met zoo’n del! Jòuw zoon onder jòuw dak! ’t Hoogste woord heb je ’m laten +voeren. Heb je ooit naar ’n gezond woord geluisterd, jij, jij? Heb ’k je niet honderdmaal +gewaarschouwd, as-ie uitbleef, as-ie ons alleen liet sappelen? Nou krijg je ’t met +rente terug. Met woekerrente. Nou oogst je! ’n Zoon die zich vergooit, ’n zoon die +de rabbijn as ’n kwajongen behandelt! De snotneus! Opstaan tegen ’t geloof van z’n +vaderen. Weet-ie ’r veul van! En wat ’n huwelijk had-ie kennen doen! ’n Engel, ’n +huisvrouw uit duizenden, ’n vrouw die de negotie verstaat—heit ze ’t niet bij d’r +vader geleerd tot in de nagels van d’r duimen?—’n rechtschapen meissie—die smijt-ie +weg voor oud-vuil om zoo’n lellebel die nog geen aardappel schillen ken, die geen +hemd an d’r lijf heit, die van handel zooveul weet as de rat die daar gaat.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ging ’r ’n ràt? .….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Schrik je van ’n rat, nar? Daar gaat-ie—’t water in. Afgeloopen.—Dat serpent! Overmorgen +verwijt z’m z’n geloof, scheldt z’m voor jood! Jood en Chris gáát niet samen. Z’n +vróúw! Og! Trouwen! <span class="pageNum" id="pb333">[<a href="#pb333">333</a>]</span>Og! Die jongen is niet wijs, <span class="ex">die mot opgesloten worden</span>.—Je zel ’r van beleven! ’t Is om je dood te ergeren. En jij, jij die altijd zoo’n +praas heb—jij—dat je nóú niks zeit, hè?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Laat me met rust—Ik ben kapot—Ik ben op.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’t Most mijn zoon wezen. ’k Zou ’m leeren. As ’k ’r an denk! Laat ze is om d’r goed +kommen, d’r armeluisrommel! Geen korrel geef ’k af. Geen zaddoek. Wie heit ’m slecht +gemaakt? Wie heit ’m angehaald? Keek-ie ooit na ’n vrouw? Heb je ’m zien scharrelen +as de jongens van Ruth en van Bram? Wie heit ’m met d’r streken ingepalmd? Kreeg ze +voor mijn part, kreeg ze ’n ziekte, dat ze morgen krepeerde!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Schreeuw zoo niet.… Denk an de buren.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Buren! Buren! Is ’r iemand thuis? En làten ze ’t hooren! Zal d’r me één ongelijk geven? +Nou heb je je zin—As ìk wat zei wer ’k afgesnauwd. As ìk wat zei kreeg ’k ’n groote +bek. En hij? Hoeveel keer heit-ie me niet ’t bloed uit me vingers gezogen. ’t Komt +je toe.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hou op. M’n kop staat ’r niet na.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> De schande—de schande in de <span class="ex">kille</span>.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik weet ’t. Je hoeft me niet op te warmen.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb334">[<a href="#pb334">334</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dat gezicht dat ’k zoo vertrouwd heb!.…. Dat pestgezicht!.…. Gister gaf ’k ’r nog +’n afgedragen japon. Hoe kom ’k zoo gek! Maar ze neemt ’m nièt mee. Niks geef ’k af.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Daar is iemand.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Nee. <span class="corr" id="xd33e16312" title="Bron: je">Je</span> maakt me zenuwachtig. Laten we naar binnen gaan. ’t Wordt donker.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik blijf hier. Binnen heb ik geen rust. As-die nou is niet terugkwam—wegbleef—voorgóéd +wegbleef.…..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Groot verlies! Liever geen zoon—asoo een.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij—jij ken dat zeggen—màkkelijk zeggen—jij heb nooit ’n kind gehad. Wat heb ik voor +vreugde—voor afleiding—as.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther<span></span></span> <span class="stage">(<i>verbaasd</i>)</span>.…. Huil je, Sachel? Sachel? Jij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Nee, wie praat van huilen! Ik zeg dat z’n stem.….. Maar dat begrijp je niet—dat ken +jij niet begrijpen—Wàt begrijp jij wel? Steek de lamp an! Nou dan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Goddank. Je ben weer gezond. ’k Had me haast ongerust gemaakt. <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb335">[<a href="#pb335">335</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="g3.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Aaron.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Zit je daar Sachel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat mot je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> ’t Is wat <span class="ex">scheins</span>.…..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat is ’r <span class="ex">scheins</span>?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Dat met je zóón.……</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Gaat jou dat an?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Vraagt na de bekende weg! Wat ’t mijn angaat? Reusachtig zou ’k denken. Og, wat ’t +mijn angaat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Met jou heb ’k niks te maken!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Je zoon is ’n ploert en ’n.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> D’r wordt je niks, niemendal gevraagd.…..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron<span class="corr" id="xd33e16393" title="Bron: ..">.</span></span> Waren we accoord—ja of nee?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Nee. Niet met de wol. Niet met me zoon. Niet met me zoon. Niet met de wol.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb336">[<a href="#pb336">336</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Heit je zuster gezeid, dat ’k Rebecca sturen zou?.…..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Weet ’k niet.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Jij weet niks wat je niet weten wil—of ’t mot zwart op wit staan.…..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jij verveelt me!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Jij verveelt mijn al lang!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat doe ’k met jouw gesmoes! ’k Zal me zoon dwingen, as die je dochter niet wil. Mot-ie +zelf weten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Mijn dochter.… Mijn dochter.… ’n Weldaad had ze ’m bewezen.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Jóúw weldaden ken ’k niet gebruiken—en me zoon óók niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Jouw zoon! Jouw zoon! M’n voeten veeg ’k nog niet an ’m af. Daar zijn me zolen te +goed voor.</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g3.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Aaron. Esther.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Dacht ’k ’t niet? Dàcht ’k ’t niet? Hij mot zich <span class="pageNum" id="pb337">[<a href="#pb337">337</a>]</span>wreken. Groot gelijk hei-je, Aaron—gelijk tot over ’t end van je jaren! Is ’t geen +schande wat ’r gebeurt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Schande? Schande? Jullie weten nog niks? Jullie weet niet van vanmorgen—wat-ie met +<i>mijn</i> Rebecca gedaan heit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ken me niks, niemendal schelen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Mijn wel! Mijn wel! Nòg trekt-ie z’n partij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Heb jij niet gezeid dat Rebecca bij je most kommen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Zeker heb ’k ’t gezeid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> En is ze niet grienend teruggekeerd? Grienend om ’t affront! Zat-ie niet met die christenmeid, +met die <span class="ex">sjikse</span> op z’n schoot? Mot je zoo mijn dochter ontvangen? Mijn dochter is geen schanddochter! +Mijn dochter is geen vulnis! Mijn dochter ken huwelijken doen, reusachtig! Mijn dochter +hoeft door jóúw zoon niet van de deur gewezen te worden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Had ze nièt gekommen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Hoor hèm! Hoor hèm! Daar ken ’k me nou zoo bij opwinden! Daar sta ’k geregeld bij +te beven! O, o, as ’k geen meelij met je had! Mot je die man nog òngelijk geven? Die +man die zich komt beklagen! Die man die in ’t fatsoenlijke tot je spreekt!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb338">[<a href="#pb338">338</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> We hadden geen accoord.…. Met de wol niet. Met me zoon niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Komt ’r op an!.…. Zoo’n engel van ’n meissie!—Zat ze op z’n schóót? Zat die vuilik +<span class="corr" id="xd33e16479" title="Bron: op op">op</span> z’n schóót?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Met d’r eigen oogen—met d’r eigen oogen heit ze ’t gezien. En was ’t daar bij gebleven! +Maar beleedigd heit-ie ’r, geaffronteerd in ’t bijzijn van die meid! Is mijn dochter +’n opraapsel van de straat? Staat mijn dochter bij jòu in de schuld? De brutaaligheid—de +brutaaligheid van die kwajongen! En jòuw schuld. Jòuw schuld!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Net wat ’k zei!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Smoezen jullie! Ik wor ’t zwaarst gestraft … Voelen jullie geen meelij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Jij ben te koppig. Jij néémt je gelijk. Met jou ken niemand overweg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik heb ’t ’t éérst zien ankommen. Ik vóélde dat ’r wat was. Ik wist ’t vóór jullie.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Hoor, wat ’n redeneering! Hij ziet ’t ankommen, hij weet ’t voor ons.…. En geen bek +doet-ie open! As ìk in me huis ’n meid heb en me zoon—hàd ’k ’r een!—me zoon kruipt +in ’r bed—dan—dan waarschouw ’k me zoon—dan ben ’k as vader verplicht te waarschouwen, +dat-ie niet hàngen blijft<span class="pageNum" id="pb339">[<a href="#pb339">339</a>]</span>—dat-ie geen strop krijgt—zooas mijn vader-zaliger mijn gewaarschouwd heit—toen—toen—’t +was ’n mooie meid—gekheid, ’t is lang voorbij!—toen ’k in me jonge jaren was. Dat +ben je as vader verplicht. En luistert-ie niet—dan—dan roep je de meid—en dan maak +je geen herrie—herrie maakt ’n nàr—en je geeft ’r twintig gulden, dertig, veertig—as +ze lastig wordt honderd—’t is weggesmeten geld—maar as je ’t nièt doet?—as je ’t nièt +doet, krijg je grijze haren van zorg en ellende—en, en, en je zet ’r met ’t geld je +deur uit—en je neemt ’n reçu—zonder reçu geen geld—en je belooft as ze stil is en +wegblijft nòg wat geld na maànden.—D’r is geen meid die néé zeit—fèl zijn ze op honderd +gulden! Ze doen ’r ’n moord voor.….. Nou? Nou? En wat doe jij? Jij smoest voor jezelf. +Jij laat God’s water over God’s akker loopen—en, en, en, as ’t te laat is maak je +lawaai. Maak lawaai vóór ’t te laat is. Wat is je verdienste da-je ’t heb zien ankommen? +Waar laat je je winst? Nog nooit heb ’k iemand zoo dwars zien handelen, zoo averechs. +’t Is bijzonder. ’t Is reusachtig. Hèb je je zoon gewaarschouwd? Heb je de meid afgekocht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hij laat zich niet waarschouwen.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> En de meid? Nou?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Die laat zich niet afkoopen.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Zal ik jou is wat zeggen? Je mag ’n goed <span class="pageNum" id="pb340">[<a href="#pb340">340</a>]</span>koopman zijn—goed! goed! Over de wol van eergister práát ’k niet!—maar van diè dingen +heb-ie geen cent verstand, geen cent, geen hàlve cent. Daar heb-ie de zoon van Salomon—Salomon +van de Dwarsstraat. Heb-ie niet gehoord van de zoon van Salomon? Zal ’k ’t je vertelle! +Die had ’n strop—en wát ’n strop. Zoover is jouw Rafaël nog niet eens. Daar mag je +dankbaar voor zijn. Toen Salomon zich d’r mee bemoeide had de meid al ’n kind. Wat +heit Salomon gedaan? Salomon heit z’n zoon op de reis gestuurd, de meid afgekocht, +voor twee, driehonderd gulden, weisz-ich-viel! En toen ze werom kwam—vertrouwen ken +je ze niet—heit-ie ’n agent late kommen, ’n agent van politie en toe was ’t ùit. Zal +’n verstandig man anders handelen? En handelen de Christenen anders? Spiegel je an +de christenen. Met geld krijgen joden èn christenen alles gedaan. Heb je geld? Je +heb geld. Gebruik ’t. Eergister zag ’k ’n christene trouwpartij. En bij ’t stadhuis +had je ’n sjène, ’n sjène! Daar stond ’n meid met ’n kind. En die maakte spiktakel! +Reusachtig! En in ’n óógwenk was ze gebrocht na ’t bureau! Had ze ’t niet angeleid +met ’n heer boven d’r stand! Had ze niet ja gezeid! As ze nee zegge gebeurt ’r niks. +Allemaal d’r eigen schuld. As ze niet luistere willen motten ze vóélen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> ’t Is nou te laat.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Wàt is te laat? D’r is niks te laat. Aaron heit recht.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb341">[<a href="#pb341">341</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik ken me zoon—ik ken de meid.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Gammer! Gróóte Gammer!.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> <span class="stage">(<i>hem in de rede vallend</i>)</span>.…. ’n Gammer ben jij da-je kostelijke woorden verspilt! Snij brandhout van stéén! +Pluk bloemen van de keien! Tel de sterren an de luch!—Laten we over ’t weer praten.—Wàrm +geweest vandaag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Warm? Om te smelten.… En morgen wéér heet! Hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> En overmorrege krijg je.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Suscht! Hou je mond! Daar komt je schoondochter, Sachel!—Sachel, de verloofde van +je zoon! Hoe vind ìk niet zoo’n geluk? Misschien jà krijgt mìjn dochter idee in ’n +vodden-sorteerder! ’k Wou dat ze mìjn schoondochter werd! Da’s om te benijen—bij God, +om te benijen—wat zeg jij, Essie?—’n schoondochter met ’n kapot hemd an ’r lijf!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> ’n Kapot hemd? Géén hemd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Schadt wat! Rebecca drie duizend en van alles twáálf—was ’m niet genog—kon-ie ’t niet +voor doen—zat-ie over te klagen as over ’t uur van z’n dood—Noù ’n schoondochter met +weisz-ich-viel hoeveel duizend en van alles niks! Reusachtig! Bijzonder!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb342">[<a href="#pb342">342</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="g3.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Esther. Aaron. Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Goeien avond. ’k Ben laat.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> Sachel, daar is Rose. Zal ik wel te veel zijn.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dat ben je.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Aaron.</span> ’k Heb ’r gijn in, reusachtig! Essie staat an de grond vastgeroest as ’n roestige +spijker—en hij—en hij: van alles twaalf was niet genog!—zet ’n gezicht as ’n begraffenis. +Nog veel jaren! Geeft ’n feest van belang! Reusachtig!</p> +</div> +<p class="stage alignright">(<i>af</i>).</p> +</div> +</div> +<div id="g3.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main"><span class="corr" id="xd33e16580" title="Bron: Vijde">Vijfde</span> tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel. Esther. Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>schuw</i>).</span> Meijer was niet thuis. ’k Heb lang motten wachten <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Daarom is ’t zoo laat geworden. Hij kan morgen niet. Of ’t Maandag goed is? <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Of ’t Maandag goed is? Hoor u niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Heb jij—waar sta je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Hier.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb343">[<a href="#pb343">343</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dichterbij. Nòg dichter. Heb jij Rafaël gezien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Ben je ’m niet tegengekommen in al die tijd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>onrustig</i>).</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Jawel! God laat me uitpraatje gezond! Uren vortblijven—zoomaar! Affijn lieg maar toe—’t +ken ’r bij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> ’k Lieg niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ze lieg niet, noù niet. Na al wat ’r voorgevallen is, zou-ie ’r niet alléén hebben +laten gaan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Zal ’k binnen de boel klaarzetten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Binnen? Geen stap meer in huis!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>verschrikt</i>).</span> Waarom niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>ingehouden</i>).</span> Waarom niet? Waarom niet? Kijk in me oogen—me oogen die geen oogen meer zijn—’t was +wel makkelijk me zoon van me af te halen in ’t licht van den dag.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Del! Geniepig àchter onze ruggen.….</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb344">[<a href="#pb344">344</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>dof</i>).</span> Stil jij—Met razen en schreeuwen maak je ’t niet ongedaan—Ga zitten—we weten àlles—ga +zitten naast me—op de bank—we motten praten.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Praten! Nog geen wóórd! De deur uit en me japonne werom. As ’n gekkin heb ’k toegestopt +en toegestopt! ’n Hond is dankbaarder, ’n hond heit minder streken! De gotspe!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ik heb ’t woord.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Nee—jij heb niet ’t woord—jij néémt je ’t woord! Praten! Geen woord! Asof ’t maar +ken—asof ’t maar mag! ’t Ongeluk leit ’r meters dik boven op! Dier van ’n meid! Nog +geen stuiver fassoen! As je niet ophoepelt, roep ’k pelisie—wat Aaron gezeit heit—Aaron +die recht heit! ’k Ga daar praten! ’k Stik ’r liever in!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Voor ’t laatst—hou je je mond?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> En wat anders? En as ’k ’m niet hou? ’k Laat me daar ’t zwijgen opleggen! ’k Ben ’n +kind van ’n jaar! Je heit niks met ’r te praten. ’t Gat van de deur staat voor d’r +open. D’r tien vingers likt ze voor d’r loon en nog ’n paar weken toe! Maak ’t zoo +goed met ’r als je wil, maar de deur uit, de deur uit, op slag de deur uit! Mijn huis +is geen rendewoe! <span class="stage">(<i>loopt kwaadaardig ’t huis in</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb345">[<a href="#pb345">345</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="g3.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel.</span> <span class="sc">Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Blijf staan.…. Je hoeft niet vort te loopen.…. <span class="stage">(<i>nijdiger</i>)</span>.…. Blijf staan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> ’k Wou weg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Eerst praten—weten hóé ’t mot.—Kom zitten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> ’k Hoor zoo wel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Toen ’k je eergisteravond vroeg—of je op was geweest—toen heb-ie eerst nee gezeid—en +toen, dat je ziek was.—En op de trap had jij niet geloopen—Nee jij niet, me zóón.…. +<span class="stage">(<i>nijdig</i>)</span> Niewaar? Niewaar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> ’k Dorst de waarheid niet zeggen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dat dorst je niet—dat dorst je niet, jij doortrapte.…. En ik, blinde gek—dee de pennen +op de luiken, bang voor inbrekers en dieven.—Jij vond ’t te gemeen, hè—tè gemeen, +hè, dat ’k je vroeg—herinner je je?—tè gemeen, hè—of je niet stal, terwijl je in de +nacht rondscharrelde.…. <span class="stage">(<i>grimmig</i>)</span>.…. Nee, de dingen waaraan ìk dacht, heb je niet gestolen, omdat je wel weet dat daar +straf op staat, omdat je bang was je vingers te branden, maar ’n zoon van ’n blinden +<span class="pageNum" id="pb346">[<a href="#pb346">346</a>]</span>vader aftroggelen, ’n vader maanden lang in z’n eigen huis bedriegen, dat von je géén +diefstal, dat von jé fatsoenlijk, daar had jij geen bezwaren tegen, hè, hè, hè? As +’k had kennen kijken, had je ’t dan nog gedaan, was je dan ook zoo laag geweest, om +’t eenig geluid waarvan ’k hou—uit me ooren te scheuren? Jij geslepen dievegge, jij +christin met erger streken as de oplichters, die me elken dag bestelen!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Is ’t diefstal, Sachel, as je niet anders ken—allebei?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Hou je mond! Hou je mond! Kòn ’t niet anders? Waar stond ’t in jouw, in ons testament, +dat je van ’n gebrek, waarvoor elke schrift meelij heit, misbruik mocht maken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> ’k Was bang voor je, Sachel. Jij hoorde meer as ’n ander zag. Je zou me geen uur langer +bij <span class="corr" id="xd33e16769" title="Bron: Rafael">Rafaël</span> gelaten hebben..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dat zou ’k niet, nee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> ’k Kon niet buiten ’m.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>grimmig</i>).</span> Niet buiten z’n cènten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ik heb an geen centen gedacht.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Waar heb je anders an gedacht, waarom heb je anders gekonkeld? Mijn ken je niks wijsmaken.… +<span class="pageNum" id="pb347">[<a href="#pb347">347</a>]</span>Maar zoo waarachtig as de Eeuwige, onze God, me hoort—geen speld—geen nagel an z’n +doodkist—geen spoog water al leit-ie voor me deur te krimpen, as-ie jou trouwt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>achteruitwijkend</i>).</span> Ik wil geen geld.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Blijf staan, staan! Wegloopen van ’n weerlooze! De tijd van Simson is voorbij—’k zit +in geen tempel—zuilen zijn ’r niet! Jij Filistijn, jij sluwe Filistijn! <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> .…. Hoeveel mot ’k dokken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Dokken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Dokken, dokken, dokken! ’k Praat toch geen Hebreeuwsch! Hoeveel mot je? Hoeveel wil +je? Voor losprijs—van me zoon.…. <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Sta je nou te lachen? Ben je wéér bang, da’k an je stem zal merken hóé happig je +ben? Zeg op! Je heb me ’r toch tusschen! <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Hoeveel? Krijg ’k antwoord?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Daar ken ’k geen antwoord op geven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Ken je dat niet? Mot je ’r eerst ’n nacht over slapen? Ben je met honderd gulden tevrejen—honderd +gulden, hònderd gulden: daar mot ’k ’n verreljaar voor sappelen en schwitzen!—honderd +gulden dàdelijk—en nog is honderd over ’n half jaar, as we in die tijd niks van je +hooren? Da’s <span class="pageNum" id="pb348">[<a href="#pb348">348</a>]</span>tweehonderd gulden—honderd weken vrij loon—’n ander wurmt zich ’r krom voor. .….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Nee, Sachel.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Nee? Nee? Meer geef ’k niet! Al zet je me de duimschroeven an!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> .….Al gaf je me duizend, ’k wil geen geld—’k wil je zoon.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>kwaadaardig tot Esther die met ’n emmer naar buiten komt</i>)</span> .…. Tweehonderd vindt ze niet genoeg.</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g3.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel.</span> <span class="sc">Rose.</span> <span class="sc">Esther.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> <span class="stage">(<i>haalt luiig de schouders op</i>).</span> Ik zeg niks. Ik zeg geen woord. Is me geen kromming van ’n letter waard! <span class="stage">(<i>stort den emmer kwaadaardig in de vaart</i>).</span> Dat heeft in ons huis gevreten, gedronken—de hoer gespeeld! Geef ’r drie honderd, +geef ’r vier—geef ’r waar ze op aast! Geen stap meer in huis! <span class="stage">(<i>driftig af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g3.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel.</span> <span class="sc">Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>verlegen angstig</i>)</span> .… Of we langer tegen mekaar te keer gaan.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb349">[<a href="#pb349">349</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span> Dus géén centen?—Geen driè, geen vièr?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Nee, Sachel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Heb ’k gedacht! Bloedzuigster! <span class="stage">(<i>wringt zich de handen</i>).</span> Daar heb jij maling an, hè, of ’k hulpeloos achterblijf, of ’k op me ouwen dag in +me eentje krepeer.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Daar heb ’k geen maling an—je kon ’n dochter an me krijgen—je wil niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>)</span> Neè!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> .… Je kon ’n rùstigen ouwen dag hebben—we zouen alles doen om ’t je na je zin te maken—nooit +heb ik ’n thuis gehad—nooit wat, wat—warmte—zoo min as jij—jij was blind—ik alleen.—Zou +je bij—zou je bij Rebecca, as-diè je schoondochter werd, gelukkiger zijn? Ik ken je +gewoonten, weet hoe je ’t wil, waar ’t vischservies staat, waar ’t vleeschservies.… +’k Zal op Vrijdagavond de lampen ansteken.… ’k Zal op Zaterdag je brieven openscheuren.… +Heb je niet zelf gezeid, honderd maal, dat niemand beter je pijp ken stoppen as ik?.… +’k Zal ’n dòchter voor je zijn, omdat ’k van <span class="corr" id="xd33e16950" title="Bron: Rafael">Rafaël</span> hou—en ook van jou.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> .… Hou op met je geklets! Denk je dat ìk bij jòù zou willen inwonen—eten ’t eten dat +door jòùw handen onrein wordt?—nog geen korst <span class="pageNum" id="pb350">[<a href="#pb350">350</a>]</span>brood—nog geen druppel water! Inwonen, bij jou—kinderen zien kommen, kinderen zonder +God, zonder wet, kinderen, die d’r blinden grootvader zouen bespotten om z’n geloof!—Inwonen +bij jou, om an te hooren, later—dat kòmt ’r van!—dat kòmt ’r van!—hoe jij hèm verwijt, +hij jou!—anzitten an de Sjabbestafel met jou, met jou, met jòù, ’n christen vrouw!—Liever +lei ’k me ziek—liever beet ’k me tong af—liever kreeg ’k ’n verlamming!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span> Dan leit ’t toch niet an òns.… Dan hebben wij geen schuld.… <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span>.… Dag, Sachel. <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> Dag, Sachel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>wild opspringend</i>)</span>.… Weg van me huis! Weg van ’t erf, waar me heele geslacht heeft gelejen! Weg dieveg +van me zoon, vloek van me zoon, ondergang van me zoon! Weg, of, of.… <span class="stage">(<i>driftig gebarend, struikelt hij, valt met ’n knie op den grond</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span> Heb je je pijn gedaan? <span class="stage">(<i>hij kreunt</i>)</span> Zal ’k je na de bank terugbrengen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>smartelijk de knie wrijvend</i>)</span>.… Blijf van me af! Ruk uit! Jouw beklag ken ’k missen! Zal me wel meer gebeuren, +as ’k niemand meer heb. Ruk uit! Ruk uit! <span class="stage">(<i>zij sluipt houdingloos naar de poort. Onbewogen luistert hij, tot-ie meent, dat ze +weg is. Dan, het hoofd in de handen gestut, barst-ie in bedwongen geweeklaag los</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb351">[<a href="#pb351">351</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>komt zacht op hem toe, legt een hand op z’n schouder. Hij schrikt op</i>)</span> Sachel.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>)</span> Ruk uit! Wat doe je hier! Wat mot je nog?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>naast hem zittend</i>)</span>.….. As ’k hèm niet heb, Sachel, heb ’k niks meer, niks, niks.… O, jij weet niet wat +niks is.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>dof</i>)</span>.… Ik? Ik?—Ik zou dat niet weten.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Jij ook, jij ook. Maar niet zoo.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Niet zoo? Wat heb ìk dan? Wat? <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>aarzelend, dan in-een-zet-door</i>)</span>.… ’k Wil je niet ongelukkig maken—’k wil niet dat later.… ’k Dacht niet dat jij huilen +kon.….. <span class="stage">(<i>stellig</i>)</span> ’k Weet ’n middel. Voor ons alle twee. ’n Middel om je te verzoenen. ’n Middel om +bij mekaar te blijven. Hoe valt ’t me eerst nou in! Hoe kon ’k zoo dom zijn? <span class="stage">(<i>snel</i>)</span> Ja, ja! Dat is ’t. Dan heb jij niet één reden meer, om te zuchten, te klagen, te +jammeren … As <i>ik</i> jodin wor, Sachel … <i>ik</i>, jodin …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>achterdochtig</i>)</span> Jij, jodin? Jij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Zou je me dan nog niet willen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>verbaasd haar hand grijpend</i>)</span> Hou jij—zóóveel van mijn zoon?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb352">[<a href="#pb352">352</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Ja, Sachel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Enkel van m’n zoon? Zonder bijgedachte? Zonder gedachte an, an.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose …</span> Zonder gedachte an.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dat begrijp ’k niet. Dat gaat buiten me om. Enkel.… Zonder.… <span class="stage">(<i>met haar hand in de zijne blijft hij even tobben</i>)</span>.….. Wou jij jodin worden?.… In onze synagoog?.… Voor den Rebbe?.… En je kinderen +as joden laten opgroeien?.… As goeie joden?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>)</span> Ja.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Zou jij.… zou jij waarachtig jodin?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>)</span>.… Omdat ’k met jòù meelijden heb—en—en haast geen moed ’n zoon van z’n vader af te +trekken.… <span class="stage">(<i><span class="corr" id="xd33e17143" title="Bron: Rafael">Rafaël</span> is bij de laatste woorden uit de poort getreden, blijft luisteren.</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>zacht</i>)</span> Geef me je hand! <span class="stage">(<i>streelt die</i>).</span> Jij ben ’n goed kind—beter as ’k dacht.… Dus, dus—dan worden jouw kinderen.… En as +<span class="corr" id="xd33e17160" title="Bron: Rafael">Rafaël</span> nièt wil—want die heit ’n wil om àngstig van te wezen—as <span class="corr" id="xd33e17163" title="Bron: Rafael">Rafaël</span> nièt wil dat jij jodin wordt—dan hou je vast, niewaar?—dan geef je niet toe, hè?—dan +spreek je zóó met ’m, dat je je zin doordrijft.… Beloof je dat!.… Beloof je dat, zoo +waar as ’r ’n God leeft?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb353">[<a href="#pb353">353</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Dat beloof ’k, Sachel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Je belooft.… Beloven is niet genoeg.… Steek ’r je vingers bij op, zoodat ’k ’t vóél—en +zweer.… Nee, zweer niet—’k weet niet bij wie, bij wàt jij zweert—onze God is jùllie +God niet—de onze mot jij nog leeren kennen—zweer bij ’t hoofd van me zoon.…. Doe dáár +’n eed op.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g3.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Negende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sachel.</span> <span class="sc">Rose.</span> <span class="sc"><span class="corr" id="xd33e17183" title="Bron: Rafael">Rafaël</span>.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker"><span class="corr" id="xd33e17188" title="Bron: Rafael">Rafaël</span>.</span> ’n Eed zònder getuigen.… Is dat vertrouwd, vader? <span class="stage">(<i>tot Rose</i>)</span>.… Ga door, ga door! Ga verder.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span>.… Ik wou.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker"><span class="corr" id="xd33e17208" title="Bron: Rafael">Rafaël</span>.</span> <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span>.… Jij wou?.… Verder! Verder! Nog maar ’n paar woorden had je te zeggen—verder! Ben +ik de spelbreker? Ik?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> <span class="stage">(<i>onrustig</i>)</span> As je hier was, dan heb je gehoord.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker"><span class="corr" id="xd33e17227" title="Bron: Rafael">Rafaël</span>.</span> <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span>.… Dan heb ’k te veel gehoord! <span class="stage">(<i>op de poort toegaand, keert terug—glimlacht moeilijk, bedwongen</i>)</span>.… Staat ’r niet in Leviticus—vader, dat je de naaktheid van je schoondochter niet +mag ontdekken.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb354">[<a href="#pb354">354</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>niet begrijpend</i>)</span>.… De naaktheid van me schoondochter?… Begrijp je niet … Dacht dat jij, jij in de +eerste plaats met ’n schikking, die mijn ’n offer is—tevrejen zou wezen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>schuw</i>)</span>… Hij was zoo diep, zoo diep-ongelukkig, da’k beloofde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.…</span> Dat ze beloofde—wat, wat, wat draai je d’r om heen as-ie ’t weet!—dat ze ’n eed wil +doen van òns te worden … jodin.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span>… Jodin! Jij jodin! En ik—ik, die geen jood meer ben! <span class="stage">(<i>tot Rose</i>).</span> Heb ’k je dat niet vanmorgen voor de zooveelste maal gezeid, toen ’k de zilveren +galg van je hals nam? <span class="stage">(<i>tot Sachel</i>).</span> Hebben wij om datzelfde—nog vanmiddag—toen de Rebbe op bezoek was—niet als vijanden, +als vreemden tegenover mekaar gestaan? Wist jij dat niet, vader?—<span class="stage">(<i>tot Rose</i>)</span>… En wist jij dat niet? Ben jij nog blinder dan hij? Ben jij anders dan Rebecca?… +Rebecca, ’r lichaam, ’r bruidschat—jij àlles tegeef! <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Ben <i>ik</i> zoo begeerlijk—ik warhoofd, wetsovertreder—ik, zoon die gesteenigd most worden!—dat +twee vrouwen op één dag.… Ja, ze wéént, vader—ze weent, hahaha! Jij ben de sterkste! +Sterker dan ík! Wat kun je nou nòg?—Eerst heb je me als jongen ongelukkig gemaakt—met +’n beweging van je voet—nou met ’t tasten van je hand naar háár meineedige vìngers.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb355">[<a href="#pb355">355</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>na een stilte</i>).</span> Nar—nar—groote nar, denk je dat zij je verstaat, dat ik je versta?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>mat-glimlachend</i>).</span> Nee. ’t Is waar—jullie verstaan me geen van twee.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Is ’r iémand die narrepraat verstaat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Nee, niemand!—De nar die geen wetsrol op z’n deurpost—geen kruis aan z’n hals noodig +heeft, wordt niet verstaan, nog niet verstaan! Wat huil je? Ben ik ’n traan waard? +Jullie hoort bij mekáár, wel bij mekáár!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Is dat mijn dank—ònze dank? Da’s me te machtig—bij God te machtig—<span class="stage">(<i>dreigend</i>)</span>.… Maar me geduld neemt ’n end. Jij geen jodin—ik geen christin!—jij geen wetsrol +op je deurpost—geen gebod—geen eerbied voor je vader—geen geloof in den Eeuwige-onze-God—ik +geen zoon—<span class="stage">(<i>de hand op de wetsrol leggend</i>)</span> geen zoon—daar zweer ik bij, omein wie omein! Nou ken je ’t met haar alleen uitvechten—nou +heb je de keus—de keus tusschen ’n thuis hier of de wijde wereld.… <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g3.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tiende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Rafaël.</span> <span class="sc">Rose.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>na een zeer lange stilte van de poort waarheen ze geweken is, terugschuifelend—schuw</i>)</span> <span class="corr" id="xd33e17350" title="Bron: RafaëI">Rafaël</span>.… <span class="pageNum" id="pb356">[<a href="#pb356">356</a>]</span><span class="stage">(<i>hij antwoordt niet</i>)</span> Rafaël.… <span class="stage">(<i>hij zwijgt</i>)</span>.…. Heb ’k zoo verkeerd gedaan? Had je ’m dan liever alleen gelaten—’n blinde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>haalt de <span class="corr" id="xd33e17371" title="Bron: schonders">schouders</span> op</i>).</span> Weet ’t niet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Hij was zoo vreeselijk wanhopig! Ik dee ’t voor jou. ’n Man die niet ziet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>zacht</i>).</span> Zie jij wel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>verbaasd</i>)</span>.… Of ik niet zie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>het kruisje uit zijn zak nemend</i>)</span>.… Nee. Zoo min als hij. Neem—je talisman terug.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>het niet aannemend—angstig</i>).</span> Je praat zoo vreemd—je maakt me bang.… Wat ’k beloven wou—was enkel, alleen voor +de vrede.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Voor dié vrede is ’t nog te vroeg—en te vroeg is ’t voor ons.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Te vroeg voor ons?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>smartelijk</i>).</span> Te vroeg. Te vroeg. Kom dichterbij—dichter—’k ben ongevaarlijk <span class="stage">(<i>dwingt haar naast zich op de bank</i>)</span>.… Vanmorgen, terwijl ’k je aarzelingen wegredeneerde—bedotte ’k mezelf—èn jou—dacht +’k, dat wij—ik, jood-van-ras—jij, christin—als twee vrije vogels weg zouen vliegen—geen +koningsarenden: muschen, muschen … <span class="pageNum" id="pb357">[<a href="#pb357">357</a>]</span>Jij wou meevliegen—ben meegevlogen—maar met zooveel modder van god en godsdienst aan +je vleugels, dat je terugviel.… We zijn te vroeg op pad gegaan. Wáár we vandaag waren +neergestreken, zouen we in de dezelfde modder terecht zijn gekomen. Nou—nou—dat moet +je begrijpen—ga ’k alleen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Alleen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Dat heb je zelf gewild.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> O, Moeder Maria.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>pijnlijk nasprekend</i>)</span>.… Moeder Maria.…. Moeder Maria.… Zie je—voel je dat we niet bij mekaar passen? Dat +jij zoo vast in jóúw ghetto zit, als vader in ’t zijne?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>bedwongen-heftig</i>)</span>.… Dus, dus jij wil van me af—jij—jij, die me je vrouw heette—die, alles—groote God!—alles +van me gedaan kreeg … <span class="stage">(<i>snikkend</i>).</span> O, o—ik die je vertrouwde.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> En àls we—àls we—wat de menschen noemen—getrouwd waren geweest—<span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span>.… in mijn of jouw kerk.… àls we? Zouen we dan ook niet ’n anderen weg zijn gegaan—allebei—wanneer +we mekaar in dat huwelijk zoo heftig, zoo onoverkomelijk hadden afgestooten—als we +’t vandaag, daarstraks deden? Jij heb niet begrepen. Ik niet. Dat is de schuld van +ons tweeën<span class="pageNum" id="pb358">[<a href="#pb358">358</a>]</span>—nee dat is <i>mijn</i> schuld geweest.… ’k Zei je vanmorgen, gister, eergister, telkens—dat ’k geen jóód +ben—je voelde ’t niet. ’k Zei: ’t wordt lichter—je voelde ’t niet. ’k Zei: ’n nieuwe +tijd breekt aan—je voelde ’t niet. ’k Zei: houen is niet genoeg, Rose—je voelde ’t +niet. Je heb hier—<span class="stage">(<i>wijst de plek op den grond</i>)</span> hiér gestaan—met je meineedige vingers, om in ’n ander ghetto, dat ik ontloopen was, +te komen—terwijl ’k zoo dikwijls met je gesproken had—je voelde ’t niet. Je voelde +niets, niets, niets! <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span> ’t Is uit. ’k Kan je niet zeggen wat ’n pijn me dat doet—’t is uit.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Uit? Uit?.… Doe jij dan anders dan degeen waarop je scheldt? Schop je me niet op dezelfde +manier weg? <span class="stage">(<i>onstuimig</i>)</span>.… Is ’t ’n—’n komedie—’n komedie voor Rebecca—afgehandeld met de rabbijn, terwijl +ik ’t huis uit was?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Ga zoo niet door, toe.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> O, ’t gekonkel achter me rug—de gemeenheid om van me af te kommen—terwijl ik zottin +me op wou offeren—hou je mond!—’k geloof je toch niet, jij met je prachtige verhalen, +je listige leugens, jij.… +</p> +<p><span class="sc">Rafaël</span>.… Jij jood.… <span class="stage">(<i>een stilte</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>snikkend</i>).</span> Dat heb ’k niet gezegd—dat zeg jij.….</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb359">[<a href="#pb359">359</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.…</span> Dat heb je gedacht—gedacht—ik heb ’t gevoeld—ik voel sterker dan jij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Niewaar! Niewaar! Ik dacht niet—dacht niet.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Als ’k even later—even later was gekomen, zou je bij mijn hoofd hebben gezworen.—Wat +kunnen wij—wij—wij in de toekomst aan mekaar hebben?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Durf je—durf jij dat vragen—waar ’k je vanmorgen van ons <i>kind</i> sprak?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>wijkt schrikkend terug</i>)</span>.… Ons kind.… <span class="stage">(<i>wringt smartelijk de handen</i>)</span>.… Ons kind.… <span class="stage">(<i>een langere stilte</i>)</span>.… Stak jij daarstraks je vingers niet op, om ook dàt te versjaggeren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>van de bank glijdend, zijn knieën omvattend</i>).</span> Als je ’t uit maakt—versta je—drijf je me ’t water in … <span class="stage">(<i>zoent z’n handen</i>)</span>.… Toe, toe nou jongen—’t was toch alles om bij jou, bij jou te blijven—voor jou zou +’k door ’t vuur gaan … voor jou èn voor ’t geheim dat ’k je vertelde, ’t geheim van +m’n zwangerschap.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>haar hoofd met beide handen opheffend en haar zoo toepratend</i>)</span>.… Als je wist wat je door je aarzeling, je nieuwe aarzeling ondersteboven gesmeten +heb.… Nee, verdedig je niet—ik doe geen verdere verwijten.… Zeg me alleen, zonder +eed<span class="pageNum" id="pb360">[<a href="#pb360">360</a>]</span>—zonder gelofte—kijk me an, recht in m’n oogen—dat je ’t an mij, an mij over zal laten +van ons kind ’n mensch—’n vrij mensch—te maken <span class="stage">(<i>met gebaar naar wetsrol op deurpost</i>)</span> ’n mensch zonder dit <span class="stage">(<i>met gebaar naar kruisje</i>)</span>, zonder dat. Zeg me dat.….</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose</span> <span class="stage">(<i>haar armen om zijn hals slaand</i>)</span> Dat zeg ’k je met mijn lippen op jouw lippen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.…</span> Ons kind niet in zijn—niet in jouw ghetto—ons kind eindelijk mensch—beloof je dat—oog +in oog?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Dat beloof ’k—en die belofte zal ’k houen, als we maar eerst hiér vandaan zijn.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Buiten ontmoeten we <i>dezelfde</i> stakkerige ghetto-menschen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.</span> Niewaar!.… Zeg dat je van me houdt—dat je niet zonder me kan—zooals je dat vroeger +gezegd heb.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>voor zich uit starend, sterk ontwijkend</i>)</span>.… Dat toon ik door met je mee te gaan<span class="corr" id="xd33e17617" title="Bron: .. .">.…</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rose.…</span> Zeg dat je weer heelemaal, heelemaal gelukkig ben.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>spottend-glimlachend, zonder haar aan te zien</i>).</span>. Heelemaal gelukkig.…. Volkomen gelukkig.…. <span class="pageNum" id="pb361">[<a href="#pb361">361</a>]</span>Onuitsprekelijk gelukkig, zoo gelukkig dat ’k.… <span class="stage">(<i>tot Esther die in de deuropening komt</i>)</span>.… Wil u vader roepen—we wouen.…</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="g3.11" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#g3.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Elfde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Rafaël. Rose. Sachel. Esther.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther.</span> Sachel!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Wat is ’r?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> De keus is gedaan—we gaan.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.</span> Dus toch? Toch! <span class="stage">(<i>tot Rafaël die zijn hand wil nemen</i>)</span>.… Raak me niet an! Vloek, vloek vloek over jou en haar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël.</span> Over ons zéker—niet over ons kind.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel.…</span> Over je kind, je kinderen, je kleinkinderen.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rafaël</span> <span class="stage">(<i>rustig</i>)</span>.… Nee—de toekomst laat zich niet vloeken.… <span class="stage">(<i>wil nog eens de hand van Sachel grijpen—deze heft dreigend de vuist, wankelt het huis +in. Rafaël volgt Rose, die reeds tot de poort is geweken.</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Esther</span> <span class="stage">(<i>die ze nagestaard heeft</i>)</span>.… Og! ’k Hoef ’m <span class="pageNum" id="pb362">[<a href="#pb362">362</a>]</span>geen verder leed toe te wenschen!… <span class="stage">(<i>loopt naar de deur terug, schrikt als ze in de opening staart</i>)</span>.… Sachel! Sachel, wat doe je? Snij je je kleeren stuk? ’r Is toch geen dooie.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sachel</span> <span class="stage">(<i>den stoep afstrompelend, de handen verwoed in de scheuren van z’n jas</i>).</span> Wee, wee—m’n zoon is gestorven! <span class="stage">(<i>hurkt op den grond, de vingers in wanhoop in het haar</i>)</span>.… Wee! Wee! Wee, dat ik ’m overleef! Wee! Wee!.….… +</p> +<p class="center">EINDE. +</p> +<p class="dateline"><i>Oorspronkelijk ongewijzigd geschreven te Amsterdam, 15 Sept.–9 Nov. 1898.</i> +<span class="pageNum" id="pb363">[<a href="#pb363">363</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div id="naschrift" class="div1 last-child postscript"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#naschrift.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">NASCHRIFT.</h2> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first">’n Kleine terugblik.…. +</p> +<p>10 April 1898 werd op den feestavond bij het Kongres der Sociaaldemokratische Arbeiderspartij +in Nederland, in het gebouw „Plancius” te Amsterdam, de politieke scherts <span class="ex">Puntje</span> opgevoerd. +</p> +<p>De afdeeling Amsterdam, die het feest organiseerde, had den auteur, die zich na een +mislukte jeugdpoging niet meer de vleugels aan het voetlicht brandde, om een „gelegenheidsstuk” +gevraagd. +</p> +<p>’t Was, voor wie aan de vertooning mee deden, ’n opgewekte, allergenoeglijkste, niet +licht te vergeten avond. Er werd gezongen, voorgedragen, en Troelstra sprak de feestrede. +</p> +<p>Terwijl kleedden wij acteurs, de Roode, Ankersmit, m’n vrouw en ik, allen dilletanten +behalve Ternooy Apel, ons in de primitieve kleedkamers. We speelden voor de stampvolle +arbeiderszaal met de grootste overtuiging en vermoedelijk slecht. Toch hadden stuk +en spel een vrij goede „pers”. Althans „de Sociaaldemokraat”, destijds orgaan van +onze partij, getuigde in het nummer van 13 April 1898 o. m.: +</p> +<blockquote> +<p class="first">„Heijermans’ stuk draagt een beslist socialistisch karakter. Het is een bestuursvergadering +van de gezellenvereeniging „Ursule”, ten huize en onder toezicht van pater Bos, de +geestelijke adviseur. De inhoud zullen we niet mededeelen, omdat we vermoeden, dat +het stukje weldra op de programma’s onzer gezellige bijeenkomsten zal prijken. Het +geheel komt ons <span class="pageNum" id="pb364">[<a href="#pb364">364</a>]</span>als uitstekend geslaagd voor, maar.….. minder geschikt voor dezen feestavond. Daarvoor +duurde èn de voorbereiding èn het stuk zelf te lang. Het publiek in de stemming als +die Zondagavond de heerschende was, genoot niet zóóveel als „Puntje” te genieten bevat. +Alle rollen werden uitstekend vervuld, de vervulling van de hoofdrol door Ternooy +Apel was meesterlijk”.</p> +</blockquote><p> +</p> +<p>Wanneer ’k dit knipsel uit ’t verleden oprakel, geschiedt ’t met de leut van aan ’n +herinnering terug te denken, die in positieven zin invloed op ’t verder leven had. +</p> +<p>Ternooy Apel, door mij in <span class="ex">Puntje</span> binnen <span class="corr" id="xd33e17737" title="Bron: geloodsd">geloodst</span>, omdat geen van ons de kanjerrol van den pater aandurfde, sleepte mij als auteur—een +acteur had-ie niet in me ontdekt—naar de planken. +</p> +<p>Dat wil zeggen: hij kwam namens de „Nederlandsche Tooneelvereeniging” <span class="ex">met een voorschot</span>. Ik geloof, dat ’k in die dagen voor een voorschot Naatje op den Dam in de lucht +had laten vliegen. +</p> +<p>En ’k geloof dat heel wat dramatische krachten in Holland zoetekens blijven sluimeren +door <i>gebrek</i> aan voorschot. +</p> +<p>Met ’t mijne, in dadelijk weldadig-kringloopende bewegelijkheid, zette ’k me aan den +arbeid, en den 24sten December van dat zelfde jaar, zag <i>Ghetto</i> ’t schouwburglicht, stuk van <span lang="de">Sturm-und-Drang</span>, ’t welk nog geen maand na de onstuimige baring vertoond werd. +</p> +<p>Vandaag nog vermeen ’k, dat de <span class="corr" id="xd33e17759" title="Bron: Rafael-figuur">Rafaël-figuur</span> volkomen <span class="ex">leeft</span>, dat zoowel z’n gedroom als z’n „phrases” tot de werkelijkheid van de joodsche <span class="corr" id="xd33e17765" title="Bron: Rafaels">Rafaëls</span> <i>uit die dagen</i>, behooren. Alleen zij, die de socialistische beweging <span class="pageNum" id="pb365">[<a href="#pb365">365</a>]</span>van uit hun gewatteerde kamer en niet in ’t gewoel zelf hebben gevolgd—alleen zij, +die náást de werkelijkheid staan, mogen zich wijs maken, dat deze joodsche jongeling +uit wormstekig hout is gesneden! Wij weten beter.… +</p> +<p>In 1905 (Verg. „De nieuwe Tijd”, elfde jaargang, 1906) ben ’k tot omwerking van het +eerste tooneel van het tweede bedrijf en van de tweede helft van het derde bedrijf +overgegaan. +</p> +<p>„De omwerking geschiedde,” schreef ’k in dat tijdschrift: „omdat in den oorspronkelijken +vorm de kern niet tot rustige bezinking was gekomen. In de nieuwe editie, gehouden +in den stijl van 1898, is gepoogd hierin te voorzien.” +</p> +<p>Het kwam mij namelijk, na het bijwonen eener <i>Ghetto</i>-vertooning voor, dat er niet voldoende nadruk op het feit, dat in <i>deze</i> maatschappij nagenoeg iedere godsdienst de verhouding van armoedig ghetto-gedoe aanneemt, +werd gelegd. +</p> +<p>Er was, voelde ’k, iets ideologisch-onrechtvaardigs in, de symbolische waarde werd +’r zeker niet door vergroot, als ’k den joden zoo deerlijk hun ghetto-bestaan aanrekende, +waar toch overal, naar alle richtingen heen, ’t onkruid der ghetto-godsdienstjes bloeit, +tiert en naar historisch-betrekkelijken maatstaf „vooralsnog” bloeien en tieren moet. +</p> +<p>Neemt, beminnelijke lezer, ’n Predikbeurtenblad, ’n apostolisch orgaan, ’n klungel +van ’t Heilsleger of ’n ander sectarisch „godsdienstig” propaganda-vehikel in uw handen—peinst +in ’n moment van opknetterend „vrijdenkerschap” over al de kostelijke kerkgebouwen, +die zulke voortreffelijke toevluchtsoorden-voor-onbehuisden <span class="pageNum" id="pb366">[<a href="#pb366">366</a>]</span>zouden kunnen zijn—mijmert over ’t nationaal christendom met snelvuurkanonnen, bijbelgenootschappen, +repeteergeweeren, zendelingen, politiek, traktaatjes, Kuypertjes, Heemskerckjes—philosofeert +over de hardnekkige taaiheid van onverschillig welke kerk, als tegenstandster van +volkomen menschelijkheid en volkomen beschaving (laat ’k ’r niet op doorgaan, daar +de opsomming dezer zaken en dingskes voor den sulligsten denker al zoo gruwelijk banaal +is geworden!)—laat dit alles door de vier magen van uwe geestelijke gesteldheid herkauwen, +en ge zult ’t met me eens zijn, dat ’r meer ghetto-om-van-te-rillen, meer parasitair +<span class="corr" id="xd33e17785" title="Bron: rabijnen-gedaas">rabbijnen-gedaas</span> in deze botte wereld bestaat, dan in het tooneelstuk <i>Ghetto</i> in debat werd gebracht. +</p> +<p>Om de balans een weinig te herstellen, „verbeterde” ’k ’t jeugdwerk in 1905. ’k Trachtte +voor zoover ’t oorspronkelijk stuk ’t toeliet, ’t ghetto-begrip in de christelijke +dienstmaagd aan te zetten en van ’n joodsch ghetto tot meer universeele en <span class="ex">noodzakelijke</span> ghetto-menschen te geraken. +</p> +<p>Gelukt is dit niet. Van ’n ouden makkelijken broek maakt men door ’t inzetten van +’n kruis en ’n achterwerk geen kleedingstuk om, naar alle richtingen heen, in te cancaneeren. +</p> +<p>Den zwaar-beschuldigden joden in <i>Ghetto</i> maak ’k m’n excuus. ’t Is <i>alles</i> lak en <i>alles</i> ghetto, en hoe ouder en bezadigder je wordt, hoe sterker je voelt, dat je in ’n hinkenden +tijd niemand in ’t bijzonder z’n horrelvoet moet verwijten. +</p> +<p class="signed">Hoogachtend <br> +DE SCHRIJVER. +</p> +<p class="dateline">Berlijn, October 1910. +<span class="pageNum" id="pb367">[<a href="#pb367">367</a>]</span></p> +<p id="n41">Noot bij bladzijde 41. Op verzoek der destijds littéraire politie (verg. onderstaande +correspondentie, die aan den eersten druk van <i>Ghetto</i> toegevoegd werd) werd het gezegde „Ons heele volk is ontaard” geschrapt. Bij latere +voorstellingen is het natuurlijk toch weer gezegd. +</p> +<p id="n76">Noot bij bladzijde 76. Van hetzelfde laken ’n pak. +</p> +<p>Algemeene noot: De verklaring van het joodsch bargoensch is voor den christelijken +lezer achterwege gebleven, opdat deze, in wenschelijke verbroedering, zijnen joodschen +buurman om advies en voorlichting vrage. Renegaten zullen er niet door komen. +</p> +<p>De correspondentie van 1899 luidt: +</p> +<blockquote> +<p class="first">Amsterdam, 4 Januari 1899. +<br>Den WelEd. Heer +<br><span class="sc">Herm. Heijermans Jr.</span> +<br>Alhier. +</p> +<p class="salute"><i>Geachte Heer!</i> +</p> +<p>Ik ontving van den heer Franken, hoofdcommissaris van politie, een uitnoodiging om +naar aanleiding der <i>Ghetto</i>-opvoeringen even bij hem te komen. +</p> +<p>Aan dat verzoek voldeed ik heden. +</p> +<p>De heer Franken wenschte in Uw stuk te doen wijzigen de gezegden van Rafaël op blz +41 en 76. Ik wees hem er op, dat in geen der vijf voorstellingen, die plaats gehad +hebben, deze gezegden tot eenige rustverstoring, zelfs niet tot gefluit aanleiding +gegeven hebben en dat trouwens elke voorstelling een stijgend <span class="pageNum" id="pb368">[<a href="#pb368">368</a>]</span>succes had. De heer Franken bleef evenwel in overweging geven, deze gezegden te verzachten +of achterwege te laten, daar bij eventueel voorkomende wanordelijkheden de <i>voorstelling onherroepelijk verboden zou worden</i>. +</p> +<p>Wilt U mij even omgaand mededeelen of U de gewenschte wijzigingen wilt aanbrengen? +</p> +<p>Na beleefde groeten +</p> +<p class="signed">Hoogachtend, +<br>n. d. N. T. V.: +<br>Uw dr., +<br><span class="sc">A. v. d.</span> HORST.</p> +</blockquote><p> +</p> +<hr class="tb"><p> +</p> +<blockquote> +<p class="first">Amsterdam, 4 Januari 1899. +<br>Den WelEd. Heer +<br><span class="sc">A. v. d. Horst</span>, +<br>President-Directeur der „Nederlandsche Tooneelvereeniging”, +<br>Alhier. +</p> +<p class="salute"><i>Geachte Heer!</i> +</p> +<p>Het doet mij genoegen dat de heer Franken, hoofdcommissaris van politie, wiens critische +bekwaamheden op letterkundig terrein ik volkomen erken, zulke bescheiden wijzigingen +verlangt. Ik ben het met U eens dat geen der drie gezegden eenig protest, laat staan +<span class="pageNum" id="pb369">[<a href="#pb369">369</a>]</span>„rustverstoring” ontlokte tijdens de 5 eerste voorstellingen. Om echter in <i>Uw</i> belang te voorkomen dat ’s heeren Franken’s inzichten zich plotseling mochten verwerkelijken—de +wegen der politie zijn ondoorgrondelijk—zal ik morgenavond vóór de voorstelling dezen +„<span lang="de">Groben Unfug</span>” verwijderen. Waarom zouden wij mijn litterairen collega Franken ’t pleiziertje misgunnen? +</p> +<p class="signed">Zeer de Uwe +<br><span class="sc">Herm. Heijermans Jr.</span></p> +</blockquote><p> +<span class="pageNum" id="pb371">[<a href="#pb371">371</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div> +<div class="front"> +<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first center large">DE SCHOONE SLAAPSTER. +<span class="pageNum" id="pb373">[<a href="#pb373">373</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first"></p> +<div class="figure tp.2.2width"><img src="images/titlepage6.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="565" height="720"></div><p> +</p> +</div> +</div> +<div class="titlePage"> +<div class="docTitle"> +<div class="mainTitle">DE SCHOONE SLAAPSTER</div> +<div class="subTitle">VERBEELDINGS-SPEL IN DRIE BEDRIJVEN, EN IN RYTHMISCH PROZA.</div> +</div> +<div class="byline">DOOR<br> +<span class="docAuthor">HERMAN HEIJERMANS.</span></div> +<div class="docImprint"><i>Het recht van opvoering voorbehouden volgens de Wet van 28 Juni 1881.</i></div> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb375">[<a href="#pb375">375</a>]</span></p> +<div id="intro" class="div1 introduction"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#intro.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first">De bedoeling van dit Verbeeldings-spel, met de oude lompheid en oppervlakkigheid door +het gros der critiseerenden ontvangen, is deze: de Schoone Slaapster (het volk) wordt +door Sero (den Socialistischen Uilenspiegel) en door het <span class="ex">geweld</span> van den machthebber, den Regent, gewekt. De zeer-ironische bijvoeging (in Holland +moet men zich van <span class="ex">doorzichtige</span> grapjes speenen): „Het spel geschiedt nergens—tijd onbekend”, die bijvoegìng meende +natuurlijk: „Het Spel geschiedt <span class="ex">heden ten dage en overal</span>.” +</p> +<p>Moge de lezer dit werk met eenige meerdere aandacht volgen dan de scribenten, die +nog niet tot het besef zijn gekomen, dat men ernstigen arbeid minstens ook even <span class="ex">gelezen</span> dient te hebben. +</p> +<p class="xd33e258"><span class="stage">(<i>Uit de „Nieuwe Gids” van April 1910</i>).</span> +<span class="pageNum" id="pb376">[<a href="#pb376">376</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="personae2.2" class="div1 last-child personas"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#personae2.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> +<p class="first">Voor de eerste maal opgevoerd te Amsterdam, op 24 December 1909. +</p> +<ul class="castlist"> +<li class="casthead"> +<h4>DRAMATIS PERSONAE.</h4> +</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Sero</span></span>, <i>volksmenner</i>.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Regina</span></span>, <i>eene hoer, zijne vrouw</i>.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Droomelot</span></span>, <i>hun dochter</i>.</li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">De Regent.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Jus.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Een hopman.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">1ste rakker.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">2de rakker.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Kommandant der gevangenis.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">1ste wachter.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">2de wachter.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">een soldenier.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Een pater.</span></span></li> +<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Een arts.</span></span></li> +</ul> +<p class="center">(<i>Het Spel geschiedt nergens—tijd onbekend.</i>) +<span class="pageNum" id="pb377">[<a href="#pb377">377</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div class="body"> +<div id="s1" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">EERSTE BEDRIJF.</h2> +<p class="stage">(Het tooneel verbeeldt een tweeplans gewelf van granieten blokken. Eerste plan, rechts, +een koepelvormige gaanderij—tweede, dito, een tot de bintenzoldering reikend boogvenster, +fel door de zon beschenen, waarvoor een kruk. Eerste en tweede plan, links, de granieten +wand. In den granieten achterwand is, geheel links, de koepelvormige trapopening en, +geheel rechts, tegen het venster aan, een stel van traliedeuren, waarachter telkens +een hok met bank. Een koord scheidt het tooneel in tweeën. In de daardoor aangeduide +ruimte links, een oude massieve tafel met oude stoelen—in de ruimte rechts, voorgrond—een +bank. Tegen linkerwand een crucifix.)</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="s1.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero, Soldenier, Rakkers.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>wordt door twee rakkers, die hem aan polsen en nek vasthouden, naar rechtsche traliedeur +voortgeduwd</i>).</span> +</p> +<p>… Ho! Ho! Ho!… <span class="stage">(<i>schudt zich even los, staat glimlachend <span class="pageNum" id="pb378">[<a href="#pb378">378</a>]</span>met quasi-dreigenden wijsvinger</i>)</span>… Mijn gebeente, proletariërs!… Heeft God..?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Eerste Rakker<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>hem weer vastgrijpend</i>)</span>… Ja, ja, ’t is goed! Vooruit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Heeft God ons niet naar zijn evenbeeld geschapen? Past ’t jullie, proletariërs, een +zoo voortreffelijk evenbeeld …?… Au!… Au!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Tweede Rakker.…</span> ’ns Kijken, Evenbeeld, wie ’t kortste van stof is—jij of de paternosters!… Doe de +deur open, kameraad. Dàt hou ’k alleen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>terwijl de eerste Rakker de getraliede deur ontsluit</i>)</span>… Heb jij wel ’ns gehoord, vriend, hahaha!—van—van—breek m’n polsen niet, man!—van +zeker wereldsch en voorwereldsch gezegde—ja, hoeveel eeuwen geleden wel?… Heb je naaste—au! +au!—heb je naaste lief—au!—gelijk jezelf..?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Eerste Rakker<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>hem in den nek grijpend en in ’t hok smijtend</i>)</span>… Afgeloopen! De rest schenken we je! <span class="stage">(<i>sluit de traliedeur.</i>)</span> De rest vertel je aan de heeren zelf! <span class="stage">(<i>tot Soldenier</i>)</span>… Laten praten! <span class="stage">(<i>betikt z’n voorhoofd.</i>)</span> Half simpel, driekwart gek! <span class="stage">(<i>af</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb379">[<a href="#pb379">379</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="s1.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero, Soldenier.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat’s niet te hoog, niet te breed, niet te diep hier—gewapende macht! Maar ruim genoeg +voor mijn beetje gedachten—en voor de jouwe ’r bij, als ik je niet beleedig! <span class="stage">(<i>op ’t bankje in ’t hok neerzittend</i>)</span> Ha! Ha! Een aan alle eischen des tijds beantwoordende luierstoel … Heeft u er geen +bezwaar tegen, gewapende macht, dat mijne sokken het daglicht aanschouwen?… <span class="stage">(<i>trekt zijn ouwe schoenen uit</i>).</span> Ben in geen tweemaal vier en twintig uur uit de kleeren geweest—en—en—<span class="stage">(<i>moeilijk-trekkend</i>)</span> vastgeroest!—een van twee: deze voorwerpen van de laatste mode zijn hoogst-eigenzinnig +gekrompen, òf m’n voeten hebben zich in groeistuip gezet.….. Pang!… Da’s een … <span class="stage">(<i>met den wijsvinger op een gat in de kous, dat de hiel bloot legt</i>)</span>… Geen eerste, geen tweede kwartier: volle maan!… Zelfs met de merkwaardige vlekken, +die men vroeger voor zeeën aanzag! Galileï … <span class="stage">(<i>zich onderbrekend</i>)</span>… O?… Luister je niet?… <span class="stage">(<i>tweeden schoen uitwringend</i>)</span> Bij mijn ziel, en bij de ziel van de koe of den stier, die eens … <span class="stage">(<i>hijgend stoppend</i>)</span>—daar blaas ik mijn adem bij uit!—die eens hier in stak—dat noem ’k weerbarstig … +<span class="stage">(<i>trekt—de schoen vliegt uit, hij tuimelt van de bank op den grond</i>)</span> Ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>De soldenier schiet mee in ’n schaterlach</i>)</span>… Ha-ha-ha! ’k Zou op die manier ’n leelijken smak hebben gedaan, als ’k in vrijheid +boven op ’n dakgoot was gedresseerd, ha-ha-ha!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb380">[<a href="#pb380">380</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Dat zou je, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>weer op de bank</i>)</span>… Hé!… Wel ’t wonder! Práát jij … Dùrf jij praten?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Waarom zou ’k dat niet durven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ja, waarom zou je ’t niet—jij ziet beter dan ik of ’r geen derde-met-gezag in de buurt +is! Gewapende macht, gewapende macht, nou heb ’k in deze veilige behuizing nog maar +één wensch! Neem een spons, vul die met edik, steek ze op een rietstok of op je schoudergeweer, +en hou ’r door de tralies dezer leeuwenkooi!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> <span class="stage">(<i>bot</i>)</span>… Wat wil je?… Wat mot je?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Water.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Mag niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Weet je dat zeker?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Zoo zeker als tweemaal twee vier …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Da’s lang niet zeker, vriend—vriend, als ’k je niet voor de tweede maal beleedig!—tweemaal +twee lasteraars zijn méér dan vier, zijn ontelbaar!—tweemaal twee halve zijn twee +hééle, hahaha!—en tweemaal twee vlooien vóél je als, als …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Als ’n dozijn, hahaha! Daar, drink uit m’n flesch, grappenmaker!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb381">[<a href="#pb381">381</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>de veldflesch door de tralies aannemend</i>).</span> Dank je, barmhartige! <span class="stage">(<i>drinkt gulzig</i>)</span>… Hè! Hè! Dat kan jouw en mijn Heiland, bij de fontein Jacob’s in ’t land Samarië, +niet beter gesmaakt hebben!… <span class="stage">(<i>drinkt nog eens</i>)</span>… Hè!… ’t Was alles hierbinnen aan ’t verdorren … <span class="stage">(<i>drinkt</i>)</span>… Hè!… Jij ben ’n—’n—’n christen … Dáár … Da’s de gróótste onderscheiding!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Stop! Stop! Laat ’r voor mij nog wat in!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>de flesch ondersteboven houdend</i>)</span>… Te laat! Had je éven vroeger dienen te zeggen … <span class="stage">(<i>den mond der flesch met ’n goren lap drogend</i>)</span>… Zoo, kameraad—dat ’s hèt voorbehoedmiddel tegen puisten!… Dank je!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> <span class="stage">(<i>de flesch terugnemend</i>)</span>… Haal jou de duivel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> En àls-ie ’t deed—als-ie mij voor z’n kudde lustte—zou jìj me làten halen? En bèn +’k al niet gehaald door twee van z’n rakkers met knuisten als nijptangen? Hahaha! +Hahaha! <span class="stage">(<i>De eene hand door de tralies stekend</i>).</span> Ziet m’n pols ’r niet uit, of bloedzuigers ’r horlepiepten? Hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Heb je gestolen? <span class="stage">(<i>zet zich op de kruk</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Gestolen, néé. Ja toch: den dag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> De dag?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb382">[<a href="#pb382">382</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ben ik geen dagdief, vrind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Ja, Ja!… Heb je gemoord?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee. Integendeel! Ik bèn vermoord—vermoorder onschuld vind je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Niet gestolen, niet gemoord?… Dan toch gevochten of ergens brand gesticht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, ’t was wel stichtelijk, maar toch geen brand.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Dan ben je gek en lastig voor ’t verkeer!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Juist! Lastig voor ’t verkeer, ha-ha-ha! ’k Stond op de markt en praatte met de menschen … +De een die haalt den ander aan … ’t Werd wat vol, te vol misschien … Ze drongen op … +En toen, toen werd ìk ingepikt … En die geluisterd hadden kregen klop, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Wat heb je dan gepraat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De waarheid vriend.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> De waarheid?… Wat voor waarheid?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ja, wat voor waarheid? Nièt die van gister en eergister!… <span class="stage">(<i>onwezenlijk de hand heffend</i>)</span>… Die van vandaag …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb383">[<a href="#pb383">383</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> Ach kom! <span class="stage">(<i>staat van kruk op.</i>)</span> Wel, wel! En stonden daarvoor menschen stil?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ja, ja—vast meer dan duizend, mannen, vrouwen, kindren—ook soldaten … ’t Was ’n lust …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>spottend</i>).</span> Dat laat zich denken! Hé! Hé! Wat ga je doen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>de schoenen buiten de traliedeur op den grond plaatsend</i>).</span> In geen weken hebben ze ’n beurt gehad. En als ’t Allerhoogst Gezag ’t acht in ’s +lands belang, dan mag ’s Rijks werf voor zool en achterlappen zorgen! Let je goed +op, gewapende macht?… Jij blijft me borg!… Schendt men mijn schoenwerk, schendt men +mijn aangezicht.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Ach, ach, wat ’n gezwollen taal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ach, ach, wat ’n gezwollen voeten! Is ’t wonder dat mijn kousen barsten!… <span class="stage">(<i>stilte</i>).</span> Ben jij al lang soldaat? <span class="stage">(<i>stilte</i>).</span> O! Ik vraag of jij al lang met zoo’n ding op je schoeren door ’t leven marcheert? +(stilte), O! Je schijnt je ’r voor te schamen dat je ’t niet zeggen durft! <span class="stage">(<i>stilte</i>)</span>… En dat kruis—waar heb je dat verdiend?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Man, vraag niet zooveel! Op ’t veld van eer, natuurlijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’t Veld van eer …? Oho! <span class="stage">(<i>kijkt van het crucifix <span class="pageNum" id="pb384">[<a href="#pb384">384</a>]</span>naar den Soldenier, lang en aandachtig</i>)</span> Je kruis op ’t veld van éér? <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span> Hij draagt ’t op z’n rug—en jij van voren … Dat’s mal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>)</span> Wat’s mal?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’t Moest net andersom … Hìj <span class="stage">(<i>z’n borst betikkend</i>)</span> ’t enkel hier—en jullie ’t daar! <span class="stage">(<i>beduidt z’n rug</i>)</span> Dan zág je ’r niet zooveel en werd ’r minder om gevochten, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> En nou je mond gehouen! En weg die dingen!… <span class="stage">(<i>schopt driftig de schoenen naar de zijde der tafel</i>)</span> ’k Ben simpel dat ’k met jou spreek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nou vraag ik u beleefd—wat of mijn schoenen je misdaan … Hebben die redelooze, puike, +geduldige lotgenooten van mijn voeten, die uit ’t stof zijn gekomen en in ’t stof +zijn gegaan … <span class="stage">(<i>zich onderbrekend</i>)</span> Oho! Oho!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s1.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Regina, eerste Rakker.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> En vlug wat! <span class="stage">(<i>zij zet zich op de bank</i>)</span> Nee, daar niet!… Dáár!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Daar? Waar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Sta op!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb385">[<a href="#pb385">385</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Mensch, man—’k ben bek-af …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Mot ’k geweld?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>op de bank haar mouw opstroopend</i>)</span> Of je geweld gebruiken moet?… Nog meer geweld?… Je kompleete tien gebojen staan ’r +in! <span class="stage">(<i>’r rok optillend, dat de kuit <span class="corr" id="xd33e18485" title="Bron: zichbaar">zichtbaar</span> wordt</i>)</span> En m’n rokken heb je afgetrapt of ’t dwijlen waren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> <span class="stage">(<i>tot Soldenier</i>)</span>… Dat vertelt de sloeber nou alleen om ’r kuiten te laten zien, hahaha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> <span class="stage">(<i>naast haar zittend</i>)</span>… Schoone joffer—ik zou ’r ’n eed op doen, dat we mekaar van héél dichtbij hebben +gekend.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>hem op de knie kloppend</i>)</span> Hahaha!… Ik ook! Jij ben de man met ’n moedervlek als ’n muis!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Klopt!.… Dan ben jij.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ja! Ja! Hahaha! <span class="stage">(<i>den Rakker die haar in de wang knijpt ’n tik op de hand gevend</i>).</span> Wel allemachtig! Buiten knijpen.… <span class="stage">(<i>toont haar arm aan den Soldenier die er een zoen op geeft</i>)</span><span class="corr" id="xd33e18531" title="Bron: . ..">.…</span> binnen aaien—ben jij gek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Buiten riep m’n plicht—en als die roept, ben ik ’n slaaf—maar binnen, binnen.… word +’k mensch en ieder mensch is zwak, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>zet zich ook op de bank</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb386">[<a href="#pb386">386</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina</span> <span class="stage">(<i>tusschen de twee in</i>)</span>.… Kerels, kerels, jullie doen als vliegen bij de suiker! Toe schuif wat op! <span class="stage">(<i>tot Soldenier</i>).</span> Wat zeg jij van zoo’n sallemander, zoo’n verdraaiden judas <span class="stage">(<i>den Rakker ’n tik gevend</i>)</span>—handen thuis!—zoo’n gedrocht?.… Dat komt me halen—of ’k wil of niet!—dat sleept me +mee, met honderd menschen op m’n hielen—zegt niet waarvoor.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Hoe weet ìk dat, m’n toet? Als mij gelast wordt: haal je vrouw, of haal ’r moeder’s +moer—dan vraag ik niet, dan weet ik niet, dan klets ik niet—dan hààl ik—en soms haal +ik met plezier … <span class="stage">(<i>legt arm om haar middel</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> <span class="stage">(<i>dien wegduwend</i>)</span>.… Ho! Ho!.… Die plaats die is bezet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Wat is bezet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Ik heb de oudste rechten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Nee ik! Want ik moet toezicht op ’r houen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Wie van ons twee heeft de klandizie van <span lang="fr">l’amour</span>?.… Nou zeg ’t zelf, Regien—zoo heet je toch?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Toe, toe!… Twéé knieën is te veel! Vindt jij dat lekker in die warmte?… ’k Ben smòòr +op wie ’t meeste dokt! Dok jij—dokt hij—ìk hou m’n hand. Jij ben ’n knappe vent—en +jij ’n schat.. <span class="pageNum" id="pb387">[<a href="#pb387">387</a>]</span>Als ’k hier <span class="stage">(<i>bootst met de handen een bascuul na</i>)</span>—als ’k hier, ha-ha-ha!, jouw hart hou, híer ’t jouwe—dan gaat de weegschaal op en +neer—dan ben ’k op jou verkikkerd en op jou verzeten—razend met jou en door ’t dolle +heen met jòù!..! Is jouw beurs ’t zwaarst, dan doe ik zoo—en is de jouwe stevig, zoo! +Ha-ha-ha: die twéé paar schelvischoogen!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Dus krengekop: jij heb geen zoetelief?..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Geen <span class="stage">(<i>bluffend</i>)</span>.… die jij naar zijn snor en oogen kijkt? En die z’n beentjes vrij uit in je bedje +steekt, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Nee, kerels, nee! Die tijd die is voorbij! Schenkt jou de bakker brood en wat je verder +met ’t draaien aan dat ding <span class="stage">(<i>bootst z’n gepluk aan de snorharen na</i>)</span> komt vragen? Stopt jou de slager spek en worst en Zaterdags ’n pondje lenden in je +léége handen? Geeft jou je huisjesmelker zoomaar onderdak? Waar werk jij met je oogen +en je snor ’n borrel los, ha-ha-ha? Nee, kerels—’k ben niet gekker dan ’n ander, niet +stommer en niet braver! O zoo! ha-ha-ha!… Wie alles uit z’n huis draagt gaat failliet—wie +open tafel houdt, krijgt zelf geen kluiven en wie—ach Jezis, jongens, ’t is zoo warm!—wie +van de lucht wil leven, eet zich geen spekrug <span class="stage">(<i>den rug van den Soldenier bekloppend</i>)</span> en geen buik van negen maanden, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>klopt den Rakker op z’n buik</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier</span> <span class="stage">(<i>zich lachend omdraaiend</i>).</span> Nou grappenmaker in je kooi—heb jij je tong verloren? Hééé! <span class="pageNum" id="pb388">[<a href="#pb388">388</a>]</span>’k Heb ’t tegen jou! Durf jij niet naar dat prachtwijf kijken, dat je ons je ribbenkast +van achter toont?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>zich naar hen toekeerend</i>).</span> M’n ooren zien meer dan me lief is … <span class="stage">(<i>tot Regina, die angstig opgesprongen is</i>).</span> Goeien dag. Wel geslapen, Regina, koningin van den nacht? Niet van me gedroomd..?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Jij hier? Heb jìj daar al dien tijd gezeten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Gezeten ja—ik zit. Nee, loop niet achteruit—ik zit sekuur—en dan ik doe geen schepsel +ook maar zóóveel kwaad … Dat weet jij toch.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Wel allemachtig—is dat, dat aapmensch, ook een van je klanten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ja, ja. Een van ’r alleroudste—waar of niet, Regien! Al was ’k niet de eerste, waar +of niet, Regien? ’t Spijt me machtig, dat ik heb gestoord.… Ga zitten, menschen … +En praat rustig verder!… <span class="stage">(<i>geeuwt</i>)</span>… Ik heb—m’n kaken springen van mekander—’n slaap, ’n goddelooze slaap of ’k tién +roezen uit moet slapen … Geneer je niet—ik speel geen luistervink, Regien … <span class="stage">(<i>zet zich weer op de bank met den rug naar de anderen gekeerd</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Ken jij dat heer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>vinger op den mond</i>)</span>… Dat is—dat is …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.…</span> Dat is ’r minteneur!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb389">[<a href="#pb389">389</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero</span> <span class="stage">(<i>’t hoofd naar de tralies</i>)</span>… Nee, nee—ik ben de vader van ’r kind—èn, als ’k me niet bedrieg—en ’t niet verkeerd +geboekt staat in de folianten van den godgezant, die ons voor weinig penningen—te +spotgoedkoop, voorwaar, voorwaar!—zijn allerheiligste zegen gaf—en zij ’t zich nog +herinnert (ik zelf was het haast kwijt!)—en jullie twee ’t niet aan iedereen verklapt: +ik ben, ik ben ’r lijfelijke man, ’r màn.… Ja, Ja—ha, ha!—’t was voor zestien jaar +en zeven maanden en dertien dagen—in Mei—als elke vogel legt ’n ei—in Mei, dat <i>wij</i> de voorste vingers van twee rechterhanden (tweemaal twee is tien) naar den hemel +staken—omdat, omdat ons, òns kind op komst was—òns kind, niet waar, Regien.… Ja, ja—en +nou—en nou.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> En nou?.… Nou visch je achter ’t net, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Nou draagt-ie op z’n test ’n honderd hoornen, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Nou heeft-ie òns daar net gesnapt, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Nou zit-ie op z’n sokken in ’n kooi, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> En geeft je pootjes, als je ’t vriendlijk vraagt, Regien, ha-ha-ha! En wacht zìjn +beurt om in je armen weer te leggen, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik heb geen bek voor dàt soort spek! <span class="stage">(<i>zij schopt <span class="pageNum" id="pb390">[<a href="#pb390">390</a>]</span>achter het koord de schoenen weg</i>)</span> Eerst hij, nou jij! Alle negen! Dat wordt ’n kegelspel met schoenen die de tand des +tijds nog beter dan ik zelf doorstonden! Ben je ontstemd, Regien, of is ’t de vreugde +van ’t wederzien, na zooveel jaren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina</span> <span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>).</span> Ik zou van leut en lol wel kunnen dansen! Dat merkt-ie nog niet eens! Dat vraagt +’t schepsel! Wil je ’t soms zwart op wit?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Och nee—die twéé getuigen zijn voldoende.. En de pure, malsche blijdschap op je aangezicht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Zoo heeft-ie jaren lang, me ieder uur gesard, gehitst, gekweld.… ’n Adder heeft geen +giftiger tong.… Man, man ik háát je zoo!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero</span> <span class="stage">(<i>triestig-glimlachend</i>).</span> Ja, ja, ’t kan verkeeren.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina</span> <span class="stage">(<i>nijdig tot Rakker</i>).</span> Nou! ’k Kan m’n tijd gebruiken! Moet ’k langer samen met dien kerel? Als ’k z’n lachen +als ’n monster zie, is heel m’n week vergald!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als ìk vergal—vergulden andren!.… En àls ik monsterachtig lach … <span class="stage">(<i>rondkijkend</i>)</span>—wat drommel, hangt hier nergens in dit weelderig, volmaakt gemak ’n spiegelscherf, +dat ik me overtuigen kan, en mogelijk zóó lamgeslagen sta, dat deze gruwellach z’n +eigen dood besterft?—als ’k leelijk, onvertogen, ongepast, en jou ’n hééle week vergallend +lach: ik ben geschapen met de hulp van drie—<span class="pageNum" id="pb391">[<a href="#pb391">391</a>]</span>door vader, moeder en door God (alleen de laatste is in leven!)—en heb me zelf niets +van mijn manlijk schoons en leelijks toebedeeld, noch toegewenscht! <span class="stage">(<i>zij keert zich driftig om, zet zich voor de tafel</i>)</span>… Goed zoo! Van achter zien we niet—geen kleur, geen schoen, geen hindernis, geen +kushand en geen judaslach.… De Satan voer in een der twaalf—’t staat beschreven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> We zullen zien—wie ’t laatste lacht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’t Laatste lacht, wie ’t laatste leeft! Je blaast je lach uit als ’n kaars, mèt dat +je laatste adem gaat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Jij niet! Jij niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Jij grijnst nog in je graf!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als <i>jij</i> ’r op komt bidden zeker!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Ha-ha-ha! Ja, ja—dié zijn getrouwd! ’t Klopt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Wel selderju—dat hoor je van ’t spullevolk, als ’t jaarmarkt is, niet beter! Kischt! +Kischt!.… Laat je niet plukken, meid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Vooruit! Toe dan, ha-ha-ha! ’t Liep zoo lekker en gesmeerd! Leg je ’t af, Regien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik wreek me wel—vandaag of morgen.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb392">[<a href="#pb392">392</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Vandaag! Dat ’s dichterbij en houdt ’t vuurtje warm!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Klets toe—ik zeg geen woord, geen woord meer!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Geen woord? Dat is ’t einde. Want in den Beginne wàs het Woord.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Ach gekke kerel loop!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als ik maar loopen kòn!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Dan liep zij kwispelstaartend met je mee, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>zakt lachend van de bank op den grond</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Met dien stumper, dat gedrocht, dat hatelijk verschijnsel, dat mirakel, dat ellendig +wurm, ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Let op—dàt was ’r láátste woord!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Regien, Regien! <span class="stage">(<i>schatert met den Rakker</i>)</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s1.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen, Hopman.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> <span class="stage">(<i>op door de gaanderij</i>).</span> Wat is dat? <span class="stage">(<i>tot Rakker</i>)</span> Wat zit jij op den grond?… En jij—is dat jouw plaats?.… En hoort die vrouw daar achter?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb393">[<a href="#pb393">393</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> <span class="stage">(<i>terwijl de Soldenier naar venster wijkt</i>).</span> Ik was—ik was gevallen, hopman …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ja, ja—dat kan ’k getuigen—’r zijn ’r meer gevallen hier …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Mond gehouen allemaal! <span class="stage">(<i>tot Regina</i>)</span> Weg jij daar! <span class="stage">(<i>tot Rakker</i><span class="corr" id="xd33e18900" title="Bron: ))">)</span></span> Wat had ik jou gelast?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Ik heb ’r minstens twintig keer gezeid <span class="stage">(<i>naar het linkerhok wijzend</i>)</span> daar in te gaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.…</span> Dat liegt-ie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.</span> Lieg ik, Soldenier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Soldenier.</span> Ik heb ’t gehoord.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Wel alle duivels, is dat hier ’n bende! Als jij nog even kikt, dan sla ’k je in de +boeien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> O, mocht ’t niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Nee—hier mag niks!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Niks is niet veel—maar als je ’t eenmaal weet genoeg.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> <span class="stage">(<i>tot Soldenier</i>)</span> Marsch! Ingerukt! Daar in ’t wachtlokaal! En vlug! (tot Rakker) En jij, jij zal je +uur onthouden … <span class="stage">(<i>Soldenier af</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb394">[<a href="#pb394">394</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Rakker.…</span> Ik heb ’r dertig maal misschien …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> <span class="stage">(<i>met driftig gebaar</i>)</span> Dat ’s dertig maal te veel! Jij heb te dóén en niet te laten! Rechtsomkeer en marsch! +<span class="stage">(<i>Rakker af</i>)</span> En jij vooruit! <span class="stage">(<i>Smijt traliedeur voor Regina open</i>)</span> Versta je niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik heb toch niet gestolen, niet gebedeld, ben niet dronken langs den weg gegaan—ik +heb geen nachtrumoer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> … Asjeblief<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> +</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> … Wat heb ’k dan gedaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Dat zal je later hooren! <span class="stage">(<i>trapt de schoenen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Die arme schoenen maken nog de reis rondom de wereld.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Nee—ik verdraai ’t!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Wat zeg jij?… Wil jij niet?… Heb jij ’n wil? <span class="stage">(<i>grijpt haar bij den arm</i>)</span>… Een, twee …</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s1.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De Regent, Hopman, Sero, Regina</span>, later <span class="sc">Jus</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>van de trap komend</i>)</span> Ho! Ho! Geen drie! Maar hopman, ’t is ’n vrouw, ’n vrouw …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb395">[<a href="#pb395">395</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> … Geen vrouw—’n lichtekooi, Uw Excellentie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> … Is dan ’n lichtekooi ’n man? Kom, kom! Jij blijft wel rustig zitten dáár, ook zonder +kussen in je rug, niet waar? Geweld bij vrouwtjes, hopman, onverschillig wat ze zijn, +dat heeft geen pas—tenzij—tenzij je zwaar verliefd ben en ’t torteltje niet trekkebekken +wil, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>let Sero op</i>)</span>… Ha, onze vriend! Wees welkom, welkom!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dank u, Excellentie. ’t Zelfde. En nog meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> ’t Is kostlijk weer vandaag. ’n Tikje warm, ’n beetje felle zon … <span class="stage">(<i>den schijn van ’t venster bedoelend</i>)</span>… Hindert je niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee. Integendeel. Waar licht is, is ook vreugd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> De schalk, de schalk! Dat blijft maar goed gemutst en welbespraakt! ’t Is zeldzaam, +zeldzaam! Ja, geniet ’r nog maar van. Wie weet hoe kort ’t duurt—een trapje lager +houdt ’t op …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De zon …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> … De zon, de maan, de sterretjes—en wat de grappenmakers meer in dicht en rijm bezingen … +Heb je honger?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb396">[<a href="#pb396">396</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’k Wist niet dat dàt Uw Excellentie intresseerde …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Och ja—och ja!… Hoe meen jij dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’k Meen dat ’t duizenden en nog eens duizend—’k meen niemendal …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> De schalk!… Nu had-ie moeite ’t in <span class="corr" id="xd33e19076" title="Bron: e">te</span> slikken, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>tot Jus, die de trap afgekomen, ’t laatste gehoord heeft</i>)</span>… Die man heeft hier <span class="stage">(<i>betikt z’n voorhoofd</i>)</span> ’n koemaag, maar geen hersens—die kauwt, herkauwt en kauwt zoo ieder uur op onverteerbaar +tuig! Ha-ha-ha, ’t is zeldzaam, zeldzaam!… Dus geen honger?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Geen trek in jonge kiekens of een malsch aan ’t spit geroosterd boutje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De koemaag hier verdraagt die zaken niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Geen kreeftje, rood—óók rood—van woede om de hitte van ’t water, met ’n roemer witten +wijn?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Daar heb ’k juist vanmorgen mee ontbeten—en heel m’n buurt tot we ’r van kikten en +ik ’n graat kreeg in m’n keel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hoor je dat, Jus—ja Hopman lach gerust!—<span class="pageNum" id="pb397">[<a href="#pb397">397</a>]</span>de schalk heeft kreeften met ’n graat, ’n graat—en zonder schaal gegeten! Zoo praat +dat over alles, alles mee. Dat heeft verstand van staat en kerk en God weet wat—en +ook van kreeft, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als ’t dan geen graat was—en geen bastaardkreeftje—was ’t ’n schaar—en als ’t geen +schaar was, was ’t ’n ander ding om in te stikken. In Godsnaam, Excellentie, eet geen +kreeft!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ha-ha-ha, zoo’n levenslust! Geen honger dus?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Spijt me waarachtig, néé.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat moet dan anders worden, Jus. Dat ’s ongewoon en maakt me ongerust. ’n Man die +’t prachtig eten van mijn kok niet lust, geen honger heeft—die driemaal weigert—is +te zwaar doorvoed—en vroeg of laat krijgt-ie vervetting aan z’n hart, z’n lever of +z’n tong! +</p> +<p><span class="sc">Sero<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Ja, ja—m’n tong is welgedaner dan m’n buik!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Is dat niet abnormaal? En zijn we niet verplicht zoo’n kanker uit te snijden? <span class="stage">(<i>met gebaar naar ’n insect dat hij reeds ’n paar maal verjaagd heeft</i>).</span> Wat wil dat lastig dier toch bij m’n hoofd?… Heb jij geen honger, vriend, dan moet +jij op dieet—en schap’lijk lang tot dat je maag weer werkt en ook je tong wat minder +welgedaan doorslaat, ha-ha-ha! ’k Wed dat die kuur je helpt!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb398">[<a href="#pb398">398</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dus ik blijf hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Voor onbepaalden tijd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Wel, wel—en zonder vonnis? Dat’s ’t nieuwste recht, ’n vastenavondgrap, ’n luimige +inval van z’n Excellentie …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Niet waar? ’n Beetje kortswijl hoort ’r bij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik vast zoolang die kortswijl duurt.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Bezwaarlijk, vriend.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Wie niet gevonnist is—en niets misdreven heeft—heeft ’t poorter-recht van iedren poorter—en +móét voor schemer weer op vrije voeten gaan! ’k Ben minstens tien keer hier voor dezen +heer <span class="stage">(<i>met gebaar naar Jus</i>)</span> gebracht en tien keer met beleefden groet weer losgelaten …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> <span class="stage">(<i>lachend</i>)</span> Dat klopt <span class="stage">(<i>mede met gebaar naar insect</i>)</span>—hij was zoo glad, zoo leep, zoo listig, Excellentie en zoo glibberig als ’n aal, +dat we ’m telkens lieten glippen, om de poorterwet in eer te houden.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> ’n Aal vat men niet aan met schoongewasschen handen … Dat doet men met ’n scheutje +zand … <span class="stage">(<i>beloert het insect op de tafel</i>)</span>… Wacht even! Stil! Ha-ha, ’k heb beet! Twee hommels in een klap. Zoo. Even drukken. +Die spelen niet meer schuilei met m’n neus. O? Wil jij toch nog—toch <span class="pageNum" id="pb399">[<a href="#pb399">399</a>]</span>nog vliegen?… Wel ja <span class="stage">(<i>trekt ’n vleugel uit</i>)</span> Probeer ’t met één vlerk!… Daar snapt-ie niets van: kijkt me zoo beteuterd aan, of +’k onze Lieve Heer persoonlijk ben, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>tot Regina</i>)</span>.… Ja, kom maar dichter bij … Je mag ’t wel zien!… Die is getemd, ha-ha!, en loopt +m’n hand rond of-ie kreupel is … Dat komt omdat de andre vleugel ’m te lastig is … +Dan die ’r ook maar af … <span class="stage">(<i>’t insect op tafel zettend</i>)</span> En kalm aan stappen—niet te wild—want op den inktpot is geen klep—en reddingsgordels +heb ik niet, ha-ha! Zoo zie je, Jus, hoe je met handigheid, ’n kwajen hommel leert +marscheeren, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>nijdig uitvallend tot Regina</i>)</span> Is jouw plaats hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.…</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span> U zei me zelf..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ik zei jou niets, niets, niets!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Nee niets! Vlug achteruit! En op de bank gebleven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Wel allemachtig, ’k ben niet gek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>met de hand de tafel beslaand.</i>)</span> Hoor ik jou nog …! Wordt ’t hoogste woord door straatgespuis en wijven uit ’t bordeel +gesproken! <span class="stage">(<i>tot Jus</i>).</span> Waar is ’t onwijze jong, ’t schaap, ’t kind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Dat moet benee zijn, Excellentie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hier laten brengen! <span class="stage">(<i>Jus gaat naar gaanderij</i>)</span> Nee—wacht nog even. Die vrouw, die is te veel! <span class="pageNum" id="pb400">[<a href="#pb400">400</a>]</span><span class="stage">(<i>Hopman wenkt Rakker in gaanderij, die Regina heen voert</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Wil u …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Wil u … Wil u … Wil u … Als <i>ik</i> geen haast heb, hol je of ’r brand is—en als ’k angstig uitkijk waar je blijft, kruip +je met looden ballen aan je beenen! Wat lach je nou? Ik maak geen pret, ben niet jouw +clown! <span class="stage">(<i>tot Sero, die weer met den rug naar de tralies zit</i>)</span>… En jij! Ha-ha! Als jij niet weergaasch-rap de voorpui van je onbewoonbaar huis vertoont, +zal ik je blaren laten zitten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik warm m’n rug in ’t uitgezochte zonnetje …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent</span> <span class="stage">(<i>tot Hopman</i>).</span> Haal ’m ’r uit! Kun je ’t alleen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Dat stuk karkas regeer ’k met twee vingers, Excellentie! <span class="stage">(<i>tot Sero, dien hij uit de kooi trekt</i>).</span> Toe, maak wat voort!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dank u zeer! Ik wist wel dat Uw Excellentie haar kostbren tijd niet lang verspillen +zou—en mij vóór ’t ongenoeglijk schemeruur weer op ’s lands kei zou zetten.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>wenkend</i>)</span> Op die bank! Halt! Halt! Heeft men zijn zakken onderzocht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Ik denk van ja …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb401">[<a href="#pb401">401</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Jij denkt van ja—jij denkt van nee—wie denkt ’r ooit behalve ik? Is één vermoorde +koning niet genoeg? Moet ik op alles letten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>op den eenen zak wijzend</i>).</span> Hier, Excellentie, zit ’n bom—en daar ’n handgranaat.… Eén vinger, die den weg niet +weet, in deze donkre, schrikkelijke grot—en ’n vulkaan, ’n donderslag vernielt mijn +ribbekast, maar ook ’t Hoofd van Staat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> De handen op je rug!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee. Dat doe ’k liever zelf. Als u mij kietelt, schiet ik in den lach—en als +ik lach, loopt ’t bommen-uurwerk af! <span class="stage">(<i>den eenen zak ledigend</i>).</span> Dat’s een. <span class="stage">(<i>overreikt ’n stukkenden zakdoek</i>).</span> M’n linnengoed, merk S. van een tot twaalf. Dat ’s twee, met minder ezelsooren dan +menig hooggeleerd gezelschap!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Wat is dat voor ’n godvergeten boek? Lees voor! Lees voor!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> ’n Boek vol dikke potloodhalen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat vraag ’k niet! Lees voor! Lees voor! <span class="stage">(<i>tot Sero</i>)</span> Geheim genootschap, schalk?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> <span class="stage">(<i>lezend</i>)</span> „Wij hebben (hier is wat doorgehaald) den, den … (dat is onleesbaar!)… den strijd +tegen de overheden, tegen de machten, tegen de geweldhebbers der wereld”…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb402">[<a href="#pb402">402</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Staat dat ’r woordelijk?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Woordelijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Je legt daar op beslag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat is ’n eeuw of wat te laat—’t is te zwaar verspreid—In ieder huis leit ’t met netter +kaft op tafel, te pronk, te pronk—en ook Uw Excellentie heeft ’t eens gelezen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>’t Boek dat de Hopman voor hem op tafel legt, op den grond werpend</i>)</span> ’t Nieuwe testament, ’t testament! <span class="stage">(<i>tot Hopman</i>)</span> Ben jij versuft of doe je mee aan drieste grappen, ezel, lomperd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> U zei: lees voor—ik zag ’t wel …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hij zag ’t wel! Hij zag ’t wel! Als jij wat ziet, is ’t al lang gevlogen! <span class="stage">(<i>weer zacht en valsch tot Sero</i>)</span> Loop jij met testamenten in je zak? Is dat de nieuwste vinding, schalk? En haal jij +daar in door wat jou niet past? Heb jij patent als prediker? <span class="stage">(<i>vinnig</i>)</span> Je andre zak!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>dien ledig uittrekkend</i>)</span>… Verschijn en maak je reverentie! En zonder dubblen bodem, Excellentie. Enkel met +rijm! <span class="stage">(<i>De Hopman geeft ’m ’n por</i>)</span>.… O! ’k Was juist uitgesproken! <span class="stage">(<i>zit op de bank</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hij was zoo goed op dreef. Dat ’s jammer, hopman. ’k Hoor graag rakkers met wat overmoed. +<span class="pageNum" id="pb403">[<a href="#pb403">403</a>]</span>Vooral als ’r ’n kleine prikkel wacht.… Je hebt soms muizen, die nog speelsch en dartel +piepen, als poes licht op den loer.… Ga zitten, Jus—en sla je wetboek op—maar heel +voorzichtig! De nieuwe soort die ik gekweekt—de zesvoeter met kromme beenen—kijk, +kijk: hij springt waarachtig over hindernissen!—die heeft vandaag z’n laatsten vrijen +dag … ’n Lijkenvlieg, hoe kwam ze hier?… ’k Heb meelij met je larven, acrobaat! Jouw +nageslacht zal in geen krengen bruiloft vieren! Ho! Dezen weg! Die is versperd. Op +last der overheid, hahaha! <span class="stage">(<i>speelt met de vlieg, half over de tafel hangend</i>)</span> Ja, ja,—en nu m’n andre kameraad. ’k Zou je bij m’n dressuur vergeten! Jij ben gearresteerd, +omdat, omdat …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> … Omdat ’k wat lastig ben …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Lastig néé—welnee m’n brave vriend! De wet heeft mazen en je kruipt ’r door. Dat is +je recht! Je ben niet lastig: listig, lustig. Je bazelt af en toe … <span class="stage">(<i>tot Jus</i>)</span>… Wat zei-ie gister op de groote markt? Hoe was dat weer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Hij zei: ’t volk dat wordt belogen en bedrogen door iedereen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Door iedereen? Door iedereen? Uitzondring ken jij niet? Dus ik, ik als Regent, belieg, +bedrieg?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als ik dàt heb gezegd verbeur ik ’t vrij gebruik van deze tong!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb404">[<a href="#pb404">404</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Bedoelen dee je ’t evenmin?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Niet dat ik weet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En denken, denken?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Zelfs niet dróómen, Excellentie—en bij God, de droom is van een bandloosheid, wanneer +je stevig slaapt en snurkt, om in een ijzer dwangbuis op te sluiten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dus ik ben uitgezonderd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’k Heb niet aan u gedacht—’k zou vloeken bij mijn zwaard en bij mijn éér—als ik ’n +zijgeweer bezat—en als ze op mijn eer in ’t pandjeshuis ’n tiende penning of ’n knijzer +schoten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>tot de vlieg</i>)</span> Ho! Ho! Verboden toegang, lijkenschenner! <span class="stage">(<i>sarrend-zoet tot Sero</i>)</span> Jij ruit niet op?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Beweert dat iemand? Als ik ’t dee—had die meneer me niet gehouden, voor jaar en dag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Jij scharrelt overal—langs veld en wegen—op markt en plein—in dorp en kroeg—Wat doe +jij daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Verhalen en vertellen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Vertellen? Wat?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb405">[<a href="#pb405">405</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Van alles, maar geen leugens. M’n vader, die door Zijn Majesteit—Zijn Majesteit is +dood—hij rust in vrede!—gehangen werd, omdat-ie (vader—niet Zijn Majesteit!) anders +bleef denken dan zijn tijdgenooten—en dat hardop, hardop (was-ie maar stom geboren!)—m’n +vader leerde me al vroeg, al van m’n eerste jaren …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Nu? Durf je niet? Wat leerde-ie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ben ’t vergeten … ’t Een’ge wat ik me herinner, als ’k de spons hierbinnen wring—de +koemaag, Excellentie!—is dat een fopspeen meerder lucht dan moedermelk bevat—en dat—en +dat—laat ’s zien—en dat als je géén leugens zegt—de waarheid ongemerkt en ongevraagd +en als ’n dief zoo handig in je eigen schaduw loopt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Zoo’n roover, zoo’n bandiet! Verspreekt zich nooit! Loert als ’n schildwacht op ’t +onraad van z’n woorden! Heel goed! Heel goed!… Wat was ’t vanmorgen, Jus, toen ze +’m grepen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Van morgen was ’t zoo’n herrie en zoo’n volte op de markt, dat ’r met blank geklopt +moest worden. Hij las ’n stuk van ’t nieuwe testament, maar las ’t zoo, zoo uit mekaar +getrokken en zoo sluwtjes weer gekoppeld, zoo vol bedoeling en hiaten—als iets niet +paste—dat ’t geen tekst was, maar een oproerspreek …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Aha!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb406">[<a href="#pb406">406</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> ’k Heb zelf gehoord hoe-ie de poorters hitste … <i>Een dienstknecht is niet meerder dan zijn heer</i>, dat staat geschreven—hij roept ’t zoo en met zoo’n haat—en op zoo’n fellen toon, +of ’r geschreven stond: ze zijn gelijk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Jawel! Jawel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Hij is ’n dagelijksch gevaar—en lacht geslepen om elk verbod, om iedre wetsbepaling, +iedre ordonnantie—en toch—en toch—toch is ’t nog niet gelukt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> De deksel op de doos te vouwen. <span class="stage">(<i>tot de vlieg</i>)</span> Ho, deze zij!… Dus, dus: hardop beweer jij niets?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Niets dat niet elkeen mag! Hardop is lokvink voor de galg—en ’k heb zoo teeder vel—<span class="stage">(<i>op z’n nek wijzend</i>)</span> hier in ’t bijzonder—vel dat al springt als ’t de zeepkwast ruikt, dat ’k liever +met ’n baard van weken ga, dan met ’n gladde kin.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dan met ’n gladde kin—jij gladde vogel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Mag ik m’n schoenen nu?… Of wil Uw Excellentie dat ’t volk, de poorters, keerlen en +de wijven me missen—en aan ’t vloeken slaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hij is vrij—dat spreekt vanzelf, voor wat-ie gister en vandaag en vroeger nog <i>niet</i> zéi, maar dàcht, of ook <i>niet</i> dacht, maar droomde—de sluwe <span class="pageNum" id="pb407">[<a href="#pb407">407</a>]</span>vos.… Nee, laat je schoentjes nog wat rusten! <span class="stage">(<i>wenkt gebiedend den Hopman</i>)</span> Die vrouw! Die vrouw! <span class="stage">(<i>Hopman wenkt Rakker</i>)</span> Al wou je, hier op ’t slotplein, in gelijkenissen spreken—zoo dat de minderjaarge +koning als z’n vader neergeschoten werd—<i>ik</i> heb de poorterwet bezworen, <i>ik</i> breek geen eed, <i>ik</i> doe alleen m’n plicht, als ’t moet, als ’t kan, als ’t openbaar belang ’t dwingt +en eischt <span class="stage">(<i>tot de vlieg, terwijl Regina door Rakker weer binnen geleid wordt en op bank neerzit</i>)</span> Je eigen schuld! Heb ik je niet gewaarschuwd, smakker? <span class="stage">(<i>Jus buigt zich ook over den inktkoker</i>)</span> Wat doe je, als je ’t zwemmen niet verstaat, te duiken in den put?… Die sterft een +zwàrten dood, ha-ha!… <span class="stage">(<i>tot Sero</i>)</span> Jij wordt beschuldigd … <span class="stage">(<i>zich onderbrekend, nijdig</i>)</span> Ken jij die vrouw? <span class="stage">(<i>Sero knikt</i>)</span> Niet knikken! Antwoord geven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik ken ’r—ja<span class="corr" id="xd33e19613" title="Bron: ,">.</span> +</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>tot Regina</i>)</span> En jij? Heb jij ’n dochter van dat schepsel daar?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> We waren …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>met de handen op ’t koord, snerpend</i>)</span> Ik vraag niet wat jij was—’k vraag of je ’n dochter heb?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Die hebben we … Een is gestorven …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> … Goddank!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb408">[<a href="#pb408">408</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> … Een leeft.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> … Dat is jóúw dochter dus? <span class="stage">(<i>tot Sero</i>)</span> En ook de jóúwe? Verkies je niet te spreken?… Blijf je zwijgen?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Och, als ik zwijg, zal iedre steen ’t roepen! Ze is m’n vrouw …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En met jouw weten is die vrouw ’n lichtekooi—en laat je ’r hoereeren!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> … Ik ben …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> … Je ben hier om je mond te houen en te blijven zitten, als <i>ik</i> met andren praat!… Jij!… Wist je dat? Déélde je soms de honingkoeken en pataten, +die zij je huis indroeg—deelde je bed en beurs en lippen—lief en leed, ha-ha! Had +jij de kas, de tucht, bij dat òntuchtig doen? Ging je door d’achterdeur, als vóór +de klink gelicht werd door ’n klant? Hoorde je niets en zag je minder nog? En had +je zoo bij winterdag twee warme voeten en ’n heet-gekruide maag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> Misschien.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Misschien! Misschien! Waar heb jij van geleefd in al die jaren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Van manna en van lucht—èn—hoop doet leven!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb409">[<a href="#pb409">409</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Noteer je, Jus—ontkennen doet-ie niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Oho—is dat de klem?… Is dat de val, en dat ’t spek? En denk je dat ’n ouwe rat met +haast geen tand meer in z’n bek, onnoozelweg z’n grijzen staart daaraan verbeuren +zal?… Ik heb die vrouw—mijn vrouw—in volle vijftien jaar niet meer gezien—zie ’r vandaag +voor ’t eerst en—weer voor ’t laatst.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En ’t kind?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Laat dat ’r buiten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hoe oud is ze? <span class="stage">(<i>Sero haalt de schouders op</i>)</span> O, ben je dat vergeten?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>dof</i>)</span> ’k Zeg nòg eens: laat ’t kind ’r buiten …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Nee, nee—’t gaat juist om ’t kind!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>opstuivend</i>)</span> Ik zeg …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> … Zitten blijven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> … Of in z’n kooi!… Ei, ei—hij lacht niet meer! De snaak trekt nieuwer soort grimassen! +Ik vroeg: hoe oud?… Da’s zeldzaam!… Zeldzaam, hoe ’n tong, straks vlijm geslepen, +nu bot naar antwoord zoekt! <span class="stage">(<i>tot Regina, haar in de wang knijpend</i>)</span> Is jouw geheugen, zwartoog, knappe deern—jij ben de zonde waard, waarachtig, op m’n +woord!<span class="pageNum" id="pb410">[<a href="#pb410">410</a>]</span>—ook zoo wormstekig … Is ’t wonder Jus, dat ze dat mensch ’ns af en toe verschalkte?… +Hoe oud of wel hoe jong?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> … Zeventien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Zeventien?… Dan was jij zelf niet ouwer toen je trouwde?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>driest</i>)</span> Jonger nog!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>haar kin streelend</i>)</span> Ha-ha, had ik jou toen gekend! ’n Jonge duif, ’n jonge doffer, wat? De malste kippen +zijn de kiekens, versch van ’t nest! De grootste gaping in de poorterwet—ja, lach +maar, Jus—is dat ’t recht van d’allereersten nacht, <span class="ex">’t jus prima noctis</span>, is vergeten … <span class="stage">(<i>tot Regina</i>)</span> Je hoeft niet bleu en ook niet bang te zijn … Voor àlle vrouwtjes, met of zonder +man, of met dozijnen, ha-ha-ha!—buig ik mijn krolschen rug! Ja, ja … Maar nu de zaken!… +Je dochter heeft je dikwijls opgezocht in deze maanden, niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dikwijls niet—soms eens, soms tweemaal in de week.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Niet meer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Nee, Excellentie.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Jìj gaat vrij uit—en zonder straf—’t is niet om jóú te doen—biecht op!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb411">[<a href="#pb411">411</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik heb ’r eerst ontmoet op straat—toen is ze vier, nee: vijfmaal op bezoek geweest.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.…</span> ’s Avonds?.… ’s Nachts?.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina …</span> ’s Morgens. Dacht u dat ik—als moeder..?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ik denk.… ik denk.… Dat raakt je niet! <span class="stage">(<i>plots weer fel</i>)</span>… Zoo, zoo, ha-ha!… ’t klopt als ’n bus met wat ze ons berichtten! <span class="stage">(<i>tot Sero</i>).</span> Jij, burger Sero, wist dat niet? Jij wist niet dat je kind, je minderjaarge dochter, +op bezoek ging bij ’n slet, ’n alle-kerels-lief? <span class="stage">(<i>tot Regina die zich verdedigen wil</i>)</span>—Wat ben jij anders? Hou je mond!—Jóú was dat niet bekend?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik wist van d’ eersten keer—toen ze mekaar op straat.… ’t Andre heeft m’n kind verzwegen..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ja, ja.… Dàt antwoord wachtte ’k! Maar toen dien eersten keer—heb jij je dochter niet +gezegd wat of ’r moeder was en is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Nee? Nee?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Waarom niet, ridder met de waarheid—in je schaduw?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb412">[<a href="#pb412">412</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Waarom? Omdat—omdat ’k niet wou.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Heb je dat, Jus?.… M’n hulde!.… Dat wou niet dat z’n dochter eerbaar bleef!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>met dreigenden glimlach</i>)</span> Pas op!.… <span class="stage">(<i>zich inhoudend</i>).</span> Ho, ho—ik ging te ver.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ja, ’t gaat te ver! Bij God, ’t gaat te ver! ’n Vader die z’n kind niet tegenhoudt +op ’t ergste pad—’n minderjarig kind nog wel—zoo’n liederlijke vader.… De wet!.… Sla +op de wet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Had ’t al aangestreept—hier staat (.… Artikel 82 Bis).… „De ouders die.…”</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> .… ’k Vraag niet van óuders—’k vraag van váders, die.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Dat’s 83 D, gewijzigd bij de wet van.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> ’k Vraag naar geen nummers van je wettenkraam.… Lees op!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> „Hij die die ’t vaderlijk gezag misbruikt, mitsgaders bij zijn kind of kindren ontucht +kweekt …”</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Juist! Juist!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.…</span> „Wordt staande het delikt uit eerstgenoemd gezag ontzet en met verlies van alle poorterrecht +tot spinhuisstraf van hoogstens zeven jaar gericht.” Artikel 83 E.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb413">[<a href="#pb413">413</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> ’t Is al genoeg! Ik dank je wel! <span class="stage">(<i>dicht op Sero</i>)</span> Glimlach je nog schavuit?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Niet zoo dicht bij m’n handen, Excellentie! <span class="stage">(<i>lachend, om z’n verwoedheid te bedwingen</i>)</span> ’t Is meer gebeurd, dat ’r ’n vuige moord geschiedde, ha-ha-ha!—dader onbekend, ha-ha!.… +<span class="stage">(<i>tot den Hopman, die zich tusschen hem en den Regent plaatst, de hand aan het gevest</i>)</span> Ik zou dat scheermes liever laten in z’n—in z’n schulp. Ik kruip al met ’n vlotte +buiging in de mijne! <span class="stage">(<i>zet zich weer op de bank</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent</span> <span class="stage">(<i>die achteruit-geweken is</i>).</span> Dat’s over ’t toppunt heen! Zag jij ’t Jus?.… Heb jij ’t opgelet? Dat dreigt!.… Dat +heeft gedreigd!.… Dat heeft den moed gehad z’n vuisten op te heffen en me met oogen +aan te zien, of ik—hè-hè-hè!, hè-hè-hè!—of ik z’n maat, z’n rotgezel, z’n <span lang="fr">chère confrère</span>, hè-hè-hè! <span class="stage">(<i>tot den Hopman</i>)</span> ’t Kind! Hier met de eedle erfgenaam van ’t schoone paar!… Dat heeft gedreigd, gedreigd!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman</span> <span class="stage">(<i>Regina bedoelend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> En die<span class="corr" id="xd33e19935" title="Bron: .. .">.…</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent</span> <span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Dat kind, dat kind, de dochter van dien koppelaar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Een oogenblik! Is <i>mijn</i> kind hiér?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ja, ja! Wij willen ’t zelve ondervragen, zelf getuigen laten. En dan.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb414">[<a href="#pb414">414</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.….</span> Artikel 85, alinea vier: Wanneer zoowel de vader als de moeder ontucht plegen, wijst +het Hoofd van Staat dengene aan, die in de plaats der ouders …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> .… In te grijpen weet! Juist! Juist! <span class="stage">(<i>wenkt den Hopman</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span> Dus wordt mijn naam aan ’t ziek bedrijf dier vrouw gekoppeld! <span class="stage">(<i>met aandrang</i>)</span> Een oogenblik! Ik vraag, verzoek—en als ’t moet, dan sméék ’k—kan ’k meer?—om ’t +kind niet te „verhooren”—niet in ’t bijzijn van ons twee.… niet onverwacht. Laat me +alléén twee woorden met ’r praten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Is-ie niet stom en doof en blind en dronken! <span class="stage">(<i>tot den Hopman</i>)</span> Moet ik jou zesmaal orders geven! <span class="stage">(<i>Hopman wenkt Soldenier in gaanderij, die bij de poort plaats neemt. Hij zelf gaat +over de trap in ’t paleis</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s1.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De Regent, Sero, Regina, Jus.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat mag dus niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> De schalk! Heb jij geen schoffels jaren tijd gehad, om met je nageslacht te práten? +Jij wist, pioef—en heb ’r niet belet die vrouw <span class="stage">(<i>Regina is op de kruk bij ’t boogvenster gaan zitten</i>)</span> en ’r kornuiten<span class="pageNum" id="pb415">[<a href="#pb415">415</a>]</span>—en wat ’r meer in ’t donker van die kasten en die krotten hokt en krielt—te zien +en op te zoeken!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> … Ik heb …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Zet jij je tanden op mekaar en hou je tong ’r tusschen als ik spreek!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De eerste keer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Als jij dìen eersten keer rechtschapen poorter en ’n vader als ’t daar beschreven +<span class="stage">(<i>gebaar naar testament op den grond</i>)</span> staat, geweest—en je dat eigen kind—of was ’t van ’n ander soms, hèhè!—gewaarschuwd +en geranseld had, dan dwòng je mij niet—tot m’n spijt (tot onze spijt, wat Jus?) om +namens ieder poorter met ’n vaderhart—verbolgen, diepverbolgen, door te tasten. Zachte +meesters kweeken …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span> Rotte wonden … ’t Is niet kwaad bedacht!… <span class="stage">(<i>Een stilte<span class="corr" id="xd33e20041" title="Bron: .">. </span>Hij staat op, kijkt de gaanderij in, zet zich opnieuw, begint met moeite</i>)</span> Ik heb mijn dochter niets gezegd, dien eenen keer, omdat, omdat …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> … Omdat! Vermaaklijk hoe-ie zit te henglen naar ’n leugen, dood of levend!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> … Omdat ze nog zoo’n kleine droomster is …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb416">[<a href="#pb416">416</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Wel! Wel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’r In ’r jonge meisjesdroomen met dàt harde, dàt haast niet uit te spreken van hààr +doen en laten, op te schrikken—ik heb ’t niet gekund …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Wel! Wel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik heb—ik heb ’r laten—slapen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ha-ha, ’n winterslaap van meer dan zestien jaar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’n Lenteslaap.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hoor je dat sprookje, Jus? De moeder hóér—de vader vijand van den staat—en ’t kind +<span class="stage">(<i>schel lachend</i>)</span> hè-hè-hè!, ’t kind—’n schoone slaapster in ’t bosch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat’s ieder kind.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Dan wordt ’t tijd, Uw Excellentie, dat ’n prins verschijnt, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ja, ja, ’n prinselijke porder met ’n bezemsteel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ze sprak, mijn kind—’k herhaal dien één’gen keer!—met zulk ’n vreugde van ’r móéder, +dat ik ’r droom niet met mijn ruwe knuisten breken kon …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb417">[<a href="#pb417">417</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> Als jij destijds—destijds—voor zooveel jaar gescheiden was, dan wàs die vrouw geen +moeder meer!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Maar Jus—dat wist-ie niet, dat was ’m onbekend! Dat heeft-ie nooit gehoord! Nietwaar? +Nietwaar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Al was <i>ik</i> duizendmaal gescheiden: ’n moeder <i>is</i>, ’n moeder blijft—blijft—blijft. Dat ’s nóóit meer ongedaan te maken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Niet ongedaan, jij goochelaar met woorden! Ook niet door overspel? Je Testament! Je +boek met potloodstrepen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ook niet door overspel! Wat ook gebeurt: de vrouw die ’t kind geboren heeft, blijft +moeder—blijft dè moeder. Draagt niet elkeen ’t merk, ’t moederteeken, waar de navelstreng +doorsneden werd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ha-ha-ha! Dat heeft verstand van alles—van staat, van kerk, van kreeft, van navelstreng! +En laat z’n schoone slaapster met ’r droomen en ’r moederteeken naar snollen, sletten +en d’r mansvolk loopen! <span class="stage">(<i>tot Regina</i>)</span> Dat was ’n kluifje voor jouw mond—hé, jij daar! Slaap je? Gaf de nacht te weinig +rust, ha-ha!—dat was ’n voorjaars-snoepje, wat?—om bij ’n deern van zeventien je móéderplichten +waar te nemen! Als ik niet ingegrepen had—door jou en hem en ’t delikate kroost (drie +tegelijk) van straat en bed te lichten—was dan vandaag <span class="pageNum" id="pb418">[<a href="#pb418">418</a>]</span>of morgen ’t loon voor d’eersten nacht gestreken—of is de goudvink al geknipt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>woest opstuivend</i>)</span> Dat lieg je, lieg je! ’k Ben zóó’n loeder niet, om bij d’onschuldige oogen van m’n +eigen kind …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Vergeet jij, lichtekooi, dat ik de hoogste magistraat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>heftig</i>)</span> ’k Lap alle magistraten an m’n zool! Ik heb lang genoeg m’n lippen stuk gebeten! +’t Zit me tot hier, tot hier! Mot ik nog pootjes geven als ’k wor gepest!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Als jij je toon niet matigt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Wat dan? Wat dan! Doe jij maar wat je wil! Ik ben geen wáárdin voor me eigen dochter! +Bij me in ’t huis heeft ze geen stap gehad, geen stap! ’k Heb op m’n stoep gestaan, +bang voor ’t zonlicht en de menschen—en op m’n stoep heb ik met haar gepraat. ’k Weet +wat ik ben—plezier voor kerels in den nacht en goed voor alle vuil zóo als ’t daglicht +schijnt! ’k Weet wie ik ben! Maar zoo gevallen, om ’n kind, dat ik gezoogd, aan dat +bestaan, dat rot bestaan, te geven—’r na te laten kijken als ’n schurftig dier—’r +voor ’r jonge leven te verdoemen, te vervloeken—’r ook te laten grienen uur aan uur—zoo’n +smerig beest ben ik nog niet, wor ’k nooit, nee nooit!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb419">[<a href="#pb419">419</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Ze is vijfmaal op bezoek—bezoek geweest, zei je daar straks …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Dat heb ’k niet gezegd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Je liegt—jij liegt—ik heb ’t opgeschreven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina<span id="xd33e20186"></span></span> <span class="stage">(<i>snikkend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Ik zweer bij Jezus aan ’t kruis …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Haha, dat zweert—dat durft te zweren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Ze heeft geen voetstap op m’n stoep gehad!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span id="xd33e20209"></span></span> <span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>)</span>… Voetstap of niet—over je stoep of niet—of ’t dag of avond was of niet—gaat ons, +de Overheid niet aan! Ze is vijfmaal—vijfmaal …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Vijfmaal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Op bezoek bij jou geweest! Dat ’s duizendmaal te veel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Artikel 85, vier …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina<span id="xd33e20238"></span></span> <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> God mag me straffen met de ergste straf …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>driftig dreigend</i>).</span> Dáár zitten en je driesten mond gehouen, slet! En als jij weer, jij leugenaarster +en jij lichtekooi … <span class="stage">(<i>zich onderbrekend bij ’t <span class="pageNum" id="pb420">[<a href="#pb420">420</a>]</span>over de trap binnenkomen van den Hopman door Droomelot voorgegaan</i>).</span> Is dat—is dát ’t kind?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s1.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot, Hopman, De Regent, Sero, Regina, Jus.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Ja, Excellentie! ’t Heeft wat lang geduurd, omdat ik eerst wat smakkers, schreeuwers +en <span class="corr" id="xd33e20276" title="Bron: slamppers">slampampers</span>—vriendjes van hém!—van ’t plein heb làten smijten … Ze wouen weten waarom hij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span id="xd33e20282"></span></span> <span class="stage">(<i>hem met de hand wenkend te zwijgen</i>).</span> Ja, ja! <span class="stage">(<i>tot Droomelot</i>).</span> Ben jij.…? Wat dichterbij. <span class="stage">(<i>stilte</i>).</span> Nog dichter! <span class="stage">(<i>stilte</i>).</span> Ben je—bang? <span class="stage">(<i>stilte</i>).</span> Nu, schiet ’r geen enkel woordje over? Hoe is je naam? <span class="stage">(<i>nijdig</i>)</span> Mij aankijken! Niet die mènschen! Je voornaam!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Droomelot!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Droomelot! Droomelot! Hè-hè-hè! Is dat de nieuwste christennaam? Wie heeft jou zoo +gedoopt? In welke kerk?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> In welke kerk? <span class="stage">(<i>haalt Sero aankijkend de schouders op</i>)</span> Dat weet ik niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Nooit in ’n kerk geweest?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb421">[<a href="#pb421">421</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span id="xd33e20348"></span></span> <span class="stage">(<i>na Sero aangekeken te hebben, angstig</i>).</span> Eens.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Wel, wel! Al ééns! Tijdens ’n dienst?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> ’n Dienst?… ’n Dienst?.… Dat weet ’k niet. Ik was ’r heel alleen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Eens in ’n kerk! Eens in ’n kerk! Is ’t wonder, Jus, dat ze verdwalen moest! Dus—bidden +heb je nooit gedaan? <span class="stage">(<i>zij haalt de schouders op</i>).</span> En dan dien éénen keer? Wat was dat toen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> De deuren stonden aan—’k heb enkel rondgekeken.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Ha-ha-! Was ’t ’n synagoog, ’n kathedraal, ’n protestantenkerk? <span class="stage">(<i>zij haalt de schouders op</i>).</span> Zoo, zoo! <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> Ken je dien man?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Dat is—m’n vader.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Ken je die vrouw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Dat is—m’n moeder.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Hoe weet je—dat die vrouw je moeder is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Dat heeft m’n vader me gezegd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> Ha, zoo!—Wanneer?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb422">[<a href="#pb422">422</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Altijd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Mij aankijken! Niet die menschen! En ook niet liegen, droome-Droomelot! Altijd—dat +is onmogelijk! Want voor ’n maand had jij je moeder niet gezien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dat had ’k wel en iedren dag—al was ’t niet dichtbij.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En iedre dag—hoe dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>haar medaljon bedoelend</i>)</span> Ik heb ’r hier gedragen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Laat zien! Laat zien! <span class="stage">(<i>zij treedt dicht op hem toe, opent het medaljon, zonder den ketting los te maken. +Hij neemt het in de handen</i>)</span> Ja, ja—dat kàn ze zijn—’t kan … <span class="stage">(<i>betast haar blooten boezem</i>)</span> Maar als je hier ’n kruisje droeg—in plaats van dat—dan zou—dan zou—wat?—wat?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>angstig-beschaamd achteruit wijkend, de handen in bescherming voor de borsten</i>)</span> Vader!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>door Hopman weerhouden</i>)</span> Verdoemde ploert!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> Terug!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Als jij ’r <span class="ex">nog</span> eens aanraakt, jij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Weg met dat wijf, weg met dien kerel! Weg! <span class="pageNum" id="pb423">[<a href="#pb423">423</a>]</span><span class="stage">(<i>De Hopman wenkt in gaanderij. De twee rakkers schieten toe, terwijl de Soldenier Regina +terugduwt</i>)</span> Verzetten zich, omdat ik raad ’n kruis te dragen! Blijven in opstand voor den hoogsten +magistraat! Bedriegen, konklen, drijven saam ’t span van ontucht! <span class="stage">(<i>nijdig tot Droomelot</i>)</span> Hier! Dichterbij! En geen onnoozle streken! Was jij—bij haar in dat bordeel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> In wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> In dat bordeel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Bordeel? <span class="stage">(<i>aarzelend-onwetend</i>)</span> Nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hoe dikwijls heb je ’r bezocht—die vrouw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> M’n moeder?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>)</span> Die vrouw, je moer—gaat mij dat aan! ’k Praat toch geen Spaansch! Hoe dikwijls was +je bij ’r? <span class="stage">(<i>zij staat in angstige aarzeling bevreesd voor Sero’s glimlachend kijken</i>)</span>… Nu dan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> <span class="stage">(<i>benepen, zonder iemand aan te zien</i>)</span> Dat was, geloof ’k ééns … <span class="stage">(<i>ziet vluchtig naar Sero</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> <span class="stage">(<i>woest</i>)</span> Eens! Eens in de kerk—eens in ’t bordeel—’t blijft altijd eens! ’t Heele nest dat +is bevuild! Hij heeft de waarheid in z’n schaduw—zij liegt—en zij, zij slaapt, maar +liegt ’t hardst van allemaal! <span class="stage">(<i>tot Jus</i>)</span> Zijn klaar de stukken, Jus?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb424">[<a href="#pb424">424</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Jus.</span> <span class="stage">(<i>een ganzeveer overreikend</i>)</span> Ja, Excellentie. Als u ze teekenen wil?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent</span> <span class="stage">(<i>indoopend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Goed zoo. De schalk, die tienmaal door de mazen glee, die tienmaal jou te glad was, +Jus, de schalk die overal op plein en markt „verhaalt”—ja, ja!—„vertelt”—ja, ja!—en +zulk een teeder nekvel heeft—gaat op <span class="corr" id="xd33e20595" title="Bron: dieët">dieet</span>!… Ho, ho!… Dat is een vonnis met ’n monsterpen, hahaha!… ’t Lijkje van m’n lijkenvlieg! +Net door ’r taster en ’r kop geregen! Adieu mijn vriend: de laatste eer, hahaha! <span class="stage">(<i>tipt met den middelvinger tegen den penhouder en wrijft met den voet over het doode +insect</i>)</span> Rust zacht en met ’n R. I. P.! <span class="stage">(<i>teekent de stukken</i>)</span>… Zoo gaat ’t beter, zonder inktgemors … Die vrouw is vrij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Goddank!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent</span> <span class="stage">(<i>tot Droomelot</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> En jij—heb jij ’n keus—bij hem, bij haar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Blijft vader hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ja, ja,—en kosteloos!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dan blijf ik bij mijn vader.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat kan niet, Droomelot!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> O, ’t kan! ’t Hoofd van Staat—de Staat—heeft ruìmte voor z’n kinderen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Mag ik ’r niet …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb425">[<a href="#pb425">425</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hahaha! Of zij! Of zij!… Hahaha! Wat jij ’r leeren kan—dat is mij toevertrouwd! En +hoe! Hahaha! <span class="stage">(<i>tot Hopman</i>)</span> Hier is ’t bevel! Je plicht! Vooruit! Hahaha! Of zij! Of zij!… <span class="stage">(<i>af over trap met Jus</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> <span class="stage">(<i>tot de rakkers</i>)</span> Wat slapen jullie nou! Weet je geen raad! <span class="stage">(<i>zij brengen Sero naar het hok, sluiten de traliedeur. Dan wenkt hij ze Regina heen +te voeren</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Mag ik ’t kind …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> <span class="stage">(<i>grof</i>)</span> Nee, nee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik wou ’r enkel …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Hopman.</span> <span class="stage">(<i>haar zelf bij een arm grijpend</i>)</span> Nee zeg ik, nee! <span class="stage">(<i>duwt haar met de rakkers door de gaanderij-opening</i><span class="corr" id="xd33e20693" title="Niet in bron">)</span>.</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s1.8" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s1.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero, Droomelot.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>staart als in bewusteloosheid rond, ziet Sero achter de tralies</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Vader.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Kom hier, m’n kind.… Je heb daar straks gelogen! <span class="stage">(<i>zij stort op het traliewerk toe, kust knielend z’n hand</i>).</span> Waarom?.… Waarom?.… Dacht jij dat ik op haar afgunstig ben?.… Sta op!… Geknield wordt +hiér genoeg! En geef m’n schoentjes en ’t testament.… <span class="stage">(<i>zij raapt het Testament op. De soldenier begint op en neer te loopen</i>).</span></p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">—DOEK.— +<span class="pageNum" id="pb426">[<a href="#pb426">426</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="s2" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">TWEEDE BEDRIJF.</h2> +<p class="stage">(Het tooneel verbeeldt twee kerkers door cementen muur gescheiden. In beider achterwand +een deur met kijkgat. De rechter heeft een langwerpig, betralied venster over eerste +en tweede plan, geheel in de hoogte. Een opvouwbaar bed daaronder. Op voorgrond tafel +en stoel. De linker-kerker wordt door een onbetralied tuimelraam boven de deur belicht. +Een koepelvormige deurlooze opening, in eerste plan, geeft daar tot slaapstee toegang<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Tegen cement-muur, die aan beide zijden bij voorgrond sporen van een vervallen schouw +heeft, staat de tafel met stoel. Op de tafels telkens een lampje. Bij de deuren rekjes +met kommen en bijbel. Vroegmorgen).</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="s2.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero. Wachter.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> <span class="stage">(<i>ontsluit deur van rechter-kerker, waar Sero bij de kleine olielamp zit te schrijven. +Bij ’t gerinkel der sleutels verbergt de laatste snel eenige papieren. De wachter +controleert of het bed goed ingeslagen is, staat in nadenken, werpt dan verwoed z’n +sleutelbos tegen den grond</i>)</span> Pardieu! Pardieu!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ontstemt u iets, mijn dienaar en mijn vriend?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb427">[<a href="#pb427">427</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> ’k Zou kunnen springen uit m’n vel, pardieu!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ha-ha-ha, dat is een sprong, die zelfs geen paling uit den nood helpt, kameraad!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Jij ziet me hier voor ’t laatst—ik ben gesjeesd—ben aan den dijk gezet.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’k Wou dat ik mèt jou op dien dijk mocht gaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Is ’t geen schooiersstreek me zoo op staanden voet, omdat ik diefstal rapporteer, +’t groote gat te wijzen? Is ’t niet ongehoord me uit m’n brood te trappen, om ’n onvertogen +woord?… De heele maatschappij is rot!.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> Juist, Juist! Jij slaat den spijker op zijn harden kop! Ga zitten, maat. Jij wordt +’t zitten waard! <span class="stage">(<i>ordent de papieren, presenteert stoel, wipt zelf op tafel.</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Ik rapporteer—begrijp nou goed, pardieu!—dat van ’t leer, waarvan ze schoenen snijden …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Voor de rakkers …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Gestolen wordt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat ’s dom!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb428">[<a href="#pb428">428</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Wat?… ’t Stelen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee—’t rapporteeren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Waarom? Waarom, pardieu!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Omdat—wel, bij mijn idealen en jóúw baard!—hiér iedre dief een diefjesmaat moet hebben. +En dan: ad één, den Staat bestelen is geen schelmerij. Jij had geen oogje, maar twee +oogen moeten knijpen—als een kat in ’t licht! Men rapporteert niet als de boeken kloppen. +Wat aan den officiëelen maatstok kleeft—dat telt niet mee. En àls ’t telt, dan telt +’t tikken op de vingers, van wie te lange neuzen heeft. Jouw neus was hier te lang—en +ook je tong<span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Begrepen, ha-ha-ha?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Begrepen, nee, pardieu! Hoe kan ’k begrijpen, als jij ’t zelf niet snapt? <span class="stage">(<i>legt zijn uitgegane sigaar op tafel neer</i>)</span> Ik rapporteer dat van ’t leer en dat vannacht álweer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> … Gestolen is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter …</span> Gestolen is! Toen zeit de kommandant: jij kletst—gestolen wordt hier niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>die de sigaar genomen heeft en haar aan de lamp op poogt te steken</i>)</span> Dat dacht ik wel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Ik zeg: ’t is niet alleen van ’t leer maar ook van ’t spek en van ’t meel en van.…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb429">[<a href="#pb429">429</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> .… En van de rest, ja, ja! Heb jij een lucifer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> <span class="stage">(<i>verstrooid, hevig in z’n klacht <span class="corr" id="xd33e20844" title="Bron: geinteresseerd">geïnteresseerd</span> doorpratend</i>)</span> Toen wordt hij valsch en vuil en schelt <span class="corr" id="xd33e20849" title="Bron: mc">me</span> uit voor sufkop, halve gare, idioot … <span class="stage">(<i>strijkt lucifer af</i>)</span> en zeit: as jij wat minder zoop, dan zou jij niet zoo dubbel zien. Ik zeg: ik zie +niet dubbel, ’k zie te weinig! Had ik geen gelijk? ’k Geef ’m den wind van vore en +van achter—en sta op straat! Je eten wordt al door ’n ander straks gebracht, pardieu!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>dampend</i>)</span> Je neus—je tong—net als ik zei!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Wat zou jij doen in mijn geval?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Met heel bekwamen spoed mijn boeltje pakken! <span class="stage">(<i>de lamp uitblazend</i>)</span> ’t Wordt ’n zomerdag vandaag, om in ’t bosch te loopen fluiten <span class="stage">(<i>begint op en neer te stappen</i>)</span>—om bij de kreek te liggen in ’t gras—om met ’n open mond te droomen, wachtend op +manna, zonder gist, ha-ha-ha! Ja, ’t gist nog in mijn oud karkas, als ’t in ’t Oosten +daagt met zwarte strepen van de tralies!… Wees blij, m’n vriend, dat jij de plaat +hier poetst—en verder gaan mag dan dat drie en vier, dat ik met taai geduld van ’s +morgens tot den laten nacht doorstap! Jij ben de een’ge wel, die zich verzet, als +van de kooi ’t deurtje openwipt! Ik zit ’n week al, week van zeven dagen, zeven nachten, +honderd vijf en zestig uren welgeteld<span class="corr" id="xd33e20882" title="Bron: ..">…</span> Als mij de kommandant op staanden, staanden voet de andre zij van dezen muur, waarop +de schimmel <span class="pageNum" id="pb430">[<a href="#pb430">430</a>]</span>hare schoven stouwt, laat zien, dan weet mijn rechter wat mijn linker doet—en als +’k nog omkijk mag ik vrij van rechten en accijns een zoutzuil worden, als ’t brave +wijf van Lot!… <span class="stage">(<i>raapt den sleutelbos op</i>)</span> Je loopers, vriend! Bij alle Heiligen der Heil’ge Kerk, bij alle Sinten en Apostels, +die Boven hebben vrij logies, vrij stoken en vrij licht, jij brengt me gloeiend in +verzoeking!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Pardieu, ’t is mak’lijk spotten met ’n anders ongeluk! Ik heb ’n vrouw …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat ongeluk heeft meer dan een, die tot geluk geschapen werd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.…</span> Ik heb ’n vrouw die als ’n helleveeg regeert en om ’n vlooiebeet ’n hallef jaar van +streek is! Als ik, pardieu!, daar thuis kom zonder uniform, als ’k hier niet blijven +mag, krabt ze mijn goed stel oogen uit! Pardieu, hij’s nog niet van me af! ’k Ga requestreeren, +requestreeren dag aan dag!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De snippermand van staat, mijn opgewonden vriend, kent ’t geluid van stuk-gescheurde +paperassen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Wat dan? Geef dan ’n raad! Jij zit toch hier, omdat jij preekt voor recht en billijkheid! +Jij komt toch op voor ieder die verdrukt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee, nou laster je, mijn vriend!… ’k Eet <span class="pageNum" id="pb431">[<a href="#pb431">431</a>]</span>jullie rats en gort, omdat ’k ontuchtig ben!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Als jij mij helpt dan help ik jou!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dan help jij mij? Met wat? Met ladders, vijlen en ’n kreuplen knol, om in ’n ander +land weer opgepikt te worden? Ik ken dat hazardspel. En dan—als ’t kon—als ik op vrije +voeten … (vrije voeten wat ’n hoon, waar in geen stad, geen dorp, ’n mensch vrij-uit +bewegen, spreken, dènkend-spreken mag!)… als <i>ik</i> ’t zonlicht zonder tralies zie—laat ’k dan m’n kind niet in dit wanhoopshuis! Was +’t niet mijn troost dat jij me zei, dat ’t zelfde dak ons tegen wind en regen schut?… +Nee, nee, ik dank je wel—en jij, wil jij hier blijven met geweld …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Natuurlijk! Ja!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Steel dan van ’t leer, dat hier vannacht gestolen werd, en eer <span class="corr" id="xd33e20930" title="Bron: je’n">je ’n</span> rozenkrans of tien voor al de misdaad in dit toevluchtsoord gedraaid, ben jij m’n +buurman dáár …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Dáár kan niet—dáár … Nou goed, je zal ’t weten, nou ze zoo’n judasdaad an me begaan! +Dat is m’n eerste wraak vóór ’t requestreeren, want requestreeren ga ’k op slag: dáár +zit je dochter! <span class="stage">(<i>Sero schudt glimlachend-ontkennend ’t hoofd</i>)</span> Nee? Ja! Al van den eersten dag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Zoo, zoo. Wel, wel! Zit daar? <span class="stage">(<i>pijnlijk lachend</i>)</span> <span class="pageNum" id="pb432">[<a href="#pb432">432</a>]</span>Ha-ha-ha, als je ’t eerder had gezegd, dan had ik eens geklopt, zooals de boef hierboven, +die om ’t uur zijn knokels op de planken praten laat! Daar heb <span class="corr" id="xd33e20953" title="Bron: je’m">je ’m</span> net! <span class="stage">(<i>geklop</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> Dat is ’n moordenaar—heeft toen-ie bij ’n diefstal werd gesnapt, z’n mes getrokken! +Dáár—pardieu, geloof ’t niet!—daar is je dochter!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als je niet liegt: wat helpt òns dat? De wanden hebben ooren hier, maar niet voor +mij en haar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Ooren èn oogen—als je wil!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Begrijp ik niet. Dat’s raadseltaal.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> ’k Draai ze ’n loer, die heugen zal! De schoft, de schobbejak! <span class="stage">(<i>luistert schrikkend aan de deur</i>)</span> Jij kan zoo veel, zoo lang, zoo dikwijls als ’t je past, ’r zien en met ’r spreken!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>ongeloovig</i>)</span> Ja, ja! Dat is ’n fijne wraak van jou! Máár—máár, wie zal zoo hoflijk zijn de deuren +te ontsluiten? Straks komt de andre wachter, heb jezelf gezeid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> <span class="stage">(<i>naar den schouw wijzend</i>)</span> Dat’s eens ’n schouw geweest!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Geweest, ja, ja!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> De deur zit daar! <span class="stage">(<i>wijst omhoog</i>)</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb433">[<a href="#pb433">433</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> En ’t sleutelgat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> <span class="stage">(<i>vroolijk</i>)</span> ’r Naast.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> En de portier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Ben ik—bijtijds!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ha-ha, en dan m’n buik—m’n buik gezwollen zevenmaandsch van ’t kostelijke voer—zal +die z’n vel niet langs de posten schaven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Als je je riem wat snoert, kost ’t geen blauwe buil! Ha-ha-ha! En minder nog ’n miskraam!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De guiterij is goed! Ik dank je wel voor zooveel snaaksheid op mijn nuchtre maag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Pardieu, ’k steek je den lepel in je mond!… Hier, in ditzelfde hok, heeft eens ’n +dief-in-’t-groot meer dan ’n jaar gewurmd, die zei dat-ie krankzinnig was—en maandenlang +heb ik z’n kunsten afgeloerd, als-ie alleen, vergat z’n fratsen uit te halen! ’k Ging +op de tafel staan en schoof ’n ijzren val ’n vingerbreed omhoog! Hoef ik nog meer +te zeggen?… <span class="stage">(<i>Sero grijpt de tafel</i>)</span> Pas op! Nou niet! Wacht tot ’t donker is! De kommandant kan ieder oogenblik … Pardieu, +verdoemd! ’r Kijkt een door ’t luik! <span class="stage">(<i>dreigend en schreeuwend</i>)</span> Dat’s hier ’n bende, sakkerjuu! Je lamp hoort bij de deur—je emmer ook!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb434">[<a href="#pb434">434</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Jawel meneer!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Wat vlugger, hè!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Haasten doet niemand die gelóóft, en die niet storten wil—hij ’s vol tot aan den rand …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> <span class="stage">(<i>de deur openend</i>)</span> Je bek gehouen en geen tegenspraak! En als je weer zoo treuzelt met ’t ruimen van +je cel, ben jij ’r vierkant bij! <span class="stage">(<i>zet lamp en emmer buiten, kijkt de gang af, zacht</i>)</span> Hij ’s weg! Van mij weet je geen woord!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Geen woord!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Wacht tot ’t donker is! En eerder niet! De schobbejak! De smiegd!… Kan ’k nòg wat +voor je doen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>enkel aandacht voor de schouw</i>)</span> Nee, niemendal!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Wachter.</span> Dan wensch ik je … Verroest! <span class="stage">(<i>sluit de deur</i>)</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s2.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero, Droomelot, Kommandant.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero</span> <span class="stage">(<i>beluistert de stappen, staat in nadenken, neemt van de tafel ’n blad papier, tracht +dat voor het deurluikje te hechten, doet zulks ten slotte met speeksel. Dan draagt +hij vlug de tafel naar de schouw, schuift <span class="pageNum" id="pb435">[<a href="#pb435">435</a>]</span>de papieren tezaam, wipt er op, tracht door de reet te kijken.</i>)</span> Dat ’s net ’n hand te hoog!… Wat nou? Wat nou?… Aha! Ik kan … <span class="stage">(<i>geklop—hij schrikt</i>)</span> Was dat hier boven of opzij?… <span class="stage">(<i>springt van de tafel, luistert, spreekt de balken toe</i>).</span> Hoe wil je nu, m’n vrind, dat ik je antwoord zonder stelten? Ik heb geen arm, die +tot den hemel reikt, en ook geen tijd! Of heb jij speeksel, dat ’t uren hardt? <span class="stage">(<i>neemt neuriënd den bijbel van ’t rekje</i>).</span> ’n Vondst! ’n Vondst! Als ’k op den bijbel stap, en op m’n teenen sta—kan ik ’r bij … +<span class="stage">(<i>legt ’t boek op tafel, betreedt den bijbel, springt bij sleutelgerammel opnieuw op +den grond.</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> Wat dee jij daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Den bijbel lezen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> Den bijbel lezen met een blinddoek op je deur! <span class="stage">(<i>trekt het papier er af</i>).</span> Ben jij soms bang dat ’k dáárvoor straf?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat weet ’k niet, meneer de kommandant! De een mag wel, de ander niet de teksten lezen … +Ik dacht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> Wie heeft de tafel daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.….</span> Ik wou mijn cel een extra-schoonmaakbeurtje geven …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb436">[<a href="#pb436">436</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> Bijbel en schoonmaak sáám? Hoe doe jij dat, kornuit?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’r Is geen tweede boek, meneer, dat meer tot schoonmaak port—dan dàt, wanneer je ’t +zoo aandachtig leest als ik!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> <span class="stage">(<i>snuffelend</i>).</span> Ik ruik hier wat. Is hier gerookt? Hou weg je handen van je rug! Recht voor je uit, +en basta met je slinksche streken! Geen vuist! Ik wil je vingers zien! De tien—of +ben jij misgeboren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>laat het stompje vallen</i>).</span> Daar zijn de welschapen tien! <span class="stage">(<i>met het stompje sprekend</i>).</span> Had ik ’r twaalf gehad, dan had de aarde jóú niet aangetrokken!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> Wie bracht dat hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Heb ’k in ’n hoek gevonden.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> In welken hoek—’r zijn ’r vier!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik heb ze nooit geteld, maar ’t schijnt te kloppen—in een ’r van.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> We zullen zien wie ’t laatste lacht, m’n goed-geluimde vriend! En of jij niet te temmen +ben! Bevalt ’t je zóó zeer—<span class="stage">(<i>Tweede Wachter brengt brood en water</i>)</span> dat eten op ’n vasten tijd, de regelmaat en de <span class="ex">gelijkheid</span> voor en achter—o, ja, dàt zal ’t zijn!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb437">[<a href="#pb437">437</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.<span id="xd33e21220"></span></span> Dat is ’t juist!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant<span id="xd33e21225"></span></span> <span class="stage">(<i>tot Wachter</i>).</span> Dit heerschap krijgt een week lang brood met watersaus, omdat-ie schoonmaakt als-ie +in den bijbel leest en in een hoek wat heeft gevonden, dat in een hoek niet deugt! +Hé! Halt! Neem mee z’n inkt en z’n papier en breng ’m voor verzet en tijdverdrijf +’n baal met erwten! En als-ie weer wat in een hoek vindt, dat zoo zeldzaam stinkt, +of als je je door hem laat paaien en besmoezen, zooals je kameraad, die ook door hem +is aangestoken, ook van z’n wijsheid heeft geleerd, haha!—dan vlieg je ’r als de weerlicht +uit! Verstaan? <span class="stage">(<i>Tweede wachter tikt aan z’n pet</i>)</span> Water en brood en laten kletsen—geen woord terug! Verstaan? <span class="stage">(<i>Tweede Wachter slaat nog eens aan</i>)</span> Laat zien wat je daar heb! <span class="stage">(<i>Tweede wachter geeft hem de van de tafel genomen papieren—hij leest terwijl Sero zitten +gaat</i>)</span> Wat is dat voor gezwets?… Wat wil jij van de zon—den dageraad?… O, moet ’t rijmwerk +zijn? <span class="stage">(<i>betikt z’n voorhoofd</i>)</span> Jawel!… <span class="stage">(<i>Tweede wachter buiten bij deur</i>).</span> ’k Heb zoo ’n heelen stapel van ’n dief, die in de twééde week al gek geworden is! +<span class="stage">(<i>leest</i>)</span> „De zon kijkt lachend …” Ha-ha-ha, ’n zon die lacht! ’n Zon die kijkt! Bravo!… „De +zon kijkt lachend aan den einder—het wordt een nieuwe dageraad—een jonge reus komt +aangetogen—bravo! bravo!—en strooit in akkers wonderzaad”… Wonderzaad?… Ha-ha-ha! +Ik weet voor jou ’n wonderzaad, boonen en erwten, om keurig te sorteeren!… Daar mag +jij dan, als jóú dat lust, je moois bij zingen, grappenmaker!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb438">[<a href="#pb438">438</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat wil ’k daadlijk wel, meneer!… ’t Zijn nieuwe woorden op ’n ouwe wijs … <span class="stage">(<i>zingt op de melodie van het vrijheidslied</i>)</span>: „De zon kijkt lachend aan den einder—het wordt een nieuwe dageraad.”… <span class="stage">(<i>tijdens het gezang verschijnt Droomelot uit de linker-slaapstee</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Kommandant.</span> <span class="stage">(<i>schaterend van ’t lachen, omdat de Wachter Sero kwaadaardig in den nek grijpt</i>)</span> Ha-ha-ha, daar heb je al je reus! Laat ’m maar los! ’t Kan geen kwaad! De steenen +en de balken zijn geduldig luistervolk! Eer jij, sinjeur, die nieuwe woorden en die +ouwe wijs, of ouwe wijs met nieuwe woorden, aan ’t gepeupel zegt of zingt, eer jij +weer buiten strooit je wonderzaad, eer jij je vrijheid krijgt terug—nou we je eenmaal +hebben—hebben achter slot en grendel, heer!—zal aan den einder menig keer jouw zon +met loensche oogjes kijken! <span class="stage">(<i>tot Wachter</i>)</span> ’t Wordt geen week, maar veertien dagen brood met ’s morgens vroeg wat water! En +als-ie weer z’n ouwe wijs durft zingen, sluit je ’m in boeien, dag en nacht! Vooruit. +En stevig opgelet! En ooren toe!</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s2.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero, Droomelot, Tweede Wachter.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero<span id="xd33e21299"></span></span> <span class="stage">(<i>hij loopt onrustig van kijkgat naar schouw op en neer, terwijl Droomelot de lamp uitblaast, +daarna voor zich henen staart. Tweede wachter draagt baal met erwten, rooster en tobbe +binnen</i>).</span> Ik dank u wel. <span class="pageNum" id="pb439">[<a href="#pb439">439</a>]</span>Het was den derden dag, avond en morgen, dat God gewassen deed ontspruiten … <span class="stage">(<i>laat telkens handen met erwten in den zak terugslieren</i>)</span>… kruid dat zaad geeft naar de soort deszelfs, boomen met vruchten en weer zaad daar +in … Wat moet God denken, nieuwe kameraad, als-ie in elken kerker menschen op den +zèsden dag geschapen, gestraft ziet met het ziften van den schoonen overvloed des +dèrden dags? Ha-ha-ha!… „Het zij tot spijze u!”… Tot spijze … Zou u me willen zeggen +hoe de Staat de klassescheiding hier verlangt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Jij neemt de groote en de dikke ’t allereerst—kijk toe!—en dan de kleine, slecht-gedroogde +en de schriele! De stuk-gebarsten, die met wormen, en ’t vuil dat overschiet, smijt +je op zij!… Gezien?… Gesnapt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero<span id="xd33e21323"></span></span> <span class="stage">(<i>knikt</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> ’k Zal als de Hemelsche Genade de grooten, vetten, dikken laten bovendrijven—en wat +te klein, mismaakt, wormstekig of kapot, smijten bij ’t vuil …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Begin en bek gehouen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Hier heb je proletariërs—zakken vanzelf en ruimschoots door de gaten van de zeef. +Weg bij ’t vuil! Daar zijn <i>wij</i> tweeën, meen ’k, bij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Wij twee! Wij twee! Vergeet jij, pooier, dat ik draag ’n koninklijke uniform! Dat +ik jouw meerdre ben!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb440">[<a href="#pb440">440</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Mijn meerdere in knoopen-met-’n-wapen kameraad!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Ik ben jouw kameraad niet, vlerk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Vandaag nog niet—maar morgen wel. En jij niet—dan je zoon … <span class="stage">(<i>sorteert</i>).</span> ’k Heb meer gestaan voor jongens uit ’t volk, die me den eersten dag met drek en +steenen smeten—’k heb meer gestaan voor jongens uit ’t volk, die net als jij met booze +oogen keken … <span class="stage">(<i>De wachter gaat onhoorbaar heen</i>)</span>, die vuisten duwden bij m’n neus en met z’n allen trapten op m’n hielen tot ik ’t +dorp uit was … ’k Was in ’t begin de vijand overal, met weinig, weinig makkers—’t +eene zaad, herinner je de Schrift, valt bij den weg en wordt vertreden en door de +vogels heengesleurd—’t andre valt op rots, verdort—’t derde wordt door doornen neergehaald—’t +vierde, dat in aarde wortel schiet, draagt honderdvoudig vrucht.. Ieder mijn kameraad, +heeft ooren om te hooren … <span class="stage">(<i>kijkt glimlachend op, ziet dat hij alleen is</i>)</span> behalve jij naar ’t schijnt, ha-ha-ha! Mogen je oogen ook zoo luttel zien! <span class="stage">(<i>schuift de tafel, na de zeef op den stoel te hebben geplaatst, onder de schouw, bestapt +den bijbel, schuift den val omhoog, werpt een paar erwten door de smalle spleet. Droomelot +schrikt op, wijkt achteruit</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb441">[<a href="#pb441">441</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="s2.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot, Sero.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> O, lieve God!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Pischt! Pischt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> O, lieve Hemel, doe me niets!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik jóú wat doen? Herken je me dan niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span id="xd33e21407"></span></span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Nee, nee! ’k Zie enkel vingers, die geen vingers zijn! Als jij de Duivel ben …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De duivel—ik, ha-ha-ha! Wel, àlle duivels met en zonder hinkepoot, wiè heeft dat zotte +woord jou in je mond gegeven? Ik ben … Kom dichterbij!… Pischt!… Pischt!… Waar steek +je nou?… Als ik nog harder schreeuw <span class="stage">(<i>kijkt onrustig naar kijkgat</i>)</span> kraait straks de wachter onraad door de gangen!… Ik ben ’t … Ik!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>tegen den muur</i>)</span> Ach toe, ’k heb niet zoo véél misdaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Misdaan? Jij wat misdaan? ’k Begrijp je niet m’n kind! En als je je zoo schuil houdt +in dien hoek, en door je dwaze angst roet in ’t eten werpt, dan maak je dat wij samen … +Antwoord dan, Droomelot!… Of ben je heengegaan!…</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb442">[<a href="#pb442">442</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Nee, nee, meneer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Meneer? Meneer! Ken je mijn stem niet meer—of klinkt ze zoo—zoo anders in die steenen +fuik? Wat weerga, moet ’k door die spleet mijn kop en schoeren wringen, om jou te +zeggen wié ik ben …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>ontzet op de knieën vallend</i>)</span> O, satan, satan, ’k heb wel veel gezondigd, maar ’k hield zoo van ’r—en ze is m’n +moeder toch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Daar sta ’k bij te draaien op m’n sokkel! Ha-ha-ha! O, Droomelot, m’n kind—als ik +’n satan ben, dan word ik door den bijbel zelf gesteund op ’t oogenblik! Was jij mijn +stem zoo gauw vergeten? De stem die voor je zong als je niet slapen kon, toen je nog +bang was voor ’t avonddonker en voor den stóúten wind en voor de maan, als ze zoo +rood en dik langs ’t dak van d’overbuurman kroop … De stem, m’n kind, die bij je bedje +boog en je deed luistren naar ’t spel van hoe ’n vader ook ’n moeder wilde zijn … +De stem, m’n Droomelot, die later weer voor iedre vraag van jou ’n antwoord had—en +met je sprak van god en menschjes—en van de menschen en ’n kleinen god …? Nou lacht +je mondje weer, ’t mondje dat daar straks zoo klagend heeft geroepen! Moet ’k nou +nóg vragen wie ik ben?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Jij ben—je ben m’n lieve vader. Ik dacht: nee, nee—dat zeg ’k niet … Ben je weer buiten, +vader?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Buiten?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb443">[<a href="#pb443">443</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En mag ik met je mee?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als ’t kon, dan zei ’k ja! Maar ’t heeft bezwaren, kind … Nee, buiten is ’t niet! +Eer allerveiligst-binnen! ’k Heb hier náást jou—is dat niet machtig-leuk?… ’n kamer +als een prins, een vorstlijk bed met peluw en matrassen—<span class="stage">(<i>den bijbel bedoelend</i>)</span> een boekerij, die eeuwenoud—<span class="stage">(<i>het rekje met kom bedoelend</i>)</span> een kast met kostbaar porcelein <span class="stage">(<i>de drinkkan bedoelend</i>)</span>—een waterbekken en <span class="stage">(<i>de tobbe bedoelend</i>)</span> een antiek bad—en dan—en dan: ik ben gezegend met een voorraad vruchten als ’k in +geen zomer en geen winter heb geteld! En jij? Dat ’s keurig hier! Je heb een kamer +meer dan ik! Wel, wel, je wordt verwend!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> O, lieve vader, ’k heb dáár al die nachten zoo’n vreeselijken angst doorstaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero</span> Voor wie? Voor wat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Voor … Voor … <span class="stage">(<i>houdt zich in</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ha-ha-ha! Voor dieven soms? Hier wordt niet ingebroken … Ze breken uit—als ’t kan.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>angstig starend bij ’t kloppen boven</i>)</span> Hoor je dat tikken, dat wel midden in den nacht!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ja, ja—dat is ’n moordenaar..</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’n Moordenaar! ’n Moordenaar!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb444">[<a href="#pb444">444</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Is dat zoo schrikkelijk? Heb ik je niet geleerd, dat iedre moordenaar ’n mènsch is, +die met zieke oogen ziet? M’n Droomelot, m’n kind, m’n liefste dochter, kom tot jezelf! +’r Zijn geen spoken hier en niet hierbuiten en nergens op de wereld, waar dan ook!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik heb geen uur geslapen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Waarom, waarom dan, niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik dacht aan jou—hoe door mijn schuld—mijn liegen dat ’k maar ééns bij moeder was …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Jij ben de schuld van niets<span class="corr" id="xd33e21540" title="Bron: . .">…</span> Van niets, m’n kind … Als je daarom geen zeven nachten heb geslapen, doe dan vannacht +gerust je moeie oogjes toe! En als ’t niet lukt, dan zet je ook je tafel en dat dikke +boek hier onder—en we praten met ons tweeën duizend uit of jij ’n kleuter ben en ik +’n wijze man, die weet van alles, alles heeft, ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>een stilte—zij staart gejaagd voor zich henen</i>)</span> Lach je niet mee?… Is ’r wat anders nog?.… Heb je nog meer geheimen dan dat van moeder +en dien eenen keer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> De pater zegt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De pater? Welke pater?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> De pater die hier komt …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb445">[<a href="#pb445">445</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Oho, ’k begrijp … Je heb geknield en dacht dat ik de looze, list’ge Satan was … <span class="stage">(<i>een stilte—hij glimlacht smartelijk</i>)</span> Zijn ’r nog meer, m’n kind die hier mijn plaats innemen? <span class="stage">(<i>zij schudt starend het hoofd</i>).</span> Of helpen andren óók? <span class="stage">(<i>zij schrikt—ontkent</i>).</span> Je keek me vroeger aan, als je ’n antwoord gaf … <span class="stage">(<i>zij blijft staren</i>).</span> Ik dwing je niet. Heb ik dat ooit gedaan? Eer nieuwe vogels nieuwe nestjes bouwen, +kies jij je eigen, vrijen weg—en ik blijf achter.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En—jij blijft achter!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik heb—’t is niet de eerste maal, dat je ’t hoort—mijn vader aan een galg zien hangen, +omdat-ie tot z’n laatste prachtig uur—de waarheid sprak, de waarheid die zoo simpel +is en klaar en als ’t zonnelicht doorzichtig—de waarheid dat een menscherug in zòrg +gebogen de Schepping hóónt—de waarheid dat er niet gedood mag worden de vreugde die +een elk aan groen en lucht en licht en blij-uit droomen heeft! Ik heb mijn vader aan +een galg zien hangen, toen ik jouw jaren had—twee lange dagen tot de sneeuw een lijkwa +om z’n schoudren spon en alle kinders naar die vreemde sneeuwpop keken, waarlangs +de raven vlogen op en neer. Toen, Droomelot, heb <i>ik</i> mijn vingers opgestoken. Nou komt de beurt aan jou. Want ’t leven is een gaan van +graf naar graf en altijd verder—en altijd opgewekt … <i>Ik</i> blijf hier in-gesloten, om wat ik erfde van m’n vader. Als jij den draad laat glippen, +en met den vijand, d’ouwen vijand heult—heb ik misschien voor niets <span class="pageNum" id="pb446">[<a href="#pb446">446</a>]</span>geleefd … <span class="stage">(<i>zij kijkt hem lachend aan</i>)</span> Versta je kind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> <span class="stage">(<i>monter</i>)</span> ’k Versta alleen, dat we weer sámen door de wereld trekken,—jij èn ik …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee—ik wacht nog meen’ge oogst van erwten die uit peulen doppen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Als we weer samen zijn, vraag ’k jou hoe ’t moet—hoe ’t is—hoe ’t worden zal—en als +’k niet durf, als ’k telkens omkijk …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero …</span> Bang voor schaduwen en kloppen in den nacht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dan stap ik met jou mee, wáárheen je wil!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik wil zooveel, maar ’k zit hier vast.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik maak je los!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Maak andren los—en eerst jezelf, m’n kind …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik zal.… Ik zal.… <span class="stage">(<i>verstart bij <span class="corr" id="xd33e21641" title="Bron: sleutel gerinkel">sleutelgerinkel</span> bij de deur</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Je mond—je mond gehouen! <span class="stage">(<i>springt van de tafel omlaag, zet zich vlug op den stoel met de zeef op zijn schoot, +sorteert, terwijl hij naar deurgat loert</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb447">[<a href="#pb447">447</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="s2.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot, Sero, Pater</span>, 2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater<span id="xd33e21669"></span></span> <span class="stage">(<i>wordt door wachter binnengelaten</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Liep je te praten met jezelf, m’n kind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Jawel, meneer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Ik ben geen heer!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Dat weet jij toch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Jawel—Eerwaarde …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> As je ’t dan weet, wat zeg je dan voor stommiteiten! Geef an den stoel—den stoel. +En doe dat uit je eigen!—Eerwaarde heeft maar op de deur te kloppen: ik hou hier dienst +op deze gang! <span class="stage">(<i>neemt lamp mee, sluit deur</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater</span> <span class="stage">(<i>voor stoel dankend</i>).</span> Ik dank je wel, en ga ’r zelf op zitten. Ik loop ’n eindje op en neer. Heb je vandaag +gebeden?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Nog niet—ik heb geen tijd gehad.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Geen tijd? Geen tijd?.… Voor bidden nog geen tijd? Dan doe je ’t nu—en zoo dat ik +’t hoor! Of ben je ’t Onze-Vader wéér vergeten? Vouw je handen en wat snel! <span class="stage">(<i>De wachter treedt bij Sero binnen, bekijkt de tobbe, loopt stug heen en weer</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb448">[<a href="#pb448">448</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot …</span> Onze Vader, die in de heemlen zijt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Waar zoek jij nu dien hemel? Is die daar <span class="stage">(<i>gebaar naar grond</i>)</span> of daar? <span class="stage">(<i>gebaar omhoog</i>).</span> Moet ik jou alles leeren?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Mijn vader zegt, dat aan den andren kant van d’aarde, die rond moet zijn, de grootste +hemel is …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Jouw vader is een gek en weet van God en hemel niemendal! Je kijkt dáárheen als ieder +<span class="corr" id="xd33e21750" title="Bron: mensh">mensch</span> met goeie hersens … Vooruit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot …</span> Die in de heemlen zijt—geheiligd zij uw naam. Laat toekomen uw Rijk! Uw wil geschiede +in den hemel … <span class="stage">(<i>stokt</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>haar helpend</i>).</span> En op aarde!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En op aarde … En geef ons heden ’t daaglijksch brood.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Wat lach je nu! Men lacht niet als men bidt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik lach, omdat hiér onze Vader ’t daaglijksch brood vanzelve schenkt—en buiten, thuis, +is ’t wel ’ns weggebleven …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Je mag niet lachen en niet babb’len en vooral niet denken, als je bidt!… Vooruit!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb449">[<a href="#pb449">449</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En geef ons—geef ons heden ’t daaglijksch brood … <span class="stage">(<i>staart droomend voor zich uit</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Nu! Nu!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik dacht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> ’k Zeg je nog eens—en nu voor ’t laatst—men denkt niet met gevouwen handen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’k Heb eens ’n brood zien stelen, pater—en die man …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Die man, dat was ’n dief!… ’t Onze-Vader! En geen verder praten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En geef ons heden ’t daaglijksch brood! En vergeef ons <span class="stage">(<i>stokt luisterend bij geklop boven</i>)</span>—en vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij—gelijk ook wij vergeven … Dat is ’n +moordenaar … Wat moet ’t vreeslijk zijn, Eerwaarde … <span class="stage">(<i>hij beklapt ongeduldig de tafel</i>)</span>… Gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren … Amen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Nee, nog niet amen! Hoe is ’t slot? En leidt … En leidt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En leidt ons niet in de verzoeking …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> <span class="stage">(<i>haar helpend</i>)</span> Maar verlos ons …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Maar verlos ons van de kwade menschen …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb450">[<a href="#pb450">450</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Van den Kwadè! <span class="stage">(<i>het geklop stopt</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En van den kwade. Amen! <span class="stage">(<i>bij het slot is Sero, al dien tijd door den wachter, die voor de geopende deur heen-en-weer +wandelde, in bedwang gehouden, op de tafel gewipt, nu de wachter de deur sluit.</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Amen! En nu de katechismus, kind. Waar is ’t boek, dat ik heb meegebracht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ligt op m’n bed.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Haal ’t hier—en leg dien ketting af—dien ketting met die vrouwspersoon! Dat is je +zesmaal al gezeid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>aarzelend den ketting loshakend</i>)</span> ’t Is … ’t Is …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> ’t Is ’n lichtekooi—en lichtekooien zijn verdoemd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> <span class="stage">(<i>af in slaapstee, keert met katechismus en zonder ketting terug</i>)</span> Wat is ’n lichtekooi, Eerwaarde?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> ’n Lichtekooi—’n lichtekooi—dat is ’n vrouw, die zóó gezondigd heeft, zoo diep gezondigd, +dat hel en vagevuur ’r wachten …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Gezondigd, hoe?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb451">[<a href="#pb451">451</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Hoe! Hoe! Met vleeschelijk begeeren! Wat zegt ’t zesde der Geboden?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Eert uwen vader en uw moeder, opdat gij lang moogt leven …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>zacht</i>)</span> Mis! Mìs! Dat is ’t vierde …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> <span class="stage">(<i>staat driftig op</i>).</span> Daar zou zelfs Job, toen hij melaatsch werd en zijn wonden op den mesthoop met een +potscherf krabde, van ongeduld bij zieden! Zijn dan de tien geboden niet in je hoofd +te stampen?… ’t Zesde is: gij zult geen overspel bedrijven! En overspel is ’t werk +van alle lichtekooien—niet ’t werk, maar ’t te lui zijn, om te werken—want wie wil +werken wordt geen lichtekooi!… Sla op je boek! Zul jij nooit wakker worden? Ik kan +m’n tijd met jou niet heelemaal verdoen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>bladerend</i>)</span> Wanneer m’n moeder is ’n—lichtekooi—en ze voor eeuwig is verdoemd—hoe moet ’t dan, +Eerwaarde, met dat andere gebod, dat ik verkeerd genummerd heb, en dat zoo stellig +zegt: eert uwen vader en uw moeder, opdat gij lang moogt leven … Ik wil graag heel +lang leven …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Jóúw vader en jóúw moeder hèb je niet te eeren!… Eer kerk en overheid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Waarom m’n lieven vader niet?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb452">[<a href="#pb452">452</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Heel juist! Héél juist!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Omdat, omdat … Dat kun je op je vingers tellen. Omdat … Omdat …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>z’n vingers spreidend</i>)</span> Ik sta al klaar.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Omdat jouw vader kent geen God <span class="stage">(<i>Sero telt achtereenvolgens z’n vingers af</i>)</span>—omdat-ie niet den Sabbath heiligt—omdat-ie in den grond, als vijand van de Kerk en +van den Staat, roof, moord en diefstal predikt, waar-ie kan!—omdat-ie valsch getuigt +van óns, zijn meerderen en naasten—omdat-ie andren leert ’t schaamteloos begeeren +van huis en land en os en ezel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee, we willen minder ossen, minder ezels, ha-ha-ha!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Heb jij dat ook gehoord? Dat lachen, boven of hier-naast?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span> Nee, nee.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Sla op je boek! En als je ooit gelijkt je moeder, waar je ’t voorbeeld heb van Jozef +in ’t huis van Putiphar, van Judith die den wreeden Holofernis doodde, van Susanna, +de vrouw van Joakim, die—die wàt?—die wàt?—laat je mij alles zeggen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> M’n vader heeft me nooit daarvan verteld!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb453">[<a href="#pb453">453</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Jouw vader moest gehangen worden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Gehangen ook? Dat wordt ’n erfelijke ziekte—’k ben zwaar belast! <span class="stage">(<i>luistert verschrikt naar geluid op de gang, wipt van den bijbel, hervat het sorteeren</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>Is schreiend bij de tafel gaan zitten</i>)</span> Moet hij—moet hij gehangen worden? Is-ie zóó slecht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Of-ie zoo slecht is? Nog tienmaal slechter en doortrapter dan je moeder! ’t Zijn allebei, +maar hij ’t willigst en ’t gehoorzaamst: slaven des Duivels, die op den oordeelsdag, +wanneer de Heer verschijnt, om levenden en dooden saam te richten, in eeuw’ge straffen +zullen ondergaan. En jij? Denk aan ’t uur, als heel de wereld in vuur en vlammen zal +verdwijnen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span> In vuur en vlammen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Ook jij ben in de macht des Duivels, van <span class="corr" id="xd33e22013" title="Bron: Bëlzebub">Beëlzebub</span>!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’k Heb zooveel nachten niet geslapen uit angst voor wat u me gezegd—van God en Dood—en +van den Satan—en wat Hier-namaals komt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Dat is je slecht geweten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wie is dan God—en wáár is-ie, Eerwaarde?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Dat leer ik je, als je in òns gelooft! Sla op je boek … De zesde les was van …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb454">[<a href="#pb454">454</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> De zonde die men erft …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Heel goed! Heb je de zevende geleerd? <span class="stage">(<i>zij knikt</i>).</span> Wanneer, wanneer kwam de Verlosser? <span class="stage">(<i>Sero is, na door ’t deurgat gekeken te hebben, wederom op de tafel gesprongen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dat weet ik niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Weet je dat niet! Weet je dat niet? Lees op en weet ’t morgen wel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> „Omstreeks vier duizend jaar na Adam’s zonde is hij gekomen”…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Wie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Onze Verlosser …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> <span class="stage">(<i>legt de hand op ’t boek, om haar het lezen te beletten</i>).</span> Kon dan de mensch zichzelven niet verlossen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>aarzelend</i>)</span>… Vader zegt ja …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> <span lang="la">Domine ne statuas illis hoc peccatum!</span> Reken hun deze zonden niet toe! <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Ik vraag niet wat ’n loochenaar van God, die van geen zieleheil wil weten, jou in +z’n domheid zegt! <span class="stage">(<i>stapt driftig naar de deur, beklopt die</i>)</span> En als je morgen weer te droomen en te slapen zit, draag ik je voor voor straf! <span class="stage">(<i>heftiger</i>)</span> Al moet ’t met geweld, geweld: <span class="pageNum" id="pb455">[<a href="#pb455">455</a>]</span>je zult je buigen voor de heil’ge leer, want buiten ons is ’r geen zaligheid!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Heeft u geklopt, eerwaarde pater?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> <span class="stage">(<i>verwoed op en neer loopend—tot Wachter</i>)</span> Dat heb ik, ja! Zij blijft den heelen dag den katechismus leeren!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> En ’t half uur loopen op de plaats? ’t Is juist ’r tijd van luchten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Ze leert den katechismus, zònder frissche lucht! En jij, jij let ’r op! <span class="stage">(<i>glijdt uit</i>)</span> Wat is dat op den grond? Dat scheelt geen haar! Moet ik m’n hals hier breken!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>bukkend</i>)</span> ’n Erwt? ’n Erwt! En daar nog een! En daar … Hoe kan?… Wie heeft?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Pater.</span> Naar drie en veertig! Links of rechts?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Boven, Eerwaarde—deze zij—’k loop met u mee.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb456">[<a href="#pb456">456</a>]</span></p> +</div> +</div> +<div id="s2.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot, Sero.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ziezoo! Pischt! Pischt! De muizen piepen als de poes aan ’t wand’len is! Pischt! Pischt! +De baan is vrij van wakken en van scheuren! Hoor je me niet? Ha-ha-ha, de dochter +leest den <span class="corr" id="xd33e22164" title="Bron: kathechismus">katechismus</span> en de vader groene erwten … M’n kind, wat zit je stil!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Waarom heb je me niets geleerd van dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Van wàt, m’n kind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Van ’t uur als heel de wereld in vuur en vlammen zal vergaan, als op den oordeelsdag +de Heer verschijnt …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De oordeelsdag—de dag des oordeels, kind—gesteld hij kwam!—kan geen van óns, die eeuwen +lasten droegen, den last van ’t juk bezwaren—en als ’n Heer verschijnt—gesteld hij +kwam!—dan zullen duizenden dien oordeelsdag hem zonder deemoed vragen … waarom zoo +laat, waarom eerst nu: ’r is zooveel, zoo schand’lijk veel gebeurd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’k Ben bang geworden hier, m’n vadertje! ’k Was vroeger zoo gelukkig in ’t huisje +bij ’t bosch—en nou—en nou … <span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>)</span> Wat is ’r, vader, nà den dood! Is ’r ’n straf, ’n hel?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nièt nà den dood, m’n kind!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb457">[<a href="#pb457">457</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wat is de dood dan, vadertje?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> M’n Droomelot, m’n liefste, liefste dochter—’r is geen dood …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Geen dood?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat heb je zelf gezien bij ’t grafje van je zuster, waar de dood—dien jij nu als iets +vrééslijks voelt—levende bloemen, varens, mossen, zwammen en dat altijd knikkend parelgras—herinner +je!—bij ’t hoofd- en bij ’t voeteneinde plantte! Je zei me toen: „Hoe komen die ’r +op? ’t Was voor’n maand nog alles zwart en onbegroeid!”.. Ik zei—herinner je!—dat +heeft de blijde dood gedaan. De dood brengt leven—en ’t leven lijkt weer dood te gaan, +zoo maat’loos om en om, in zooveel vormen en gestalten, dat niemand weet en niemand +weten <span class="ex">kan</span>, wat dood, wat levend is, en wat verschrikken <span class="ex">mag</span>. Als ik eens sterf—daar hoef je niet zoo smartlijk bij te kijken: zou ’t leven dieper, +schooner zijn, als er géén grens bestond, geen ruimte voor vernieuwing?—als ik eens +ga (men gaat niet heen!)—en in de aarde rust (er rust daar nièts!)—dan keer ik weer, +m’n kind, in ’t groen van struiken en in ’t koele water, in voorjaarsgeur die van +de landen adem is—en als dan ’s nachts een vogel roept of blaren suizen, de kleuters +in ’t nest de jonge veeren pluizen—of in ’n eenzaam uur de regen zucht en slaat, ’lijk +in ’t stille donker iemand fluistrend praat—dan zie jij mij—en ik zie jou en iedereen, +omdat de dood niet denkbaar en niet móóglijk is—’t leven wel!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb458">[<a href="#pb458">458</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik zou zoo graag in God gelooven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik óók, m’n kind.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>dringend en klein-angstig</i>)</span> Hoe moet ik dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Doe zelf ’n keus—<i>ik</i> dwing je nièt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hij zegt: jij kent geen God!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Kent hij ’m wel—heeft hij ’m óóit gekend?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>dringender</i>)</span> Als onze Lieve Heer ’n teeken gaf …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>triestig</i>)</span> … Zooals in ouwe tijden …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>gretig</i>)</span> Zooals in ouwe tijden, ja!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Als-ie dat dee—gesteld dat-ie ’t eens gedaan!—zou ’t niet ellendig en wanhopig wezen? +Zijn we niet dom en slaafsch genoeg, ook zonder hemelteekens?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>moeilijk</i>)</span> Ik durf alléén niet denken vader!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat moet je toch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>uitbarstend</i>)</span> Is ’r—ìs ’r ’n God? <span class="stage">(<i>hij schudt ontkennend het hoofd</i>)</span> Je antwoordt niet! <span class="ex">Ziet</span> onze Lieve Heer ons niet?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb459">[<a href="#pb459">459</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat heb je driemaal in je leven me gevraagd.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Nee, nee, vandaag voor ’t eerst!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De éérste maal was je ’n kind en schrikte bij ’n visscher, die ’n wurm reeg aan ’n +angel, zooals ook Petrus deed—herinner je!—de dobber dook—’n baars zat aan de lijn +en stuipte met z’n kieuwen in ’t gras. Die had den angel door z’n eene oog—en om den +haak weer vrij te maken, voor nieuwe wurmen, nieuwe baarzen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>trillend</i>)</span> Trok-ie ’t oog ’r uit …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Jij bleef toen uren, uren stil, en vroeg: ziet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot …</span> Onze Lieve Heer dat niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> De tweede maal—dat’s niet zoo lang geleen—was ’r ’n vrouw, die met vier kinders zich +voor goed te slapen lei bij ’n gebedenboek, papieren van de bank-van-leening en bij +’n heeten, heeten pot—met doove kolen … Een van de kleuterkleine lijkjes droeg jij +in je armen naar de straat. Je huilde en je vroeg: ziet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot …</span> Onze Lieve Heer dat niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Nee, nee, m’n kind—hij ziet het niet! <i>Ik</i> ken geen God, geen God zooals die man jou straks wou leeren …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>starend</i>)</span> Jij kent geen oordeelsdag, geen <span class="pageNum" id="pb460">[<a href="#pb460">460</a>]</span>dood, geen God … Maar in den katechismus staat …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Staat vraag aan antwoord vàst-gekoppeld!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> O vadertje—de stem van God …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero …</span> Dat is een mensche-stem uit vróéger eeuwen! ’r Is vandaag geen God—’r was ’r geen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> O vadertje—O schimp zoo niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Wie schimpt, m’n kind? Schimp ik, die zeg:… <i>wil</i> je een godheid ééren—ontken hem dan, <span class="ex">omdat hij anders één wordt</span> met het vuil, de leugen en ’t bedrog, ’t onrecht en de schand’, waarin wij leven! +Schimp <i>ik</i>, m’n kind, die van geen God wil weten, ’n God, die aarde, water, vrucht en dier (met +zooveel zorg en scheppingsvreugd gewrocht!) aan ènklen laat en alle andren voor de +ploegen spant! Schimp <i>ik</i>, die in ’n mensch geen eeuwig lastdier zie—of schimpen zìj, die met den blinden roep: +„’r ìs ’n God!” dien God met wat op aard’ òn-godlijk en òn-zeedlijk en verfoeilijk +werk van mènschen is—vereenen …? Zeg je vandaag: ’r <i>is</i> ’r een, dan stuit dat af op je verstand en je geweten—dan heet hij goed wat wij terecht +verdoemen—en wat wij haten, heeft hij lief … Doe zelf je keus … Ik dreig je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’r Wàs ’r geen—’r is ’r geen … Maar morgen, overmorgen, later, vader …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>starend-glimlachend</i>)</span> Wie weet?… Wie weet <span class="pageNum" id="pb461">[<a href="#pb461">461</a>]</span>wat weer ontstaat uit dankbare verbeelding! ’t Eene sprookje rijpt, ’t andre gaat … +Wie weet wat jij weer weten zal en komenden na jou! Wie weet wat heiligs groeien kan, +als iéder tijd krijgt om te denken en iéder tijd de wonderen te zien? Wie leeft? Wie +heeft geleefd? Wie leeft zich uit in droomen, weet-begeerten? Wie, wie, m’n kind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dat weet ’k niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ha-ha-ha, dat angstige gezichtje! De pater heeft gelijk: jij zal nooit wakker worden! +„Ik draag je voor voor straf!” En ook van mij krijg je te leeren! Ha-ha-ha! Stil!… +Stil!… Ik hoor twee zolen en twee hakken bij de trap! <span class="stage">(<i>werpt pakje door spleet</i>)</span> Pak aan! En pas ’r op! Als ik hier blijf …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Je blijft hier niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Stil! Stil! Dan geef je dat aan onze vrienden! En als de katechismus je verveelt, +leer dan mijn kraam, mijn rijmsel en mijn afscheidsgroet van buiten! Dan wordt ’t +niet gevonden en <i>jij</i> draagt ’t mee! <span class="stage">(<i>hij springt van de tafel, sorteert—zij raapt het pakje op</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s2.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen</span>, 2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Wat doe jij daar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Werken in ’t zweet mijns aanschijns, vriend!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb462">[<a href="#pb462">462</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Ik zag je springen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat heb je goed gezien: ik sprong twee erwten na, die ’t verdraaiden bij hun soort +te blijven! <span class="stage">(<i>getik boven</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Zoo! Zoo! Heb jij daarvoor de tafel wéér verschoven?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Begrijp ’k niet! Die tafel danst—’r is ’n klopgeest boven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>wipt op de tafel, ziet de spleet</i>)</span> Ha-ha! Was jij ’t die met erwten smeet? <span class="stage">(<i>springt omlaag</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik zweer je, vrind …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter</span> <span class="stage">(<i>hem achteruit smijtend</i>).</span> Ik ben je vrind niet, schobbejak, en als ’t niet uit is met je streken, sla ik je +stomme hersens in! Dat flik je me geen tweeden keer! De tafel gaat ’r uit! <span class="stage">(<i>draagt haar heen</i>)</span> Ik blief niet telkens bij je deur te komen kijken! <span class="stage">(<i>smijt Sero, die op den stoel is gaan zitten op den grond</i>)</span>… Hier met je stoel! Je doet ’t anders weer! <span class="stage">(<i>geeft hem een schop</i>)</span> En opgeschoten met je erwten! Of ’k trap je valsche ribben stuk!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>pijnlijk</i>)</span> M’n valsche zitten lager, vrind! <span class="stage">(<i>hij sorteert. De wachter kijkt even toe, gaat met stoel weg</i>)</span>… Dat is <span class="stage">(<i>wrijft zich de borst</i>)</span> ’n proletariër met onderlegde zolen en ’n beenig hoofd! Wat moet die man ’n ijvrig +en ’n nuttig christen wezen! <span class="stage">(<i>staat op, zet zich op de baal—sorteert</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb463">[<a href="#pb463">463</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>heeft het pakje losgeknoopt, de papieren met stijgende vrees gelezen. Ze dan verbergend, +roept ze</i>)</span> Vader! Vadertje! Hoor je me niet? Dan doe ’k net als hij! <span class="stage">(<i>beklimt haar tafel</i>)</span> Dan klop ik bij hem aan!… Dat’s veel te hoog … Ik reik ’r zoo niet bij … <span class="stage">(<i>staat in gedachten</i>)</span> Ik kan den stoel nog op de tafel zetten, als ’t avond is …</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s2.8" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s2.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero, Droomelot, Regent.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>is binnengetreden, terwijl zij in gedachten staat, en op de teenen nader geslopen. +Met de armen op den rug, staart hij haar lachend-driest aan, waar zij in hulpeloozen +schrik zich tegen den wand dringt. Dan als zij met een ruk van de tafel wil springen, +vangt hij haar in de armen, houdt haar woest tegen zich aangedrukt</i>)</span> Lig je zoo goed, m’n schat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>smeekend</i>)</span> Laat los! Laat los! ’k Heb jou toch niets gedaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Heb jij me niets gedaan! Ben ik niet dol van af ’t oogenblik dat ik de warmte van +je borsten heb gevoeld! Is niet de adem van jouw mond … <span class="stage">(<i>zij klemt de hand voor de lippen</i>)</span> Weg met je hand, dat ik je lippen kus!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik smeek je: laat me los!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb464">[<a href="#pb464">464</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Nee, nee, ik draag je zoo door hel en hemel heen! Weg met je hand—ik bijt ’r in!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik zal zoo schreeuwen, dat de wachter op de gang …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>naar de open deur kijkend, dan lang en hijgend in haar oogen</i>)</span> Daar dan! <span class="stage">(<i>laat haar los</i>)</span> Als jij niet wil, dan wil ik—evenmin! <span class="stage">(<i>gaat naar de deur, sluit die, keert terug. Zij leunt hijgend tegen de tafel—hij, den +stoel grijpend, leunt er achterwaarts tegen, houdt haar met de loering van z’n oogen +vast</i>)</span> Nu zijn we samen ongestoord! ’k Heb als ’n beedlaar iedren dag wel drie-, wel viermaal +door dat gat gekeken—ik—ik, die nooit ’n vrouw wat vráág!… ’k Ben elken nacht nog +langs je deur gekomen en met ’n halven waanzin in m’n kop heb ’k aangeklopt—heb ’k +aangeklopt—ik, ik! Wil jij dat ’k voor je kniel, dat ik m’n hoofd buig naar je voetjes, +je kleine voetjes, die ’k zou willen zién … Ik hou van jou, hou van je lippen en je +tanden, je mond zooals geen ander heeft, je zijjen wimpers en je poppe-ooren, je kin, +je hals—je heele lijf! Jij heb—jij heb me gèk gemaakt door ’t altijd schuilen van +je oogen, door ’t schuchter spel van je gezicht—en door—en door—wat ik niet zeggen +kan—wat ìk niet zeggen kan, ik, ik!… Nu vraag ’k voor ’t laatst, voor ’t allerlaatst: +màg ik je in mijn armen grijpen, màg ik je kussen op je mond, je haar—en van jouw +lippen weer m’n dag- en nachtrust zuigen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>met neergeslagen oogen</i>)</span> M’n vader en <span class="pageNum" id="pb465">[<a href="#pb465">465</a>]</span>m’n moeder hebben me gekust—nooit iemand anders … En dan … En dan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En dan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hoe kàn ’k iemand kussen, als ’n—als ’n vriend—die van mijn vader is de ergste vijand<span class="corr" id="xd33e22622" title="Bron: ..">.</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat ben ik nièt—als jij ’t niet wìl!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>hem aanziend</i>)</span> Heb ik dat in mijn macht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Jij kan me laten kruipen door je lach en door je witte tanden! Wat sla je nu je wimpers +neer? Ben ik zoo leelijk, Droomelot? Heb ik ’n bochel of ’n horrelvoet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>weer angstig tegen de tafel</i>)</span> Ik kàn niet in jouw oogen zien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>bedwongen</i>)</span> Kun je dàt niet?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik kàn ’t niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ook niet als ’k goud en paarlen om je jonge schoeren hang? Ook niet als ’k hèm laat +gaan, wat ’k gister en eergister telkens weer beloofde?… <span class="stage">(<i>met geweld haar handen vattend</i>)</span> ’k Heb al die nachten in ’n koorts geleefd en ’t hijgen van je borsten zoo gedroomd, +als toen dien eersten dag, toen jij ze schutte met je kouwe handjes!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb466">[<a href="#pb466">466</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>worstelt zich los, wijkt tot dicht bij de schouw</i>)</span> Laat eerst m’n vader vrij …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>onstuimig</i>)</span> En als-ie ’t is?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>zacht en op schreien af</i>)</span> Dan geef je mij een kus—en ik zal jou een geven …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Een? Een! Ik tel je heele lichaam af! Hij ’s vrij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wanneer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Vandaag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Nog vóór den avond?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Nog voor … Nog voor … Wanneer jij wil!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Als je onwaarheid spreekt—en me beliegt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ik geef m’n woord! M’n woord! Kom dichterbij! Ik heb wat voor je meegebracht, dat +’k zelf moet om je naakte halsje leggen <span class="stage">(<i>toont parelsnoer</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>doodelijk bevreesd</i>)</span> Ik draag alleen m’n moeders beeld!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dan hou je dit en draagt dat van je moeder … Of hebben ze dat afgenomen?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb467">[<a href="#pb467">467</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Nee. Nee. Ik heb ’t daar! <span class="stage">(<i>met gebaar naar slaapstee</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Haal ’t dan hier …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Waarom? Waarom? Ik wil niet ruilen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat hoeft niet—haal ’t hier! <span class="stage">(<i>gaat haar na, verspert haar den weg</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Je zei … Je zei …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ik zei … Ik zei … <span class="stage">(<i>dringt haar in de slaapstee</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hulp vader, vader, vadertje!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>die met ’t hoofd in de handen gebukt heeft gezeten, staat onrustig op, staart luisterend +voor zich uit, zet zich opnieuw en sorteert</i><span class="corr" id="xd33e22773" title="Niet in bron">)</span>.</span></p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">—DOEK— +<span class="pageNum" id="pb468">[<a href="#pb468">468</a>]</span></p> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div id="s3" class="div1 last-child act"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h2 class="main">DERDE BEDRIJF.</h2> +<p class="stage">(Het onveranderd tooneel van het tweede Bedrijf. In Droomelot’s cel ligt op de tafel +een fleurig kleed, waarop een vaas met bloemen—in het midden staat een divan met smyrnaasch +tapijt.)</p> +</div> +<div class="divBody"> +<div id="s3.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Sero</span>, 2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter, Arts</span>.<span id="xd33e22794"></span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>Sero, die met het hoofd op de erwtenbaal op den grond ligt, ’n trap gevend</i>).</span> Wat is dat nou? Hé!… Hé!… Slaap jij alweer! <span class="stage">(<i>naar het uitgeslagen, onbeslapen bed aan den wand kijkend</i>)</span>—Of heb je niet geslapen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>versuft opzittend</i>)</span> Ik heb—ik heb—ik heb zóó goed geslapen, dat ik nog dronken ben …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Sta op! <span class="stage">(<i>rukt hem aan den schouder</i>)</span> Sta op!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb469">[<a href="#pb469">469</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat wil ik wel <span class="stage">(<i>poogt op te staan</i>)</span>—dat wil ik zeker wel—maar wil is niet genoeg! <span class="stage">(<i>smakt terug</i>)</span> Je moet me, kameraad, ’n steuntje geven …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>hem ruw onder de armen grijpend</i>)</span> Vooruit! Schiet op! Ik ben jouw kruier niet!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Ik dank je zeer. Bij Jericho heeft zelfs de Samarieter béter niet geholpen … Nee, +laat me nog niet los … ’t Is nog ’n afstand tot ’t bed. En zak ik in, moet jij je +weer verneedren door me op te rapen! <span class="stage">(<i>zit op bedhoek. De wachter veegt nijdig z’n uniform af</i>)</span> Ja, vuil geeft af! Van buiten en van binnen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Ik waarschuw je—je kent me nou!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>knikt</i>)</span> Ik kèn je vuisten en je voeten, je vloeken en je vlakke hand al haast twee maanden, +niet? Twee maanden, ja! Jij heb ’n toekomst, vriend. Nog eer ik hier krepeer, krijg +jij ’n ééreteeken daar—en welverdiend!… Tot zelfs m’n makker, in ’t hol hierboven, +heb jij met klappen ’t kloppen afgeleerd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Je brood—je water, bek gehouen! En als je ’t weer niet lust: ’t komt terug—’t komt +terug, hard als ’n bikkel! En zien wie ’t ’t laatste wint! Sta op! De dokter! Ben +je blind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Wel nummer-zooveel, zit je alweer op? <span class="stage">(<i>tot wachter</i>)</span> Is hier geen stoel? Moet ’k op den grond gaan knielen bij patiënten?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb470">[<a href="#pb470">470</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> De order is dat hij geen stoel meer krijgt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Ja, ja—dat ’s best—maar ik, maar ik?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> ’k Breng ù ’r daadlijk een! <span class="stage">(<i>af</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> En jij? En jij? Nog altijd duizlig en eens af en toe ’n flauwte? <span class="stage">(<i>Sero knikt glimlachend</i>)</span> Ja, ja, dat is ’t hart, ’t hart. Je hart dat is vergroot, te groot; daar zijn geen +kruiden voor gewassen! <span class="stage">(<i>tot wachter met stoet</i>)</span> Ik dank je wel! <span class="stage">(<i>Wachter bij deur</i>)</span> Je moet geen vrachten tillen en geen trappen loopen en naar—omstandigheden je ontzien!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> Geen koffie en geen sterke drank?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Nee, nee. Je tong!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Geen lange wandeltochten, geen tabak?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Nee<span class="corr" id="xd33e22961" title="Bron: .">,</span> nee. Je tong!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Niet dansen en geen zwaar verkeer met vrouwen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> <span class="stage">(<i>afwezig</i>)</span> Nee! nee! <span class="stage">(<i>plots vinnig</i>)</span> Nee, Nee! Hoe heb ik ’t met jou? Zit jij me voor de mal te houen? <span class="stage">(<i>Sero steekt z’n tong uit, schudt ’t hoofd</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Als u me noodig heeft, meneer de dokter!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> <span class="stage">(<i>wenkt hem heen te gaan. Wachter achter deuropening <span class="pageNum" id="pb471">[<a href="#pb471">471</a>]</span>op en neer</i>)</span> Gezien! Gezien! Je pols … Heb je vannacht geslapen? … Nu!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’k Lei op den grond en had geen fut meer in m’n bed te kruipen … ’t Is mal, ’t is +zot, hoe je dan tobben kan en in ’t donker dingen zwarter dènkt dan ze bestaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> <span class="stage">(<i>hem wenkend te zwijgen</i>)</span> Ja, ja! Hoe werkt je maag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Heeft in de laatste dagen wat geluierd—en ’k heb geen beitel om m’n brood voor ’t +heilig avondmaal te brokken! <span class="stage">(<i>laat het brood dat hij met de vrije hand opgenomen heeft op den grond vallen</i>)</span> Ik wou … Ik wou … <span class="stage">(<i>strijkt zich moeilijk langs ’t voorhoofd</i>)</span> Vreemd, dat je ziel zoo in en uit je lichaam gaat … <span class="stage">(<i>zakt achterover</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> <span class="stage">(<i>zich over hem buigend</i>)</span> Dat schijnt nog niet de láátste keer … <span class="stage">(<i>tot wachter</i>)</span> Hé, jij—maak jij dat raam ’ns open!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Ja, als ’t móét—maar doen mag ik ’t niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Als ik ’t zeg, dan is ’t noodig! Hij ligt in onmacht—vlug wat buitenlucht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter</span>. </span> <span class="stage">(<i>met ’n sleutel het kastje van de lijn openend en het tuimelraam vierend</i>)</span> Nou, as ’t lee an mijn, dan bleef-ie waar-ie leit! De dokter heeft geen flauw benul, +wat judas of die kerel is! Niet <span class="pageNum" id="pb472">[<a href="#pb472">472</a>]</span>één dief, niet één moordenaar, in ’t heele huis, zit zoo vol vuile praat en vuile +streken as deze gladde boef. An dat gaat niemendal verloren! Gift, haat en ongeloof!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Ja, ja,—maar ’t is ’n mensch, al deugt-ie niet, en zieke harten geven zieke hersnen … +Als-ie familie heeft en de Regent ’t wil, dan moet gewaarschuwd worden. De veer van +’t werk is stuk.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> ’t Werd tijd! <span class="stage">(<i>kinderstemmen buiten</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Is ’r ’n vrouw?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter</span>. </span> ’n Hoer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> ’n Kind?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> ’n Jong, hiernaast! Wordt door Zijn Excellentie achterna-geloopen! Ik knijp ’n oogie +dicht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts..</span> <span class="stage">(<i>de kinderstemmen bedoelend</i>)</span> Is dat de straat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Nee, dokter, dat ’s ’t plein—en wat u hoort … <span class="stage">(<i>Sero zit langzaam-tastend op</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> <span class="stage">(<i>wenkt Wachter heen te gaan</i>)</span> Wel, was ’t weer even mis?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>luistert hijgend naar de geluiden, zakt van het bed op de knieën, snikt ’t steunend +uit</i>).</span></p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb473">[<a href="#pb473">473</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Kom nu—dat’s niet zoo goed voor je, je op te winden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>hem met armgebaar afwerend</i>)</span> Doe dan dat raam weer dicht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Dat raam weer dicht? ’t Is voor je bestwil nummer zooveel!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Doe dicht dat raam—ik heb ’t koud!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Je heb ’t koud? Stop jij daarvoor je vingers in je ooren? ’t Is buiten heerlijk warm!… +Kom, kom, wees man! Wil je je vrouw nog zien? <span class="stage">(<i>Sero schudt woest het hoofd</i>)</span> Je dochter dan? <span class="stage">(<i>Sero staart naar ijzeren val, schudt het hoofd</i>)</span> Nee? Heb ’k goed begrepen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>naar den val starend</i>)</span> … Ik wil ’r zien, als ze geen tafel heeft …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Geen tafel … Wat zegt je nu …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>moeilijk opstaand</i>)</span>… <i>Ik</i> had ’r geen—en aan de schuif is nog geen hand geweest—geen wachtershand—en niet de +hare … ’k Heb meer dan zestig dagen, uur aan uur, en nacht aan nacht … Ben jij hiernaast +geweest? Hééft ze ’n tafel en ’n stoel? Dat kan ’k dien man niet vragen, die me trapt +en slaat op hoog bevel, en me op hoog bevel m’n krachten heeft genomen, omdat ’n galg +zoo-zeer de aandacht trekt van raven en van menschen …!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb474">[<a href="#pb474">474</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Bedaar nu, nummer-zooveel—of je heb ’r zelf aan schuld<span class="corr" id="xd33e23205" title="Bron: ..">…</span> En praat gezonde taal …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>den stoel nemend en pogend er bij de schouw op te klimmen</i>)</span> Nee, nee, dat kan de akrobaat niet meer! En ’t hoeft ook niet. Want aan de schuif +is niet getimmerd, niet geschroefd … En zij heeft jonge beenen … <span class="stage">(<i>zit gebroken neer</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Ik zal je laten brengen naar de ziekenzaal.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat is te laat—<span class="stage">(<i>naar omhoog kijkend</i>)</span> en wie weet nog te vroeg. Ik wil hiér in m’n eentje sterven.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> Dat zeg je me bij elk bezoek, maar hier is toch geen plaats … <span class="stage">(<i>omzichtig</i>)</span> Je vrouw en dochter kunnen bij je komen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>de hand op ’t hart</i>)</span> Ik heb geen vrouw—en als ze heeft ’n tafel met vier pooten, geen dochter meer!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> <span class="stage">(<i>goedig-sussend</i>)</span> Ja, ja, ja, ja! Dat meen je nu, en straks heb je weer andre, dwazer kuren! <span class="stage">(<i>naar deur, keert terug</i>)</span> Wil je soms schrijven voor je laatsten wil? Ik vraag dat, waar jij zèlf zoo telkens +weer van sterven spreekt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> M’n laatste wil … <span class="stage">(<i>diep ademend</i>)</span> Hè, ’k ben den ballast kwijt—ik word weer mensch, nou dat te groote hart zich uitzet +als ’n spons in ’t water! M’n laatste wil, hahaha! Hoe ben ’k met zoo’n groot hart +zoo klein geweest daarnet te grienen! ’k Vermaak<span class="pageNum" id="pb475">[<a href="#pb475">475</a>]</span>—dat kan ook zonder testament—en vrij van zegel, registratie!—vermaak m’n geest en +ziel aan wie ’r bod op doet, <span class="corr" id="xd33e23274" title="Bron: rabijnen">rabbijnen</span> zelfs, pastoors en wie den geldzak kust!—vermaak m’n lichaam, huid en haar, ’t vet +en ’t vleesch, aan jonge maatjes in jouw vak van wetenschap, die uit geen béter kringen +krijgen ’t materiaal, om voor te snijden op de sectietafel … Vermaak! Vermaak! In +’t leven is de zotheid baas!…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> De zotheid, zeg dat wel, vooral jouw zotteklap! Men maakt geen grappen, als men kan +vermoeden …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> … Dat binnenkort ’t zeldzaam-groote hart ligt in ’n glazen huis met spiritus en met +’n varkensblaze-dak!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Arts.</span> ’t Is wel. Ik zwijg <span class="stage">(<i>bij de deur</i>)</span> ’k Zal je den priester sturen.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Waarom? Waartoe? Ik wil en geef geen absolutie! <span class="stage">(<i>De arts gaat schouder-ophalend af. Buiten wordt het spelend rumoer der kinderen sterker. +Met de handen op den rug gevouwen, staart Sero eerst naar den schoorsteenval, vervolgens +zonder te bewegen naar de richting van het geluid.</i>)</span></p> +<p class="line">’k Zou willen weten wat uit jullie groeit:</p> +<p class="line">Ik ga en jullie komen pas den weg</p> +<p class="line">Geloopen die zoo wonderschoon kon zijn,</p> +<p class="line">Als niet de modder hing aan elken stap,</p> +<p class="line">En elke nieuwe, jonge, vrije jeugd,</p> +<p class="line">Weer in de óúwe leugens werd verstikt!<span class="pageNum" id="pb476">[<a href="#pb476">476</a>]</span></p> +<p class="line">’k Zou willen weten of de lente, die</p> +<p class="line">Uit jullie kleine kinderstemmen spreekt,</p> +<p class="line">’n Zomer wordt die bloeiend opengaat</p> +<p class="line">En aan de landen eindloos stuifmeel geeft!</p> +<p class="line">’k Zou willen weten of de rijke vrucht,</p> +<p class="line">Die van geen mensch en toch van iéder is,</p> +<p class="line">Door jullie éénsgezind gegrepen wordt</p> +<p class="line">En zóó gesteld dat nooit meer ruwe klauw</p> +<p class="line">’t Kost’lijk aardgeschenk vernielen kan … <span class="stage">(<i>De gevangene boven klopt</i>)</span></p> +<p class="line">Dat zien wij twee, jij dief en moordenaar,</p> +<p class="line">En ik, dìe langs de wegen ben gegaan,</p> +<p class="line">Om zonder aarz’len mensche-plicht te doen—</p> +<p class="line">Dat zien wij twee niet meer—maar zij—misschien …</p> +</div> +<p class="stage">(<i>zet zich op stoel, sorteert</i>).</p> +</div> +</div> +<div id="s3.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Tweede tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot</span>, 2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter, Sero</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>ontsluit Droomelot’s cel, laat haar binnen. Zij neemt haar masker af, geeft dat den +Wachter, die haar onder de kin strijkt. Zij wijkt verschrikt achteruit</i>)</span> Hahaha! Doe niet zoo preutsch, jij leep en listig ding! ’k Draag niet m’n oogen in +m’n zak en ’k heb twee ooren als trompetten! Ja, kijk maar lekker rond—’t wordt hier +’n fijne keet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wie heeft dat alles hier gebracht?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Wie?—Ik en m’n maats!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb477">[<a href="#pb477">477</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wanneer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Terwijl je werd gelucht! Hahaha, de heele wacht is uitgeloopen, en heeft zich voor +jouw deur ’n uitgezakte breuk gelachen! Jij ben ’n bliksems-gladde, kleine helleveeg. +Je moeder kan ’n puntje an jou zuigen! En as je éven handig blijft, en ’m zoo zacht +an ’t lijntje houdt, ’m snoepen laat met mondjesmaat, en of je ’r tièn zoo aan je +vingers heb, ’m onverschillig op z’n koppie krauwt—dan lijm je ’m vast nog jaren lang +en wat jij wil, krijg jij gedaan! Tik voor je aan, met veel respect! En as je je bij +hèm verveelt, in plaats van elken dag kandij, ’ns watertandt naar mager spek: dan +heb je maar ’n kik te geven! Met veel respect! Hahaha! <span class="stage">(<i>treedt <span class="corr" id="xd33e23381" title="Bron: noch">nog</span> lachend bij Sero binnen; nijdig</i>)</span> Raap op dat brood! Al smijt je ’r mee: je krijgt geen ander! <span class="stage">(<i>Sero bukt zich, legt het op het bed. Wachter rukt stoel weg, zet dien buiten, keert +terug, sluit het raam. Droomelot heeft de bloemen opgenomen, laat die vallen, zet +zich op haar stoel.</i>)</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Móét ’t al dicht? Màg ’t niet langer open?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Je kan je zelf wel antwoord geven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> ’t Is toch ’n kleinen dienst dien ik je vraag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Als ik je luchten wóú, heb je ’t verdomd! Je was te slap, niewaar?, te ziek, niewaar?, +om naar de plaats te loopen! Hier geef ìk jou geen lucht, nog niet voor tien doktoren! +’k Vertrouw je <span class="pageNum" id="pb478">[<a href="#pb478">478</a>]</span>net van hier tot daar! Jij ben in staat, of anders zijn ’t je vrinden om bij zoo’n +open raam … Ha-ha-ha, heb ik je door?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>moeilijk</i>)</span> Mag ik vandaag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Nou, wat? Leg niet te pruimen op je woorden!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Mag ’k vandaag—mee naar de plaats! Ik wou voor ’t laatst de zon nog zien.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Wel, wel—nou zoo ineens? De tijd van luchten is voorbij—moet je tot morgen wachten!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> Ik heb misschien geen morgen meer.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Daar làcht-ie om, ’t stuk ongeluk! Dàt wil de zon nog zien! De zon, die draait ’r +kooi niet in, as jij geen afscheid neemt! Vooruit dan maar! ’k Ben gek gedorie da’k +’t doe! <span class="stage">(<i>laat sleutelbos vallen</i>)</span>… Raap op! <span class="stage">(<i>Sero geeft hem de sleutels</i>)</span> Ha-ha, heb ik je goed gedrild? Komt ’t ontzag ’r langzaam in? Als ik jouw vader was +geweest …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Was jij voorzeker in je bèd gestorven!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>’t masker gevend</i>)</span> Pak an! Zet op! Geen kletspraat onderweg, geen teekens, geen gefluit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat masker ruikt naar karneval!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb479">[<a href="#pb479">479</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Ha-ha-ha! <span class="stage">(<i>’t ook beruikend</i>).</span> Dat is ’t luch-ie van de harem, hier dichtebij! Naastan wascht een ’r snuit met beter +zeep dan jij, omdat ze met Zijn Excellentie trekkebekt! <span class="stage">(<i>Sero rukt ’t masker af</i>)</span> Zet op! Wat suf je nou? Vooruit! Je hoeft niet vies van ’r te wezen! As jij as teef +geboren was, liep ook de duurste reu je na! Zóó as ’t voorjaar is, is iedre hond-van-ras +z’n moer en stand vergeten en rent in d’achterbuurt met ’t smerigst mormel mee!… <span class="stage">(<i>Sero laat ’t masker vallen</i>)</span> Wat mier jij nou? Vooruit! Zet op!… En as je onderweg ’n flauwte krijgt—ik ken je +foefies, ouwe smakker!—giet ik ’n emmer langs je leeg! <span class="stage">(<i>duwt hem voort</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s3.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Derde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Regent, Droomelot.</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>heeft de papieren gelezen, bergt die op</i>)</span> O, vadertje, als je eens wist—als je eens weten kon!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>onstuimig binnentredend, werpt mantel en hoed op divan</i>)</span> Daar ben ik weer—verdoemd, terwijl ’k gister pas gezworen heb, nóóit meer ’n stap +hier in ’t hok te zetten! Daar ben ik weer, voor spot van soldeniers en wachters! +<span class="stage">(<i>zij smakt met het hoofd op de tafel</i>)</span> Daar ben ik weer! Heb je me niet verstaan? Dat is geen houding die jou past, als +ik hier ben! <span class="stage">(<i>rukt haar omhoog</i>)</span> Zit recht en kijk me aan!… Heb jij, heb jij de bloemen die <span class="pageNum" id="pb480">[<a href="#pb480">480</a>]</span>ik zelf voor jou geplukt, daar op den grond gesmeten? Neem op! Neem op! <span class="stage">(<i>houdt haar tegen, bukt, legt haar de bloemen in den schoot, grijpt geknield haar handen</i>).</span></p> +<p class="line">Daar ben ik weer: doe met me wat je wil!</p> +<p class="line">Trap me en sla je handen om m’n strot—</p> +<p class="line">Kwel me en laat me kruipen als ’n dier,</p> +<p class="line">Dat nog je nasluipt, als ’t geranseld wordt!</p> +<p class="line">Ik kan niet buiten jou, m’n Droomelot!</p> +<p class="line">Ik hijg in eenzaamheid m’n uren door,</p> +<p class="line">Je hatend en verwenschend eindeloos</p> +<p class="line">En naar je snakkend met zoo’n woesten lust,</p> +<p class="line">Zoo’n rauwen opstand van m’n heele lijf,</p> +<p class="line">Dat ik m’n tanden in m’n lippen zet,</p> +<p class="line">En met m’n vuisten beuk m’n gloeiend hoofd!</p> +<p class="line">Ik zal je niet en nooit meer met geweld</p> +<p class="line">Heendragen naar je bed, als toen dien dag!</p> +<p class="line">’k Wil dat je zèlf je armen om me legt</p> +<p class="line">En zèlf den adem van mijn mond begeert</p> +<p class="line">En zelf met dat waanzinnig ongeduld,</p> +<p class="line">De slinger-slagen telt, om te zien! <span class="stage">(<i>kust haar handen</i>).</span></p> +<p class="line">Zeg nu een woord en staar niet voor je uit! <span class="stage">(<i>heftig</i>).</span></p> +<p class="line">Ik wìl en zàl jouw eersten <span class="ex">vrijen</span> kus!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>de bloemen zonder hem aan te zien brekend</i>).</span></p> +<p class="line">Je heb me met geweld hierheen gebracht</p> +<p class="line">En met geweld geleerd wat moeder is</p> +<p class="line">En met geweld gezegd hoe ’k bidden moet</p> +<p class="line">En met geweld gehaald van vader af</p> +<p class="line">En met geweld mijn tranen weggekust<span class="pageNum" id="pb481">[<a href="#pb481">481</a>]</span></p> +<p class="line">En met geweld me ’t vrees’lijke gedaan <span class="stage">(<i>smijt alle bloemen neer</i>).</span></p> +<p class="line">Maar dàt, dat uit mezelf, dat kàn ik niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat kun je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dat kan ik niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ook niet—als—als … als ik je smeek en bid? <span class="stage">(<i>zij schudt het hoofd</i>)</span>… Ook niet als iedre wensch van jou …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’k Heb ’r maar een—hier dood te gaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span id="xd33e23628"></span></span> <span class="stage">(<i>haar in de armen nemend</i>).</span></p> +<p class="line">Kom nu, m’n kleine, kleine Droomelot:</p> +<p class="line">Je weet hoe ik je slaaf geworden ben,</p> +<p class="line">Hoe ik, die honderd vrouwen heb gehad,</p> +<p class="line">Gehad en weer verschopt, hoe ’k van jóú hou,</p> +<p class="line">En hoe je me gelukkig maken kan</p> +<p class="line">Door éven vroolijk kijken en ’n lach!</p> +<p class="line">Is ’r een deur, die hier gesloten blijft?</p> +<p class="line">Ben je niet vrij, ook zonder dat je vraagt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>zich losrukkend</i>).</span> Ik wil niet vrij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Je wil niet vrij? Waarom?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Droomelot.</p> +<p class="line">Als ’k buiten kom, dan ken ik maar één stap</p> +<p class="line">Waar ’t water diep is, en geen mensch me ziet,<span class="pageNum" id="pb482">[<a href="#pb482">482</a>]</span></p> +<p class="line">Waar ’k niet meer denk en tob, en niet meer vrees</p> +<p class="line">Dat ik m’n vadertje ontmoeten zal.</p> +<p class="line">’k Hoop dat-ie sterft, voor iemand ’m dat zegt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat kàn ’m niemand zeggen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Iedereen! </p> +<p><span class="stage">(<i>divan en kleeden bedoelend</i>).</span></p> +<p class="line">Waar zooveel wachters dat en dat gezien,</p> +<p class="line">Hoort ’t de heele stad eer ’t avond is</p> +<p class="line">En eer ’t avond is, hoort hij ’t ook! <span class="stage">(<i>valt snikkend neer</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hij hoort ’t niet en nóóit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hij weet ’t al!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Regent.</p> +<p class="line">En als-ie ’t weet, wat raakt dat mij—en jou!</p> +<p class="line">Druk een keer zèlf je lippen op mijn mond</p> +<p class="line">En wee degeen die dan niet voor je buigt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>in knielende houding, de oogen gesloten</i>)</span> Ik zeg—ik zeg niet langer nee … Ik zal …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Je zult …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik zal je kussen op je mond …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Uit vrijen wil?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dankbaar—uit vrijen wil—als ’k dan voor goed vrij-uit mag gaan!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb483">[<a href="#pb483">483</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Waarheen?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Waar ’k nooit meer vadertje ontmoeten kan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Je vader niet—maar mij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Geen sterveling!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Verdoemd! Ben jij zoo op den dood verzot, enkel uit angst …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Voor zìjn twee oogen—ja!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En voor die van je moeder dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Voor haar? Ik ben geworden wat mijn moeder is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En als-ie nu gestorven was—of weer—neem dat eens aan: opnieuw gevangen werd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Als hij gestorven was—is-ie dat dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Hij is nog hier—hij is niet weg geweest!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Niet weg geweest?… En jij, je gaf je woord!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat heb ik ook gegeven in m’n roes! <span class="stage">(<i>moeilijk pratend en lachend, terwijl zij met eene verjonging van het gelaat voor zich +heen staart</i>).</span></p> +<p class="line">’k Heb dronken wel m’n zaligheid beloofd,</p> +<p class="line">Meer dan ik had en ik belooven kon<span class="pageNum" id="pb484">[<a href="#pb484">484</a>]</span></p> +<p class="line">Om als m’n dolle kop weer nuchter was,</p> +<p class="line">’t—met verstand—weer andersom te doen!</p> +<p class="line">Maar jij—maar jij!—hield jij je woord dan wel?</p> +<p class="line">Dee ’t je wat, dat jij me had bekeerd</p> +<p class="line">Niet langer je te kussen met geweld?</p> +<p class="line">Dee ’t je wat of ik krankzinnig werd?</p> +<p class="line">Heb ’k niet gekropen en mezelf verlaagd</p> +<p class="line">Heb ik een oogenblik voor jou bestaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Bron: :">.</span></span> <span class="stage">(<i>starend</i>).</span></p> +<p class="line">Hij is niet weg geweest—en hoort ’t nooit.…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>sleutels op divan smijtend</i>).</span></p> +<p class="line">Nu lieg ik niet en laat ik je de keus</p> +<p class="line">En speel niet met den tijd, eer ’t me berouwt!</p> +<p class="line">Daar zijn de sleutels om hier uit te gaan,</p> +<p class="line">Voor hem èn jou, of voor jou heel alleen,</p> +<p class="line">Of als-ie wil, voor hèm, terwijl jij blijft,</p> +<p class="line">Als jij je volle ziel me overgeeft,</p> +<p class="line">En met den geur van bei je lippen zegt,</p> +<p class="line">Dat ìk de koning van je droomen ben,</p> +<p class="line">Dat jij me toebehoort met al den lust,</p> +<p class="line">Die de verkwikking is van jonge min!</p> +<p class="line">Ik zweer …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dat heb je gister pas gedaan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent<span class="corr" id="xd33e23815" title="Bron: ,">.</span></span> Ik steek m’n vingers op …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’k Geloof je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ik laat de sleutels hier …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb485">[<a href="#pb485">485</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En neemt ze weer terug! Zooals je op je woord getrapt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>heft z’n vuist, wijkt bij haar oogen, werpt de deur open</i>).</span> Ik wacht.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>voor zich uit glimlachend</i>).</span></p> +<p class="line">Voor ik m’n beste zelf jou geef</p> +<p class="line">En ongedwongen jóú tot liefste neem,</p> +<p class="line">En jou vertel het diep en teer geheim,</p> +<p class="line">Dat me in wreede nachten heeft ontrust,</p> +<p class="line">Vraag ’k zekerheid, dat ’k gaan kan ongestoord …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Gaan naar den dood?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Nee! Naar ’t leven heen!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> En als je me bedriegt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’k Bedrieg je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ik zekerheid—maar jij geen onderpand!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’r Is ’r een …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Wat dan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wat dan?… Ons—kind.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ons kind! <span class="stage">(<i>grijpt haar onstuimig in de armen</i>).</span> Ons kind—en jij je weigert nog.</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb486">[<a href="#pb486">486</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>haar gelaat hijgend afwendend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> <i>Ik</i> heb ’t niet gewild—heb ’t verwenscht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent</span> <span class="stage">(<i>lachend voor zich uit starend, holt de gang in, wenkt wachter</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span></p> +<p class="line">Kom hier! En zeg aan al je kameraads,</p> +<p class="line">Aan alle wachters en aan iedereen,</p> +<p class="line">Dat zij de vrijheid heeft om heen te gaan,</p> +<p class="line">Heen waar ze wenscht en waar ’t ’r behaagt</p> +<p class="line">En dat ’n klacht van haar een vonnis wordt!</p> +</div> +<p class="stage">(<i>Wachter tikt aan, verwijdert zich</i>)</p> +<div class="sp"> +<p class="line">Dat is mijn kind! <span class="stage">(<i>grijpt haar handen</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>trotsch</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Nee, nee—’t is van mij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Ik zorg ’r voor—ik voed ’t op!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>de handen terugtrekkend</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> Nee ik.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Regent.</p> +<p class="line">Ik! Jij!—Jij! Ik!—Dat komt op ’t zelfde neer!</p> +<p class="line">Krijg ’k nu wat ’k heb gevraagd die maanden lang?</p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s3.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vierde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">De vorigen</span>, 2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter, Regina</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>Regina bij de open deur weerhoudend</i>)</span> Niet hier!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Waar dan?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb487">[<a href="#pb487">487</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Dat merk je wel—hiér nièt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hier wel! Hier wel! <span class="stage">(<i>vliegt haar om den hals</i>)</span> Wat ben ik blij dat ik je zie!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Wie heeft die vrouw gehaald?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Dat heeft de kommandant gelast!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> De kommandant—waarvoor?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Omdat de dokter heeft gezeid, dat hij krepeeren gaat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Is hij dan hier? Wat heb jij voor een kop! Weg met die vrouw!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>Regina, die angstig Droomelot omhelsd houdt, bij den arm grijpend</i>)</span> ’r Uit—en as de bliksem mee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Zeg aan dien man, dat ik ’r spreken wil!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat zeg ik niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dan ga ik mee, waar zij heengaat!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Dat zul je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Heb je niet zelf gelast, dat ik me vrij bewegen mag?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent</span> <span class="stage">(<i>denkt na, haalt Regina bij de deur terug, <span class="pageNum" id="pb488">[<a href="#pb488">488</a>]</span>fluistert haar wat toe—dan tot wachter</i>).</span> Je blijft ’r bij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dan spreek ik niet—en zoek m’n moeder later op! <span class="stage">(<i>Regent loopt woest op en neer, wenkt wachter—beiden af—de deur blijft open.</i>)</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s3.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Vijfde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot, Regina</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dus—is ’t waar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wat, moederlief?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Wat overal, in elke straat ’n ieder zegt—dat jij en hij … <span class="stage">(<i>Droomelot knikt</i>)</span> O, lieve Jezus, ’t is mijn schuld! En ik—ik ben jou niet tot schrik geweest, tot +voorbeeld hoe je ondergaat, als je je eenmaal geeft …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik heb me niet gegeven—<span class="stage">(<i>hard en trotsch</i>)</span> gééf me niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> En jij en hij?—je knìkte toch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Die man wordt enkel vader van ’n kind, dat ’k leeren zal hoe men hèm haten moet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dus … Dus … Jij ook!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" id="xd33e24100" title="Bron: ,">.</span></span> Ik ook—je hoeft niet bang te zijn, dat ik ook op jou óóit neer zal zien!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb489">[<a href="#pb489">489</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Had ’t maar wel gedaan—en wel gekùnd!… Ik ben zoo schand’lijk slecht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Zoo slecht …? Heb je dan meer—misdaan dan ik?… <span class="stage">(<i>Regina slaat de handen voor het gelaat</i>)</span> Wat heb jij dan misdaan?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Vraagt ’t me niet, m’n kind …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’k Dacht dat je net als ik—gedwongen was geweest.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Gedwongen word ik nog. ’r Is geen weg terug.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Geen weg terug—dat meen je niet … <span class="stage">(<i>op den divan knielend, achter Regina en de armen om haar heen vouwend</i>).</span></p> +<p class="line">Dat meen je niet en ’t is niet zoo!</p> +<p class="line">’k Heb over jou, als ’k niet meer schreien kon,</p> +<p class="line">Die nachten, zoo gedacht en zoo je pijn</p> +<p class="line">En zorg geweten, zoo me voorgesteld</p> +<p class="line">Hoe jij gelejen heb, dat ik mezelf</p> +<p class="line">Verweet, dat ik geen dochter voor je was.</p> +<p class="line">Dan nam ik, in ’t donker op mijn bed,</p> +<p class="line">Den kettìng, met ’t groote medaljon</p> +<p class="line">En draaide kreunend zoo de schakels rond,</p> +<p class="line">Of ’k voor je bad en hield een rozenkrans</p> +<p class="line">En jij me in de verte hooren zou!</p> +<p class="line">Jij heb wel schrik’lijk veel verdriet gehad? <span class="stage">(<i>Regina tracht Droomelot’s handen los te maken</i>)</span></p> +<p class="line">Nee, laat mijn handen om jouw lieven hals.</p> +<p class="line">Ik ben toch ook voor jou ’t kind geweest,<span class="pageNum" id="pb490">[<a href="#pb490">490</a>]</span></p> +<p class="line">Dat in ’n lichaam angst en vreugde wekt,</p> +<p class="line">En naast je eigen, wilden harte-slag</p> +<p class="line">De zachte echo van ’n tweeden stelt …!</p> +<p class="line">’k Hou nu veel meer van jou! <span class="stage">(<i>kust haar</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>heftig opstaand</i>)</span> Nee doe dat niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dat niet? ’k Omhels jou—en …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> En ’k wil ’t niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Weer niet? Weer niet? Dat zei je toen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Toen ook!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Waarom?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Omdat …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Omdat …?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Omdat ’k niet wil! <span class="stage">(<i>moeilijk</i>).</span></p> +<p class="line">Omdat wat ’k laat—verkoop aan iedereen,</p> +<p class="line">Niet voor jouw mond en lippen wezen mag!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Begrijp ik niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Hoop dat je ’t nooit zal doen …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Je ben van vader weggegaan—waarom?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>stug</i>)</span> Dat weet ik niet …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb491">[<a href="#pb491">491</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hield jij dan niet van hem?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>stug</i>)</span> Dat weet ik niet—herinner ’t me niet meer! ’t Is zoo lang geleden—en vandaag …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wat dan vandaag?…</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Vandaag is alles uit … En als ’t uit is, helpt geen spijt, geen klacht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Je praat in raadsels, moederlief … Je praat …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina …</span> Allicht te veel <span class="stage">(<i>met blik op wachter, die even in deuropening verschijnt</i>)</span>—omdat ’k niet praten mag! Ik kom misschien terug.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Dat hoeft niet meer. ’k Ben vrij.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Jij vrij?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> ’r Houdt me niemand hier!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>angstig</i>)</span></p> +<p class="line">Je zegt dat zoo—zoo blij en opgewekt</p> +<p class="line">Omdat je nog niet weet … Ik ben besteld …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Droomelot.</p> +<p class="line">Ik weet—weet dat-ie nog gevangen zit,</p> +<p class="line">Wéét dat-ie niet door schùld is los gekocht,</p> +<p class="line">Wéét dat-ie me zoo diep verachten zou,<span class="pageNum" id="pb492">[<a href="#pb492">492</a>]</span></p> +<p class="line">Als ik door éigen wil gevallen was,</p> +<p class="line">En door zoo’n offer hèm geofferd had …</p> +<p class="line">’k Was voor ’n uur nog tot den dood bereid,</p> +<p class="line">Uit vrees dat hij me ginds ontmoeten zou</p> +<p class="line">En me verwijten, dat ik hem verlost!</p> +<p class="line">Nu is hij even ongerept als ik</p> +<p class="line">Nu trek ik sterk en ongebogen uit</p> +<p class="line">En zet als ’t mag en kan zijn arbeid voort …</p> +<p class="line">En jou laat ’k niet meer los!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik tel niet mee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Jij blijft bij mij … en ik, ik blijf bij jou!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dan kán niet, kind!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot<span class="corr" title="Niet in bron">.</span></span> ’t Kan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik ben melaatsch.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Melaatsch!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik ben gedoemd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Door wie gedoemd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Vraag ’t aan elke vrouw en ied’ren man—maar niet aan mij!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik vraag ’t aan jou zèlf—zooals mijn eigen kind eens vragen zal …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>worstelend</i>)</span> Ik ben … Ik ben …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb493">[<a href="#pb493">493</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> … Wat ik geworden ben!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Regina.</p> +<p class="line">Ik was zoo slecht, zoo laag en zoo gemeen</p> +<p class="line">En ook zoo laf, dat ’k haast niet biechten kan.</p> +<p class="line">Ik liet hem in den steek, toen ’t armoe werd,</p> +<p class="line">Armoe met ied’ren dag meer wrok en twist.</p> +<p class="line">’k Was jong, dacht dat ’n ander beter was.</p> +<p class="line">Die ander zette me weer aan den dijk:</p> +<p class="line">Het was z’n recht—hij had ’r voor betááld.</p> +<p class="line">Ik stond op straat<span class="corr" id="xd33e24345" title="Niet in bron">,</span> ’r stonden ’r daar meer.</p> +<p class="line">Naar jullie huis dorst ik niet heen te gaan.</p> +<p class="line">Dat durf je niet, je voeten zeggen nee.</p> +<p class="line">En ’k vond dien hongernacht toen weer ’n dak</p> +<p class="line">Bij weer ’n man, die me z’n kussen gaf,</p> +<p class="line">’n Slok jenever en ’n middagmaal.</p> +<p class="line">En ’k stond op straat. En keek de modder aan,</p> +<p class="line">De modder en de mannen, beurt om beurt,</p> +<p class="line">Tot ’k bij die twee geen onderscheid meer zag,</p> +<p class="line">Tot ieder kind me nawees in de stad,</p> +<p class="line">Tot ’k bang was voor de vogels en de zon,</p> +<p class="line">En eerst bij avond langs de wegen ging,</p> +<p class="line">Omdat je dan je eigen schaduw mist.</p> +<p class="line">Eens ben ik ziek geweest, op sterven af,</p> +<p class="line">En heb toen alle heiligen en God</p> +<p class="line">Bezworen dat ’k me beet’ren zou voor goed.</p> +<p class="line">Maar hoe ik worstelde en hoe ik wou,</p> +<p class="line">En hoe ik heb gewroet, gesmeekt, gezocht,</p> +<p class="line">De deuren van de huizen smakten dicht</p> +<p class="line">En ’k stond weer in de modder—in de straat</p> +<p class="line">En ben toen wéér van hand in hand gegaan,</p> +<p class="line">Van man naar man—en heb op ze gespuwd,</p> +<p class="line">En heb gehaat, gehaat, op mijn manier</p> +<p class="line">En als ’k me voelde beu en levenszat,<span class="pageNum" id="pb494">[<a href="#pb494">494</a>]</span></p> +<p class="line">Dan dee ’k wat ik van anderen geleerd</p> +<p class="line">En dronk. Drank maakt je van de dingen los.</p> +<p class="line">Zoolang je dronken ben, klaag, bid je niet!</p> +<p class="line">En bid je God, vloeken de menschen toch … <span class="stage">(<i>Staart met het hoofd in de handen voor zich uit. Droomelot zelf ontwakend, staat op, +neemt met zacht geweld haar handen weg, kust haar—zij duwt haar op zij</i>).</span></p> +<p class="line">Laat staan! Laat staan! Je weet niet wat je doet!</p> +<p class="line">Ik ben geen lippen—als van jou—gewend!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Droomelot.</p> +<p class="line">Daar móét je dan aan wennen, moederlief</p> +<p class="line">Wij blijven saam <span class="stage">(<i>kust haar weer</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>lang-aanhoudend snikkend</i>)</span> Je weet niet wat je zegt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>haar de haren streelend</i>)</span></p> +<p class="line">Wat heb jij, moedertje, ’n leed gekend,</p> +<p class="line">Wat is jouw straf verschrikkelijk geweest,</p> +<p class="line">Wat ben ik blij dat ik je troosten kan</p> +<p class="line">En blij dat ik jouw steun geworden ben</p> +<p class="line">En blij dat vadertje dàt nooit gehoord …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Hij ’t nooit gehoord! Hij ’t niet gehoord, ach, ach!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Droomelot.</p> +<p class="line">Hij zei van af ’t eerste uur, dat ik</p> +<p class="line">’m Vroeg waarom de andre kindren wèl</p> +<p class="line">En ik géén moeder had: je hèb ’r een …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb495">[<a href="#pb495">495</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>stellig</i>)</span> Dat heeft-ie jou als kind gezegd—als kind …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>schudt het hoofd</i>)</span><span class="corr" title="Bron: :">.</span></p> +<p class="line">… Niet waar! Toen ik vertelde hoe ik jou</p> +<p class="line">Dien wintermorgen voor—dat huis gezien,</p> +<p class="line">Dat vreemde huis, met al de blinden neer,</p> +<p class="line">Toen sprak-ie even goed: ze komt terug!</p> +<p class="line">Maar jij je praatte niet van hem—jij zei:</p> +<p class="line">Hou toch vooral je mond als je me ziet …</p> +<p class="line">Ja, ja en zoo ben ik hierheen geraakt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik ben ’n beest—’k wou dat ik stierf!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> En dan? En dan! Heb je je beurt gehad?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> M’n beurt?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Je beurt van òpgang na je ondergang? Je beurt van wraak …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>schudt het hoofd</i>)</span> ’t Was m’n eigen schuld! Als ’k niet was heengegaan, dan zou ik niet …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Was ’r ’n weg terug?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Die was ’r niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Droomelot.</p> +<p class="line">Heb jij je vuisten niet gebald, als jij</p> +<p class="line">Weer telkens in de modder kwam te staan?<span class="pageNum" id="pb496">[<a href="#pb496">496</a>]</span></p> +<p class="line">Wie smeet de deuren dicht?.… Wie wees je na?</p> +<p class="line">Wie heeft je bang voor zon en dag gemaakt?</p> +<p class="line">Was jij dan slechter dan de mannen, die</p> +<p class="line">Te eten gaven jou—en dan opnieuw</p> +<p class="line">Je trapten en je zweepten als slavin?…</p> +<p class="line">Je wóú je modder uit—je kon ’t niet!</p> +<p class="line">Je wóú weer in ’t licht—’t lukte niet!</p> +<p class="line">Je wou ’t zelfde recht van elken man,</p> +<p class="line">Die als-ie in jouw armen was geweest,</p> +<p class="line">Weer vrij-uit, zingend, over straat kon gaan:</p> +<p class="line">Je kreeg ’t niet! Sta op! En help jezelf!</p> +<p class="line">Als jij melaatsch ben, jij, melaatsch, gedoemd,</p> +<p class="line">Dan is ’t ieder, die den steen opnam,</p> +<p class="line">En elke man die met jou heeft verkeerd!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Ik word niet meer gered …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Je redt jezelf! Jezelf! Jezelf!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Daarvoor heb ik geen kracht!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ben ik ’r niet? Heb ik geen kracht voor twéé?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Regina.</p> +<p class="line">Ben jij de droomster en ’t zelfde kind,</p> +<p class="line">Dat bij me kwam? Wat ìs met jou gebeurd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik heb van hèm geleerd … <span class="stage">(<i>Wachter laat Sero in de cel terug</i>)</span> En óók geleerd <span class="stage">(<i>met bijtenden spot</i>).</span></p> +<p class="line">Van al de andren, die hier zijn geweest!</p> +<p class="line">En als ik twijfelde en niet begreep,<span class="pageNum" id="pb497">[<a href="#pb497">497</a>]</span></p> +<p class="line">Dan had ’k een wijs en kost’lijk amulet,</p> +<p class="line">Dat ’k als een troost ook in jouw handen geef! <span class="stage">(<i>geeft haar Sero’s papieren—Wachter schiet toe, rukt ze uit haar hand</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s3.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zesde tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot, Regina, Sero, Wachter</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</p> +<p class="line">Komt niets van in! Daar heb ik op geloerd! <span class="stage">(<i>verscheurt ze driftig</i>).</span></p> +<p class="line">’r Uit gedragen wordt hier niemendal!</p> +<p class="line">Zie zoo! Nou kun je grabb’len allebei! <span class="stage">(<i>een snipper lezend</i>)</span></p> +<p class="line">Dacht ik ’t niet: jawel, ’t bekende schrift! <span class="stage">(<i>bukkend en de snippers nog eens verscheurend</i>)</span></p> +<p class="line">Te groote brokken steken in je keel</p> +<p class="line">En maken dat je je verslikken zou.</p> +<p class="line">Dat’s beter mondjesmaat—En jij ’r uit!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> ’r Uit?… Ik ben besteld om—hem te zien …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Komt niets van in!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> De kommandant …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Is gek!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Je heb me zelf gezegd …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</p> +<p class="line">Ik ben óók gek</p> +<p class="line">We zijn ’t allemaal, ik, de Regent,</p> +<p class="line">En ieder die te loopsch naast rokken loopt! <span class="stage">(<i>schatert het uit</i>).</span><span class="pageNum" id="pb498">[<a href="#pb498">498</a>]</span></p> +<p class="line">Geloof, dat als ik wijven-wachter was,</p> +<p class="line">M’n uniform gauw an den kapstok hing! <span class="stage">(<i>tot Droomelot, die glimlachend de snippers geraapt heeft</i>)</span></p> +<p class="line">Wil je ze liever strooien op de plaats.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot</span> <span class="stage">(<i>ze spottend nakijkend</i>).</span></p> +<p class="line">Ik geef ze aan den wind—en woord voor woord</p> +<p class="line">Ik weet den stand van elke letter nog …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter</span> <span class="stage">(<i>tot Regina</i>)</span><span class="corr" title="Niet in bron">.</span> ’r Uit madam!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dus mag ik ’m niet zien?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Hier namaals ja—maar bij z’n erwten niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dat is gemeen! Als-ie toch stervend is! <span class="stage">(<i>Droomelot schrikt op, luistert onbewegelijk toe</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</p> +<p class="line">Jij kletst! De kommandant is idioot!</p> +<p class="line">Ik heb ’m zelf pas in de zon gelucht!</p> +<p class="line">En op de plaats heeft-ie gefloten als</p> +<p class="line">’n Vink, die bij z’n voer wat suiker vindt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hij liegt!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Je liegt! Ik ga hier niet vandaan! Laat me ’r door.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> <span class="stage">(<i>z’n mouwen opstroopend</i>)</span>:</p> +<p class="line">Haha, dat wordt ’n bokspartij!</p> +<p class="line">’t Spijt me wel, madam, ’t is afgelast!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb499">[<a href="#pb499">499</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Door wie?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Door den Regent!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Wanneer?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Zoo pas.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Mag ik dan wachten hier?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</p> +<p class="line">Nee, nee—hier niet!</p> +<p class="line">Maar als je wachten wil, met véél geduld</p> +<p class="line">Neem dan je intrek in mijn wachtlokaal</p> +<p class="line">’k Heb bier en goed-belegen roggemik!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dan wacht ik daar! Dag Droomelot, m’n kind! Ik dank je wel, en als ’k je niet meer +zie …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> We zien mekaar nog eer ’t avond is.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> Dat weet ik niet.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Maar ik—ik weet ’t wel.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Na u—ik heb de sleutels en de eer! <span class="stage">(<i>af met Regina</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s3.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Zevende tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Droomelot, Sero</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>waakt op, ziet de sleutels op den divan, grijpt ze, treedt bij Sero binnen, blijft +stuipend van angst staan, als ze hem ziet liggen</i>)</span>: Vader! Vadertje!.. <span class="pageNum" id="pb500">[<a href="#pb500">500</a>]</span><span class="stage">(<i>hij stut plotseling op de armen, kijkt haar enkel aan</i>)</span> Goddank!… <span class="stage">(<i>knielt bij ’t bed, neemt z’n hand, kust die—hij stoot haar driftig terug</i>).</span> Vadertje! <span class="stage">(<i>hij blijft haar aanstaren, zij wijkt achteruit</i>).</span> Je kijkt zoo vreemd—ik ben ’t—Droomelot! Herken je me niet meer? <span class="stage">(<i>hij schudt wild het hoofd, wijst haar heen te gaan</i>).</span> Ik ben ’t—ik! <span class="stage">(<i>knielt opnieuw bij ’t bed</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>moeilijk</i>)</span>: Ga weg! <span class="stage">(<i>schor lachend</i>).</span></p> +<p class="line">’k Verdraag de lucht niet van jouw zeep!</p> +<p class="line">Daar stik ik bij! Smijt open hier ’t raam!</p> +<p class="line">Ga weg! Ga weg! Ga weg! Ik ken je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Je kent me niet? Ik ben je eigen kind!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>halverwege van ’t bed</i>).</span></p> +<p class="line">Ben jij m’n eigen kind—weet je dat wel?</p> +<p class="line">Ik stik! <span class="stage">(<i>zij bukt, reikt hem de waterkruik—hij duwt haar achteruit</i>).</span> Nee, uit jouw kinderhanden niet!…</p> +<p class="line">Eer kruip ik naar den berg van Horeb heen,</p> +<p class="line">En wacht ’t wonderwater uit de rots …</p> +<p class="line">Dan dat ik nog van jou, van jóú—wat wil!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Droomelot.</p> +<p class="line">Toe, vader, vader, vadertje!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Sero.</p> +<p class="line">Ga weg!</p> +<p class="line">Jij wist den weg, daar bij de schouw, niet waar?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Droomelot.</p> +<p class="line">Dien wist ik, maar ’k dacht …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Sero.</p> +<p class="line">Jij dacht—jij dacht, hahaha!<span class="pageNum" id="pb501">[<a href="#pb501">501</a>]</span></p> +<p class="line">Ik ook! Ik heb zoo vreeslijk veel gedacht,</p> +<p class="line">Ik heb dit zotte hart kapot gedacht! <span class="stage">(<i>lacht</i>)</span></p> +<p class="line">’k Heb naar jouw stem daar door die spleet gesnakt,</p> +<p class="line">En midden in den nacht m’n hoofd gebonsd</p> +<p class="line">Tegen den wand, of je ’t niet hooren wou,</p> +<p class="line">Of je geen oogenblik meer voor me had,</p> +<p class="line">Of je ’t begrijpen zou, dat ìk niet kon!</p> +<p class="line">Maar jij, je hield je stil—jij had …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot …</span> Ik had …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Sero.</p> +<p class="line">Je pater en je moeder, den Regent!</p> +<p class="line">Je beetre kost, je bijbel en je zeep!</p> +<p class="line">Je leugens en je liederlijk bedrog!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> O vadertje, ik zweer je ’t is niet waar!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Geloof je niet! Wie gaf die sleutels jou?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>laat ze vallen</i>)</span>: Die vond ik straks …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Sero …</p> +<p class="line">Die vond je naast je bed,</p> +<p class="line">Je bed dat beter veeren hebben zal,</p> +<p class="line">En beter peluw dan waarop ik sterf!</p> +<p class="line">Ik heb, toen ik zoo pas hier binnenkwam,</p> +<p class="line">Jouw moeder’s stem in druk gesprek gehoord,</p> +<p class="line">Je deur staat open toch voor iedereen!</p> +<p class="line">Jij ben je moeder’s kind, zooals ’t was</p> +<p class="line">Je zuster die bijtijds in ’t graf gelegd … <span class="stage">(<i>zit zwaar hijgend op ’t bed</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ze hadden me gezegd voor maanden al, Dat jij weer buiten in de vrijheid was …</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb502">[<a href="#pb502">502</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Wie zei jou dat?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Die man.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Dat zei-ie jóú? Waarom? En waarom heb jij ’t geloofd?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Omdat—omdat-ie gaf z’n eerewoord.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Z’n eerewoord—aan jou?… Aan jou z’n eer?… En jij gaf ook je eere-woord—je eer?… <span class="stage">(<i>zakt schor lachend achterover</i>).</span></p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>bij het bed neerstortend</i>)</span> O, lieve vader, ’k ben en blijf van jóú!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>haar woest terug-duwend</i>).</span></p> +<p class="line">Waar is—waar is dat pak, dat ik aan jou</p> +<p class="line">Dat ik aan jou toen toegeworpen heb,</p> +<p class="line">Dat pak dat voor de kameraden was?…</p> +<p class="line">Terug! Terug! Hoort in jouw handen niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>losbarstend</i>).</span></p> +<p class="line">Dat heb ’k niet meer, maar ’k heb ’t zoo geleerd,</p> +<p class="line">Zoo in me opgenomen, vader, dat</p> +<p class="line">Elk van je woorden gloeiend in me leeft!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Geloof je niet!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>)</span> Ik draag ze met me mee!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Geloof je niet!</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb503">[<a href="#pb503">503</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik zweer ’t bij—m’n kind.</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> Je kind. <span class="stage">(<i>staat onbewegelijk rechtop</i>).</span> Je kind. Heb ik dat goed verstaan?</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Hij heeft me met geweld, geweld, geweld …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>staart, glimlacht bij de herhaling van dat woord</i>)</span> <span class="ex">Geweld!</span> <span class="stage">(<i>beweegt machteloos de handen</i>)</span> En als jij me beliegt …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> Ik lieg niet vader—bij mijn kind van háát!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Sero.</span> <span class="stage">(<i>nu sterker glimlachend, hurkt op ’t bed</i>).</span></p> +<p class="line">Zeg op dan wat ik voor m’n makkers sprak!</p> +<p class="line">En aan je stém, je stém zal ’k hooren of,</p> +<p class="line">Of ik kan slapen gaan …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Droomelot.</span> <span class="stage">(<i>knielt bij hem, kust zijn handen</i>).</span> +</p> +<p class="line xd33e25011">Jij heb gezegd …</p> +<p class="line">Jij heb gezegd op ’t allereerste blad … <span class="stage">(<i>spreekt, terwijl hij gretig elk woord met lippen-gemummel herhaalt</i>).</span></p> +<p class="line">„De aarde ligt wel kostlijk voor ons uit,</p> +<p class="line">„Alsof ze zóó door ons te grijpen is,</p> +<p class="line">„Maar van haar vruchten zijn wij zelf niet rijp</p> +<p class="line">„Nog—en we moeten met een jongen lach,</p> +<p class="line">„Van dat het ochtendlicht naar schemer gaat,</p> +<p class="line">„Het onkruid wieden en gestadig voort</p> +<p class="line">„Aan d’ouwe akkers geven t nieuwe zaad,</p> +<p class="line">„’t Gouden zaad, dat zonnebloesems wekt! <span class="stage">(<i>hem vergetend is zij opgestaan—hij smakt achterover</i>).</span><span class="pageNum" id="pb504">[<a href="#pb504">504</a>]</span></p> +<p class="line">„Al boom, die met te woeste hand geschud,</p> +<p class="line">„Werpt groene knoppen in ’t vertreden gras!</p> +<p class="line">„<i>Wij</i> tasten toe eerst met de volle kracht,</p> +<p class="line">„Als onze Macht zoo gaaf en sterk gestut,</p> +<p class="line">„Dat wij het Leven in zijn heerlijkheid,</p> +<p class="line">„Zijn groote, heil’ge onverwoestbaarheid,</p> +<p class="line">„Van al zijn leugens, zijn erbarmlijkheid,</p> +<p class="line">„Voor wat niet leeft, niet leven mòcht—bevrijd!” <span class="stage">(<i>kijkt verheugd-glimlachend om, ziet hem liggen, stort op hem toe</i>).</span></p> +<p class="line">O, liefste God, wat is ’r vadertje?</p> +<p class="line">Je kijkt me aan en ziet—en ziet me niet!</p> +<p class="line">Je glimlacht, maar je mond die ademt niet!</p> +<p class="line">Slaap je, of ben je—dood?… Toe vadertje,</p> +<p class="line">Toe vadertje, zeg nog een enkel woord! <span class="stage">(<i>staat op wijkt achteruit, denkt na, maakt den ketting met ’t medaljon van haar hals +los, legt dien in zijn handen, kust zijn voorhoofd</i>).</span></p> +<p class="line">Dan moet ik verder, verder, als ’k beloofd</p> +<p class="line">En jij blijft bij me, waar ik reis en trek,</p> +<p class="line">Want dat heb jij me, vader, óók beloofd … <span class="stage">(<i>kust hem nog eens, raapt de sleutels van den grond, gaat heen</i>).</span></p> +</div> +</div> +</div> +<div id="s3.8" class="div2 last-child scene"><span class="pageNum">[<a title="Ga naar de inhoudsopgave" href="#s3.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> +<h3 class="main">Achtste tooneel.</h3> +<p class="stage"><span class="sc">Regent</span>, 2<sup>de</sup> <span class="sc">Wachter, Regina</span>.</p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> <span class="stage">(<i>treedt in Droomelot’s cel, ziet dat zij er niet meer is, roept de gang in</i>)</span><span class="corr" title="Bron: :">.</span></p> +<p class="line">Verdoemd, verdoemd, waar zijn de wachters, hier?</p> +<p class="line">Vlug dan! Ze is ’r niet! Waar is ze heen?</p> +</div> +<p><span class="pageNum" id="pb505">[<a href="#pb505">505</a>]</span></p> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> U heeft ons zelf gelast, maar als u ’t wil …</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker">Regent.</p> +<p class="line">Vooruit en breng ’r met geweld terug!</p> +<p class="line">Nee! Nee!… Blijf hier! Jij raakt haar lijf niet aan!…</p> +<p class="line">Zoolang ’k haar vader heb, heb ik haar ook!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">2<sup>de</sup> Wachter.</span> Z’n deur staat aan!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regent.</span> Z’n deur staat aan! Verdoemd! <span class="stage">(<i>stort in Sero’s cel</i>).</span></p> +<p class="line">… Hij is ’r nog!</p> +</div> +<div class="sp"> +<p class="speaker-with-paragraph"><span class="speaker">Regina.</span> <span class="stage">(<i>angstig bij het hoofdeinde</i>)</span>…</p> +<p class="line">Nee, <i>hij</i> is ’r niet meer … <span class="stage">(<i>ziet ketting en medaljon in de handen van den doode, knielt</i>)</span>…</p> +<p class="line">Nu durf ik met je dochter mee te gaan …</p> +</div> +</div> +<div class="divBody"> +<p class="first center">EINDE. +</p> +<p class="dateline">Berlijn, Juli/December 1909. +</p> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +</div> +<div class="back"> +<div class="div1" id="toc"> +<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2> +<table> +<tr> +<td class="tocText" colspan="4">DEEL I.</td> +</tr> +<tr id="voorwoord.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#voorwoord">VOORWOORD.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#voorwoord">V</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocText" colspan="4">UITKOMST.</td> +</tr> +<tr id="personae1.1.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#personae1.1">DRAMATIS PERSONAE.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#personae1.1">4</a></td> +</tr> +<tr id="u1.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#u1">EERSTE AFDEELING.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1">5</a></td> +</tr> +<tr id="u1.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.1">5</a></td> +</tr> +<tr id="u1.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.2">9</a></td> +</tr> +<tr id="u1.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.3">Derde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.3">11</a></td> +</tr> +<tr id="u1.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.4">Vierde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.4">12</a></td> +</tr> +<tr id="u1.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.5">Vijfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.5">16</a></td> +</tr> +<tr id="u1.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.6">Zesde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.6">24</a></td> +</tr> +<tr id="u1.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.7">Zevende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.7">25</a></td> +</tr> +<tr id="u1.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.8">Achtste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.8">26</a></td> +</tr> +<tr id="u1.9.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.9">Negende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.9">29</a></td> +</tr> +<tr id="u1.10.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.10">Tiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.10">38</a></td> +</tr> +<tr id="u1.11.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.11">Elfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.11">40</a></td> +</tr> +<tr id="u1.12.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.12">Twaalfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.12">41</a></td> +</tr> +<tr id="u1.13.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.13">Dertiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.13">42</a></td> +</tr> +<tr id="u1.14.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.14">Veertiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.14">44</a></td> +</tr> +<tr id="u1.15.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.15">Vijftiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.15">46</a></td> +</tr> +<tr id="u1.16.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.16">Zestiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.16">47</a></td> +</tr> +<tr id="u1.17.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.17">Zeventiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.17">50</a></td> +</tr> +<tr id="u1.18.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u1.18">Achttiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u1.18">51</a></td> +</tr> +<tr id="u2.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#u2">TWEEDE AFDEELING.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2">61</a></td> +</tr> +<tr id="u2.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.1">61</a></td> +</tr> +<tr id="u2.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.2">64</a></td> +</tr> +<tr id="u2.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.3">Derde Tooneel .</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.3">71</a></td> +</tr> +<tr id="u2.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.4">Vierde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.4">75</a></td> +</tr> +<tr id="u2.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.5">Vijfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.5">85</a></td> +</tr> +<tr id="u2.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.6">Zesde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.6">86</a></td> +</tr> +<tr id="u2.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.7">Zevende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.7">87</a></td> +</tr> +<tr id="u2.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.8">Achtste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.8">95</a></td> +</tr> +<tr id="u2.9.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.9">Negende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.9">105</a></td> +</tr> +<tr id="u2.10.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.10">Tiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.10">106</a></td> +</tr> +<tr id="u2.11.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.11">Elfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.11">110</a></td> +</tr> +<tr id="u2.slot.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.slot">SLOT.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.slot">111</a></td> +</tr> +<tr id="u2.12.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#u2.12">Twaalfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#u2.12">111</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocText" colspan="4">VREEMDE JACHT.</td> +</tr> +<tr id="personae1.2.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#personae1.2">DRAMATIS PERSONAE.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#personae1.2">118</a></td> +</tr> +<tr id="v1.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#v1">EERSTE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1">119</a></td> +</tr> +<tr id="v1.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.1">119</a></td> +</tr> +<tr id="v1.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.2">120</a></td> +</tr> +<tr id="v1.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.3">Derde Tooneel .</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.3">123</a></td> +</tr> +<tr id="v1.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.4">Vierde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.4">125</a></td> +</tr> +<tr id="v1.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.5">Vijfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.5">128</a></td> +</tr> +<tr id="v1.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.6">Zesde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.6">128</a></td> +</tr> +<tr id="v1.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.7">Zevende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.7">134</a></td> +</tr> +<tr id="v1.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.8">Achtste tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.8">138</a></td> +</tr> +<tr id="v11.9.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v11.9">Negende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v11.9">146</a></td> +</tr> +<tr id="v1.10.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.10">Tiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.10">147</a></td> +</tr> +<tr id="v1.11.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.11">Elfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.11">149</a></td> +</tr> +<tr id="v1.12.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.12">Twaalfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.12">153</a></td> +</tr> +<tr id="v1.13.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.13">Dertiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.13">161</a></td> +</tr> +<tr id="v1.14.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.14">Veertiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.14">173</a></td> +</tr> +<tr id="v1.15.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v1.15">Vijftiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v1.15">173</a></td> +</tr> +<tr id="v2.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#v2">TWEEDE BEDRIJF,</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2">175</a></td> +</tr> +<tr id="v2.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.1">175</a></td> +</tr> +<tr id="v2.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.2">177</a></td> +</tr> +<tr id="v2.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.3">Derde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.3">180</a></td> +</tr> +<tr id="v2.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.4">Vierde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.4">181</a></td> +</tr> +<tr id="v2.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.5">Vijfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.5">183</a></td> +</tr> +<tr id="v2.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.6">Zesde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.6">184</a></td> +</tr> +<tr id="v2.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.7">Zevende Tooneel .</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.7">185</a></td> +</tr> +<tr id="v2.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.8">Achtste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.8">191</a></td> +</tr> +<tr id="v2.9.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.9">Negende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.9">195</a></td> +</tr> +<tr id="v2.10.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.10">Tiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.10">197</a></td> +</tr> +<tr id="v2.11.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.11">Elfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.11">200</a></td> +</tr> +<tr id="v2.12.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.12">Twaalfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.12">208</a></td> +</tr> +<tr id="v2.13.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v2.13">Dertiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v2.13">210</a></td> +</tr> +<tr id="v3.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#v3">DERDE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3">215</a></td> +</tr> +<tr id="v3.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.1">215</a></td> +</tr> +<tr id="v3.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.2">217</a></td> +</tr> +<tr id="v3.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.3">Derde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.3">219</a></td> +</tr> +<tr id="v3.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.4">Vierde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.4">220</a></td> +</tr> +<tr id="v3.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.5">Vijfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.5">224</a></td> +</tr> +<tr id="v3.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.6">Zesde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.6">224</a></td> +</tr> +<tr id="v3.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.7">Zevende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.7">225</a></td> +</tr> +<tr id="v3.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.8">Achtste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.8">229</a></td> +</tr> +<tr id="v3.9.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.9">Negende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.9">233</a></td> +</tr> +<tr id="v3.10.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.10">Tiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.10">234</a></td> +</tr> +<tr id="v3.11.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.11">Elfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.11">244</a></td> +</tr> +<tr id="v3.12.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.12">Twaalfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.12">244</a></td> +</tr> +<tr id="v3.13.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#v3.13">Dertiende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#v3.13">246</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocText" colspan="4">DEEL II.</td> +</tr> +<tr> +<td class="tocText" colspan="4">GHETTO.</td> +</tr> +<tr id="personae2.1.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#personae2.1">DRAMATIS PERSONAE.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#personae2.1">254</a></td> +</tr> +<tr id="g1.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#g1">EERSTE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1">255</a></td> +</tr> +<tr id="g1.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g1.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1.1">255</a></td> +</tr> +<tr id="g1.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g1.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1.2">258</a></td> +</tr> +<tr id="g1.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g1.3">Derde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1.3">263</a></td> +</tr> +<tr id="g1.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g1.4">Vierde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1.4">267</a></td> +</tr> +<tr id="g1.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g1.5">Vijfde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1.5">280</a></td> +</tr> +<tr id="g1.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g1.6">Zesde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1.6">282</a></td> +</tr> +<tr id="g1.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g1.7">Zevende Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g1.7">294</a></td> +</tr> +<tr id="g2.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#g2">TWEEDE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2">295</a></td> +</tr> +<tr id="g2.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g2.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2.1">295</a></td> +</tr> +<tr id="g2.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g2.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2.2">304</a></td> +</tr> +<tr id="g2.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g2.3">Derde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2.3">308</a></td> +</tr> +<tr id="g2.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g2.4">Vierde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2.4">311</a></td> +</tr> +<tr id="g2.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g2.5">Vijfde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2.5">315</a></td> +</tr> +<tr id="g2.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g2.6">Zesde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2.6">316</a></td> +</tr> +<tr id="g2.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g2.7">Zevende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g2.7">330</a></td> +</tr> +<tr id="g3.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#g3">DERDE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3">331</a></td> +</tr> +<tr id="g3.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.1">Eerste tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.1">331</a></td> +</tr> +<tr id="g3.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.2">Tweede tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.2">335</a></td> +</tr> +<tr id="g3.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.3">Derde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.3">336</a></td> +</tr> +<tr id="g3.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.4">Vierde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.4">342</a></td> +</tr> +<tr id="g3.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.5">Vijfde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.5">342</a></td> +</tr> +<tr id="g3.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.6">Zesde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.6">345</a></td> +</tr> +<tr id="g3.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.7">Zevende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.7">348</a></td> +</tr> +<tr id="g3.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.8">Achtste tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.8">348</a></td> +</tr> +<tr id="g3.9.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.9">Negende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.9">353</a></td> +</tr> +<tr id="g3.10.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.10">Tiende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.10">355</a></td> +</tr> +<tr id="g3.11.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#g3.11">Elfde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#g3.11">361</a></td> +</tr> +<tr id="naschrift.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#naschrift">NASCHRIFT.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#naschrift">363</a></td> +</tr> +<tr> +<td class="tocText" colspan="4">DE SCHOONE SLAAPSTER.</td> +</tr> +<tr id="intro.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#intro">INTRODUCTIE.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#intro">375</a></td> +</tr> +<tr id="personae2.2.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#personae2.2">DRAMATIS PERSONAE.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#personae2.2">376</a></td> +</tr> +<tr id="s1.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#s1">EERSTE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1">377</a></td> +</tr> +<tr id="s1.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.1">377</a></td> +</tr> +<tr id="s1.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.2">379</a></td> +</tr> +<tr id="s1.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.3">Derde Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.3">384</a></td> +</tr> +<tr id="s1.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.4">Vierde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.4">392</a></td> +</tr> +<tr id="s1.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.5">Vijfde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.5">394</a></td> +</tr> +<tr id="s1.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.6">Zesde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.6">414</a></td> +</tr> +<tr id="s1.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.7">Zevende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.7">420</a></td> +</tr> +<tr id="s1.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s1.8">Achtste tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s1.8">425</a></td> +</tr> +<tr id="s2.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#s2">TWEEDE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2">426</a></td> +</tr> +<tr id="s2.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.1">Eerste tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.1">426</a></td> +</tr> +<tr id="s2.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.2">Tweede Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.2">434</a></td> +</tr> +<tr id="s2.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.3">Derde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.3">438</a></td> +</tr> +<tr id="s2.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.4">Vierde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.4">441</a></td> +</tr> +<tr id="s2.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.5">Vijfde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.5">447</a></td> +</tr> +<tr id="s2.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.6">Zesde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.6">456</a></td> +</tr> +<tr id="s2.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.7">Zevende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.7">461</a></td> +</tr> +<tr id="s2.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s2.8">Achtste tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s2.8">463</a></td> +</tr> +<tr id="s3.toc" class="tocLevel0"> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle" colspan="2"><a href="#s3">DERDE BEDRIJF.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3">468</a></td> +</tr> +<tr id="s3.1.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.1">Eerste Tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.1">468</a></td> +</tr> +<tr id="s3.2.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.2">Tweede tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.2">476</a></td> +</tr> +<tr id="s3.3.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.3">Derde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.3">479</a></td> +</tr> +<tr id="s3.4.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.4">Vierde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.4">486</a></td> +</tr> +<tr id="s3.5.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.5">Vijfde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.5">488</a></td> +</tr> +<tr id="s3.6.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.6">Zesde tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.6">497</a></td> +</tr> +<tr id="s3.7.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.7">Zevende tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.7">499</a></td> +</tr> +<tr id="s3.8.toc" class="tocLevel1"> +<td></td> +<td class="tocDivNum"></td> +<td class="tocDivTitle"><a href="#s3.8">Achtste tooneel.</a></td> +<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#s3.8">504</a></td> +</tr> +</table> +</div> +<div class="transcriberNote"> +<h2 class="main">Colofon</h2> +<p>De nieuwe omslagillustratie van dit eBoek is hiermee aan het publieke domein verleend.</p> +<h3 class="main">Codering</h3> +<p>Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het +einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel +zijn verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het einde van +dit boek.</p> +<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> +<ul> +<li>2025-01-23 Begonnen. +</li> +</ul> +<h3 class="main">Verbeteringen</h3> +<p>De volgende 364 verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> +<table class="correctionTable"> +<tr> +<th>Bladzijde</th> +<th>Bron</th> +<th>Verbetering</th> +<th>Bewerkingsafstand</th> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e214">VI</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">heroische</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">heroïsche</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e449">5</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">’</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">,</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><i title="48 gevallen">Passim. +</i></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">:</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e1104">17</a>, <a class="pageref" href="#xd33e1129">17</a>, <a class="pageref" href="#xd33e1166">17</a>, <a class="pageref" href="#xd33e1292">20</a>, <a class="pageref" href="#xd33e1713">28</a>, <a class="pageref" href="#xd33e1990">31</a>, <a class="pageref" href="#xd33e3768">62</a>, <a class="pageref" href="#xd33e3898">65</a>, <a class="pageref" href="#xd33e13345">245</a>, <a class="pageref" href="#xd33e15537">308</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.)</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">).</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e1279">20</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">kere</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">kerel</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e1708">28</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">-</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e1739">28</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">gescheeuw</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">geschreeuw</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e1796">29</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">(</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><i title="109 gevallen">Passim. +</i></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e1832">29</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">„</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><i title="50 gevallen">Passim. +</i></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e2381">38</a>, <a class="pageref" href="#xd33e5860">97</a>, <a class="pageref" href="#xd33e8380">147</a>, <a class="pageref" href="#xd33e9266">165</a>, <a class="pageref" href="#xd33e9356">168</a>, <a class="pageref" href="#xd33e9459">170</a>, <a class="pageref" href="#xd33e10249">185</a>, <a class="pageref" href="#xd33e10555">192</a>, <a class="pageref" href="#xd33e10853">198</a>, <a class="pageref" href="#xd33e13583">254</a>, <a class="pageref" href="#xd33e14835">287</a>, <a class="pageref" href="#xd33e15510">307</a>, <a class="pageref" href="#xd33e19613">407</a>, <a class="pageref" href="#xd33e23815">484</a>, <a class="pageref" href="#xd33e24100">488</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">,</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e3283">51</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.,..</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.…</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e3306">52</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">,…</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.…</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e3727">62</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">frische</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">frissche</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e3868">65</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Veldwacher</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Veldwachter</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e4737">80</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.…</td> +<td class="bottom">4</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e6034">101</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">’n ’n</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">’n</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e6494">109</a>, <a class="pageref" href="#xd33e6617">110</a>, <a class="pageref" href="#xd33e6664">111</a>, <a class="pageref" href="#xd33e11947">219</a>, <a class="pageref" href="#xd33e15866">316</a>, <a class="pageref" href="#xd33e15915">319</a>, <a class="pageref" href="#xd33e24345">493</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">,</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e7419">127</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">nècessaire</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">nécessaire</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e7634">131</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">fort</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">forte</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e7689">132</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="fr">assomant</td> +<td class="width40 bottom" lang="fr">assommant</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e8369">147</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">patient</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">patiënt</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e8447">149</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">,</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e8561">151</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">heb</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Heb</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e8720">154</a>, <a class="pageref" href="#xd33e15614">311</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">is</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Is</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e9366">168</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">achtien-honderd-negentig</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">achttien-honderd-negentig</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e9466">170</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">één-en negentig</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">één-en-negentig</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e9469">170</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">zóó</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">zóó’n</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e9490">171</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">!</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e9541">172</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">AIs</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Als</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e9841">176</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">·</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e9871">177</a>, <a class="pageref" href="#xd33e22961">470</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">,</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e10263">185</a>, <a class="pageref" href="#xd33e20693">425</a>, <a class="pageref" href="#xd33e22773">467</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">)</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e10297">186</a>, <a class="pageref" href="#xd33e10299">186</a>, <a class="pageref" href="#xd33e10301">186</a>, <a class="pageref" href="#xd33e11063">201</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">’</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e10411">189</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">”</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e10428">189</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">exécuteur testamentair</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">exécuteur-testamentair</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e10696">195</a>, <a class="pageref" href="#xd33e12976">237</a>, <a class="pageref" href="#xd33e23205">474</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> ..</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">…</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e10959">200</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">delange</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Delange</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e11445">208</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="de">Moor</td> +<td class="width40 bottom" lang="de">Mohr</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e11564">210</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">be weer</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">beweer</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e11724">215</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">in</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">is een</td> +<td class="bottom">4</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e11740">215</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">’</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">’s</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e11743">215</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">).</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e11944">219</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">de</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">De</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e12584">230</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> </td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">—</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e12908">236</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">hartstochelijk</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">hartstochtelijk</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e12973">237</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Burgelijken</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Burgerlijken</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e13028">239</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">aangeteekenkenden</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">aangeteekenden</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e13062">240</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Dolf</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Hope</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e13425">246</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.!.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">!…</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e13589">254</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Haezer</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Haëzer</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e14090">267</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Kinderenbedtijd</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Kinderen-bedtijd</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e14891">291</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">gèId</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">gèld</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15080">296</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">opgeopgewonden</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">opgewonden</td> +<td class="bottom">4</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15085">297</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">moe t</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">moet</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15406">305</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Aáron</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Aaron</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15421">305</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Aäron</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Aaron</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15497">307</a>, <a class="pageref" href="#xd33e15712">313</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rosa</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rose</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15574">309</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">zooas</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Zooas</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15588">310</a>, <a class="pageref" href="#xd33e15599">310</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Ester</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Esther</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15917">319</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">?</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15922">319</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">twéé-en twintig</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">twéé-en-twintig</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15925">319</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">diezelf</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">die zelf</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e15999">322</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">,.</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e16072">325</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Niet in bron</i>] +</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">?</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e16312">334</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">je</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Je</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e16393">335</a>, <a class="pageref" href="#xd33e22622">465</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">..</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e16479">338</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">op op</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">op</td> +<td class="bottom">3</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e16580">342</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Vijde</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Vijfde</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e16769">346</a>, <a class="pageref" href="#xd33e16950">349</a>, <a class="pageref" href="#xd33e17143">352</a>, <a class="pageref" href="#xd33e17160">352</a>, <a class="pageref" href="#xd33e17163">352</a>, <a class="pageref" href="#xd33e17183">353</a>, <a class="pageref" href="#xd33e17188">353</a>, <a class="pageref" href="#xd33e17208">353</a>, <a class="pageref" href="#xd33e17227">353</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rafael</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rafaël</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e17350">355</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">RafaëI</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rafaël</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e17371">356</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">schonders</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">schouders</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e17617">360</a>, <a class="pageref" href="#xd33e19935">413</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.. .</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.…</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e17737">364</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">geloodsd</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">geloodst</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e17759">364</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rafael-figuur</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rafaël-figuur</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e17765">364</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rafaels</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Rafaëls</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e17785">366</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">rabijnen-gedaas</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">rabbijnen-gedaas</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e18485">385</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">zichbaar</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">zichtbaar</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e18531">385</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">. ..</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">.…</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e18900">393</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">))</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">)</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e19076">396</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> e</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">te</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20041">415</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> .</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">. </td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20186">419</a>, <a class="pageref" href="#xd33e20209">419</a>, <a class="pageref" href="#xd33e20238">419</a>, <a class="pageref" href="#xd33e20282">420</a>, <a class="pageref" href="#xd33e20348">421</a>, <a class="pageref" href="#xd33e21220">437</a>, <a class="pageref" href="#xd33e21299">438</a>, <a class="pageref" href="#xd33e21323">439</a>, <a class="pageref" href="#xd33e21407">441</a>, <a class="pageref" href="#xd33e21669">447</a>, <a class="pageref" href="#xd33e23628">481</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">:</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20276">420</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">slamppers</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">slampampers</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20595">424</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">dieët</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">dieet</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20844">429</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">geinteresseerd</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">geïnteresseerd</td> +<td class="bottom">1 / 0</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20849">429</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">mc</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">me</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20882">429</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">..</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">…</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20930">431</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">je’n</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">je ’n</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e20953">432</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">je’m</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">je ’m</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e21225">437</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">!</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e21540">444</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">. .</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">…</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e21641">446</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">sleutel gerinkel</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">sleutelgerinkel</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e21750">448</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">mensh</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">mensch</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e22013">453</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Bëlzebub</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">Beëlzebub</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e22164">456</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">kathechismus</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">katechismus</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e22794">468</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> .</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl"> +[<i>Verwijderd</i>] +</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e23274">475</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">rabijnen</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">rabbijnen</td> +<td class="bottom">1</td> +</tr> +<tr> +<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd33e23381">477</a></td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">noch</td> +<td class="width40 bottom" lang="nl">nog</td> +<td class="bottom">2</td> +</tr> +</table> +</div> +</div> +<div style='text-align:center'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 75358 ***</div> +</body> +</html> + diff --git a/75358-h/images/new-cover.jpg b/75358-h/images/new-cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d8dd7b9 --- /dev/null +++ b/75358-h/images/new-cover.jpg diff --git a/75358-h/images/rbrace3.png b/75358-h/images/rbrace3.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c1ee130 --- /dev/null +++ b/75358-h/images/rbrace3.png diff --git a/75358-h/images/titlepage.png b/75358-h/images/titlepage.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7dd1a3c --- /dev/null +++ b/75358-h/images/titlepage.png diff --git a/75358-h/images/titlepage2.png b/75358-h/images/titlepage2.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d18be41 --- /dev/null +++ b/75358-h/images/titlepage2.png diff --git a/75358-h/images/titlepage3.png b/75358-h/images/titlepage3.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8b48a09 --- /dev/null +++ b/75358-h/images/titlepage3.png diff --git a/75358-h/images/titlepage4.png b/75358-h/images/titlepage4.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..75eebcc --- /dev/null +++ b/75358-h/images/titlepage4.png diff --git a/75358-h/images/titlepage5.png b/75358-h/images/titlepage5.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7fe435b --- /dev/null +++ b/75358-h/images/titlepage5.png diff --git a/75358-h/images/titlepage6.png b/75358-h/images/titlepage6.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6966808 --- /dev/null +++ b/75358-h/images/titlepage6.png |
