diff options
Diffstat (limited to 'old/67635-h/67635-h.htm')
| -rw-r--r-- | old/67635-h/67635-h.htm | 7712 |
1 files changed, 0 insertions, 7712 deletions
diff --git a/old/67635-h/67635-h.htm b/old/67635-h/67635-h.htm deleted file mode 100644 index e559a3e..0000000 --- a/old/67635-h/67635-h.htm +++ /dev/null @@ -1,7712 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html -PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> -<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2022-03-15T21:34:22Z using SAXON HE 9.9.1.8 . --> -<html lang="nl"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> -<title>Koning Hendrik V</title> -<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html"> -<meta name="author" content="William Shakespeare (1564–1616)"> -<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg"> -<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> -<meta name="DC.Creator" content="William Shakespeare (1564–1616)"> -<meta name="DC.Title" content="Koning Hendrik V"> -<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> -<meta name="DC.Format" content="text/html"> -<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> -<style type="text/css"> /* <![CDATA[ */ -html { -line-height: 1.3; -} -body { -margin: 0; -} -main { -display: block; -} -h1 { -font-size: 2em; -margin: 0.67em 0; -} -hr { -height: 0; -overflow: visible; -} -pre { -font-family: monospace, monospace; -font-size: 1em; -} -a { -background-color: transparent; -} -abbr[title] { -border-bottom: none; -text-decoration: underline; -text-decoration: underline dotted; -} -b, strong { -font-weight: bolder; -} -code, kbd, samp { -font-family: monospace, monospace; -font-size: 1em; -} -small { -font-size: 80%; -} -sub, sup { -font-size: 67%; -line-height: 0; -position: relative; -vertical-align: baseline; -} -sub { -bottom: -0.25em; -} -sup { -top: -0.5em; -} -img { -border-style: none; -} -body { -font-family: serif; -font-size: 100%; -text-align: left; -margin-top: 2.4em; -} -div.front, div.body { -margin-bottom: 7.2em; -} -div.back { -margin-bottom: 2.4em; -} -.div0 { -margin-top: 7.2em; -margin-bottom: 7.2em; -} -.div1 { -margin-top: 5.6em; -margin-bottom: 5.6em; -} -.div2 { -margin-top: 4.8em; -margin-bottom: 4.8em; -} -.div3 { -margin-top: 3.6em; -margin-bottom: 3.6em; -} -.div4 { -margin-top: 2.4em; -margin-bottom: 2.4em; -} -.div5, .div6, .div7 { -margin-top: 1.44em; -margin-bottom: 1.44em; -} -.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child, -.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child { -margin-bottom: 0; -} -blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back { -margin-top: 0; -margin-bottom: 0; -} -.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child, -.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child { -margin-top: 0; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 { -clear: both; -font-style: normal; -text-transform: none; -} -h3, .h3 { -font-size: 1.2em; -} -h3.label { -font-size: 1em; -margin-bottom: 0; -} -h4, .h4 { -font-size: 1em; -} -.alignleft { -text-align: left; -} -.alignright { -text-align: right; -} -.alignblock { -text-align: justify; -} -p.tb, hr.tb, .par.tb { -margin: 1.6em auto; -text-align: center; -} -p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument { -font-size: 0.9em; -text-indent: 0; -} -p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { -margin: 1.58em 10%; -} -td.tocDivNum { -vertical-align: top; -} -td.tocPageNum { -vertical-align: bottom; -} -.opener, .address { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -} -.addrline { -margin-top: 0; -margin-bottom: 0; -} -.dateline { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -text-align: right; -} -.salute { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.signed { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.epigraph { -font-size: 0.9em; -width: 60%; -margin-left: auto; -} -.epigraph span.bibl { -display: block; -text-align: right; -} -.trailer { -clear: both; -margin-top: 3.6em; -} -span.abbr, abbr { -white-space: nowrap; -} -span.parnum { -font-weight: bold; -} -span.corr, span.gap { -border-bottom: 1px dotted red; -} -span.num, span.trans, span.trans { -border-bottom: 1px dotted gray; -} -span.measure { -border-bottom: 1px dotted green; -} -.ex { -letter-spacing: 0.2em; -} -.sc { -font-variant: small-caps; -} -.asc { -font-variant: small-caps; -text-transform: lowercase; -} -.uc { -text-transform: uppercase; -} -.tt { -font-family: monospace; -} -.underline { -text-decoration: underline; -} -.overline, .overtilde { -text-decoration: overline; -} -.rm { -font-style: normal; -} -.red { -color: red; -} -hr { -clear: both; -border: none; -border-bottom: 1px solid black; -width: 45%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -margin-top: 1em; -text-align: center; -} -hr.dotted { -border-bottom: 2px dotted black; -} -hr.dashed { -border-bottom: 2px dashed black; -} -.aligncenter { -text-align: center; -} -h1, h2, .h1, .h2 { -font-size: 1.44em; -line-height: 1.5; -} -h1.label, h2.label { -font-size: 1.2em; -margin-bottom: 0; -} -h5, h6 { -font-size: 1em; -font-style: italic; -} -p, .par { -text-indent: 0; -} -p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { -text-transform: uppercase; -} -.hangq { -text-indent: -0.32em; -} -.hangqq { -text-indent: -0.42em; -} -.hangqqq { -text-indent: -0.84em; -} -p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { -float: left; -clear: left; -margin: 0 0.05em 0 0; -padding: 0; -line-height: 0.8; -font-size: 420%; -vertical-align: super; -} -blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { -font-size: 0.9em; -margin: 1.58em 5%; -} -.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden { -text-decoration: none; -} -.advertisement, .advertisements { -background-color: #FFFEE0; -border: black 1px dotted; -color: #000; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.footnotes .body, .footnotes .div1 { -padding: 0; -} -.fnarrow { -color: #AAAAAA; -font-weight: bold; -text-decoration: none; -} -.fnarrow:hover, .fnreturn:hover { -color: #660000; -} -.fnreturn { -color: #AAAAAA; -font-size: 80%; -font-weight: bold; -text-decoration: none; -vertical-align: 0.25em; -} -a { -text-decoration: none; -} -a:hover { -text-decoration: underline; -background-color: #e9f5ff; -} -a.noteRef, a.pseudoNoteRef { -font-size: 67%; -line-height: 0; -position: relative; -vertical-align: baseline; -top: -0.5em; -text-decoration: none; -margin-left: 0.1em; -} -.displayfootnote { -display: none; -} -div.footnotes { -font-size: 80%; -margin-top: 1em; -padding: 0; -} -hr.fnsep { -margin-left: 0; -margin-right: 0; -text-align: left; -width: 25%; -} -p.footnote, .par.footnote { -margin-bottom: 0.5em; -margin-top: 0.5em; -} -p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel { -float: left; -margin-left: -0.1em; -margin-top: 0.9em; -min-width: 1.0em; -padding-right: 0.4em; -} -.apparatusnote { -text-decoration: none; -} -.apparatusnote:target, .fndiv:target { -background-color: #eaf3ff; -} -table.tocList { -width: 100%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -border-width: 0; -border-collapse: collapse; -} -td.tocPageNum, td.tocDivNum { -text-align: right; -min-width: 10%; -border-width: 0; -white-space: nowrap; -} -td.tocDivNum { -padding-left: 0; -padding-right: 0.5em; -} -td.tocPageNum { -padding-left: 0.5em; -padding-right: 0; -} -td.tocDivTitle { -width: auto; -} -p.tocPart, .par.tocPart { -margin: 1.58em 0; -font-variant: small-caps; -} -p.tocChapter, .par.tocChapter { -margin: 1.58em 0; -} -p.tocSection, .par.tocSection { -margin: 0.7em 5%; -} -table.tocList td { -vertical-align: top; -} -table.tocList td.tocPageNum { -vertical-align: bottom; -} -table.inner { -display: inline-table; -border-collapse: collapse; -width: 100%; -} -td.itemNum { -text-align: right; -min-width: 5%; -padding-right: 0.8em; -} -td.innerContainer { -padding: 0; -margin: 0; -} -.index { -font-size: 80%; -} -.index p { -text-indent: -1em; -margin-left: 1em; -} -.indexToc { -text-align: center; -} -.transcriberNote { -background-color: #DDE; -border: black 1px dotted; -color: #000; -font-family: sans-serif; -font-size: 80%; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.missingTarget { -text-decoration: line-through; -color: red; -} -.correctionTable { -width: 75%; -} -.width20 { -width: 20%; -} -.width40 { -width: 40%; -} -p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { -color: #666666; -font-size: 80%; -} -span.musictime { -vertical-align: middle; -display: inline-block; -text-align: center; -} -span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom { -padding: 1px 0.5px; -font-size: xx-small; -font-weight: bold; -line-height: 0.7em; -} -span.musictime span.bottom { -display: block; -} -ul { -list-style-type: none; -} -.splitListTable { -margin-left: 0; -} -.splitListTable td { -vertical-align: top; -} -.numberedItem { -text-indent: -3em; -margin-left: 3em; -} -.numberedItem .itemNumber { -float: left; -position: relative; -left: -3.5em; -width: 3em; -display: inline-block; -text-align: right; -} -.itemGroupTable { -border-collapse: collapse; -margin-left: 0; -} -.itemGroupTable td { -padding: 0; -margin: 0; -vertical-align: middle; -} -.itemGroupBrace { -padding: 0 0.5em !important; -} -div.figure { -text-align: center; -} -.figure { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.floatLeft { -float: left; -margin: 10px 10px 10px 0; -} -.floatRight { -float: right; -margin: 10px 0 10px 10px; -} -p.figureHead, .par.figureHead { -font-size: 100%; -text-align: center; -} -.figAnnotation { -font-size: 80%; -position: relative; -margin: 0 auto; -} -.figTopLeft, .figBottomLeft { -float: left; -} -.figTopRight, .figBottomRight { -float: right; -} -.figure p, .figure .par { -font-size: 80%; -margin-top: 0; -text-align: center; -} -img { -border-width: 0; -} -td.galleryFigure { -text-align: center; -vertical-align: middle; -} -td.galleryCaption { -text-align: center; -vertical-align: top; -} -.lgouter { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -display: table; -} -.lg { -text-align: left; -padding: .5em 0 .5em 0; -} -.lg h4, .lgouter h4 { -font-weight: normal; -} -.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum { -color: #777; -font-size: 90%; -left: 16%; -margin: 0; -position: absolute; -text-align: center; -text-indent: 0; -top: auto; -width: 1.75em; -} -p.line, .par.line { -margin: 0 0 0 0; -} -span.hemistich { -visibility: hidden; -} -.verseNum { -font-weight: bold; -} -.speaker { -font-weight: bold; -margin-bottom: 0.4em; -} -.sp .line { -margin: 0 10%; -text-align: left; -} -.castlist, .castitem { -list-style-type: none; -} -.castGroupTable { -border-collapse: collapse; -margin-left: 0; -} -.castGroupTable td { -padding: 0; -margin: 0; -vertical-align: middle; -} -.castGroupBrace { -padding: 0 0.5em !important; -} -body { -padding: 1.58em 16%; -} -.pageNum { -display: inline; -font-size: 8.4pt; -font-style: normal; -margin: 0; -padding: 0; -position: absolute; -right: 1%; -text-align: right; -letter-spacing: normal; -} -.marginnote { -font-size: 0.8em; -height: 0; -left: 1%; -position: absolute; -text-indent: 0; -width: 14%; -text-align: left; -} -.right-marginnote { -font-size: 0.8em; -height: 0; -right: 3%; -position: absolute; -text-indent: 0; -text-align: right; -width: 11% -} -.cut-in-left-note { -font-size: 0.8em; -left: 1%; -float: left; -text-indent: 0; -width: 14%; -text-align: left; -padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0; -} -.cut-in-right-note { -font-size: 0.8em; -left: 1%; -float: right; -text-indent: 0; -width: 14%; -text-align: right; -padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em; -} -span.tocPageNum, span.flushright { -position: absolute; -right: 16%; -top: auto; -text-indent: 0; -} -.pglink::after { -content: "\0000A0\01F4D8"; -font-size: 80%; -font-style: normal; -font-weight: normal; -} -.catlink::after { -content: "\0000A0\01F4C7"; -font-size: 80%; -font-style: normal; -font-weight: normal; -} -.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after { -content: "\0000A0\002197\00FE0F"; -color: blue; -font-size: 80%; -font-style: normal; -font-weight: normal; -} -.pglink:hover { -background-color: #DCFFDC; -} -.catlink:hover { -background-color: #FFFFDC; -} -.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover { -background-color: #FFDCDC; -} -body { -background: #FFFFFF; -font-family: serif; -} -body, a.hidden { -color: black; -} -h1, h2, .h1, .h2 { -text-align: center; -font-variant: small-caps; -font-weight: normal; -} -p.byline { -text-align: center; -font-style: italic; -margin-bottom: 2em; -} -.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline { -text-align: left; -} -.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum { -color: #660000; -} -.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a { -color: #AAAAAA; -} -a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover { -color: red; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6 { -font-weight: normal; -} -table { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.tablecaption { -text-align: center; -} -.arab { font-family: Scheherazade, serif; } -.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; } -.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; } -.hebr { font-family: Shlomo, 'Ezra SIL', serif; } -.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; } -/* CSS rules generated from rendition elements in TEI file */ -div.sp p { -margin-left: 10%; -} -div.sp p.speaker { -margin-left: 0; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 { -color: #001FA4; -} -.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage { -color: #001FA4; -} -h3 { -font-weight: bold; -} -.speaker { -color: #880000; -} -/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ -.cover-imagewidth { -width:480px; -} -.xd31e2485 { -text-indent:2em; -} -.xd31e2487 { -text-indent:4em; -} -.xd31e2489 { -text-indent:6em; -} -.kh5\.iii\.2\.19 { -text-indent:8em; -} -.xd31e2495 { -text-indent:10em; -} -.p580width { -width:504px; -} -.p600width { -width:491px; -} -.p604width { -width:396px; -} -@media handheld { -} -/* ]]> */ </style> -</head> -<body> -<div lang='en'> -<p style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of <span lang='nl'>Koning Hendrik de Vijfde</span>, by William Shakespeare</p> -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online -at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you -are not located in the United States, you will have to check the laws of the -country where you are located before using this eBook. -</div> -</div> - -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:1em; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Title: <span lang='nl'>Koning Hendrik de Vijfde</span></p> -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Author: William Shakespeare</p> -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Translator: Dr. L.A.J. Burgersdijk</p> -<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Release Date: March 15, 2022 [eBook #67635]</p> -<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Language: Dutch</p> - <p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em; text-align:left'>Produced by: Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ for Project Gutenberg</p> -<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl'>KONING HENDRIK DE VIJFDE</span> ***</div> -<div class="front"> -<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> -<p class="first"></p> -<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/new-cover.jpg" alt="Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div><p> -</p> -</div> -</div> -<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> -<p class="first"> -<span class="pageNum" id="pb566">[<a href="#pb566">566</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div class="body"> -<div id="kh4i" class="div0 play"> -<h2 class="main">KONING HENDRIK DE VIJFDE.</h2> -<ul class="castlist"> -<li class="casthead"> -<h4>PERSONEN:</h4> -</li> -<li class="castitem"><span class="role">Koning <span class="sc">Hendrik de Vijfde</span></span>.</li> -<li class="castlist"> -<table class="castGroupTable"> -<tr> -<td><span class="role"><span class="sc">Humphrey</span>, hertog van <span class="sc">Gloster</span></span>,</td> -<td rowspan="2" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace2.png" alt="}" width="12" height="40"></td> -<td rowspan="2"><span>broeders des Konings.</span></td> -</tr> -<tr> -<td><span class="role"><span class="sc">John</span>, hertog van <span class="sc">Bedford</span></span>,</td> -</tr> -</table> -</li> -<li class="castitem"><span class="role">De <span class="sc">Hertog</span> van <span class="sc">Exeter</span></span>, oom des Konings.</li> -<li class="castitem"><span class="role">De <span class="sc">Hertog</span> van <span class="sc">York</span></span>, neef des Konings.</li> -<li class="castitem">De <span class="sc">Graven</span> van <span class="role"><span class="sc">Salisbury</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Westmoreland</span></span> en <span class="role"><span class="sc">Warwick</span></span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role">De <span class="sc">Aartsbisschop</span> van <span class="sc">Canterbury</span></span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role">De <span class="sc">Bisschop</span> van <span class="sc">Ely</span></span>.</li> -<li class="castlist"> -<table class="castGroupTable"> -<tr> -<td><span class="role">De <span class="sc">Graaf</span> van <span class="sc">Cambridge</span></span>,</td> -<td rowspan="3" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace3.png" alt="}" width="12" height="60"></td> -<td rowspan="3"><span>saamgezworenen.</span></td> -</tr> -<tr> -<td><span class="role">Lord <span class="sc">Scroop</span></span>,</td> -</tr> -<tr> -<td><span class="role">Sir <span class="sc">Thomas Grey</span></span>,</td> -</tr> -</table> -</li> -<li class="castlist"> -<table class="castGroupTable"> -<tr> -<td><span class="role">Sir <span class="sc">Thomas Erpingham</span></span>,</td> -<td rowspan="3" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace3.png" alt="}" width="12" height="60"></td> -<td rowspan="3"><span>krijgsoversten in ’s konings leger.</span></td> -</tr> -<tr> -<td> <span class="role"><span class="sc">Gower</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Fluellen</span></span>,</td> -</tr> -<tr> -<td> <span class="role"><span class="sc">Macmorris</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Jamy</span></span>,</td> -</tr> -</table> -</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Bates</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Court</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Williams</span></span>, soldaten in ’s konings leger.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Pistool</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Nym</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Bardolf</span></span>, en een <span class="role">Jongen</span>, hun bediende.</li> -<li class="castitem"><span class="role">Een Heraut</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Karel de Zesde</span>, koning van Frankrijk</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Louis</span>, de Dauphijn</span>.</li> -<li class="castitem">De <span class="sc">Hertogen</span> van <span class="role"><span class="sc">Bourgondië</span></span>, <span class="role"><span class="sc">Orleans</span></span> en <span class="role"><span class="sc">Bourbon</span></span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role">De <span class="sc">Connetabel</span> van Frankrijk</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Rambures</span></span> en <span class="role"><span class="sc">Grandpré</span></span>, Fransche edellieden.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Montjoye</span></span>, een Fransch heraut.</li> -<li class="castitem"><span class="role">De <span class="sc">Commandant</span> van Harfleur</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role">Fransche Gezanten aan het Engelsch hof</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Isabella</span>, Koningin van Frankrijk</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Catharina</span>, dochter van Karel en Isabella</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Alice</span>, hofdame bij Prinses Catharina</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Vrouw Haastig</span>, waardin van een herberg in Eastcheap, gehuwd met Pistool</span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Chorus.</span></span></li> -<li class="castitem">Edellieden, Edelvrouwen, Officieren, Engelsche en Fransche soldaten, Boden en Dienaars.</li> -</ul> -<p class="first">Het Tooneel is in Engeland, later in Frankrijk. </p> -<div id="kh5.i" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.i.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">EERSTE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage"><span class="sc">Chorus</span> <i>treedt op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p id="kh5.i.pr" class="speaker">Chorus.</p> -<p class="line">O, stond een Muze mij ten dienst, van vuur,</p> -<p id="kh5.i.pr.2" class="line">Die tot der vinding lichtsten hemel steeg!</p> -<p class="line">Een rijk als schouwtooneel, voor ’t spelen vorsten,</p> -<p class="line">Voor ’t zien van ’t prachtig schouwspel koningen!</p> -<p class="line">Dan trad, gelijk hij was, held Hendrik op</p> -<p class="line">In Marsgestalte; voor zijn voeten kropen,</p> -<p class="line">Als honden aangekoppeld, vuur en zwaard</p> -<p class="line">En honger rond om werk. Doch o! vergeeft,</p> -<p class="line">Geëerden, dat een ongewiekte geest</p> -<p class="line">Op zulk een planken vloer zoo groot een stof</p> -<p id="kh5.i.pr.11" class="line">U voor te stellen waagt! Dit hanenstrijdperk,</p> -<p class="line">Omvat het Frankrijks vlakten? bergt deze O</p> -<p class="line">Met houten wand de helmen slechts, waar eens</p> -<p class="line">Bij Agincourt de lucht voor heeft gesidderd?</p> -<p class="line">Vergeeft, ja! kan een kromme cijfertrek</p> -<p class="line">Niet in een klein bestek millioenen gelden?</p> -<p class="line">Dat wij dan, nullen bij een groot bedrag,</p> -<p class="line">Verbeeldings macht bij u hier laten werken!</p> -<p class="line">Denkt in den gordel dezer muren thans</p> -<p class="line">Twee groote monarchieën ingesloten,</p> -<p class="line">Elk de andre dreigend met verheven voorhoofd,</p> -<p class="line">Gescheiden door een woeste, smalle zee.</p> -<p class="line">Vult aan, door uwen geest, wat ons ontbreekt,</p> -<p class="line">Verdeelt in duizend stukken elken man;</p> -<p class="line">Dat uw verbeelding hier een leger scheppe;<span class="pageNum" id="pb567">[<a href="#pb567">567</a>]</span></p> -<p class="line">Als wij van paarden spreken, denkt, gij ziet hen,</p> -<p class="line">In ’t weeke land hun trotsche hoeven prentend;</p> -<p class="line">Uw geest leen’ koningstooi aan onze vorsten,</p> -<p class="line">Verplaats’ hen hier en daar, spring’ tijden over,</p> -<p class="line">Vatte in een uurglas samen, wat door jaren</p> -<p class="line">Gewrocht werd. Laat, opdat uw geest dit doe,</p> -<p class="line">Als Chorus mij bij dit geschiedstuk toe,</p> -<p class="line">Die als Proloog hier smeek: hoort onze kunst</p> -<p class="line">Toegevend aan en oordeelt dan in gunst.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Chorus</span> <i>af</i>.)</p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="kh5.i.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.i.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage">Londen. <i>Een voorzaal in het koninklijk paleis.</i></p> -<p class="stage"><i>De Aartsbisschop van</i> <span class="sc">Canterbury</span> <i>en de Bisschop van</i> <span class="sc">Ely</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p id="kh5.i.1.1" class="line">Voorwaar, mylord, de wet is weer aanhangig,</p> -<p class="line">Die in het elfde jaar des voor’gen konings</p> -<p class="line">Waarschijnlijk tegen ons waar’ doorgegaan,</p> -<p class="line">Zoo niet de woeste en onrustvolle tijd</p> -<p class="line">De verdere overweging had verhinderd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">En hoe, mylord, voorkomen wij haar nu?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Dit moeten we overleggen. Gaat zij door,</p> -<p class="line">Dan neemt ze ons ruim de helft van onze have.</p> -<p class="line">Want al het grondbezit, door vrome leeken</p> -<p class="line">Bij testament ooit aan de kerk vermaakt,</p> -<p class="line">Wil men ons nemen,—wat, naar ’t wordt geschat,</p> -<p class="line">Zou onderhouden, voor des konings luister,</p> -<p class="line">Ruim vijftien graven, vijftienhonderd ridders,</p> -<p class="line">Zes duizend en tweehonderd wakk’re knapen,</p> -<p class="line">En dan, tot troost van zieken en verzwakten,</p> -<p class="line">Voor schaam’le zieken, de’ arbeidstijd voorbij,</p> -<p class="line">Een honderd armenhuizen, wel voorzien,—</p> -<p class="line">En verder ’s konings koffers stijven zou</p> -<p class="line">Met duizend ponden ’s jaars. Zoo luidt de wet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">Een diepe teug! <span class="lineNum">20</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Een diepe teug! <span class="lineNum">20</span> </span>Die kelk en al zou slikken!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">Doch hoe dit te verhind’ren?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">De koning is genadevol en billijk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p id="kh5.i.1.28" class="line">En een waarachtig vriend der heil’ge kerk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">De wandel van zijn jeugd deed dit niet hopen.</p> -<p class="line">Nauw blies zijns vaders borst den adem uit,</p> -<p class="line">Of ook zijn woestheid scheen, in hem verstikt,</p> -<p class="line">Te sterven; ja, in ’t eigen oogenblik</p> -<p class="line">Verscheen Bezonnenheid, gelijk een engel,</p> -<p class="line">En zweepte uit hem den zondige’ Adam weg,</p> -<p class="line">En liet zijn lichaam als een paradijs,</p> -<p class="line">Dat hemelgeesten opnam en omsloot.</p> -<p class="line">Zoo plots’ling werd geen kweek’ling ooit gevormd;</p> -<p class="line">Zoo, als een vloed, kwam nooit bekeering op,</p> -<p class="line">Zoo driftig stroomend, feilen met zich sleepend;</p> -<p class="line">Zoo ras heeft hydrakoppige eigenlust</p> -<p class="line">Zijn troon nooit opgegeven, zoo in eens,</p> -<p class="line">Als nu in dezen koning.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Als nu in dezen koning. </span>Ons ten zegen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Hoor hem met godgeleerden in gesprek,</p> -<p class="line">En, gansch bewondring, zult ge inwendig wenschen,</p> -<p class="line">Dat hij, de vorst, prelaat geworden waar’;</p> -<p class="line">En hoor hem over staatsbelangen hand’len,</p> -<p class="line">Die waren, zweert gij, steeds zijn een’ge lust;</p> -<p class="line">Hij spreek’ van oorlogvoering, gij verneemt</p> -<p class="line">Een schrikb’ren veldslag, op muziek gezet;</p> -<p class="line">Leg een geval van staatsmanskunst hem voor,</p> -<p class="line">En hij ontwart den Gordiaanschen knoop,</p> -<p class="line">Als waar’ ’t zijn knieband; waarlijk, als hij spreekt,</p> -<p class="line">Is zelfs de lucht, de vrije woest’ling, stil,</p> -<p class="line">En stom verbazen loert in ieders oor</p> -<p class="line">Om zijner reed’nen honingzeem te buiten,</p> -<p class="line">Zoodat de hand’ling, ’t practisch deel des levens,</p> -<p class="line">Zich leermeest’resse toont der theorie.</p> -<p class="line">Een wonder is ’t, hoe onze vorst dit oplas,</p> -<p class="line">Daar al zijn lust een ijd’le wandel was,</p> -<p class="line">Zijn makkers ruw, onwetend, zonder diepte,</p> -<p class="line">Zijn tijd bezet door brassen, zwieren, tieren,</p> -<p class="line">En hij geen zweem van studiegeest ooit toonde,</p> -<p class="line">Of zucht tot eenzaamheid en tot ontwijken</p> -<p class="line">Der menigte en haar openbaar gewoel. <span class="lineNum">60</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">De aardbezie ziet men onder netels groeien,</p> -<p class="line">En nevens vruchten van geringer aard</p> -<p class="line">Gezonde beziën best tot rijpheid komen;</p> -<p class="line">Zoo was zijn wildheid voor den prins een sluier,</p> -<p class="line">Zijn overpeinzing dekkend, die bij nacht,</p> -<p class="line">Gewis, als zomergras, het snelst gedijde,</p> -<p class="line">Onopgemerkt, doch krachtig in haar groei.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Zoo moet het; want der wond’ren tijd is over;</p> -<p class="line">En dus, er moeten midd’len zijn, waardoor</p> -<p class="line">Volkomenheid ontstaat.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Volkomenheid ontstaat. </span>Doch, waarde lord,</p> -<p class="line">Wat is te doen tot temp’ring dezer wet,</p> -<p class="line">Die de gemeenten eischen? Is de koning</p> -<p class="line">Er voor of tegen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Naar het schijnt, nog weiflend</p> -<p class="line">Maar toch, naar onze zijde eer overhellend,</p> -<p class="line">Dan dat hij onze weêrpartijders steunt;</p> -<p class="line">Want ik heb hem een aanbod kunnen doen</p> -<p class="line">Van de vergaad’ring onzer geestlijkheid,—</p> -<p class="line">En ’k heb daarbij zijn hoogheid in den breede</p> -<p class="line">De hangende geschillen toegelicht,</p> -<p class="line">Frankrijk betreffend,—om een grooter som</p> -<p class="line">Te geven, dan de geestlijkheid nog ooit</p> -<p class="line">In eens aan vorsten vóór hem heeft bewilligd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">Hoe, dunkt u, stond den koning ’t aanbod aan?</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb568">[<a href="#pb568">568</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">’t Vond bij zijn majesteit een heusche ontvangst;</p> -<p class="line">Alleen ontbrak de tijd om aan te hooren,—</p> -<p class="line">Gelijk hij blijkbaar gaarne had gedaan,—</p> -<p class="line">Die vele, voor een elk onwraakb’re rechten,</p> -<p class="line">Die hij op enk’le hertogdommen heeft,</p> -<p class="line">Ja, in ’t geheel, op Frankrijks kroon en troon,</p> -<p class="line">Als erfgenaam zijns oudgrootvaders Edward.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">Wat was de stoornis bij uw onderhoud?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Frankrijks gezant vroeg op dat oogenblik</p> -<p class="line">Juist om gehoor; en ’t uur is daar, vermoed ik,</p> -<p class="line">Voor zijn ontvangst bestemd. Is ’t reeds vier uur?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">Dat is ’t.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Laat ons dan gaan, en hooren wij zijn boodschap,</p> -<p class="line">Die ik naar gissing licht u melden kon,</p> -<p class="line">Aleer de Franschman er een woord van uit.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">Ik volg u; zeer verlang ik haar te hooren.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.i.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.i.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>Een staatsievertrek in het paleis.</i></p> -<p class="stage"><i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>, <span class="sc">Gloster</span>, <span class="sc">Bedford</span>, <span class="sc">Exeter</span>, <span class="sc">Warwick</span>, <span class="sc">Westmoreland</span> <i>en Gevolg komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Waar is de eerwaarde lord van Canterbury?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Niet hier, mijn vorst.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ontbied hem, waardige oom.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">Kan de afgezant verschijnen, heer en koning?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Nog niet, neef, vóór ’t gehoor beslisten wij</p> -<p class="line">Liefst enkele zaken van gewicht, die zeer</p> -<p class="line">Onze aandacht eischen, ons en Frankrijk rakend.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>De Aartsbisschop van</i> <span class="sc">Canterbury</span> <i>en de Bisschop van</i> <span class="sc">Ely</span> <i>komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Bescherme met zijn englen God uw troon,</p> -<p class="line">Dat gij hem lange siert! <span class="lineNum">8</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Dat gij hem lange siert! <span class="lineNum">8</span> </span>Wij danken u.</p> -<p class="line">Wij bidden u, geleerde heer, ga voort,</p> -<p class="line">En wil ons juist en nauwgezet ontvouwen,</p> -<p class="line">Of ’t Salisch recht, dat Frankrijk gelden laat,</p> -<p class="line">Onze aanspraak, al of niet, aan ons ontzegt.</p> -<p class="line">En God verhoede, waarde en trouwe heer,</p> -<p class="line">Dat gij de lezing vormt of wringt of buigt,</p> -<p class="line">En vindingrijk uw wetend hart bezwaart,</p> -<p class="line">Verwrongen titels openslaand, wier recht</p> -<p class="line">Niet strookt, in echte kleuren, met de waarheid.</p> -<p class="line">Want menigeen, God weet het, krachtig nu,</p> -<p class="line">Vergiet welras zijn bloed, om dàt te staven,</p> -<p class="line">Waar gij, hoogwaardige, ons toe drijven zult.</p> -<p class="line">Daarom, zie toe, hoe gij onze eer verpandt,</p> -<p class="line">En hoe ge ons slapend zwaard ten strijde wekt;</p> -<p class="line">Wij manen u bij de eere Gods, zie toe!</p> -<p class="line">Twee zulke rijken slechtten nooit een twist</p> -<p class="line">Dan met veel bloed, en elke onnooz’le drop</p> -<p class="line">Is dan een wee, een aanklacht tegen hem,</p> -<p class="line">Wiens onrecht zwaarden, die zoo schrikk’lijk woeden</p> -<p class="line">Op korte sterflijkheid, hun scherpte geeft.</p> -<p class="line">En nu, aldus bezworen, spreek, mylord;</p> -<p class="line">Wij willen hooren, en in ’t hart gelooven,</p> -<p class="line">Dat, wat gij zegt, zoo rein in uw geweten</p> -<p class="line">Gewasschen is, als zonde is door den doop.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p id="kh5.i.2.33" class="line">Zoo hoort, genadig koning, en gij pairs,</p> -<p class="line">Die aan des vorsten troon uzelf, uw leven</p> -<p class="line">En diensten schuldig zijt.—Niets is er, niets,</p> -<p class="line">Dat uwer hoogheid recht op Frankrijk wraakt,</p> -<p class="line">Dan dit, wat Pharamond wordt toegeschreven:</p> -<p class="line"><i lang="la">In terram Salicam mulieres ne succedant</i>,</p> -<p class="line">„Geen vrouw mag heerschen over Salisch land”;</p> -<p class="line">Welk Salisch land ten onrecht door de Franschen</p> -<p class="line">Voor Frankrijk wordt verklaard, en Pharamond</p> -<p class="line">Voor vestiger van ’t recht, dat vrouwen uitsluit.</p> -<p class="line">En toch verklaren zelfs hun eigen schrijvers</p> -<p class="line">Van ’t Salisch land, dat dit in Duitschland ligt,</p> -<p class="line">Begrepen tusschen de’ Elbestroom en Sala,</p> -<p class="line">Waar keizer Karel, na tenonderbrenging <span class="lineNum">46</span></p> -<p class="line">Der Saksers, Fransche mannen heeft geplant;</p> -<p class="line">Die hebben, Duitsche vrouwen weinig achtend</p> -<p class="line">Ter zake van oneerb’re levenswijs,</p> -<p class="line">Toen deze wet gemaakt, dat nooit een vrouw</p> -<p class="line">Erfrecht bezitten zou op Salisch land,</p> -<p class="line">Dat, als ik zeide, tusschen Elbe en Sala,</p> -<p class="line">In Duitschland tegenwoordig Meissen heet.</p> -<p class="line">Hieruit is duid’lijk, dat het Salisch recht</p> -<p class="line">Niet uitgedacht is voor het Fransch gebied;</p> -<p class="line">En ’t Salisch land bezaten ook geen Franschen</p> -<p class="line">Dan eerst vierhonderd een-en-twintig jaar</p> -<p class="line">Na Pharamonds verscheiden, wien verkeerd’lijk</p> -<p class="line">Die wet wordt toegeschreven; deze stierf</p> -<p class="line">In ’t jaar des heils vierhonderd zes-en-twintig;</p> -<p class="line">En keizer Karel onderwierp de Saksers</p> -<p class="line">En deed de Franschen wonen in het land</p> -<p class="line">Aan gene zij der Sala, eerst in ’t jaar</p> -<p class="line">Achthonderd vijf. Ook deed, naar hunne schrijvers,</p> -<p class="line">Koning Pepijn, die Child’rik van den troon stiet,</p> -<p class="line">Als eenig erfgenaam en nazaat van</p> -<p class="line">Blithilde, die Clotharis’ dochter was,</p> -<p class="line">Zijn aanspraak op den troon van Frankrijk gelden.</p> -<p class="line">Hugo Capet ook, die de kroon aan Karel</p> -<p class="line">Van Loth’ringen, het eenig manlijk oir,</p> -<p class="line">Den rechten erfgenaam van keizer Karel,</p> -<p class="line">Ontrukte, gaf zijn doen een glimp van recht,—</p> -<p class="line">Hoewel dit waarlijk nietig was en valsch,—</p> -<p class="line">Door zich den wettige’ erfgenaam te noemen</p> -<p class="line">Van vrouwe Luitgard, die de dochter was<span class="pageNum" id="pb569">[<a href="#pb569">569</a>]</span></p> -<p class="line">Van Karloman, den zoon van keizer Lood’wijk,</p> -<p class="line">Van Lodewijk, des grooten Karels zoon.</p> -<p class="line">Ook Lodewijk de tiende, die geheel</p> -<p class="line">Het rijk des overweldigers Capet</p> -<p class="line">Geërfd had, vond geen rust voor zijn geweten</p> -<p class="line">Bij ’t dragen van de kroon, totdat hem bleek,</p> -<p class="line">Dat Isabel, de schoone koningin,</p> -<p class="line">Zijn grootmoeder, van vrouwe Hermingard</p> -<p class="line">Afstamde, die de dochter was van Karel,</p> -<p class="line">Loth’ringens hertog, pas door mij vermeld;</p> -<p class="line">Door haren echt was keizer Karels lijn</p> -<p class="line">Op nieuw verbonden aan de Fransche kroon.</p> -<p class="line">Zoodat, zoo klaar als zomerzonneschijn,</p> -<p class="line">’t Recht van Pepijn en de aanspraak van Capet</p> -<p class="line">En Lodewijks bevrediging, dit alles,</p> -<p class="line">Zich gronden op het erfrecht van de vrouw.</p> -<p class="line">Dit doen de Fransche vorsten tot op heden,</p> -<p class="line">Al roepen zij het Salisch recht nu in,</p> -<p class="line">Om u, als vrouwe-nazaat, uit te sluiten,</p> -<p class="line">En hullen zij zich liever in een net,</p> -<p class="line">Dan dat zij open hun verwrongen recht,</p> -<p class="line">U en uw voorgeslacht ontroofd, ontvouwen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Kan ik naar recht en naar geweten, ’t vord’ren?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">Kome op mijn hoofd de zonde, strenge heer! <span class="lineNum">97</span></p> -<p class="line">Want in het boek van Numeri staat geschreven:</p> -<p class="line">Sterft iemand zonder mann’lijk kroost, dan valle</p> -<p class="line">Zijn dochter de erf’nis toe. Genadig vorst,</p> -<p class="line">Handhaaf uw recht; ontrol uw bloedbanier;</p> -<p class="line">Blik naar uw roemrijk voorgeslacht terug;</p> -<p class="line">Ga naar uws oudgrootvaders praalgraf, heer;</p> -<p class="line">Zijn recht is ’t uwe;—roep zijn heldengeest,</p> -<p class="line">En dien uws oudooms aan, des zwarten prinsen,</p> -<p class="line">Die, Frankrijks algeheele macht verslaand,</p> -<p class="line">Op Franschen grond een treffend treurspel gaf,</p> -<p class="line">Terwijl zijn groote vader op een heuvel</p> -<p class="line">Glimlachend toezag, hoe zijn leeuwenwelp</p> -<p class="line">Het hartebloed des Franschen adels slurpte.</p> -<p class="line">O edele Engelschen, daar boodt gij ’t hoofd,</p> -<p class="line">Met half uw macht, aan heel den trots van Frankrijk,</p> -<p class="line">En liet uw andre helft het lachend aanzien,</p> -<p class="line">Gansch werkeloos, bij ’t heete strijden koud!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Ely.</p> -<p class="line">Roep al die dapp’re dooden voor uw geest;</p> -<p class="line">Hernieuw met uwen sterken arm hun roem.</p> -<p class="line">Gij zit als erfgenaam op hunnen troon;</p> -<p class="line">Het bloed en vuur, dat hen beroemd deed zijn,</p> -<p class="line">Stroomt u in de aad’ren; en mijn hooge vorst</p> -<p class="line">Is in de Meische morgen zijner jeugd,</p> -<p class="line">Voor wapenroem en grootsche plannen rijp.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Der aard monarchen, al uw scepterbroeders,</p> -<p class="line">Verwachten, dat gij u verheffen zult,</p> -<p class="line">Als de oude leeuwen van uw voorgeslacht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">Zij weten, reed’nen hebt gij, macht en midd’len;—</p> -<p class="line">Dit heeft uw hoogheid; en,—geen Engelsch koning</p> -<p class="line">Had rijker eed’len, trouwer onderdanen;</p> -<p class="line">Hun hart, ja! liet hun lichaam nog in England,</p> -<p class="line">Maar huist in tenten reeds op Frankrijks grond.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">O, laat hun lichaam volgen, waarde vorst;</p> -<p class="line">Verschaf u recht met bloed en zwaard en vuur;</p> -<p class="line">Wij van de kerk verbinden ons, uw hoogheid</p> -<p class="line">Te schragen met een groote somme gouds,</p> -<p class="line">Zooals de geestlijkheid aan geen van uwe</p> -<p class="line">Voorvaders ooit in eens heeft toegekend.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wij moeten ons niet enkel tegen Frankrijk</p> -<p class="line">Ten aanval waap’nen, maar ons voorbereiden</p> -<p class="line">De Schotten af te slaan, die, zien ze een kans,</p> -<p class="line">Gewis een inval doen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">De mannen van die mark, genadig vorst,</p> -<p class="line">Zijn een toereikend bolwerk, om ons land</p> -<p class="line">Voor ’t rooven van dat grensvolk te beschutten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wij duchten daar niet enkel benden plund’raars, <span class="lineNum">143</span></p> -<p class="line">Maar een vereenden aanval van den Schot,</p> -<p class="line">Die steeds een zeer onrustig nabuur was.</p> -<p class="line">Gij vindt beschreven, dat onze oudgrootvader</p> -<p class="line">Nooit met zijn legermacht naar Frankrijk toog,</p> -<p class="line">Dat niet op zijn ontbloot gebied de Schot</p> -<p class="line">Zich plots’ling stortte, als door een scheur een stroom,</p> -<p class="line">Met al de boordevolheid zijner kracht,</p> -<p class="line">Zóó ’t ledig land met heeten aanval teist’rend,</p> -<p class="line">Met zwaar beleg kasteel en stad omgordend,</p> -<p class="line">Dat England, van zijn weerbaarheid beroofd,</p> -<p class="line">Voor zulk een boozen nabuur beefde en trilde.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line">De schrik was grooter dan de schade, heer;</p> -<p class="line">Ontleen het voorbeeld slechts aan England zelf.</p> -<p class="line">Toen heel haar ridderschap in Frankrijk was,</p> -<p class="line">En ze om haar adel als een weduw treurde,</p> -<p class="line">Heeft England zich niet slechts zeer goed geweerd,</p> -<p class="line">Maar ving en kooide, als een verdwaald stuk vee,</p> -<p class="line">Der Schotten koning op, en zond hem weg</p> -<p id="kh5.i.2.162" class="line">Naar Frankrijk, om er koning Edwards roem</p> -<p class="line">Te hoogen door gevangen koningen,</p> -<p class="line">En de kronieken rijk aan lof te maken,</p> -<p class="line">Gelijk de bodem ’t is en ’t slijk der zee</p> -<p class="line">Door tal van wrakken en onnoemb’re schatten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">Maar toch, er is een spreuk, zeer oud en waar: -</p> -<div class="lg"> -<p class="line">„Wilt gij Frankrijk overwinnen, -</p> -<p class="line">Zorg met Schotland te beginnen;”</p> -</div> -<p class="line">Want vliegt ooit Englands arend uit op roof,</p> -<p class="line">Dan sluipt de wezel Schotland in haar nest</p> -<p class="line">En zuigt er al haar vorstlijke eiers uit,</p> -<p class="line">En speelt voor muis, die, is de kat afwezig,</p> -<p class="line">Meer aanknaagt en vernielt dan ze eten kan.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb570">[<a href="#pb570">570</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Dan zou de kat te huis steeds moeten blijven;</p> -<p class="line">Maar dit besluit gaat mank en is niets waard;</p> -<p class="line">Om goed’ren te beveil’gen zijn er sloten,</p> -<p class="line">En voor de kleine dieren fijne vallen.</p> -<p class="line">Terwijl de hand gewapend buiten vecht,</p> -<p class="line">Verdedigt zich het schrand’re hoofd te huis;</p> -<p class="line">Want, zij ’t bestuur ook hoog en laag, en lager,</p> -<p class="line">Gezet in vele stemmen, alles sluit</p> -<p class="line">Aaneen, en stemt, gelijk muziek, te zamen</p> -<p class="line">Tot volle en zuiv’re harmonie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Canterbury.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Tot volle en zuiv’re harmonie. </span>Daarom</p> -<p class="line">Verdeelt de hemel ook den staat des menschen</p> -<p class="line">In velerlei verrichtingen en drijft</p> -<p class="line">Elk onderdeel tot stâge werkzaamheid;</p> -<p class="line">Deze echter heeft tot richtsnoer en tot doelwit</p> -<p id="kh5.i.2.187" class="line">Gehoorzaamheid. Zoo werken ook de bijen,</p> -<p class="line">Diertjes, die door natuur aan groote staten</p> -<p class="line">Voor ord’lijk doen als voorbeeld zijn gesteld:</p> -<p class="line">Een koning hebben ze en beambten; deels</p> -<p class="line">Handhaven deze, als schouten, thuis de tucht;</p> -<p class="line">Deels doen ze, als handlaars, zaken buitenshuis;</p> -<p class="line">Deels gaan ze als krijgers, en een angel voerend,</p> -<p class="line">Ten roof uit op des zomers fulpen knoppen,</p> -<p class="line">En dragen hunnen buit in blijden optocht</p> -<p class="line">Naar huis en in de heerscherstent huns vorsten,</p> -<p class="line">Die, naar zijn roeping allen gadeslaat: <span class="lineNum">197</span></p> -<p class="line">De mets’laars, zingend gouden daken bouwend,</p> -<p class="line">De stille burgers, die den honing kneden,</p> -<p class="line">Het poover arbeidsvolk, dat, zwaar beladen,</p> -<p class="line">Door de enge poort de woning binnendringt,</p> -<p class="line">Den strakken rechter, die met norsch gegons</p> -<p class="line">Den tragen slaper hommel overlevert</p> -<p class="line">Aan bleeke beulen. Hieruit put ik dit:</p> -<p class="line">Dat vele dingen, die op samenstemming</p> -<p class="line">Berekend zijn, verschillend werken kunnen;—</p> -<p class="line">Gelijk veel pijlen, van verschillend standpunt</p> -<p class="line">Den boog ontsneld, éénzelfde doelwit treffen,</p> -<p class="line">Naar ééne stad veel wegen samenloopen,</p> -<p class="line">Naar ééne zilte zee veel frissche stroomen,</p> -<p class="line">Naar ’t midden van een uurplaat vele lijnen,</p> -<p class="line">Zoo kunnen duizend handlingen, met zorg</p> -<p class="line">Naar één doel samenstrevend, alle slagen,</p> -<p class="line">Dat niets mislukt. Daarom, naar Frankrijk, heer!</p> -<p class="line">Deel uw gelukkig England thans in vieren;</p> -<p class="line">Neem gij een vierde deel naar Frankrijk mee;</p> -<p class="line">En doe heel ’t land daar op zijn grondvest schudden.</p> -<p class="line">Als wij, met driemaal zooveel macht te huis,</p> -<p class="line">Den hond van onze deur niet weren kunnen,</p> -<p class="line">Nu, dan verscheur’ hij ons, en heel ons volk</p> -<p class="line">Verliez’ zijn roem van moed en schranderheid!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Voert de afgezanten des dauphijns nu tot ons.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Eenigen van het Gevolg af.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="line">Wij zijn besloten; en met hulp van God</p> -<p class="line">En u, het edel merg van onze kracht,</p> -<p class="line">Zal Frankrijk, òns naar recht en wet, nu buigen,</p> -<p class="line">Of barsten en verbrijzeld worden. Ja,</p> -<p class="line">Ten troon gezeten willen we over Frankrijk</p> -<p class="line">En zijn schier koninklijke hertogdommen</p> -<p class="line">In luisterrijken glans en hoogheid heerschen,</p> -<p class="line">Of in een need’rige urne dit gebeente</p> -<p class="line">Doen rusten, zonder praalgesteente of opschrift;</p> -<p class="line">Englands geschied’nis zal met donderstem</p> -<p class="line">Van onze daden spreken, of ons graf</p> -<p class="line">Zij als een Turksche stomme tongeloos,</p> -<p class="line">Geen naam, zelfs niet in was gegrift, vermeldend.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>De Fransche Gezanten komen op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="line">Wij zijn bereid de boodschap aan te hooren</p> -<p class="line">Van den dauphijn, onze’ eed’len neef; van hem toch,</p> -<p class="line">Zoo hoorden we, is uw groet, niet van den koning.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Eerste Gezant.</p> -<p class="line">Wil uwe hoogheid ons goedgunstig toestaan</p> -<p class="line">Vrij uit, wat ons gelast werd, hier te ontvouwen;</p> -<p class="line">Of zullen wij, wat de dauphijn ons opdroeg,</p> -<p class="line">Verschoonend, als van verre, scheem’rig, toonen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Geen dwingland zijn wij, maar een christenkoning,</p> -<p class="line">Wiens heilig ambt zijn gramschap zoo beheerscht,</p> -<p class="line">Als onze kerkers onze schurken kluist’ren;</p> -<p class="line">Daarom meldt vrij, in onverwrongen waarheid,</p> -<p class="line">Wat de dauphijn bedoelt. <span class="lineNum">245</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Eerste Gezant.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Wat de dauphijn bedoelt. <span class="lineNum">245</span> </span>In ’t kort dan, dit:</p> -<p class="line">Uw hoogheid eischte zeek’re hertogdommen</p> -<p class="line">Onlangs van Frankrijk, naar het recht, dat u</p> -<p class="line">Edward de derde, uw groote voorzaat, naliet.</p> -<p class="line">Op dien eisch antwoordt onze heer, de prins,</p> -<p class="line">Dat gij te zeer nog smaakt naar uwe jeugd,</p> -<p class="line">En brengt u onder ’t oog, dat niets in Frankrijk</p> -<p id="kh5.i.2.252" class="line">Met lustige gaillarden zich laat winnen,</p> -<p class="line">Geen hertogdom daar in te zwelgen is.</p> -<p class="line">Dies zendt hij u, als voor uw aard geschikter,</p> -<p class="line">Dit vat vol schatten en begeert daarvoor,</p> -<p class="line">Dat die verlangde hertogdommen niets</p> -<p class="line">Van u meer hooren. Zoo spreekt de dauphijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wat zijn ’t voor schatten, oom?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter</p> -<p class="line"><span class="stage">(<i>op den inhoud van het inmiddels geopend vat wijzend</i>).</span> -</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Wat zijn ’t voor schatten, oom? </span>Kaatsballen, heer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">’t Verheugt ons, dat de prins zoo met ons schertst.</p> -<p class="line">Hebt dank voor zijn geschenk en uwe moeite!</p> -<p class="line">Als we ons palet met deze ballen paren,</p> -<p class="line">Dan spelen we, als God wil, een spel in Frankrijk,</p> -<p class="line">Dat in de baan de kroon zijns vaders rolt.</p> -<p class="line">Een tegenspeler heeft hij uitgedaagd,</p> -<p class="line">Die al uw Fransche banen zal doen rillen</p> -<p class="line">Door slag op slag. En wij verstaan hem goed,</p> -<p class="line">Hoe hij ons onze wilde dagen voorhoudt,</p> -<p class="line">Niet radend van wat nut ze ons zijn geweest.</p> -<p class="line">Nooit hebben we Englands armen troon geschat;<span class="pageNum" id="pb571">[<a href="#pb571">571</a>]</span></p> -<p class="line">En daarom, dien ontwijkend, gaven we ons</p> -<p class="line">Aan grove woestheid over, juist zooals men</p> -<p class="line">Vaak menschen buitenshuis het vroolijkst ziet.</p> -<p class="line">Doch meldt aan den dauphijn, dat ik mijn rang</p> -<p class="line">Handhaven zal, een echte koning zijn,</p> -<p class="line">En alle zeilen mijner grootheid hijschen,</p> -<p class="line">Als ik mij op mijn troon van Frankrijk plaats.</p> -<p class="line">Daartoe legde ik mijn waardigheid ter zij</p> -<p class="line">En ploeterde als een werkman in de week,</p> -<p class="line">Maar ginds verrijs ik in zoo heldren luister,</p> -<p class="line">Dat ik heel Frankrijks oogen zal verbijst’ren,</p> -<p class="line">Ja, uw dauphijn bij ’t zien met blindheid slaan.</p> -<p class="line">En zegt dien jool’gen prins, dat deze spot</p> -<p class="line">Van elken bal een steenen kogel maakt,</p> -<p class="line">En dat die schrikb’re wraak, die met hen vliegt,</p> -<p class="line">Zijn ziel bezwaren zal, want deze spot</p> -<p class="line">Spot duizend weeuwen hare gaden weg,</p> -<p class="line">Spot moeders zonen weg, spot burchten neer;</p> -<p class="line">En menig thans nog ongeboren zoon</p> -<p class="line">Vloekt eenmaal des dauphijns vermeet’len hoon.</p> -<p class="line">Doch dit berust nog in de hand van God,</p> -<p class="line">Op wien ik mij beroep; zegt den dauphijn</p> -<p class="line">In Zijn naam, dat ik kom, om mij te wreken</p> -<p class="line">Zoo goed ik kan, en mijn gerechten arm</p> -<p class="line">Denk op te heffen voor een heil’ge zaak.</p> -<p class="line">Gaat thans in vrede heen, en zegt den prins,</p> -<p class="line">Dat elk zijn scherts een laffe scherts zal achten,</p> -<p class="line">Als duizenden meer weenen, dan er lachten.—</p> -<p class="line">Bezorgt hun vrijgeleide.—Vaart gij wel!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>De Gezanten af.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Dat was een fraaie boodschap.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wij hebben hoop, den zender te doen blozen.</p> -<p class="line">Daarom, mylords, verzuimt geen gunstig uur,</p> -<p class="line">Dat tot bevord’ring van den tocht kan strekken;</p> -<p class="line">Want geen gedachte is thans in ons dan Frankrijk;</p> -<p class="line">Slechts die aan God gaat aan ons werk nog voor.</p> -<p class="line">Dat daarom onze midd’len voor den oorlog</p> -<p class="line">Ras saamgebracht zijn, alles welbedacht,</p> -<p class="line">Wat met bezonnen spoed aan onze vleugels</p> -<p class="line">Meer veed’ren schenken kan. Want, helpt ons God,</p> -<p class="line">Dan boet de prins, voor ’s vaders hof, zijn spot.</p> -<p class="line">Dies spore een elk zijn geest tot denken aan,</p> -<p class="line">Hoe wij dit edel werk het best bestaan!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="kh5.ii" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.ii.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">TWEEDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage"><i>Trompetgeschal.</i> <span class="sc">Chorus</span> <i>treedt op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Chorus.</p> -<p class="line">Nu is de jeugd van England vuur en vlam,</p> -<p class="line">En zijden dart’len ligt in ’t kleederschrijn;</p> -<p class="line">De wapensmeden bloeien, de gedachte</p> -<p class="line">Aan eer alleen beheerscht der mannen borst.</p> -<p class="line">Zij hebben voor een paard hun weiden veil,</p> -<p class="line">En volgen aller christenvorsten spiegel</p> -<p class="line">Met vleugelvoet, als Engelsche Merkuurs.</p> -<p class="line">Want nu zit Heilverwachting in de lucht,</p> -<p class="line">En voert een zwaard, van greep tot spits beladen</p> -<p class="line">Met diademen, kronen, hertogshoeden,</p> -<p class="line">Aan Hendrik en zijn volgers toegezegd.</p> -<p class="line">De Franschen, onderricht door goede kondschap</p> -<p class="line">Van deze schrikb’re krijgstoerusting, sidd’ren</p> -<p class="line">Van angst, en bleeke staatsmanskunst beproeft</p> -<p class="line">Aan Englands plan een and’ren loop te geven.</p> -<p class="line">O England, beeld van innerlijke grootheid,</p> -<p class="line">Klein lichaam, dat een machtig hart omsluit,</p> -<p class="line">Wat zoudt gij niet, als de eer u roept, volbrengen,</p> -<p class="line">Ware elk van uwe kind’ren goed en echt! <span class="lineNum">19</span></p> -<p class="line">Doch zie uw onheil! In u is een nest</p> -<p class="line">Van holle harten; Frankrijk kent en vult ze</p> -<p class="line">Met kronen des verraads; drie veile mannen,</p> -<p class="line">Met name Richard, graaf van Cambridge, dan</p> -<p class="line">Henry lord Scroop van Masham, en als derde</p> -<p class="line">Sir Thomas Grey, Northumberlander ridder,</p> -<p id="kh5.ii.pr.26" class="line">Zij hebben voor Fransch goud,—vergulde schuld!—</p> -<p class="line">Snood saamgespannen met het angstig Frankrijk;</p> -<p class="line">En door hun hand moet hij, der vorsten roem,</p> -<p class="line">Vermoord zijn,—houdt verraad en hel hun woord,—</p> -<p id="kh5.ii.pr.30" class="line">Eer hij naar Frankrijk afzeilt in Southampton.</p> -<p class="line">’t Geld is betaald, de snoodaards zijn het eens,</p> -<p class="line">De koning reeds uit Londen weg, en, vrienden,</p> -<p class="line">Wij voeren thans u naar Southampton heen;</p> -<p class="line">Daar is nu ’t schouwtooneel, daar zet ge u neer,</p> -<p class="line">Daar schepen wij u veilig in naar Frankrijk</p> -<p class="line">En weer terug, de smalle zee bezwerend</p> -<p class="line">Tot kalme rust;—want, dient ons het geluk,</p> -<p class="line">Geen enkle maag, die ziek wordt bij ons stuk.</p> -<p class="line">Doch eerst als gij den koning komen ziet,</p> -<p class="line">Verreist gij naar Southampton; eerder niet. <span class="lineNum">42</span></p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Chorus</span> <i>af</i>.)</p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="kh5.ii.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.ii.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Londen. Eastcheap.</span></p> -<p class="stage"><span class="sc">Nym</span> <i>en</i> <span class="sc">Bardolf</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Welkom, korporaal Nym!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Goeden morgen, luitenant Bardolf!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Hoe is het, zijt gij en vaandrig Pistool thans goede vrienden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Voor mijn part geef ik er niet om; ik zeg weinig, maar als de tijd komt, zal er gelachen -worden;—maar dat mag zijn zooals het wil. Vechten durf ik niet, maar ik zal mijn oogen -toedoen en mijn ijzer vooruitsteken. Dit is niet veel bijzonders, maar wat doet het -er toe? Er is kaas aan te roosten en koude houdt <span class="pageNum" id="pb572">[<a href="#pb572">572</a>]</span>het even goed uit als eens andermans degen; en daarmee uit.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Ik zal een ontbijt geven om u vrienden te maken en dan willen wij alle drie als gezworen -broeders naar Frankrijk; ja, zoo zal het wezen, goede korporaal Nym.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Op mijn woord, ik wil leven, zoolang ik kan, dat staat vast; en als ik niet langer -leven kan, zal ik zien, wat ik doe; daar blijf ik bij, en dat is het rendez-vous er -van.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Het is zeker, korporaal, dat hij met Neel Haastig getrouwd is! en waarachtig, zij -heeft u slecht behandeld, want gij waart met haar verloofd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Ik weet niet; alles moet gaan zooals het wil; het kan gebeuren, dat menschen slapen -en dat zij te gelijk hun keel bij zich hebben; en het zeggen is, dat messen scherpe -kanten hebben. Het moet gaan, zooals het wil; al is geduld een afgejakkerde knol, -voortploeteren doet het toch. Er moet een eind zijn aan alles. Nu, ik weet niet.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Pistool</span> <i>en vrouw</i> <span class="sc">Haastig</span> <i>komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Daar komt vaandrig Pistool, met zijn vrouw.—Beste korporaal, houd u nu bedaard.—Hoe -gaat het, waard Pistool?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Gemeene keffer, ik een waard?</p> -<p class="line">Bij deze vuist, die naam is mij een afschuw;</p> -<p class="line">En ook mijn Neel geeft geen logies. <span class="lineNum">33</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Vrouw Haastig.</p> -<p>Neen, zoo waar ik leef, sinds lang niet meer; want een mensch kan geen twaalf of veertien -meisjes thuis en in den kost hebben, die eerlijk met de naald haar brood verdienen, -of er wordt dadelijk gedacht, dat men een knip houdt. <span class="stage">(<span class="sc">Nym</span> <i>trekt zijn degen</i>.)</span> O menschenkinderen, die trekt van leer!—Daar komt voorbedachte moord en echtbreuk -van.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Beste luitenant,—beste korporaal, geen twist hier!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Stik! -</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p id="kh5.ii.1.44">Stik gij, IJslandsche hond! spitsoor van IJsland!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Vrouw Haastig.</p> -<p>Beste korporaal Nym, toon gij uw dapperheid en steek uw degen op.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p id="kh5.ii.1.47">Wil je gaan schuiven? Ik wilde je wel <span class="ex">solus</span> hebben.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Hij steekt zijn degen op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line"><span class="ex">Solus</span>, gij uitgelezen hond? O adder!</p> -<p class="line">Dat <span class="ex">Solus</span> op uw wondervol gezicht;</p> -<p class="line">Dat <span class="ex">Solus</span> op uw kiezen, in uw keel,</p> -<p class="line">En in uw snoode long, ja, in uw pens, pardi,</p> -<p class="line">En, erger nog, in uw onguren mond!</p> -<p class="line">Ik wring dat <span class="ex">solus</span> u in de ingewanden;</p> -<p class="line">Want afgaan kan Pistool, reeds dreigt zijn haan,</p> -<p class="line">En flikkervuur zal volgen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p id="kh5.ii.1.57">Ik ben Asmodeus niet; je kunt mij niet bezweren. Ik heb een humor om je redelijk wel -te kloppen. Als je vuilaardig wordt, Pistool, zal ik je uitpoetsen met mijn degen, -dat het een aard heeft; als je met mij ter zijde wilt gaan, zal ik je behoorlijk wat -in de pens prikken, dat het een lust is; en dat is de humor er van.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">O pocher snood, vervloekte schandvlek-kerel!</p> -<p class="line">U gaapt het graf en ’t suffend doodsuur naakt;</p> -<p class="line">Daarom veradem!</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Pistool</span> <i>en</i> <span class="sc">Nym</span> <i>trekken</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Hoort mij aan! hoort aan wat ik zeg! wie den eersten stoot doet, ik spiets hem aan, -tot dit gevest toe, zoo waar ik soldaat ben.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Hij trekt.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Een eed van wond’re kracht, en woede moet gaan liggen.</p> -<p class="line">Geef mij de vuist; uw voorpoot, geef mij dien;</p> -<p class="line">Uw moed is wondergroot.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Ik wil je de keel afsnijden, te avond of morgen, in alle eere; dat is de humor er -van. -</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line"><span class="ex">Coupe le gorge!</span> <span class="lineNum">75</span></p> -<p class="line">Dat is het woord; ik daag op nieuw u uit.</p> -<p id="kh5.ii.1.77" class="line">Jachthond van Creta, hoopt gij op mijn gade?</p> -<p class="line">Neen, ga naar ’t hospitaal,</p> -<p class="line">En haal daar uit het pekelvat der schande,</p> -<p class="line">’t Melaatsch perceel van Cressida’s geslacht,</p> -<p class="line">Scheurlaken, <span class="ex">alias</span> Door, en trouw met haar!</p> -<p class="line">Ik heb en ik behoud de <span class="ex" lang="la">quondam</span> Haastig,</p> -<p class="line">Als de een’ge zij; en—<span class="ex" lang="la">pauca!</span> ’t is genoeg.</p> -<p class="line">Verdwijn!</p> -</div> -<p class="stage">(<i>De Jongen komt op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Beste waard Pistool, gij moet bij mijn meester komen, en uw waardin ook.—Hij is recht -ziek en wil naar bed.—Goede Bardolf, steek uw gezicht tusschen zijn lakens en doe -dienst als beddepan; waarachtig, hij is erg ziek.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Weg, gij schelm!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Vrouw Haastig.</p> -<p>Waarachtig, hij wordt dezer dagen een gebraad voor de kraaien; de koning heeft zijn -hart gedood.—Beste man, kom dadelijk naar huis.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Vrouw</i> <span class="sc">Haastig</span> <i>en de Jongen af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Komt, wil ik u tweeën vrienden maken? Wij moeten allen samen naar Frankrijk. Wat, -voor den duivel, zouden wij messen dragen om elkander de keel af te snijden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Laat vloeden zwellen! duivels, brult om buit!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Wil je mij de acht schellingen betalen, die ik met wedden je heb afgewonnen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Een lafaard, die betaalt.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb573">[<a href="#pb573">573</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Die wil ik nu hebben, dat is de humor er van.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Manhaftigheid beslisse! trek en stoot!</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Hij trekt.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Bij dit zwaard, die den eersten stoot doet, ik dood hem; bij dit zwaard, ik doe het.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>’t Zwaard is een eed, en eeden moeten doorgaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Korporaal Nym, als je vrienden wilt zijn, weest dan vrienden; als je niet wilt, nu, -weest dan vijanden ook met mij. Ik bid u, steekt op.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Zal ik mijn acht schellingen hebben, die ik met wedden van je won?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p id="kh5.ii.1.112" class="line">Een nobel zult gij hebben en terstond;</p> -<p class="line">En ’k zal u eveneens een zoopje geven,</p> -<p class="line">En vriendschap pare zich aan broederschap;</p> -<p class="line">Ik leef door Nym en Nym zal door mij leven.</p> -<p class="line">Is dit niet goed bedacht? want zoet’laar wil ik</p> -<p class="line">Bij ’t leger zijn en win dan geld als water.</p> -<p class="line">Geef mij de hand.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Zal ik mijn nobel hebben?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Die krijg je juist gepast. <span class="lineNum">120</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Komaan dan, dat is de humor er van.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Vrouw</i> <span class="sc">Haastig</span> <i>komt weder op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Vrouw Haastig.</p> -<p>Zoo waar je van vrouwen komt, komt dadelijk binnen bij Sir John. Ach, die arme ziel! -hij wordt zoo geschud door een heete alledaagsche derdedaagsche koorts, dat het allerjammerlijkst -is om aan te zien. Lieve menschen, komt toch bij hem.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>De koning heeft den ridder een booze grap gespeeld; dat is het fijne van de zaak.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Nym, gij hebt wel gelijk;</p> -<p class="line">Stuk is zijn hart en gecorroboreerd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>De koning is een goed koning; maar men moet het nemen, zooals het valt; hij doet allerlei -humors en sprongen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Beklaagt den ridder; wij, o lamm’ren! willen leven.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.ii.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.ii.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Southampton.</span> <i>Een raadzaal.</i></p> -<p class="stage"><span class="sc">Exeter</span>, <span class="sc">Bedford</span> <i>en</i> <span class="sc">Westmoreland</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bedford.</p> -<p class="line">’t Is roek’loos, dat zijn hoogheid dien verraders</p> -<p class="line">Vertrouwen schenkt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Vertrouwen schenkt. </span>Zoo daad’lijk zijn ze in hecht’nis.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">Wat doen zij zich eenvoudig, arg’loos voor,</p> -<p class="line">Alsof de oprechtheid in hun boezem woonde,</p> -<p class="line">Gekroond door liefde en ongekreukte trouw.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bedford.</p> -<p class="line">De koning heeft bericht van al hun plannen,</p> -<p class="line">Door onderschepping, nooit door hen gedroomd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p id="kh5.ii.2.8" class="line">Neen, deze man, die vaak zijn leger deelde,</p> -<p class="line">Door hem gevoed, gepropt met vorstengunst,</p> -<p class="line">Dat die zijn heer en vorst voor ’t goud eens vreemden</p> -<p class="line">Aan dood en vuig verraad verkoopen kon!</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Trompetgeschal. Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>, <span class="sc">Scroop</span>, <span class="sc">Cambridge</span>, <span class="sc">Grey</span>, <i>Edellieden en Gevolg komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">De wind is goed, wij willen nu aan boord.—</p> -<p class="line">Mylord van Cambridge,—en beste lord van Masham,—</p> -<p class="line">En gij, mijn waarde ridder, zegt uw meening:—</p> -<p class="line">Gelooft gij, dat de strijdmacht, die ons volgt,</p> -<p class="line">Door Frankrijks scharen zich den weg zal banen,</p> -<p class="line">De tuchtiging volbrengend en de taak,</p> -<p class="line">Waartoe wij deze krijgers samenbrachten?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Scroop.</p> -<p class="line">Geen twijfel, heer, als elk zijn best wil doen. <span class="lineNum">20</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Dit lijdt geen twijfel, want het bleek ons duid’lijk:</p> -<p class="line">Wij voeren niet een enkel hart van hier,</p> -<p class="line">Dat niet eenstemmig met het onze klopt;</p> -<p class="line">Geen enkel laten we achter, of het wenscht,</p> -<p class="line">Dat voorspoed ons verzelle en zegepraal.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Cambridge.</p> -<p class="line">Geen koning wekte ooit meer ontzag en eerbied</p> -<p class="line">Dan uwe majesteit; er is, geloof ik,</p> -<p class="line">Geen onderdaan, die onrust kent of kommer,</p> -<p class="line">Nu hem de schaduw dekt van uw bestuur.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Grey.</p> -<p class="line">’t Is waar; uws vaders vijanden, zij doopten</p> -<p class="line">Hun gal in honing, en zij dienen u</p> -<p class="line">Met harten, gansch gevormd uit trouw en ijver.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Zoo hebben wij veel grond tot dankbaarheid,</p> -<p class="line">En zullen eer ’t gebruik der hand vergeten,</p> -<p class="line">Dan wij vergeten, ijver en verdienste</p> -<p class="line">Naar hun gewicht en waarde te beloonen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Scroop.</p> -<p class="line">Zoo zal de trouw met stalen spieren zwoegen</p> -<p class="line">En zal zich de arbeid laven met de hoop</p> -<p class="line">Van aan uw hoogheid stâgen dienst te doen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Niets minder wachten wij.—Oom Exeter,</p> -<p class="line">Ontsla den man, die gist’ren werd gevat,</p> -<p class="line">Omdat hij ons gehoond had; wij doen gelden,</p> -<p class="line">Dat overmaat van wijn zijn prikkel was;</p> -<p class="line">Daar hij tot inkeer kwam, zij ’t hem vergeven.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb574">[<a href="#pb574">574</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Scroop.</p> -<p class="line">Dit is genadig, ja, maar veel te zorgloos;</p> -<p class="line">Bestraf hem, heer; wordt hij gespaard, zijn voorbeeld</p> -<p class="line">Brengt licht’lijk meer van zulke daden voort.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">O, laat ons toch genadig zijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Cambridge.</p> -<p class="line">Dit kunt gij zijn, mijn vorst, en toch hem straffen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Grey.</p> -<p class="line">’t Waar’ veel genâ, zoo gij hem ’t leven schenkt,</p> -<p class="line">Doch eerst een scherpe tuchtiging laat proeven.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ach, uwe groote liefde en zorg voor mij</p> -<p class="line">Zijn sterke beden tegen de’ armen schelm.</p> -<p class="line">Indien men ’t oog bij dronkenschaps-vergrijpen</p> -<p class="line">Niet sluiten mag, hoe moet men ’t openspalken,</p> -<p class="line">Zoo hoogverraad, gekauwd, geslikt, verteerd,</p> -<p class="line">Zich voor ons opdoet!—Toch, we ontslaan dien man,</p> -<p class="line">Schoon Cambridge, Scroop en Grey, uit teed’re zorg</p> -<p class="line">Voor ons en onze veiligheid, verlangen,</p> -<p class="line">Dat hij gestraft zij.—Nu de Fransche zaken;—</p> -<p class="line">wacht van ons een volmacht?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Cambridge.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">wacht van ons een volmacht? </span>Ik, mijn vorst;</p> -<p class="line">Ik moest die heden van uw hoogheid vragen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Scroop.</p> -<p class="line">Ik ook, mijn hooge vorst.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Grey.</p> -<p class="line">En ik, mijn koninklijke heer. <span class="lineNum">65</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Juist; Richard, graaf van Cambridge, hier is de uwe;</p> -<p class="line">En hier, lord Scroop van Masham, en, heer ridder,</p> -<p class="line">Grey van Northumberland, hier hebt gij de uwe;—</p> -<p class="line">Leest die en ziet, dat ik uw waarde ken.—</p> -<p class="line">Mylord van Westmoreland, oom Exeter,</p> -<p class="line">Van nacht gaan wij aan boord.—Hoe is het, heeren?</p> -<p class="line">Wat leest gij in die stukken, dat gij zoo</p> -<p class="line">Van kleur verschiet?—O ziet, hoe zij verbleeken;</p> -<p class="line">Hun wangen zijn papier.—Wat leest gij daar,</p> -<p class="line">Dat zoo uw bloed als lafaard weg deed vlieden</p> -<p class="line">En zich verschuilen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Cambridge.</p> -<p class="line">Ik beken mij schuldig,</p> -<p class="line">En onderwerp mij, heer, aan uw genade.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Grey, Scroop.</p> -<p class="line">Die roepen we allen in.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wat vroeger in ons van genade leefde,</p> -<p class="line">Werd door uw eigen raad verstikt, gedood.</p> -<p class="line">Rept niet, uit schaamte alleen reeds, van genade;</p> -<p class="line">Uw eigen gronden werpen zich op u,</p> -<p class="line">Als honden op hun meesters, u verscheurend.</p> -<p class="line">Ziet, prinsen en gij eed’le pairs, die monsters</p> -<p class="line">Van Engelschen! Mylord van Cambridge hier,—</p> -<p class="line">Gij weet, hoe onze liefde steeds bereid was,</p> -<p class="line">Om ieder voorrecht, passend aan zijn rang,</p> -<p class="line">Hem rijk’lijk toe te staan; en die man spande</p> -<p class="line">Lichtzinnig voor een handvol lichte kronen</p> -<p class="line">Met Frankrijks arglist saam, en deed den eed,</p> -<p class="line">Ons hier te zullen dooden;—en die ridder,</p> -<p class="line">Voor hooge gunst niet minder dank ons schuldig</p> -<p class="line">Dan Cambridge, was zijn eedgenoot.—Maar, o!</p> -<p class="line">Wat zeg ik thans tot u, lord Scroop? gij wreed,</p> -<p class="line">Ondankbaar, dierlijk woest, onmenschlijk wezen!</p> -<p class="line">Gij, die den sleutel hadt van al mijn plannen,</p> -<p class="line">Die zaagt tot op den bodem mijner ziel,</p> -<p class="line">Mij schier tot gouden munt hadt kunnen slaan,—</p> -<p class="line">Hadt gij uw voordeel zoo bij mij gezocht,—</p> -<p class="line">Is ’t moog’lijk, kon uit u de huur eens vreemden</p> -<p class="line">Een vonkje onheils lokken, als dit mij</p> -<p class="line">Een vinger krenken kon? het is zoo vreemd,</p> -<p class="line">Dat, schoon de waarheid scherp en duid’lijk afsteek’</p> -<p class="line">Als wit en zwart, mijn oog ze nauw’lijks zien wil.</p> -<p class="line">Verraad en sluipmoord gingen steeds te zaam</p> -<p class="line">Als twee jukduivels, eed- en bondgenooten,</p> -<p class="line">En zoo natuurlijk scheen hun boos bedrijf,</p> -<p class="line">Dat zij verwond’ring nooit een kreet ontlokten;</p> -<p class="line">Doch gij verkeert dit alles, en door u</p> -<p class="line">Volgt nu verbazing op verraad en moord.</p> -<p class="line">En welke sluwe duivel het ook ware,</p> -<p class="line">Die u zoo onnatuurlijk heeft verzocht,</p> -<p class="line">De hel schenkt hem den prijs van ’t meesterschap.</p> -<p class="line">Want andre duivels, lokkend tot verraad, <span class="lineNum">114</span></p> -<p class="line">Behangen, lappen hun doemwaardig werk</p> -<p class="line">Met moesjes, kleuren, vormen, die zij borgen</p> -<p class="line">Van ’t glinstrend kleed, waar vroomheid zich in hult;</p> -<p class="line">Doch hij, die u bewerkte en u deed opstaan,</p> -<p class="line">Gaf u geen drijfveer om verraad te plegen,</p> -<p class="line">Dan dat hij u tot aartsverrader sloeg.</p> -<p class="line">Als deze demon, die zoo u verleidde,</p> -<p class="line">Heel de’ aardbol rondging met zijn leeuwenstap</p> -<p class="line">En in den ruimen Tartarus terugkwam,</p> -<p class="line">Hij kon aan de legioenen daar verklaren:</p> -<p class="line">„’k Win nimmermeer met zoo geringe moeite</p> -<p class="line">Een ziel, als nu van dezen Engelschman”.</p> -<p class="line">O, hoe hebt gij met argwaan ’t zoetst vertrouwen</p> -<p class="line">Vergiftigd! Schijnt er iemand hou en trouw?</p> -<p class="line">Gij deedt het ook. Schijnt hij geleerd en ernstig?</p> -<p class="line">Gij deedt het ook. Stamt hij van eed’len bloede?</p> -<p class="line">Gij deedt het ook. Schijnt hij oprecht godvruchtig?</p> -<p class="line">Gij deedt het ook. Is hij aan tafel sober,</p> -<p class="line">Van groven hartstocht vrij in vreugde of toorn,</p> -<p class="line">Bestendig, nooit door bruisend bloed verwilderd,</p> -<p class="line">Gehuld in ’t kleed van ware zedigheid,</p> -<p class="line">Niet met het oog iets toetsend zonder ’t oor,</p> -<p class="line">En beide slechts na rijp beraad vertrouwend,—</p> -<p class="line">Zoo, tot zoo fijne bloem gebuild, scheent gij;</p> -<p class="line">En daarom laat uw val een soort van smet na,</p> -<p class="line">Die ook den kloeken, meest begaafden man</p> -<p class="line">Met een’gen argwaan vlekt, ’k Wil om u weenen,</p> -<p class="line">Want dit verraad van u is, naar ’t mij schijnt,</p> -<p class="line">Een tweede menschenval.—Hun schuld is duid’lijk;</p> -<p class="line">Neemt hen in hechtnis, stelt hen voor ’t gerecht,</p> -<p class="line">En spreke God hen van hun zonden vrij!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb575">[<a href="#pb575">575</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Ik neem u gevangen wegens hoogverraad, bij name</p> -<p class="line">Richard, graaf van Cambridge.</p> -<p class="line">Ik neem u gevangen wegens hoogverraad, bij name</p> -<p class="line">Henry lord Scroop van Masham.</p> -<p class="line">Ik neem u gevangen wegens hoogverraad, bij name</p> -<p class="line">Thomas Grey, ridder van Northumberland.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Scroop.</p> -<p class="line">Gerecht heeft onzen aanslag God ontdekt,</p> -<p class="line">En ik betreur meer dan mijn dood mijn schuld,</p> -<p class="line">Die ik uw hoogheid smeeke te vergeven,</p> -<p class="line">Hoewel mijn lichaam er het loon voor kwijt’.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Cambridge.</p> -<p id="kh5.ii.2.155" class="line">Mij heeft het goud van Frankrijk niet verlokt,</p> -<p class="line">Ofschoon ik ’t wel als middel gelden liet,</p> -<p class="line">Om des te sneller tot mijn doel te komen.</p> -<p class="line">Maar God zij dank, dat hij ’t verijdeld heeft;</p> -<p class="line">Dit zal mij, stervend zelfs, tot vreugde zijn,</p> -<p class="line">En ’k smeek èn God èn u mij te vergeven.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Grey.</p> -<p class="line">Geen onderdaan, hoe trouw, was bij de ontdekking</p> -<p class="line">Van smaad en zwart verraad ooit zoo verheugd,</p> -<p class="line">Als ik te dezer ure, nu ikzelf</p> -<p class="line">Mijn eigen vloekbaar opzet zie verhoed;</p> -<p class="line">Verschoon mijn schuld,—mijn leven niet, mijn vorst! <span class="lineNum">166</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Vergeve u Gods genade! Hoort uw vonnis:</p> -<p id="kh5.ii.2.167" class="line">Gij hebt bij eede u tegen ons verbonden</p> -<p class="line">Met onze’ erkenden vijand, naamt van hem</p> -<p class="line">Het gouden handgeld aan voor onzen dood;</p> -<p class="line">Uw koning wildet ge aan den moord verkoopen,</p> -<p class="line">Zijn prinsen en zijn pairs aan slavernij,</p> -<p class="line">Zijn volk aan onderdrukking en verguizing,</p> -<p class="line">En aan verwoesting heel zijn koninkrijk.</p> -<p class="line">Wij, voor onszelven, zoeken geene wraak;</p> -<p class="line">Doch ’t heil des rijks, welks ondergang gij zocht,</p> -<p class="line">Is onzer zorg vertrouwd, zoodat wij u</p> -<p class="line">Den rechter overgeven. Gaat dus heen,</p> -<p class="line">Rampzalige arme zondaars, in den dood;</p> -<p class="line">En geve u God, in zijn genade, kracht</p> -<p class="line">Diens bitterheid te dulden, en berouw</p> -<p class="line">Van al uw booze daden. Leidt hen weg.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Cambridge</span>, <span class="sc">Scroop</span> <i>en</i> <span class="sc">Grey</span> <i>met een Wacht af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="line">Nu, lords, naar Frankrijk! De onderneming moog’</p> -<p class="line">Gelijken roem voor u en ons verwerven.</p> -<p class="line">Geen twijfel, onze krijg zal heilrijk zijn,</p> -<p class="line">Nu God ons zoo genadig dit verraad</p> -<p class="line">Ontsluierd heeft, dat loerde op onzen weg</p> -<p class="line">Om de’ aanvang reeds te stuiten; thans geen twijfel,</p> -<p class="line">Of iedre hindernis is weggeruimd.</p> -<p class="line">Dus op, mijn landgenooten! geven wij</p> -<p class="line">In ’s Heeren hand ons leger; zij de tocht</p> -<p class="line">Terstond aanvaard. En zoo, vol moed ter zee!</p> -<p class="line">De strijdvaan hoog, dat zij den weg ons toon’;</p> -<p class="line">Geen Engelsch koning, dan met Frankrijks kroon!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.ii.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.ii.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Londen.</span> <i>Voor het huis van Vrouw</i> <span class="sc">Haastig</span> <i>in</i> <span class="ex">Eastcheap</span>.</p> -<p class="stage"><span class="sc">Pistool</span>, <i>Vrouw</i> <span class="sc">Haastig</span>, <span class="sc">Nym</span>, <span class="sc">Bardolf</span> <i>en de Jongen komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Waardin.</p> -<p>Ik bid u, mijn zoetelieve man, laat ik u tot Staines wegbrengen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Neen, want mijn mann’lijk harte kreunt.—</p> -<p class="line">Bardolf, spring op; Nym, wek uw pochend hart;</p> -<p id="kh5.ii.3.5" class="line">Knaap, zet uw moed te berg, want Falstaff, hij is dood,</p> -<p class="line">En kreunen is nu plicht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Ik wenschte, dat ik bij hem was, waar ook, in den hemel of in de hel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Waardin.</p> -<p>Neen, zeker, hij is niet in de hel; hij is in Arthurs schoot, als ooit eenig mensch -in Arthurs schoot gekomen is. Hij had een schoon uiteinde en ging heen, alsof het -<span id="kh5.ii.3.12">een kind in het doophemdje</span> geweest was; hij heeft het afgelegd precies juist tusschen twaalven en eenen, juist -toen het water begon te vallen; want toen ik zag, dat hij met de lakens begon te frommelen -en met bloemen speelde en zijn vingertoppen toelachte, toen wist ik ook, dat het afliep, -want <span id="kh5.ii.3.17">zijn neus was zoo scherp als een pen en een tafellaken met groene plekken</span>. „Hoe gaat het, Sir John?” zeide ik, „kom, man, wees goedsmoeds”. Toen riep hij: -„God, God, God!” drie of vier malen. Nu, ik, om hem te troosten, zeide, dat hij niet -aan God moest denken; ik hoopte, dat hij nog niet noodig had, zich met zulke gedachten -te plagen. Toen vroeg hij mij, nog wat meer dek op zijn voeten te leggen; en ik stak -mijn hand in het bed en bevoelde ze en zij waren koud als steen. En toen bevoelde -ik zijn knieën, en verder op en verder op, en alles was zoo koud als een steen. -<span class="lineNum">28</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Ze zeggen, dat hij de sek verwenschte.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Waardin.</p> -<p>Ja, dat deed hij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>En de vrouwen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Waardin.</p> -<p>Neen, dat deed hij niet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Ja, dat deed hij wel, en hij zeide, ze waren gevleesde duivels.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Waardin.</p> -<p>Ja, hij hield niet van gevleesdheid, die kleur kon hij niet uitstaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Hij zeide eens, om de vrouwen zou de duivel hem nog halen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Waardin.</p> -<p>Nu zoo eenigszins, ’t is waar, had hij het over vrouwen, maar toen was hij assent -en sprak van de hoer van Babylon.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Weet gij het nog, hij zag eens een vlieg op Bardolfs neus zitten, en toen zeide hij, -<span class="pageNum" id="pb576">[<a href="#pb576">576</a>]</span>dat was een zwarte ziel, die in het helsche vuur brandde.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Nu, het hout is op, dat dit vuur onderhield; dit is al de rijkdom, dien ik in zijn -dienst heb overgelegd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Zullen wij gaan schuiven? De koning zal wel van Southampton weg zijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Ja, laat ons gaan.—Mijn lief, reik mij uw lippen.</p> -<p class="line">Let op mijn boedel en mijn roerend goed;</p> -<p class="line">Verstand hoû stuur, en „bare munt” zij ’t wachtwoord;</p> -<p class="line">Vertrouw geen mensch;</p> -<p class="line">Een eed is stroo; geloof en trouw zijn wafels,</p> -<p class="line">En slechts „Hou vast” de ware hond, mijn duifje;</p> -<p id="kh5.ii.3.55" class="line">Daarom, <span class="ex">caveto</span> moge uw raadsman zijn.</p> -<p class="line">Ga, droog uw parels.—Wapen-jukgenooten,</p> -<p class="line">Naar Frankrijk, komt! bloedzuiger-spelen, jongens!</p> -<p class="line">Gaan zuigen, zuigen, bloed, ja bloed gaan zuigen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Maar dat is recht ongezonde kost, zeggen ze.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Haar zachten mond nu aangeraakt, dan weg!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Vaarwel, waardin.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Hij kust haar.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Ik kan niet kussen, dat is de humor er van; maar leef wel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Huishoud’lijkheid zie rond; nog eens, goed opgepast!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Vrouw Haastig.</p> -<p>Het ga u goed, vaarwel!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.ii.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.ii.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Frankrijk.</span> <i>Een zaal in het koninklijk paleis.</i></p> -<p class="stage"><i>Trompetgeschal.</i> <i>Koning</i> <span class="sc">Karel</span>, <i>de</i> <span class="sc">Dauphijn</span>, <i>de Hertog van</i> <span class="sc">Bourgondië</span>, <i>de</i> <span class="sc">Connetabel</span> <i>en Anderen komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Zoo nadert England dus met heel zijn macht,</p> -<p class="line">En ’t moet ons meer dan ernst zijn, koninklijk</p> -<p class="line">Gereed te zijn om de’ aanval af te slaan.</p> -<p class="line">De hertogen van Berry en Bretagne,</p> -<p class="line">Van Orleans en Brabant moeten dus,</p> -<p class="line">Ook gij, mijn prins dauphijn, met allen spoed</p> -<p class="line">Op weg, om onze sterkten toe te rusten</p> -<p class="line">Met wakk’re mannen en verweringsmidd’len;</p> -<p class="line">Want England nadert met zoo snelle vaart</p> -<p class="line">Als ’t water, dat zich naar een maalstroom spoedt,</p> -<p class="line">’t Betaamt ons dus, vooruitziend zoo te zorgen,</p> -<p class="line">Als vrees ons leeren moet door menig voorbeeld,</p> -<p class="line">Dat dit geminacht en verderflijk England</p> -<p class="line">Op onze velden eertijds achterliet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">Grootmachtig vader, zeker is het nuttig,</p> -<p class="line">Dat wij ons waap’nen tegen onzen vijand;</p> -<p class="line">Geen vrede wiege een rijk ooit zoo in slaap,—</p> -<p class="line">Al dreigt geen krijg, noch openbare twist,—</p> -<p class="line">Dat krijgsvoorraad, verweringsmidd’len, manschap</p> -<p class="line">Niet saamgebracht, versterkt, geoefend worden,</p> -<p class="line">Alsof een oorlog te verwachten waar’.</p> -<p class="line">’t Is daarom, zeg ik, nuttig, dat wij allen</p> -<p class="line">Nu Frankrijks zwakke punten gaan bezien;</p> -<p class="line">Maar laat dit zonder zweem van vrees geschieden,</p> -<p class="line">Zoo zonder zorg, als hoorden wij, dat England</p> -<p id="kh5.ii.4.25" class="line">Zich met een pinkster-moorendans vermaakt.</p> -<p class="line">Want, beste vorst, ’t is nu zoo dwaas gekoningd,</p> -<p class="line">Zijn scepter voert zoo grillig thans een jongling</p> -<p class="line">Als ijdel, nietig, wuft erkend, dat England</p> -<p class="line">Geen vrees meer wekt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Geen vrees meer wekt. </span>O stil toch, prins dauphijn!</p> -<p class="line">Te zeer bedriegt gij u in dezen koning.</p> -<p class="line">Uw hoogheid ondervrage eens de afgezanten,</p> -<p class="line">Hoe hij vol waardigheid hun boodschap hoorde,</p> -<p class="line">Door eed’le mannen van zijn raad omringd,</p> -<p class="line">Hoe kalm zijn wederlegging was, en toch,</p> -<p class="line">Hoe indrukwekkend door zijn vast besluit;</p> -<p class="line">Want dan erkent gij, dat zijn vroeg’re dwaasheid</p> -<p class="line">De mom van den Romeinschen Brutus was,</p> -<p class="line">Wijsheid bedekkend met een narrenmantel,</p> -<p class="line">Gelijk tuiniers met mest die wortels dekken,</p> -<p class="line">Die, teer en vroeg, vóór de andren schieten moeten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">O, ’t is niet zoo, mijn heer groot-connetabel; <span class="lineNum">41</span></p> -<p class="line">Doch hoe het werk’lijk zij, ’t is onverschillig;</p> -<p class="line">Men achte, wordt verdediging beraamd,</p> -<p class="line">Den vijand immer sterker dan hij schijnt;</p> -<p class="line">Haar vollen eisch krijgt dan de weerbaarheid,</p> -<p class="line">Die, op een zwakke en kaar’ge wijs ontworpen,</p> -<p class="line">Gelijk een vrek, om luttel stofs te sparen</p> -<p class="line">Heel ’t kleed bederft.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Denkt koning Hendrik machtig,</p> -<p class="line">En rust u krachtig toe ten strijd met hem.</p> -<p class="line">Zijn stam is eertijds van ons vleesch gevoed;</p> -<p class="line">Hij is een welp van dat bloedgierig ras,</p> -<p class="line">Dat in ons eigen veld en bosch ons opzocht;</p> -<p class="line">Getuige die al te onvergeetb’re smaad,</p> -<p class="line">Toen Cressy’s slag noodlottig werd geslagen,</p> -<p class="line">En onze prinsen allen in de macht</p> -<p class="line">Der hand met zwarten naam, van Edward, vielen,</p> -<p class="line">Den zwarten prins van Wales, terwijl zijn vader,</p> -<p class="line">Staande op een berg,—hijzelf alreeds een berg,—</p> -<p class="line">Hoog in de lucht, gekroond met zonnegoud,</p> -<p class="line">Zag, hoe zijn heldenzaad,—glimlachend zag hij ’t,—</p> -<p class="line">De werken der natuur verdierf, de vormen,</p> -<p class="line">In twintig jaar door God en Frankrijks vaders</p> -<p class="line">Tot stand gebracht, verminkte. Een tak is deze</p> -<p class="line">Van dien zeeghaften stam; en daarom, ducht</p> -<p class="line">Zijn aangeboren kracht en zijn gesternte.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Een Kamerheer komt op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Kamerheer.</p> -<p class="line">Gezanten, Heer, van Hendrik, Englands koning,</p> -<p class="line">Verzoeken bij uw majesteit gehoor.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb577">[<a href="#pb577">577</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Het zij terstond verleend. Geleid hen tot ons.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>De Kamerheer en eenige Lords af.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="first">Gij ziet, de jacht gaat fel haar gang, mijn vrienden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">Wend om en doe haar staan; want laffe honden</p> -<p class="line">Zijn met hun muil het stoutst, wanneer hun wild</p> -<p class="line">Ver voor hen uitloopt. Beste heer en vorst,</p> -<p class="line">Geef dien gezanten kort bescheid, en toon hun,</p> -<p class="line">Van welk een koninkrijk gij ’t hoofd zijt, heer;</p> -<p class="line">Want zelfmin is een minder snoode zonde</p> -<p class="line">Dan zelfverzuim.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>De Edellieden komen terug, met</i> <span class="sc">Exeter</span> <i>en Gevolg</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Van onzen broeder England?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Zoo is ’t en dus begroet hij uwe hoogheid:</p> -<p class="line">Hij eischt van u, in naam van God Almachtig,</p> -<p class="line">Dat ge u ontdoet van uw geborgde hoogheid,</p> -<p class="line">Die aflegt, daar zij naar des hemels wil,</p> -<p class="line">’t Natuurrecht en der volken wet behoort</p> -<p class="line">Aan hem en aan zijn erven; dus met name</p> -<p class="line">De kroon, met iedre glansrijke eer, verbonden</p> -<p class="line">Naar oud gebruik en de inzetting der tijden</p> -<p class="line">Aan Frankrijks kroon. Opdat gij weten moogt,</p> -<p class="line">Dat dit geen slinksche, wraakb’re vord’ring is,</p> -<p class="line">Ontdekt in ’t molm van lang vervlogen dagen,</p> -<p class="line">Gerakeld uit vergetelheids oud stof, <span class="lineNum">87</span></p> -<p class="line">Zendt hij u deze’ opmerkenswaarden stamboom,</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Hij overhandigt een geslachtsboom.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="line">Welks takken ieder vol bewijskracht zijn.</p> -<p class="line">Hij vraagt, dat gij die tafel door wilt zien;</p> -<p class="line">En als gij vindt, dat hij in rechte lijn</p> -<p class="line">Van den beroemdsten der beroemde vaad’ren,</p> -<p class="line">Edward den derden, stamt, dan vraagt hij u</p> -<p class="line">Uw kroon en scepter af, als valschlijk hem,</p> -<p class="line">Die naar geboorte en recht deze eischt, onthouden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Wat volgt bij weig’ring?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">De dwang des zwaards. Want zelfs als gij de kroon</p> -<p class="line">In uwe harten bergt, hij graaft haar uit;</p> -<p class="line">Met dit doel komt hij, als een Jupiter</p> -<p class="line">In fellen storm, in aardschudding en onweer,</p> -<p class="line">Opdat hij, helpt hem geen vermaan, u dwing’;</p> -<p id="kh5.ii.4.102" class="line">Bij Jezus’ ingewanden zegt hij u:</p> -<p class="line">Doe afstand, heb genâ met de arme zielen,</p> -<p class="line">Naar wie de hong’rige oorlog reeds de kaken</p> -<p class="line">Wijd openspert; hij wentelt op uw hoofd</p> -<p class="line">Der weeuwen tranenvloed, der weezen kreten,</p> -<p class="line">Der dooden bloed, der bange maagden zuchten</p> -<p class="line">Om gaden, vaders, dierb’re bruidegoms,</p> -<p class="line">Welke allen dezen krijg verslinden zal.</p> -<p class="line">Dit is zijn eisch, zijn dreiging, heel mijn boodschap.</p> -<p class="line">Tenzij hier de dauphijn aanwezig zij,</p> -<p class="line">Dien ik uitdrukkelijk te begroeten heb.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Wat ons aangaat, wij zullen overwegen;</p> -<p class="line">Op morgen brengt gij onzen broeder England</p> -<p class="line">Ons antwoord weer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Ons antwoord weer. </span>Wat den dauphijn betreft,</p> -<p class="line">Hij staat hier voor u; spreek, wat zendt hem England?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Uittarting en verachting, hoon en spot,</p> -<p class="line">En alles, wat den grooten zender niet</p> -<p class="line">Onteeren kan; dit is ’t, wat hij u waard acht.</p> -<p class="line">Zoo spreekt mijn vorst: wanneer uws vaders hoogheid</p> -<p class="line">Niet, door geheel in elken eisch te treden,</p> -<p class="line">Den bitt’ren spot verzoet, dien gij hem zondt,</p> -<p class="line">Zal hij zoo scherp ter rekenschap u roepen,</p> -<p class="line">Dat Frankrijks holen en gewelfde grotten</p> -<p class="line">Uw driestheid zullen laken en uw loon</p> -<p class="line">U kwijten in den weergalm zijns geschuts.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">Zeg hem, dat, geeft mijn vader gunstig antwoord, <span class="lineNum">127</span></p> -<p class="line">Dit strijdt met mijnen raad; want niets verlang ik</p> -<p class="line">Dan strijd met England; tot dit doel vereerde ik,</p> -<p class="line">Als passend voor zijn jeugd en ijdel doen,</p> -<p class="line">Hem die Parijzer ballen ten geschenke.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Daarvoor zal uw Parijzer Louvre sidd’ren,</p> -<p class="line">Al stelde uw hof aan gansch Euroop de wet;</p> -<p class="line">Geloof me, een grooten afstand zult gij vinden,</p> -<p class="line">Gelijk verbaasd zijn eigen volk het vond,</p> -<p class="line">Van wat zijn groene dagen deden wachten</p> -<p class="line">Tot wat de vorst nu is. Hij weegt zijn tijd</p> -<p class="line">Thans tot het laatste grein; dit speurt gij dra,</p> -<p class="line">Blijft hij in Frankrijk, in uw nederlagen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Op morgen zult gij ons besluit vernemen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Laat ras ons gaan, opdat niet onze koning</p> -<p class="line">Hier zelf naar ons vertoeven vragen koom’;</p> -<p class="line">Hij heeft reeds voet aan wal gezet in Frankrijk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Dra laten we u met billijk antwoord gaan.</p> -<p class="line">Een nacht is snel vervlogen en recht kort,</p> -<p class="line">Om zaken af te doen van dit gewicht.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -<p><span class="pageNum" id="pb578">[<a href="#pb578">578</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="kh5.iii" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">DERDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage"><i>Trompetgeschal.</i> <span class="sc">Chorus</span> <i>treedt op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Chorus.</p> -<p class="line">Zoo vliegt op vleug’len der verbeelding steeds</p> -<p class="line">Ons ijlend schouwspel met geen mind’re vaart</p> -<p class="line">Dan der gedachte. Denkt, gij zaagt den koning,</p> -<p class="line">Wel toegerust, aan Hamptons havenhoofd</p> -<p class="line">Zijn rijk inschepen, en zijn wakk’re vloot</p> -<p class="line">Den jongen dag met zijden wimpels groeten.</p> -<p class="line">Spele uw verbeelding mede; ziet aldus</p> -<p class="line">Scheepsjongens klaut’ren in ’t getaande want,</p> -<p class="line">En hoort de schelle fluit, die orde stelt</p> -<p class="line">Op ’t woest geraas; en ziet de linnen zeilen,</p> -<p class="line">Die ongezien de wind besluipt en spant,</p> -<p class="line">Door de opgeploegde zee de kielen stuwen,</p> -<p class="line">Wier forsche boeg den hoogen golfslag trotst.</p> -<p class="line">O, denkt, dat gij aan strand staat en een stad</p> -<p class="line">Ziet dansen op de wisselzieke baren; <span class="lineNum">15</span></p> -<p class="line">Want zoo doet zich die grootsche vloot u voor,</p> -<p class="line">Die koers zet naar Harfleur. O volgt haar, volgt!</p> -<p class="line">Haakt uwen geest aan de achterstevens vast,</p> -<p class="line">En laat uw England, doodsch als middernacht,</p> -<p class="line">Bewaakt door grijsaards, kind’ren, oude vrouwen,</p> -<p class="line">Wier kracht en merg verdween of komen moet.</p> -<p class="line">Wie toch, wien slechts een enkel zichtbaar haar</p> -<p class="line">De kin versiert, trekt niet naar Frankrijk op,</p> -<p class="line">Met zoo volmaakte en uitgelezen dapp’ren?</p> -<p class="line">Wekt, wekt uw geest; aanschouwt zoo een beleg,</p> -<p class="line">En ziet de stukken op de affuiten, gapend</p> -<p class="line">Met onheilvolle monden naar Harfleur.</p> -<p class="line">Frankrijks gezant, stelt dit u voor, keert weder</p> -<p class="line">En meldt aan Hendrik, dat de koning hem</p> -<p class="line">Zijn dochter aanbiedt, en, met haar als bruidschat,</p> -<p class="line">Een paar armzaal’ge kleine hertogdommen.—</p> -<p class="line">Het aanbod smaakt niet; nu beroert de lont</p> -<p class="line">Des kanonniers het helsch geschut,</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Krijgsgedruisch en kanongebulder.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="line"> dat alles</p> -<p class="line">Ter neder velt.—Schenkt immer ons uw gunst,</p> -<p class="line">En heele uw geest de leemten onzer kunst.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Chorus</span> <i>af</i>.)</p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="kh5.iii.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Frankrijk</span>. <i>Voor</i> <span class="ex">Harfleur</span>.</p> -<p class="stage"><i>Krijgsgedruisch.</i> <i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span> <i>komt op, benevens</i> <span class="sc">Exeter</span>, <span class="sc">Bedford</span>, <span class="sc">Gloster</span> <i>en Soldaten met stormladders</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Nog eens gestormd, nog eens, mijn lieve vrienden!</p> -<p class="line">Of stopt de bres met Englands doode strijders!</p> -<p class="line">In vredestijd staat niets den man zoo goed,</p> -<p class="line">Dan rustige bescheidenheid en ootmoed;</p> -<p class="line">Maar trilt des oorlogs storm ons in het oor,</p> -<p class="line">Bootst dan het doen des fellen tijgers na;</p> -<p class="line">Spant iedre pees en wekt uw bloed; vermomt</p> -<p class="line">Uw vriendlijke natuur door norsche woede;</p> -<p class="line">Leent dan aan ’t oog een onheilspellend uitzicht;</p> -<p class="line">Het gluur’, gelijk een veldslang, door de schutpoort</p> -<p class="line">Van ’t hoofd; de wenkbrauw overwelv’ het dreigend, <span class="lineNum">11</span></p> -<p class="line">Gelijk een rots, die, onder uitgehold,</p> -<p class="line">Ver uitsteekt over zijn vergruisden voet,</p> -<p class="line">Waar de oceaan vernielend, woest, om bruist.</p> -<p class="line">Spert wijd het neusgat, klemt de tanden saam,</p> -<p class="line">Houdt de’ adem in, spant al uw kracht en geest</p> -<p class="line">Tot volle hoogte!—Op, op, gij Englands eedlen!</p> -<p class="line">Gij, ’t bloed van in den krijg beproefde vaad’ren,</p> -<p class="line">Vaad’ren, die, elk een Alexander, hier</p> -<p class="line">Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds rustloos streden,</p> -<p class="line">En ’t zwaard eerst borgen om gebrek aan werk.</p> -<p class="line">Onteert uw moeders niet, maar staaft, dat zij,</p> -<p class="line">Die gij uw vaders noemt, u ook verwekten.</p> -<p class="line">Weest mannen van een grover bloed ten voorbeeld,</p> -<p class="line">Leert hun wat strijden is.—Ook gij, braaf landvolk,</p> -<p class="line">Met leden, die in England groeiden, toont</p> -<p class="line">De kracht van uwe weiden; laat ons zweren,</p> -<p class="line">Dat ge uw verzorging waard zijt; doch dit weet ik;</p> -<p class="line">Want zoo gering of laag is geen van u,</p> -<p class="line">Dat nu zijn oog niet straalt van eed’len gloed;</p> -<p class="line">Ja, ’k zie, gij staat als brakken aan de lijn,</p> -<p class="line">En rukt om los te komen. ’t Wild is op;</p> -<p class="line">Gaat, volgt uw moed; uw wapenkreet bij ’t stormen</p> -<p class="line">Zij:—„God met Hendrik! England en Sint George!”</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af. Krijgsgedruisch en kanonschoten.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iii.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Op dezelfde plaats.</i></p> -<p class="stage"><i>Legerscharen.</i> <span class="sc">Nym</span>, <span class="sc">Bardolf</span>, <span class="sc">Pistool</span> <i>en de Jongen komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bardolf.</p> -<p>Vooruit, vooruit, vooruit! naar de bres, naar de bres!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Ik bid u, korporaal, bedaard; de kloppartij is al te heet; en wat mij betreft, ik -heb geen koppel levens; de humor er van is te heet, dat is de litanie er van.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">De litanie is juist; het wemelt hier van humors;</p> -<p class="line">Klop hier, klop daar; Gods knechten vallen, sneven: -</p> -<div class="lg"> -<p class="line"> Hier wint de held</p> -<p class="line"> Op ’t bloedig veld</p> -<p class="line">Al strijdend eeuw’gen roem.</p> -</div> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Ik wenschte, dat ik in een bierhuis zat, in Londen! Ik zou al mijn roem voor een kan -bier geven en voor veiligheid.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb579">[<a href="#pb579">579</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">En ik: -</p> -<p class="line xd31e2485">Zoo alles maar voor ’t wenschen was, -</p> -<p class="line xd31e2487">Of ik dan ook vol ijver was! -</p> -<p class="line xd31e2489">Ik ijlde fluks er heen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p id="kh5.iii.2.19" class="line kh5.iii.2.19">Zoo vluchtig -</p> -<p class="line xd31e2495">En luchtig, -</p> -<p class="line xd31e2487">Als ’t vogeltje zingt in ’t bosch.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Fluellen</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Foort, naar de pres, gij honden! foort, schafuiten!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Spaar, groote veldheer, ’t zwak geslacht des stofs!</p> -<p class="line">Betoom uw woede, toom uw mannenwoede;</p> -<p class="line">Betoom uw woede, o veldheer!</p> -<p class="line">Fier haantje, toom uw woede; erbarmen, duifje!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Nym.</p> -<p>Dat zijn fraaie humors!—een mensch zijn eer wint niets dan booze humors.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Nym</span>, <span class="sc">Pistool</span> <i>en</i> <span class="sc">Bardolf</span> <i>af</i>; <span class="sc">Fluellen</span> <i>achter hen aan</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Zoo jong als ik ben, heb ik toch die drie vechtersbazen in de gaten. Ik ben jongen -bij hen alle drie; maar zij alle drie, als zij bij mij wilden dienen, waren toch mijn -man niet; want waarachtig, drie zulke fratsenmakers maken samen nog niet één man uit. -Bardolf, die heeft een witte lever en een rood gezicht; en daarom, met zijn vlammen -ziet hij er vurig genoeg uit, maar hij vecht niet. Pistool, die heeft een moorddadige -tong en een vreedzaam zwaard; en daarom breekt hij woorden den nek, maar houdt zijn -wapens heel. Nym, die heeft wel eens gehoord, dat menschen van weinig woorden de besten -zijn, en daarom verdraait hij het, ooit te bidden, opdat men hem niet voor een lafaard -zou houden, maar naast zijn weinige en slechte woorden staan even weinige goede daden, -want hij sloeg nooit iemand den kop in dan zichzelf, en dat was tegen den deurpost, -toen hij dronken was. Zij stelen alles, wat voor de hand komt, en dat noemen zij zaken -doen. Bardolf stal de kast van een luit en droeg die twaalf mijlen ver en verkocht -ze voor vierdehalven stuiver. Nym en Bardolf zijn gezworen broeders in het kapen en -in Calais stalen zij een aschschop; uit dat proefstuk zag ik, dat geen van tweeën -een schop waard is. Zij zouden willen, dat ik even goed vertrouwd was met een andermans -zakken, als zijn handschoenen of zakdoeken het zijn, wat zeer tegen mijn mannenwaarde -strijdt, als ik uit een anders zak wat neem om het in den mijnen te steken, want dat -zou toch niets anders wezen dan onrecht op te steken. Ik moet van hen weg en een beteren -dienst zoeken; mijn zwakke maag kan hun schelmerij niet verdragen en daarom moet ik -dien opgeven.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>De Jongen af.</i>)</p> -<p class="stage">(<span class="sc">Fluellen</span> <i>komt terug, gevolgd door</i> <span class="sc">Gower</span>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Overste Fluellen, gij moet dadelijk bij de mijnen komen; de hertog van Gloster wil -u spreken.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p id="kh5.iii.2.61">Pij te mijnen? seg gij ten hertog, het is niet so choed te komen bij te mijnen, want, -siet gij, te mijnen is niet in akkoord met de leering fan ten oorlog; de concaviteiten -er van is niet chenoegsaam, want, ziet gij, de vijand,—dat kunt gij den hertog wel -seggen, siet gij,—is self wel vier ellen onder de contermijnen gegraafd. Pij Jezus, -ik denk, hij sal ons allen springen in de lucht, als er geen betere directies is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>De hertog van Gloster, die het bestuur heeft van het beleg, laat zich geheel leiden -door een Ier, een recht dapper man, op mijn woord.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Dat is de overste Macmorris, niet waar?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><span class="corr" id="xd31e2573" title="Bron: Glower">Gower</span>.</p> -<p>Ik geloof van ja.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Pij Jezus, hij is een ezel, als in de wereld, dat wil ik pefestigen op zijn baard; -hij heeft niet meer directies in de ware kunsten van den oorlog, siet gij, van de -Romeinsche kunsten, als een pasgeboren schoothond. <span class="lineNum">78</span></p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Macmorris</span> <i>en</i> <span class="sc">Jamy</span> <i>komen op den achtergrond op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Daar komt hij; en de Schotsche overste, overste Jamy, is bij hem.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Oferste Jamy is een verpazend tapper edelman, dat is zeker; en fan groote onderfinding -en wetenschap in de oude oorlogen, naar mijn pijzondere kennis van zijn directies; -pij Jezus, hij zal zijn onderwerp staande houden, soo choed als eenig krijgsman in -de wereld, in de wetenschappen van de foorgaande oorlogen van de Romeinen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jamy.</p> -<p>Ik zeg u goeden dag, overste Fluellen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Wees gechroet, oferste Jamy.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Hoe staat het, overste Macmorris, hebt gij de mijnen verlaten? hebben de schansgravers -het opgegeven?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Macmorris.</p> -<p>Bij Christus, ’t is verkeerd gedaan; het werk is opgegeven, de trompetters blazen -terugroeping. Bij mijn hand zweer ik en bij mijns vaders ziel, dat is verkeerd gedaan, -het werk is opgegeven; ik had de stad in de lucht laten springen, zoo waar mij Christus -helpe, ja, in een uur. O, ’t is verkeerd gedaan, ’t is verkeerd gedaan; bij mijn hand, -’t is verkeerd gedaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Oferste Macmorris, ik pit u nu, wilt gij mij toestaan, siet gij, een paar disputaties -<span class="pageNum" id="pb580">[<a href="#pb580">580</a>]</span>met u te hebben, als gedeeltelijk betreffend of belangend de wetenschappen van den -oorlog, de Romeinsche oorlogen, bij wijze van argumentatie, siet gij, en friendschappelijke -communicatie, gedeeltelijk tot bewijzen mijn meening, en gedeeltelijk, siet gij, tot -pefestiging van mijn inzichten betreffende de directie van de krijgswetenschap, dat -is de zaak.</p> -</div> -<div class="figure p580width"><img src="images/p580.jpg" alt="Koning Hendrik V, Derde Bedrijf, Vierde Tooneel." width="504" height="720"><p class="figureHead"><span class="ex">Koning Hendrik V</span>, Derde Bedrijf, Vierde Tooneel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jamy.</p> -<p>Dat zal zeer goed zijn, dat is zeer goed, mijn goede oversten beiden, en ik zal het, -met verlof, u vergelden, als de gelegenheid eens komt; dat zal ik, waarachtig.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Macmorris.</p> -<p>Het is geen tijd om te gaan redeneeren, zoo waar Christus mij helpe. De strijd is -heet, en het weer, en de oorlog, en de koning en de hertogen; het is geen tijd voor -redeneeren. De stad wordt berend en de trompet roept ons naar de bres, en wij praten, -en, bij Christus, wij doen niets; ’t is schande voor ons allen; zoo waar God mij helpe, -’t is schande, stil te blijven; ’t is schande, bij mijn hand; en daar zijn kelen af -te snijden en daar is werk te doen, en daar wordt niets gedaan, zoo waar Christus -mij helpe, ja. <span class="lineNum">121</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jamy.</p> -<p>Bij het sakrament, eer deze mijn oogen zich te slapen leggen, wil ik goede diensten -doen, of ik wil er voor in den grond liggen, ja, of mijn leven laten; en ik wil het -zoo manhaftig betalen, als ik kan; dat zal ik zeker doen; ja, dat is kort en goed -de zaak. Maar toch, ik had gaarne een dispuut tusschen u tweeën gehoord.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Oferste Macmorris, ik cheloof, siet gij, met uwe ferpetering, er is niet velen van -uw natie—</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Macmorris.</p> -<p>Van mijn natie? Wat is mijn natie? Is het een hondsvot en een bastaard en een schelm -en een schurk? Wat is mijn natie? Wie zegt iets van mijn natie?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ziet gij? als gij de zaak anders neemt dan is gemeend, oferste Macmorris, zoo zal -ik misschien denken, dat gij mij niet pehandelt met de beleefdheid, als gij in pillijkheid -pehoort mij te behandelen, siet gij, want ik ben een man even choed als gijzelf, zoowel -in de wetenschappen van den oorlog, als in de afkomst van mijn geboorte en in andere -pijsonderhedens.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Macmorris.</p> -<p>Ik weet niet, dat gij een even goed man zijt als ik; zoo waar Christus mij helpe, -ik zal u het hoofd afslaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Gij heeren alle twee, gij verstaat elkaar verkeerd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jamy.</p> -<p>Ai, dat is een boos gebrek.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Er wordt een sein tot een mondgesprek geblazen<span class="corr" id="xd31e2659" title="Niet in bron">.)</span></i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>De stad laat daar het sein tot onderhandeling blazen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Oferste Macmorris, als er eens een peterder gelegenheid te krijgen is, siet gij, dan -sal ik de frijheid nemen u te fertellen, dat ik de wetenschappen van den oorlog versta; -en daarmee genoeg.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iii.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>Voor de poort van</i> <span class="ex">Harfleur</span>.</p> -<p class="stage"><i>De Commandant der stad met eenige Burgers op de wallen. De Engelsche legermacht beneden. -Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span> <i>komt op met zijn Gevolg</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Waartoe besluit de commandant der stad?</p> -<p class="line">Voor ’t laatst is u een mondgesprek gegund;</p> -<p class="line">Geeft dus u over, bouwend op genade,</p> -<p class="line">Of tart, als mannen, tuk op hun verderf,</p> -<p class="line">Ons tot het uiterst, want, zoo waar ik ben,—</p> -<p class="line">Wat ik mijn hoogsten eernaam acht,—soldaat,</p> -<p class="line">Wanneer mijn schutgevaarte weer begint,</p> -<p class="line">Verlaat ik ’t half verwoest Harfleur niet eer,</p> -<p class="line">Dan als het in zijn asch begraven ligt.</p> -<p class="line">’k Zal alle poorten der genade sluiten;</p> -<p class="line">De ontmenschte krijger, met een hart als steen,</p> -<p class="line">Hoog’ vrij, ’t geweten ruim gelijk de hel,</p> -<p class="line">Zijn hand des bloeds dan roeren, maaie als gras</p> -<p class="line">Uw frissche maagden weg, uw bloeiend kroost</p> -<p class="line">Wat deert het mij dan, of de snoode krijg,</p> -<p class="line">In vlammen, als der duiv’len vorst, gehuld,</p> -<p class="line">’t Gelaat met bloed bestreken, al de gruw’len,</p> -<p class="line">Die steeds op storm en plund’ring volgen, pleegt?</p> -<p class="line">Wat deert het mij,—gijzelf toch draagt de schuld,— <span class="lineNum">19</span></p> -<p class="line">Of uwe reine maagden in de hand</p> -<p class="line">Van heete, razende verkrachting vallen?</p> -<p class="line">Wat teugel kan den wulpschen moedwil stuiten,</p> -<p class="line">Als die zijn felle vaart bergafwaarts neemt?</p> -<p class="line">Niet minder vruchtloos spilden wij ons machtwoord</p> -<p class="line">Bij krijgers, woest en dol van plunderzucht,</p> -<p class="line">Dan zoo we aan strand den Leviathan daagden</p> -<p class="line">Voor onzen stoel. Dies, mannen van Harfleur,</p> -<p class="line">Hebt deernis met uw stad en met uw volk,</p> -<p class="line">Terwijl mijn krijgers luist’ren naar mijn wil,</p> -<p class="line">En der genade koele, warme wind</p> -<p class="line">De zwarte en onheilzwang’re wolken wegdrijft</p> -<p class="line">Van woesten moord en roof en schurkerij.</p> -<p class="line">Zoo niet, dan ziet gij in een oogwenk blinde,</p> -<p class="line">Bloedgier’ge krijgers met onreine hand</p> -<p class="line">De lokken van uw dochters, hoe ze ook gillen,</p> -<p class="line">Bezoed’len; bij den zilv’ren baard uws vaders</p> -<p class="line">Gevat, hun achtb’re hoofden wreed verplet,</p> -<p class="line">Uw naakte wichtjes op een piek gespietst,</p> -<p class="line">Terwijl de moeders met haar wanhoopskreten</p> -<p class="line">De wolken splijten, als Judea’s vrouwen<span class="pageNum" id="pb581">[<a href="#pb581">581</a>]</span></p> -<p class="line">Bij ’t bloedbad van Herodes’ slacht’renrot.</p> -<p class="line">Spreekt, wilt ge u overgeven, dit vermijden?</p> -<p class="line">Of, om uw weerstand, al die gruwlen lijden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Commandant.</p> -<p class="line">’t Is heden voor ons uit met elke hoop.</p> -<p class="line">Wij smeekten den dauphijn om hulp; zijn antwoord</p> -<p class="line">Luidt, dat zijn macht alsnog om ons te ontzetten</p> -<p class="line">Niet toereikt; dies, o groote koning, geven</p> -<p class="line">Wij onze stad aan uw genâ thans over,</p> -<p class="line">Trek binnen, neem bezit van ons en ’t onze;</p> -<p class="line">Wij zijn niet meer in staat tot tegenweer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ontsluit de poorten!—Kom, oom Exeter,</p> -<p class="line">Trekt gij Harfleur nu binnen, toef aldaar,</p> -<p class="line">En maak het sterk, dat het de Franschen keer’;</p> -<p class="line">Wees allen goedertieren. En, mijn oom,</p> -<p class="line">De winter naakt en ’t aantal zieken neemt</p> -<p class="line">In ’t leger toe; dus, wij gaan naar Calais.</p> -<p class="line">Deze eene nacht zijn we in Harfleur uw gast;</p> -<p class="line">Op morgen geven wij tot de’ opmarsch last.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Trompetgeschal. De Koning en de zijnen trekken de stad binnen.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iii.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Rouaan</span>. <i>Een vertrek in het koninklijk paleis.</i></p> -<p class="stage"><span class="sc">Catharina</span> <i>en</i> <span class="sc">Alice</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p id="kh5.iii.4.1"><i lang="fr">Alice, tu as esté en Angleterre, et tu bien parles le langage.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Un peu, Madame.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Je te prie, m’enseigniez; il faut que je apprend à parler. Comment appellez vous le -main, en Anglois?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Le main, il est appellé</i> de hand.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>De hand. <i lang="fr">Et les doigts?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Les doigts? ma foy, j’ai oublié les doigts, mais je me souviendray. Les doigts? je -pense qu’ ils sont appellé</i> de fingres; <i lang="fr">ouy</i>, de fingres.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Le main</i>, de hand; <i lang="fr">les doigts</i>, de fingres. <i lang="fr">Je pense que je suis le bon escolier. J’ai gagné deux mots d’ Anglois vistement. Comment -appellez vous les ongles?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Les ongles? Nous les appellons</i>, de nails.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>De nails. <i lang="fr">Escoutez; dites moy, si je parle bien</i>: de hand, de fingres, et de nails.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">C’est bien dict, Madame; il est fort bon Anglois.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Dites moy l’Anglois pour le bras.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>De arm, <i lang="fr">Madame</i>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Et le coude?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>De elbow.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>De elbow. <i lang="fr">Je m’en faitz la répétition de tous les mots que vous m’avez apprins dès à présent.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Il est trop difficile, Madame, comme je pense.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Excuse moy, Alice, escoute</i>: de hand, de fingre, de nails, de arm, de bilbow.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>De elbow, <i lang="fr">Madame</i>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">O Seigneur Dieu! je m’en oublie</i>; de elbow. <i lang="fr">Comment appellez vous le col?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>De neck, <i lang="fr">Madame</i>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>De nick. <i lang="fr">Et le menton?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>De chin.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>De sin. <i lang="fr">Le col</i>, de nick; <i lang="fr">le menton</i>, de sin.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Ouy. Sauf vostre honneur, en vérité, vous prononcez les mots aussi droict que les -natifs d’Angleterre.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Je ne doute point d’apprendre par la grace de Dieu, et en peu de temps.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">N’avez vous déjà oublié ce que je vous ay enseigné?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Non, je réciteray à vous promptement.</i> De hand, de fingre, de <span class="sic">mails</span>,—</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>De nails, <i lang="fr">Madame</i>. <span class="lineNum">49</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>De nails, de arme, de <span class="sic">ilbow</span>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Sauf vostre honneur</i>, de elbow.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Ainsi dis je</i>; de elbow, de nick, et de sin. <i lang="fr">Comment appellez vous le pied et la robe?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>De foot, <i lang="fr">Madame, et</i> de coun.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>De foot, <i lang="fr">et</i> de coun? <i lang="fr">O seigneur Dieu! ils sont les mots de son mauvais, corruptible, grosse et impudique, -et non pour les dames <span class="sic">de honneur</span> d’user. Je ne voudrois prononcer ces mots devant les seigneurs de France, pour tout -le monde. Il faut</i> de foot, <i lang="fr">et</i> de coun, <i lang="fr">néantmoins. Je réciteray une autre fois ma leçon ensemble</i>: de hand, de fingre, de nails, de arme, de elbow, de nick, de sin, de foot, de coun.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Excellent, Madame.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">C’est assez pour une fois: allons nous à disner.</i></p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iii.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main"><span class="corr" id="xd31e3023" title="Bron: VIJFD">VIJFDE</span> TOONEEL<span class="corr" id="xd31e3026" title="Bron: ,">.</span></h3> -<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>Een ander vertrek in het paleis.</i></p> -<p class="stage"><i>De Koning van Frankrijk, de Dauphijn, de Hertog van Bourbon, de Connetabel van Frankrijk -en Anderen komen op.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Dit is gewis, de Somme is hij reeds over.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line">En grijpt men hem niet aan, mijn vorst, zoo laat ons</p> -<p class="line">Niet meer in Frankrijk blijven, ’t gansch ontruimen,</p> -<p class="line">Wijnbergen, alles, aan barbaren schenken.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb582">[<a href="#pb582">582</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line"><i lang="fr">O Dieu vivant!</i> Wat! zullen een paar rijsjes,</p> -<p class="line">De uitbotting van de wulpschheid onzer vaad’ren,</p> -<p class="line">Uitspruitsels, op een wilden stam geënt,</p> -<p class="line">Zal dit zoo plotsling in de wolken schieten,</p> -<p class="line">Zoo laag op die hen entten nederzien?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourbon.</p> -<p class="line">Normandiërs, niets, niets dan Normannerbastaards!</p> -<p class="line"><i lang="fr">Mort de ma vie!</i> gaan zij onaangevochten</p> -<p class="line">Hun weg,—ik maak mijn hertogdom te gelde,</p> -<p class="line">En koop me in Albion, dien neergeplompten</p> -<p class="line">Uithoek der aard, een smeer’ge boerenplaats.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line"><i lang="fr">Dieu des batailles!</i> Wat schonk hun dat vuur?</p> -<p class="line">Is hun klimaat niet mistig, somber, ruw,</p> -<p class="line">Schijnt ook de zon, geërgerd, er niet bleek,</p> -<p class="line">Hun vruchten doodend met zijn fronsblik? Kan</p> -<p class="line">Hun brouwsel, water op wat gerst getrokken,</p> -<p class="line">Een drank voor afgereden knollen, zoo</p> -<p class="line">’t Koud bloed van hen tot dapp’re hitte koken?</p> -<p class="line">En moet ons warmer bloed, door wijn bezield,</p> -<p class="line">Bevroren schijnen? O, voor Frankrijks eer,</p> -<p class="line">Laat ons niet hangen, als aan onze daken</p> -<p class="line">IJskegels doen, terwijl een kouder volk</p> -<p class="line">De droppels zijner dapp’re jeugd hier zweet</p> -<p class="line">Op onze rijke velden, die men arm</p> -<p class="line">Mag noemen in hun aangeboren meesters. <span class="lineNum">26</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">Bij eer en trouw, reeds spotten onze schoonen</p> -<p class="line">Ronduit met ons, ja, zeggen meer: ons vuur</p> -<p class="line">Zou uit zijn, en dra geven ze aan den lust</p> -<p class="line">Van Englands jeugd haar lichaam prijs, om Frankrijk</p> -<p class="line">Op nieuw, met bastaard-krijgers, te bevolken.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourbon.</p> -<p class="line">Dansmeesters willen ze ons in England zien.</p> -<p id="kh5.iii.5.33" class="line">Luchtsprongen, vlugge passen onderwijzend;</p> -<p class="line">In onze hielen, heet het, zit onze eer;</p> -<p class="line">In ’t loopen hebben we ons gelijken niet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Waar is Montjoye, des rijks heraut? hij groete</p> -<p class="line">Uitdagend, namens ons, ras Englands vorst.—</p> -<p class="line">Op, prinsen! ijlt in ’t veld! de geest der eer</p> -<p class="line">Zij scherper wapen nog dan ’t felste zwaard!</p> -<p class="line">Charles de la Bret, Frankrijks groot connetabel,</p> -<p class="line">Gij, hertogen van Orleans, Bar, Berry,</p> -<p class="line">Bourgogne, Brabant, Alençon, Bourbon,</p> -<p class="line">Jacques Chatillon, Rambures, Vaudemont,</p> -<p class="line">Beaumont, Grandpré, Roussi en Fauconberg,</p> -<p class="line">Foix, Lestrale, Boucicault en Charolois,</p> -<p class="line">Hertogen, prinsen, graven, baanderheeren,</p> -<p class="line">Delgt, gij met groote leenen, grooten smaad;</p> -<p class="line">Stuit Englands Hendrik, die door Frankrijk stormt</p> -<p class="line">Met vanen, voor Harfleur in bloed gedoopt;</p> -<p class="line">Stort op zijn leger, als gesmolten sneeuw</p> -<p class="line">In dalen, op wier lagen knechtenzetel</p> -<p class="line">Der Alpen kruin haar vochten spuwt en uitgiet;</p> -<p class="line">Gaat, overvalt hem,—macht hebt gij genoeg,—</p> -<p class="line">En voert hem, in een wagen opgesloten,</p> -<p class="line">Gevangen naar Rouaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Gevangen naar Rouaan. </span>Zoo past het grooten.</p> -<p class="line">Slechts dit bedroeft mij, dat zijn macht zoo klein,</p> -<p class="line">Zijn volk verhongerd, krank is van den marsch;</p> -<p class="line">Want zeker, ziet <span class="corr" id="xd31e3133" title="Bron: gij">hij</span> slechts ons heer, dan zal</p> -<p class="line">Zijn hart verzinken in een poel van vrees,</p> -<p class="line">En hij, in steê van strijd, een losgeld bieden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Spoor dies Montjoye tot spoed, heer connetabel;</p> -<p class="line">Hij vrage aan Englands koning, namens ons,</p> -<p class="line">Welk losgeld hij vrijwillig wil voldoen.—</p> -<p class="line">Gij, prins Dauphijn, blijft bij ons in Rouaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">Ik bid uw majesteit, dit niet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Berust er in, gij blijft alhier bij ons.—</p> -<p class="line">Op, connetabel, en gij prinsen allen!</p> -<p class="line">En meldt welras, dat England is gevallen!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iii.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Het Engelsch legerkamp in</i> <span class="ex">Picardije</span>.</p> -<p class="stage"><span class="sc">Gower</span> <i>en</i> <span class="sc">Fluellen</span> <i>komen op, elkander ontmoetende</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Hoe staat het, overste Fluellen? komt gij van de brug?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik verzeker u, daar worden zeer uitstekende diensten pegaan pij de prug.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Is de hertog van Exeter ongedeerd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>De hertog van Exeter is zoo heldenmoedig als Agamemnon, en een man, dien ik pemin -en eer, met mijn ziel, en mijn hart, en mijn verknochtheid, en mijn leven, en mijn -levensmiddelen, en al mijn vermogen. Hij is,—Chod sij gedankt en geprijst!—gewond -op geenerlei wijs, maar hij houdt de prug, zoo dapper mogelijk, en met foortreffelijke -wetenschap fan den oorlog. Daar is een faandrig luitenant pij de prug,—ik denk waarachtig -in mijn geweten, hij is een dappere man als Marcus Antonius, en hij is een man van -geen estimatie in de wereld, maar ik heb hem praven dienst zien doen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Hoe noemt gij hem?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Hij heet faandrig Pistool.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Ik ken hem niet.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Pistool</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Daar komt de man. -</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Hoofdman, ik bid u, mij een gunst te doen;</p> -<p class="line">De hertog Exeter is u genegen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ja, dank zij Chod, en ik heb ook enkele welwillendheid verdiend van zijn hand.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb583">[<a href="#pb583">583</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Bardolf, een krijgsman, vast en sterk van hart,</p> -<p class="line">Met sluwen moed, heeft door het gruw’lijk noodlot,</p> -<p class="line">En ’t wiss’lend dolle rad der wufte vrouw,</p> -<p class="line">De blinde schikgodin Fortuin,</p> -<p class="line">Wier stand is op een steen, die rustloos rolt,—</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Met uw ferlof, faandrig Pistool. Fortuin wordt plind gemalen met een pand voor haar -oogen om u te betuiten, dat Fortuin blind is. En sij wordt ook gemalen met een rad, -om u te betuiten,—wat de moraal er fan is,—dat zij is draaiende en onpestendig en -feranderlijkheid en ferscheidenheid, en haar foet, siet gij, is gefestigd op een polronden -steen, dat rolt en rolt en rolt. Wezenlijk, de dichters maakt een zeer foortreffelijke -peschrijving er fan, Fortuin is een foortreffelijke moraal.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Fortuin is Bardolfs vijandin, ziet norsch;</p> -<p id="kh5.iii.6.42" class="line">Hij stal zich een monstrans en moet nu hangen.</p> -<p class="line">Een vloekb’re dood!</p> -<p class="line">Voor honden gaap’ de galg, de mensch zij vrij,</p> -<p class="line">En hennep mag zijn gorgel niet verstikken.</p> -<p class="line">Maar Exeter deed de uitspraak van den dood</p> -<p class="line">Voor voddigen monstrans.</p> -<p class="line">Ga dus en spreek, de hertog hoort uw stem;</p> -<p class="line">Zij Bardolfs levensdraad niet afgesneden</p> -<p class="line">Met scherpen penningstrop en lagen smaad;</p> -<p class="line">Spreek, hoofdman, voor zijn heil, en ik zal ’t u beloonen. <span class="lineNum">51</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Faandrig Pistool, ik fersta gedeeltelijk uw meening.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Welnu, ’t verheuge uw hart.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Zeker, faandrig, het is niet een ding om ferheugd te zijn, want, siet gij, als hij -mijn eigen proeder was, zou ik den hertog ferzoeken, zijn choedvinden te doen en hem -te brengen tot de terechtstelling; want de krijgstucht moet gepruikt worden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Sterf dan en wees verdoemd, en <span class="ex">figo</span> voor uw vriendschap!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Het is choed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>De vijg van Spanje!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Pistool</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Zeer choed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Nu, dat is een uitgemaakte schelmachtige bedrieger; nu ken ik hem wel, een koppelaar -en een beurzensnijder.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik wil u verzekeren, hij uitte zoo prave woorden op de prug, als gij maar zien kunt -op een zomerdag. Maar het is zeer choed; wat hij daar gesproken heeft tot mij, dat -is choed, gij zult het zeker zien, als de cheschikte tijd er foor komt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Nu, hij is een uilskuiken, een zot, een schelm, die af en toe in den oorlog gaat, -om bij zijn terugkomst naar Londen den soldaat uit te hangen. En zulke knapen kennen -de namen van de bevelhebbers op hun duimpje, en zij leeren van buiten waar het heet -toeging, bij dit en dat bolwerk, bij die en die bres, bij dit en dat konvooi; wie -zich dapper gehouden heeft, wie doodgeschoten werd, wie zich slecht gedroeg, welke -voorwaarden de vijand stelde; en dat leeren zij nauwkeurig in krijgsmanstermen, die -zij met nieuwmodische vloeken opsmukken. En wat een generaalsbaard en een havelooze -legerplunje voor werking doen bij schuimende flesschen en met bier doortrokken hersens, -het is verbazend, als men er aan denkt. Maar gij moet zulke schandvlekken van onzen -tijd leeren erkennen, of gij zoudt u wonderbaarlijk kunnen vergissen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik wil u wat zeggen, oferste Gower; ik heb zeer choed gemerkt; hij is niet de man, -dien hij gaarne aan de wereld zou laten zien dat hij is; als ik aan zijn rok een steek -los vind, zal ik hem seggen wat ik denk. <span class="stage">(<i>Er wordt getrommeld.</i>)</span> Hoor daar, de koning komt, en ik moet spreken met hem over de prug.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Trommen en vaandels. Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>, <span class="sc">Gloster</span> <i>en Soldaten komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="first">Chod pehoete uw majesteit! <span class="lineNum">92</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Hoe is ’t, Fluellen, komt gij van de brug?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ja, om uwe majesteit te dienen. De hertog van Exeter heeft de prug zeer dapperlijk -gehouden; de Franschen is afgetrokken, siet gij, en daar is dappere, recht prave gevechten. -Waarachtig, de vijand waren pijna pezeten van de prug, maar hij is gedwongen geweest -terug te gaan en de hertog van Exeter is meester van de prug. Ik kan het aan uwe majesteit -zeggen, de hertog is een prave man.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Wat hebt gij aan manschappen verloren, Fluellen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>De verderving van den vijand is zeer groot geweest, naar alle rede groot; waarachtig, -ik voor mijn persoon cheloof, de hertog heeft niet verloren een enkel man, dan een -die denkelijk wordt terechtgesteld om het pestelen van een kerk, een zekeren Bardolf -als uw majesteit den man kent; zijn gezicht is een en al puisten en knobbels en wratten -en fuurflammen, en zijn lippen plazen zijn neus aan, en die is als een kool fuur, -pij tijden plauw en pij tijden rood; maar nu is zijn neus terechtgesteld en zijn fuur -is uit.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Wij zouden al zulke misdadigers zoo uitgeroeid willen zien, en wij geven uitdrukkelijk -bevel, dat er op onze marschen door het land aan de dorpen niets worde afgeperst, -<span class="pageNum" id="pb584">[<a href="#pb584">584</a>]</span>dat er niets genomen worde dan tegen betaling, dat geen Franschman gehoond of door -smaadtaal gekrenkt worde; want als zachtmoedigheid en wreedheid om een koninkrijk -spelen, is de zachtaardigste speler de eerste om te winnen.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Een trompetsignaal.</i> <span class="sc">Montjoye</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p>Gij weet aan mijn gewaad reeds, wie ik ben.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Dit weet ik, ja; wat moet ik van u weten?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p>Mijns meesters wil.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ontvouw dien vrij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p>Zoo spreekt mijn koning:—„Zeg aan Hendrik van Engeland: ofschoon wij dood schenen, -wij sliepen slechts; gunstige gelegenheid is een beter krijgsman dan overijling. Zeg -hem, dat wij hem te Harfleur hadden kunnen tuchtigen, maar dat wij het niet goed vonden, -een gezwel te drukken, voor het geheel rijp was. Nu is voor ons het oogenblik daar -om te spreken, en onze stem is die van het gezag. Engeland moet zijn dwaasheid bejammeren, -zijn zwakheid zien en onze lankmoedigheid bewonderen. Zeg hem daarom, aan zijn losgeld -te denken, dat geëvenredigd moet zijn aan de verliezen, die wij geleden, de onderdanen, -die wij verloren, de vernedering, die wij geduld hebben, zoodat, als die last hem -met vol gewicht werd opgelegd, zijn kleinheid bezwijken zou. Wat onze verliezen betreft, -zijn schatkamer is er te arm voor; wat het vergieten van ons bloed betreft, de legers -van zijn koninkrijk te zwak in manschap; en wat onze vernedering betreft, zijn eigen -persoon, knielend aan onze voeten, slechts een geringe en waardelooze voldoening. -Voeg hierbij onze uitdaging; en zeg hem ten slotte, dat hij de verrader van zijn volgelingen -is geworden, want dat hun veroordeeling uitgesproken is.”—Aldus spreekt mijn koning -en meester; aldus luidt mijn opdracht. <span class="lineNum">145</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Hoe is uw naam? uw ambt is mij bekend.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p>Montjoye. -</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Gij kwijt u loff’lijk van uw last. Keer weder,</p> -<p class="line">En zeg uw vorst, dat ik hem thans niet zoek,</p> -<p class="line">Maar liever ongehinderd door wil trekken</p> -<p class="line">Tot naar Calais, want,—dit belijd ik hier,</p> -<p class="line">Al moge ’t niet zeer wijs zijn, aan een vijand,</p> -<p class="line">Die sluw zijn voordeel zoekt, dit te bekennen,—</p> -<p class="line">Mijn volk is afgemat door ziekte, en ook</p> -<p class="line">Gedund in tal, de handvol, die mij rest,</p> -<p class="line">Niet beter schier, dan even zooveel Franschen;—</p> -<p class="line">Schoon ’t in hun volle kracht,—voorwaar, heraut!—</p> -<p class="line">Mij scheen, dat ieder Engelsch beenenpaar</p> -<p class="line">Drie Franschen dragen kon. Maar God vergeev’ mij,</p> -<p class="line">Dat ik zoo poch!—het is uw Fransche lucht,</p> -<p class="line">Die dit gebrek mij aanwaait: ik betreur het.</p> -<p class="line">Ga dus en meld uw meester, dat ik hier ben,</p> -<p class="line">Dit zwak en waard’loos lijf mijn losgeld is,</p> -<p class="line">Mijn leger slechts een zwakke, kranke bende;</p> -<p class="line">Toch,—meld hem ’t,—komen willen wij, met God,</p> -<p class="line">Al sperde heel Frankrijk met een buur als hij</p> -<p class="line">Den weg ons af. Hier, neem dit voor uw moeite.—</p> -<p class="line">Ga, zeg uw heer, dat hij het wel bedenke:</p> -<p class="line">Laat hij ons door, ’t is wèl; weêrstaat hij ons,</p> -<p class="line">Dan kleurt uw purp’ren bloed den bruinen grond</p> -<p class="line">Door onze hand.—En nu, Montjoye, vaarwel!</p> -<p class="line">Nog eens zij hier ons antwoord saamgevat:</p> -<p class="line">„Wij zoeken niet, zooals wij zijn, een veldslag,</p> -<p class="line">Maar mijden dien ook niet, zooals wij zijn.”</p> -<p class="line">Zeg dit uw meester.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p class="line">Ik zal dit melden.—’k Zeg uw hoogheid dank.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gloster.</p> -<p class="line">Zij zullen, hoop ik, thans ons niet bestoken.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">In Gods hand zijn wij, niet in hunne hand.</p> -<p class="line">Thans allen naar de brug, want de avond valt;</p> -<p class="line">Wij leeg’ren ons aan gene zij des strooms,</p> -<p class="line">En eischen morgen hun den aftocht af.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iii.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iii.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Het legerkamp der Franschen bij</i> <span class="ex">Agincourt</span>.</p> -<p class="stage"><i>De Connetabel van Frankrijk, de Heer van Rambures, de Hertog van Orleans, de Dauphijn -en Anderen komen op.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Nu, ik heb de beste rusting ter wereld. Ware het al dag!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Gij hebt een uitmuntende rusting; maar laat mijn paard recht wedervaren.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Het is het beste paard van heel Europa.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Zal het nooit morgen worden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Mijn prins van Orleans en mijn heer de groot-connetabel, gij spreekt van paarden en -rustingen,—</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Gij zijt van beide zoo goed voorzien als eenig prins ter wereld.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Wat is dit een lange nacht!—Ik ruil mijn paard voor geen enkel ander, dat op vier -hoeven loopt, <i lang="fr">Ça, ha!</i> Hij springt van den grond op, alsof hij veerkrachtige haren tot ingewanden had; <i lang="fr">le cheval volant</i>, de Pegasus, <i lang="fr">qui a les narines de feu</i>! Als ik hem bestijg, zweef ik omhoog, ben ik een valk; hij draaft op de lucht; de -aarde zingt, als hij haar aanraakt; in het horengekletter van zijn hoef is meer muziek -dan in de veldfluit van Hermes.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb585">[<a href="#pb585">585</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Hij heeft de kleur van de muskaatnoot.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>En de hitte van de gember. Het is een dier voor Perseus, niets dan vuur en lucht; -de trage elementen, aarde en water, toonen zich nooit in hem, dan in zijn geduldige -rust, als zijn berijder hem bestijgt; hij is inderdaad een paard, alle andere knollen -kan men beesten noemen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Inderdaad, doorluchtig heer, hij is een alleruitmuntendst, voortreffelijk paard.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Hij is de prins der kleppers; zijn gebriesch is als het bevel van een monarch, en -zijn houding dwingt tot hulde.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>’t Is genoeg, neef.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Kom, dat is een man zonder geest, die niet van het klimmen van den leeuwrik af tot -het ter kooi gaan van het lam op telkens nieuwe wijs den welverdienden lof van mijn -klepper kan zingen; het is een thema, steeds vloeiend als de zee! Verander het zand -in welsprekende tongen en mijn paard biedt stof voor die allen. Het is een onderwerp -voor een souverein om over te redeneeren, en voor den souverein van een souverein -om op te rijden, en voor de wereld, de bekende zoowel als de onbekende, om al haar -eigen bezigheden ter zijde te leggen en dit wezen aan te staren. Ik schreef eens een -sonnet tot zijn lof en begon aldus: „O, wonder der natuur!” <span class="lineNum">43</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Ik heb een sonnet op iemands geliefde zoo hooren beginnen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Dan heeft men dat nagevolgd, wat ik op mijn renner maakte; want mijn paard is mijn -geliefde.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Uw geliefde draagt goed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Draagt mij goed; wat de voorgeschreven deugd en volkomenheid van een goede en uitsluitend -eigen geliefde is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Nu, maar mij dacht gisteren, dat uw geliefde u duchtig den rug schudde.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Dat deed misschien de uwe u ook.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>De mijne was niet gebreideld.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>O dan was zij zeker oud en mak, en dan reedt gij, <span id="kh5.iii.7.56">als een Iersche Kern</span>, zonder uw pofbroek, in uw enge vleeschkleurige hozen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Gij hebt veel verstand van rijden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Laat u dan van mij waarschuwen; zij, die zoo rijden en niet behoedzaam rijden, vallen -in vuile poelen. Ik heb liever mijn paard tot geliefde.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Dan had ik even lief, dat mijn geliefde een huurknol was.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Ik zeg u, connetabel, mijn geliefde draagt zijn eigen haar.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Daarop zou ik met evenveel recht kunnen roemen, als mijn geliefde een zeug was.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p><i lang="fr">Le chien est retourné à son propre vomissement, et la truie lavée au bourbier</i>; gij maakt van alles gebruik.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Toch niet van mijn paard als geliefde, en ook niet van zulke spreekwoorden, die zoo -weinig bij de zaak passen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Rambures.</p> -<p>Heer connetabel, de rusting, die ik heden avond in uw tent zag, zijn het sterren of -zonnen, die er op zijn?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Sterren, heer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Enkele er van zullen morgen wel vallen, denk ik.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>En toch zal mijn hemel er niet door verarmen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Dit kan zijn, want gij draagt er veel overtollige, en het zou te meer eer zijn, als -er eenige verdwenen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Juist zooals uw paard uw loftuitingen draagt; hij zou even goed draven, als er eenige -van uw grootsprekerijen afgeworpen waren. <span class="lineNum">84</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>Ik wenschte, dat ik in staat ware, hem met al den lof te laden, dien hij verdient.—Zal -het dan nimmer dag worden? Ik wil morgen een mijl draven, en mijn weg zal geplaveid -zijn met Engelsche gezichten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p><span class="corr" id="xd31e3558" title="Bron: Dìt">Dit</span> wil ik niet zeggen; de weg mocht eens gezichten tegen mij trekken. Maar ik wenschte -wel, dat het dag was, want ik verlang dien Engelschen de ooren te wasschen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Rambures.</p> -<p>Wie wil met mij dobbelen om een twintig krijgsgevangenen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Gij moest eerst uzelf op het spel zetten, eer gij ze hebt. -</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p>’t Is middernacht; ik wil mij gaan wapenen.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>De Dauphijn af.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>De dauphijn verlangt naar den morgen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Rambures.</p> -<p>Hij zou de Engelschen wel opeten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Hij zal er wel evenveel opeten, als hij ombrengt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Bij de blanke hand mijner dame, hij is een dappere prins.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Zweer bij haar voet; dan kan zij den eed vertrappen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Geen edelman in het leger is grooter held dan hij.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb586">[<a href="#pb586">586</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Een leger is een bed, en daar is hij een held.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Hij heeft nooit iemand leed gedaan, zoover ik weet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Hij zal ’t morgen ook niet doen; dien goeden naam zal hij in eere houden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Ik weet, dat hij dapper is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Dit is mij door iemand gezegd, die hem nog beter kent dan gij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Wie is dat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Wel, hij heeft het mij zelf gezegd, en hij voegde er bij, dat hij er zich niet om -bekommerde, of iemand het wist.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Dat behoeft hij ook niet te doen; verborgen deugden heeft hij niet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Toch wel, op mijn eer, maar deze heeft nooit iemand gezien dan zijn kamerdienaar; -<span id="kh5.iii.7.121">’t is een verkapte dapperheid</span>, en als zij in het licht komt, zal zij het schuwen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Afgunst heeft een booze tong. <span class="lineNum">123</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Ik zal dat spreekwoord dompen met:—„een vriendenoog, een vleiersmond.”</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>En ik vang dat op met:—„Geef den duivel wat hem toekomt.”</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Juist opgemerkt; gij verklaart er uw vriend tot duivel mee. Maar nu krijgt uw spreekwoord -den wind van voren met:—„Naar de hel met den duivel.”</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Gij zijt in spreekwoorden de baas, en waarom? Een narrenpijl is ras verschoten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Daar schiet gij het doel voorbij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Het is niet de eerste maal, dat men u voorbijschiet.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Een Bode komt op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bode.</p> -<p>Heer groot-connetabel, de Engelschen liggen binnen de vijftienhonderd pas van uw tenten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Wie heeft den afstand gemeten?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bode.</p> -<p>De heer van Grandpré.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Een dapper en recht nauwkeurig edelman.—Werd het nu maar dag!—Ach, die arme Hendrik -van Engeland!—hij verlangt niet zoo naar den dageraad als wij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Wat een ongelukkige dwaze hals is deze koning van Engeland, met zijn domkoppen van -aanhangers zoo ver van honk te gaan!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Als die Engelschen een greintje verstand hadden, zouden zij maken, dat zij wegkwamen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Dat hebben zij in het geheel niet; want hadden zij in het hoofd eenig verstandelijk -wapentuig, dan konden zij nimmer zulke zware stormkappen op het hoofd dragen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Rambures.</p> -<p>Dat eiland Engeland brengt recht dappere schepsels voort; hun bullebijters hebben -huns gelijken niet in moed. <span class="lineNum">152</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Stomme rekels, die blindelings een Russischen beer in den mond loopen en zich de koppen -laten verbrijzelen als rotte appels. Gij kunt even goed zeggen, dat het een dappere -vloo is, die haar ontbijt durft nuttigen op de lip van een leeuw.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Juist, juist; en evenals de bullebijters zijn de mannen; zij gaan er ruw en onbesuisd -op los en laten hun verstand thuis bij hun vrouwen. En geef hun dan veel rundvleesch -te eten, en ijzer en staal, dan vreten zij als wolven en vechten als duivels.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>Ja, maar bij die Engelschen is het rundvleesch nu zeker verduiveld schaarsch.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p>Dan zullen wij morgen bevinden, dat zij alleen trek hebben in eten en niet in vechten. -Het wordt tijd om ons te wapenen; komt, willen wij gaan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p class="line">’t Is nu twee uur; elk onzer heeft,—laat zien,—</p> -<p class="line">Voor zich een honderd Engelschen te tien.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">VIERDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage"><i>Trompetgeschal.</i> <span class="sc">Chorus</span> <i>komt op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Chorus.</p> -<p class="line">Stelle uw verbeelding thans een tijd u voor,</p> -<p class="line">Dat sluipend ruischen en het stikziend duister</p> -<p class="line">Der wereld wijde welving gansch vervult.</p> -<p class="line">Zacht galmt nu in de’ onzaal’gen schoot der nacht</p> -<p class="line">Van kamp tot kamp ’t gegons van beide legers,</p> -<p class="line">Zoodat de wachters op hun posten schier</p> -<p class="line">’t Geheim gefluister wederzijds verstaan.</p> -<p class="line">Vuur blikt op vuur, door bleeke vlammen ziet</p> -<p class="line">Elk leger ’t ander in ’t gebruind gelaat,</p> -<p class="line">Elk ros tart ros, hun fier gebriesch doorboort</p> -<p class="line">Het domm’lig oor der nacht, en van de tenten,</p> -<p class="line">Waar wapensmeden ridderpantsers gespen,</p> -<p class="line">Hun snelle hamer losse nagels klinkt,</p> -<p class="line">Verneemt men ’t schriksignaal der voorbereiding.</p> -<p class="line">Dorpshanen kraaien en de klokken slaan,<span class="pageNum" id="pb587">[<a href="#pb587">587</a>]</span></p> -<p class="line">Het derde droom’rig morgenuur verkondend.</p> -<p class="line">Trotsch op hun tal en zorg’loos, dobb’len reeds</p> -<p class="line">De Franschen in hun waan en zelfvertrouwen</p> -<p class="line">Om de Engelschen, op lagen prijs geschat,</p> -<p class="line">En vloeken op de nacht, de loome sluipster,</p> -<p class="line">Die, als een rimp’lige oude tooverkol,</p> -<p class="line">Traag voorthinkt. De Engelschen, ter dood gewijd</p> -<p class="line">Als offers, zitten zwijgend bij hun vuren,</p> -<p class="line">Geduldig, overwegend welk gevaar</p> -<p class="line">De morgen brengen zal; hun ernstig uitzicht,—</p> -<p class="line">Diepholle wangen, stukgestreden kleed’ren,—</p> -<p class="line">Toont aan de maan, die staart, hen als zoovele</p> -<p class="line">Afschuwb’re geesten. Maar wie hem nu ziet,</p> -<p class="line">Den hoogen veldheer dezer jammerschaar,</p> -<p class="line">Van wacht tot wacht, van tent tot tent zich spoedend,</p> -<p class="line">Hij roepe:—„Lof en glorie op zijn hoofd!”</p> -<p class="line">Want hij gaat om, bezoekt geheel zijn leger,</p> -<p class="line">Wenscht met bescheiden lach hun goeden morgen,</p> -<p class="line">En noemt hen landgenooten, vrienden, broeders.</p> -<p class="line">Geen enk’le trek op ’t koninklijk gelaat</p> -<p class="line">Getuigt van ’t vreeslijk heer, dat hem omringt;</p> -<p class="line">De moeitevolle, gansch doorwaakte nacht</p> -<p class="line">Brengt hij geen enkel stipje kleur ten offer;</p> -<p class="line">Frisch blikt hij rond en overmeestert zwakheid</p> -<p class="line">Met kalm gelaat en zachte majesteit,</p> -<p class="line">Dat elk, hoe uitgeput en bleek te voren,</p> -<p class="line">Hem ziende, zoeten troost put uit zijn blik.</p> -<p class="line">Gelijk de zon, strooit zijn milddadig oog</p> -<p class="line">Alom aan ieder rijke gaven toe,</p> -<p class="line">Dat kille vrees versmelt en hoog en laag</p> -<p id="kh5.iv.pr.45" class="line">Van nieuwen moed, van vuur doortinteld zijn.—</p> -<p class="line">Aanschouwt, zooveel onwaardigheid kan schetsen,</p> -<p class="line">Een flauwen schijn van Hendrik in de nacht.</p> -<p class="line">En dan moet ons tooneel naar ’t slagveld ijlen;</p> -<p class="line">Doch, o helaas! onteeren zullen wij,—</p> -<p class="line">Met vier of vijf geschaarde, stompe klingen,</p> -<p class="line">Bij dwaas, belachlijk vechten slecht gevoerd,—</p> -<p class="line">Den naam van Agincourt. Toch, komt! en ziet</p> -<p class="line">Het wezen in den schijn, dien ’t spel u biedt.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Chorus</span> <i>af</i>.)</p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="kh5.iv.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Het Engelsch legerkamp bij</i> <span class="ex">Agincourt</span>.</p> -<p class="stage"><i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>, <span class="sc">Bedford</span> <i>en</i> <span class="sc">Gloster</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Gloster, ’t is waar, wij zijn in groot gevaar;</p> -<p class="line">Maar des te grooter zij dan onze moed,—</p> -<p class="line">Goeden morgen, broeder Bedford.—God almachtig!</p> -<p class="line">In booze dingen schuilt een kern van goed,</p> -<p class="line">Zoo slechts de mensch bedachtzaam dien er uitperst;</p> -<p class="line">Want onze booze buur leert ons vroeg opstaan,</p> -<p class="line">Wat èn gezond is èn de huizing bouwt;</p> -<p class="line">En bovendien, hij is, schoon buiten ons,</p> -<p class="line">Ons een geweten, dat ons allen predikt,</p> -<p class="line">Ons loff’lijk te bereiden voor ons eind.</p> -<p class="line">Zoo kunnen wij uit onkruid honig lezen</p> -<p class="line">En ons den duivel zelf tot leer doen zijn.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Erpingham</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p id="kh5.iv.1.13" class="line">Goeden morgen, oude Thomas Erpingham;</p> -<p class="line">Op zachter peluw mocht dit grijze hoofd</p> -<p class="line">Zich vlijen, dan op Frankrijks harden grond.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Erpingham.</p> -<p class="line">Toch niet, mijn vorst, dit leger is mij liever;</p> -<p class="line">’k Zeg nu, „mijn bed is als des konings bed.”</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Goed is het, dat de mensch zijn lijden liefkrijgt</p> -<p class="line">Door voorbeeld; dit verlicht en sterkt den geest;</p> -<p class="line">En luikt de ziel weer op, dan breken zeker</p> -<p class="line">Des lichaams leden, die verstorven schenen,</p> -<p class="line">Hun doodswâ los en roeren zich op nieuw</p> -<p class="line">Met afgeworpen huid en frissche vlugheid.—</p> -<p class="line">Sir Thomas, leen me uw mantel.—Gij, mijn broeders,</p> -<p class="line">Gaat namens mij de legervorsten groeten,</p> -<p class="line">Brengt hun mijn morgenwenschen en zegt allen,</p> -<p class="line">Terstond zich te verzaam’len in mijn tent.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gloster.</p> -<p class="line">Volgaarne, heer en vorst. <span class="lineNum">28</span></p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Gloster</span> <i>en</i> <span class="sc">Bedford</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Erpingham.</p> -<p class="line">Verzel ik uwe hoogheid?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Verzel ik uwe hoogheid? </span>Neen, mijn vriend,</p> -<p class="line">Ga gij naar Englands grooten met mijn broeders;</p> -<p class="line">Ik en mijn hart, wij moeten ons beraden:</p> -<p class="line">Daarom, gezelschap is mij niet gewenscht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Erpingham.</p> -<p class="line">De Hemelheer zij met u, eed’le Hendrik.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Erpingham</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">God loone u, brave grijze, uw wakker woord!</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Pistool</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line"><i lang="fr">Qui va là?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Goed vriend.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Geef mij verklaring, zijt gij officier?</p> -<p class="line">Of zijt gij laag, gering en van het volk?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ik ben de leider van een compagnie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Sleept gij de felle speer?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ja zeker. Wat zijt gij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Een edelman, gelijk de keizer ’t is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Dan zijt gij beter dan de koning zelf.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">De koning is een haantje’, een hart van goud,</p> -<p class="line">Een knaap vol leven, spruit des roems,</p> -<p class="line">Van ouders goed, van vuist een echte held;</p> -<p class="line">Ik kus zijn modderschoen, en recht van harte</p> -<p class="line">Min ik den jongen vechtersbaas.—Uw naam?</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb588">[<a href="#pb588">588</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p lang="fr" class="line">Henri le Roy.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Le Roy? die naam is Cornisch; fokte u Cornwal op?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Neen, ik ben uit Wales.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Kent gij Fluellen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ja.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p id="kh5.iv.1.54">Ik sla hem wis zijn knoflook om zijn bol, Op Davidsdag; zeg dit hem aan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Zorg dan op dien dag uw dolk niet in uw muts te dragen, opdat hij u dien niet in den -bol sla!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Zijt gij zijn vriend?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ja, zelfs aan hem verwant.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Dan Figo voor uw deel!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ik dank u, God zij met u!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Mijn naam heet zich Pistool.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Pistool</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Hij past goed bij uw grimmigheid.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Fluellen</span> <i>en</i> <span class="sc">Gower</span> <i>komen op, van verschillenden kant</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Overste Fluellen! <span class="lineNum">64</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Pst! in den naam van Jezus Christus, spreek zachter! Het is de chrootste wonderpaarheid -in de gesamentlijke wereld, als de waarhaftige en oude prifilegien en wetten fan de -oorlogen niet gehouden worden. Als gij de moeiten zoudt willen nemen fan te onderzoeken -de oorlogen van Pompejus den grooten, zult gij vinden, dit verzeker ik u, dat er in -het legerkamp van Pompejus geen kikelkakel is, geen bibbelbabbel; ik verzeker u, gij -zult vinden, dat de ceremoniën van de oorlogen, en de zorgen er van, en de formaliteiten -er van, en de matigheid er van, en de zedigheid er van, geheel anders zijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Kom, de vijand maakt leven, men hoort hem de geheele nacht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Als de vijand een ezel is en een nar en een snappende windmaker, is het choed, denkt -gij, dat wij ook zouden zijn, ziet gij, een ezel en een nar en een snappende windmaker? -Op uw geweten af, spreek!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Ik wil zachter spreken.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik pid u en verzoek u, dat gij het wilt.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Gower</span> <i>en</i> <span class="sc">Fluellen</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Er zit, al moog’ het wat vreemdmodisch schijnen,</p> -<p class="line">Toch in dien man uit Wales veel moed en ijver.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Bates</span>, <span class="sc">Court</span> <i>en</i> <span class="sc">Williams</span> <i>komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Court.</p> -<p>Broeder John Bates, is dat niet de morgen, wat daar aanbreekt?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bates.</p> -<p>Ik geloof van ja, maar veel reden hebben wij niet, om naar de komst van den dag te -verlangen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Wij zien daar het begin van den dag, maar het einde zullen wij, denk ik, wel nimmer -zien.—Wie gaat daar?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Goed vriend.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Onder welken overste dient gij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Onder Sir Thomas Erpingham.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Een goed oud veldoverste en een recht vriendelijk heer. Zeg ons eens, hoe denkt hij -over onzen toestand?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Als over menschen, die op een zandbank gestrand zijn, en verwachten, dat de volgende -vloed hen wegspoelt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bates.</p> -<p>Hij heeft toch aan den koning zijn gedachten niet gezegd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Neen, en dat zou ook niet goed wezen. Want al zeg ik dit tot u, ik geloof, dat de -koning maar een mensch is zooals ik ben. Het viooltje ruikt voor hem evenals voor -mij; de lucht ziet er voor hem even zoo uit als voor mij; al zijn zinnen zijn menschelijk -van aard; zijn praal ter zijde gelaten, verschijnt hij in zijn naaktheid eenvoudig -als een mensch, en al nemen zijn wenschen een hooger vlucht dan de onze, zoo moeten -zij toch, als zij dalen, met gelijke vlucht als de onze nederkomen. Daarom, als hij -grond ziet tot vrees, zooals wij het doen, dan moet zijn vrees ongetwijfeld evenzoo -smaken als de onze; maar toch moet niemand, die zijn oordeel gebruikt, hem eenigen -schijn van vrees mededeelen, opdat hij, die toonend, zijn leger niet moedeloos make.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bates.</p> -<p>Uitwendig mag hij zooveel moed toonen als hij wil, maar ik geloof toch, hoe koud de -nacht ook zij, dat hij zich tot aan den hals toe in den Theems wenscht,—en ik wenschte, -dat ik daar bij hem was, op alle gevaar af, als wij hier maar vandaan waren. <span class="lineNum">117</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Op mijn woord, ik wil u wel zeggen, wat ik van den koning denk; ik geloof, dat hij -nergens anders wenscht te zijn dan waar hij is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bates.</p> -<p>Dan wenschte ik, dat hij hier alleen was; dan zou hij zeker wezen van voor losgeld -vrij te komen en dan was het leven van menigen armen duivel gered.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ik durf zeggen, dat gij hem niet zulk een kwaad hart toedraagt om hem hier alleen -te wenschen, al zegt ge dit ook om te polsen, hoe anderen denken. Mij dunkt, ik zou -nergens zoo gelaten sterven dan in het gezelschap <span class="pageNum" id="pb589">[<a href="#pb589">589</a>]</span>van den koning, omdat zijn zaak rechtvaardig en zijn strijd eervol is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Dat is meer dan wij weten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bates.</p> -<p>Ja, en meer dan ons past te onderzoeken; want wij weten genoeg, als wij weten, dat -wij des konings onderdanen zijn. Als zijn zaak onrechtvaardig is, uit ons wischt onze -gehoorzaamheid aan den koning de zonde er van weg.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Maar als zijn zaak niet goed is, dan heeft de koning zelf een zware rekening te vereffenen, -wanneer al die beenen en armen en hoofden, die in een veldslag afgehouwen zijn, zich -verzamelen en allen roepen: „wij stierven daar en daar”; eenigen vloekend, sommigen -om een wondheeler jammerend, sommigen om hun vrouwen, die zij in armoede achterlieten, -anderen om hun onbetaalde schulden, anderen om hun onverzorgde kinderen. Ik vrees, -dat er weinigen zijn, die goed sterven, als zij in een veldslag sterven; want hoe -kunnen zij eenige christelijke beschikking maken, als bloed hun eenige gedachte is? -Nu, en als die menschen niet goed sterven, dan ziet het er donker uit voor den koning, -die hen er toe gebracht heeft, daar toch ongehoorzaamheid aan hem tegen alle regels -van onderdanigheid zou strijden. <span class="lineNum">153</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Dus, als een zoon, die door zijn vader op den handel wordt uitgezonden, in zijn zonden -op zee verongelukt, zou, volgens uw regel, de schuld van zijn goddeloosheid neerkomen -op den vader, die hem uitzond. Of als een dienaar, die op zijns meesters bevel een -som gelds overbrengt, door roovers wordt overvallen en in vele onverzoende ongerechtigheden -sterft, zoudt gij zeggen, dat de zaken van den meester de oorzaak zijn van het eeuwig -verderf van den dienaar. Maar dit is zoo niet; de koning is niet verantwoordelijk -voor het uiteinde van elk zijner soldaten in het bijzonder, zoo min als de vader voor -dat van zijn zoon, of de meester voor dat van zijn dienaar, want zij verlangen hun -dood niet, als zij hun diensten verlangen. Bovendien, er is geen koning, hoe vlekkeloos -zijn zaak ook zij, die haar, als de wapenen moeten beslissen, met louter vlekkelooze -soldaten kan uitmaken. Sommigen hebben misschien de schuld van voorbedachten en opzettelijken -doodslag op hun geweten; anderen de misleiding van maagden door het verbroken zegel -des meineeds; anderen weer maken zich van den oorlog een bolwerk, nadat zij den zachten -boezem des vredes door roof en plundering hebben opengereten. Als deze menschen nu -aan de gerechtigheid ontsnapt en de straf in hun land ontloopen zijn, hebben zij, -al konden zij menschen te snel zijn, toch geen vleugels om God te ontvlieden; de oorlog -is zijn gerechtsdienaar, de oorlog is zijn wraak; zoodat hier menschen wegens vroegere -verbreking van ’s konings wetten door den lateren strijd des konings gestraft worden; -waar zij den dood vreesden, hebben zij er het leven afgebracht; en waar zij veiligheid -zochten, komen zij om. Dus, als zij onvoorbereid sterven, is de koning evenmin schuldig -aan hun eeuwig verderf, als hij vroeger schuldig was aan die misdaden, voor welke -zij nu bezocht worden. De dienst van iederen onderdaan is des konings, maar de ziel -van iederen onderdaan is zijn eigene. Daarom moest ieder soldaat in den oorlog doen, -wat ieder kranke in zijn bed doet: zijn geweten rein wasschen van ieder stofje; en -als hij zoo sterft, is het sterven hem gewin; of, sterft hij niet, dan is het hem -een zegenrijk tijdverlies, waarin hij zulk een voorbereiding won. En voor hem, die -er het leven afbrengt, zal het geen zonde wezen, als hij denkt, dat God, in wiens -hand hij zich zoo gewillig gegeven heeft, hem dien dag heeft laten overleven, om Zijn -grootheid te zien en anderen te toonen, hoe zij zich moeten voorbereiden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p id="kh5.iv.1.197">Dit is zeker, ieder die in zonde sterft: de zonde op zijn eigen hoofd! De koning heeft -die niet te verantwoorden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bates.</p> -<p>Ik verlang niet, dat hij voor mij verantwoordelijk is; en toch ben ik besloten wakker -voor hem te vechten. <span class="lineNum">201</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ik heb zelf den koning hooren zeggen, dat hij zich niet wil laten vrijkoopen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Ja, dat heeft hij gezegd, opdat wij lustig zouden vechten; maar als ons de hals is -afgesneden, kan hij nog wel vrijgekocht worden en zijn wij er toch niet verder mee.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Als ik dat beleef, zal ik nimmer aan zijn woorden meer geloof slaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Gij zult het hem dus betaald zetten! Dat is een gevaarlijk schot uit een vlierboomhouten -geweer, door de ontevredenheid van een arm onderdaan op een monarch afgevuurd! Even -goed kunt gij beproeven, de zon in ijs te veranderen, door haar met een pauwenveertje -in ’t gelaat te waaien. Gij wilt nooit meer aan zijn woorden geloof slaan? loop, dat -is een dwaas zeggen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Uw uitval is wel wat al te heftig; ik zou boos op u zijn, als de tijd het toeliet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Laat ons er dan om vechten, als gij in het leven blijft.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Dat neem ik aan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Waaraan zal ik u erkennen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Geef mij eenig onderpand <span class="pageNum" id="pb590">[<a href="#pb590">590</a>]</span>van u, en ik zal het op mijn muts dragen; als gij het dan durft erkennen, zal ik er -om vechten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Hier is mijn handschoen; geef gij er mij een van u.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Daar.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Dien wil ik ook op mijn muts dragen. Als gij ooit, na morgen, tot mij komt en zegt: -„dat is mijn handschoen,” mijn hand er op, dan geef ik u een oorveeg.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>En als ik het beleef, dat ik dien handschoen weer zie, zal ik hem terugvorderen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Gij zult u wel even gaarne laten hangen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Nu, ik doe het, al tref ik u in des konings gezelschap aan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Houd uw woord; vaarwel!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bates.</p> -<p>Legt het bij, gij Engelsche zotten, legt het bij; wij hebben Fransche twisten genoeg, -als gij verstand hadt van rekenen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Inderdaad, de Franschen kunnen wel twintig Fransche kronen tegen één zetten, dat zij -ons zullen slaan; want zij dragen hun Fransche kale kroontjes op den kop. Maar het -is voor een Engelschman geen hoogverraad, Fransche kronen te besnoeien, en morgen -zal de koning zelf een snoeier en kerver zijn. <span class="lineNum">246</span></p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>De Soldaten af.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="line">Ja, op den koning! laden wij ons leven,</p> -<p class="line">Ziel, schulden, bange vrouwen, kind’ren, zonden,</p> -<p class="line">Den koning op!—Wij moeten alles dragen.</p> -<p class="line">O, drukkend lot der vorsten, tweelingbroeder</p> -<p class="line">Der grootheid, onderdaan te zijn van de’ adem</p> -<p class="line">Van elken zotskap, die voor niets gevoel heeft</p> -<p class="line">Dan voor zijn eigen hartzeer! Hoeveel zielsrust,</p> -<p class="line">Aan burgers toebedeeld, ontbeert een koning!</p> -<p class="line">En wat, wat heeft een koning voor op burgers,</p> -<p class="line">Dan luister, luister, die voor ieder blinkt?</p> -<p class="line">En wat, wat zijt gij, menschen-afgod luister,</p> -<p class="line">Wat zijt gij voor een god, dat ge aardsche nooden</p> -<p class="line">Meer lijden moet, dan uw aanbidders doen?</p> -<p class="line">Wat hebt gij als bezitting, wat als renten?</p> -<p class="line">O, luister, wijs mij aan, wat is uw waarde?</p> -<p class="line">Wat is de ziel der hulde, u toegebracht?</p> -<p class="line">Zijt gij iets anders nog dan plaats, rang, vorm,</p> -<p class="line">Ontzag en vrees bij and’re menschen wekkend,</p> -<p class="line">Maar, hoe gevreesd ook, toch veel min gelukkig</p> -<p class="line">Dan zij in hunne vrees?</p> -<p class="line">Wat drinkt gij vaak in steê van zoete hulde,</p> -<p class="line">Dan ’t gif der vleierij? O, groote grootheid,</p> -<p class="line">Word ziek, en zoek genezing bij uw luister!</p> -<p class="line">Gelooft gij, dat de vuur’ge koorts zal wijken</p> -<p class="line">Voor titels, toegeruischt door kruiperij?</p> -<p class="line">Verdwijnen zal voor lenig, diep gebuig?</p> -<p class="line">Staat met des beed’laars knie ook zijn gezondheid</p> -<p class="line">U ten gebode? Neen, gij trotsche droom,</p> -<p class="line">Die met eens konings rust zoo listig speelt,</p> -<p class="line">Ik ben een koning, die u kent; ik weet,</p> -<p class="line">Rijksappel niet, niet scepter, noch de balsem,</p> -<p class="line">Noch zwaard, noch staf, noch vorstlijk diadeem,</p> -<p class="line">Noch ’t kleed, doorwerkt met goud en parels, noch</p> -<p class="line">De titels, voor een koning uitgegalmd,</p> -<p class="line">De troon, waar hij op zit, de vloed van praal,</p> -<p class="line">Die tegen ’s werelds hoogen oever klotst,</p> -<p class="line">Dit alles, neen, geen driewerf kostb’re luister,</p> -<p class="line">Dit alles—kan niet, in een staatsiebed,</p> -<p class="line">Zoo rustig slapen als de lage slaaf,</p> -<p class="line">Die met gevulden buik en ledig hoofd</p> -<p class="line">Ter rust zich legt, verzaad van ’t brood des zwoegens,</p> -<p class="line">De schrikb’re nacht, het hellekind, nooit ziet,</p> -<p class="line">Maar als een knecht, van ’t morgenrood tot de’ avond,</p> -<p class="line">Voor Phebus’ oogen zweet, en heel de nacht</p> -<p class="line">Slaapt in Elysium, rijst bij ’t morgenkrieken</p> -<p id="kh5.iv.1.292" class="line">En Hyperions rossen aan helpt spannen,</p> -<p class="line">En zoo het stadig ijlend jaar steeds bijhoudt</p> -<p class="line">Met winstenbrengende’ arbeid tot aan ’t graf.</p> -<p class="line">Omstraalde een vorst geen luister, o, dan ware</p> -<p class="line">Zulk een armzaal’ge slover, die in arbeid</p> -<p class="line">De dagen afspint en in slaap de nachten,</p> -<p class="line">Een koning vóór en won het ver hem af.</p> -<p class="line">De slaaf, een deelnoot in den vreê des lands,</p> -<p class="line">Geniet dien; maar ’t grof brein bevroedt het luttel,</p> -<p class="line">Hoe staâg de koning voor dien vrede waakt,</p> -<p class="line">Welks uren meest den boer ten voordeel zijn.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Erpingham</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Erpingham.</p> -<p class="line">In zorg, heer, zijn uw eed’len om uw afzijn,</p> -<p class="line">En zoeken u in ’t leger.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">En zoeken u in ’t leger. </span>Oude vriend,</p> -<p class="line">Roep gij hen allen samen in mijn tent;</p> -<p class="line">Ik zal nog voor u daar zijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Erpingham.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Ik zal nog voor u daar zijn. </span>’k Ga, mijn vorst.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Erpingham</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">O, God der scharen, staal mijn krijgers ’t hart;</p> -<p class="line">Vervul hen niet van vrees; ontneem hun nu</p> -<p class="line">’t Begrip van reek’nen, zoo des vijands aantal</p> -<p class="line">Hun ’t hart ontrukken zou!—O, Heer, denk heden,</p> -<p class="line">O, heden niet, gedenk niet aan de zonde</p> -<p class="line">Mijns vaders bij het grijpen naar de kroon!</p> -<p class="line">’k Heb Richards lijk op nieuw ter aard besteld,</p> -<p class="line">Er meer oprechte tranen aan gewijd,</p> -<p class="line">Dan door geweld er druppels bloed uit vloten.</p> -<p class="line">Een jaargeld geef ik aan vijfhonderd armen,</p> -<p class="line">Die tweemaal daags de maag’re hand ten hemel</p> -<p class="line">Verheffen, dat dit bloed vergeven zij;</p> -<p class="line">En twee kapellen zijn door mij gebouwd,</p> -<p class="line">Waar ernstig, plechtig steeds de priesters zingen<span class="pageNum" id="pb591">[<a href="#pb591">591</a>]</span></p> -<p class="line">Voor Richards ziele. Meer nog wil ik doen,</p> -<p class="line">Al zij, al wat ik doen wil, zonder waarde,</p> -<p class="line">Omdat mijn boete toch na alles komt,</p> -<p class="line">Vergiff’nis smeekend.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Gloster</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gloster.</p> -<p class="line">Mijn vorst!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">De stem mijns broeders Gloster?—Ja;</p> -<p class="line">Ik weet, waartoe gij komt en ga met u;—</p> -<p class="line">De dag, mijn vrienden, alles roept mij nu.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Het Fransche legerkamp.</i></p> -<p class="stage"><i>De Dauphijn</i>, <span class="sc">Orleans</span>, <span class="sc">Rambures</span> <i>en Anderen komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p>De zon verguldt reeds onzen wapendos; Mijn’ heeren, op!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line"><i lang="fr">Montez à cheval!</i>—Mijn paard! <i lang="fr">varlet! lacquay!</i> ha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p class="line">O, fiere moed!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p id="kh5.iv.2.4" class="line">Via!—<i lang="fr">les eaux et la terre!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p class="line"><i lang="fr">Rien puis? l’air et le feu!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line"><i lang="fr">Le ciel!</i> neef Orleans.</p> -<p class="stage">(<i>De Connetabel komt op.</i>)</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="line"><span class="hemistich"><i lang="fr">Le ciel!</i> neef Orleans. </span>Nu, connetabel?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line">Hoor, hoe de rossen brieschen van verlangen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">Bestijgt hen, striemt de flanken hun in bloed!</p> -<p class="line">Dit spring’ dan heet den Engelschen in de oogen,</p> -<p class="line">En doov’ hen met moeds-overvloeiing! ha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Rambures.</p> -<p class="line">Wat! weenen zouden ze onzer paarden bloed?</p> -<p class="line">Hoe kunt gij dan hun eigen tranen zien? <span class="lineNum">13</span></p> -</div> -<p class="stage">(<i>Een Bode komt op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bode.</p> -<p class="line">De vijand staat geschaard, gij pairs van Frankrijk!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line">Te paard! gij dappre prinsen! fluks te paard!</p> -<p class="line">Ziet hen slechts aan, die arme hongerlijders;</p> -<p class="line">En reeds uw glans zuigt hun de zielen uit,</p> -<p class="line">Laat schalen, doppen slechts van menschen over.</p> -<p class="line">Er is geen werk genoeg voor onze handen,</p> -<p class="line">Nauw bloed genoeg in al hun ziek’lijke aad’ren,</p> -<p class="line">Dat elke kortelas een smet ontvang’,</p> -<p class="line">Die onze dapp’ren heden zullen trekken,</p> -<p class="line">Maar dra weer bergen bij gebrek aan buit.</p> -<p class="line">Laat ons op hen slechts blazen; want dan werpt</p> -<p class="line">De wasem onzer dapperheid hen om.</p> -<p class="line">’t Is uitgemaakt en duldt geen twijfel, heeren,</p> -<p class="line">Dat reeds de tros van legerknechts en boeren,</p> -<p class="line">Die nutt’loos zwermend onze krijgerscharen</p> -<p class="line">Omgeven, mans genoeg ware om dit veld</p> -<p class="line">Te zuiv’ren van een zoo armzaal’gen vijand,</p> -<p class="line">Al namen wij een standpunt aan dien berg</p> -<p class="line">Om werkloos toe te zien. Doch dit gedoogt</p> -<p class="line">Onze eer geenszins. Wat zal ik zeggen, heeren?</p> -<p class="line">Laat ons een weinig, bijster weinig doen,</p> -<p class="line">En alles is gedaan. Geev’ de trompet</p> -<p class="line">Het sein! Stijgt op en schaart u; want ontzet</p> -<p class="line">Verbleek’ die schaar, en zonder tegenweer</p> -<p class="line">Legge England knielend ons de wapens neer!</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Grandpré</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Grandpré.</p> -<p class="line">Wat sammelt gij zoo lang, gij pairs van Frankrijk?</p> -<p class="line">Die eiland-krengen, wien geen hoop meer rest</p> -<p class="line">Voor hun gebeent’, ontsieren ’t morgenveld;</p> -<p class="line">Armzalig fladd’ren hun gescheurde vodden,</p> -<p class="line">Die onze lucht verachtend schokt en schudt.</p> -<p class="line">Wat beed’laarsbende! Mars schijnt daar bankroet,</p> -<p class="line">Gluurt angstig door een roestig helmvizier;</p> -<p class="line">De ruiters zitten daar als luchterbeelden,</p> -<p class="line">Die toortsen dragen; van hun knollen hangt</p> -<p class="line">De kop laag neer, de huid en heupen lillen,</p> -<p class="line">Slijm vloeit hun uit het lichtloos, brekend oog,</p> -<p class="line">En in hun slappen bek ligt hun gebit, <span class="lineNum">49</span></p> -<p class="line">Groen van ’t gekauwde gras, stil, onbeweeglijk;</p> -<p class="line">En over allen vliegen reeds hun beulen,</p> -<p class="line">De drieste kraaien, hunk’rend naar haar uur.</p> -<p class="line">Doch geen beschrijving kan de woorden vinden,</p> -<p class="line">Om ’t leven af te malen van een schaar,</p> -<p class="line">Die, levend, reeds zoo levenloos zich toont.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line">Zij wachten, na gedaan gebed, den dood.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">Zegt, willen wij hun kost en kleed’ren zenden,</p> -<p class="line">En voor hun uitgevaste paarden voêr,</p> -<p class="line">En daarna met hen vechten?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p id="kh5.iv.2.60" class="line">Ik wacht slechts op mijn standaard. Maar, in ’t veld!</p> -<p class="line">Ik wil van een trompetter ’t vaantje nemen;</p> -<p class="line">Dit dien’ mij bij mijn haast. Op, tot den strijd!</p> -<p class="line">De zon staat hoog reeds; wij verdoen den tijd.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Het Engelsche legerkamp.</i></p> -<p class="stage"><i>Het Engelsch leger</i>, <span class="sc">Gloster</span>, <span class="sc">Bedford</span>, <span class="sc">Exeter</span>, <span class="sc">Salisbury</span> <i>en</i> <span class="sc">Westmoreland</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gloster.</p> -<p class="line">Waar is de koning?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bedford.</p> -<p class="line">Hij reed van hier, om hen geschaard te zien.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">Zij hebben zestigduizend strijdb’re mannen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Vijf tegen één; en dan, ’t zijn versche troepen.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb592">[<a href="#pb592">592</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Salisbury.</p> -<p class="line">God zij met ons! hun overmacht is schrikk’lijk.</p> -<p class="line">Behoede u God, mylords! mij roept mijn plicht;</p> -<p class="line">Zien wij elkaar niet weer, dan in den hemel,</p> -<p class="line">Dan, welgemoed,—mijn eed’le hertog Bedford,</p> -<p class="line">En waarde heeren Gloster, Exeter,—</p> -<p id="kh5.iv.3.10" class="line">En<span class="corr" id="xd31e4528" title="Niet in bron">,</span> beste neef,—gij strijders, vaart dan wel!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bedford.</p> -<p class="line">Vaarwel, mijn Salisbury; geluk verzelle u!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Vaarwel, mijn waarde lord; strijd dapper heden!</p> -<p class="line">Doch ik beleedig u door zulk vermaan;</p> -<p class="line">Gij zijt van de echte stof der dapperheid.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Salisbury</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bedford.</p> -<p class="line">Hij is zoo rijk aan dapperheid als goedheid;</p> -<p class="line">Vorstlijk in beide.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">O, hadden wij nu hier</p> -<p class="line">Slechts één tienduizendtal van hen in England,</p> -<p class="line">Die heden niets doen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wie is ’t, die dit wenscht?</p> -<p class="line">Mijn neef van Westmoreland?—Neen, waarde neef, <span class="lineNum">19</span></p> -<p class="line">Wacht ons de dood, genoeg is ons getal</p> -<p class="line">Om England te doen treuren; wacht ons ’t leven,</p> -<p class="line">Hoe kleiner tal, te meer deelt elk in de eer.</p> -<p class="line">Gods wil geschiede! wensch geen man hier meer.</p> -<p class="line">Bij Jupiter, ik heb geen dorst naar goud,</p> -<p class="line">En vraag niet, wie er op mijn kosten teert,</p> -<p class="line">Mij deert het niet, als men mijn kleed’ren draagt:</p> -<p class="line">Mijn ziel streeft niet naar zulk uitwendig goed;</p> -<p class="line">Maar is het zondig, eere te begeeren,</p> -<p class="line">Dan leeft geen zondaar thans, zoo boos als ik.</p> -<p class="line">Neen, neef, wensch niet één man uit England hier;</p> -<p class="line">Bij God, ik wil niet zooveel eere derven,</p> -<p class="line">Als, dunkt mij, één man meer mij rooven zou,—</p> -<p class="line">Voor niets ter wereld. Wensch niet één man meer;</p> -<p class="line">Roep, Westmoreland, veeleer door ’t leger uit,</p> -<p class="line">Dat, wie voor dezen strijd den moed niet heeft,—</p> -<p class="line">Laat hem vertrekken, hem een paspoort reiken,</p> -<p class="line">En steek, tot reisgeld, kronen in zijn beurs;</p> -<p class="line">Wij willen niet in diens gezelschap sterven,</p> -<p class="line">Die de gemeenschap ducht met onzen dood.</p> -<p class="line">Het is van daag het Crispianusfeest;</p> -<p class="line">Wie ’t overleeft en welbehouden thuis komt,</p> -<p class="line">Springt, als die dag genoemd wordt, plotsling op,</p> -<p class="line">Verheft zich bij den naam van Crispianus.</p> -<p class="line">Wie dezen dag doorleeft en de’ ouden dag ziet,</p> -<p class="line">Noodt op den heil’gen avond vóór deez’ dag</p> -<p class="line">Zijn buren jaarlijks tot een feest en zegt hun:</p> -<p class="line">„De dag van morgen is Sint Crispianus”;</p> -<p class="line">En dan stroopt hij zijn mouw op, toont zijn wonden,</p> -<p class="line">En zegt: „Die zijn van Sint-Crispinusdag”.</p> -<p class="line">Schoon de ouderdom vergete, hij moge alles</p> -<p class="line">Vergeten zijn, maar weet toch nog uitvoerig,</p> -<p class="line">Wat daden hij op dien dag heeft verricht;</p> -<p class="line">En onze namen zullen in zijn mond</p> -<p class="line">Gemeenzaam zijn als alledaagsche woorden:</p> -<p class="line">Hendrik de koning, Bedford, Exeter,</p> -<p class="line">Warwick en Talbot, Salisbury en Gloster;</p> -<p class="line">En volle bekers houden die in eer.</p> -<p class="line">De goede man vertelt zijn zoon dien strijd,</p> -<p class="line">En nimmer daagt Crispinus Crispianus,</p> -<p class="line">Van dezen dag tot ’s werelds ondergang,</p> -<p class="line">Of op dien dag wordt er van ons gesproken,</p> -<p class="line">Ons, wein’gen, ons, gelukkigen, ons, broeders;</p> -<p class="line">Want wie vandaag met mij zijn bloed vergiet,</p> -<p class="line">Hij zal mijn broeder zijn; hoe laag zijn stand</p> -<p class="line">Ook zijn moog’, aad’len zal dien deze dag;</p> -<p class="line">En Engelsche edellieden, nu in bed,</p> -<p class="line">Vervloeken ’t eens, dat zij alhier niet waren,</p> -<p class="line">En zwijgen als vernietigd, spreekt er iemand,</p> -<p class="line">Die met ons vocht op Sint-Crispinusdag.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Salisbury</span> <i>komt weder op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Salisbury.</p> -<p class="line">Mijn hooge vorst, maak u met spoed gereed;</p> -<p class="line">De Franschen staan in al hun praal geschaard,</p> -<p class="line">En zullen onverwijld den aanval doen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wij zijn geheel gereed, zoo ’t hart het is. <span class="lineNum">71</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">Verga de man, wiens hart nog achterblijft!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wenscht gij niet langer hulp uit England, neef?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">Gehengde ’t God, mijn vorst, dat gij en ik</p> -<p class="line">Geheel alleen den strijd beslechten konden!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p id="kh5.iv.3.76" class="line">Zie, nu wenscht gij vijfduizend strijders weg;</p> -<p class="line">Dit lijkt mij beter, dan één meer te wenschen.—</p> -<p class="line">Gij allen kent uw plaatsen;—God zij met u!</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Trompetgeschal.</i> <span class="sc">Montjoye</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p class="line">Nog eenmaal kom en vraag ik, koning Hendrik,</p> -<p class="line">Of ge over losgeld onderhand’len wilt</p> -<p class="line">Vóór uw niet af te wenden nederlaag;</p> -<p class="line">Want waarlijk, bij den maalstroom zijt gij reeds,</p> -<p class="line">Gij moet verzwolgen worden. Bovendien</p> -<p class="line">Zegt uit erbarmen u de connetabel;</p> -<p class="line">Vermaan tot boete uw volk, opdat hun zielen</p> -<p class="line">In vrede naar een beter wijkplaats scheiden</p> -<p class="line">Dan deze velden, waar hun arme lijven</p> -<p class="line">Ter rotting zullen liggen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Ter rotting zullen liggen. </span>Wie zendt thans u?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p class="line">De connetabel van het Fransche rijk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ik bid u, breng mijn vorig antwoord weer:</p> -<p class="line">Maakt eerst mij af, verhandelt dan mijn beend’ren.</p> -<p class="line">Algoede God, wat hoonen zij ons, armen!<span class="pageNum" id="pb593">[<a href="#pb593">593</a>]</span></p> -<p class="line">De man, die eens de huid des leeuws verkocht,</p> -<p class="line">Toen ’t beest nog leefde, kwam bij ’t jagen om.</p> -<p class="line">Recht velen onzer vinden, dit vertrouw ik,</p> -<p class="line">Te huis een graf, waarop, zoo ’k hoop, een bronzen</p> -<p class="line">Getuig’nis leven zal van dezen dag;</p> -<p class="line">En hij, die hier zijn dapp’re beendren laat,</p> -<p class="line">Manmoedig stervend,—schoon in mest bedolven,—</p> -<p class="line">Hij wordt beroemd; de zon begroet hem daar,</p> -<p class="line">En doet zijn eer als damp ten hemel stijgen,</p> -<p class="line">Terwijl zijn aardsche deel uw lucht verderft,</p> -<p class="line">En door zijn stank in Frankrijk pest verwekt.</p> -<p class="line">Zie, zoo vol dapperheid is Englands volk,</p> -<p class="line">Dat het, schoon dood, gelijk een opstuit-kogel,</p> -<p id="kh5.iv.3.105" class="line">Nog losbreekt in een tweede vaart van onheil</p> -<p class="line">En met herleving van zijn moordlust doodt.</p> -<p class="line">Fier wil ik spreken; zeg den connetabel,</p> -<p class="line">Dat wij slechts krijgers voor een werkdag zijn,</p> -<p class="line">Ons praalgewaad en goudpronk overspat</p> -<p class="line">Door regenmarschen zijn in ’t moeilijk veld,</p> -<p class="line">Geen vederspriet meer onze helmen siert,—</p> -<p class="line">Een goede waarborg, dat we u niet ontvliegen,—</p> -<p class="line">En ons de tijd recht haav’loos heeft gemaakt,</p> -<p class="line">Maar ’t hart, bij God, steeds in zijn feestdos is.</p> -<p class="line">En mijn arm krijgsvolk zegt mij, vóór de nacht</p> -<p class="line">Verlangt het schoone kleedren, of het trekt</p> -<p class="line">De fraaie nieuwe rokken van de Franschen <span class="lineNum">118</span></p> -<p class="line">Hun over ’t hoofd en jaagt hen uit den dienst.</p> -<p class="line">Als zij dit doen,—en zoo het God behaagt,</p> -<p class="line">Doen zij het wis,—dan is mijn losgeld spoedig</p> -<p class="line">Bijeengebracht.—Heraut, spaar verd’re moeite,</p> -<p class="line">Kom, goede vriend, geen losgeld hier meer vragen;</p> -<p class="line">Geen ander bied ik aan, dan deze leden,</p> -<p class="line">Die, als ik hun ze laten zal, verminkt</p> -<p class="line">En waardloos zijn.—Zeg dit den connetabel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p class="line">Dit zal ik, koning Hendrik. Vaar dan wel;</p> -<p class="line">Van geen heraut zult gij nu verder hooren.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Montjoye</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ik vrees, gij komt nog eens om losgeld weer.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>De hertog van</i> <span class="sc">York</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">York.</p> -<p class="line">Mijn vorst, op mijne knieën smeek ik u,</p> -<p class="line">De voorhoede aan te mogen voeren.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Goed, wakk’re York.—Op, mannen! ’t zij gewaagd!</p> -<p class="line">Bestuur ’t, o God! zooals het u behaagt!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Het slagveld.</i></p> -<p class="stage"><i>Strijdgedruisch; schermutselingen.</i> <i>Een Fransch Soldaat</i>, <span class="sc">Pistool</span> <i>en de Jongen komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Geef u over, hond!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">Je pense, que vous estes le gentilhomme de bonne qualité.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p id="kh5.iv.4.3" class="line">Kaliteef? kale hond! zijt gij een edelman?</p> -<p class="line">Hoe is uw naam? spreek op!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p class="line"><i lang="fr">O Seigneur Dieu!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">O, Sinjeur Djoe moet wel van adel zijn.</p> -<p class="line">Weeg nu mijn woorden, Sinjeur Djoe, merk op:</p> -<p id="kh5.iv.4.9" class="line">O Sinjeur Djoe, mijn kling, gij springt er over,</p> -<p class="line">Zoo gij, Sinjeur, mij geen uitbundig losgeld</p> -<p class="line">Betalen wilt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">O, prenez miséricorde! ayez pitié de moy!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Mooi praten helpt niet, goud verlang ik, goud;</p> -<p class="line">Of ik haal u het darmnet uit uw strot,</p> -<p class="line">In droppels purp’ren bloed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">Est-il impossible d’eschapper la force de ton bras? Grâce! grâce!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Gras zegt ge, gras?</p> -<p class="line">O gij verdoemde, loopsche haas, gij grasbuik,</p> -<p class="line">Biedt gij mij gras?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">O pardonne moy!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Wat zegt gij? een paar ton? twee tonnen moois?</p> -<p class="line">Wat moois? wat geld? knaap, vraag dien schelm in ’t Fransch,</p> -<p class="line">Hoe of hij heet. <span class="lineNum">25</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p><i lang="fr">Escoutez, comment estes vous appellé?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">Monsieur le Fer.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Hij zegt, dat zijn naam is Mosjeur Fer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Mosjeu Fer! ik wil hem beferren en beferken en befenkelen.—Verklaar hem dit in ’t -Fransch.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Ik weet het Fransch niet voor beferren en befenkelen en beferken.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Hij zij bereid, ik snijd de keel hem af<span class="corr" id="xd31e4869" title="Niet in bron">.</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">Que dit il, monsieur?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p><i lang="fr">Il me commande à vous dire que vous faites vous prest; car ce soldat icy est disposé -tout à cette heure de couper vostre gorge.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line"><i lang="fr">Ouy, coupe legorge, par ma foy</i>, gij boer,</p> -<p class="line">Als gij geen kronen geeft, een zak met kronen;</p> -<p class="line">Of anders hakt dit zwaard u in de pan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">O, je vous supplie pour l’amour de Dieu, me pardonner. Je suis le gentilhomme de bonne -maison; gardez ma vie, et je vous donneray deux cents escus.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Wat zegt hij daar?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Hij bidt u zijn leven te sparen; hij is een edelman van goeden huize, en hij wil u -tweehonderd kronen als losgeld geven.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Zeg hem dan dit: -</p> -<p>Mijn woede luwt, de kronen wil ik nemen.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb594">[<a href="#pb594">594</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">Petit monsieur, que dit il?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p><i lang="fr">Encore qu’il est contre son jurement de pardonner aucun prisonnier, néantmoins, pour -les escus que vous l’avez promis, il est content à vous donner la liberté, le franchisement.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Soldaat.</p> -<p><i lang="fr">Sur mes genoux je vous donne mille remerciemens, et je m’estime heureux que je suis -tombe entre les mains d’un chevalier, je pense, le plus brave, valiant, et très-distingué -seigneur d’Angleterre.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Vertolk mij dit, gij knaap!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p>Hij zegt u op zijn knieën duizendmaal dank; en hij acht zich gelukkig, dat hij in -de handen gevallen is van een, die, naar hij meent, de dapperste, moedigste en waardigste -seigneur is van Engeland.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Bij ’t bloed, dat ik steeds zuig, ik voel erbarmen. Volg mij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Jongen.</p> -<p><i lang="fr">Suivez vous le grand capitaine.</i></p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Pistool</span> <i>en de Fransche Soldaat af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="first">Van mijn leven heb ik zulk een volle stem niet hooren komen uit een ledig hart; maar -het zeggen is waar: in holle vaten zit de meeste klank. Bardolf en Nym hadden tienmaal -meer moed <span id="kh5.iv.4.75">dan deze brullende duivel</span> uit de oude zinnespelen, wien iedereen de nagels met een houten dolk korten kan; -en die zijn beiden gehangen; en dat zou hem ook gebeurd zijn, als hij iets stoutweg -had durven stelen. Ik moet bij den tros, bij de legerbagage, blijven in het kamp; -als de Franschen het wisten, zouden zij een mooien buit op ons kunnen behalen, want -alleen jongens zijn er bij, om de wacht te houden.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>De Jongen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIJFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Een ander gedeelte van het slagveld.</i></p> -<p class="stage"><i>Krijgsgedruisch.</i> <i>De Dauphijn</i>, <span class="sc">Orleans</span>, <span class="sc">Bourbon</span>, <i>de Connetabel</i>, <span class="sc">Rambures</span> <i>en Anderen komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p><i lang="fr">O, diable!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p><i lang="fr">O, Seigneur!—le jour est perdu! tout est perdu!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line"><i lang="fr">Mort de ma vie!</i> ten duivel alles! alles!</p> -<p class="line">Smaad, eeuw’ge schande zetelt hoonend nu</p> -<p class="line">In onze vederpluimen!—<i lang="fr">O, meschante fortune!</i></p> -</div> -<p class="stage">(<i>Een kort strijdgedruisch.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="line">Niet vluchten! staat!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Niet vluchten! staat! </span>Niet één gelid houdt stand.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Dauphijn.</p> -<p class="line">O, eeuw’ge smaad!—doorsteken wij onszelven!</p> -<p class="line">Is dit de bende, waar we om dobbelden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p class="line">Is dit de koning, wien wij losgeld eischten?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourbon.</p> -<p class="line">O schande, en eeuw’ge schande, niets dan schande!</p> -<p class="line">Laat ons in eere sterven! nogmaals kampen!</p> -<p class="line">En hij, die thans Bourbon niet volgen wil,</p> -<p class="line">Ga heen en houde, ’t hoofd ontbloot, de wacht,</p> -<p class="line">Gelijk een lage kopp’laar, voor de kamer,</p> -<p class="line">Waarin een slaaf, niet eed’ler dan mijn hond,</p> -<p class="line">De schoonste zijner dochters hem onteert!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Connetabel.</p> -<p class="line">Was wanorde ons verderf, die helpe ons nu!</p> -<p class="line">Laat ons in dichte drommen ’t leven off’ren!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Orleans.</p> -<p class="line">Er zijn er nog genoeg van ons in leven,</p> -<p class="line">Om in ’t gedrang den vijand te verstikken,</p> -<p class="line">Indien slechts aan een plan te denken waar’.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourbon.</p> -<p class="line">Ter helle een plan! ons in ’t gedrang gestort!</p> -<p class="line">Zijn smaad verlengt, wie niet zijn leven kort.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Een ander gedeelte van het slagveld.</i></p> -<p class="stage"><i>Strijdgedruisch.</i> <i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>, <span class="sc">Exeter</span> <i>en Anderen komen op, met troepen</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Veel is volbracht, maar, dapp’re landgenooten,</p> -<p class="line">Gedaan is ’t niet; nog houdt de vijand stand.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">De hertog York laat uwe hoogheid groeten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Oom, leeft hij? Driemaal zag ik in dit uur</p> -<p class="line">Hem vallen, driemaal opstaan en weer vechten;</p> -<p class="line">Van helm tot spoor was hij met bloed bedekt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">In dien tooi ligt de dapp’re held en maakt</p> -<p class="line">Den bodem rijk; en naast zijn bloedig lijk,—</p> -<p class="line">Zijn eergenoot door schoon ontvangen wonden,—</p> -<p class="line">Ligt de eed’le graaf van Suffolk uitgestrekt.</p> -<p class="line">Suffolk stierf eerst, en York, met houw op houw,</p> -<p class="line">Komt tot hem, waar hij in een bloedplas ligt,</p> -<p class="line">En vat hem bij den baard en kust de wonden,</p> -<p class="line">Die bloedig gaapten op zijn aangezicht;</p> -<p class="line">En luide roept hij: „Toef, mijn beste Suffolk,</p> -<p class="line">Mijn ziel verzelle de uwe hemelwaarts;</p> -<p class="line">Toef, waarde ziel, laat ons te zamen vlieden,</p> -<p class="line">Gelijk dit veld, door dapp’ren strijd verheerlijkt,</p> -<p class="line">Ons samen eed’len ridderplicht zag doen.”</p> -<p class="line">Toen hij dit riep, kwam ik en sprak hem aan;</p> -<p class="line">Hij glimlachte mij toe, en greep mijn hand,</p> -<p class="line">En sprak, ze krachtloos drukkend: „Waarde lord,</p> -<p class="line">Breng aan mijn heer en vorst mijn laatsten groet.”</p> -<p class="line">Zich wendend, sloeg hij toen om Suffolk’s hals</p> -<p class="line">Zijn bloedige’ arm, en kuste hem de lippen,<span class="pageNum" id="pb595">[<a href="#pb595">595</a>]</span></p> -<p class="line">En zegelde, aan den dood gehuwd, met bloed</p> -<p class="line">Een testament van schoon besloten vriendschap.</p> -<p class="line">Dit teeder, lieflijk doen ontperste mij</p> -<p class="line">Deez’ druppels, die ik gaarne had gestuit,</p> -<p class="line">Doch daartoe voelde ik mij niet mans genoeg;</p> -<p class="line">Mijn moeder nam geheel mijn oogen in</p> -<p class="line">En gaf me aan tranen prijs.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">En gaf me aan tranen prijs. </span>Ik gisp u niet;</p> -<p class="line">Want ik, die ’t hoor, heb met omnevelde oogen</p> -<p class="line">Mij goed te houden, of zij breken ook</p> -<p class="line">In tranen uit.—<span class="stage">(<i>Strijdgedruisch.</i>)</span> -</p> -<p class="line"><span class="hemistich">In tranen uit.—<span class="stage">(<i>Strijdgedruisch.</i>)</span> -</span>Doch hoor, nieuw slaggedruisch!—</p> -<p class="line">De vijand trok zijn macht weer saam!— Daarom,</p> -<p class="line">Elk krijger doode nu zijn krijgsgevang’nen!</p> -<p class="line">Gaat, zegt dit voort!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Een ander gedeelte van het slagveld.</i></p> -<p class="stage"><i>Strijdgedruisch.</i> <span class="sc">Fluellen</span> <i>en</i> <span class="sc">Gower</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>De jongens en de pagage om te prengen! Het is uitdrukkelijk tegen de wetten van den -oorlog; het is zulk een schurkenstreek van schelmerij, let wel op, als volpracht kan -worden; op uw geweten af, is het niet?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Zooveel is zeker, zij hebben geen jongen in het leven gelaten, en juist diezelfde -laffe schurken, die uit den slag wegliepen, hebben die slachting aangericht. Bovendien -hebben zij alles verbrand en weggeroofd, wat in des konings tent was, waarom de koning -naar verdienste allen soldaten bevolen heeft hun krijgsgevangenen den hals af te snijden. -O, hij is een dapper koning!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ja, hij is geporen te Monmouth, oferste Gower. Hoe noemt gij den naam van de stad, -waar Alexander de Lange is geporen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Alexander de Groote!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Nu, ik pit u, is Lang niet groot? De Lange, of de Groote, of de Hooge, of de Kloekmoedige, -zijn alle één soort van dingen te rekenen; behalfe de uitdrukking is er een weinig -variaties.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Alexander de Groote, meen ik, is in Macedonië geboren; zijn vader heette Philippus -van Macedonië, zoo ver ik weet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik meen, het is in Macedonië, waar Alexander is geporen. Ik zeg u, oferste, als gij -ziet in de kaarten ter wereld, ik sta er foor in, dan zult gij finden in de vergelijkingen -tusschen Macedonië en Monmouth, dat de liggingen, siet gij, beide gelijk is. Daar -is een rifier in Macedonië, en daar is ook povendien een rifier te Monmouth; die heet -de Wye te Monmouth, maar het is weggeraakt in mijn prein, wat is de naam fan die andere -rifier, maar dat is alles hetzelfde, ’t is zoo gelijk als mijn fingers is met mijn -fingers, en er is zalmen in beide. Als gij Alexanders leven wel opgemerkt, Hendrik -van Monmouth’s leven komt achterna tamelijk wel, want daar is gelijking in alle tingen. -Alexander,—God weet het en gij weet het ook,—in zijn gramschappen en zijn woeden en -zijn torens en zijn gallen en zijn grillen en zijn verdrietigheden en zijn poosheden, -en dewijl hij ook een peetje in zijn prein peschonken is gewezen, zoo heeft hij in -zijn pierluim en zijn poosheid, siet gij, zijn pesten friend omgebracht, Clytus.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Daarin gelijkt onze koning niet op hem, die heeft nooit een van zijn vrienden omgebracht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Het is niet wel gedaan, versta mij wel, mij de geschiedenissen uit mijn mond te nemen, -eer het gereed is en afgewerkt. Ik spreek maar van de afpeeldingen en de gelijkenissen -er van. Zooals Alexander zijn vriend Clytus heeft omgebracht, toen hij in zijn pierluim -en zijn pekeren is gewezen, zoo heeft ook Hendrik Monmouth, toen hij bij zijn goed -verstand en zijn prave inzichten was, den dikken ritter met den grooten tuppelen puik -weggezonden; hij was fol grappen en knepen en schelmerijen en spotternijen; en ik -heb zijn naam fergeten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Sir John Falstaff.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Dat is hij. Laat u zeggen, er is prafe mannen geporen in Monmouth.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Daar komt zijn majesteit. <span class="lineNum">57</span></p> -</div> -<p class="stage">(<i>Strijdgedruisch. Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span> <i>komt op, met een gedeelte der Engelsche troepen, verder</i> <span class="sc">Warwick</span>, <span class="sc">Gloster</span>, <span class="sc">Exeter</span> <i>en Anderen</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Sinds ik naar Frankrijk kwam, was ik niet toornig;</p> -<p class="line">Dan deze maal.—Heraut, neem een trompetter;</p> -<p class="line">Rijd naar de ruiters op den heuvel ginds;</p> -<p class="line">Hun keus is: af te dalen, om te vechten,</p> -<p class="line">Of ’t veld te ruimen; de aanblik ergert ons.</p> -<p class="line">Maar toeven zij, dan vallen wij hen aan,</p> -<p class="line">Dat zij van hier verstuiven, ras als steenen,</p> -<p class="line">Assyrië’s slingers van weleer ontsneld.</p> -<p class="line">Dan slaan wij allen, die wij vangen, dood;</p> -<p class="line">Geen enkel man, die ons in handen valt,</p> -<p class="line">Vindt dan genade.—Ga en zeg hun dit.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Montjoye</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line">Daar nadert de heraut der Franschen, heer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gloster.</p> -<p class="line">Zijn blik is veel bescheid’ner dan voorheen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Hoe is ’t, heraut, wat wilt ge? weet gij niet,</p> -<p class="line">Dat ik als losprijs u mijn beend’ren bood?</p> -<p class="line">Komt gij om ’t losgeld weer?</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb596">[<a href="#pb596">596</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Komt gij om ’t losgeld weer? </span>Neen, groote koning<span class="corr" id="xd31e5239" title="Niet in bron">.</span></p> -<p class="line">Thans kom ik om de christelijke vergunning,</p> -<p class="line">Om op dit bloedig veld vrij rond te gaan,</p> -<p class="line">De dooden op te teek’nen, te begraven,</p> -<p class="line">En de eed’len van ’t gemeene volk te scheiden.</p> -<p class="line">Want velen onzer prinsen liggen, ach!</p> -<p class="line">In ’t bloed van huurlingen verstikt, doorweekt;</p> -<p class="line">Zoo baadde ons boerenvolk zijn grove leden</p> -<p class="line">In vorstlijk bloed; en menig bloedend ros</p> -<p class="line">Stampt tot de vetlok in het roode slijk,</p> -<p class="line">En treft met de’ ijz’ren hoef zijn dooden heer,</p> -<p class="line">Hem nogmaals doodend. O, vergun ons, koning,</p> -<p class="line">In veiligheid het slagveld te doorzoeken,</p> -<p class="line">De lijken te verzorgen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">De lijken te verzorgen. </span>’k Weet in waarheid,</p> -<p class="line">Heraut, nog niet, of wij verwinnaars zijn</p> -<p class="line">Of niet; ’k zie velen uwer ruiters dwalen,</p> -<p class="line">En jagen over ’t veld.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">En jagen over ’t veld. </span>U is de zege.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Geloofd zij God, niet onze kracht, er voor!—</p> -<p class="line">Hoe heet het slot, dat ginder zich verheft?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Montjoye.</p> -<p class="line">Men noemt het Agincourt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Dan heete dit de slag van Agincourt,</p> -<p class="line">Gestreden op Crispinus Crispianus. <span class="lineNum">94</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Uw grootvader beroemder gedachtenis, met uwer majesteits verlof, en uw oudoom Edward, -de zwarte prins van Wales, zooals ik heb gelezen in de kronieken, hebben een zeer -prafen slag hier in Frankrijk gefochten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Dat hebben zij, Fluellen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Uwe majesteit zegt zeer waar. Als het uwe majesteiten foorstaat, dan deden die fan -Wales goeden dienst in een tuin, waar look groeide, en zij droegen look in hun <span id="kh5.iv.7.104">Monmouth-mutsen</span>, wat, zooals uw majesteit weet, tot op dit uur is een eervol veldteeken, en ik geloof, -uwe majesteit neemt geen versmading, het look te dragen op Sint-Tavidsdag.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ik draag ’t als gedenkwaardig eereteeken;</p> -<p class="line">Gij weet, ik ben uit Wales, mijn wakk’re landsman.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Al het water van de Wye kan uw majesteit’s Walliser ploed niet uit uw lichaam wasschen, -dit kan ik u zeggen; God pehoede het en pewaar’ het, <span id="kh5.iv.7.114">zoolang het zijn genade pehaagt en zijn majesteit povendien</span>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Dank, mijn goede landsman.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Bij Jezus! ik ben uw majesteits landsman, en dat mag iedereen weten; ik wil het aan -de geheele wereld pekennen. Ik pehoef mij over uwe majesteit niet te schamen, God -zij geprijsd, zoo lang als uwe majesteit is een eerlijke man.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Zoo sterk’ mij God!—Herauten, gaat met dezen;</p> -<p class="line">En meldt nauwkeurig mij het aantal dooden</p> -<p class="line">Aan beide zijden.—Roep mij gindschen knaap.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Hij wijst op</i> <span class="sc">Williams</span>.—<span class="sc">Montjoye</span> <i>en Anderen af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p>Soldaat, gij moet bij den koning komen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Soldaat, waarom draagt gij dien handschoen op de muts?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Met verlof van uw majesteit, het is een pand van iemand, met wien ik vechten moet, -als hij nog in leven is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Een Engelschman?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Met verlof van uwe majesteit, een schavuit, die mij in de laatste nacht wat voorsnoefde! -en als hij nog leeft en het hart heeft dien handschoen op te vorderen, heb ik gezworen -hem een oorveeg toe te deelen; of, als ik mijn handschoen op zijn muts zie, gelijk -hij, zoo waar hij soldaat is, gezworen heeft hem te zullen dragen, als hij in leven -bleef,—zal ik hem een duchtig pak geven.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Wat dunkt u, overste Fluellen, is het betamelijk, dat deze soldaat zijn eed houdt? -<span class="lineNum">138</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Hij is anders een lafaard en een hondsvot, met verlof van uwe majesteit, op mijn geweten -af.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Het zou kunnen zijn, dat zijn tegenpartij een voornaam edelman was, veel te hoog om -aan iemand van zijn rang rekenschap te geven.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Al was hij een zoo goede edelman, als de tuifel het is, als Lucifer en Pelzepup zelf, -toch is het noodig, versta uwe genade, dat hij zijn gelofte houdt en zijn eed. Als -hij is een eedbreker, siet gij, dan is zijn reputatie zulk een aartshondsvot en een -hansworst, als er ooit een zijn swarte schoenen op Gods aardbodem heeft geset, op -mijn geweten, siet gij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Zoo houd dan uw eed, knaap, als gij den kerel ontmoet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Dat zal ik, mijn vorst, zoo waar ik leef.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Onder wien dient gij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Onder overste Gower, mijn vorst.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Gower is een goed oferste, en is goede wetenschap en gestudeerd in de oorlogen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Roep hem hierheen tot mij, soldaat.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><span class="corr" id="xd31e5378" title="Bron: William">Williams</span>.</p> -<p>Terstond mijn vorst.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Williams</span> <i>af</i>.)</p> -<p><span class="pageNum" id="pb597">[<a href="#pb597">597</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Hier, Fluellen, draag gij dit eereteeken voor mij en steek het op uw muts. Toen Alençon -en ik te zamen op den grond lagen, rukte ik hem dezen handschoen van zijn helm; als -iemand hem terugvordert, is hij Alençons vriend en een vijand van onzen persoon; als -gij zoo iemand ontmoet, vat hem dan, zoo gij mij lief hebt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Uw genade bewijst mij zoo groote eeren, als maar gewenscht kan worden in de harten -van zijn onderdanen. Ik zou wel gaarne willen zien den man, die op maar twee beenen -loopt, die zich beleedigd zal vinden door dezen handschoen, dat is alles. Maar ik -zou het wel eens willen zien, en het pelieve God in zijn genade, dat ik moge zien.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Kent gij Gower?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Hij is mijn waarde vriend, met uw verlof.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ik bid u, zoek hem op en breng hem aan mijn tent. -</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik zal hem halen. <span class="lineNum">177</span></p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Fluellen</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Mylord van Warwick, en mijn broeder Gloster,</p> -<p class="line">Gaat, volgt Fluellen daad’lijk, op den voet.</p> -<p class="line">De handschoen, dien ik hem als eereteeken</p> -<p class="line">Daar gaf, brengt hem wellicht een oorveeg op;</p> -<p class="line">Hij is van den soldaat; naar de afspraak zou</p> -<p class="line">Ikzelf hem dragen. Volg hem, waarde neef;</p> -<p class="line">Als de soldaat hem slaat,—en ik vermoed,</p> -<p class="line">Omdat hij plomp genoeg is, dat hij woord houdt,—</p> -<p class="line">Dan sproot er licht een plots’ling onheil uit;</p> -<p class="line">Want die Fluellen heeft een hart in ’t lijf,</p> -<p class="line">En vliegt, als hij vergramd is, op als buskruit,</p> -<p class="line">En geeft een smaad op ’t oogenblik terug;</p> -<p class="line">Volgt dus en zorgt, dat zij elkaar geen leed doen.—</p> -<p class="line">Ga gij met mij, mijn oom van Exeter.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.iv.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.iv.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ACHTSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Voor de tent van koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>.</p> -<p class="stage"><span class="sc">Gower</span> <i>en</i> <span class="sc">Williams</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Ik sta er voor in, overste, het is om u tot ridder te slaan.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Fluellen</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Gods wil en zijn welgevallen, overste, ik verzoek u nu, kom terstond bij den koning; -er is meer goeds voor u, mogelijkerwijs, dan in uw wetenschap is om van te droomen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Heer, kent gij dezen handschoen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Of ik den handschoen ken? Ik weet, de handschoen is een handschoen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Maar ik ken dien, en zoo eisch ik hem op.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Hij geeft</i> <span class="sc">Fluellen</span> <i>een slag</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Alle duivels! een aartsverrader, als er één is in de gesamentlijke wereld, of in Frankrijk -of in Engeland.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Wat beteekent dit, kerel? gij, schurk!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Denkt gij, dat ik mijn eed wil breken?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ga terug, oferste Gower, ik wil de verraderij haar loon petalen in slagen, dat verzeker -ik u.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Ik ben geen verrader.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Dat liegt gij in uw strot.—Ik pefeel u in naam van zijn majesteit, hem te vatten; -hij is een friend van den hertog van Alençon.</p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Warwick</span> <i>en</i> <span class="sc">Gloster</span> <i>komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Warwick.</p> -<p>Wat is er? wat is er? wat gebeurt hier?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Mylord van Warwick, hier is,—God zij er voor geprijst!—een hoogst aanstekelijke verraderij -aan het licht gekomen, ziet gij, als gij maar wenschen kunt op een zomerdag.—Daar -komt zijn majesteit. <span class="lineNum">24</span></p> -</div> -<p class="stage">(<i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span> <i>en</i> <span class="sc">Exeter</span> <i>komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Wat is er? wat gebeurt hier?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Mijn vorst, hier is een hondsvot en een verrader, die, zie uw genade, den handschoen -geslagen heeft, dien uw majesteit is weggenomen uit den helm van Alençon.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Mijn vorst, dit was mijn handschoen; hier is de weergâ er van; en hij, wien ik hem -in ruil gegeven heb, beloofde, dat hij hem op de muts zou dragen, en ik beloofde, -dat ik hem zou slaan, als hij het deed. Ik ontmoette dezen man met mijn handschoen -op zijn muts, en ik ben zoo goed als mijn woord geweest.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Uw majesteit hooren nu, met alle respect voor uw majesteits manpaarheid, wat een uitpundige, -schoftige, armzalige, luizige schelm hij is. Ik hoop, dat uw majesteit mij getuigenis -wil afleggen en bekentenis en borg, dat dit de handschoen is van Alençon, dien uw -majesteit mij is gegeven, op uw geweten nu.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Geef mij dien handschoen, soldaat; zie, hier is zijn wedergâ. Ik was ’t, wien gij -die slagen hebt beloofd, En, waarlijk, bitt’re woorden moet ik hooren.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Met uw majesteits verlof, laat zijn hals er voor verantwoordelijk zijn, als er nog -een martiale wet is op de wereld.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb598">[<a href="#pb598">598</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Hoe kunt gij mij voldoening verschaffen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Alle beleedigingen, heer, komen uit het hart; en nooit is er uit het mijne iets gekomen, -dat uw majesteit beleedigen kon.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Wijzelven waren ’t, die gij hebt gesmaad.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Uw majesteit kwam niet in de gedaante van uzelf; gij scheent mij slechts een gewoon -krijgsman; de nacht, uw kleeding, uw min voorkomen mogen het getuigen; en wat uw hoogheid -in deze gedaante heeft moeten lijden, reken dit, bid ik u, uw schuld en niet de mijne; -want als gij dat geweest waart, waar ik u voor hield, dan beging ik geen vergrijp; -daarom bid ik uw hoogheid, vergeef mij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Hier, oom, vul dezen handschoen mij met kronen,</p> -<p class="line">En geef hem dezen knaap.—Gij, borst, behoud hem,</p> -<p class="line">En draag hem op de muts als eereteeken,</p> -<p class="line">Tot ik hem opeisch.—Geef hem nu de kronen.—En,</p> -<p class="line">overste, verzoen u ook met hem. <span class="lineNum">65</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Pij dezen dag en dit licht, de porst heeft hart genoeg in zijn puik.—Hier, daar is -twaalf stuivers voor u, en ik pit u, dien God en houd u buiten gekijf en gekibbel -en twist en tweedrachten; en ik sta er voor in, het is des te peter voor u.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Williams.</p> -<p>Ik wil uw geld niet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Het is met een goeden wil; ik kan u zeggen, dat het u dienen kan voor het lappen van -uw schoenen. Kom, waarom zoudt gij zoo schaamachtig wezen? Uw schoenen is niet te -best; ’t is een goede schelling, ik sta er voor in, of ik wil hem wisselen.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Een Engelsch Heraut komt op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Nu, heraut, zijn de dooden geteld?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Heraut.</p> -<p class="line">Hier is het aantal der gevallen Franschen.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Hij reikt een papier over.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wat hooge krijgsgevang’nen zijn er, oom?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p id="kh5.iv.8.81" class="line">Charles van Orleans, des konings neef,</p> -<p class="line">Jean van Bourbon, de heer van Boucicault;</p> -<p class="line">Van andre heeren, graven, ridders, jonkers,</p> -<p class="line">Ruim vijftienhonderd buiten al de mindren.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">De lijst hier zegt: tienduizend Franschen liggen</p> -<p class="line">In ’t veld gedood; er zijn, in dit getal,</p> -<p class="line">Geveld, van prinsen en van baanderheeren,</p> -<p class="line">Éénhonderd zes-en-twintig; bovendien,</p> -<p class="line">Aan ridders, jonkers, dappere edellieden,</p> -<p class="line">Achtduizend en vierhonderd, onder welke</p> -<p class="line">Vijfhonderd gist’ren pas geridderd werden;</p> -<p class="line">Zoodat van de tienduizend omgekoom’nen</p> -<p class="line">De huurlingen slechts zestienhonderd zijn,</p> -<p class="line">Al de and’ren prinsen, graven, baanderheeren, ridders,</p> -<p class="line">En edellieden van geboorte en rang.</p> -<p class="line">Dit zijn de namen van hun pairs, die vielen:</p> -<p class="line">Charles de la Bret, des rijks grootconnetabel,</p> -<p class="line">Jacques Chatillon, des konings admiraal,</p> -<p class="line">Der kruisboogschutters hoofdman, heer Rambures,</p> -<p class="line">Frankrijks grootmeester, heer Guichard Dauphin,</p> -<p class="line">De hertogen van Alençon, van Brabant,</p> -<p class="line">De broeder van den hertog van Bourgondië,</p> -<p class="line">De hertog Eduard van Bar, de graven</p> -<p class="line">Grandpré, Roussi en Fauconberg en Foix,</p> -<p class="line">Beaumont en Marie, Vaudemont, Lestrale.</p> -<p class="line">Dat was een drang van vorsten tot den dood!—</p> -<p class="line">Waar is de lijst nu van onze eigen dooden?</p> -</div> -<p class="stage">(<i>De Heraut reikt een tweede papier over.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="line">Edward, hertog van York, de graaf van Suffolk,</p> -<p class="line">Sir Richard Ketly, David Gam, esquire; <span class="lineNum">109</span></p> -<p class="line">Geen ander man van naam, en van de mind’ren</p> -<p class="line">Slechts vijf-en-twintig.—God! uw arm was hier;</p> -<p class="line">En niet onszelven, uwen arm slechts schrijven</p> -<p class="line">Wij alles toe.—Wanneer ooit zag men, niet</p> -<p class="line">Door listig overvallen, maar door botsing</p> -<p class="line">In ’t open veld en ’t wagen van de krijgskans,</p> -<p class="line">Aan de eene zijde en de andere, een zoo groot</p> -<p class="line">En zoo gering verlies?—O God, aanvaard het;</p> -<p class="line">Want u is ’t, u alleen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Want u is ’t, u alleen! </span>’t Is wonderbaar.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Komt, gaan we in plechtige’ optocht naar het dorp;</p> -<p class="line">En ’t zij aan ’t heer verkondigd, dat de dood</p> -<p class="line">Hem wacht, die op de zege pocht, of Gode</p> -<p class="line">Den roem onthoudt, die hem alleen behoort.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Is het niet veroorloofd, met uw majesteits welgefallen, te zeggen, hoe velen doodgeslagen -is?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Ja, overste, dit wel, doch met de erkenning,</p> -<p class="line">Dat God hier voor ons streed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ja, op mijn geweten, hij heeft ons praaf gehelpt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Geen heil’ge plechtigheid verzuimd!</p> -<p id="kh5.iv.8.128" class="line">’t <i lang="la">Non nobis</i> aangeheven en <i lang="la">Te Deum</i>;</p> -<p class="line">De dooden christ’lijk aan den grond vertrouwd!</p> -<p class="line">Dan naar Calais en voorts naar England; daar</p> -<p class="line">Ontscheepte uit Frankrijk nooit een blijder schaar.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -<p><span class="pageNum" id="pb599">[<a href="#pb599">599</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="kh5.v" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.v.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">VIJFDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage"><span class="sc">Chorus</span> <i>treedt op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Chorus.</p> -<p class="line">Vergunt mij, de geschied’nis te verklaren</p> -<p class="line">Voor elk, die haar niet las; hem, die haar kent,</p> -<p class="line">Smeek ik deemoedig om ontschuldiging,</p> -<p class="line">Dat aantal, tijd, de juiste loop der dingen</p> -<p class="line">Hier in haar eigen, rijk en krachtig leven</p> -<p class="line">Niet voor te stellen zijn. Wij brengen thans</p> -<p class="line">Den koning naar Calais; ziet gij hem daar,</p> -<p class="line">Zoo heft hem, op de vleug’len der gedachte,</p> -<p class="line">Weg, over zee. Ziet, Englands kust omzoomt</p> -<p class="line">Den breeden vloed met mannen, vrouwen, knapen;</p> -<p class="line">Zij overjuichen ’t zwaar geklots der zee,</p> -<p class="line">Die, als een grootsch heraut, den koning voorgaand,</p> -<p class="line">Den weg hem schijnt te banen. Laat hem landen,</p> -<p class="line">En ziet zijn zegetocht naar Londen aan.</p> -<p class="line">Zoo snel is der gedachte gang, dat gij</p> -<p class="line">Hem nu alreeds moogt denken in Blackheath;</p> -<p class="line">Daar smeeken hem zijn lords, dat voor hem uit</p> -<p class="line">Zijn zwaar gebutste helm, verbogen kling,</p> -<p class="line">Gedragen worden door de stad. Hij weigert,</p> -<p class="line">Blijft vrij van ijdelheid en zelfverheffing,</p> -<p class="line">Wijst eerekroon, tropee en praal terug, <span class="lineNum">21</span></p> -<p class="line">En geeft aan God alle eer. Maar ziet nu, ziet,</p> -<p class="line">In der gedachte vlugge smidse en werkplaats,</p> -<p class="line">Hoe Londens burgerij naar buiten stroomt;</p> -<p class="line">De mayor en heel zijn raad in plechtgewaad</p> -<p class="line">Gaan, als oud-Rome’s senatoren, met</p> -<p class="line">Een zwerm Plebejers achter zich, vooruit</p> -<p class="line">En halen de’ overwinnaar Caesar in;</p> -<p class="line">Zoo,—’t beeld zij klein, ’t is liefdevol,—</p> -<p id="kh5.v.pr.30" class="line">Als onzer hooge koninginne veldheer,</p> -<p class="line">Wat dra geschiede!—uit Ierland weder kwam,</p> -<p class="line">En ’t oproer aan zijn zwaard geregen hier bracht,</p> -<p class="line">Hoe velen stroomden uit deez’ stad en riepen</p> -<p class="line">Hem welkom toe! Veel meer, met veel meer reden,</p> -<p class="line">Begroetten zij hun Hendrik.—Denkt hem nu</p> -<p class="line">In Londen, wijl het jamm’ren van de Franschen</p> -<p class="line">Thans Englands koning thuis in vreê doet blijven,</p> -<p id="kh5.v.pr.38" class="line">Terwijl de keizer zelfs om Frankrijks wil</p> -<p class="line">Als vredestichter komt;—en springt nu over</p> -<p class="line">Al wat intusschen verder is geschied,</p> -<p class="line">Tot Hendrik nogmaals wederkeert naar Frankrijk.</p> -<p class="line">Daar zij hij thans; den tusschentijd heb ik</p> -<p class="line">Gespeeld, opdat gij weet, dat die verstreek.</p> -<p class="line">Blikt, die verkorting duldend, nu meteen,</p> -<p class="line">Waar de gedachte ’t wil, naar Frankrijk heen.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Chorus</span> <i>af</i>.)</p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="kh5.v.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.v.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Frankrijk.</span> <i>Een wachtpost in het Engelsch legerkamp.</i></p> -<p class="stage"><span class="sc">Fluellen</span> <i>en</i> <span class="sc">Gower</span> <i>komen op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Gij hebt gelijk. Maar waarom draagt gij vandaag uw look? Sint-Davidsdag is al voorbij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Er is aanleidingen en oorzaken, waarom en waarvoor, in alle dingen. Ik wil het u zeggen, -als mijn vriend, overste Gower. De schoftige, schurftige, lompige, luizige, snoevende -schelm Pistool, dien gij en uw persoon en de geheele wereld voor niets peters kent, -ziet gij, dan als een kerel, die niets waard is, hij is bij mij gekomen, en prengt -mij gisteren prood en zout, ziet gij, en zegt mij, mijn look er mee te eten. Dat was -op een plaats, waar ik geen twist met hem kon peginnen; maar ik wil nu zoo frij wezen -het op mijn muts te dragen, tot ik hem weer zie, en dan wil ik hem vertellen een klein -peetje van mijn verlangsten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Wel nu, daar komt hij, opgeblazen als een kalkoensche haan. <span class="lineNum">15</span></p> -</div> -<p class="stage">(<span class="sc">Pistool</span> <i>komt op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Zijn opplazingen en zijn kalkoensche-hanen raakt mij niet.—God zegen’ u, faandrig -Pistool! gij schurftige, luizige schoft, God zegen’ u!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Ha! zijt gij dolheid? Lust het u, Trojaan, Dat ik der Parken stervensweefsel plooi? -Weg! ik bezwijm reeds bij de lucht van look!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik verzoek u hartelijk, schurftige, luizige schoft, op mijn wensch en mijn pegeeren -en mijn aanhoudingen, dit look, ziet gij, op te eten; omdat gij er niet van houdt, -ziet gij, en het uw neigingen en uw lusten en uw spijsverteringen niet goed pekomt, -daarom pit ik u het op te eten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p id="kh5.v.1.29">Niet voor Cadwallader en al zijn geiten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Daar is een van de geiten voor u. <span class="stage">(<i>Hij slaat hem.</i>)</span> Wilt gij zoo goed zijn, schurftige schoft, en het opeten? <span class="lineNum">31</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Gij hond van Troje, gij moet sterven!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Gij zegt de waarheid, schurftige schoft, als het Gods wil is. Ik wil u ondertusschen -pegeeren te leven en uw spijzen te eten; kom, daar is de saus er bij. <span class="stage">(<i>Hij slaat hem weder.</i>)</span> Gij hebt mij gisteren een pergjonker genoemd, maar ik zal u vandaag een jonker maken -van lagen stand. Ik pit u, tast toe; kunt gij met look spotten, dan kunt gij ook look -eten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Genoeg, overste, gij hebt hem geheel overdonderd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ik zeg, hij zal een stuk van mijn look eten, of ik sla zijn kop voor vier dagen pont -en plauw.—Pijt toe, pit ik u, het is goed voor een fersche wond en voor uw ploedigen -zotskop.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb600">[<a href="#pb600">600</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Moet ik toebijten?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ja, zeker en zonder twijfel, en zonder fragen ook en dubbelzinnigheden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Nu, bij dit look, ik zal mij gruw’lijk wreken;</p> -<p class="line">Ik eet en eet, ik zweer—</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Eet, pit ik u. Wilt gij nog meer saus bij uw look hebben? er is niet genoeg look om -bij te zweren.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Geef uwen knuppel rust, gij ziet, ik eet.</p> -</div> -<div class="figure p600width"><img src="images/p600.jpg" alt="Koning Hendrik V, Vijfde Bedrijf, Eerste Tooneel." width="491" height="720"><p class="figureHead"><span class="ex">Koning Hendrik V</span>, Vijfde Bedrijf, Eerste Tooneel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Wel pekome het u, schurftige schoft, van harte. Neen, ik pit u, gooi niets weg, de -schil is goed genoeg voor uw gewonden zotskop<span class="corr" id="xd31e5885" title="Niet in bron">.</span> Wilt gij hiernamaals gelegenheden nemen om look te zien, zoo pit ik u, spot er mede, -dat is alles.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Goed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ja, look is goed.—Hier, daar hebt gij een stooter, om te genezen uw hersenpan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Een stooter mij!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Ja zeker, en in waarheid, gij zult dien aannemen, of ik heb nog een ander look in -mijn zak, wat gij zult opeten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Ik neem hem aan, als handgeld voor mijn wraak. <span class="lineNum">67</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Fluellen.</p> -<p>Als ik u iets schuldig ben, zal ik u petalen in knuppels; gij moet in hout gaan doen -en niets koopen van mij dan knuppels. God zij met u en pehoete u en geneze uw pol!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Fluellen</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p>Hierover komt de gansche hel in opstand.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Gower.</p> -<p>Loop, loop! gij zijt een pochende, laffe schelm. Wilt gij spotten over een oud gebruik, -dat uit een eervolle aanleiding ontsproot en als een gedenkwaardig teeken van vroegere -dapperheid gedragen wordt, en waagt gij het niet, zelfs één uwer woorden door daden -waar te maken? Ik heb het twee of drie keer gezien, dat gij dien wakkeren man begekt -en gesard hebt. Gij dacht, omdat hij de Engelsche taal niet in haar landsdracht spreken -kan, dat hij ook geen Engelschen knuppel kon hanteeren? Nu bevindt gij het anders; -en laat voor het vervolg een Walliser tuchtiging u goede Engelsche manieren leeren. -Goeden dag.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Gower</span> <i>af</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Pistool.</p> -<p class="line">Gaat nu Fortuin ’t valsch vrouwmensch met mij spelen?</p> -<p class="line">’k Vernam, dat in het hospitaal mijn Neel</p> -<p class="line">Stierf aan de Fransche ziekte.</p> -<p class="line">Ginds ligt mijn toevluchtsoord alzoo in puin.</p> -<p class="line">Oud groei ik op en de eer is uitgeknuppeld</p> -<p class="line">Uit dit vermoeide lijf. ’k Wil kopp’laar worden;</p> -<p class="line">Ook handig beurzensnijden trekt mij aan.</p> -<p class="line">Steelswijs wip ik naar England om te stelen;</p> -<p class="line">Ik leg mij pleisters op de knuppelschrammen;</p> -<p class="line">En zweer, dat ze uit den Franschen oorlog stammen.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<span class="sc">Pistool</span> <i>af</i>.)</p> -</div> -</div> -<div id="kh5.v.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#kh5.v.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><span class="ex">Troyes</span>, <i>in</i> <span class="ex">Champagne</span>. <i>Een zaal in het koninklijk paleis.</i></p> -<p class="stage"><i>Uit de eene deur komen op</i>: <i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>, <span class="sc">Bedford</span>, <span class="sc">Gloster</span>, <span class="sc">Exeter</span>, <span class="sc">Warwick</span>, <span class="sc">Westmoreland</span> <i>en andere Lords; uit een andere Koning</i> <span class="sc">Karel</span>, <i>Koningin</i> <span class="sc">Isabella</span>, <i>Prinses</i> <span class="sc">Catharina</span>, <i>Hovelingen en Hofdames</i>, <i>waaronder</i> <span class="sc">Alice</span>; <i>alsmede de Hertog van</i> <span class="sc">Bourgondië</span> <i>met Gevolg</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Vrede aan den kring hier, die den vrede zoekt!—</p> -<p class="line">Wij wenschen onzen broeder, onze zuster</p> -<p class="line">Van Frankrijk heil en welzijn,—onze nicht,</p> -<p class="line">De schoone Catharina, vreugde en zegen;—</p> -<p class="line">Ook u, als tak en lid van ’t koningshuis,</p> -<p class="line">Die deze vorstensamenkomst tot stand bracht,</p> -<p class="line">U, hertog van Bourgondië, groeten wij;—</p> -<p class="line">En, prinsen, pairs van Frankrijk, heil u allen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Met groote vreugde aanschouwen we uw gelaat,</p> -<p class="line">Doorluchte broeder England; wees hier welkom;</p> -<p class="line">Elk uwer, Englands prinsen, evenzoo! <span class="lineNum">11</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koningin Isabella.</p> -<p class="line">Zij de afloop even heilrijk, broeder England,</p> -<p class="line">Des blijden dags, der hart’lijke begroeting,</p> -<p class="line">Als wij, verheugd, u thans in de oogen zien.</p> -<p class="line">Die oogen, die tot dusver op de Franschen,</p> -<p class="line">Die in hun richting hen ontmoetten, steeds</p> -<p id="kh5.v.2.17" class="line">Den moord’naarsblik der basilisken schoten,—</p> -<p class="line">’t Venijn van zulke blikken, hopen wij,</p> -<p class="line">Verloor alsnu zijn kracht, en deze dag</p> -<p class="line">Verkeer’ hier allen twist en strijd in liefde.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Hier staan we, om amen op dien wensch te zeggen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koningin Isabella.</p> -<p class="line">Gij Englands prinsen, ’k heet u allen welkom.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p class="line">Gelijk’lijk wijd ik dienst en liefde u beiden,</p> -<p class="line">Verheven koningen! Dat ik gestreefd heb</p> -<p class="line">Met al mijn denken, ijver en volharding,</p> -<p class="line">U, hooge vorsten, tot deez’ koningsdag,</p> -<p class="line">Dit mondgesprek te brengen, kunnen mij</p> -<p class="line">Uw majesteiten zelf het best getuigen.</p> -<p class="line">Is nu mijn dienst zoo ver geslaagd, dat gij</p> -<p class="line">Van aangezicht tot aangezicht elkander</p> -<p class="line">Hier ziet en groet, zoo duidt gij ’t mij niet euvel,</p> -<p class="line">Dat ik voor dezen hoogen kring u vraag,<span class="pageNum" id="pb601">[<a href="#pb601">601</a>]</span></p> -<p class="line">Wat hindernis of aanstoot er nog is,</p> -<p class="line">Dat de arme, naakte, zwaar gekwetste vrede,</p> -<p class="line">Der kunsten kweekster, volks- en welvaartvoedster,</p> -<p class="line">In ’s werelds schoonsten gaard, ons vruchtbaar Frankrijk,</p> -<p class="line">Haar lieflijk aanschijn niet verheffen zou?</p> -<p class="line">Helaas! te lang was zij verjaagd uit Frankrijk;</p> -<p class="line">Op hoopen ligt zijn veld- en akkerschat,</p> -<p class="line">Verrottend in zijn eigen vruchtbaarheid.</p> -<p class="line">Zijn wijnstok, ’s harten lust- en vreugdewekker,</p> -<p class="line">Sterft onverzorgd; zijn fraaie dichte heggen</p> -<p class="line">Zijn, als langhaar’ge en stopp’lige gevang’nen,</p> -<p class="line">Door wilde twijgen haav’loos; op zijn akkers,</p> -<p class="line">Die braak nu liggen, tieren dolik, schierling</p> -<p class="line">En weeld’rige aardrook, en het kouter roest,</p> -<p class="line">Dat zulk een woeste woek’ring moest ontwort’len.</p> -<p class="line">Het effen weiland, eens zoo schoon gesierd</p> -<p class="line">Met <span class="corr" id="xd31e6085" title="Bron: sleutelboemen">sleutelbloemen</span>, pimpernel en klaver,</p> -<p class="line">De zeis nu dervend, brengt, verwilderd, geil,</p> -<p class="line">In woesten moedwil niets dan onkruid voort,</p> -<p class="line">Dan ruwe distels, wilde zuring, klissen;</p> -<p class="line">En met zijn schoon verloor ’t zijn nuttigheid.</p> -<p class="line">En zooals wijngaard, braakland, weide en heg,</p> -<p class="line">Ontaardend, nu tot wildernissen worden,</p> -<p class="line">Is ’t in de huizen; wij en onze kind’ren, <span class="lineNum">56</span></p> -<p class="line">Vergeten hebben we, of verzuimd te leeren,</p> -<p class="line">Wijl tijd ontbrak, wat Frankrijks roem moest zijn,</p> -<p class="line">De wetenschappen; en wij groeien op,</p> -<p class="line">Als wilden,—als soldaten ’t doen, wier denken</p> -<p class="line">Op bloed steeds zint,—tot haveloosheid, vloeken,</p> -<p class="line">Norsch uitzicht, al wat onnatuurlijk schijnt.</p> -<p class="line">Om dit weer in zijn vroegren staat te brengen</p> -<p class="line">Kwaamt gij bijeen; en nu smeekt u mijn tong,</p> -<p class="line">Dat gij mij meldt, waarom de zachte vrede</p> -<p class="line">Niet al dit onheil uit het land zou drijven</p> -<p class="line">En ons weer zeeg’nen met haar vroeg’re kracht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Wenscht gij den vrede, hertog van Bourgondië,</p> -<p class="line">Welks afzijn wasdom geeft aan al de rampen,</p> -<p class="line">Door u genoemd, dien vrede moet gij koopen,</p> -<p class="line">Door al de billijke eischen toe te staan,</p> -<p class="line">Die gij, kort saamgevat, met juiste omschrijving</p> -<p class="line">Van elk bijzonder punt, in handen hebt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p class="line">De koning kent ze reeds, doch heeft zijn antwoord</p> -<p class="line">Ons nog niet meêgedeeld.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line"><span class="hemistich">Ons nog niet meêgedeeld. </span>Welnu, de vrede,</p> -<p class="line">Waar gij op aandrongt, ligt juist in zijn antwoord.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Ik heb de artik’len slechts met vluchtig oog</p> -<p class="line">Doorloopen; doch, wil thans uw hoogheid enk’len</p> -<p class="line">Uit uwen raad benoemen, om met ons</p> -<p class="line">Ze grondiger te toetsen, dan wordt dra</p> -<p class="line">Door ons besloten wat we aanneem’lijk achten,</p> -<p class="line">En ons beslissend antwoord meegedeeld.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Zoo zij het, broeder.—Gaat, oom Exeter,—</p> -<p id="kh5.v.2.84" class="line">En broeder Clarence;—en gij, broeder Gloster,—</p> -<p class="line">Warwick,—en Huntingdon, nu met den koning:</p> -<p class="line">Ik machtig u tot sluiting van ’t verdrag;</p> -<p class="line">Vermeerdert, wijzigt, zooals ’t uwe wijsheid</p> -<p class="line">Voor onze waardigheid voordeeligst acht,</p> -<p class="line">U al of niet aan wat wij eischten houdend;</p> -<p class="line">Wij zullen onderteek’nen.—Waarde zuster,</p> -<p class="line">Gaat gij met hen, of blijft gij hier bij ons?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koningin Isabella.</p> -<p class="line">Doorluchte broeder, ik wil met hen gaan.</p> -<p class="line">Wellicht bewerkt een vrouwestem iets goeds,</p> -<p class="line">Als eenige eisch te sterk wordt aangedrongen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Zoo laat toch onze nicht Cath’rina hier;</p> -<p class="line">Want zij is de eerste vord’ring, die wij stellen,</p> -<p class="line">En heeft den hoogsten rang in onze artik’len.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koningin Isabella.</p> -<p class="line">’t Is gaarne haar vergund.</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af, behalve Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span>, <span class="sc">Catharina</span> <i>en haar Hofdame</i> <span class="sc">Alice</span>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Nu, schoone Catharina, allerschoonste,</p> -<p class="line">Mag een soldaat van u de woorden leeren,</p> -<p class="line">Die ingang vinden in een vrouwenoor,</p> -<p class="line">Haar teeder hart voor zijne liefde winnen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Uw majesteit zal zich van mij spotten; ik niet kan spreken uw England. <span class="lineNum">103</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>O, schoone Catharina, als gij met uw Fransch hart oprecht beminnen wilt, zal ik met -genoegen hooren, dat gij het met uw Engelsche tong gebroken bekent. Hebt gij mij lief, -Kaatje?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Pardonnez-moy</i>, ik niet verstaan, wat is „mij lief.”</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>De engelen zijn lief en goed, Kaatje, en gij zijt als een engel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Que dit-il? que je suis semblable à les anges?</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Ouy, vrayment, sauf vostre grace, ainsi dit-il.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Dit zeide ik, dierbare Catharina, en dit kan ik zonder blozen herhalen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">O bon Dieu! les langues des hommes sont pleines de tromperies.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Wat zegt zij, schoon kind? dat de tongen der mannen vol bedrog zijn?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Ouy</i>, dat de tongs van de mans zijn vol bedrog; dat is de prinses.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>De prinses is de beste Engelsche van u beiden. Waarachtig, Kaatje, voor mijn aanzoek -is uw kennis van het Engelsch juist geschikt; ik ben blijde, dat gij het niet <span class="pageNum" id="pb602">[<a href="#pb602">602</a>]</span>beter spreekt, want als gij dit deedt, zoudt gij mij zulk een eenvoudig koning vinden, -dat gij zoudt denken, dat ik mijn bouwmanshoeve verkocht had om mijn kroon te koopen. -Ik versta de kunst niet om mijn liefde fraai voor te doen; ik kan slechts eenvoudigweg -zeggen: „ik bemin u.” En als gij mij dan verder dringt, dan dat gij vraagt: „meent -gij het in ernst”? dan ben ik uitgepraat met mijn aanzoek. Geef mij uw antwoord; in -allen ernst, doe het; dan een handslag en de koop is gesloten. Wat zegt gij, jonkvrouw?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Sauf vostre honneur</i>, ik verstaan goed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Maar waarlijk, Kaatje, als gij verlangt, dat ik om uwentwil verzen maken of dansen -ga, dan ben ik verloren. Voor het eene ontbreken mij de woorden en de maat, en wat -het andere betreft, ben ik niet sterk in het maathouden, al heb ik een behoorlijke -mate van sterkte. Als ik een jonkvrouw met haasje-over-springen kon winnen, of door -mij met volle wapenrusting in den zadel te slingeren, dan zou ik mij met springen -spoedig een vrouw veroveren. Of als ik om mijn liefste mocht boksen, of mijn paard -voor haar gunst laten steigeren, dan zou ik er op kunnen toeslaan als een slager en -vastzitten als een aap, nooit er af. Maar, bij God, Kaatje, ik kan niet kwijnend kijken, -noch mijn welsprekendheid uitzuchten, ook ben ik niet bedreven in het bezweren van -mijn liefde, maar heb alleen eeden zonder omhaal, die ik nooit gebruik dan als het -niet anders gaat, en nooit breek, hoe het ook ga. Als gij een man van dit slag kunt -beminnen, Kaatje, wiens gezicht niet waard is van de zon verbrand te worden, die nooit -in zijn spiegel kijkt uit verliefdheid op iets, wat hij daar ziet, laat dan uw oog -hem u toebereiden. Ik spreek tot u als een rond soldaat; kunt gij mij hierom lief -hebben, neem mij dan; zoo niet, nu, als ik tot u zeg, dat ik zal sterven, zoo is dat -waar,—maar, door mijn liefde tot u, bij den hemel, neen; en toch, ik bemin u. En zoo -lang gij leeft, lieve Kaatje, neem u een man van eenvoudige en ongemunte standvastigheid, -want die moet vanzelf u geven wat u toekomt, daar hij de gave mist om elders zijn -hof te maken; die knapen met eindelooze tong, die zich in de gunst van vrouwen weten -in te rijmen, draaien zich door redeneeringen er altijd weder uit. Kom, een redenaar -is maar een prater, en een rijmpje is maar een deuntje. Een goed been schrompelt in, -een rechte rug wordt krom, een zwarte baard wordt wit, een kroeskop wordt kaal, een -blozend gezicht verwelkt, een vol oog wordt hol; maar een goed hart, Kaatje, is zon -en maan, of liever, de zon, en niet de maan, want het schijnt helder en verandert -nimmer, maar blijft trouw in zijn baan. Als gij er zoo een hebben wilt, neem dan mij; -neem mij, neem een soldaat; neem een soldaat, neem een koning. En wat zegt gij nu -op mijn liefde? Spreek, melieve, en liefelijk, bid ik u.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Is het mogelijk, dat ik zou beminnen den vijand van Frankrijk?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Neen, het is niet mogelijk, dat gij den vijand van Frankrijk zoudt beminnen, Kaatje; -maar door mij te beminnen, zoudt gij den vriend van Frankrijk beminnen, want ik bemin -Frankrijk zoo zeer, dat ik er geen dorp van wil laten varen; ik wil het geheel voor -mijzelf hebben. En, Kaatje, als Frankrijk mijn is, en ik de uwe ben, dan is Frankrijk -u en gij zijt mijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Ik niet verstaan, wat dat is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Niet, Kaatje? Ik zal het u in het Fransch zeggen, dat zeker aan mijn tong zal hangen -als een pasgetrouwde vrouw aan den hals van haar man, nauwelijks af te schudden. <i lang="fr">Quand j’ai le possession de France, et quand vous avez le possession de moy</i>,—laat zien, hoe verder? Sint Dénis sta mij bij!—<i lang="fr">donc vostre est France, et vous estes mienne</i>. Het valt mij even licht, Kaatje, het koninkrijk te veroveren, als nog eens zooveel -Fransch te spreken. Ik zal nooit in het Fransch u tot iets bewegen, of het moet zijn -tot lachen. <span class="lineNum">198</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Sauf vostre honneur, le François que vous parlez est meilleur que l’Anglois lequel -je parle.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Neen, waarlijk, Kaatje, dat is het niet; maar zooals gij mijn taal spreekt en ik de -uwe, beiden oprecht slecht, komt, dit moet erkend worden, vrij wel op hetzelfde neer. -Maar, Kaatje, verstaat gij zooveel Engelsch: kunt gij mij beminnen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Ik dat niet kan zeggen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Kan een van uw buren hier het mij zeggen, Kaatje? Ik wil ’t haar vragen. Kom, ik weet, -gij bemint mij; en als gij van avond op uw kamer komt, zult gij deze edelvrouw over -mij vragen; en ik weet, Kaatje, gij zult, tegen haar, al die dingen in mij laken, -die gij in uw hart liefhebt; maar, goede Kaatje, spot barmhartig met mij, vooral, -lieve prinses, omdat ik u gruwelijk bemin. Als gij ooit de mijne wordt, Kaatje,—en -ik heb het zaligend geloof in mij, dat gij het worden zult,—dan won ik u met schermutselen, -en dan moet gij vanzelf een goede soldatenmoeder blijken. Welnu, zullen wij beiden -niet, tusschen Sint Denis en Sint George in, een jongen tot stand brengen, half Fransch, -half Engelsch, die naar Constantinopel <span class="pageNum" id="pb603">[<a href="#pb603">603</a>]</span>zal gaan en den grooten Turk bij den baard trekken? zullen wij niet? wat zegt gij, -mijn schoone leliebloem?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Ik niet weet dat.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Neen, te weten is het eerst later, maar nu te beloven. Beloof nu maar, Kaatje, dat -gij uw best zult doen voor uw Fransche helft van zulk een jongen, en neem voor mijn -Engelsche helft het woord aan van een koning en vrijgezel. Wat antwoordt gij nu, <i lang="fr">la plus belle Catharine du monde, mon très cher et divin déesse</i>?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Uw <i lang="fr">majesté</i> hebben <i lang="fr">fausse</i> Fransch genoeg om te bedriegen de meest <i lang="fr">sage demoiselle</i>, die is in Frankrijk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Foei dan dat valsche Fransch van mij! Op mijn eer, in trouwhartig Engelsch, ik bemin -u, Kaatje. Bij mijn eer durf ik nog wel niet zweren, dat gij mij bemint, maar mijn -bloed begint mij te vleien, dat gij het doet, niettegenstaande den armzaligen, niet -verleidelijken indruk van mijn gelaat. Verwenscht zij mijns vaders eerzucht! Hij dacht -aan burgeroorlogen, toen hij mij gewon; <span id="kh5.v.2.244">daardoor werd ik geschapen met een stuursch uiterlijk</span>, met een ijzeren voorkomen, zoodat ik jonkvrouwen, als ik haar het hof kom maken, -schrik aanjaag. Maar in waarheid, Kaatje, hoe ouder ik word, des te beter zal ik er -uitzien; mijn troost is, dat de oude dag, die slechte schoonheidsbewaarder, aan mijn -gezicht niets meer bederven kan; gij hebt mij, als gij mij hebt, op mijn slechtst; -en gij zult mij, als gij mij verslijt, door het verslijten beter en beter maken. Daarom, -zeg mij nu, schoone Catharina, wilt gij mij hebben? Leg uw maagdelijke blosjes ter -zijde; verkondig de gedachten van uw hart met de blikken van een keizerin; neem mij -bij de hand en zeg: „Hendrik van Engeland, ik ben de uwe!” En zoodra zult gij met -dit woord mijn oor niet gezegend hebben, of ik zal luide aan u verklaren: „Engeland -is u, Ierland is u, Frankrijk is u, en Hendrik Plantagenet is u”, die, al zeg ik het -hier voor zijn aangezicht, zoo hij ook niet de beste kerel onder de koningen zijn -moge, u toch de beste koning van alle goede kerels blijken zal. Kom, uw antwoord! -in gebroken muziek; want uw stem is muziek, en uw Engelsch gebroken; daarom, aller -koningin, Catharina, breek in gebroken Engelsch uw zwijgen af; wilt gij mij hebben?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Dat is, zooals het zal behagen den <i lang="fr">roy mon père</i>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>O, het zal hem zeer behagen, Kaatje; het zal hem behagen, Kaatje.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p>Dan ik ook zal tevreden zijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Daarvoor kus ik u de hand en noem u mijn Koningin.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Laissez, mon seigneur, laissez, laissez! Ma foy, je ne veux point que vous abbaissez -vostre grandeur, en baisant le main d’une vostre indigne serviteur; excusez moi, je -vous supplie, mon très puissant seigneur.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p id="kh5.v.278">Dan wil ik u op de lippen kussen, Kaatje.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Catharina.</p> -<p><i lang="fr">Les dames, et damoiselles, pour estre baisées devant leurs nopces, il n’est pas le -costume de France.</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Mejonkvrouw tolk, wat zegt zij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>Dat het niet is te zijn de gewoonte <i lang="fr">pour les dames</i> in Frankrijk,—ik weet niet te zeggen, wat is <i lang="fr">baiser</i> in Engelsch.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Kussen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p>Uw majesteit <i lang="fr">entendre</i> betre <i lang="fr">que moy</i>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Het is geen gebruik bij de meisjes in Frankrijk, te kussen, voor zij getrouwd zijn, -wilde zij zeggen? <span class="lineNum">291</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Alice.</p> -<p><i lang="fr">Ouy, vraiment!</i></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>O, Kaatje, preutsche zeden buigen zich voor groote koningen. Gij en ik, beste Kaatje, -zijn niet in te sluiten door de zwakke beperking van landsgewoonten; wij zijn de scheppers -van de gebruiken, Kaatje; en de vrijheid, die onzen rang begeleidt, sluit aan alle -bedillers den mond, zooals ik hem u sluiten wil, wegens het ophouden van de preutsche -zeden van uw land door mij een kus te weigeren; daarom, stilgezwegen en toegegeven! -<span class="stage">(<i>Hij kust haar.</i>)</span> Gij hebt tooverkracht in uw lippen, Kaatje; er is meer welsprekendheid in haar zoete -aanraking, dan in de tongen van den geheelen hoogen raad van Frankrijk; en zij zouden -Hendrik van Engeland eerder overreden, dan een algemeen verzoek van monarchen.—Daar -komt uw vader.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Koning</i> <span class="sc">Karel</span>, <i>Koningin</i> <span class="sc">Isabella</span>, <span class="sc">Bourgondië</span>, <span class="sc">Bedford</span>, <span class="sc">Gloster</span>, <span class="sc">Exeter</span>, <span class="sc">Westmoreland</span> <i>en andere Fransche en Engelsche Heeren komen op</i>.)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p>God hoede uw majesteit! Mijn koninklijke neef, geeft gij onze prinses les in het Engelsch?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ik wenschte, waarde neef, dat zij leerde, met welk een volkomen liefde ik haar bemin; -en dat is goed Engelsch.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p>Is zij niet vlug in ’t leeren?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Onze taal is ruw, neef, en mijn natuur is niet glad; zoodat, daar ik noch de stem -noch het hart der vleierij in mij heb, <span class="pageNum" id="pb604">[<a href="#pb604">604</a>]</span>ik niet zoo den geest der liefde in haar kan oproepen, dat die in zijn ware gedaante -verschijnt.</p> -</div> -<div class="figure p604width"><img src="images/p604.jpg" alt="Koning Hendrik V, Vijfde Bedrijf, Tweede Tooneel." width="396" height="720"><p class="figureHead"><span class="ex">Koning Hendrik V</span>, Vijfde Bedrijf, Tweede Tooneel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p>Vergeef de vrijmoedigheid mijner vroolijkheid, zoo ik u hierop antwoord. Als gij in -haar iets bezweren wilt, moet gij een kring trekken; en wilt gij in haar den liefdegod -in ware gedaante bezweren, dan moet die naakt en blind verschijnen.—En kunt gij het -nu laken in haar, die een meisje is, nog door het maagdelijk purper der zedigheid -als met rozen bedekt, wanneer zij de verschijning van een naakt, blind jongske in -haar naakte, ziende persoonlijkheid niet dulden wil? Het zou een harde voorwaarde -zijn voor een meisje, mylord, zich daaraan te moeten onderwerpen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Toch sluiten zij de oogen en geven toe, wanneer de liefde blind is en aandringt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p>Dan zijn zij verontschuldigd, mylord, wanneer zij niet zien wat zij doen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Nu, waarde lord, leer dan uw nicht met gesloten oogen toe te stemmen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p>Ik zal haar wenken toe te stemmen, mylord, als gij haar wilt leeren, wat het beteekent; -want meisjes zijn, als het gezomerd heeft en zij warm gehouden zijn, <span id="kh5.v.336">als de vliegen omstreeks Sint Bartholomeus</span>, blind, al hebben zij ook haar oogen; en dan laten zij zich met de handen aanvatten, -al konden zij te voren het aankijken niet lijden. <span class="lineNum">338</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Die vergelijking verwijst mij naar later tijd en een warmen zomer, en zoo zal ik de -vlieg, uw nicht, ten laatste vangen, en dan moet zij bovendien blind zijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Bourgondië.</p> -<p>Zooals de liefde is, mylord, voor zij bemint.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Zoo is het; en enkelen uwer mogen de liefde dankbaar zijn voor mijn blindheid, die -menige schoone Fransche stad niet zien kan door één schoone Fransche maagd, die op -mijn weg staat.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p>Ja, mylord, gij ziet ze als door een tooverglas, de steden in een maagd veranderd; -want zij zijn alle door maagdelijke muren omgord, waar de krijg nooit binnen drong.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Zal Kaatje mijn vrouw worden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p>Zoo het u behaagt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Ik zal het gaarne zien, zoo slechts de maagdelijke steden, waar gij van spreekt, haar -gevolg uitmaken. Zoo zal de maagd, die op den weg stond van mijn wensch, mij den weg -naar mijn verlangen wijzen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p>Wij stemden toe in iedren billijke’ eisch.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p>Is ’t zoo, gij lords van England?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Westmoreland.</p> -<p class="line">De koning gaf u alles, wat gij vordert;</p> -<p class="line">Vooreerst zijn dochter, verder ook al ’t andre,</p> -<p class="line">Geheel naar ’t vroeger vastgestelde ontwerp.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Exeter.</p> -<p>Alleen dit artikel heeft hij nog niet onderschreven, waarbij uw majesteit begeert, -dat de koning van Frankrijk, als hij aanleiding heeft om schriftelijk het een of ander -te verzoeken, uw hoogheid in dezen vorm en met deze bijvoeging noemen zal, in het -Fransch: <i lang="fr">Nostre très cher filz Henry, Roy d’Angleterre, heretier de France</i>; en aldus in ’t Latijn: <i id="kh5.v.369" lang="la">Praeclarissimus filius noster Henricus, rex Angliae, et haeres Franciae</i>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Ook dit heb ik niet zoo geweigerd, broeder,</p> -<p class="line">Dat ik ’t op uw verzoek niet door liet gaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Dan bid ik u, als vriend en bondgenoot,</p> -<p class="line">Laat dit artikel staan gelijk die andren.</p> -<p class="line">En nu, sta mij uwe dochter toe. <span class="lineNum">375</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Karel.</p> -<p class="line">Neem haar, mijn eed’le zoon, wek uit haar bloed</p> -<p class="line">Mij kroost, opdat de aloude tegenstanders,</p> -<p class="line">Frankrijk en England, welker kusten zelfs</p> -<p class="line">Bleek zien van afgunst op elkanders bloei,</p> -<p class="line">Hun haat begraven, en dit schoon verbond</p> -<p class="line">Recht christ’lijke eendracht plante en goede buurtschap</p> -<p class="line">In beider borst, en geen het zwaard meer heff’,</p> -<p class="line">Opdat het fel zijn eed’len broeder treff!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Allen.</p> -<p class="line">Amen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Thans welkom, Kaatje!—Weest getuigen, allen,</p> -<p class="line">Dat ik haar als mijn koningin hier kus.</p> -</div> -<p class="stage">(<i>Trompetgeschal.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koningin Isabella.</p> -<p class="line">God, aller huwelijksbanden beste hoeder,</p> -<p class="line">Voege uwe harten, uwe rijken saam!</p> -<p class="line">Ziet, man en vrouw zijn twee, doch een in liefde,</p> -<p class="line">En zulk een echt vereene uw beider rijk,</p> -<p class="line">Dat nimmer booze diensten noch jaloerschheid,</p> -<p class="line">Die vaak het bed van ’t heilig huw’lijk storen,</p> -<p class="line">Zich dringen tusschen beider rijken bond,</p> -<p class="line">Echtscheiding, van wat één nu wordt, beproevend;</p> -<p class="line">Dat Franschman, Engelschman voortaan de namen</p> -<p class="line">Van broeders zijn!—Spreek’ God hierop zijn Amen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Allen.</p> -<p class="line">Amen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Koning Hendrik.</p> -<p class="line">Nu ’t huw’lijk voorbereid;—dien dag ontvang ik</p> -<p class="line">Van u, hoogeed’le hertog van Bourgondië,<span class="pageNum" id="pb605">[<a href="#pb605">605</a>]</span></p> -<p class="line">En alle pairs, den eed op ons verbond.</p> -<p class="line">Dan zweer ik Kaatje trouw en zij aan mij;</p> -<p class="line">Dat heilig ons die eed en heilrijk zij!</p> -</div> -<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p> -<p class="stage"><span class="sc">Chorus</span> <i>treedt op</i>.</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker">Chorus.</p> -<div class="lg"> -<p class="line">Tot zoo ver volgde, ruw en onbekwaam,</p> -<p class="line">Tol schroom des schrijvers veder de historie;</p> -<p class="line">Klein was ’t bestek voor mannen, groot van naam,</p> -<p class="line">Verbrokkeld door zijn sprongen werd hun glorie.</p> -</div> -<div class="lg"> -<p class="line">Kort scheen die ster van England, maar een zon</p> -<p class="line">In glans gelijk; hem schonk Geluk zijn wapen,</p> -<p class="line">Waar hij der wereld schoonsten gaard meê won,</p> -<p class="line">Des zesden Hendriks deel bij zijn ontslapen.</p> -</div> -<div class="lg"> -<p class="line">Frankrijks en Englands koning, kon die zoon,</p> -<p class="line">Gekroond in winds’len, zijn gebied niet hoeden;</p> -<p class="line">Zijn vele raders, woelend om zijn troon,</p> -<p class="line">Verloren Frankrijk, deden England bloeden;</p> -</div> -<div class="lg"> -<p id="kh5.ep.13" class="line">Vaak zaagt gij dit vertoond en waart voldaan;</p> -<p class="line">Neemt daarom ook dit stuk welwillend aan.</p> -</div> -</div> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="notes" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#notes.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">AANTEEKENINGEN</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="first">Bij het schrijven van dit stuk werd Shakespeare door het gevoel bezield, dat de dag -van Agincourt de grootste en schoonste dag was uit de Engelsche geschiedenis, en Hendrik -de Vijfde de grootste held, waarop zijn land kon bogen. En inderdaad, wel waren de -veroveringen van den veelgeprezen vorst kort van duur, ja, waren alle voor goed verloren -gegaan, eer zijn zoon en erfgenaam de oogen gesloten had, maar daarmede waren geenszins -de vruchten zijner overwinningen verdwenen. Het volk leerde onder den stouten, jeugdigen -vorst zijn kracht voor het eerst in haar vol vermogen, in haar hooge waarde kennen, -en in den slag van Agincourt, waar adel, kleinere grondbezitters, burgers en boeren, -allen te zamen, naast elkander een ongeëvenaarde zege bevochten, viel het laatste -onderscheid tusschen Normandische edelen en Saksische overwonnelingen weg. Het Engelsche -volk was geboren, dat met fierheid terugzag op de daden, die het volbracht had, en -voortaan het bewustzijn in zich omdroeg, dat het steeds met denzelfden onverschrokken -moed, denzelfden volhardenden ijver, verachting van doodsgevaren, gelijke kalmte van -geest, dezelfde samenwerking en onderwerping aan tucht en orde, tot even groote dingen -in staat zou zijn. Geen wonder, dat het zich de meerdere achtte van andere volken. -Dat dit gevoel ook Shakespeare bezielde, blijkt uit het geheele stuk; het brengt hem -er zelfs toe, zijn gewone weergalooze onpartijdigheid te verloochenen, en de Franschen, -met den Dauphijn en den Connetabel te beginnen, allen als armzalige pochers voor te -stellen. Doch het is waar, dat lichtzinnigheid en zorgeloosheid, overmoed en ijdelheid, -die meermalen, en nog in den laatsten oorlog met Duitschland, de goede eigenschappen -der Franschen hebben verduisterd en hun noodlottig zijn geweest, op den dag van Agincourt -hun de nederlaag hebben doen lijden; waar is het ook, dat zij, steunend op hun overmacht, -reeds vooraf de krijgsgevangenen onder elkander verdeelden, dat zij de gansche nacht -in luide feestviering doorbrachten, dat de bevelen van den opperbevelhebber in den -wind werden geslagen en zij het slachtoffer werden hunner doldrieste onbezonnenheid. -De wijze, waarop Shakespeare het beloop der gebeurtenissen voorstelt, is hier volkomen -te rechtvaardigen. -</p> -<hr class="tb"><p> -</p> -<p>Dat Hendrik V van de rechtvaardigheid des oorlogs, dien hij Frankrijk aandeed, overtuigd -was, valt niet te betwijfelen. Zijn overgrootvader Edward III had, als zoon van Isabella, -dochter van Philips den Schoonen van Frankrijk, zijn aanspraken op de Fransche kroon -doen gelden, die hij, als afstammende in de rechte, zij het dan ook vrouwelijke, lijn -van het oude vorstenhuis van Capet, voor meer gegrond verklaarde dan het recht der -zijlijn van Valois. Wel had hij tegen bepaalde vergoeding in land en geldsommen bij -den vrede van Brétigny afstand gedaan van zijn aanspraken op de Fransche kroon en -de oude leengoederen der Plantagenets, maar de voorwaarden van den vrede waren nooit -nagekomen, en er bestond eigenlijk tusschen Engeland en Frankrijk geen vrede maar -een wapenstilstand, welks voortduring hoofdzakelijk hieraan te danken was, dat de -toestand van Engeland nòch aan Richard II, nòch aan Hendrik IV gelegenheid had gelaten -om den oorlog door te zetten. Hendrik V mocht zijn macht hiertoe genoegzaam gevestigd -rekenen; de binnenlandsche twisten waren gedoofd en het ondernemen van den krijg zou -de eendracht in zijn rijk ongetwijfeld nog hechter maken, want geheel Engeland was -met de plannen des konings hooglijk ingenomen en ondersteunde die met alle kracht. -Ook de geestelijkheid bleef hierin niet achter en deed zelfs het hare om den koning -van de rechtmatigheid des oorlogs, indien dit noodig ware, te overtuigen. Nadat de -onderhandelingen, waardoor Frankrijk den krijg nog getracht had af te wenden, waren -afgesprongen, werden de toebereidselen met ijver <span class="pageNum" id="pb606">[<a href="#pb606">606</a>]</span>voortgezet en in den zomer van 1415 waren Hendriks leger en vloot voor den overtocht -naar Frankrijk gereed. -</p> -<p>Op dat oogenblik kwam op het onverwachtst een gevaarlijke samenzwering tegen Hendrik -aan het licht. Aan het hoofd stonden zijn eigen neef Richard, graaf van Cambridge, -broeder van den hertog van Aumerle, alsmede lord Scroop, die steeds het volle vertrouwen -van Hendrik genoten had. De samenzwering was niet, zooals Shakespeare in zijn kroniek -vond, door de Franschen verwekt en aangestookt om den krijg te stuiten, maar was wel -degelijk een Engelsche samenzwering, een voortzetting als het ware van de opstanden -der Percys, een voorspel van den lateren strijd der witte en roode rozen, tusschen -het huis van York en dat van Lancaster. De rechten van het huis van Mortimer, de graven -van March, lagen er ten grondslag aan. Richard, graaf van Cambridge, zoon van Edmund -Langley, hertog van York, die de vijfde zoon was van Edward III, was gehuwd met Anna -Mortimer, achterkleindochter van Lionel, hertog van Clarence, deszelfden Edwards derden -zoon; zij was de zuster van Edmund Mortimer, graaf van March, die naar het erfrecht -koning van Engeland moest zijn en daarom door Hendrik IV steeds nauw bewaakt, maar -door Hendrik V, die zijn troon stevig gevestigd rekende, in vrijheid gesteld was. -Hendrik deed snel en streng recht; de saamgezworenen werden in Southampton ter dood -gebracht. -</p> -<p>Op 13 Augustus 1415 ging het leger onder zeil. Op vijftienhonderd vaartuigen werd -het, 6000 ridders, 23000 boogschutters en 1000 kanonniers en schansgravers sterk, -naar den mond der Seine overgevoerd. Daar werd Harfleur na een heldhaftigen weêrstand -van vier weken ingenomen. Maar de toestand der Engelschen was ongunstig geworden en -de kracht der onderneming scheen gebroken te zijn. Een besmettelijke ziekte had de -helft van het leger buiten gevecht gesteld; er was gebrek aan levensmiddelen; de bevolking -was den Engelschen vijandig en de Franschen begonnen een geweldig leger samen te trekken. -Er waren er in Hendriks omgeving, die den terugtocht raadden; zoo deed zijn broeder, -de Hertog van Clarence. Maar de koning wilde er niet van hooren, de groote onderneming -op te geven; hij was besloten met allen, die hem wilden volgen, dwars door Frankrijk -naar Calais te trekken. Hij zond zijn zieken, 5000 in aantal, naar huis, liet 2000 -man als bezetting in Harfleur en ondernam met het overschot, ten hoogste 12000 man, -op 8 October den merkwaardigen, gewaagden tocht. -</p> -<p>Onder heftige regenbuien en telkens door schermutselingen met den vijand bemoeilijkt, -drongen de Engelschen op ellendige wegen, zich te nauwernood lijftocht verschaffend, -het land binnen. De krijgstucht werd streng gehandhaafd, plunderen zwaar gestraft, -de levensmiddelen betaald. Deze laatsten waren door den vijand, die ook de bruggen -bezet had, zooveel mogelijk weggevoerd. Eindelijk gelukte het, de Somme over te trekken. -Herauten des vijands meldden zich bij den koning aan, met den eisch, dat hij terug -zou trekken; in het tegenovergestelde geval daagden zij hem ten strijde. „Zegt uw -heer”, was het antwoord, „dat ik hem voor ditmaal niet zal opzoeken; maar als hij -of de zijnen mij opzoeken, zal ik, zoo God wil, standhouden. Maar ik hoop, dat geen -uwer zoo onberaden zal zijn, van mij gelegenheid te geven, om uw bruine aarde met -uw rood bloed te verven”. Met dit antwoord en een gift van honderd kronen mochten -de herauten aftrekken. Eindelijk, op den 24<sup>sten</sup> October, stiet men op het leger des vijands, 50000 man sterk, waaronder niet minder -dan 14000 ridders, allen versche manschappen, en voortreffelijk, ja prachtig uitgerust. -Hendrik kon er niet meer dan 10000 boogschutters en 1000 ridders tegenoverstellen. -De Franschen twijfelden geen oogenblik aan de overwinning, de ridderschap alleen kon -die kleine bende, grootendeels uit geminacht voetvolk bestaande, gemakkelijk verpletteren; -luidruchtig werd de nacht al feestvierende doorgebracht; er werd gedobbeld om de krijgsgevangenen, -die den volgenden dag hun ten deel zouden vallen. -</p> -<p>In het Engelsche legerkamp heerschte een ernstige stemming; het was er donker en stil, -tegenover de tallooze wachtvuren des vijands. Allen wisten, hoe doldriest het was, -den strijd aan te nemen; velen biechtten en namen het sacrament. Maar de doldriestheid -ging bij den koning met groote bedaardheid en overleg, met het nemen van alle voorzorgen -gepaard. Zooveel mogelijk werden de manschappen door spijs en drank en door rust voor -den komenden, zwaren dag versterkt. Het terrein werd goed verkend en alle beschikkingen -werden genomen om aan de boogschutters de volle werking van hun wapen te verzekeren; -de door den regen week geworden grond, door struikgewas ingesloten, moest den vijand -beletten zich uit te breiden en zijn tegenstander te overvleugelen en zou ook de kracht -zijner ruiterij aanmerkelijk breken. De 25<sup>ste</sup> October, de dag van de heiligen Crispinus en Crispianus, brak aan en werd met misheffing -en gebed begonnen. Toen schaarde de koning, in blinkend harnas en met den gekroonden -helm op het hoofd, de zijnen in een lange rij, nauwelijks vier man diep. Voor iederen -boogschutter stak een lange spitse paal in den grond om tegen den aanval der vijandelijke -ruiters te beschermen. <span class="pageNum" id="pb607">[<a href="#pb607">607</a>]</span>Zonder trompetgeschal trokken de Engelschen op, en staken, met hun kleederen, die -door den langen marsch veel geleden hadden, treurig af bij de bonte, glinsterende -scharen der Franschen, die in drie dichte hoopen, de een na den anderen, met luid -trompetgeschal tegen hen optrokken. Een ridder uit Hendriks gevolg riep uit: „Ware -heden ieder Engelschman hier, die het zwaard verstaat te voeren!” De koning antwoordde: -„Ik wensch geen man meer; God kan ook aan het klein aantal de overwinning verleenen”. -Geen oogenblik twijfelde hij aan de ongeloofelijke zege der zijnen. -</p> -<p>En het ongeloofelijke geschiedde. Zorgeloosheid, oneenigheid, ongehoorzaamheid aan -de bevelen van den connetabel, alles liep samen om den Franschen al het voordeel hunner -grootere getalsterkte te doen derven. Daarbij kwam, dat in den van regen doorweekten -grond paarden en kanonnen bleven steken en dat de 8000 afgestegen ridders die de voorhoede -uitmaakten, zich te nauwernood konden bewegen. -</p> -<p>Tegen elf uur riep koning Hendrik: „Sint George en voorwaarts!” De grijze maarschalk -Erpingham wierp zijn commandostaf hoog in de lucht en met luiden wapenkreet viel de -lange rij van boogschutters de met lansen gewapende hoofdmacht der Franschen aan. -Dicht als hagel vielen de pijlen der Engelsche boogschutters in de dichte massa der -te voet vechtende ridders en brachten, trots helmen en pantsers, menige doodelijke -wonde toe. Nu was de tweede krijgshoop der Franschen, onder den hertog van Alençon, -niet meer te houden; onstuimig drong deze voorwaarts en voegde zich bij den eersten -tot een ordeloozen klomp. Van dit oogenblik maakten de Engelschen gebruik. De stevige -boerenknapen wierpen den boog op den schouder en stormden op den vijand los; met knots, -strijdaks of zwaard alles nederslaand. In de door hen gemaakte opening drong onweerstaanbaar, -de koning te voet vooraan, de aaneengesloten ridderschap van Engeland; een panische -schrik greep de onbestuurde massa’s des vijands aan; in woeste vlucht verspreidden -zij zich over het veld, duizenden gaven zich zonder wederstand te bieden aan den vijand -over. Plotseling werd in den rug der Engelschen strijdgedruisch vernomen; daar dreigde -een plotselinge aanval het pas gewonnen voordeel vruchteloos te maken. Snel besloten, -gaf Hendrik het bevel, dat naar toenmalig krijgsgebruik groot geldelijk verlies veroorzaakte, -van alle krijgsgevangenen te dooden, om de handen vrij te hebben voor den nieuwen -strijd. Later bleek, dat het overvallen van het wagenpark, dat bijna onbewaakt gelaten -was, door rooflustige boeren en stroopers, de oorzaak van het gedruisch geweest was. -</p> -<p>Een volkomen, ongehoorde zegepraal was behaald. Meer dan 10000 vijanden, waaronder -8000 edelen, bedekten het slagveld: de hertog van Orleans en 1500 edellieden waren -krijgsgevangen. De lijst van hooggeboren gesneuvelden, in het achtste tooneel van -het vierde bedrijf, is aan de geschiedenis ontleend. Het verlies der overwinnaars -was fabelachtig klein, al was het veel grooter dan 25, zooals Shakespeare opgeeft; -niet meer dan 15 ridders waren er gevallen; de voornaamste was de hertog van York, -die in „K. Richard II” Aumerle heet; hij was gesneuveld bij den inval in het centrum -der Franschen. -</p> -<p>Koning Hendrik vermaande zijn troepen, niet trotsch te zijn op de zege, daar alle -eer er van toekwam aan God, die den vijand met blindheid geslagen had. Toen de Fransche -herauten kwamen, om de dooden te schouwen, vroeg hij naar den naam van het kasteel, -dat boven het veld uitstak en noemde den veldslag daarnaar den slag van Agincourt. -Den St.-Cripinusdag maakte hij tot een feestdag voor geheel zijn rijk. -</p> -<p>Thans konden de Engelschen ongestoord, zooals men denken kan, hun tocht naar Calais -voortzetten, vanwaar zij met onmetelijken buit naar Engeland overstaken. Toen de koning -Londen naderde, stroomde de geheele burgerij, met den Mayor en de Aldermans aan het -hoofd, hem te gemoet en geleidde hem door de versierde straten naar de Paulskerk en -naar Westminster. Hendrik zelf reed, zonder sieraad, en ernstig, door de jubelende -menigte, wars van alle ijdel vertoon. -</p> -<p>Shakespeare heeft de vier oorlogsjaren, die op den dag van Agincourt volgden, met -weinige woorden overgesprongen en op de nederlaag der Franschen onmiddellijk den merkwaardigen -vrede laten volgen. Hij heeft de moeite niet genomen, iets te melden van de redenen, -die het Fransche hof bewogen, den Dauphijn op te offeren en een vreemden vorst tot -troonopvolger en rijksbestuurder te maken. Hertog Jan van Bourgondië was te Parijs, -in tegenwoordigheid, en waarschijnlijk met voorkennis des Dauphijns, verraderlijk -vermoord geworden. De moeder des Dauphijns, koningin Isabeau van Frankrijk, was hierover -in woede ontvlamd en had haar zoon wraak en verderf gezworen. De erfgenaam des vermoorden, -hertog Philips van Bourgondië, verbond zich met haar, en het viel hun beiden niet -moeilijk, den onnoozelen koning tot den vrede van Troyes te bewegen, die inderdaad -Frankrijk aan den vijand, den koning van Engeland, geheel in handen leverde. -</p> -<p>Twee jaren lang heeft Hendrik V Frankrijk werkelijk als rijksbestuurder beheerscht, -„grootmoedig, dapper en wijs”, zooals een tijdgenoot, een monnik van Saint Dénis, -die zijn inval in Frankrijk beschreven heeft, getuigt. Allen, ook zijn vijanden, erkenden -hem als een voortreffelijk <span class="pageNum" id="pb608">[<a href="#pb608">608</a>]</span>vorst, dapper in het veld, verstandig in den raad, rechtvaardig op den rechterstoel, -trouw aan zijn beloften, minzaam jegens armen en geringen, rein van leven, voor kerk -en godsdienst ijverend. Moesten Frankrijk en Engeland onder één scepter vereenigd -worden, geen waardiger vorst ware er te denken. Groot waren reeds zijn macht en invloed, -en alles liet verwachten, dat zij nog aanmerkelijk zouden toenemen. Daar verraste -hem de dood. Vijf-en-dertig jaren oud, stierf hij ten gevolge van een fistel, waartegen -de geneeskunde toenmaals geen baat wist, te Vincennes, op den 31<sup>sten</sup> Augustus 1422, negen maanden nadat koningin Catharina hem een zoon geschonken had. -Zorgvuldig had hij op zijn sterfbed alle beschikkingen gemaakt, die dienstig konden -geacht worden om zijn nalatenschap aan zijn zoon te verzekeren en bejammerde dit alleen, -dat het hem niet vergund was geweest, de vereenigde wapens van zijn beide rijken in -het Heilig Land tegen de ongeloovigen te richten. -</p> -<p>In plechtigen optocht werd het lijk door de treurende prinsen, hoogere en lagere edellieden, -over Calais naar Engeland gevoerd, waar het in de Westminster-abdij werd bijgezet. -Gansch Engeland was in rouw; allen weeklaagden alsof er een heilige gestorven was. -Bange tijden volgden; de vreeselijkste burgeroorlog brak uit; het edelste bloed werd -bij stroomen vergoten; en te nauwernood was er een halve eeuw verloopen, of de laatste -mannelijke spruit van het pas zoo machtige en bloeiende huis der Plantagenets stierf -op het slagveld; maar door alle schriktooneelen en gruwelen heen was de nagedachtenis -van den grooten en goeden koning in eere bij het Engelsche volk gebleven, tot zijn -grootste dichter dien lievelingsheld verheerlijkte en voor alle eeuwen deed leven. -</p> -<hr class="tb"><p> -</p> -<p>„Koning Hendrik de Vijfde” werd, zooals uit de proloog van het vijfde bedrijf blijkt, -in den tijd, dat koningin Elizabeth den Graaf van Essex tot demping van een opstand -naar Ierland gezonden had, dus in den zomer van 1599, gespeeld. Weldra waren boekhandelaars -er bij om het stuk uit te geven, maar de tekst, dien zij, hoe dan ook, wisten machtig -te worden, was allerellendigst; niet alleen ontbraken geheele tooneelen, alle prologen -en de epiloog, maar ook het overige was verminkt en vol onnauwkeurigheden. Toch werd -deze tekst, die in 1600 het licht zag, nog tweemaal, in 1602 en in 1608, herdrukt. -Eerst de folio-uitgave van 1623 deed de echte lezing kennen. -</p> -<p>Ten slotte zij hier nog vermeld, dat reeds in het oude, blz. 512 genoemde stuk, „<span lang="en">The Famous Victories of Henry the Fifth</span>” eenige tooneelen voorkomen, die, hoe ruw ook bewerkt, eenige overeenstemming met -die van Shakespeare vertoonen, namelijk het gezantschap van den Dauphijn, de inneming -van Harfleur, de slag van Agincourt en de verloving des konings. -</p> -<hr class="tb"><p> -</p> -<p><a href="#kh5.i.pr">I. Prol.</a> <span class="ex">Chorus.</span> Onder Chorus wordt bij het oud-Engelsch tooneel niet een vereeniging van personen, -maar één persoon verstaan, die de prologen enz. spreekt en, door te vertellen wat -niet voorgesteld kan worden, de gedeelten van een stuk verbindt en opheldert. -</p> -<p><a href="#kh5.i.pr.2">I. Pr. 2.</a> <span class="ex">Der vinding.</span> <i lang="en">Vinding</i> is Sh.’s bescheiden naam voor poëzie, dichterlijk scheppingsvermogen. Ook in het -Nederlandsch is <i>vinder</i>, voor minstreel, dichter, zanger gebruikelijk geweest. -</p> -<p><a href="#kh5.i.pr.11">I. Pr. 11.</a> <span class="ex">Dit hanenstrijdperk.</span> Daarmede vergelijkt Shakespeare zijn tooneel, wegens de geringe afmetingen. Het Globe-theater -had de gedaante van een lagen ronden toren, vandaar de vergelijking met een O. Bij -de <i>helmen</i>, een paar regels verder, denke men aan helmen <i>met pluimen</i> of <i>vederbossen</i>, die de lucht deden sidderen. -</p> -<p><a href="#kh5.i.1.1">I. 1. 1.</a> <span class="ex">De wet is weer aanhangig.</span> Het voorstel, waarvan de inhoud in de volgende regels vermeld wordt, ging eigenlijk -van de Gemeenten uit, die reeds in het zevende jaar der regeering van Hendrik IV, -toen deze geldmiddelen verlangde, den koning ronduit voorsloegen al het wereldlijk -grondbezit der kerk in beslag te nemen en daaruit een blijvend fonds te vormen om -den behoeften van den staat te gemoet te komen. De Gemeenten hadden zoo groot ongelijk -niet, want de Kerk had een derde des lands in bezit en droeg niets tot de staatslasten -bij. De koning en de Lords verwierpen het voorstel. De Gemeenten kwamen in Hendriks -elfde regeeringsjaar op nieuw met haar ontwerp voor den dag, voegden er een raming -van de inkomsten der geestelijkheid bij en sloegen de verdeeling voor, hier regel -12–19 opgegeven. De Koning verzette zich ook ditmaal. Toen Hendrik V den troon had -beklommen, werd het voorstel op nieuw gedaan en nu trachtte Chicheley, aartsbisschop -van Canterbury, den slag af te wenden, door den koning tot den oorlog met Frankrijk -te overreden. -</p> -<p><a href="#kh5.i.1.28">I. 1. 28.</a> <span class="ex">En een waarachtig vriend der heil’ge kerk.</span> De eenige keer, dat Sh. zinspeelt op den ijver van Hendrik V voor de kerk; de vervolging -der Lollarden, de voorloopers der hervorming, zou den protestantschen toehoorders -weinig behaagd hebben. -</p> -<p><a href="#kh5.i.2.33">I. 2. 33.</a> <span class="ex">Zoo hoort, genadig koning.</span> In deze geheele redeneering van den Aartsbisschop is Sh. Holinshed zeer nauwkeurig -gevolgd; men vindt daar ook den Latijnschen regel (r. 38), en ook enkele onjuistheden -zijn overgenomen; b.v. <span class="pageNum" id="pb609">[<a href="#pb609">609</a>]</span>Luitgard (r. 74) heet er <i>Lingare</i> (bij Holinshed Lingard) en reg. 77 staat <i>Lodewijk de Tiende</i>, wat <i>de Negende</i> moest zijn; ook de aanhaling uit Numeri (kap. 27 vs. 8) in r. 99 is aan Holinshed -ontleend. -</p> -<p><a href="#kh5.i.2.162">I. 2. 162.</a> <span class="ex">Om er koning Edwards roem Te hoogen door gevangen koningen.</span> In het jaar van den slag bij Crecy (1346), in welken zoovele hooge personen sneuvelden -of krijgsgevangenen werden gemaakt, werden de Schotten door de edelen van Noord-Engeland, -de Percy’s enz. bij Nevil’s-Cross geslagen en hun koning David Bruce gevangen naar -Londen gevoerd; hij was nog niet in vrijheid gesteld, toen tien jaar later in den -slag bij Poitiers Koning Jan II van Frankrijk den Zwarten Prins in handen viel en -mede naar Engeland gezonden werd. -</p> -<p><a href="#kh5.i.2.187">I. 2. 187.</a> <span class="ex">Zoo werken ook de bijen.</span> Een dergelijke vergelijking met een bijenstaat komt voor in het toen veelgelezen -werk van Lyly: „<span lang="en">Euphues and his England</span>” (1580).—Ook in het vierde boek van Vergilius’ Georgica zijn verscheiden overeenkomstige -beschouwingen te vinden. -</p> -<p><a href="#kh5.i.2.252">I. 2. 252.</a> <span class="ex">Met lustige Galliarden.</span> De Galliarde was een vroolijke dans uit Shakespeare’s tijd. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.pr.26">II. Pr. 26.</a> <span class="ex">Zij hebben voor Fransch goud,—vergulde schuld!</span>—In het oorspronkelijke vindt men een woordspeling met <i lang="en">gilt</i> en <i lang="en">guilt</i>. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.pr.30">II. Pr. 30.</a> <span class="ex">Eer hij naar Frankrijk afzeilt, in Southampton.</span> In het oorspronkelijke volgen hier twee regels, die blijkbaar bedorven zijn en geen -goeden zin geven en bovendien den samenhang, die na weglating dezer twee regels niets -te wenschen overlaat, verbreken. Zij moeten door het een of ander toeval in den gedrukten -tekst geraakt zijn. De regels zijn: -</p> -<div lang="en" class="lgouter"> -<p class="line">„Linger your patience on: and we’ll digest -</p> -<p class="line">The abuse of distance; force a play.”</p> -</div> -<p class="first"><a href="#kh5.ii.1.44">II. 1. 44.</a> <span class="ex">IJslandsche hond.</span> De naam van IJslandsche hond komt meer als scheldwoord voor, zooals b.v. bij ons -<i>mop</i> gebezigd kan worden. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.1.47">II. 1. 47.</a> <span class="ex">Ik wilde u wel solus hebben.</span> <i lang="la">Solus</i> was de gewone tooneelaanwijzing voor <i>alleen</i>. Pistool houdt het woord voor een scheldnaam. Het „veradem”, dat hij een oogenblik -later gebruikt, moet beteekenen: „sterf!” -</p> -<p><a href="#kh5.ii.1.57">II. 1. 57.</a> <span class="ex">Asmodeus.</span> Shakespeare heeft hier den bij ons onbekenden duivelsnaam <i>Barbason</i>, die toen meer gebezigd werd; zie <i>De vroolijke vrouwtjes van Windsor</i>, II. 2. 311 . -</p> -<p><a href="#kh5.ii.1.77">II. 1. 77.</a> <span class="ex">Jachthond van Creta.</span> Deze honden waren speurhonden. Sh. vermeldt ze in den <i>Midzomernachtdroom</i>, IV. 1. 131. Bij de ouden worden zij niet vermeld.—<i>Van Cressida’s geslacht.</i> De uitdrukking: „Een nachtuil van Cressida’s geslacht” (het woord <i lang="en">kite</i>, dat gebruikt wordt, beduidt den een of anderen roofvogel) wordt reeds in een stuk -van 1578 toegepast op vrouwen als Doortje Scheurlaken, en was dus aan schouwburgbezoekers -zeker wel bekend; het „pekelvat der schande” wijst op een zweetkuur, waaraan Doortje -zich juist moest onderwerpen. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.1.112">II. 1. 112.</a> <span class="ex">Een nobel zult gij hebben.</span> Pistool dingt af; een nobel is slechts 6 schellingen 4 stuivers.—Drie regels verder -schuilt in het Engelsch: <i lang="en">I live by Nym</i> een woordspeling met <i lang="en">nim</i>, dat in de dieventaal „nemen”, „stelen” beteekent.—Met <i>gecorroboreerd</i> in reg. 130 is <i>gecorrodeerd</i>, aangeknaagd, verteerd, bedoeld. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.2.8">II. 2. 8.</a> <span class="ex">Neen, deze man, die vaak zijn leger deelde.</span> Dit gold als een bewijs van broederlijke vriendschap. Dat koning Hendrik dit bewijs -aan lord Scroop gegeven had, vond Shakespeare in Holinshed. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.2.155">II. 2. 155.</a> <span class="ex">Mij heeft het goud van Frankrijk niet verlokt.</span> Cambridge heeft recht dit te zeggen, daar de verheffing van het huis Mortimer het -hoofddoel was, zie boven blz. <a href="#pb606" class="pageref">606</a>. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.2.167">II. 2. 167.</a> <span class="ex">Gij hebt bij eede u tegen ons verbonden.</span> In deze toespraak volgde Sh. Holinshed. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.3.5">II. 3. 5.</a> <span class="ex">Falstaff, hij is dood.</span> Dat Shakespeare, toen hij zijn „K. Hendrik de Vierde” voltooid had en zich gereedmaakte, -„K. Hendrik de Vijfde” te laten volgen, van plan was, ook in dit stuk Falstaff te -laten optreden, weten wij uit goede bron, namelijk, van hemzelf; men zie de epiloog -van „ 2 K. Hendrik IV ,” blz. 559. Maar ongetwijfeld heeft hij later ingezien, dat Falstaff er niet in mocht -voorkomen; in de bres van Harfleur, in het slaggewoel van Agincourt kon Falstaff zijn -rol niet spelen; hij zou de stemming, die in dit stuk heerscht, bedorven hebben; de -ernst, dien de beslissende gebeurtenissen vorderen, oefent geen genade jegens Bardolf -en Nym; Pistool wordt gespaard, ja, maar voor een leven in diepe schande; ook vrouw -Haastig sterft een smadelijken dood. Wat zou de dichter dan met hun aller heer en -meester, met Falstaff, in dit stuk uitvoeren? Een eervolle dood op het slagveld mocht -hem niet ten deel vallen. Men moet erkennen, dat de dichter wèl deed, Falstaff, verre -van het tooneel der handeling, in alle stilte te laten verscheiden, op een wijze, -die onze deelneming nog wekt. En ontegenzeglijk heeft zijn dood, juist op dit oogenblik, -nu de groote gebeurtenissen aanstaande zijn, ook een symbolische beteekenis, want -met Falstaff gaat al de loszinnigheid, die aan koning Hendriks verleden kleefde, ten -grave. Met zijn vroegere metgezellen verstaat de koning geen scherts meer; zijn blijmoedigheid -heeft hij behouden, maar deze uit zich thans in den omgang met den rechtschapen Fluellen -of met eerlijke, trouwe soldaten, zooals Williams. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.3.12">II. 3. 12.</a> <span class="ex">Een kind in het doophemdje.</span> <span class="pageNum" id="pb610">[<a href="#pb610">610</a>]</span>In het Engelsch <i lang="en">a chrisom child</i>, waar vrouw Haastig een <i lang="en">christom child</i> van maakt, zooals zij <i>Arthurs schoot</i> in plaats van <i>Abrahams schoot</i> zegt. Een <i lang="en">chrisom child</i> is een kind, dat in de eerste maand sterft; <i lang="en">chrisom</i> is eigenlijk het witte doekje, dat een kind op het hoofd gelegd werd, opdat de zalvingsolie -niet weggevaagd zou worden.—Dat Falstaff stierf, toen het water <i>begon te vallen</i>, zegt vrouw Haastig, omdat naar een oud volksgeloof niemand tijdens het opkomen van -het water stierf. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.3.17">II. 3. 17.</a> <span class="ex">Zijn neus was zoo scherp als een pen en een tafellaken met groene plekken.</span> In ’t Engelsch: <i lang="en">his nose was as sharp as a pen, and a table of green fields</i>. Als men vrouw Haastig verstandig wil laten praten, is zeker Theobalds oude emendatie: -<i lang="en">and ’a babbled of green fields</i>, de verstandigste van allen. Maar verstandig te praten is het zwak van vrouw Haastig -niet; met een tafel kan zij zeer wel er een gemeend hebben met een tafellaken, en -met den spitsen neus en de groenachtig bleeke kleur den indruk hebben geschetst, dien -het Hippocratisch stervensgezicht van Falstaff op haar gemaakt had. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.3.55">II. 3. 55.</a> <span class="ex">Caveto moge uw raadsman zijn.</span> Een aardig staaltje van de fouten der quarto-uitgaven is, dat zij hier voor het Latijnsche -<i lang="la">caveto</i> (<i>pas op</i>), <i>Cophetua</i>, den koning uit het bekende volksliedje, te lezen geven. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.4.25">II. 4. 25.</a> <span class="ex">Zich met een pinkster-moorendans vermaakt.</span> Hier zij in het midden gelaten, of het misschien beter is voor „moorendans” <i>morrisdans</i> of <i>lentedans</i> te lezen, want het is lang niet onwaarschijnlijk, dat de <i lang="en">morrisdance</i> zijn oorsprong nam in de heidensche tijden van Engeland en niets met een moorschen -dans te maken had. Het was vooral op den eersten Mei, dat deze dansen plaats hadden: -een twaalftal personen kwamen er in voor, waaronder juffer Marianne of de Mei-koningin, -tevens geliefde van Robin Hood, dan broeder Tuck, de kapelaan van denzelfden, het -stok- of hobbelpaard of <i lang="en">hobby-horse</i>, de Meipaal, alsmede een groep buitenlanders; onder deze laatsten kunnen ook Mooren -opgetreden zijn. -</p> -<p><a href="#kh5.ii.4.102">II. 4. 102.</a> <span class="ex">Bij Jezus’ ingewanden zegt hij u.</span> De ingewanden worden als zetel van het mededoogen opgevat. Sh. vond deze uitdrukking -bij Holinshed: „<i lang="en">nevertheless exhorted the French king, in the bowels of Jesu Christ, to render him</i>” etc. -</p> -<p><a href="#kh5.iii.2.19">III. 2. 19.</a> <span class="ex">Zoo vluchtig En luchtig Als ’t vogeltje zingt in ’t bosch.</span> Deze en de voorafgaande rijmen zijn waarschijnlijk aan volksliedjes ontleend. -</p> -<p><a href="#kh5.iii.2.61">III. 2. 61.</a> <span class="ex"><span class="corr" id="xd31e6952" title="Bron: Bij">Pij</span> te mijnen? seg gij ten hertog</span>, enz. De dichter heeft hier een Schot Jamy, een Ier Macmorris, en een Walliser Fluellen, -laten optreden, en ieder op zijn eigenaardige wijze laten spreken. Op het tooneel -heeft het spreken in verschillende tongvallen, als het goed gedaan wordt, een uitnemende -uitwerking; geschreven is dit in veel minder mate het geval; de woorden zien er vreemd -uit en de uitwerking wordt geheel gemist, als de lezer met het bedoelde dialect niet -vertrouwd is. De vertaler heeft er bij den Schot Jamy en den Ier Macmorris van afgezien, -het dialect uit te drukken; bij het overluid voordragen van het stuk moge de spreker -den vreemden tongval, dien hij machtig is, aan de woorden leenen. Voor den Schot Jamy -zou b.v. de wijze, waarop de Friezen Nederlandsch spreken, kunnen worden nagebootst, -met de harde <i>f</i> voor de <i>v</i>, de zachtere uitspraak van de <i>g</i>, het weglaten van het voorvoegsel <i>ge</i> bij de verleden deelwoorden enz. De Ier Macmorris moge zich van een dialect bedienen, -dat iets verder van het gewone Nederlandsch afwijkt; voor zijn gezegden zou b.v. een -Limburgsche of Zuid-Nederlandsche tongval in aanmerking komen. Met den Walliser Fluellen -(= Llewellyn) is het een ander geval. Deze spreekt in het oorspronkelijke geen volksdialect; -hij spreekt als een man, wiens moedertaal het Kymrisch is en die zich het Engelsch -met moeite en onvolkomen heeft eigen gemaakt. Het Engelsch is hem een vreemde taal -gebleven; ieder oogenblik zondigt hij tegen de juiste woordenkeus, de taalregels, -de uitspraak. Toch is hij voor zichzelf volkomen gerust, dat hij zich zeer goed en -gemakkelijk in het Engelsch uitdrukt en gebruikt zijn vreemde wendingen en uitdrukkingen, -verbuigingen en vervoegingen met het grootst mogelijke aplomb, ja, hij zoekt, daar -hij vrij wat gelezen heeft, aan zijn taal een geleerd voorkomen te geven en waagt -er allerlei halsbrekende kunsten mee; daarbij komt nog, dat hij de verkeerde woorden, -die den vreemdeling verraden, verkeerd uitspreekt. Dit alles moest, bij deze tamelijk -omvangrijke rol, uitgedrukt worden; in hoeverre de vertaler hierin geslaagd is, mogen -anderen beoordeelen. -</p> -<p><a href="#kh5.iii.4.1">III. 4. 1.</a> <i><span class="ex" lang="fr">Alice, tu as esté en Angleterre.</span></i> Het Fransch, dat in dit stuk voorkomt, is—dit is niet te loochenen—zeer slecht; de -Franschen hebben het zeker veel beter gesproken; en voor Koning Hendrik en de zijnen -was het Fransch zeker ook geen vreemde taal. Het is niet wel uit te maken, wat Shakespeare -geschreven heeft, want vaak zijn vreemde woorden, zelfs daar, waar Sh. ze ongetwijfeld -goed geschreven heeft, tot onkenbaarheid toe verminkt en misvormd. Het valt niet moeilijk -de ergste fouten te verbeteren, maar dan verkrijgt men waarschijnlijk iets anders -dan Sh. schreef en heeft een eigenaardigheid van het oorspronkelijke uitgewischt. -Want het is mogelijk, dat, wat de folio-uitgave <span class="pageNum" id="pb611">[<a href="#pb611">611</a>]</span>ons heeft overgeleverd, niet veel afwijkt van wat Sh. geschreven heeft. Het Fransch -toch, zooals wij het daar vinden, was zeker voor Sh.’s publiek voldoende om de gewenschte -uitwerking te weeg te brengen. De hachelijke verandering is daarom hier niet beproefd; -wordt het stuk hier te lande ooit gespeeld, dan moge men het Fransch wijzigen naar -de eischen van ons publiek. -</p> -<p><a href="#kh5.iii.5.33">III. 5. 33.</a> <span class="ex">Luchtsprongen, vlugge passen onderwijzend.</span> In ’t Engelsch worden hier twee bepaalde dansen genoemd: <i lang="en">And teach lavoltas high, and swift corantos</i>. De <i lang="it">lavolta</i> was een Italiaansche, over Frankrijk naar Engeland gekomen dans, met omdraaiingen—de -naam hangt met het Latijnsche <i lang="la">volvere</i> samen,—en hooge sprongen, die eenige gelijkenis met de wals zal gehad hebben; de -<i>coranto</i> was een vlugge dans, die misschien meer van een galop had. Sir John Davies (1570–1626) -heeft in zijn gedicht <i lang="en">Orchestra, or a Poem of Dancing, in a Dialogue between Penelope and one of her Wooers</i>, de Lavolta beschreven en schetst de maat aldus: -</p> -<div lang="en" class="lgouter"> -<p class="line">„And still their feet an <i>anapest</i> do sound: -</p> -<p class="line">An anapest is all their musick’s song, -</p> -<p class="line">Whose first two feet is short, and third is long”.</p> -</div> -<p class="first">De coranto had daarentegen een <i>dactylische</i> maat. -</p> -<p><a href="#kh5.iii.6.42">III. 6. 42.</a> <span class="ex">Hij stal zich een monstrans.</span> Een monstrans, een hostiehuisje, heet in ’t Engelsch <i lang="en">pix</i>, maar in den tekst staat <i lang="en">pax</i>. <i lang="en">Pix</i> zal wel bedoeld zijn; in Holinshed toch lezen wij: <i lang="en">A soldier took a pix out of a church, for which he was apprehended, and the king not -once removed till the box was restored and the offender strangled.</i>—Een <i lang="en">pax</i> was een klein plaatje van hout of metaal, waar een heilige voorstelling op gegraveerd -was; het werd bij het eind der mis aan de geloovigen ten kus gereikt. -</p> -<p><a href="#kh5.iii.7.56">III. 7. 56.</a> <span class="ex">Als een Iersche Kern.</span> Kernen waren de lichte Iersche troepen, met een zeer primitief kostuum. -</p> -<p><a href="#kh5.iii.7.121">III. 7. 121.</a> <span class="ex">’t Is een verkapte dapperheid.</span> In ’t Engelsch: <i lang="en">’t Is a hooded valour; and when it appears, it will bate.</i> „’t Is een verkapte (of omhuifde) dapperheid; en als zij voor den dag komt, zal zij -met de vleugels slaan”. <i lang="en">To bate</i> is een uitdrukking aan de valkerij ontleend, die ook „afvallen”, „verminderen”, beteekent, -een woordspeling, die hier bedoeld is. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.pr.45">IV. Pr. 45.</a> <span class="ex">Van nieuwen moed, van vuur doortinteld zijn.</span> Het is, dunkt mij, onmiskenbaar, dat, in het oorspronkelijke, achter de woorden: -„<i lang="en">that mean and gentle all</i>” een regel is uitgevallen. De inhoud er van <i>moet</i> geweest zijn, als van dezen door mij ingelaschten regel. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.1.13">IV. 1. 13.</a> <span class="ex">Goeden morgen, oude Thomas Erpingham.</span> Erpingham was reeds met Bolingbroke uit Bretagne naar Engeland gekomen. Zie „K. Richard -II”, II. 1. 283. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.1.54">IV. 1. 54.</a> <span class="ex">Ik sla hem wis zijn knoflook om zijn bol Op Davidsdag.</span> De slag bij Crécy had plaats op Davidsdag (25 Augustus) 1346; de Wallisers hielden -toen manmoedig stand nabij een moestuin met look en kozen nu look als zegeteeken, -dat zij sedert op Davidsdag op de muts droegen, in overeenstemming met een oud Keltisch -en Germaansch gebruik. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.1.197">IV. 1. 197.</a> <span class="ex"><span class="corr" id="xd31e7082" title="Bron: Dat">Dit</span> is zeker, ieder, die in zonde sterft</span>, enz. Deze woorden zijn misschien eer aan Court toe te kennen. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.1.292">IV. 1. 292.</a> <span class="ex">Hyperions rossen.</span> <i>Hyperion</i> is de Zonnegod, zie Homerus’ Odyssea I. 8. en de naam is hier alzoo van gelijke beteekenis -met Phoebus. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.2.4">IV. 2. 4.</a> <span class="ex">Voort!—<i lang="fr">les eaux et la terre</i>!</span> Het oorspronkelijke is zeer bedorven.—De Dauphijn roept: <i lang="la">Via!</i> (voort!) over water en land! en Orleans vraagt spottend: „Wat! ook niet door de andere -elementen, lucht en vuur, heen?” waarop de Dauphijn al pochend er den hemel nog bijvoegt. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.2.60">IV. 2. 60.</a> <span class="ex">Ik wacht slechts op mijn standaard.</span> Holinshed vertelt hier van den Hertog van Brabant, dat hij in zijn ongeduld het vaantje -van een trompetter nam. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.3.10">IV. 3. 10.</a> <span class="ex">En, beste neef.</span> Deze woorden richt Salisbury tot Westmoreland; beiden waren Nevils. Salisbury was -de vader van den beroemden graaf van Warwick, die in „Koning Hendrik VI” een groote -rol speelt. Vergelijk boven blz. 563. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.3.76">IV. 3. 76.</a> <span class="ex">Zie, nu wenscht gij vijfduizend strijders weg.</span> De koning neemt vijfduizend bij wijze van een onbepaald getal, want het Engelsche -leger is even te voren, regel 4, door Exeter op twaalfduizend man geschat. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.3.105">IV. 3. 105.</a> <span class="ex">Nog losbreekt in een tweede vaart van onheil.</span> Door de booze ziekten, die de dooden verwekken. Dat zij dit zouden doen als een schampschot, -<i lang="en">like to the bullet’s grazing</i>, zooals de tweede folio-uitgave leest, is mij niet duidelijk; ik heb daarom hier -van een <i>opstuitkogel</i> d.i. „een ricochetschot<span class="corr" id="xd31e7141" title="Niet in bron">”</span> gesproken; misschien is <i lang="en">crasing</i>, d.i. <i lang="en">crazing</i>, verpletterend, der eerste folio-uitgave verkieslijk boven het woord <i lang="en">grazing</i> der tweede folio-uitgave. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.4.3">IV. 4. 3.</a> <span class="ex">Kaliteef? kale hond! zijt gij een edelman?</span> Pistool verstaat geen Fransch en beschimpt den Franschen soldaat, door den klank -zijner woorden met Engelsche uitdrukkingen na te bootsen. Natuurlijk moeten deze laatste -in de vertaling door andere vervangen worden.—Hoe de oorspronkelijke tekst soms door -drukfouten onkenbaar is geworden, blijkt hier. Nadat de Franschman van <i lang="fr">qualité</i> heeft gesproken, <span class="pageNum" id="pb612">[<a href="#pb612">612</a>]</span>zegt Pistool volgens de folio-uitgave: „<i lang="en">Qualtitie calmie custure me. Art thou a gentleman?</i>” De eerste woorden waren een onoplosbaar raadsel, tot Malone er de eerste woorden -van een Iersch lied in herkende, dat voor de melodie aangehaald wordt in een boek, -verschenen in 1584, en ten titel voerende: „<span lang="en">A Handifulle of pleasant Delites</span>”. Daarin vindt men: „<span lang="en">Sundry new Sonets, in divers kinds of meeter newly devised to the newest tunes that -are now in use to be sung</span>” en onder deze: <i lang="en">a Sonet of a Lover in the praise of his Lady; to</i> (d.i. op de wijs van:) <i lang="en">„Calen o custure me;” sung at everie line’s end</i>. De woorden van den tekst moeten dus gelezen worden: <span lang="en">Quality!</span> <i lang="la">Calen o custure me!</i><a class="noteRef" id="xd31e7186src" href="#xd31e7186">1</a> Het woord <i lang="fr">qualité</i> brengt eenvoudig den klank van Calen aan Pistool in de gedachte, zoodat hij de woorden -der melodie herhaalt. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.4.9">IV. 4. 9.</a> <span class="ex">Mijn kling, gij springt er over.</span> In ’t Engelsch: <i lang="en">thou diest on point of fox</i>. <i lang="en">Fox</i> komt meer in de beteekenis van zwaard voor, omdat sommige klingen een loopenden vos -als smidsmerk hadden.—Een oogenblik later vat Pistool het woord <i lang="fr">moi</i> als een gouden munt, voluit <i lang="fr">moidore</i> geheeten, op. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.4.75">IV. 4. 75.</a> <span class="ex">Dan deze brullende duivel.</span> In de oude moraliteiten zag de duivel er wel vreeselijk uit en brulde geweldig, maar -hij was toch zeer laf en liet zich door den hansworst met zijn houten zwaard ongestraft -op de vingers slaan. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.7.104">IV. 7. 104.</a> <span class="ex">Monmouth-mutsen.</span> Monmouth, in Wales, de geboorteplaats van Koning Hendrik V, was beroemd om de mutsen, -daar vervaardigd en bij krijgslieden veel in gebruik. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.7.114">IV. 7. 114.</a> <span class="ex">Zoolang het zijn genade behaagt en zijn majesteit bovendien.</span> Fluellen spreekt van Gods genade, maar houdt het woord „genade” voor een titel, die -hem te gering schijnt, zoodat hij zich haast er „majesteit” bij te voegen. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.8.81">IV. 8. 81.</a> <span class="ex">Charles van Orleans</span> enz. De namen en getallen, die Exeter noemt en die de koning opleest, zijn aan Holinshed -ontleend; dat Shakespeare ze hier opneemt, bewijst voor de belangstelling, die alle -bijzonderheden van den slag van Agincourt in zijn tijd nog opwekten. -</p> -<p><a href="#kh5.iv.8.128">IV. 8. 128.</a> <span class="ex"><i lang="la">’t Non nobis</i> aangeheven en <i lang="la">Te Deum</i>.</span> Holinshed verhaalt, dat de koning na de overwinning zijn leger vereenigde; zijn prelaten -en kapelanen moesten den psalm: <i lang="la">In exitu Israel de Aegypto</i> zingen, en bij het vers: <i lang="la">Non nobis, Domine</i>, moest iedereen knielen. -</p> -<p><a href="#kh5.v.pr.30">V. Pr. 30.</a> <span class="ex">Als onzer hooge koninginne veldheer.</span> Essex, die van April tot September 1599 in Ierland was, om er een opstand te dempen, -zie boven blz. 65 . -</p> -<p><a href="#kh5.v.pr.38">V. Pr. 38.</a> <span class="ex">De keizer zelf.</span> Inderdaad heeft keizer Sigismund koning Hendrik te Londen bezocht, en getracht, hoewel -tevergeefs, den vrede tusschen Engeland en Frankrijk te bemiddelen. -</p> -<p><a href="#kh5.v.1.29">V. 1. 29.</a> <span class="ex">Niet voor Cadwallader en al zijn geiten.</span> Een nieuwe beleediging voor Fluellen. Cadwallader is een Walliser naam (een vorst -van 984 heet Cadwallon); misschien meent Pistool er een berg of Wales zelf mee; en -de Wallisers werden dikwijls om hun geitenkudden bespot. -</p> -<p><a href="#kh5.v.2.17">V. 2. 17.</a> <span class="ex">Den moordnaarsblik der basilisken.</span> Die den mensch deed versteenen. Het oorspronkelijk „<i lang="en">The fatal balls of murdering basilisks</i>” bevat ook een toespeling op de vuurmonden, die den naam van basilisken droegen. -</p> -<p><a href="#kh5.v.2.84">V. 2. 84.</a> <span class="ex">En broeder Clarence.</span> Nòch Clarence, nòch de Graaf van Huntingdon komen elders in dit stuk voor. -</p> -<p><a href="#kh5.v.2.244">V. 2. 244.</a> <span class="ex">Daardoor werd ik geschapen met een stuursch uiterlijk</span>, enz. Hendrik V was daarentegen volgens de beschrijving van tijdgenooten een schoon -man, met krachtigen en toch sierlijken lichaamsbouw. -</p> -<p><a href="#kh5.v.278">V. 278.</a> <span class="ex">Dan wil ik u op de lippen kussen, Kaatje.</span> De Engelschen waren toen ter tijd veel guller met kussen dan vele andere volken, -bij welke hun begroeting met een kus op den mond meermalen aanstoot gaf. -</p> -<p><a href="#kh5.v.336">V. 336.</a> <span class="ex">Als de vliegen omstreeks Sint Bartholomeus.</span> Dus in ’t warmste van het jaar, 24 Augustus. -</p> -<p><a href="#kh5.v.369">V. 369.</a> <span class="ex" lang="la">Praeclarissimus filius noster.</span> Als vertaling van <i lang="fr">très cher</i> moest het <i lang="la">prœcarissimus</i> zijn, maar Shakespeare vond het zoo in Holinshed. -</p> -<p><a href="#kh5.ep.13">Epil. 13.</a> <span class="ex">Vaak zaagt gij dit vertoond.</span> Meermalen waren de verschillende deelen van „Koning Hendrik de Zesde”, die tot de -eerste stukken van Shakespeare behooren, opgevoerd. Het eerste deel schetst vooral, -hoe Frankrijk voor Engeland verloren ging; het tweede en derde de bloedige burgeroorlogen -tijdens de regeering van koning Hendrik den Zesden. -</p> -</div> -<div class="footnotes"> -<hr class="fnsep"> -<div class="footnote-body"> -<div class="fndiv" id="xd31e7186"> -<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd31e7186src">1</a></span> „Mijn harteliefje voor eeuwig” wordt als de beteekenis der woorden opgegeven.—Voor -<i>caleno</i> wordt ook wel <i>callino</i> gelezen. <a class="fnarrow" href="#xd31e7186src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div class="back"> -<div class="div1" id="toc"> -<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2> -<table summary="Inhoudsopgave"> -<tr> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="8"><a href="#kh4i">KONING HENDRIK DE VIJFDE.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh4i">566</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.i.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum">I. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#kh5.i">EERSTE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.i">566</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.i.1.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">1. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.i.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.i.1">567</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.i.2.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">2. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.i.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.i.2">568</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.ii.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum">II. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#kh5.ii">TWEEDE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.ii">571</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.ii.1.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">1. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.ii.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.ii.1">571</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.ii.2.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">2. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.ii.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.ii.2">573</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.ii.3.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">3. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.ii.3">DERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.ii.3">575</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.ii.4.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">4. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.ii.4">VIERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.ii.4">576</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum">III. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#kh5.iii">DERDE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii">578</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.1.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">1. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iii.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii.1">578</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.2.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">2. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iii.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii.2">578</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.3.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">3. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iii.3">DERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii.3">580</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.4.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">4. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iii.4">VIERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii.4">581</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.5.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">5. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iii.5">VIJFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii.5">581</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.6.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">6. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iii.6">ZESDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii.6">582</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iii.7.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">7. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iii.7">ZEVENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iii.7">584</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum">IV. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#kh5.iv">VIERDE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv">586</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.1.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">1. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.1">587</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.2.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">2. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.2">591</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.3.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">3. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.3">DERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.3">591</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.4.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">4. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.4">VIERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.4">593</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.5.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">5. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.5">VIJFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.5">594</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.6.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">6. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.6">ZESDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.6">594</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.7.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">7. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.7">ZEVENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.7">595</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.iv.8.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">8. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.iv.8">ACHTSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.iv.8">597</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.v.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum">V. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#kh5.v">VIJFDE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.v">599</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.v.1.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">1. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.v.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.v.1">599</a></td> -</tr> -<tr id="kh5.v.2.toc"> -<td colspan="2"></td> -<td class="tocDivNum">2. </td> -<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kh5.v.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kh5.v.2">600</a></td> -</tr> -<tr id="notes.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#notes">AANTEEKENINGEN</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#notes">605</a></td> -</tr> -</table> -</div> -<div class="transcriberNote"> -<h2 class="main">Colofon</h2> -<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> -<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen -van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden -van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd31e44" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. -</p> -<p>Dit eBoek is geproduceerd door het on-line gedistribueerd correctieteam op <a class="seclink xd31e44" title="Externe link" href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. -</p> -<h3 class="main">Metadata</h3> -<table class="colophonMetadata" summary="Metadata"> -<tr> -<td><b>Titel:</b></td> -<td>Koning Hendrik V</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Auteur:</b></td> -<td>William Shakespeare (1564–1616)</td> -<td><a href="https://viaf.org/viaf/96994048/" class="seclink">Info</a></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Vertaler:</b></td> -<td>Leendert Alexander Johannes Burgersdijk (1828–1900)</td> -<td><a href="https://viaf.org/viaf/38385135/" class="seclink">Info</a></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Taal:</b></td> -<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td> -<td>1898</td> -<td></td> -</tr> -</table> -<h3 class="main">Codering</h3> -<p class="first">Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het -einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel -zijn verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het einde van -dit boek.</p> -<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> -<ul> -<li>2022-03-13 Begonnen. -</li> -</ul> -<h3 class="main">Externe Referenties</h3> -<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links -voor u niet werken.</p> -<h3 class="main">Verbeteringen</h3> -<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> -<table class="correctionTable" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> -<tr> -<th>Bladzijde</th> -<th>Bron</th> -<th>Verbetering</th> -<th>Bewerkingsafstand</th> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2573">579</a></td> -<td class="width40 bottom">Glower</td> -<td class="width40 bottom">Gower</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e2659">580</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">.)</td> -<td class="bottom">2</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3023">581</a></td> -<td class="width40 bottom">VIJFD</td> -<td class="width40 bottom">VIJFDE</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3026">581</a></td> -<td class="width40 bottom">,</td> -<td class="width40 bottom">.</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3133">582</a></td> -<td class="width40 bottom">gij</td> -<td class="width40 bottom">hij</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e3558">585</a></td> -<td class="width40 bottom">Dìt</td> -<td class="width40 bottom">Dit</td> -<td class="bottom">1 / 0</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e4528">592</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">,</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e4869">593</a>, <a class="pageref" href="#xd31e5239">596</a>, <a class="pageref" href="#xd31e5885">600</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">.</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e5378">596</a></td> -<td class="width40 bottom">William</td> -<td class="width40 bottom">Williams</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e6085">601</a></td> -<td class="width40 bottom">sleutelboemen</td> -<td class="width40 bottom">sleutelbloemen</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e6952">610</a></td> -<td class="width40 bottom">Bij</td> -<td class="width40 bottom">Pij</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7082">611</a></td> -<td class="width40 bottom">Dat</td> -<td class="width40 bottom">Dit</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd31e7141">611</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">”</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -</table> -</div> -</div> -<div lang='en'> -<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='nl'>KONING HENDRIK DE VIJFDE</span> ***</div> -<div style='text-align:left'> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Updated editions will replace the previous one—the old editions will -be renamed. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. -</div> - -<div style='margin:0.83em 0; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE<br> -<span style='font-size:smaller'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE<br> -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</span> -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase “Project -Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg™ License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person -or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ -electronic works. See paragraph 1.E below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the -Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg™ License when -you share it without charge with others. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work -on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the -phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: -</div> - -<blockquote> - <div style='display:block; margin:1em 0'> - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most - other parts of the world at no cost and with almost no restrictions - whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms - of the Project Gutenberg License included with this eBook or online - at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you - are not located in the United States, you will have to check the laws - of the country where you are located before using this eBook. - </div> -</blockquote> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase “Project -Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg™. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg™ License. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format -other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg™ website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain -Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works -provided that: -</div> - -<div style='margin-left:0.7em;'> - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation.” - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ - works. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg™ works. - </div> -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right -of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any -Defect you cause. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™ -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s -goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg™ and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state’s laws. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation’s website -and official page at www.gutenberg.org/contact -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread -public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state -visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of -volunteer support. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Most people start at our website which has the main PG search -facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This website includes information about Project Gutenberg™, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. -</div> - -</div> -</div> -</body> -</html> |